Gb117a_qt
author: Petrus, Reginaldetus

. 6
S 4
*

N 12 5 11953468 021

UnuuINIInIAIu

—

=S — Z
.
—
.

äs 4
4
.

„R
*

6
„
„*
—
.
*
.*
*
e

.*

*

⸗ „»

2 H

—

operd qᷓ; malo n:egregij ſacre theologie doctoꝛis:fratris PetriR

Speculũ finalis retributiõis tam bonoꝝ

eginaldeti:

de oꝛdine fratrũ minoꝝ: In quo ſ⸗ ſpeculo diffuſe elucidat᷑ cõtemplatio penay.

e gaulio⸗ eternalium.

—
„7

= 2

4

Rn a i 77

ir

—

, 2. „
,21 . rr.
— 7

=

ðð

talitatis amoꝛz. Abꝛa
Aqult.ad vitandũ fratris ſui ſcandalũ iuri ſuo ceſſit. angelos hoſpites ſuſcepit:filium
inmmolare diſpoſuit:⁊ ſic in temptatiõe inuentus eſt fidelis. Alios vero inſignes fe⸗

Veterũ phitates quoſdã etiã in ſacrtis codicib inſcriptos varie effecerunt virtu)

kes cõmendabiles:qqᷓ ad falſa deuius erroꝛ abduxerit plurimos.virtutis tmi nomẽ
habentes dane tñ exempla inſequi licet. Quoſdã eni oꝛnat ſincera fides ac hoſpi

bꝛaam quippe pᷣmus ſuo tẽpoꝛe deũ coluit:patriã ꝓpter deũ dereli⸗

cit pꝛeclare vite mũdicia:vt ptʒ in ioſeph: qui zelum colendo dei ſue anguſtie tẽpoꝛe

cuſtodiuit mandatũ: ⁊ intantũ ſublimat᷑ honoꝛẽ:vt fieret dñs egypti. Oy ſi de reglbz
habẽdus eſt ſermo:Hauid occurret quiin ſua miſericoꝛdia cõſecutus eſt ſedẽ reeng

in ſecula. Pꝛeter hos alij amoꝛe legis multa perpeſſi ſibinomen eternũ vendicarũt⸗

lij rempublicã bene regentes:charitatẽ quidẽ nõ deſerentes:pijs inſiſtẽtes operi⸗

bus coꝛde puro deo vero famula tes. Alij arte ⁊ induſtria viuẽtes bonã ex ſuis ope/⸗
ribus famã per vniuerſum mũdum indeferentes: quoꝝ noĩa ⁊ numerũ hic inſerere
Aꝓpter eoꝝ multitudinẽ pᷣtermitto. Memini etiã legiſſe philo ſophantiũ quoſdã: vt

litcerarũ ſtudiocſcire amãtes)liberius vacarẽt:vrbii frequentiã reliquiſſe: vbi mul/
te ſunt oculoꝝ auriũq; illecebꝛe ne ꝑ ſeculi luxũ ⁊ rerũ tempoꝛaliũ nimiã abũdantiẽö

animi foꝛtitudo moleſceret:⁊ ne mundi huius impudicicia ſtupꝛaref᷑. Inde pictago⸗
rici cõſoꝛtiũ huius ſeculi neqᷓ; deſerẽtes in deſertis habitabãt locis.Etiã pla tonici?

ſtoici in temploꝝ poꝛticib verſabant᷑: vt honeſtioꝛis habitaculi ſanctitate comoniti

nil aliud qᷓ; de virtutib cogitarẽt. Quod it de ceteris tacuerim optime feciſſe vide

egregius ſacre theologie doctoꝛ magiſs Petrus reginaldeti oꝛdinis fratrũ mino-
ſſe arbitroꝛ: mirabili ac ineffabili modo in/

cuius mentẽ diuina ſapientia ita fecũd

ebꝛiaſſe vt nihil terrenũ nibilq; mũdanũ coꝛ eius alliceret.ſed toto mentis ſue cona /
tu intuitu ⁊ affectu futurã operũ bonoꝝ maloꝝ ve retributionẽ cõtemplaret᷑ de qua

in ſymbolo Athanaſius ait:Qui bona egerũt ibunt in vitã eternã: Qui vero mala⸗

in ignem eternũ. Unde ⁊ tanqᷓ; de hmõi nõ ignarus lihellũ hanc quẽ ſi ceterꝭ placet⸗

Speculũ finalis retributiõis a ppello:nõ ſine magno laboꝛe: magnaq; diligẽtia c
poſuit:ſtilo grato ⁊ fſecũdo:celſaq; ſententia: atq; oꝛdine decentiſimo ad finem vſq;

perducẽdo. Cuius vtilitatẽ frequẽtiſſime cogitãs e o frater Guilhermus totani ſa⸗
cri oꝛdinis fratrũ pꝛedicatoꝝ humilis doctoꝛ ⁊ lectoꝛ inſignis eccleſie pꝛimatis gal/⸗
liarum ſancti Johãnis Lugð.memoꝛ pꝛioꝛis charitatis patrũ noſtroꝝ dñici.ſ. fſan/

ctiſſimi patriarche noſtri viri vtiq; apłici:ac gloꝛioſiſſimi confeſſoꝛis Franciſci ſera⸗

phici ſacri oꝛdinis minoꝝ fundatoꝛis egregi qui adhuc moꝛtales virgine ſacratifi
ma dei matre ꝓcurãte coꝛã deo ⁊ chꝛiſto ieſu mirabiliter coꝛpoꝛe: affectu ⁊ effectu co⸗
uenerũt in vnum:charitatis amplexiba poſt viſionẽ mirabilẽ ſeinuicẽ oſculãtes?ꝛ⁊ dꝰ
centes:qꝛ ſimul ꝑgemus:ad idem conabimur:noſtri quoq; veri pariter ſucceſſoꝛes.
Tantũ ergo ac tam vtile opus ad gloꝛiã pꝛefati ſacri oꝛdinis minoꝝ in lucẽ omnibꝰ

pꝛebere volens quo ſalus pluriũ valeat ꝓcurari ex exemplari nõ modicũ viciato ſtu⸗

dui quoadpotui verũ exemplar cõficere.de minus bene coꝛrectis veniam petẽs conm

oꝛationũ ſuffragijs.de hijs vero que ſana:vtilia: ⁊ nõ in aliquo viciata aut incoꝛre⸗
cta legentes reperient.gratias deo:⁊ laudes actoꝛihuius referre laboꝛent.

.

H“
c.
„₰

SS

nem addiſcat.

de oculo moꝛali
inferni vtilis eſt:⁊ vt culpa vitet᷑⁊ vt pe/

Beloco infernali

Auila deus teſte põ. lxi. Reddet vni/
euiq; iuxta opera ſua. Expediẽs ⁊ vtile

valde videt᷑ dicere aliqͥd de gaudijs pa/

radiſi:⁊ de penis inferni:ſcdm ꝙ intelli/⸗

gere valemoe hijs duoby ex ſacra ſepᷣtu

ra:⁊ dictis ſanctoꝝ ⁊ doctoꝝ. Vtile inqᷓ;

Apt er tria:videlicet:Pꝛopter cõcupiſcẽ/⸗

tiam fu giendã: Pꝛopter penitẽtiã ꝑagẽ/

dam: Ec ꝓpter vitam iuſtã cõſeruandã.

Dies eni mali ſunt: imo videt᷑ nunc hij
Dies eſſe: de quib ait chꝛiſtꝰ: Abũdabit
iniquitas:refrigeſcet charitas multoꝝ:
ath. xxiiij. Quapꝛopter ſicut mater

oſtendit filio pomũ vt ad eam veniat:et
rex patibulũ homi ne furtũ faciat: ⁊ re/
ctoꝛ ſcolariũ lega diſcipulo vt lectio/
Sic dñs ieſus tanq́; ma/

ter nobis inſinuauit multa de gaudijs

paradiſi:vt illũ ſequamur:⁊ młca de pe/
nis inferni: vt pctm̃ caueamus. Er vir/

Bis quib in ꝑpetuũ punient᷑ dãnati: vt
bene agere viſcamꝰ. Pꝛimo igit᷑ dicẽdu

eſt de penis inferni: Secũdo de gaudijs
paradiſi. Juxta illud pe: Tranſiuimus

per ignem ? aquã? eduxiſti nos in refri⸗

gerium. Thema igit ſit iſtud.

in infernũ oms getes
que obliuiſcunt deuz.

ps. ix. Conſideremꝰ

igit᷑ chariſſimi ⁊ attẽ/
damꝰ oiligẽter quot
⁊ quanti doloꝛes ſunt

In inferno: ⁊ ſic a pctis noſtris reſiliemꝰ:
Rc ſi nõ amoꝛe dei:ſaltẽ penaꝝ timoꝛeiqꝛ
timoꝛ expellic pctin. Eccł i. VUñ in libꝛo

ä
*

Hic aſpectus.ſ.penarũ

na pñ̃s facilis reputet᷑. VUñ dicit Yſido.i.

ſoliloquioꝝ: Pꝛepone tibi aduerſus car/
nis ardoꝛes futuri ſupplicij ignes. Me/
moꝛia ardoꝛis gehẽne: ardoꝛẽ extinguit
luxurie.
ſtus aꝓplicat᷑ ad ignẽ vt minoꝛ caloꝛ poſ
ſit extrahi ꝑ maioꝛẽ: ſic ⁊ pctõꝛ inflãma/
tus igne pcti ſi ꝑ cõſiderationẽ a ꝓplicet
ſæ igni infernali minoꝛ caloꝛ extrahi po /

idemꝰ ꝙ qñ digitus eſt adu/

terit a maio:e.Ecchłvij. Wemoꝛare no/
uiſſima tua ⁊ in eternũ no peccabis.Fa/⸗

cit ſcdᷣo vt pena pñs facilis reputet᷑. Qñ

dicebat Berñ. Vigilias times⁊ ieiunia

manuũq; laboꝛes: ſed hec leuia ſunt flã/
mas ꝑpetuas meditanti. Rarrat Beda
in geſtis angloꝝ.Qð tꝑe cõſtantini mi⸗
noꝛis imꝑatoꝛis: quida pr̃familias cuʒ
deceſſiſſet in anglia:eius aia eterni iudi/
cis ante tribunal eſt adducta:vbi tandẽ

obtinuit dei genitricis interceſſionibyvt

3 -

pꝛius inſpectpenis infernaliba:poſt hee

rediret ad coꝛpus. Reuixit igit᷑ qui erat
moꝛtuus:⁊ enarratꝭ de penis inferni mi

rabilib ⁊ reba ſuis erogatꝭ pauꝑib ꝓfe /

ctus eſt ad quandã inſulã vt lingua limł
et opere oñderet quãta toꝛmẽta vidiſſet
et in maxima hyeme ſe mergebat in flu⸗
men:⁊ cum eum ſuꝑ hoc amici arguerẽt

⁊ noti.reſpõdit: Sinite me:nam maio⸗/

ra vidi ⁊ c. Sunt eni ibi tot ⁊ tante miſe
rie ꝙ ſi eas homo cognoſceret ꝑ aliquã
experiẽtiã nullã poſiet in hoc mũdo co/

gitare miſeriã quã nõ potius ſuſtineret
qᷓ; illas penas ſufferre vellet. Dicamus

igitur hic de tribus. r
Pꝛimo de loco infernali ⁊ eiꝰ qualitate.

Secundo de dãnatoꝝ pena coꝛpoꝛali et

eius multiplicitate.
Tertio de pena ſpũali ⁊ eius varietate.

Pꝛimo igit᷑ vidẽdũ eſt

de loco inſernali ⁊ eius qualitate: Vñ di

cit Rich.⁊ tenent quaſi om̃es doctoꝛes:
ꝙ infernus eſt in medio terre:qꝛ iſte locꝰ
eſt remotiſſimꝰ a celo: qꝛ centũ ſũme di/

ſtat acircũferẽtia. Nam ſicut deus oꝛdi/

nat coꝛpoꝛa in ſuis locꝭ ſᷣm exigẽtiã ſuo /
rũ naturaliũ põderũ. Sic oꝛdinat crea/

turas rõnales in locis ᷣm exigẽtiã ſuoꝝ

amoꝝ.Et ideo ſicut electi ſunt in celo:qꝛ
in ſuo amoꝛe celeſtia terrenis pᷣpoſuerũt
Ita repꝛobi ꝑ diuinã iuſticiã ſunt ⁊ erũt
in loco infimo:qꝛ in ſuo amoꝛe infima et
terrena ſuꝑioꝛiba ⁊ celeſtiba pᷣpoſuerunt.
Hec ille Ex q̊ ptz vbi ſit infernꝰ qꝛ ſᷣm
aſtronomos⁊ ſperas mẽſurãtes:diſtat a

ſuꝑficie terre ꝑ duo milia.cc,.?limiliaria =6

*
—92.

D

. ſr rr. „

1 r

D.

. 9

.

—

Pꝛima pena coꝛpoꝛis

qꝛ eſt in medio diametri. Eſt igit᷑infer/
nus velut foſſa ſiue carcer in medio ter/
re:terra iᷣa circũquaq; concluſus.Sed
qualis eſt ille carcer? hico ꝙ pᷣm docto/

„ — ,.) res ſctõs ibi ſunt q̃ttuoꝛ elemẽta.ſ.ignis

1.

Nin ſuo ſupᷣmo caloꝛe incluſus:vt in cliba

£

no ꝗ vndiq; eſſet firmiter clauſus. Item
eſt ibi aqua i ſuo ſũmo frigoꝛe. Siłr aer
2 terra in fetoꝛe maximo. Elñ ⁊ magnifi

cætia regalis reqͥrit ꝙ nõ ſolũ habeat pal

lacia ꝓpter bonos:ſʒ etiã carceres ꝓpter
malos. Rex aũt gloꝛie q magnificatꝰ eſt
ſuꝑ oms reges terre:cur nõ haberet car/
cerẽ ſicut hʒ pallaciũ. Vnñ Aug.in libꝛo
de triplici habitaculo. Trsfanritt,
potẽtis manu habicacula:ſũmũ:mediũ:
2 imũ. Quoꝝ ſũmũ regnũ dei vł regnũ
celoꝝ dicit᷑.imũ vocat᷑ infernus:mediũ
pñs mũdꝰ:vel oꝛbis terraꝝ appellat:qͥrũ
extrema oĩno inuicẽ ſibi ſunt cõtraria ⁊
nulla ſocietate ↄiũcta.Que eni ſocietas
põt eſſe lucꝭad tenebꝛas:⁊ xpᷣi ad belial?
1ij. Coꝛinth. vi. Mediũ aũt nõnullas hʒ
iktudines ad extrema. Uñ lucẽ habʒ ⁊
tenebꝛas:frigus ⁊ caloꝛẽ:doloꝛẽ ⁊ ſanita
tẽ:leticiã ⁊ meroꝛẽ:odiũ ⁊ amoꝛẽ:bonos
2 malos:iuſtos ⁊ iniuſtos:regnũ ⁊ ſubie
ccionem:famẽ ⁊ ſatietatẽ:moꝛtẽ ⁊ vitã:⁊
hmõi inumera:quoꝝ oĩuʒ pars vna ima
ginẽ habʒ regni dei:pars altera inferni.

CLõmirxtio eni maloꝝ ſimulꝛ bonoꝝ in h
mũdo eſt. In regno aũt dei nulli maluſʒ

oẽs boni:⁊ in inferno nulli boni:ſed oẽs
mali:vterq; locus ex medio ſu ꝓplet᷑: ho⸗

minũ enĩ huiꝰ mũdi alij eleuant᷑ ad celũ
alij trabuut᷑ ad infernũ.Siles qpe ſili/
bus cõiungunt᷑. Bona aũtregni celeſtis

dicere aur cogitare vel intelligere vt ſũt

nHullus põt carne veſtitus:multo maioꝛa

ſunt ⁊ melioꝛa qᷓ; cogitent᷑ aut intelligã⸗
tur. 11.1 int h. ij. ſc
lus nõ vidit nec auè au

— —

rege:pparata p'unda 2 dbilatata: nutri

danatoꝝ pena coꝛpoꝛali⁊ eius młtiplici

ſ.i. Coꝛinth. ij. leribtſeſt g ocu⸗
luit: nec in coꝛꝛ
hois aſcẽdit:que pᷣparauu deus diligen
tibus ſe. Mala aũt inferni dicere aut co
gitare vt ſunt nemo põt:peioꝛa ſunt q p/
pe valde qᷓ; cogitent᷑. Hec Aug. Vnde
Eſa.iij. c. Pꝛeparata eſt qh heri tophet

menta eius ignis ⁊ ligna multa: flatus
dñi ſicut toꝛrens ſulphuris ſuccẽdẽs es:
pꝛeparata eſt ab heri.i.ab initio:ſicut iu/
dices ſemꝑ habent patibulũ in terra ad
reos puniẽdos.tophetr.i.vallis gehẽna⸗

lis:a rege oĩpotente:qͥ ſolꝰ põt facere q /

quid vult:pfunda vt nullus poſſit exire
dilatata vt oẽs poſſit capere: iuxta B̊ lo/
cus iſte plurib a ꝓpellat᷑ noibi. Pꝛimo dẽ
infernꝰ ab infero dictꝰ:qꝛ aĩe ĩ pctõ moꝛ/⸗
tali moꝛientiũ añ diem iudicij:⁊ poſt aie

cũ coꝛpoꝛibi ibi inferunt᷑ ad ecernaliter

patiẽdũ.Oob.vij.Qui deſcẽdet ad infer⸗
num nõ aſcẽdet nec reuertet᷑ vltra ad do

mũ ſuã.icit᷑ ſcdᷣo tartarus.i.ſᷣm papiäãd
turbatus: qꝛ ibi erit magna tribulatio er †

magna afflictõ ſicut infra dicet᷑. Hicitur

tertio auernus quaſi ſine vere.i.tẽ perie:

qꝛ pene nõ ſunt ibi temperate ſed nimiũ
exceſſiue. Puarko dicit᷑ acheron:ab a qd
eſt ſine ⁊ cheron gaudiũ quaſiſine gau/
dio. Alijſq; noib: aꝓpellat de quiba ꝑtrã

ſeo. Sunt enĩi hec noĩia.ſ.ſtix:flegeton:le,·

thes:cocchitus:que a qᷣpuidã dicunt᷑ flu
uij infernales. Patz igit᷑ qͥs locus ſit in/

fernalis habitatio et qualis: ſed adhue

magis patebit in ſequentibi.

tate.Lʒ enĩ ſintvalde plures pene.Decẽ
tñ intẽdo ad pñs declarare:Quaꝝ.
Genmet ignis ardẽtiſfimi.
ecũda eſt frigoꝛis acutiſſimi. (ſatõe
Aertia magnꝰclamoꝛ doloꝛis abſq; ceſ⸗

MNQuarta inferni fumꝰ abſq; euacuatõe.

Quinta odoꝛ fetidꝰ⁊ multũ hoꝛ ribilis.
Sexta viſio demonũ valde terribilis.
Septima fames crudeliter affligẽs.
Octaua ſitis ſimiliter cõfigens.
NHona verecũdia ⁊ cõfuſio.
DBecima in tactu maxima afflictio.
Ruiuima igit᷑ pena
ä⁶⅞i«—nrxrv. Ice maledicti in ignem .
eteruũ. Ignis aũt iſte differt ab igne hu

ius mũd in quactuoꝛ. Reimo in acerb-·

—

*

eſt ignis ardetiſim. Math.⸗

——
g

—
4

eet ignis ardentiſſimi
tate. Uñ em Augẽ;. Ignis iſte ſenſibilis

lta ſe habet ad ignem gehẽnalẽ:ſicut ig/
gnis depictus ad ignem verũ.Conſide/

ra igit᷑ quãta ſit differentia in ardoꝛe in/

ter ignem pictũ ⁊ ignem verũ.⁊ cõſequẽ/
ter ↄlidera ſi potes ardoꝛẽ ignis inferna
lis qui tm̃ excedit ardoꝛẽ ignis huiꝰ.O
quantã paſſionẽ ſuſtineres ſi ꝑ hoꝛã ſta
res ſiue teneres digitũ tuũ in igne.⁊ ma
ſoꝛẽ ſi totã manũ:⁊ adhuc maioꝛẽ ſi totũ

dbꝛachiũ: ⁊ adhuc multo maioꝛẽ ſi totuʒ
coꝛpus. Quãtus igit᷑ erit ardoꝛ ignis ge

hẽnalis. Credo ꝙ nec aliquis viuẽs co/

gglitare aut dicere ſufficiat. Eſaie.· xxxiij.
Auis ex vobis poterit habitare cũ igne
deuoꝛaͤte Item in ps. In ignem deijcies

cos. Item pones eos vr clibanũ ignis:et

deuoꝛabit eos ignis: ſicut ferrũ in foꝛna
ce totũ fit ignis.per ignem igit᷑ ſcriptura

ſacra acumen doloꝛis inuit. Sed qꝛ ma
guitud inẽ pene eterne expᷣmere nõ põt:

ni ſi exẽpliſicãdo de reb tꝑaliby et ignis
penetrabilr ⁊ acrius eſt elementũ: ma/
gliſq; acutũ ceteris elemẽtis. Ideo ſcrip

ura vt põt acerbitatẽ pene iferni innuit
ſepius vocãdo illiꝰ pene acerrimũ dolo/

rem penã ignis:minus tñ dicẽs: et plus

lignificans Scõðo differt ignis inferni
A nfo in duratiõe:qꝛ noſter poteſt extin/

—
.
£

gui:ille aũt nõ.Eſa.vlti. Ignis eoꝝ non

extinguet. Item Deut. xxxij. Ygnis ſuc/

cẽſus eſt in furoꝛe meo ⁊ ardebit vſq; ad

inferni nouiſſima.i.qᷓ;diu paradiſus⁊ in
fernus durabit.ſ.in ꝑpetuũ. O ardoꝛ in
cerminabilis:deuoꝛabitq; terrã cum ger
mine ſuo.i. terrenoꝝ amatoꝛes cõburet:
id eſt totaliter vret. Iſte ignis non cõti/
nuat᷑ lignis aut alia materia:ſed deivolũ
tate. Ille locus inferni tali igne repletus
eſt qui nunq̃ʒ extinguet᷑ ſic ꝙ ſi totũ ma/
re in eo poneret᷑ non ex hoc extingueret᷑.
Tertio differt iſte ignis ꝑpetuꝰ a noſtro
igne in luce.nam iſte ignis mũdialis in
ſe luceʒ includit: ſed ignis inferni qᷓʒuis

ſit abidans in ardoꝛe tñ ſᷣm oꝛdinẽ diui/

1. E⸗ * 3 ne iuſticie caret luce. Videbũt tñ dãna/⸗

ti ſe inuicẽ nõ n cõſolent᷑:ſed vt ma

gis toꝛqueant.

gehẽene lucebit miſerꝭ ad miſerie augmẽ
tũvt videãt vnde doleãt:nõ ad ↄſolatio

ille:

execratis:⁊ homicidis:⁊ foꝛnicatoꝛibꝰ:⁊

ñ Bꝛeg. Quãuis illis

ſcʒ dãnatis ignis ad cõſolationẽ nõ lues
at tñ ad aliqͥd vt.ſ.magis toꝛqueant᷑ lu⸗
cet. Eos qͥ pe quos repꝛobi nũc inoꝛdi/
nate diligũt ſecũ tunc in toꝛmẽtis vide,- 2
bũt vt penam ꝓpꝛie punitiõis exaggerer r5
carnalis cognatõ auroꝛi pᷣpoſita pari añ
oculos vltioe dãnata. Vn l Janis

———
ℳ

nẽ vt videãt vñ gaudeãt.videbũt etiã de
mones:vt dicet᷑ infra. Item dñs Bona. „- 6 ſrtr-
li.iiij. di. l. cõclu.i.ij.arti.ait. Ignis eſtin
triplici differẽtia Eſt eni ignis purust
eſt in ꝓpꝛia materia. Et ignis incoꝛpoꝛa
tus vt eſt in materia aliena vt ĩ terra vel
aere.⁊ ignis nõ tm incoꝛpoꝛatꝰ:ſed etiaʒ
ꝑmixtꝰ vt ſit ſulphureꝰ ⁊ fumo ſus.Pꝛi⸗
mus eſt lux ⁊ pure lucet ⁊ abũdãter. Se
cũdus eſt ignis carbo⁊ flãma:hic etiã lu
cet ⁊ tenebꝛã expellit. Vertiꝰ eſt ignis ſu
moſus?⁊ talis eſt tenebꝛoſus:⁊ iſte erit in
inferno.põ. Poſuerũt me in lacu inferiooy .
ri in tenebꝛoſis ⁊ vmbꝛa moꝛtis. MHuar 2 B P
to differt hic ignis ah illo in cõſum pꝛõe:
qꝛ hic põt oĩa cõſumere.Ille aũt nõ ↄſu/
mert ſʒ cõburet coꝛꝑa in eo manẽtia. Eñ̃
Zugeirde ciut. ſicut declarat Fracꝭ. de 2. 9 , 6„
laronis dicit ꝙ ſicut coꝛpoꝛa aiaby do/ 1 . 2
loꝛẽ faciũt ꝑ oꝛgana q̃ tñ nõ ideo moꝛiũ: ſ* 2-*
ita põt ignis infernalis coꝛpoꝛib inferre 3.1 22*r ,
doloꝛẽ non inferẽdo moꝛtẽ: ⁊ h̊ declarat Dl
quarto exẽplo. imo de ſalamãdra que
in ignib viuit. Scðo de mõtib ſicilie: qͥ
ab ignib; cõburunt᷑:⁊ nõ ↄſumunt᷑ ¶er
tio de carnib pauonis que plus qᷓ; ꝑ an/
nũ cõſeruant᷑ moꝛtue a putredine:vt ipᷣe
dicit ſe fuiſſe expertũ. OQuarto de paleis
que pira maturãt:⁊ niuẽ cõſeruãt. Hec
ũc enĩ coꝛpoꝛa erũt incõſumptibi/
lia:ideo ſemꝑ manebũt in illo igne ſine
cõſũptiõe. Vñ tũc verficabit᷑ ilð Apoc6.
ix. In dieby illis querẽt homĩes moꝛtẽ ⁊
nõ inueniẽt eaʒ:⁊ deſiderabũt moꝛi:⁊ fu
giet moꝛs ab eis. Et de hac pena dẽ eo⸗
dẽ li.c.xxi. Timidis aũt ⁊ incredulis:et

ð

veneficis:⁊ idolatrꝭ:⁊ oibsꝛ mẽdacibegs
illoꝝ erit in ſtagno ardẽti igne. Expoſ⸗
a iij

eſt ignis ardentiſſimi

tio timidis ſ qui timoꝛe penarũ fidẽ ac-

txipere fingũt vel acceptꝗ relinquũt.Lu

ce viij. Ad tẽpus credũt:⁊ in tꝑe tempta
tiõis recedũt. Et incredulis qᷣ/l.bona fu/
tura minime credũt. Hier̃
factũ eſt coꝛ incredulũ.Et Ela.lxv. Ex
pandi manus meas ad ꝓpłm incredulũ
Et excecratis qͥ manifeſte moꝛe eccleſia
ſtico excõmunicant᷑. Rich. vel m Av/
monẽ. Incredulis.i.paganisvel iudeis
2 excecratis.i.falſis xpᷣia nis qui ſunt ex/
ecrandi a deo.i.abhominabiles. Vñ pẽ
Virũ ſanguinũ ⁊ doloſum abhomina/
bit᷑ dñs. Et homicidis qui.ſ.volũtatis
pꝛauitate vel ſermõis ꝑſuaſione:vel ope

ris ꝑpetratiõe aliquẽ occidũt.i.Joh.itj.
Oumnis homicida nõ habetvita eternã.
Et foꝛnicatoꝛ ibi.i. ſeruientib ĩmũdicie

carnis.i.Moꝝ.vi. Neq; foꝛnicarij regnũ
dei poſſidebut. Et veneficis qui malicie

ven euũ verbovł exemplo cffundũt crude
liter. Ait Rich. Venenũ aſpidũ ſub la/
bijs eoꝝ ait ꝓpheta. Et idolatris quales
ſunt qui relicto vero diuinitatis cultu ꝑ
idolatria ʒ demonib ſe ſubdũt.i.Coꝝ.x.
Peck idolatre efficiami.Et omnibi me/
dacib quales ſunt qui relicto veritatis
tramite ꝓximos fraudulenter fallũt. iEc
chi.vij. Holi velle mentiri omne menda/
ciũ pars illoꝝ erit inquã in ſtagno arde/
te.i.in ꝓfunda inferni dãnatõein qua eſt
ignis qui eſt moꝛs ſcðᷣa.i.coꝛpoꝛis ⁊ aĩe.
Pꝛima moꝛs fuit in aĩa ꝑ pctm̃ ait Ax/
mo. de quo ſtagno dẽ. c.xviij.⁊.xix. eiul/
dem Apoca. Pars. ſ.punitiois:qꝛ mulłte
ſunt alie dã natoꝝ pene. Cogitemꝰ cha/
riſſimi quãtus tremoꝛ ⁊ timoꝛ erit hijs
quib dicet᷑ ꝑ ſniam diffinit uã ⁊ irreuo/

cabilem a ſù mo iudicę: Ite maledicti in

ignem erernũ. Matth xxv. Quem tre⸗
moꝛẽ haberemꝰ ſi ꝑ iudicẽ tẽpoꝛalẽ con/
dæẽnaremur ad carcerẽ toto tꝑe vite no/
ſſre: tmaioꝛẽtremoꝛẽ haberemꝰ ſi cõdẽ
naremur ad moꝛtẽ.Quid igit᷑ ſi cdem/
naremur ad carcerẽ inferni: ⁊ moꝛtẽ ꝑpe
tuã cum acerbitate ? ardoꝛe ignis arde/
tiſſi mi. Sed diceret qͥs. Mue cauſa erit

ſr IHr bur“ ſnie tam mirabilis? Rndet tbema

lo huic

mihi mãducare ⁊c.E riſo
qualiter leuia iniũgit. Non dicit: In car

in ſcðᷣa parte ſui cum dicit. O ſna gete
qui obliuiſcunt᷑ deuʒ.q.d.ꝓpha. Hec eſt
cauſa dãnatois vre.ſ.qꝛ obliti eſtis deũ:
patet. RHam iudex cõmemoꝛabit oꝑa mi
ſericoꝛdie a repꝛobis nõ ſibi facta:ſed re
pꝛobi quaſi ſe excuſantes reſpõdebũt et

interrogabũt qñ hec ſibi nõ fecerũt. Ve⸗
rũ vt ait Rabanꝰ. Et ſi ſe excuſare ſata⸗

gunt tñ deũ fallere nõ pñt. Vñ rñũdebit

illis dicẽs: Quãdiu nõ feciſtꝭ vni de mi⸗
noꝛib hijs: nec mibtkeciſtig. bi Aug⸗
Chꝛiſtus eſt caput eccłie:coꝛpꝰ eius ec/⸗

cleſia. In nr̃o coꝛpoꝛe caput ſurſum ẽ: pe

des in terra in aliqua cõſtipatiõe hoĩuʒ

qñ aliqͥs tibi pedẽ calcat: nõne dicit ca⸗
put calcas me. Quõ ligua quã nemo
tãgit:dic:calcas me.

lc xpᷣs caput quẽ
nemo tangit: dicit: ſuriui ⁊ nõ dediſtꝭ
i 2 Eriſo. Fide
cere eram ⁊ nõ eripuiſtis me. infirmꝰ ert
nõ curaſtis me:ſed nõ viſitaſtis ⁊ nõ ve/
niſtis ad me. In eſuriẽdo etiã nõ pꝛecio/
ſam petit mẽlam: ſed neceſſariũ. VUnde
Crilo. Ex hoc loco ſciẽdum eſt ꝙ nõ tin
ꝓ eo ꝙ peccauerũt hoĩes cõdẽnati ſunt⸗

ſed etiã ꝓ eo ꝙ nõ bene faciũt. Si aũt ꝓ
eo ꝙ nõ bene faciũt ſic cõdẽnant᷑ putas
quales penas exſoluẽt pꝛo eo ꝙ peccant
Et notandũ ꝙ potius fit diſceptatio de

operib miſcðie qᷓ; de operibiuſticie. cũ
tñ magꝭ teneamur ad opera iuſticie. ſed

qꝛ: opera miſcdᷣie facilioꝛa ſunt:qꝛ natu/
ra ad hoc inclinat ſupple magis: ⁊ ideo
magis arguẽda vbi deficiũt:⁊ minus re
munerãda vbi aſſunt. ⁊ ergo ſi iſta remu

nerant᷑⁊ alia. Item potius arguit de o⸗

miſſione qᷓ; de cõmiſſone:cum tñ maio⸗

ris criminis ſit cõmiſſio:⁊ ideo magꝭ ar
guendo ⁊ puniẽdo qð minus eſt innuitx
ampliꝰ punire de maioꝛibo. Icem magis
arguit de peccatis in ꝓximũ qᷓ; deũ: qꝛ ſi

pctã in ꝓrximũ condẽnant᷑: mulcromagis

pctã in deũ vt blaſphemia ⁊ idolatria ⁊c
de quibs dictũ eſt in auctoꝛitate Apoca.⸗
Item cum ſit miſcõia coꝛpoꝛalis⁊ ſpũa⸗
ſis potius arguit defectũ coꝛpoꝛaliuʒ qᷓ

ſpũalhũ: qꝛ opera coꝛpoꝛalia ſunt euide/

R

1

— — —

ius mũdi in quattuoꝛ:. Pꝛimo in acerbi⸗

õ

599

—„„

Secunda pena coꝛpoꝛalis

tia: vel per hec etiam ſignant᷑ illa. Ecce
igif cauſam quare dicet᷑ repꝛobis qui a

ſiniſtris eius erũt.i.qui ſiniſtra.i.tꝑalia

q;diuvixerũt:ardẽteramauerũt diſcedi/
te a me.o infelix diſcretio:o dura ſepara/

tio:o miſerabilis cõditio:diſcedite a me
fonte vite indeficiẽtis:lumine gloꝛie bii/
ficantis:toꝛrẽte voluptatis inundantis:

plenitudine vbertatis inebꝛiãtis. diſce/
dite a me maledicti. Pꝛimo maledictõe
culpe.pë. Maledicti qͥ decli.a. m. t. Se/
cundo maledictõe pene.ideo ſubiungit,
In ignem eternũ. Hoc eſt igit qð diett
thema ꝓpoſitũ. Conuertant᷑ in infernuʒ
omnes gentes ⁊c̃.Et ſic de pꝛima coꝛpo
ris pena ꝓpter quã euitãdam fugere de/

bemus q;citius petm ⁊ auaritie ardoꝛẽ:
ſacere penitentia: ⁊ viuere ſᷣm iuſticiã.

Ecunda pena eſt

frrigoꝛis acutiſſimi. Matthei.
xvxyuviij. Ybi erit fletus et ſtridoꝛ
dentiũ.ſ. ex frigoꝛe vehemẽetiſſimo. Glo,

Stridoꝛ dentiũ de frigoꝛe ſolet excitari:
qꝛ ibi tranſihũt ab aquis niuiũ ad calo/
rem nimiũ.Sob. xiiij. Non inqͥt Aſbe
magnus in libꝛo de ſacramẽetis:ꝙ ſit trã
ſitus de loco ad locũ:ſed quantũ ad ſen/
ſum. ſicut febꝛicitãs pꝛius toꝛquet᷑ frigo/
re:poſtea caloꝛe in eodẽ loco ⁊ in eodem
tꝑe.Sic dãnati ſᷣm coꝛpus qñq; patient
ardẽtiſſimũ igmis doloꝛẽ:⁊ tranſibũt ad
acutiſſimũ frigoꝛẽ:⁊ ecõtra. Sed quãto

ſpatio ſtabut in hac pena vel illa.⁊ quã

pꝛimo patiant᷑ qñ in coꝛpoꝛe ⁊ aĩia ↄclu/

dent᷑ in infernũ:ſolus deus nouit(vt eſti

mo) Iſtud auũt frig differt a frigoꝛe hu⸗

rate. Vñ Gꝛeg. O ibi erit frigus intol
lerabile.vñ imaginoꝛ ꝙ ſicut caloꝛ illius
ignis excedit caloꝛẽ ignis huius mũdi.
SDic frigus inferni excedit iſtud qð hic
ſentimꝰ. Sed quarẽ nõ dicit᷑ in euã gelio
ꝙ dñs dicat ĩ die iudicij:Diſcedite a me
maledicti in frigus eternũ: ſicut dicit᷑ ꝙ
dicet:in ignẽ eternũ. Dicit᷑:qꝛ ignis ma/
gꝭ ẽ actiuꝰqᷓ; alia elemẽta:⁊ qꝛ ↄgruẽtiꝰ

Foſſumꝰ ſentire eius ardoꝛẽ: qꝛ et eſtate

et hyeme vtimur igne.ideo dñs:penꝭ in/
fernalẽ magis dicit᷑ expᷣſſiſſe ſub noĩe ig⸗
nis qᷓʒ alteriꝰelemẽti vt magis timeamꝰ
7 illas penas grauiſſimas incurrere ca⸗/
ueamus:cõpꝛehẽdere tñ intẽdẽs oẽs: pe⸗

nas inferni ſub nomie ignis Senlſiſti ne

aliqn frigus in digitis ⁊ doloꝛẽ illiꝰ:ma
xime qñ aꝓpopinquaſti illos igni?.Cre
do ꝙ; ſc. ſidera illuʒ doloꝛẽ nihil eſſe
ad doloꝛẽ frigoꝛis infernalis qᷓ;tomagꝭ
ille doloꝛ erit maioꝛ nõ ſolũ in digis:aut
in maniba:aut pedibu: ſed in toto coꝛꝑe:
⁊ maxime cũ erit trãſitꝰ imediatꝰ de tan
to ardoꝛe ad tantũ frigꝰ. Vnñ ⁊ aque ille

dicunt᷑ niuiũ q̃ pꝛe ceterꝭdicunt frigidio/

res. Sʒ q̃rit᷑ quõ aqᷓ frigidiſſima ſtabit
cũ igne ardẽtiſſimo h̊ ſtatim dicet᷑ in ter
tia dria. SGScðᷣa:
turã ſuã ad illã aquã infernalẽ ẽ i limpi⸗

ditate. Nã hec aqᷓ nfa ẽ clara Ylla ãt erit

obſcura ⁊ plena fumo ſiẽ̃ dictũ ẽ de igne:
vñ ibi erunt tenebꝛe exterioꝛes. Tenebꝛe

eni interioꝛes dicũt pctã.exterioꝛes erů=t
tenebꝛe infernales. ertia dr̃ia eſt induꝰ O⸗

ratõe in ſe ⁊ in ſua frigitate:qꝛ aqua nr̃a
põt calefieri ⁊ ꝑ caloꝛẽ cõſumi:ſed aqua

inferni nunqʒ calefiẽt nec diminuẽt᷑. vñ

in iferno caloꝛ ignis nõ deſtruet:nec mi⸗
tigabitfrigꝰ aque:nec ecõtra. Hmõi exẽ

plu pabemꝰ ĩ penis factꝭegvptijſ. Pap.

vi. vbi dzꝛ. Qo eni mirabile erat i nque
que oĩa extinguit plꝰ ignis valebat:vin/
dex eſt eni oꝛbis. Interli.i.elemẽta iuſto
rũ. Glo. Nec mirũᷣ ſi grãdo ⁊ ignis mix⸗

ta ferunt᷑iqꝛ ad creatoꝛis volũtatẽ oĩa cõ/⸗

ſentiũt. Et ſequit᷑ eodẽ c. Nix aũt ⁊ glo⸗
cies ſuſtinebãt vim ignis ⁊ non tabelce/
bãt. Sic dicendũ videt᷑ ꝙ in inferno ſi

erũt ignis calidiſſimꝰ ⁊ aq̃ frigidiſſima

diuia volũtat
danatoꝝ. Et
bis terraꝝ õ inſenſatos.
4. aq̃ nr̃a ſuffocat ⁊ ĩterficit hoĩes:ſic vi
emꝰ ꝙ młti ſᷣmergunt᷑ in aqͥs: ſʒ aqua
inferni nõ ĩterficiet:nec ſbiũget dã natos
imo ſicut viuũt piſces in aqͥs:ſic ꝑpetuo
hoĩes viuẽ̃t ĩ aqͥs inferni:cũ illis acutiſ⸗
ſimis doloꝛib:Aq̃ igitilla nec rõne ſui:
à iii

e ſic ĩſtituẽte ad punitionẽ

ugnabit ꝓ illo oꝛ

uarta dria e? ½

—
ℳ

—
Scõdᷣa dria aque frigide ſᷣm na/ G5. rnee

eſt frigoꝛis acutiſſimi

nec ratiõ e frigoꝛis ĩterficiet hoĩem: ĩimo
cũ illo frigoꝛe intẽſiſſimo dãnati ꝑpetuo
viuẽt.O frigus hoꝛrendiſſimũ:o aq̃ ob/
ſcuriſſima ⁊ fetidiſſima q;tus ſtridoꝛ dẽ
tiũ erit ex te in dãnatis iĩmo in toto coꝛ⸗
poꝛe hoꝛribiliſſimus tremoꝛ:vbi erũt ſtu
phe alemanie:vbi camini francie:vbi ca
ſtra palatia ⁊ loca amena huius mundi
iã non erũt in ꝑpetuũ nec ab illo frigido
carcere nũqᷓ; vllus exibit. Cõſidera cha/
riſſime qᷓ;tũ doloꝛẽ ⁊ q;tum frigus ſuffer
res:ſi ſine moꝛte ſtare poſſeſ in glacie hu
ius mũdi per noctẽ vnã nudus:⁊ ſi ꝑ ſe
ptimanã adhuc plus:⁊ ſi ꝑ annũ adhuc
multo plus. Si igit᷑ in ꝑpetuũ in frigoꝛe
acutiſſimo inferni ſtent damnati quãta
erit hec pena cogitet qui põt.O ſi penas
iſtas actẽderemuſ nõ eſt pena in hoc mũ
do quã nõ libẽtius ſuſtineremus vt non
ad locũ ulũ infernalẽ no deſcẽderemus.
Conſideremus igit has penas vt poſſu

mus:qꝛ ſcriptũ eſt.i. Reg.ij. Dñs dedu⸗
cit ad inferos ⁊ reducit ꝑoſiderationẽil
larũ penarũ ⁊ reducit ad gaudia paradi
ſi.Cũ em̃ peccãdo vſq; ad poꝛtã infernt
venit ↄſideratõe hmoi penax q cuilibet
pctõ moꝛtali debent᷑ licet nõ in eq̃li gra/
du penites redit ad ſtatu gre ⁊ ſic redu/
cit᷑ ab inſerno vñ imitte me dñe
vt plangã paululũ do.

m. antecq; va.2 no

—

re.ad t.t.et o.m.c.t.mi.et t.vbi.v m.et n.

o. ſed ſem. hoꝛ.inhabitãs. vñ Yob de plu

firm ant᷑ ſpaciũ vite deſt iderãt nõ vt peni
teãt:nõ vt fugiãt penas hmõi hoꝛrẽdas:

ſed vt delicioſe adhucviuãt ⁊ pctã pctis
accumulent:et ſic penas illas in maioꝛi
gradu poſt iudiciũ poſſideãt:⁊ vt in tꝑa
libus filijs ⁊ fliabus ꝓuideãt ⁊ nõ ſibi.

Vñ tpᷣs petũt ad peccãdũ nõ ad penitẽ/⸗

„

dum Yob.xviij. Dedit ei dũs tẽpus pnie
ille abutit᷑ eo in ſuꝑbiã. Abutit ergo qͥᷣ
in alios vſus expẽdit. Sed poſſet qͥs di/⸗
cere O poꝛtet me eſſe multũ in laboꝛe ⁊
doloꝛe ad me acquitandũ cũ deo.Et di
cit Job ꝙ nõ VUnde ſequit᷑ Vt plangã
pau. qꝛ qcqͥd in hac vita ſuſtineres nõ ſo

lũ parũ ſed etiã paululũ eſt reſpectu etrꝰ

qð minimũ eſt in inferno. Sequit᷑. An/

teqᷓ; va. ⁊nõ reuertar.Quaſi diceret. St
nõ penituero opoꝛtet ꝙ ad locũ toꝛmẽto

rũ vadã et illã infernalẽ penã ſuſtineam

ignis ⁊ frigoꝛis Sob.v. Qui timet pꝛui

nam irruet ſuꝑ euʒ nix. ica
eſt ⁊ cito tranſit:⁊ de terra naſcit᷑⁊ ſigni

ficat penitentiã quã hõ voluntarie ſuſti

net in hacvita. Hix aut frigidioꝛ eſt ⁊ du
rabilioꝛ:⁊ deſuꝑ deſcẽdit: ⁊ ſignat penaʒ
frigoꝛis eternã qᷓ maxima eſt ⁊ ꝑpetua⁊

a deo inflicta q̃ſi diceret. Qui pniaʒ tꝑa

lẽ deuitat eternã incurret. Non em̃ dice
ret᷑ iudex iuſtus ſi latrões homicidas
dimitteret ĩpunitos.Qualiter ergo cre/⸗
dis ꝙ iudex iuſtiſſimus cuiuſmodiẽ de⸗
telnõ puniat in futuro: ex quo te non vis

ribus generibopenarũ q̃ ſunt in inferno gannin in hoc mũdo: nec de pctis dolere

facit mentionẽ in hac autoꝛitate de pau/⸗
cis. Conſiderãs igit hmõi penas ait Di
mitte dñe.i.locũ pnie ⁊ tẽpus ↄc. de, Da
mihi dñe tp̃s vt poſſim me acqͥtare tecuʒ
ꝑ pnie planctũ anteqᷓ; ad iudiciũ veniaʒ
qñ nõ erit tps pnĩe ꝑ quã poſſint iſta to:
Aenrarnadt. Zeck uo pᷣcio quo oꝑe ac/
qͥtat ſe hõ cũ deo. Certe nõ ridendo:non
coꝛpoꝛiↄplacẽdo:ſʒ ploꝛãdo Yſa.xxxviij
diẽ Eʒzechias. Recogitabo tibuo. a me.
in ama.aie mee. Et hoc eſt qð dicix Job
Vl plangã pau.d. meu. Et hoc eſt qðᷣdi
cit Eʒechias:cui infirmãti dati ſunt.xv.
anni advitã. HNõ q̃ ro ſpaciũ vite ad ridẽ
dũ ad ſuauiter viuẽdũ ſicut multi cũ in/

Job. rix.
xx. Fuglẽt arma ferrea ⁊ irruet in arcuʒ

——

eneũ. Arma ferrea vocat penã tempoꝛa
lẽ ſᷣm glo.qꝛ citius in rubigine cõſumũt
Arcũ eneũ qꝛ durabilioꝛ eſt vocat exernũ
ſuppliciũ:quaſi diceret. Qui penã fugit
tꝑalem que bꝛeuis eſt:incurret eterna qᷓ
durabilioꝛ eſt. YJdeo ↄſequẽter dicit: an/
teqᷓ; vadã:q̃ſi diceret. Si nõ plangã:ibo
Cognoſce igit᷑ te offendiſſe deũ:ſi pꝛece/⸗

pta eius trãſgreſſus es:⁊ age penitentiã

ugite a ſacie ſcʒ ſentẽtie futu/
atũ vltoꝛ eſt gladiꝰ. Itẽ Job

4

ne ad has grauiſſimas penaſignis ⁊ fri

goꝛis deſcẽdas in coꝛꝑe ⁊ aĩa:ex quibiꝗ
ad illas vltima ſentẽ tia iudicabũt nũq;

4

—

—

reuertent. Ideo dicit Job. Hõ reuertar
O quot hoĩes ib
ſeſſionib ⁊ diuitijs terrenis:a luxurijs ⁊

alijs pctis ⁊ vicijs. Vis exemplũ audi/
re.Legit᷑ in miraculis ſancti Bernardi

ð heremita q fuerat decanꝰ ecche lingoñ
ꝙcũ fuiſſet.xxv annis in nemoꝛe arda/

nenſi poſt moꝛtẽ ſuã apparuit cuidã epᷣo

lingon.in maxima glia:⁊ dixit ei: ꝙ ĩ ho
ra moꝛtis eius.xxx.milia deceſſerũt e qͥ
bus ipᷣe ⁊ btũs Bernardus ſtatim aſcẽ/

derũt in celũ ⁊ tres iuerũt in purgatoꝛiũ

⁊ oẽs reliqui in infernũ. Nec eſt obijciẽ/
dũ de paruulis baptizatis ſi foꝛte tũc ali
qui obierũt: qꝛ nõ ſunt de numero adul/
toꝝ. Item poſt hmõi recitationẽ recitat

—

tis. Nuper in

er Franicha mg de ſlacramẽ/
8. Au qt quidã maximus clericꝰ
⁊ in ſciẽtia famoſiſſimus in lecto moꝛtis

viſicatus ab epᷣo pariſienſi ⁊ monitus vt
in fine renũciaret pluribus beneficijs:et
vnã pᷣbendã retineret erubeſcẽs vel indi
nãs facere ↄtra opinionẽ quã tenuerat
Veẽprabo inqͥt ſi põt aliquis ſaluari cuʒ
pluribo pᷣbendis. Poſt moꝛtẽ ſuã apparu
it epᷣo eodẽ menſe oꝛãti hoꝛa tertia in ha

hitu quo ſolebat vti:⁊ interrogatus quõ

ſe haberet. Ego ſum ait in erernũ dãna/
tus. Et qᷓ eſt inqͥt epᷣs cã dãnationis. Ni
mia inqͥt elatio mea dãnat me. Et quid

dicis ait epᷣus de opinione pluriũ pᷣben/
darũ. Nihil inquit me adiuuerũt Etad
didu.Dic mihi ſi eſt aliqͥs adhuc viuẽs

in ſeculo:⁊ ait es.Quõ tu tãtus clericꝰ

iſta qᷓris vt tam cito munduʒ finitũ eſſe
credas:cũ defuncti bona ſaltẽ naturalia

nõ amittãt. Certo ait ex quo moꝛtuꝰ fui

tam infinita aiarum multitudo coꝛruit

in infernũ ꝙ nõ credebã tot eſſe viuẽtes
per totũ mundũ. Enñ ſi ieſus xpᷣs in tota

vita ſua nii aliud pᷣdicaſſet:niſi exemplũ

de diuite ⁊ laʒaro.Lu.xvi. Sufficere de
buiſſet ad cõuerſionẽ oĩim pctõꝝ. Vnde

mirũ eſt ꝙ multi ita ꝑuerſi ſunt:ꝙ ſi cete

ra verba ⁊ facta dñi ⁊ ſctõꝝ aut non cre/⸗

dunt aut negligũt. Cur ſaltẽ iſtud euan

eliũ nõ attendũt. Hec albertus. Conſi
geraca igit᷑ pena aque tam frigide:excla

Tertia pena coꝛpoꝛalis

0 ertar memus ad dñm cũ ꝓpoſito nos emendã
t ad illas penaſ a poſ di dicẽtes illud pe.:

aluũ fac me deus
aiam meã.

qm̃ intrauerũt aque vſq; ad⸗ .
Quaſi diceremꝰ. Dũñe cõſiderauimꝰ in
aia nr̃a penã illius aq̃ frigidiſſime quaʒ
pparaſti dãnatis:nũc te fauẽte te auxili/
ante volumꝰ ad te ↄuerti:vt ſaluos faci⸗
as nos. Sciẽtiã viarũ tuarũ volumꝰ:qꝛ
credimꝰ ꝙↄuertẽt᷑ i infernũ oẽs gẽtes ⁊ꝛc
qꝛ ſcriptũ eſt. Ipᷣi vᷣo nõ cognouer̃t vias
meas qᷣbuſ iuraui in ira mea:ſi itroibũt
in requiẽ meß. Et hoc de ſecunda pena.

Ertia pena infer

t niöclarãda: ẽ magnꝰ clamoꝛ
doloꝛis abſq; ceſſatõe. Credi
mus em̃ ꝙ ſicut in głia erit tãtus leticie
ſine ceſſatõe.tã in ãgelis btis qᷓ; in electꝭ
dei.Sic in i ferno erit clamoꝛ triſticie tã
in demonib; qᷓ; in repꝛobis hoibl De an
gelis bris dicit᷑ in pᷣfatione de trinitate.
Quã laudãt angeli atq; archã geli:qͥ nõ
ceſſant clamare quottidie vna voce dicẽ
tes.De q̃ laude amplius in tractatu de
audijs paradiſi dice᷑ dñno adiuuante.
Be plãctu inferni dr̃ Apoc.i. Plãgẽt ſe

ſuꝑ eũ oẽs triby terre:etiã amẽ.Et btus

erñ- In meditatiõiby inqͥt In inferno
audiet᷑ niſi fletus ⁊ plãctus 2 v·
lulatus meroꝛes atq; ſiridoꝛes dẽtiũ. O
plãctus infinitꝰ qͥ nunqᷓ; hẽbis finẽ. Vi⸗
diſti ne aliqñ ꝑſonã deſolatã⁊ plãctũ cla
moꝛoſum faciẽtẽ qͥ te ꝓmoueret ad com
paſſionẽ ⁊ fletũ. Credo ꝙ ſic:ſicut maxie
faciũt hoĩes ex amiſſione caroꝝ plãctũ:
ita ꝙ etiã multis dieb nõ poſſunt ↄſola⸗/
ri.Sicut plãctũ maximũ credimꝰ vᷣginẽ
dei matrẽ feciſſe ð moꝛte fili ſui bñdicti

ſed iſte habuit finẽ die tertio qñ ipᷣm re

ſurrexiſſe cognouit. Sed in inferno erit
clamo: ploꝛatꝰ ⁊ vlulatꝰ multus:qꝛ oẽs
ſunt tã demones qᷓʒ dãnati/ꝓ pctis ſuis
moꝛtalibus cũ vlulatu qua ſi canes cla/
mabunt ꝑpetuo:maxime ꝓpter glie ſiue
dei viſionis pꝛiuationẽ:ꝓprer tꝑis ꝑditi
onẽ ꝓpter vehementẽ penarũ paſſonem.

Prel venie deſperationẽ. O quantũ toꝛ
1 *

ntü in aurib us daqnatoy imo in toto

magnus clamoꝛ: doloꝛis
coꝛpoꝛe. Hoc erit P cantilenis 2* vocib⸗ mul fuerit angelo „ Zu erſio:? demonũ a /
cantantiũ in coꝛeis ⁊ ludis diſſolutis:in uerſio:nã tñ ſimł cũ pctõ luciferi. Idẽ di.

jbus cõmittunt᷑ magna⁊z multa peccata vi.ↄcluſione pma.ait. Mira in hoc dei
Vlulabut igit mò demones qe p ſup/ iuſiria oñdil:q tm ſeruat iuſticiã vt oꝛdi
biã ſuã ꝑdiderũt tantã gloꝛiã. Vbi norã nẽ inſtitutũ nullo mõ infringat:tm odit
dum ſᷣm Wonaus Al.ij.di.v.ij. cõcluſiõe. pctmvt ꝓpter petm q̊s chariſſimos repu
i.arti.ꝙ diabolus quodaãmõ appetit ſi/ tauit abiciat. Vñ credo ꝙ tã ſpectandũ —
militudinẽ imitatiõis dei quodãmõ eq/ moſtrũ diuine ſeueritatꝭ in angelo nobi⸗/ 4
litatis:⁊ hoc apparet ſi attendat᷑ appeti liſſimo et pᷣmo hoie: quoꝝ vtrucq; ꝓpꝛijs
bile ⁊ modus appetẽdi.Diabolus enim manib, plaſmauit:⁊decoꝛauit deus noh ]ſ
appetit alijs pᷣeſſe ſua tñ auctoꝛitate. QOinfirmis oppoſuit ⁊ oñdit:vt addiſcamꝰ

appetijt pᷣeſſe hoc fuit imitatiõis: ⁊ hoc qᷓ;tũ odit deus pccm̃ꝛ maxie ſuꝑbiã:q p
aliqñ obtinuiſſet ſi ſtetiſſet: autẽ ꝓpꝛia vno motu coꝛdiſ nobiliſſima oĩm creatu
auctoꝛitate:ita ꝙ ſine meritis ⁊ ſine da / rarũ eternalit᷑ ⁊ ſine ſpe eſt dãnata.Etp
toꝛe: ⁊ ita ꝙ nulli ſubeſſet: hoc eſt ſolius eſu pomi ipe adã et tota poſteritas vſq;
dei: ⁊ hoc eſt equiparãtie: ? i =ðð ad finẽ mũdi eſt moꝛtalitati? mulciplici
goꝛ. ꝙ appetijt eſſe ſui iuris: ita ꝙ nulli penalitati ſubiecta. Et niii dñs reliqͥſſet
ſubeſſet Herñ.dicit ꝙ appetijt equalita nobis ſemẽ qᷓſi ſodoma fumſemꝰ vt dicit᷑
tẽ potẽtie Anſel.dicit ꝙ appetijt pᷣeſſe ſi ſa.x. Ex his efficaciſſimũ relinquit᷑ar
ne meritis:⁊ oẽs verũ dicũt ⁊ diuerſe au gumentũ qð hoꝛrẽdũ eſt incidere in ma
croꝛita tes circũloquunt᷑: hoc eſſe qð eſt nu dei vlustis: vt habet Beb x. Di ecin ?
peſſe oĩbus ſua ꝓpꝛia auctoꝛitate. Et ſic deus nõ peꝑcit nobiliſſimo ãgelo ſuꝑbiẽ? KW”
a ppetijt diuinã eqlitateʒ in aliq o . ti:qͥd erit de viliſſimo cinere ⁊ abiectiſſi
xiiij. Aſcendã in celo⁊ ero ſilis altiſſino mo: ĩ altũ ſe extollẽti cũ iacere debeat in D

dD L e — Et ↄñnter ↄcluſione ſequẽti ait. NHotãdũ ciuere ⁊ cilicio:iĩmo ĩ ipo ſterqͥlinio. Hec .
— F ꝙ ſuꝑbia demonũ ⁊ alioꝝ cõfoꝛmis fuit ill e.ij. Pe.ij. Si em̃ deus angelis peccã/ “
capiti totius malicie pᷣncipi ſcʒ tenebꝛa tibus nõ peꝑcit ſeg meri mſern detra —
rũ. Ipᷣe dabolus attendẽs ſuoꝝ natura ccos:in tartarũ tradidit in iudiciũ cruci 4
liũ ſtrẽnuitatẽ:⁊ excellentiã ⁊ pᷣcellentiã andos reſuari:⁊oꝛiginali mũdo nõ peꝑ .

voluit ꝑeſſe ⁊ reqͥ eſcere ſua auctoꝛitate: cit:ſed octauũ noe iuſticie pᷣconẽ euſtodi
hoc eſt ſiue meritis ſiue miniſterio. HDe/ uit diluuiũ mũdo impioꝝ induces: ⁊ ci⸗
mones vᷣo ſubiecti nõ ſunt auſi m appe uitates ſodomoꝝ⁊ gomoꝛreoꝝ in cinerẽ
tere:ſed ↄſiderãtes naturaliũ ſtrẽnuita rediẽs euerſiõe dãnauit exemplũ eoꝛũ q̃
tẽ voluerũt ſub vmbꝛa illius qeſcere ita ipie acturi ſunt ponẽs.Hicit ↄnñter Bo⸗/
ꝙ nõ miniſtrarẽt:ſed quodãmõ ſub illa noũ.ꝙ de oꝛdinih an geloꝝ aliqͥ lapſi ſũt
potirent᷑ volütaria libertate: quã vide/ Tocus tñ demonũ poſt lapſum vſq; ad
bant ſe nõ poſſe habere ſub dñio diuino diẽ iudicij nõ eſt locus ſubterraneus quẽ
Cognouerũt em̃ angeli ſe eſſe factos ad vocamus infernũ: ſʒ aer caliginoſus in
ticipandũ qͥetis btitudinẽ:⁊ acqrendũ quo generaliter demonũ młtitudo inba
E merita ⁊ miniſteria. In hoc ſuꝑbieruũt bitat. Vtrũ aũt aliqͥ ſint detruſi in infer
. ꝙ ſine meritis voluerũt eã: ⁊ ſine mini nũ nec inuenio a ſctis determinatũ: hoc
ſterio qͥeſcere:⁊ſine limite ꝓpꝛiãvolũtatẽ aũt bũ credo ꝙ aliq deſcẽdãt ad toꝛquẽ/
implere:⁊ hoc totũ eſt ſuꝑpire. Et dicir dũ aias ſᷣm ꝙ hñt inter ſe deputata ma/
ↄñter ꝙ tã ↄuerſionẽ bonoꝝ: q; auerſio/ ledictõis officia. Rõ aũt qᷓre in hoc aere
nẽ demonũ petm̃ luciferipᷣceſſit. NHã ipſe ſunt:eſt ꝓpter humanũ exercitiũ. Sicut
pᷣmo ſuꝑbiuit: ⁊ ſuꝑbiã ſuã oibus indi/ ar di. A Hunqᷓ; deus qs pᷣſciebat fu

cauit:⁊ extũc qdã adheſerũt ſibi.Alij vo ſturos maloſ eos feciſſet:niſi ꝑiter noſcer
raſiſterũt ? adheſerũt deo.Qaãuis ꝗ̊ ſi/ qͥpus bonoꝝ vſib accõmodaſſet. Vñ di

——

—

magnus clamo: doloꝛis

uina diſpoſitio hoc exigit vt de pᷣuarica/

ionibo angelis obſequiũ quodã mõ elec
toꝝ trahat ⁊ eliciat. Scit:em̃ bñ vti ma/
Ploꝝ. pꝛauis volũtatib:⁊ndeo non eos de
cruſit in infernũ:ſed locũ dedit aptũ ipᷣis
demonibatu q;tũ ad ſtatũ pcti:tũ q;tum
ad ſtatũ exercitij ſiue belli. Aer em̃ cali/
ginoſus ꝓpter caliginẽ ↄuenit tenebꝛoſi
ꝓtati culpe:ſed ꝓpter nobilitatẽ et ſubtili/
tatẽ cõuenit velocitati angelice. Vñ ſi⸗
rut aliquib viris ſctis oñſum eſt frequẽ
ter circa nos volitant ſicut muſce: et ita
pvvſls nõ ſtatim retribuit qð meruerũt:ſed
ſimul cũ hoibus eos expectat ꝓijcere: et
differt ꝓpter nr̃um exercitiũ:nec deus ex
hoc imilericoꝛditer agit cũ hoiĩibus:imo
miſcðia ſuꝑexaltat iudiciũ qꝛ ↄtra fomi
tẽ dat ſicintillã ↄſcie ↄtra demonẽ dat bo
nũ angelũ:⁊ ſuꝑ hoc dat ſuã gram:⁊ ſpi
B ritũ ſctim̃ qͥ vincit oẽm prãtem. Hec ille
9.20.2 „ D biũ aũt eſt vtrũ nijc puniant᷑ pena
Wr ignis. Eñ dicit bidẽ Boñ. ꝙ poſitio ali
gquorũ eſt ꝙ differt pena ignis vſq; poſt
Pe iudiciũ:tũ vt eoꝝ exerctiũ nõ obmittat
tũ etiã diuia miſcdᷣia ondat᷑ q̃ ſuſtinẽtva
ſa ire apta in interitũ: in multa patiẽtia
vſq; in diẽ quo retribuet oĩbo ſᷣm fruetũ
adinuẽtionũ ſuarũ. Et cũ dr in glo. Ja.
iij. Suꝑ illo verbo inflãmata a gehẽena.
Behena eſt diabolus ꝓpter quẽ facta eſt
ſicut em̃ gehẽna ſꝑ ardet ſic diabolꝰvbi/
cunq; ſu:vel in aere vel in texra ſꝑ fert ſe
cuũ toꝛmẽta flãmaꝝ.Radet hñ.ꝙ nõ 2

telligit de flama ignis materialis: ſʒ de
flãmis vitioꝝ ſcʒ ire ⁊ inuidie quibi etiõẽ⸗
toꝛquet᷑. Petm igit᷑ diaboli iniciatũ in p
ſumptiõe:qꝛ ſtatim vt vidit ſuã pulchꝛi⸗⸗
tudinẽ pᷣſumpſit:ↄſummatũ in ambitio
ne: qꝛ pᷣſumẽs de ſe aꝓpetijt qð oino ſupᷣ
ſe fuit ↄfirmatũ inuidie:⁊ odij auerſiõe:
qꝛ exquo obtinere nõ potuit qð appetijt
inuidere cepit ⁊ affectu odij cõtraire: nã
diabolus ſuꝑbus no vales ↄſcẽdere:ſed
cõpulſus deſcẽdere odit deũ iuſtũ:⁊ inui·
det excellentie eius:hec Boñ. Hoc inq;
pctm̃ poſt diẽ iudicij puniet᷑ penis illis
infernalibi. in qbus magnis clamoꝛ bo
ip̃i demones clamabuũt ſclẽtes ſe in celũ

creatos: ⁊ tã magna gaudia ꝑdidiſſe ex
tanta ſua ſuꝑbia ꝗlaxiij. lamabit mo
ab ad moab Moab igit᷑ vlulabit: qꝛ de.
mones maioꝛes vlulabũt:⁊ ceteri rñde/
bũt:⁊ hec pena erit maxima in ipſis ⁊ in
dãnatis hoĩbus. Sicut in celo dulce eſt
audire cantũ ⁊ laudẽ angeloꝛũ: ſic triſte
eſt audire vlulatũ ⁊ clamoꝛem demonũ⸗
Quidclamabũt. Certe maledicent deo
qui eos creauit:maledicet lucifer pᷣmus
ille malus angeluſ alijs inferioꝛibo quib-
voluit pᷣſidere:maledicẽt inferioꝛes luci
fero:cui in tã graui culpa ↄſenſerũt: ma
ledicẽt hoibus:cũ qͥba tã grauas penas
patient᷑ Yllis pctã ſua impꝛoperãdo dicẽ
tes. O miſeri qͥ nr̃is ſuggeſtiõiba ⁊ tẽpta
tioniba ↄſenſiſtis:ecce pᷣmũ qð inde acqͥ
ſiuiſtꝭ hic ſtabitꝭ nobiſcũ ae e veli

AA 4
de

tis accipite qð i eternũ meruiſtꝭ.Clama
bãt inſuꝑ oẽs:pctõ moꝛtali dãnati ſiliter
deo maledicẽdo:⁊hoꝛã in qᷓ nati ſunt pa
trẽ ⁊ matrẽ qui eos genuerunt. Et ſicutx
triſte eſt in pnci audire cla moꝛẽ hoĩs tri
bulati:ſic multo triſtius erit audire cla⸗
moꝛẽ tot dãnatoꝝ dicẽtiũ.ve:ve:ve: Ele
ꝙ vnqᷓ; nati ſumus: ve ꝙ m carnẽ vixi/
mus:ve ꝙ vnqᷓ; in pctis gauiſi ſumꝰ.Et
filius ↄtra patrẽ: ⁊ p? ↄtra filiũ vlulabit
⁊ ſic de alijs cũ qͥbo vel ꝓpter q̊s peccaue/
rũt: ⁊ multos alios terribiles clamoꝛes
faciẽt ↄtra ſe mutuo ad magnã penã ſu

r=.r

arũ auriũ.5. Scðᷣo clamabũt ꝓpter tꝑis
ꝑditionẽ. Reddituri em ſumus rõnẽ de

rꝑe quoviximꝰ in hoc mũdo. Vnñ oẽ tpᷣs
nobis impẽ ſum exiget᷑ a nobis qliter ex
penſuʒ fuerit. Vnñ qͥlibet redditurꝰ eſt rõ
nẽ de oĩbus anniſ mẽſiba:ſeptima nis die
bus:hoꝛis ⁊ minutis qbus vixit. Si foꝛ
taſſis.xxx.annis vixiſtꝭ:⁊ nũqᷓ; deo ꝑ tres
annos fidelit᷑ ſeruiſt? qͥd faciẽdũ ſit. Rũ

des ꝙ debeo de pᷣterito tꝑeↄfiteri ?⁊ dole
re ꝙ tpᷣs tuũ õ 16 **

pᷣcioſius tꝑe ſʒ heu eo nihil hodievilius
inuenit᷑ traſeut dies ſalutꝭ ⁊ nemo reco,
gitat. W legit erẽplũ ꝙ qd hõ deuotꝰ (
qn audiuit hoꝛologiũ ſignare ſeu ſonare
ſꝑ cogicauit ⁊ dixit ad deũ. O deus me?ꝰ
i iterũ hoꝛa tꝑis met conſumpſi:de qua

„* 1

°
„7

— rbes

Tertia pena coꝛpoꝛalis
redditurꝰ ſum rõnem: quõ eam expẽdi. ger continuo in ſe recluſus eſt vt ignoꝛe
Vnñ dãnati in inferno de hoc ſignater cõ trãſitus illius. Sic etiã nos nati ↄtinuo
quirunt᷑ ꝙ tẽpus gr̃e tam inutiliter expẽ / deſinimꝰeſſe.⁊ virtutꝭ quidẽ nullũ ſignũ
derũt. VUñ quidà deuotus exiſtẽs in de· valemꝰ oñdere. in malignitate autẽ nr̃a
uotionib ⁊ oꝛõnibi ſuis:audiuit quãdã cõſumpti ſumus. Talis dixerũt in infer ,„ ,
vocẽ lugubꝛẽ ⁊ queſiuit qͥd eſſet:⁊ rũdit. no hiq peccauerũt. Interli. Duich ſitt⸗ H AA
Ego ſum vna aia dãnata.Et ille:cur trãẽ tudinib terrenarũ rerũ defectus oñdit᷑. 8e4.
amare fles? Rñdit illa: Ego ⁊ om̃es aie Glo. Per vmbꝛaz obliuionẽ mentis vel
dãnate de nulla re intantũ dolemꝰ ſicut

„ 4

nam quã nũc patimur euaſiſſe.

₰. Der 1

de tꝑe gr̃e qð inutiliter expẽdimꝰ⁊ pec/
cando cõſũ pſimꝰ vbi vna hoꝛa potuiſſe/
mus de pctis nfr̃is penituifſe:⁊ er pe
ertio
vclamabũt ſine ceſſatõe ꝓpter maximũ do
loꝛẽ penaꝝ quas patient᷑ Sicut aliqͥ ve
hemẽter infirmi aut doloꝛẽ vehemẽtẽ ſu
ſtinẽtes nõ pñt ceſſare a gemitu⁊ clamo

re. Cõſidera ſi poſſet abſtinere a gemitu

et clamoꝛe habẽdo manũ vel pedẽ ĩ igne
huiꝰ mũdi que tñ pena quaſi nihil eẽt in
cõparatõe ad illã inferni. Hec erit gra/
uiſſima pena pꝛo pctĩs que nihil ꝓficiet.
De qua dẽ Sapie. v. Dicẽt intra ſe peni
tentiã agẽtes:⁊ panguſtia ſpũs gemẽteſ.
hi ſunt qͥs aliqñ habuimꝰ in deriſum: et
in ſilitudinẽ impꝛoperij. Nos inſenſati
vitã illoꝝ eſtimabamꝰ ĩſaniã. Hec dicẽt
dãnati de his q̊ nunc mũdus reputat fa
tuos.Et ſequit: Errauimus a via veri⸗/

tatis.interli Euãgelij diuine legis ⁊ iu⸗/

ſticie lumen nõ luxit in nobis.⁊ ſol intel/
ligentie nõ eſt in nobis oꝛtis.Sed qͥd fe
cimus: laſſati ſumus in via iniqͥtatis et
perditiõis:⁊ ambulauimus vias diffici/

ies: viam aũt dñi ignoꝛauimꝰ. Quid no

bis ꝓfuit ſuꝑbia: aut diuitiaꝝ iactantia
quid cõtulit nobis. Tranſierũt omnia
iſta tanqᷓ; vmbꝛa ⁊ tanqᷓ; nuncius pᷣcur/
rens:tanq; nauis que ꝑtranſit fluctuãtẽ
aquã:cuius cum pᷣterierit nõ eſtveſtigiũ
inuenire:neq; ſemitã carine illius influ/
ctib⸗:aut auis que tranſuolat in aere: cu
ius nullũ inuenit᷑ argumentũ itineris il/

lius: ſed tantũ ſonitus alarũ verberans

bꝛeuem ventũ: ⁊ ſcindẽs ꝑ vim icineris

gerẽ cõmotis alis trãſuolauit.⁊ poſt hoc

nullũ inuenit᷑ ſignũ itinerꝭ illiꝰ: aut tãqᷓ
ſagitta emiſſa in locũ deſtinatũ diuilus

moꝛte carnis qᷣb hũanavita obnoxia ett·

accipimꝰ.ꝑ nũciũ pᷣcurrẽtẽ paſſiões aie
vel coꝛpoꝛis que pᷣcedũt occaſuʒ vite cotꝛ

ruptibilis:ꝑ auẽ excellentiã:ꝑ nauẽ ver·

lenitatẽ hũane mẽtis que ꝑ amaras ſecu

li vndas demonũ fluctib agitat᷑ ꝑ ſagit·
tã delos ⁊ inſidias iniquoꝝ. Hec omia
eni in mũdo verſant᷑: ſed tadẽ infructuo

ſam pnĩam poſſeſſoꝛibaſuis relinquunt.

Vnñ gemẽtes nulla voce cõſolatõis rele/

uabunt᷑. Et ſequit᷑ c.vi. Audite g̊ reges
⁊ intelligite: diſcite iudices finiuʒ terre:
pꝛebete aures vos qͥ cõtinetis młtitudi/
nes.⁊ plateis vobis. in turbis nationũ:
qm̃ data ẽ a deo ptãs vobis ⁊ virtꝰ. In/⸗
terli. Puniẽdi ab altiſſimo qͥ ĩterrogabit

oꝑa vr̃a ⁊ cogitatões ſcrutabit᷑ qm cum
eſſetꝭ miſtri regni illiꝰ nõ recte iudicaſtꝭ

neq; cuſtodiſtꝭ legẽ iuſticie:neq; ſᷣm vo/
lũtatẽ dei ambulaſtꝭ. Hoꝛrẽde ⁊ cito ap
parebit vohᷣ qm̃ iudiciũ duriſſimũ ĩ his
ui pᷣſunt fiet. Exiguo enĩ cõcedit᷑ mia.
Pirrte⸗ aũt potẽter toꝛmenta patien᷑.

nterli.Qui.ſ.mãdata dei contẽnendd
S pctã cõmiſerunt nec penituerũt.

ic etiã potẽtioꝛes in impietate foꝛtio
ra ſuſtinebũt:toꝛmẽta gehẽne. Non enĩ
ſubtrahet ꝑſonã cuiuſqᷓ; dñs qͥ eſt dnñatoꝛ
oĩuʒz nec verebit᷑ magnitudineʒ cuiuſqᷓ;
qm̃ puſillũ:⁊ magnũ fecit ipſe:⁊ equali
cura eſt illi de oĩbʒ foꝛtioꝛiba: aut foꝛtioꝛ
inſtat cruciatio. Flebũt ⁊ vlulabũt: igit᷑
danati ex maximo doloꝛe penaꝝ q̃s pa/

tient᷑ abſq; ceſſattione. O qntus clamoꝛ

uãtꝰ doloꝛ qͥs poſſet hec cogitare. Cre
do ꝙ nullus viuẽs. YFaciamꝰ igit᷑ pniaʒ
d Patie nfis q̃ʒdiu ſumꝰ in hoc mũdo.
uarto clamabunt hoꝛribiliter ꝓter
venie de ſperationẽ. Sicut enĩ dam nati
ꝙ perpectuo in illis penis ſtabunt iuxta

☚

— —
— — —
”́òMẽM
2— — —

.
7 — 4

„*.

magpus clamo: doloꝛis

ſententiã ſũmi iudicis dicẽtis: diſcedite
a me maledicti in ignẽ eternũ. O q;tuʒ
erit hoꝛrẽdũ ⁊ quãta materia clamoꝛis
plãctus ⁊ deſolatõis ꝑpetuitas toꝛmen/
toꝝ. Quõ·ergo illa ʒ ꝑpetuo ſuſtinebũt qͥ
hic modicã pniam ſuſtinere nõ poſſunt.
Sed poſſet qͥs dicere: Muare nõ habẽt
ſpem vt a carcere inferni liberent᷑: ⁊ ma/
rxime cum pctm eoꝝ fuerit tranſitoꝛiũ:et
1tcam cito còmiſiu ʒ. Hec ꝑpetuitas dero
rngare miſcðᷣie diuine videret᷑⁊ ex hoc po/
tItuius diceret᷑ crudelis iudex qᷓ; iuſtꝰ aut
. miſericoꝛs. Mñdetpmo ꝑ exemplũ: Eli⸗
demꝰ em ꝙ emptio momẽtanea dat ius
ꝑpetuũ poſſedẽdi rem emptã. Item vul
ncratio momẽtanea moꝛtẽe inducit ꝑpe/
tuꝗᷓ. Item caſus in foueã cꝑalis ⁊ ſubita
neus eſt detẽtio gpetua. Iteʒz crimen le/
le maieſtatis eſt tgale: ſed ſeruitus ꝑpe/
tua ſiue punitio.Sic dico ꝙ p momẽeta/
nea delectatõe pcti ⁊ vulnere ſpũ ali:⁊ ſic
de alijs incurrit᷑dãnatio ꝑpetua:ita ꝙ ſi
vnã tãtũ guttã tolleret qͥs de mari ĩ an/
nis mille:⁊ aliaʒ in alijs mille annis:ſic
guttatim potius eſſet mare exhauſtũ qᷓ;
a penis dãnati poſt diẽ iudicij liberaret᷑
Eec ſi poſt tantũ ſpatiũ ſperarẽt liberari

1 4T1Te vV

hoc elſet aliquale gaudiũ. Sed qꝛ in in⸗/

ferno nulla eſt redeptio omni ſpe libera/
tionis fruſtrabunt᷑. Rõnes ętiã huiꝰ ꝑpe⸗
tue dãnatõis aſſignant᷑.
mMo peccauit in ſuo eterno.i. peccauit qᷓ;
iu vixit nec volũtas eius peccãdi fineʒ
habuit:ideo iuſte in et erno dei ⁊ eterna/
liter punit᷑. Elñ geg Agd diſtricti iudi
cis iuſticiã ꝑtinet vt nunqᷓ; careant ſup/
plicio quoꝝ mens in hac vita nunqᷓ; vo/
luit carere pctõ: nullus det᷑ iniquo rer/

—
- 5
.
— R

..

minusvltiomis:qui qᷓ;diu valuit habere

noluit terminũ criminis. Itetũ ait:Ini/
qui cum fine peccauerũt qͥ cũ fine vixe/

rũt:nam voluiſſent vtiq; ſi potuiſſent ſi⸗

ne fine viuere:vt poſſent ſine fine pecca

5

Bieg;. V Aug. Facaus eſt aut bomo

tuoꝛ erunt cauſa cõtinui clamoꝛis ipſox 6 & re
ꝛima qꝛ hoꝗ dãnatoꝝ ⁊ hoc: qꝛ clamoꝛẽ tuũ noluerũt

uni vobis: At er. i. S
cat:in plateis dat vocẽ ſuã: in capite tur/
re.Oſtẽdũt em qꝛ in pctõ viu ere cupiũt barũ clamitat:in foꝛib poꝛtarũ vrbis ꝓ/
ſemg qui nunq; deſinũt peccare duʒ 44 fert ᷣba ſua dicẽs Vſq; quo paruuli di⸗/
uũt. Juſtũ igit᷑ eſt vt nunqᷓ; careãt ſuxpli!
cio qͥ nunqᷓ; voluerunt carere pctõ. Hec

bonũ qð eſſe poſſet eternũ.Et
ſtus pfecto ſi peccat pati n
peccat niſi velit. a ro:q- r/ KAre⸗
no nõ habeant facultatẽ peccãdi: habe⸗
bũt tñ affectũ:qꝛ adhuc peccare vellẽt ſi
poſſent. El ellent eni ſi poſſent in pctõ ꝑ/
petuo delectari:ideo ꝑpetuo debẽt puni 2

ri. Vertia rõ quã ponit ſctũs AQho,ij. li. rne PFHE

malo dignus eterno qͥ hoc in ſe peremit

cõtra gentiles.c.xciij.eſt.qꝛ aie poſt moꝛ
tem reddunt᷑ imutabiles ſᷣm voluntatẽ:
vyt. ſ.vlteriꝰ volutas mutari nõ poſſit ne/⸗
ꝙ; de bono in malũ:neq; de malo i bonũ
Qusdiu eni anĩa eſt in ſtatu pugne põt
de bono in malũ mucari: vel ecõtra: ſed
ſtatim cum aia a coꝛpoꝛe ſeparat᷑ nõ re/ 2
ſtat niſi receptio pꝛemij vel pene. Ouar/e e
ta rõ:qꝛ pctm eſt cõtra illũ qͥ eſt infinitus PrT
vñ ⁊ pena debet eſſe infinita:nõ quidem
acerbitate vel duratiõe. Judex ̊ iuſtus
eſt qui punit ꝑpetuo ꝓpter rõnes datas.
Secd eſt ne miſericoꝛs ĩ tali punitõe Di
co ꝙ ſic vt magiſter dicit in ſentẽtijs: qꝛ
citra cõdignũ ipos pumt. Nũqᷓ; eni tãtũ
aliquẽ punit qͥn plus demeruiſſʒ: ⁊ ideo
icit ich. Z Bonaué. ꝙ deus purũ mi/
ſerieo⸗ aein mefe neluen nõ poſlet
facere:qꝛ inſeꝑabiliter in deo ſunt anne- 2
xa iuſticia et miſcdᷣia. Pꝛedicta igit᷑ q̃t/ *r

audire q;diu hic vixerunt o iuſte iudex·
Clamauit en dñs ieſus doctrinã ſuã:et

faciebat ꝑ ciuitates ⁊ c P —
euãgeliſans regnũ dei. Sequit᷑ Et bhec
dicẽs clamabar: Qui haber aures audiẽ
di audiat: Clamauit etiã ꝑ ſuos pdica/
toꝛes quib dixit:Eũtes docete oẽs gen⸗
tes bapti ſantes eos. In noie patris ⁊c
docẽtes eog ſeruare oĩa quecũq; mãda/⸗
Ar Drouer i. Sapia foꝛis pᷣdi

ligitꝭ infantiã ⁊ ſtulti ea que ibi ſunt no/ .
xia cupiẽt:⁊ impꝛudẽtes odibũt ſciẽtiqꝗ?⸗
CLonuertimini ad coꝛærectionẽ meq. En

raen P=

2 2
H“
.

P. —

—

in infernũ on

aut fracture terre ꝑ quas iſte fumus exi duʒ. Sicut dicit xps Lath. v. Qui vi⸗

minẽ eſſe in fumo vni camini igne ma / peccare. Per ocłos eni⁊ alios ſenſus in/

2 e„ 5
Quarta pena coꝛpoꝛalis .
pferã vobis ſpim̃ meſ: ? oſtendaʒ verba ⁊ dolẽt cõmuniter caput. In inferno g/· pktuuſnocl
mea. WMocaui ⁊? rẽnuiſtis: extendi manũ tur ex tali fumo hoꝛribili erit maxia ca⸗ aneflitabbas
meã ⁊ nõ fuit qͥ aſpiceret. Deſpexiſtꝭ oẽ pitis ꝑturbatio:⁊ doloꝛvehemẽtiſſimus Eunlu guera
cõſiliũ meũ:⁊ increpatões meas neglexi Secudo talis fumus nõ ſolũ caput tur · e ſar ehlt Cun
ſtis. Ego quoq; in interitu veſtro ride / babit:ſed om̃es ſenſus occupab it:ſic vi pmni Bellee Nolo⸗
bo:⁊ ſubſãn abo cum vobis qð timebatꝭ des in hoie exiſtẽte in fumo:⁊ in illis dq uinteylqldes mn
euenerit:cum irruerit repẽtina calami/ cõburunt᷑ ꝙ fumus intrat os:nares:ocrx iln Coſige⸗
tas: ? interitus quaſi tempeſtas ingrue / los:⁊ aures. Sic ibi fumus ille intrabirꝛ unq̃ gculoſaſt
rit qñ veniet ſuꝑ vos tribulatio ⁊ angu/ os et ceteros meatus dãnatoꝝ: hec erit An hegar nno⸗
ſtia. Cunc inuecabũt me: ⁊ ege non ex pena grauiſſima ipſis oculis ſicut exp.e leinberemo
audiã: eo ꝙ exoſaʒ habuerint diſciplinã rimur ꝙ fumꝰ multũ nocet oculis.iuxta n ccupſcen
⁊ timoꝛẽ dñi nõ ſuſceperint:nec acq eue/ illud a fumo ſtillante domo neq; muliæ uſn eet habis
rint cõſilio meo: ⁊ detraxerint vniuerſe rete remoue. An ſunt que poſſent val ineluglue
coꝛreptiõi mee. Comedent igit᷑ fructus de nocere: hec pena erit illis qͥ per ocu/ P ers vrvnul
vie ſue ſuiſq; ↄſilijs ſaturabunt Sic pʒ los peccãdo vid erũt:⁊ cõcupierũt huius ·¶et. Sielnſan
veritas thematis aſſumpti: Eouertank mũdi delectabilia:aurum ⁊ argentũ:ve / egfelanc i
nnes gentes ? . Kegealera⸗ z ctere mũdli Raitalhli⸗
α. „ mMulleres nõ ſuas: cum quiby actu lu.
WGarta Den aerit rie cõ plere deſiderarũt. etiã ⁊ ſi nõ fece/⸗
q fumus abſq; euacuatõe. Hõ rint: qꝛ nõ ſolu actus eſt petm tali puni/
erunt eni in inferno feneſtre: tione dignũ: ſed etiã viſio ad cõcupiſcẽ/

megltat in coꝛpe
nnlieſt multüf.
Puulienieſt auſus
Eblopigu erponen
Unſeſictt ad coꝛc
llndine qſilapi
iſis con lapie
unbfäͤgkin n
1½ ”– indiglogoice
gno ſuccenio.etiã ſi tm̃ ibi ꝑ hoꝛã ſtaret: trat moꝛs pcti ad aias nr̃as. E obß. rdnheie
2Z maioꝛ pena ſi ꝑ diem et adhuc maioꝛ ↄe pechano li.de oculo moꝛaii ait: Ocu/⸗x. amulienoolis⸗
ſi per ſeptimanq. O quãta pena erit eẽ ius coꝛꝑis eſt ſianitoꝛ coꝛdis. Si qͥs pu/ agmrenepba
in fumo carceris inferni ꝑpetuo. Vnde dicus fuerit qͥcqͥd indecẽs nouerit eẽ ex/ ſuiionut
conſidero ꝙ ex illo fumo erunt in dãna / cludit. Natura leonis hec eſſe dicit: ꝙ ſi Efleregſieni

re poſſit imo inibi concludet᷑ ille fumus derit mai erẽ ad cõcupiſcendu iam me/
vod q;:terra abſq; quocũq; meatu. Cõ/ charus eſt in coꝛde ſuo. O qᷓ; plures pec
ſidera chariſſime quanta pena eſſet ho/ cant in talib viſiontbo: qui nõ credũt ſe

S=
Sce.

☛£

SE

tis pene quattuoꝛ: videlicet. qͥs iuxta leonẽ trãſit: ⁊ leonẽ nõ reſpicit: miimt Sci en
Pꝛimo capitis perturbatio⸗ illeſus euadet.ſi autẽ leonẽ reſpicit ipᷣm unererfittilt
Senſuum occupatio. leo deuoꝛaturꝰ inuadit. Sic interdũ ex rtüthomici
Loꝛpoꝛum denigratio. aſpectu mulieris incauto:inuadit hoĩezʒ ſuniiarnutere
Inferni obſcuratito. tẽptatio carnalis quã ſi nõ aſi pexiſſet ſe/ imnnininie
Erit igit᷑iſte fumus capitis ꝑturba / cur? euaſi iſtet o Yob xrxi ieit: epigt ialoxtune⸗

ath. viij. Jhi erit fletus ⁊ ſtri/ fedus cũ oculis meis vt nõ cogitarẽ qͥdẽ
eiũ. Uñ ſanctus Tho. iiij.li.cõ/ de v̈gine. Supꝑ q verbo dicit Gꝛeg. Yllð
tra gentiles.c.ix. In coꝛpoꝛibo danatoꝝ nõ lʒ intueri qð nõ nniſti t Yſaac
oſt reſurrectionẽ nihil ꝓhibet coꝛpoꝛa/ in li.de ſynonimis: Colle materiã delin
liter fletũ ⁊ ſtridoꝛẽ dentiũ intelligi: ita quẽdi.ſi vis eſſe a foꝛnicatõe tutꝰ:eſto in
tñ ꝙ per fletum no intelligat lachꝛymaꝝ viſiõe diſcretꝰ. ANullꝰ ſane mẽtis irerad (ernßni
deductio: qꝛ ab illis coꝛnoꝛib reſolutioꝰ ſpectãdũ ha ſiliſcũ cuiꝰ aſpectꝰ interficit ujtie Eauim
nulla fieri poteſt: ſed ſolũ doloꝛ coꝛdis: ergo nullꝰdebet ire ad ſpectacla mulienx
cõturbatio oculoꝝ ⁊ capitis ꝓut in fleti quarũ aſpectꝰ interdũ inficit et occidit.
bus eſſe ſolet. Hec ille:Multi eni flent: uidã iuuenis heremita cũ abbate ſuo e u
Qui nõ emittũt lachꝛymas:ſed ꝑturbant iuit ad ciuitatẽ vbi mulieres i coea re p Anultühab

Fumus abſa
n iuferno l dexit ⁊ cuiuſmodi eſſent ab abbate ſolli
t maria cy cite reqͥſiuit:abbas eas anſeres eẽ rñdit.
metiſſinus MKeuerſus puer ad clauſtrũ incõſolabili/
ncaput tur/ter flere cepir. Cui abbas:Quid vis fili
abit:ſic riß mi: At ille: VNolo vt de anſeribo quas in
tin ilis 4ciuitate vidi des mihi.Tũc abbas frib⸗
nares, o côUocat.: Cöſiderate inqͥt frẽs mẽte ſol-
lle genhr licita qᷓ; ꝑiculoſa ſint mulierũ ſpectacła
an:becerit

ſien erpe/ vicdit ⁊ in heremo nurrit?eſt: ſolo viſu ſic
culis utta eſt igne cocupiſcẽtie carnalis ſuccẽſus.
qmulis Inſanꝰ eẽt habẽs vas plenũ balſamo ſi

eoſent val *illud i media platea poneret:⁊ oĩbꝓpłis

is ber ocu/ 3 exponeret: vt vnuſqͥſq; cõtra vas lapidẽ
nperübas, iactaret. Sic inſan? q hʒ in coꝛde balſa/
targen ge. mü gfe tanq; in vaſe debili ꝓpter verti/
yeupibllae bilitaté liberi arbitrij? theſauꝝ caſtitatꝭ
ubactilur 2 integritato in coꝛꝑe:qð ꝓpter pꝛauitate
itſnofe agd malũ eſt multũ fragile qͥ ad ſpectacu/
emtii han⸗ Ala mulierũ eſt auſus accedere: ⁊ vas ſuũ
loadcoaicctibo lapidũ exponere. Mulier eĩ quẽ pᷣ/
byrOunmo reſpicit ad coꝛd & ſuivaſculuũ ſpeciei
diumme ſue ſiłitudinẽ qᷓſi lapidẽ vnũ mittit.ſcdᷣo
éunzſee reſpiciẽs ſcᷣm lapidẽ mittit: ⁊ qñq; ictu
nscnditfe Pmo vas frãgit᷑. ita vt gra ꝑdat᷑. Ende
losſenlusia· HBꝛeg. in diglog q coꝛpꝰſuũ ↄtinẽtie de/⸗
dicãt habitare cũ femis nõ pᷣſumãt. Hã

guiiet Oa/ ſpẽs mulierꝭoculis oppoſita facit plures
96α6 rogitare nephãda. Jo dz Ecch ix. Auer/
mwuenitee Ke faciẽ tuã a muliere cõpta:⁊ ne reſpici⸗
ſedlelgſi
inoreipicli
eſpicltlhm el ulie io 9 PDex
ii e agdulceriũ ⁊ homicidiũ cõmilſit.

7

in mulierẽꝛ fixit illic ito Petitu deiect?
Niſi eni

adtheiez Teminã incaute reſpexiſſʒ: in tãtã carnis
lrſ tẽptationẽ minie cecidiſſʒ. Siq̊ ꝑ incu/⸗
gendei oenloy tantus vir gecidit nos ꝗᷣlõge
aglltit Ab ei? ſctitate diſtam tã moꝛtale pcipl/
I6 ciuũ ſũmooꝑe timere ? cauere debemꝰ: et
ae oꝛare cũ eodẽ dauidz a dño petere. uer
lle⸗ edain te oclos meos ne videãt vanitatẽ. Ca
neh ſoin vViſio eſt qſi fumꝰledẽs oculos etiã ĩterio
en d res: 2 nõ tin ꝑ fumũ multer.i.pulchꝛitu/
entn ſic ginẽ q trãſit qᷓſi fumꝰ hoies ledunt᷑ ocut
Met annltn ſed etiã auriby ꝑ cantũ? vᷣba ſuauia. Si
galtie cdi⸗ ut eni ſyrene que ſunt monſtra marina
te erſo virginen vultũ habẽcia nauigãtes cantu
ſuo illiciũt. illectiſq; ſopoꝛẽ imittüt 2 lo/

Nam hic puer inocẽs qͥ pᷣus mulierẽ nõ

as mulierẽ alienã ꝓpr᷑ ſpẽm mulieromłti
perierũt. Scũs eni dauid qͥ oculos iecit

enacuatione

poꝛatos interficiũt.Sic ⁊ mulier cantu
ſuo hoĩem attrahit ⁊ in pctõ obdoꝛmirę
facit.Et ſic ipᷣm ſpũaliter iterſicit. In q̊

facto vterq; culpabilis. mulier: qꝛ viruʒ

perimit vir: qꝛ ad cantus eius vt ſtultꝰ
accedit.

ſiologus: Odoꝛis ſui fragãtia attrahit
cetera aĩalia: q̃ poſtqᷓ; ſenſerint ſuauita/
tis ſue odoꝛẽ ipᷣaʒ comitan etiã vſq; ad
moꝛtẽ. Sic⁊ plerũq; fatui q̊ꝝ coꝛvarijs
odoꝛibodelectat᷑currũt poſt odoꝛẽ mulie
bꝛiũ vnguẽtoꝝ. Sʒ audiãt mulieres ta/
libo operã dãtes ꝙ dñs ꝑ A
nat᷑. Pꝛo eo ꝙ eleuate ſut filie ſyon:⁊ am
bulauerũt extento collo et nutibe oculoꝝ
ibãt ⁊ plaudebãt ⁊ ambulabãt:⁊ pedibꝰ
ſuis cõpoſito gradu incedebãt decalua/
bit dñs verticẽ filiaꝝ ſyon:⁊ dñs crinẽ ea
rũ nudabit. In die illa auferet dñs oꝛna
mẽtũ calciamẽtoꝝ:⁊ lunulas:⁊ toꝛques:

2 monilia: 2z armillas: z mitras:⁊ diſcri/

minalia:⁊ parichelidas:⁊ murenulas:⁊
olfactoꝛiola:⁊ iaures:⁊ anuloſ:⁊ gẽmas
in frõte pẽdẽtes:⁊ mutatoꝛia:⁊ palliola:
⁊2 lintheamia:⁊ acꝰ:⁊ ſpecula:⁊ ſyndões
et vittas: ⁊ teriſtra:⁊ erit ꝓ ſuaui odoꝛe
fetoꝛ:⁊ ꝓ zona funiculꝰ:⁊ p criſpãti crine
caluiciũ.⁊ ꝓ faſcia pectoꝛali ciliciũ.Iſte
eſt fumꝰcarnalis la ſciuie:q̊ nũc hoĩes ca

piunt᷑ ⁊ deducunt᷑ ad fumũ ĩfernalẽ.Et —

ex tali fumo muliebꝛi qñq; capit᷑hõ etiã
Ntactũ:etiã opus nephariũ ꝑpetrãdo:⁊
tũc ĩterficit᷑ hõ miſer:exẽplo vni enes:
ſicut aſſerũt qͥ naturas ſcripſer̃t aialiũ
mõ capit᷑. Vlirgo nãq; puella decẽter oꝛ⸗/
nata in ſilua ponit᷑ ⁊ veniẽti ſinũ aꝑit:in
q̊ ille oĩ ferocitate depoſita caput ponit
⁊ doꝛmit:quẽ lopoꝛatũ venatoꝛes capiũt
⁊ occidũt Sic ſamſon obdoꝛmiẽs ĩ ſnu c
dalide ocłos ꝑdidit ex q̊ͥ tãdẽ ⁊ moꝛtẽ inn··
curnt. Fudiekvg. An pect?ſiqͥdẽ coꝛꝑis
aufert iterdũ oculũ rõnis. Noli igit᷑ attẽ
dere fallacie mulierꝭ. NPꝛouer.v.Et ĩ ocu
lis eiꝰ captꝰ nõ eris:ſic ecõtra ↄtigit ho⸗
loferni. Yudith.i. Cuũ eni intraſſet añ fa⸗
ciẽ eiꝰ iudith:capt eſt in eiꝰocuł holofer

nes. Baliliſc'eni aues volates iterficit.

— . £
lit ertio capit mulier hoiem ꝑ I
olfactũ. Sicut eni pathera.vt dicit phi⸗ 7 A -

ſa. lij.c. comi qavr A= Bef
—

— G

7) „
-ſe 4)

5

—

—
. A

l.

pe
N . „

.

Sic ⁊ mulieris aſpectus:qñq; viros ce/⸗
leſtes ad ima voluptatꝭ trahit: ⁊ ſic ſpi/⸗
ritualiter interficit. Nidet᷑ q̊ pbabile ꝙ
cum muliervirũ libidinoſe reſpicit:tũc a
coꝛde mu ieris libidinoſus fumus egre/
diens vſq; ad oculos veniẽs.de hinc ra/
diosviſuales mulieris inficit:qͥ ſic infe/
cti veniſit ad oculos viri:⁊ ſic ĩ fectio vſq;
ad coꝛ viri ranſt ſe ſi nenne coꝛde mul len⸗
X + .. pꝛimo ꝓceſſit. Mñ ſᷣm phᷣm:cum mulier
H mẽſtruata ſpeculũ a ſpicit:maculat ipᷣm
ſ P 2Sic mulier interdũ ex libidĩe virũ reſpi
. †- ciens inficit alam:in qua tanq̃ʒ in ſpecu
ſo dei relucet imago. aueam? igit᷑ a ta/
. l fumo ne fumũ ĩferni patiamur:qͥ ſicut
dictũ eſt:oẽs ſenſus occupabit cũ Far⸗

2Z afflictõe ineſtimabili ⁊ ꝑpetuo. ter/
. y to ex tali fumo etit coꝛpoꝝ denigratio.
èð NLoꝛpo:a eni danatoꝝ erũt migerrima ?
rey -= ) turpiſſima. Eſa. xiij. AUnuſqſq; ad pxi/
2ðB mũ ſuũ ſtupebit:facies cõbuſte vultꝰ? eoꝝ
Vñ ſicut coꝛpoꝛa electoꝝ erũt pulchꝛa ⁊
clara. Ita coꝛ poꝛa dãnatoꝝ erũt turpia
2 defoꝛmia.Vũñ inqͥt Aug.in li.de natu/⸗
—- °α ga boni⸗ Sicut ignis iſte oĩa lucida ſuo
fuumo deturpat ſic ignis inferni coꝛpoꝛa
n —K — repꝛoboꝝ denigrat ⁊ obſcurat. Patʒ etiã
1 exemplũ in igne qͥ cõiter dicit᷑ ſancti An
thonij qͥ in pnñ̃ti vita deturpat mẽbꝛa il/
nigrat ethiopes. Sic fumus inferni ex
igne ⁊ coꝛpoꝛibo dãnatoꝝ: tanqᷓ; ex cada
uerib putridis aſcẽdens denigrat om̃s
pdänatos. Wreñiiij. Denigrata eſt ſuper
carhones facies eoꝝ. Eñ iſti qͥ volũt re/
pꝛeſentare demões facies ſuas denigrãt
Tunc facies mulierũ que dãnate erunt:
quas ita mũdas tenuerunt:vt nec in eis
minima macula eẽt:erũt turpiſſime ⁊ ni
gerrime. Et ſicut ĩ celo alia erit claritas
martvyrũ:alia o kintee ein s

in in ferno glnn eri enpiere. vanatorn
4 7 Sm petõꝑꝝ ſuoꝝ maioꝛitatẽ. Et ideo vo/
N- A J lunt aliqͥ doctoꝛes dicere:ꝙ ſicut in celo
—.- S 6 aꝓpparebũt aliqua ſigna meritoꝝ: ſic ⁊ in

in ferno habebũt in coꝛpoꝛibi ſigna ſuoꝝ

lius in quo eſt. ⁊ etiã in caloꝛe ſolis qͥ de/

econ ᷣ in matrimõio ſancte vixerũt. Ota

peumeritoꝝ. Sicut in fure manus ligant᷑

retro:?⁊ in homicida ligant ante ad deſi /

gnandũ ſuũ delictuʒ. Qui plura pctäs m
cõmiſerüt plura ſgna:⁊ magꝭ turpiain y ⸗9
in coꝛpoꝛiba habebũt. Etiã illud mẽbꝛii noſ
in quo hõ plus peccauit:maioꝛẽ penã hba iots
bebit ⁊ maioꝛẽ defoꝛmitatẽ.Si &̊ cciam uhtcol
nil aliud eſſet in dãnatis: niſi rãta nigre,/ . Peout
do ⁊ defoꝛmitas coꝛpoꝝ: ꝓpter h̊ abhoꝛ⸗q . liſgg
rere deberemꝰ pctã. Quarro ex iſto fuc iene

mo erit inſerni obſcuratio. Sicut eni vv nfil
demus ꝙ fumus facit domũ obſcurã:ita ſabi

ille maximus fumꝰ infernũ faciet obſcu mMſein

Fũ. A poc.xiiij.Fumus toꝛmẽtoꝝ eoꝝ in ninſibt
ſecula ſeculoꝝ aſcẽdet. Quãta aũt pena) mMlape
ſit eſſe in tenebꝛis ꝑpetuis cũ tãta affti ukel
ctõe ſenſuũ nullus poſſer expᷣmere. Quõ ẽ linſu
ergo tantũ fumũ ſuſtinebũt qui modicãä ifuude
penitentiã ſuſtinere nõ poſſunt. Bob. evi 3 Cenlwut
Cum ſtillã ſermonis eius vix audiuim2 (ſiefth
tonitruũ magnitudinis eius qͥs poterit Aetic qſi
ſuſtinere?: Stilla ſᷣmonis eius eſt:pniaʒ liuen,
agite:ſed tonitruũ erit:ite maledicti. 3 5 kenlinte
erubeſcãt pctõꝛes ⁊ deducant᷑ in infernũ dlcsade
E cõſiderationẽ penarũ muta fiant labia Uigefi
doloſa.i.ampliꝰnõ dicãt ſe nõ poſſe face,/⸗ mopꝛtine
re pniam: ſed eam viriliter agant: vt pe-/ eniſcen
nam eternã euadãt:qꝛ vt ait Augꝭ. Aur ſunteclot
dñs punit aut hõ. Math.iij Quis vos dicinet
docuit fugere a ventura ira.ſ. fumi.de erclchit
Hhjs. xvij. Aſcendit fumus in ira eius. E&t (lidltnsi
ridet Jo bap. Math. iij. Facite dignos (la z
fructus pnie. Alter: Cõfundantĩt nfer / inſemd
nũ oẽs gentes qͥ obliuiſcunt᷑ delld. ninlee⸗
NVinta pena ẽ o⸗ mhi
q doꝛ fetidꝰ? młiũ hoꝛribił. Ca (uſfenti
lis odoꝛ erit ibi ex qᷓtuoꝛ cdis. uliqimi
Pꝛimo ex cunctis mnndi vilibꝛ que ibi uulchat:
cõgregabunk ”M ugnht
Becũdo ex ſulphureis ignib qui itac habetercr
miſcebunk. “ D toſedmne
Tertio de dãnatis coꝛpoꝛib que ibide 1aſtatün
Kerbuyt. EEeéèdtpt.
Quarto ex hoꝛridis demonib qui ꝑpe/ ninullain
tim danabunt᷑. MWWMWIuE D
ꝛimo igit᷑in inferno erit fetoꝛ hoꝛri x mceſſntio
bilis ex cũctis mundi ⁊c. VFbi notandu (mlta
in libꝛo de veritate theologie: ꝓ ignis llllabe
gls

„
„
2=ð

edded

lura peli
nanibij na noõ ſolu ignis qui eſt in ſpera ſua: ſed
nehenähe etiã oẽs ignes qui interra et ſuꝑ terram
5lgelian nt cõcurrẽc ad mundi cõſlagrationẽ.
titanige =ν Gſte añt ignis habebit officiũ qttuoꝛ ig⸗
abfen .. ,Ri ſcz ignis infernalis repꝛobos puniè
veriinf. — do: ignis purgatoꝛij bonis avemlalibus

iclteti
obſcurand
acietobſen

fininferni
füntlabia

poſſe fac /

gant. pe⸗/
BagBin
QOus wos
bunt de
cite dignos
fihfe,
nkdei⸗

enoéo/
jhornbi

ercnncnit
yiliby que b

ſyaui ic
rqeibidez

nbrqnipbe

4

itfetor honn
Obinotandid
Ge: ine

maxintꝰ p̃cedet faciẽ iudicis:iuxta illud tas. Per ihi. Et ca xv. dici?k Termina/

* erpurg⸗ lo:ignis terreſtris vegetabulia

etſe

enſibilia coſumẽdo ⁊ oĩm hoium coꝛ
poꝛa incinerãdo:⁊ ignis elemẽtaris: ele
mẽta ſubtiliãdo ⁊ ad innouationẽ diſpo
nendo. Per ulũ igit᷑ ignẽ ita terre facies
exuret᷑ ꝙ figura huius mũdi ꝑibit: ſicut
2Z olim factũ fuit per diluuiũ.Et merito
pmũ iudiciũ dei fuit per aquãↄtra ardo

em luxurie q̃ tũc viguit. Vltimũ vᷣo iu

diciũ erit per ignẽ cotra tepoꝛẽ charitatꝭ

gque tũc q̃ſi ſeneſcẽte mundo refrigeſcet.

Sſti ignis actio erit ſucceſſiua: habe/
it eni iniciũ:mediũ:⁊ finẽ. Pꝛimo nãq;
ſudicis aduentũ pᷣueniet:⁊qſiſimul per
illũ ignẽ fiet purgatio iuſtoꝛũ ⁊ punitio
maloꝝ:⁊ incineratio coꝛpoꝝ cũ cõſump
tione naſcentiũ:quo facto ſtatim erit re/
ſurrectio coꝛpoꝝ cũ aduentu iudicis a
iudiciũ: et tũc inflãmabit᷑ totus mũdus
per circũitũ. Termiato vᷣo iudicio tota
caliditas illius ignis exequet᷑ ſententiã
iudicis. Inuoluet enĩ pctõꝛes et trahet
in infernũ: ⁊ ita patet ꝙ ignis ille aduen
tũ iudicis ⁊ pᷣcedet ⁊ cõcomitabit᷑ ⁊ ſeq
tur. Poſt pᷣdicta fiet mũdi innouatio: ſʒ
inter purgationẽ et ĩnouationẽ młtiplex
eſt differẽtia. ꝛimo qꝛ purgatio erit pe
naliũ qᷓlitatũ detractio ſʒ innouatio erit
pulchꝛioꝛis foꝛme inductio. Scðᷣo qꝛ
purgatio eſt electoꝛũ ab impuritate quã
habet ex cõmixtione ad puritatẽ iĩmuta
tio:ſed innouatio eſt celoꝝ a ſtatu veteri
ad ſtatũ nonũ cõiunctio:⁊ hoc ꝑ ceſſatio
nẽ a motu. In celis enĩ ꝓpter imꝑmixtio
nẽ nulla impuritas eſt:ied tm̃ imꝑfectio
motus. VUñ nõ erit purgatio ꝑ ignẽ: ſed
tm̃ ceſſatio a motu. Sic aũt purgabunt᷑
elemẽta ꝙ pᷣſcindet᷑ ab igne vis cõbuſti
biliſ:ab aere obſcuritaſ:ab aq glacialis
frigiditas: a terra vo grauitas et opaci/

to iu.

icio ſtatim erit innouatio que non

dicik. In innouatione mũ
nobile in mũdo ad loc penarũ cõfluet:
⁊ ibi hoꝛroꝛẽ carcerꝭ multiplicabic. Hec
ibi. Cõſidera ſi ſint multa fetida ⁊ inho
neſta in hoc mũdo:ac ignobilia:. ⁊ ſi poſ⸗
ſes ſuſtinere fetoꝛẽ vnius canis putridi
ad nares a ppoſiti per hoꝛã Quõ ſuſtine
re poterit danatus fetoꝛes totius mũdi

uſq; detrudat᷑in inſerni Arin fine ca. ij.

in vnũ cõgregatos. Ratio huius põt eẽ.

nã ad bonũ ſtatũ cuiuſlibet cõitatis ꝑti⸗
net habere locũ vbi ſoꝛdes /pijciãt. Quo
modo ergo eſſet bñ oꝛdinata ciuitasvni
uerlſi:niſi haberet huiuſmõi locũ in quo
ſoꝛdes eius ꝓij cerent᷑. Peccatoꝛes facti
vt ſtercus terre ſunt huiuſmodi ſoꝛdes
t lutũ arenz delet eos. Et cuʒ
is etiã iuſtũ eſt alias ſoꝛdes ad penã eo

rũ ꝓijci quiln hoc mũdo aliquẽ fetoꝛem

pauperũ infirmoꝝ eos ꝓpter deũ viſitan

do ⁊ cõfoꝛtando ſuſtinere noluerũt: qui/
bus dicit᷑ a xpo.vt habetur Matth. xxv.

Infirmus fui ⁊ nõviſitaſtis me:ſed abu
ſi ſunt odoꝛibus bonis multa pctã ĩ eis
cõmittẽdo. Scðdo oꝛit᷑tantus fetoꝛ ex
ſulphureis ignib⁊c̃.ps.Pluet ſuꝑ petõ
res laqos ignis ſulphur.⁊c. In hoc ꝙdi
cit pluet abnndantiã ſignat penarũ: plu
uia enĩ ſine numero ⁊ mẽſura cadit. In
hoc ꝙ dicit laq̃os ſignat ꝙ de penis exi
re nõ poterũt:per ignẽ aũt dñs acumen
doloꝛis innuit. Sed qꝛ ignis ardẽtius
feruet cũ ſulphure:iõ ſulphur addit. Et
qꝛ ſulphur ſine igne nõ fetet:iõ ſulphuri
ignẽ miſcet.Quãtus ſit fetoꝛ ſulphuris
cũ igne ſatis notũ eſt bis qui accendũt
candelã cũ ſtipulis ſulphureis. Vñ nec
vnius ſtipule fetoꝛẽ valẽt ſufferre. Quã/
tus igit᷑ erit fetoꝛ ſulphuris in ferm:quã
do totus ille ignis infernalis erit mixtꝰ
ſulphure. Cogitet qͥ poterit. De hoc ſul
phure dicit᷑ poca.xix.Appᷣhẽlſa eſt be⸗
ſtia ⁊ cũ illa pleudo ꝓpheta qͥ fecit ſigna

coꝛã ipᷣo qbus ſeduxit eos qui acceperũt
characterẽ beſtie 2 q4 adotaikerär imagi

4.

cõplebit᷑ q;diu pctõꝛ eſt in mũdo.i quo⸗/

i qᷣcqͥd eſt ig /K

¹

Dreg 2 Keilen⸗ ⁊ hoc rũd et ſtabilitati ⁊ ꝑſeuerantie/gda die diabolꝰ in foꝛma regꝭ:purpura ?⁊½

7 qemerg
graua liaquã bibebãt. Idem ſtagno qð

——

eſt odoꝛ ſetius
Nein eilus viui miſſi ſunt hi duo in ſtag / reciptet. Vñ ſicut cara putrida ſuꝑ caf3
num ignis ardetis ſulphurꝭ: ⁊ ceteri oc/ bones poſita magnũ exalat fetoꝛem. ſit
ciſiſunt in gladio ſedẽtis ſuꝑ equũ qui coꝛpoꝛa iſta putrida etiã ex ſeꝛ ex caloꝛe
Feedit de oꝛe ipius: ⁊ oẽs aues ſaturate ignis maximũ feroꝛẽ emittẽt. Cadauex
ſunt carnid eoꝑ. Olo. Apphenia eſt be / eni hois emittit fetoꝛem. ita vra viuente
ſtia.i antichꝛicus crudelis ⁊ beſtialiter hoĩe nõ poſſit ſuſtineri. Pẽſa igit᷑ quõ ſu
viuẽs. Vñ os. Poſita eſt pugna antixpᷣi ſtinere poterũt dãnati fetoꝛc᷑. no tm vnꝰ
2 exerci eius cõtra xpᷣm:⁊ hic cõſequẽ / ſed q̃ſi infinitoꝝ coꝛpoꝝ dãnatoꝝ.æEſa.
ter ponit᷑ eius punitio ⁊ eoꝝ qui ſibi ad/ xxxiiij. De cadauerib eoꝝ aſcẽdet fetoꝛ.
herebãt. Ideo dicit᷑ ꝙ a ppꝛehẽ ſa eſt.i.ap/⸗ AReann n i Mach. ix. Qy antiochꝰ

pꝛehẽdet᷑ pᷣteritũ ꝓ futuro:⁊ cũ illa pſeu/ reuertẽs de ꝑſide elat in ira ↄtra iudeẽ
doppheta.i.pᷣdicatoꝛes antixp̃i qͥ fecit ſi a deo punitꝰ ẽ:ita vt de coꝛꝑe impij ver⸗
Gna:⁊ ponit᷑ ſingulare ꝓ plurali.Et dicũ / mes ſcaturirẽt.odoꝛe etiã illiꝰ⁊ fetoꝛe ex
tur hi duo viui miſſi in infernũ.i.maio/ ercitꝰ grauaret᷑.⁊ cũ nec ipſe iam fetoꝛẽ
res qͥ ſcienter operantmalũ.⁊ iſti magis ſuũ ferrere poſſet.ita ait Juſtũ ẽ ſubditũn
7 toꝛquebunt᷑ quaſi moꝛtui deſcendũt ne / eſſe deo moꝛtalẽ nõ paria deo ſentire Et
ſcientes legẽ. Nuẽ. xij. Seruus ſciẽs vo / Joh. xi dicit martha xpᷣo. Dñe: iam fe-/
lũãtatẽ dñi ⁊ nõ faciẽs vapulabit plagis tet:qᷓdriduanꝰ eni eſt. Hoc dic martha
multis. Et Ro. ij. Qui ſine lege pecca/ ne dũs fetoꝛe coꝛꝑis fris ſue guaref. ne/
uerũt.ſine lege peribũt. Ipſi ̊ dicunt᷑ po ſciẽs adhuca xpᷣo reſuſcitãdũ.Si g tãtꝰ
ni in ſtagnũ ignis ardẽtis:nõo qꝛ alij de / ſit fetoꝛ hois ifirmi aut moꝛtui:quatꝰ e⸗O /⸗
beant excipi ab hmõi pena:ſed qꝛ nõ tm̃ rit ibi fetoꝛ oĩuʒ coꝛpoꝝ dãnatoꝝ ant⸗ A
puniant᷑. Dicit᷑ ̊ ꝙ mittant᷑ in ſtagnũ⁊c. to erit ibi fetoꝛ ex hoꝛridis demoni

Stagnũ dicit qd cõtinet aquas imobi// Areplü legimn in bti martinivita:Qua v2
ab

gin culpa.⸗Item bena inferni dicit᷑ ſtagnũ: diademate: ac aureis caligis oꝛnatꝰ oꝛe
eos:qui voluptatẽ huius mũ//, ſereno letaq; facie ſibi aꝓparuit. Cũqʒ
. ambo diu tacuiſſeẽt. Agnoſce inqᷣt diabo
eſt, pfundũ intelligi᷑ pena rñdens culbe Olus martine quẽ colis:ego ſuʒ xpᷣs.Tũc.
ſuperbie. In igne pene rũdens auaricie.ille doctꝰ ſpũictõ ait:dñs leſus xpᷣs nõ ſe
In ſulphure pena rñdẽs luxurie.Et ce/ purpuratũ ⁊ diademate renitẽtẽ vẽturi
teri.i. ſequẽtes antixpᷣi ſeducti ꝑ pᷣdica/⸗ eẽ pᷣdixit.Ego xpᷣm niſi in eo ⁊ habitu v
tionẽ pſeudo ꝓphetaꝝ. Occiſi ſũt in ſcʒ foꝛma q̃ paſſus eſt crucaſtigmata pᷣſentẽ
gladio diuine ſnie xp̃i qͥ ſedet ſuꝑ equũ. veniſſe nõ credã.ad hãc vocẽ ille diſvan,
id eſt ſuꝑ humanã naturã aſſumptã: qꝛ ruit.⁊ totã cellã fetoꝛe repleuit Credẽdũ
in die iudicij dabit ſniam diffinitiuã. Jo ? eſt aũt i inferno demones fetebũt: etiã z
ha. v. Pater omne iudiciũ dedit filio. Et ¶maximo fetoꝛe:cũ ibi erũt ꝑpetuo icluſi
om̃es aues.i.oẽg ſctĩ qͥ eleuabant᷑ a terra O fetoꝛ ĩtollerabilis.O fetoꝛ hoꝛribilis
pẽnis Pirrurd hiłiij. Conuerſatio no tot fetoꝛib aggregatꝰſi ðᷣ te cogitaremꝰ
ſtra ĩ celis ẽ. Saturate ſunt.i.delectati nunq; pctã p qͥb dãnatꝭ hoibo infl gerꝭ:
ſunt carnib eoꝝ.i.videndo penas infli/ cõmitteremꝰ. Attẽdamꝰigit᷑ ad hãc ma
ctas ꝓ opere carnali. In ſulphure igit᷑ ſ ximã penã. Quid faciẽt delicati hoies
gnificat᷑ fetoꝛ carnis ⁊ vindicta iliꝰpcti. nõ pñt ſuſtinere fetoꝛẽ lutu aut cuiuſibz
eñᷣ.xix. Pluit dñs ignem ⁊ ſulphur ſuꝑ alteriꝰ rei:ſʒ aponũt ſuis naribo roſas⁊

. Podomã ⁊ gomo:rã. Gertio erit odoꝛ cetera odoꝛifera Quõ nõ tumẽt tãtũ feto
n * o*.. fetidus ex dã natis coꝛpoꝛibozc. Nam il/ rẽ nõ vni diei: ſed ꝑpetue puratois. Di-
19 X ge la coꝛpoꝛ erũt fetida? imũda:ita ꝙ qͥl muſſis igit᷑ pctis oꝑemur bonũ.NHaʒcj⸗
of ,. be sexr ab alia naules 7 paſſionem maximg nertent in infer.o. gẽ. q obliſcũ deñ. 277

0. T 2

EFEvrta penag eſtvi⸗
I ſio demonũ terribilis. Et nõ
ſolũ hec pena ipᷣis dãnatis fi
ꝑt a demonib: ĩmo in quattuoꝛ eos affli
gent. NHam: .
Pꝛimo pauoꝛẽ grandẽ pꝛeſtabũt.
Becũdo peccata impꝛoperabũt.
Vertio ſuper eos ꝑcutient iugiter.

„ANuarto in vnũ cõpꝛunent eos foꝛtiter.

Diꝛimo igit᷑ pauoꝛẽ ⁊c̃. Sunt eni viſu
Prhoꝛribiles. Uñ etiã naturaliter timem?ꝰ
— vigere boꝛrẽda ? pauemꝰ. gxemplũ de
1I bmoõi pauoꝛeꝛ timoꝛe ex viſione demõis
Habemꝰ in libꝛo de dono timoꝛis:vbile
git᷑ ꝙ qͥdã religioſus de nocte ĩ doꝛmito/
rio iacens incepit clamare hoꝛribilit: ⁊
cũ cõuẽtus ſurgẽs cõueniſſetvidebãt eũ
fixis ocuł imobiliter reſpicere ad parie/
ẽ:nec ad aliud rñdentẽ.ſed mirabiliter
hoꝛroꝛe cõcuſſuʒ. In mane autẽ reqᷣſitꝰa
ſer⸗ qd habuiſſiw:: rñdit ꝙ vidiſſet diabo

.

34. ẽ la. Inqᷣſiius aũt cuius foꝛme eſſet: rũdit
D nõ poſſe facile deſcribere. Sed hoc dico
“ w ſi eſſet furnus ardẽs ex vna parte:⁊ fi/

nũ qᷓ; videre figurã illa. Ideo dicit qͥdaʒ
— ſenex in vitas patrũ. Credo ꝙ ſi qs vide
—4 ret demones in ea foꝛma quaviſuri ſunt
os damnati non poſſet viuere. Hec ibi:
₰ Muartus igit᷑ erit pauoꝛ ipᷣis dãnatis:
Snerx ſola viſione vni? demonis: ſed tot

gquot ſunt in inferno. Sz quereret quis:
Nöõne ex longa moꝛa adinuicẽ talis pa/
uoꝛ poterit ceſſare:dẽ ꝙ nõ:qꝛ oẽs ille pe
ne erũt ꝑpetue: ⁊ nõ erit ibi pauoꝛ tm̃ ex
viſione demonũ:ſed etiã ex viſione aloꝝ
pãnatoꝝ ꝓpter turpitudinẽ ſuoꝝ coꝛpoꝝ
imo etiã dãnati cuʒ magno pauoꝛe ſeip⸗/
ſos aſpiciẽt: ſicut exgimur ꝙ aliqͥs hoꝛ/
ret ⁊ pauet videre plagã ſi quã ha/

gura illa ex alia:magꝭ ere rare fur/

bec hoꝛribilẽ. 7dꝛouerh. x. Pauoꝛ hijs qͥ
oꝑant᷑ malũ. Et.xxi. Pauoꝛ operantib⸗
2 iniqͤtaté. Bedo petã impzoperabũt: ex
* P“"Impzoperatoe danati multũ cõfundent.
Er Widem? ꝙ ex impꝛoꝑatiõe pctõꝝ hoĩes
„. F confundunt᷑ ⁊ erubeſcũt ſi ſint verecũdi.
Sic demones impꝛoperabũt donatꝭ ſua

factis cõtumelias ⁊ turpia inferũt. VUñ

Sexta pena coꝛpalis eſt viſio demonũterribilis

vicia dicẽtes. Iſte eſt fructus adinuẽtio
nũ veſtraꝝ.ſta ſũt ſtipẽdia laboꝝ vr̃oꝝ
Ecce qͥd nobiſcũ meruiſtis:cũvos tem/
ptando nobis cõſenſiſtis ſuꝑbiẽdo:luxu
riando:rapiẽdo:cogitãdo:loquẽdo:opꝑe/
rãdo:detrabẽdo:ludẽdo:ridẽdo r Ae⸗

cle.xviij. Stultꝰ acrit᷑ impꝛoꝑabit.Ct.x.
Exigua dabit ⁊ multa impꝛoꝑabit.Hã

exigua fuit delectatio pcti in quã demo/
nes nos pᷣcipitãt:ſed multa erit impꝛopꝑe
ratio: qꝛ in eternũ ⁊ vltra. Gtegꝭ. Quos
habuimꝰ intẽtoꝛes:in culpis habebimꝰ

deriſoꝛes in penis vel toꝛmẽtis. Et hos

J
D P —k H —
valde timẽdũ coꝛdi nobilis. Exeplũ da ₰ S—9O
dauid:qui ĩmo oꝛauit dicẽs: Ne irrideãr τ — .—

me inimici mei. Et iteꝝ: Ne qñ dicat in 9

micus meus pᷣualui aduerſus eũ. Cõlſi/

dera qᷓ; ta pena ſit hoĩ in doloꝛe exiti im/
pꝛoperare ſua pctã ꝓpter que patit:᷑: et
e

leuiter potuiſſet euitaſſe ſi voluiſſet: v
paruo tiꝑe ꝓ eis penitere? miſcðᷣiã ↄſedq.
Exꝑimur etiã ꝙ multi infirmi pꝛe dolo

re infirmitatꝭ nõ pñt audire verba que/
cũq;. Cogita igit᷑ ſi potes:qᷓ; guis pena
erit dãanatis:qͥ tam infirmi erũt audire ĩ⸗/
pꝛoꝑia pctõꝝ ſuoꝝ: ⁊ hec pena coꝛrñdet

detractoꝛibi cõtumeligſis. Vñ cõtume/⸗
lia ꝓpꝛie eſt in verbo. IUñ Alex. de halis

Cotumelia ẽ pctm̃ ex impꝛoperio ᷣmo⸗

nis manifeſte tendẽs in nocumentũ ꝓxi/
mi ⁊ extẽſo noĩe dĩ etiã in ſctis eſſe. Vñ

illud Ro. i. Cõtumelioſos.i. ſuꝑbos

dicit glo. Coͤtumelioſi ſunt qͥ dictis vel

—

„

cõtumelioſus di velox? tumeus in vᷣbis
iniurie.Eſt aũt cõtumelia maioꝛ ſi quis J
ia ma

noꝛem alterius auferat: hoc eſt peccatuʒ
moꝛtale: ⁊ meret penã inferni. Math.v. /

Qui dixerit fratri ſuo fa tue:reus erit ge /
bene ignis. Sed detractio eſt aliene fa⸗⸗
me per occulta verba denigratio:quo vi
cio periclitat᷑fere totũ genꝰhumanũ Jn/
quit glo.ſuꝑ ulud. ccłixxuiij. Cuʒ de⸗
tractoꝛib non cõmiſcearis. Si vero di⸗
catur ex leuitate:nec ſit volunta nocen⸗

alicui dicat erꝰ defectũ coꝛã multꝭ in de, —L
trimentũ hono:is. Vñ ſi intẽtio loquẽtꝭ Srrror— 5
ad hoc feraf: vt per verba que ꝓfert ho/ Nrn

6

„
*

Ar

Septima pena coꝛpoꝛalis

di:nec aggrauet᷑ ex circũſtã tijs eſtvenia
le. Et multa ſunt alia vicia verboꝛũ vt
ſunt ſuſurronũ:deriſoꝝ ⁊ male dice ntiũ
qᷣbus coꝛ rñdet hec pena qᷓ;uis etiã alia
pctã impꝛoperent᷑ ⁊ maxime impꝛopera
bunt᷑ xpᷣlanis qui ſuſceperũt baptiſmũ:
alia ſacramẽta ⁊ qͥbus oſtẽſa eſt via ſa/

in inferno poſiti ſunt:oues em̃ foꝛtiter ſe
cõpꝛimũt in ouili in hyeme ꝓpter frigus
T in eſtate in vmbꝛa ad fugiendũ eſtuʒ.
Dic igit᷑ coꝛpoꝛa dãnatoꝝ erunt multũ
cõpꝛeſſa:⁊ hec cõpꝛeſſio per demones fſi/
et tanqᷓ; ꝑ executoꝛes diuine iuſticie Co
gita igit᷑ ſi eſſes ſub maximo lapide ſiue

moꝛte qᷓ;ta tibi pena. Coꝛpoꝛa aũt dãna
toꝝ erũt grauiſſime ponderoſa:⁊ vnũ ſu
per aliud. Sic vt quidã dicunt:nõ pote 4 r
runt ſe mouere. Et itavidet᷑ dicere xus 1
de nõ habẽte veſtẽ nuptialẽ. 15 inqᷣt de
illo: Amice quõ huc intraſti nõ habens⸗
veſtez ⁊c. At ille obmutuit. Tunc dixit ſe ND

Perce & lutis ⁊ noluerũt ꝑ illã ambulare. Ter
29 tio ſuꝑ eos ꝑcutiẽt iugiter. Beouer Eir.
Parata ſunt deriſoꝛibus iudicia ⁊ mal/.
lei ꝑcutientes ſtultoꝝ coꝛꝑa. Vnge in li
bꝛo de ↄtemptu mũdi dicit᷑ Sũt ibitoꝛ/
toꝛes ſerpẽtibus hoꝛridioꝛes:defoꝛmes:
nigri:ſed nõ ad vᷣbera pigri. Nunq; laſ/

ſant᷑ſed ſemꝑ ad hoc renouant᷑:ad mala
feruẽtes ſunt ad penaſq; recentes: ſemꝑ
triſtari:ſemꝑ ferire parati:ſemꝑ inarde/

rex miniſtris:ligatis pedibus eius? ma

nibus mittite eũ in tenebꝛas exterioꝛes:
ibi erit fletus ⁊ ſtridoꝛ dentium. Multi

ſcũt nec ceſſant:nec reqeſcũt. O qᷓ;ta dã

r⸗nec leqeicii C.xxij.glo.Et ſi de vno ditxi
na toꝝ pena qui ſine pace ⁊reqͥe talia pa

gutẽ vocati ⁊c. E dir
de multis eſt te lienduz: ꝑ hoc videt᷑

— 7. tient᷑ t eni pueri q;tũ patiunt᷑ ex ĩ pligabunt᷑ mamb edibus
, Llenk. Belunt enit Stu patiunt ex innuere ꝙ ligabunt manmbus? pedibus
„ J P 22 erbert virgaꝝ: ſed magis paterenł ſi ita vt nõ poſſint vti mẽbꝛis ad ſuã volũ⸗
bsn 5 groſſis baculis cũ manu foꝛtiſſima ꝑcu/ tatẽ ſicut ligant frenetici ⁊ ſimul comp/

terent᷑. O deus qᷓ;ta pena cũ dãnati val /
de ſenſibiles ꝑcutiũt᷑ manibo foꝛtiſſimis
demonũ abſ; ceſſatiõe:de qbus. Eccłe.
ir. Bunt ſpũs qui ad vindictã creati
ſunt ⁊ in furoꝛe ſuo cõfirmauerũt toꝛmẽ

ment᷑: ſicut in toꝛculari vue cõpꝛimunt᷑.
Et hec oĩa eueniẽt dãnatis qꝛ noluerũt
obedire deo ⁊ eius mãdata ſcire et cuſto
dire:nec per cõſequẽs deum ſcire. Quia
qui ſe dicit noſſe deũ ⁊ mandata eius nõ 4

ta ſua: in tpe coſummatiois effundẽtvir cuſtodit mẽdax eſt. t dicit᷑ i. YJoh.ij. Nõ
tutẽ ⁊ furoꝛẽ eius qui fecit illos. Hõ em igitur ſine cauſa Relkihenan. Bongeſtc
ſunt dei flagella qbus nos in pᷣſenti ꝑcu tur in infernum x⁊c.
tit.niſi ros in comparatione ad flagella ſ en
ſempiterna qᷣbus qſi iratus ꝑ manus de Eptimapena coꝛ

poꝛalis eſt fames crudelit᷑ af/
fligens. Et nõ ſolũ patientur
ĩmo nec de aliquo pane poterũt ſibi ꝓui
dere. Pauperes erũt nec aliud poterunt
habere. Recoꝛdabunt᷑ pᷣterite refectiõis. AQA
Famẽ patient᷑ ꝑpetue afflictionis. Tali 6

monũ ſemꝑverberabit dãnatos. Qð coõo ſ
ſiderans ꝓpheta oꝛat dicens: Dne ne nn
furoꝛe tuo arguas me:neq; in ira tua coꝛ
„ ₰ ripias me. Quarto compꝛimẽt eos in
rr w P—D vnüũ foꝛtiter, de qua pena ⁊ pᷣcedẽti dicit᷑

⸗ð Fcclelia e Ad he moꝛs oppꝛeſſiones:
fames ⁊ cõtritio et flagella ſuꝑ iniquos
creata ſüt. hec ola. Et de damnato dicit᷑
Job. xx. Vadẽt ⁊ veniẽt ſuꝑ eũ hoꝛribi/⸗
les.ũdemones q hoꝛribiles erũt yt dictũ
eſt pᷣus. Et de his oibus dicit᷑ Mathei.

xvi ij. Jratus dñs qius tradidit eũ toꝛto
ribus.i.demonibus:qui dicunt᷑ toꝛtoꝛes
damnatoꝝ. DOicit em Richardus ꝙ coꝛ
poꝛadãnatoꝝ erũt mutuovalde cõpꝛeſſa
ſicut dicit Hanid de ipᷣis. Sicut oues

ter igit᷑ punient᷑ dãnati ꝙ de nulla re nec
Eꝑ ſe nec per aliũ poterũt ſibi ꝓuidere. Yn

carcerati quidẽ in carceriba huius mun
di ⁊ ſi per leipᷣos ꝓuidere ſibi nõ:poſſũt

poſſunt tamẽ ꝑ amicos vt per vxoꝛẽ fili/
os cognatos aut alios amicos: aut etiã
ꝑ hoĩies miſericoꝛdes qͥ elemoſynas eis
largiunt᷑:⁊ ſic qñũq; bene reficiunt᷑. ⁊ hoc

eſt eis magna cõſolatio. Sed nõ ſic erit
in inferno: qꝛ nec deũ nec aliquẽ creatu⸗

eſt fames crudeliter affligens
ſam ꝓpiciã habebũt:ĩmo nõ erit creatu/ tis cum illis turpiſſimis coꝛpo:iba:de q/
ra que nõ nitat creatoꝛis iniuriã vindi/ bus magis verecũdabunt᷑.qᷓʒ ſi eſſent ta
care. Bap.v. Pugnabit p eo oꝛbis terra lia qualia ſunt in hoc mudo,.etiã cũ em/ · . / —1
rum ↄtra inſenſatos. Filios eni ⁊ filias:) nib infit mitatib pncis tꝑis. Wbi crunt Px On . „ A
vxoꝛẽ ⁊ cognatos quos tmᷣ dilexerũt ſen camiſie delicate: capitegia ⁊ pepla mlie —
ti ens inimicos ꝓ pctis que/p eis cõmiſe rũ ⁊ dnaꝝ.tunice duplicate⁊ fodcrate cũ
— 6l runt.Et filius litigabit cõtra pꝛem ĩ in/
AlæN ferno: qm̃ exẽplo pꝛis vſurariꝰ: vſurarniꝰ
fuit:aut talis aut talis vite vł ꝙ poſſedit

caudis amplis⁊ slia huiuſmodiveſtimẽ
ta. Vbi lecti molles cũ cooperioꝛijs va⸗
rijs.vbi puluinaria ⁊ tapeta que pedib-
ſuſternunt᷑ ⁊ parietiby aꝓplicant᷑. Tune⸗

0)

YT.

tus. Pẽ ecõuerſo maledicet filio dicens.

„„
—

Maledlcta hoꝛa in qua te genui:qꝛ ꝓ te

X . hereditatẽ male acqͥᷣſitã: ⁊ ideo ſit dãna/

oꝛ maledicet viro et econtra:ſiłr filia ad
matrẽ ⁊ ecõtra Mich.vi. Filiꝰ cõtume/
liã faciet patri:⁊ filia cõſurget aduerſus
mr̃em:⁊ ſic inimici hoĩs domeſtici eiuſ:
2 ſic de alijs qͥ ſubditos nõ coꝛrexerũt:qͥ
exempla pcti dederũt:vel qͥ cõioꝛtes pec⸗
catoꝝ fuerũt. Nullus igit᷑ ibi erit amicꝰ
ſed oĩs hõ deus⁊ diabolus inimicꝰ.nul/
lus erit qͥ miſcdᷣiã habeat de ipᷣis danate
imo letabit᷑ iuſtus cum viderit vindictã:
manus ſuas lauabit in ſanguie pctõꝛis:

vt dicit p.Et ſic igit nõ erit ſpes alicu/)

ius auxilij: nec a parte dei nec a ꝑte ꝓxi/
mi. Quãta igitfatuitas ꝓ amoꝛe fatuo:
cuiuſcũq; alteriꝰ ſevelle dãnare qui non
poterit ſibi ſuccurrere: imo erit inimicꝰ
ſi ſit cũ eo dãnatus: vel gaudebit de ſua
dã natõe ſi ſit ſaluatus. O q̃ʒta pena ha
bere inimicos quos pᷣus tantũ dilexitiqͥ;
etiã ſi oibꝛ bonis abũdarẽt:ĩ nullo ei ſuc
currere vellẽt. T unc ergo tales ceſſabit
oĩs pietas ⁊ miſcdia. Videte quõ de/
bes amare vxoꝛes: filios⁊ filias:aũt ali/
G. .) es aſcuq;. Ped̈o pauperes erũt ⁊c. imo
mMnudi erũt:ſic ꝙ nec paniculis paruis co/
7 P operient᷑. Naum.iij. Reuelabo pudẽda
tua in facie tua:⁊ oſtendã gẽt b nudita/
=tem tuã. O deus qͥd facient tunc viri et
mulieres qui medo timẽt turpia ſua vi/
deri:q̃ʒta eſſet verecũdia vni honeſtovi⸗/
ro vel honeſte mulieri: nudũ vel nudaʒ
eſſe coꝛã ma gna multitudine ꝓpłi. Cer/
te maioꝛ verecũdia ⁊ maioꝛ pena ⁊ cõfu
ſio erit ipſis dãnatis nudos eſſe ꝑpetuo
coꝛã tanta multitudine demonũ? dãna/

dõ natus ſum illicita acqͥrendo. Sic vx/⸗

omnia talia ꝑ ignem cõflagratõis qͥ pꝛe⸗
cedet faciẽ iudicis:vt dictũ eſt pᷣus etũt:
cõſumpta:ĩmo etiã om̃ia caſtra:palacia:
⁊ quecũq; alia edificia. In hijs cogitent
qui iſtis tin abutunt᷑: vt ad infernũ de/
ſcendãt.vbi pecunie:vbi theſauri:⁊ alia
pᷣcio ſa que tantũ dilexerũt vt ꝓ eis acq/⸗
rendis ſint dãnati. O bone ieſu: vñ no/
bis tanta inſania ꝙ tot expẽſis⁊ tãto la⸗

boꝛe mũdi gloꝛiã querimus:⁊ cõfuſionẽ

8 4 2
inferni nõ curamus.ertio recoꝛdabũ/ Pcn= .—5 A
tur pᷣterite refectõis: ⁊ maxime guloſi qͥ/ 7 =
tanta cura ⁊ diligentia ſeruierüt coꝛpoꝛi . 1.

—
aof

cum tantis laboꝛiba nocte ⁊ die vacarũt
comeſtiõi nõ curãtes de ſalute aiaꝝ ſua/
rum. NHoc pctõ gule infiniti hoĩes dãna
bunf. O qᷓ; ta pena qᷓ;ta cõfuſio: ꝙ mo
dica ⁊ tam bꝛeui cõmeſtione ſunt danati
Sed vt ait Aug.in li.de ↄflice tu virtutũ
⁊ vicioꝝ ventꝰ ingluuies dicit. Ad eſum
deus omia mũdana cõdidit:qui ſatura/

ri cibo reſpuit: quid aliud qᷓ; ꝙ conceſſo

muneriↄtrradicit. Parſimonia ciboꝝ re-

ſpondet.vnũu hoꝝ qð dicis verũ eſt. NHe

enĩ homo fame moꝛeret᷑ deus omniaad
eſum creauit:ſed ne menſurã comedẽdi
excederet abſtinẽtiã imperauit.nam in/
ter cetera ſua ma la ſaturitatẽ maxie pa⸗

nis ſodoma perijt (dño atteſtãte:) qͥ ad

ad hierlin ꝑ ꝓxhetã loauikolrs Ezecße

xvi. Hec eſt iniqͥtas ſoꝛoꝛis tue ſodome

ſaturitas panis. Quspeopter ſicut egre
ditur ad medicinã:ſic ad ſumendas da⸗/
pes debet quis accedere. Nequaqᷓ;valet
in illis voluptatẽ a ꝓpetens:ſed neceſſita
ti ſuccurrẽs. Hinc incarnata veritas ꝑ
euangeliũ dicit. uce.xxi. Attendite ne
grauent᷑ coꝛda veſtra crapula. Quo cõ⸗

er⸗ inſatiabili iudeoꝝ voꝛacitate dicit

pe dicebã vobis nunc aut vel flens di/
co inimicos crucis xpi quoꝝ finis interi
2 . tus quoꝛuz deus venter eſt. Et rurſum:
2 Eſca venter ⁊ venter eſcis:deus auteʒ ⁊
bH Pr⸗— hunc ⁊ has veſtruet. Ille autẽ plene hoc
2 2 P N viciũ ſuperat qui in ſumẽdis dapiba nõ

ſemꝑ eſuriẽs tẽperet verũ acuratioꝛes ⁊
lIuauioꝛes epulas:excepta coꝛpoꝛis inſir
mitate ⁊ hoſpitum ſuſceptiõe cõtemnit.
Sec Augꝭ. Talib, igit᷑ ſic deditis gule
dicet᷑ qð dictũ eſt illi diuiti:qui epulabat᷑
qcidie ſplẽdide ⁊ ſepultus eſt in inferno
u. xvi. Recoꝛzdare fili: qꝛ re.b. m. v. tua
⁊ laʒarus ſiłr mala:nunc aũt hic cõſola
, tr: tu vero cruciaris. Sic igit cruciabũ
Lln. arr J. tur guloſi dãnati: quib dicet᷑: Recoꝛda/
re quõ exceſſus multos ⁊ multa pctã cõ/
miſiſti in pꝛandijs⁊ cenis: ꝓpter que da/
natus es. Tunc maledicẽt hoꝛe ⁊ tempo
ri quip talia cõmiſerũt. Nolite igi᷑ cha/
riſſimi ſic viuere:ſʒ date elemoſynã pau/⸗
„ peri:vt vobis xpᷣs dicat in die iudicij:il/
lud Math.xxv. Eſuriui:⁊ dediſtis mu-
bi manducare. Venite benedicti patris
mei poſſidete paratũ vobis regnũ a cõ/
— ſurtutione mundt Guar
tur ⁊c̃.de quibs dici Eſa.lxiiij.Etv
PTP qui dereliqͥſtis dñm ⁊c̃ p eo ꝙ vocaui et
16 reſpõdiſtis:locutus ſum⁊ nõ audiſtꝭ:
⁊ facietis malũ in oculis meis:⁊ que no

ce ſerui mei comedẽt ⁊ vos eſurietis.ec/
ce ſerui mei letabunt᷑ ⁊ vos cõfundemi/
ni.ecce ſᷣui mei laudabũt pꝛe exu lcatiõe
coꝛdis:⁊ vos clamabitis pꝛe doloꝛe coꝛ⸗
dis:⁊ pꝛe cõtritiõe ſpũs vlulabitis.dãna
ti igitur pꝛe magnitudine famis clama/
bunt qᷓ;ra pena ſit fames poſſunt aliq̃li
ter ſcire qui illam paſſi ſunt. Incarcera/
ti nanq; pꝛe magnitudine famis ſolent
co medere bꝛachia ſua ⁊? partes coꝛpoꝛis
eti a in obſidioibbo plurimis hoies come/
derũt canes. Sed quid dico canes bo/

Apks Theſſa. iij. Multi ambulãt quos

ſolum parſimoniã tenet: vt.iſ.refectionẽ

famem patiẽ

lIni elegiſtis. ꝓpter hoc dicit dũs deꝰ: Ec

qua ⁊ igne: nec aqua extinguet ignem:

mo:etiã matres ꝓp ios filios. Nec o poꝛ
let quo ad hoc hiltoas antiquoꝝ reuol

Scctaua pena coꝛpoꝛalis

uere. nam ? hijs annis. lxxxvij. vel citra
etiam matres comederũt ꝓpꝛios natos-
O qᷓ; ta fa mes vt ſic naturalis amoꝛ pe/
reat. Sed reuera fa mes quoꝛũcũq; viuẽ
tium nihil eſt ad illã famem inferni que
perpetua erit. Cogitet igit᷑ hanc penam
qui poterit:qꝛ ſicut dicit᷑de paradiſi gau
dijs.i.Coꝛinth ij. ꝙ oculus nõ vidii:nec
auris audiuit:nec in coꝛ homĩs aſcendit
que p̃pa.deus di.ſe.Ita de penis inferni
dicendũ eſt: Quid facient cõtemptoꝛes
eccleſie:qui modo nolũt ieiunare: qͥ ibi
ꝑpetuo velint nolint:ieiunabũt:cum tã
ta fame incogitabili. Melius eẽt hic ie

iunare vel minoꝛẽ famem pati:qᷓ; incur⸗
rere illã tam grãdem famem que nunq;

deficiet. Aduertamns igit᷑ ad iſta vt ef/

fugiamus tantas penas:⁊ viuamꝰ cum

temperãtia nobis a deo indieta: nam di
citur in themate:Couertant᷑ ⁊c̃.

Ltaua pena coꝛ⸗
o proꝛalis eſt ſitis ſitr cõfigens:
vvbl. Motandũ ꝙ circa mẽbꝛũ
oꝛis in quo viget ſpecialiter ſitis: licet ⁊
iam totũ coꝛpus ⁊ maxime interioꝛa af/
ficiat.⁊ his penã ⁊ doloꝛẽ ĩmictat.Erũt
tñ quattuoꝛ ſpeciales pene.. Hã ei aqua
nabrt q ſitim extinguere nõ valebit.
Semper ſic cruciabit᷑ cupido bibẽdi mi
nime ceſſabit.
Bapoꝛ erit amariſſimus in oꝛe veracit᷑
Doloꝛ dentiũ peſſimꝰ toꝛqbit crudelit:)
Peꝛimo igit᷑ aqua pᷣſentabit᷑ ꝛc. Vbi Po
ſciẽdu ꝙ totus ille carcer eri plenus a/) .

„₰
nec ignis eõſumet a quã ſicut fit in hoe E
mũdo. Erũt igf ibi ignis? aqua ſił. Sx
qꝛ ignis inter elemẽta eſt magis actuꝰ d
⁊ citius nocet coꝛpoꝛi:ideo ad terroꝛẽ il/⸗q
larũ penarũ in ſcriptura ſacra in plurib⸗
locis fit mentio de igne qᷓ; de aqua: ⁊ iõ

ſicut ignis ille nõ deſtruet coꝛpus: ita et

aqua ũlla no extinguet ſitim. O qᷓta pe
na haobere tantã qquaque nõ poſſit ſeda

re ſitim. Sicut enĩ doꝛmiẽtes ⁊ ſomniã

tes ſe habere ſitim⁊ ſomniãtes ſe bibe⸗
re cum ex tali fautaſtico potu non extiꝑ/

——— r

/

2 680

eſt ſitis fimiliter cõfſigens

guat ſitis:qᷓ;tum patiunt᷑ in tali ſomnio.
Sed ſi quis ſũme ſitiat in vigilia:⁊ ha/⸗
beat aquã ⁊ nõ poſſit bibere:ſume patit᷑
ſed nihil eſt cõparatiõe ad dãnatos qͥ ex
aqua tanta pñti ſitim extinguere nõ poſ
4.— ſunt. JYbi erit balneũ aquaꝝ młtaꝝ quo
B. & coꝛpus nõ mũdabit᷑. Hoc balneũ debet᷑
a his qJͥſe balneãt in aquis tepidis: ? mł/
jta pctã cõmittũt: vtpote cum balneãt ſe
I viri cum mulieribo nõ ſuis: que pctã cõ/
mitti tam in vidẽdo qᷓ; tangẽdo ⁊ loquẽ
do ibidẽ poſſunt:deus nouit.de qͥb poſt
Hec in cõfefſione nõ loquunt᷑:imo cũ tali
bus pctis deſcendũt ad balneũ inferni.
Xalia balnea nõ extinguũt ardoꝛẽ con/
cupiſcẽtie carnalis: ĩme accẽdũt. Et de
Pecgena aque frigidiſſime pᷣmo dictum
eſt. Sʒ circa has penas ꝗdã dicũt ꝙnul

O◻ ₰᷑

lus reuertit᷑ de inferno. Sap̃.i. Non eſt
agnitus qͥ reuerſus ſit ab inferis Sed ſi

rediret aliqs qui vidiſſet infernũ crede//

9-rent ei. Iſtis aͦt põt rñderi multiplici/⸗
v2 . Ker. Pꝛimo ꝑ interemptionẽ pꝛime que
— falſa eſt:qꝛ laarus fuit reuerſus. ⁊ ſic di
cit Aug“. cum diſcubuit poſtea cuʒ dno
= in domo Marthe mkta narrauit in mẽ/
ſa de locis penalibi. Pꝛeterea circa pal/
— ſionẽ dñi multa coꝛpoꝛa ſcõꝝ ſurrexerũt
f )2 apparuerũt multis. Pꝛeter iſtos inueni
unt alij multi inde rediſſe ex diſpẽſatiõe
diuina.vt traianus ⁊ alij de quib inue
nit᷑ in geſtis ſancroꝝn. Scðo rñũdenduʒ
eſt ꝑ negationẽ ſecũde:qꝛ ſi etiã aliqᷣs in/
de veniret nõ crederẽt ei:ĩmo dicerẽt vł
ꝙ nõ indeveniret:vel ꝙ nõ diceret vera.
vyt ꝓꝙ ſiẽ ille qui inde exiuit penas ad q̃ͥs
Luenerat euaſit:ſic ⁊ ipᷣi poſtqᷓʒ talibi pe
nis deputati eſſent equi bene euaderent.
MNon attendẽtes ad illud qð ſcribit᷑ in li
bꝛo de oꝛtu ſaluatoꝛis. ve inqͥt b datuʒ

tnd experiri qᷓᷓ credere. Hoc patʒ

9/

Au rvi de diune epulathe q dixit abꝛae
e⸗ Mogo te pater vt mittas lazaꝝ in vomo
patrꝭ mei:Habeo eni qͥnq; fratres vt te

ſtetur illis ne? ipi veniat in ſocum hunc
tfoꝛmentoꝝ. Et ait illi abꝛaam. Habent
Moyplen ? ꝓphetas At ille dixit: Hon

pater abꝛaò:led ſi qs ex moꝛtuis eiftad)

eos pniaʒ agent. Ait autẽ illi: Si moxꝰ
ſen ⁊ ꝓphas nõ audiũt:neq; ſi qͥs ex moꝛ
tuis reſurrexerit credẽt. Iſte eſt texiꝰ euã
gelicus. Quis eni poſſet reſurgere nia/
ioꝛis auctoꝛitatꝭ movſe ⁊ ꝓpbetis ꝑ quo/
rũ oꝛa ſpũſſctũs loquebat:cui magis eẽt
credendũ. Aertio dicendũ eſt inis ꝙ h⸗
ipᷣm ꝙ non ita paſſim aliq reuertunt᷑ ad

nos ð inferno eſt: vt.ſ ꝓpter hoc illuc ma

gis cimeam ire. Sicut dicik i fabula de

dit ꝙ alioꝝ aĩialiũ q venerat veſtigia eez 0
retroꝛſum nulla apparebãt Exemplũ de ⸗ 6 2
quodã fratre pᷣdicatoꝛe: qͥ cũ pᷣ licaſſet ö e

vulpe qͥ noluit ire ad curiã leonis:qũ vi/

inferno? diceret ei qdã dure credulitatꝭ
Maledictꝰ qͥ credet vobis qͥ nõ fuiſtis

ibi. Dixit ei frater. Peſſime hoium ſi a/
liqs veniret ad te de inferno nunqʒ cel/
ſares malefacere: diceres enim apud te

ꝙ ſi ires in infernũ ꝓpter pctã tua poſſes
inde exire ſicut ⁊ ille ertaiger Btems d/
uertẽdũ ꝙ nõ ſolũ fideles:ſʒ etiã ĩ
habuerũt fidẽ de inferno. VUñ narrat᷑ in
quad tragedia.

ideles

Senice qͥ nõ habuit fi⸗/

.
„

„

g Me- ,1

le⸗ W◻

dẽ nr̃am ꝙ viſum ẽ cuidã ꝙ videret He A 5 l A

ronẽ balneãtẽ ſe apud inferos: ?⁊ miſtros 92
aurũ feruẽs ifundẽtes:⁊ cũ videret chox

aduocatoꝝ ad ſe veniẽtiũ huc inqͥtvena

le genꝰhoiuʒz. O aduocati amici mei ac

ceditevt in h̊ vaſe me cũ balneami.Ad/
huc eni ſuꝑeſt locꝰ in eo quẽ reuaui vo

bis. Silr młti poete mẽtionẽ faciũt de in

ferno in multè ſcripturꝭ. Sunt igit infi/

2 dicet᷑ magis infra.

ſcripture fiat de eo mẽtio:ſicut dictũ eſt:
ſiti cruciabit᷑ ⁊ bibẽdi

Moꝛtuus eſt aüt di

delioꝛes infidelibi qͥ dubitãt de inferno:

ĩmo nec ſunt fideles cũ in tot locis ſacre

maioꝛs fige bui?
u. xvi. vbi dicitur:
es: 2 ſepult? eſt

ſabit. Quis põt fa cer
rei qᷓʒ xpᷣi euzgelin

inferno. eleuãs aũt ocłos ſuos cũ eſſet in

toꝛmẽtis: vidit abꝛaã a longe:⁊ laʒeruʒ

in ſinu eius:⁊ ipᷣe clamãs dixit: Pꝛ abꝛ
am miſerere mei:⁊ mitte laʒarũ vt intin
gat extremuʒ digiti ſui in aqquam:vt re/
frigeret linguã meã:qꝛ crucioꝛ in hac flã⸗/
ma. Aquaʒ petijt pꝛopter ardͤoem ſitis

C e

7

—

ſn wraaber

2 t

Nona pena coꝛpoꝛalis

⁊ nonduʒ aque guttã ob:inuit nec vnqᷓ;
obtinebit. HNotandũ inquit de lira ꝙ lin
gua ⁊ digitus methaphoꝛice dicit᷑ in aĩa
libus ſeꝑatis q̃les erãt aie laʒari ⁊ diui
tis:ſicut in deo qui ſpũs eſt:manus dicit
vtus eius oꝑati ratiua:⁊ ſiłiter hic in la
Zaro:per digitũ intelligit᷑ virtus eius au
xilia tiua:⁊ ꝑ linguã diuitis virtus men
tis cõceptus expᷣſſiua. Hec pena maxie
deber his qui ꝑ linguã peccant in potu.
apie. xi. Per ꝗᷓ quis peccat ꝑ hec ⁊ toꝛ
icut ergo ille diues ſemꝑ ſitit qꝛ
peccauerat in bibẽdo. Sic potatoꝛes et
potatrices qui in hoc multũ peccãt in in
ferno ſitiẽt ſi in talibꝛ pctis moꝛiant O
qᷓ; ta pena ſemꝑ ſitire ſicut poſſunt ima/
gginart illi qqnq; magnã ſitim paſſi ſunt
ꝓ oĩbus diuitijs qᷓs habuerũt in hoc mũ
do p copia frumentoꝝ ⁊ vinoꝝ q habue
rũt in cellarijs ſuis nõ habebũt buccellã
panis nec vas aque ad bibendũ. Quid
igit᷑ faciendũ. Certe facere debemꝰſicut
pegrini qui exeũtes de patria ſua faciũt
burſarios qͥbus ſua tradũt vt ſibi neceſ-
ſaria ꝓuideãt. Sic nos tanqᷓ; ꝑegrini qꝗᷣ
nõ habemus hic ciuitatẽ manẽte ſed fu/
turã inqͥrimus. Hebõ̃.vlci. Faciamꝰ bur/
ſarios:cõmittamuſ pauꝑibap qͥbus xpᷣs
dicet in die iudicij illud Math. xxv. Si
tiui ⁊ dediſtis mihi bibere:⁊ille cuius in
tuitu dedimꝰ ꝓuidebit nobis in alio mũ
do de neceſſarijs ſic ꝙ nõ indigebimus
nec patiemur famẽ aut ſitim. Ponũt em̃
in burſa ꝓ futuro tꝑe qͥ elemoſynã dant.
Beclakvig. Elemoſynt viri qᷓſi ſaccu/
lus cuʒ eo. Pauꝑes em̃ elemoſynas ſibi
datas in celis poꝛtãtvt ibi theſaurũ inue
niãt qui dederũt. Uñ dixit otũs Taurẽ
rius tyrãno.Facultates ecclie q̃s reqͥris

pᷣGſentis ſeculi penas expᷣmere illas inſer

ni ſed qᷓ;tũ poſſumus expᷣmimus ꝑ nota
ſemꝑ minus dicẽdo ⁊ magis vel maius

intelligẽdo. Vide igit᷑ſi ſit pena ipſi oꝛi

habere tantã amaritudinem. Et ad hoc

poõt referri illnd Oeut. xxxij. Fel dꝛacho

nũ vinũ eoꝝ ⁊ venenũ aſpidũ inſanabile
i.ſemꝑ cruciãs. Hec pena eritꝓ ſalſis
⁊ ſpẽbus ⁊ alijs delicabilib⸗ q̃ hic come

cõnuiſerũt.

dimus:⁊ in us ipᷣi dãnati plura pctẽ

loꝛ ſit maximus etiã in pñti ſicut ſciunt
qui exꝑti ſunt:ita vt plures q̃ſi fatui red
dant᷑. Credere debemus illũ doloꝛẽ non
deeſſe in ipᷣis dãnatis ⁊multo maioꝛẽ S
hic paſſi ſumꝰ:qꝛ ſeriptũ eſt Deut. xxxij.
Coõgregabo ſuꝑ eos mala⁊ lagittas me
as cõplebo in eis ꝓpter hoc dicit euange
liũ:qꝛ ibi erit ſtridoꝛ dentiũ Math. vit
⁊ nõ ſolũ ex maxio frigoꝛe de quo dictuʒ
eſt pᷣus:ſed exdoloꝛe intẽſiſſimo ipᷣoꝝ dẽ
tiũ. O deus qs poterit oẽs hmõi penas
poꝛtare q̃ iq recitate ſunt ſcʒ.xxxij.coꝛꝑa/

les. Hec pena coꝛreſpõdet maxie deuo⸗)½
rantiby:qui dentib ſuis multa deuoꝛant
q erãt multũ neceſſaria xpᷣi pauperibus.

Ona pena coꝛꝑa

n lis erit vᷣecũdia toſuſio Dec

aũt ↄfuſio erit i q̃tuoꝛ penis.

am ipſi damnati.
Tractabunt᷑ viliſime.
Zocabunt᷑ turpiſſime.
In ſeruitute impia. èð
Cum iniquoꝛũ copia.
Pꝛimo tractabũnt᷑ viliſime. Tractabũ
tur quidẽ vilius qᷓ; aliq̃ res viliſima hu
ius mũdi.Job.x. Hec cõſiderãs dicebat
Dimitte me vt plã.pau.do.me.añqᷓ; va.

cõ i nuarta pena reſpectu oꝛis
erit malũ ſiue doloꝛ dentiũ. Cũ talis do £☚

21

.

„

in celeſtes theſauros manꝰ pauperũ de⸗
— 88. , poꝛtauerunt. ete dãnatis ſapoꝛ erit ⁊ nõ re.a.t.t.⁊ o.⁊c.terrã mi.⁊ te. vbi vw.
— amariſſimus ⁊c. Jere ix. Cibabo eoſfel m.⁊ nł oꝛ.ſed ſem.h.imbi. Fbi igit᷑ nui /
P P. le ⁊ potabo eos abſinthio amariꝰ ad po lus eſt oꝛdo. Nõ em deferent̃honoꝛ regi
r - 9) tandũ. Eſt etiã amariſſima mirra ⁊ alo/ pluſq; gracioni. Nec pape plu ſchᷓ mini/

4
M
D
3

1 es ſicut ſciũt qui guſtarũt. Hõ per hoc in

ritudo ac ſi comederẽt fel⁊ biberẽt abſin

thiſ:iĩmo maioꝛ q; nõ poſſumus ꝑ aliqẽ

rellge⸗ ꝙ ibi ſit fel:ſed ꝙ in oꝛe erit ama

mo clerico. Nec regine pluſq; pauꝑcule
vetule:qͥniita viliter ĩimovilius tractet᷑ ?

puniak. . i Reg. iij. Qui cõö⸗/
tennũt me erũt igno ales eim qᷣͥ is

».

y
—

erit verecundia et confuſio

hoc mudo fuerũt:in ſtatu digniori magẽ
debuerũt deo ſeruire:⁊ ipᷣm honoꝛare ro
ne ſtatus in quo deꝰ ipᷣos poſuerat.Qð

ſi nõ fecerint de ipᷣis fiet iudiciũ duriſſi/

mũ.Sicut dicit᷑ Bap̃.vi.vt pᷣus dictũ ẽ
in tertio mẽbꝛo tertie pene.
oꝛdo qͥ nũc ⁊ ᷣm quẽ ſbᷣditi obediũt ſuꝑi/
oꝛi. Ibi nõ obediet magꝭ regi gracio qᷓ;
rex gracioni nec reuerebit᷑ nec filiꝰhono
vẽ faciet pꝛi:nec filia mri.O reges ⁊ pᷣn/
æipes ⁊ alij qͥ in hoc mũdo tm̃ dilexiſtis

reuerẽtiaſ ⁊ honoꝛes:⁊ ſpꝛeuiſt ꝭpauꝑes:
cogitate quõ tractabimini in iferno. Sʒ
quõ dicit

apᷣ.xi.Oia fecit deus in nu/

mero põdere ⁊ menſura:ergo ibi erit oꝛ/

do. Dico ꝙ ibi erit oꝛdo vno mõ et alio

mõ nõ.Oꝛdo erit ibi in cõparatiõe pene
ad culpã:oꝛdinabit᷑ em̃ pena ſᷣm exigen
tiã culpe. Yſa.iij. Agnitio vultus eoꝝ rñ
debit eis.⁊ pctm ſuũ qſi ſodoma pᷣdica/⸗
uerũt nec ab ſcõder̃t. Ve aie eoꝝ qm̃ red

dita ſunt eis mala:ve im pio in malũ re/

tributio em̃ aĩe eius fiet ei. Rñdebit igit᷑

2J . bena culpe multipliciter pmo in nuero.

Nõ eni eſt cogitatio dictũ vel factũ pꝛo

quo ibi pena nõ ſoluai ꝓob.xx. NHoc ſcio
pᷣncipio exquo poſitus e

ſuꝑ terrã
ꝙ laus impioꝝ bꝛeuis ſit ⁊ gaudiu vypo/
crite ad inſtar puncti Et ſequit᷑. Luet q̃
fecit oĩa:nec tñ cõſumet᷑iuxta multitudi
nẽ adinuentionũ ſuarũ ſic et ſuſtinebit.
Et ſequit᷑. Deuoꝛabit eũ ignis qͥ nõ ſuc/⸗

cẽdef. Hec eſt pars hoĩs impij a deo. Et
..i. Reuelabit᷑ enĩ ira dei de celo ſuper

oẽm impietatẽ ⁊ iniuſticiã hoĩm. Notã
ter dicit ſug oẽm impietatẽ vt numeꝝ in
nuat flagelioꝝ. Sicut enĩ nullũ bonuũ ir/
remuneratũ:ita nullũ malũ impunituʒ.
Eccł.xij. Cũcta qᷓ fũt adducet deus in
iciũ ſiue honũ ſit ſiue malũ. Item in

modo: qꝛ in illa parte coꝛꝑis plus punie
tur in qᷓ plus peccauit. Luce xvi.

31 vi. Oiues
magis cruciabat᷑in linguaiõ magis re/
inediũ q̃ rebat de lingua: qꝛ mn illa plus
peccauerac ꝓpter illicita verba ⁊ cibos.
Itẽ in q̃litate qꝛ qui in luxuria peccauit
vbi eſt ardoꝛ in coꝛde et fetoꝛ in coꝛpoꝛe
plus ardẽti pena ⁊ fetenti puniet᷑. Ita q

6 erit igit

illuminabit. In ps.

lus peccauit in ſuꝑbia et honoꝛe plus
habebit de ↄfuſione:qꝛ qui ſe exaltat hu
miliabit᷑ vt dicit᷑ Nuc.xviij.Itẽ in qnãti
te:qꝛ qui plus pẽcc 8 punietur
otẽtes potẽ
poc̃.xviij.Quãtũ gloꝛificauit
ſe ⁊ in delicijs fuit:tm̃ date illi toꝛmentũ
et luctũ. Sicut eni ideʒ ignis nõ eqᷓliter
agit in lignũ viride ⁊ ſiccũ. ſic ignis ge/

ter toꝛmẽta patiẽ

henne licet ſit idẽ ignis vt dicit᷑ in ſentẽ/

tijs:nõ tamẽ oẽs eqliter vret:ſed ſᷣm deli
cti exigentiã. Nuc.vi.Eadẽ qͥppe mẽſu/
ra qua mẽſi fueritis remetiet᷑ vobis Sic
ergo oꝛdo eſt pene reſpectu clłpe. In hoc
aũt nõ eſt ſicut dictũ eſt:vel non dicit᷑ ibi
oꝛdo:qꝛ elemẽta ibi oꝛdinẽ naturalẽ non
ſeruabũt. Ignis enĩ cuiꝰ oꝛdo naturalis
eſt ardere ⁊ illuminare ibi ardebit ſʒ nõ
dñui interciden
tis flã. O exponẽs cipanus dicit. Dñs
flammã igniſ intercid et qꝛ ardoꝛẽ in in
ferno ⁊ lumẽ in celo ponet:nõ tñ penitus
ignis nõ lucebit:lucebit em̃ vt inde dole
ant nõ vt gaudeãt. Item nõ erit oꝛdo vt
ignis ſeparet᷑ab aqᷓ:ſed erũt ſimul mixta

cũ alijs multis vt fumo fetoꝛe ⁊ c. Jdeo

ſequit᷑ ſed ibi ſempiternus hoꝛroꝛ inha/
bitãs.vñ Sap̃.iiij.vbi fit ſer mo de nup/
tijs dicit᷑. Erunt poſt hec decidẽtes ſine
honoꝛe ⁊ in ↄtumelia int᷑ moꝛtuoſ in ꝑpe

tuũ. Tractabũt᷑igit᷑ a demomb eoꝝ toꝛ e⸗
toꝛibus viliſſime. Nulli nec pape nec re- =d=bhr
gi honoꝛẽ dabũt:ſʒ qui plus peccauer

quctoitas pᷣdicta qꝛ infernꝰ eſt terra te 1

p'us ⁊ cõfu ſibilius tractabunt᷑: punient᷑

„

cdᷣo locabũt᷑ turpiſtime ⁊ ad idẽ facit

nebꝛoſa terra miſerie ⁊locus in coꝛde ter
re oĩbus miſerijs repletus vt dictũ eſt pᷣ

—

us: ⁊ in iſto loco poſt iudiciũ generale lo

cabunt᷑ oẽs demones et oẽs danati ꝑpe/
tuo abſq; exitu ⁊ ſpe cuiuſcũq; cõlolatio

nio th. xxv. Ite maledicti in ignem
eternũ. lbi erũt camere huius mũdi oꝛ

nate tapetis⁊ picturis:domus cũ tantis

expẽſis edite:caſtra:palacia: ⁊ alia ſum/

ptuoſa edificia. Certe hec oĩa erunt de/
ſtructa. AUbi ſedebunt reges ⁊ Bncipes.
Vbi lecti molles ⁊ alia ſumptuoſa q̃ tm̃

22 .

p

6/7
2

.
CO0 err
. 12 .

in boc mãdo diligunr vt pꝛo acqſitione
taliũ multa cõmittant pctã talia emedo

⁊ vendẽdo cũ mendacijs:ꝑiurijs et alijs
fraudibus infinitis que ducũt hoĩes ad
infernũ. Quãta fatuitas pꝛo re tranſito/

ria ⁊ qſi momẽtanea tot ⁊ tantas penas

Pbetuas ſuſtinere velle. Tertio erunt in

—

ſeruitute impia. Home eui factus eſt ve
ſit dñs omniũ mundanoꝝ. In ps. Dia
ſubieciſti ſub pedib eius oues ⁊ bo. vni
uer.inſuꝑ ⁊ pecoꝛ.cãpi. Volucres celi ⁊
piſces maris ⁊c. Ita tamẽ vt obediat ei

qui fecit eũ:ſcʒ deo ſuo ⁊ creatoꝛi omniũ

ſed qꝛ noluit deo obedie:iuſtũ eſtvt cre/⸗
ature ꝓpter ip̃m facte ſint ſibi ad ſuppli⸗
ciũ eternũ:ſicut ſatis dictũ eſt pꝛius:⁊ ve

lit nolit hec toꝛmẽca patiet᷑ ⁊ his ſubicie

tur. Etiã damnati patient᷑ a demonib-

ſi cut ab eoꝝ toꝛtoꝛibo:ſicut dictũ eſt pᷣus

O qꝙᷓ; grauis pena his qui in hoc mudo

iubere ſiue pᷣcipere cõſueuerũt quoꝝ im/

periũ ⁊ dñatio verſa erit in ſeruitute:⁊nõ
i merito cũ in hoc mũdo noluerũt obedi/
re ſuo creatoꝛi:ſuo redeptoꝛi in decẽ pᷣce⸗
ptis. idemus em̃ quo reges? pᷣncipes
ceteri dni imo paterfamilias ⁊ mater/

familias ſeruos ſuos ĩmo etiã filios pu/
niunt ⁊ ſubij ciũt ſeruituti aliqñ moꝛteʒ

inferẽdo ſm diuerſas trãſgreſſiones ſuo
rũ pᷣceptoꝝ vel aliter pumedo ſcʒ incar/
cerando:verberibus caſtigãdo ⁊c Sed

Hec eoꝝ pena ⁊ ſeruitus tꝑalis eſt ⁊ trã/

ſitoꝛia: ſed vere ſeruitus inferni eru ꝑpe/
ua:de qua dicit᷑ gere xvij. Seruire te fa

ciaʒ inimicis tuis in terra quã ignoꝛas

id eſt in inferno qui eſt in medio terrevt
dictũ eſt pꝛius.Et ratio buius ſeruitu/
tis reddit᷑ ca.xvi.eiuſdẽ ꝓphete. Quis ðᷣ

reliquęrũt me pꝛes vri:ait dñs ⁊c.⁊ legẽ

meã nõ cuſtodieruũt ſed e vos peius oꝑa
ti eſtis qᷓ; pẽes vr̃i. Ecce eni ambulabat
vnuſquiſq; poſt pꝛauitatẽ coꝛdis ſui ma
livt me nõ audiat ⁊ eijciã ſcʒ per moꝛtezʒ
de terra hac in terrã quaʒ ignoꝛatis ſcʒ

inferni ⁊ ſeruietꝭ ibi dijs alienis.i.demo

nibus qͥbus obediuiſtis tanq; deo ſerui
etls ſcz die acn

—

vohis requiẽ. ¶

acte.i.ſemꝑ qui nõ dabũt
2 o erut damnati cũ

iniquoꝝ copia. Hec copia ⁊ ſocietas da
natis erit maxima pena. Nõ eniʒ habet

verita tẽ illud puerbiũ Solaciũ miſeris

eſt ſocios habere in penisimo qᷓ;to plu/

res erũt dãnati tãto ignis ille ma gis ar⸗

debit: ſicut videmus ꝙ qᷓ;to ſunt plura

ligna in igne tãto ardoꝛ ignis eſt maioꝛ?
o quot eruũt dãnati Cõſideremus a pᷣnc
pio mũdi quot fuerũt hoĩes. Quis poſ/

ſet cogitare ſufficiẽter. Credo ꝙ ſoluſ de
us ⁊ qͥbus reuelatũ eſt ſciũt hoꝝ numeꝝ
Erũt aũt vt cõiter dicit᷑ ⁊ ita xpus videt᷑
ſentire dicẽdo Math.xx. Multi ſüt vo⸗
cati paucivero electiiplures damnati q;
ſaluati.Etiã fetoꝛ erit maioꝛ ⁊ ita de m
tis penis:ſicut de clamoꝛe: pauoꝛe:de qᷣ/
bus dictũ eſt. Erit etiã maxima pena vi
dere tot demones a q bus nunq; ſepara/
bunt᷑ Cogitet igit᷑ qui poterit hãc penã
ſi pena eſt dãnato ad moꝛtẽ eſſe in carce
re cũ frigoꝛe fetoꝛe ⁊ alijs miſerijs q̃ ali/
qñ ſunt in carceribus vel cũ hoĩbus moꝛ
tuis ⁊ fetidis que aliqñ ſunt cuʒ alijs vi /
uis incarceratis:maioꝛ eſt pena dãnatis
eſſe cũ tam turpiſſima fetidiſſima ⁊ hoꝛ/
renda ſocietate tot damnatoꝝ:hec medi
tari diligẽter facit bene pugnare contra
diabolũ ⁊ cauere pctã ne ad hanc ſocie/
tatẽ ꝑueniamus.Cum eni quis conſide
ret ꝙ ſi fuerit victus a demõe per pecca/
tum moꝛtale ad illa toꝛmẽta ducet᷑ Cer/

te debet virilius pugnare ne vincat᷑. Ex ep-
emplũ egiſippus de cladibe iudeoꝝ nar

rat ꝙ cũ quidã de ſocijs alexandri qui pᷣ/
erat magno exercitui videret cõtra ſe ex
ercitũ innumerabilẽ pᷣparatũ ⁊ ſui ſume
rent cibum ad cõfoꝛtationẽ viriũ:ipſe iu

quodã ſolacio dixit eis. Pꝛandeamꝰ nũc

qꝛ hodie cenaturi ſumus apud inferos.

Muo verbo ita animati ſunt ad fugien/

dum cenam illã ꝙ nullus pᷣter vnũ fugit
de pꝛelio:⁊ ſic viriliter pugnauerũt ꝙ vi
ctoꝛiã habuerũt. Sic chariſſimi taliter
reſiſtamus vicijs ⁊ pugnemus cũ mũdo

carne ⁊ demone:vcvictoꝛes exiſtamus⁊

illam ſocietatẽ hoꝛribilẽ euiremus Hec

ſocietas deber᷑ illis qͥ in ſocietatibꝛhuius

mũdi multa pctã cõmiſerunt:ſicut ſit in

7„7
2
4 .
1

ſetant᷑ in ꝓpꝛijs volũtatibus:vt gaudijs
meareant oiuinis. Cu hmõiviris nulla ſit

v

SEP

Becima pe na coꝛpoꝛalis

tabernis ⁊ ludis ⁊ choꝛeis ⁊ multis alijs
copulis vel ſocietatibus ſatuoꝝ que ſo/

ſa multũ:⁊ ſic bꝛachia ſuꝑ coꝛpus ipᷣius
damnati:⁊ caput ſuꝑ humeros: et ſic de

cixtates ſuntvitande. QMuia cũ dicit pᷓ. alijs maximũ doloꝛẽ faciẽt:⁊ hoc poſſu⸗
cũ ꝑuerſo ꝑuerteris. Elñ ad hoc eſt ſcůs mus imaginari ex eo ꝙ aliqñ quis ĩ pa⸗

balilius qᷓſi in fine ſue regule dicẽs. Eui

ra viros quos erga mãdata dei videris
22„ — , . . . ,
egligẽtes qui moꝛtui ſuntvirtutib:qui

tibi cõmixtio neq; velis cuʒ eis ſermoci/

nari aſſidue: niſi in quo eos poſſis ab er
roꝛe reuocare.Ceterũ ſi nõ vales deuita

vt publicũ hoſte ʒ. Sepe enĩ per vnã oue
inoꝛbidã polluit᷑ totꝰ grex: ⁊ modica ꝑs

te aliqua coꝛpoꝛis habet plagaʒ: aut ma
lum aliqð in quo ſi tangat᷑ſtatim clamo
re magno eiulat. di. O deus vos leditis

me:etiam ſeipᷣm illuc nõ audet tangere.
Sic chariſſimi coꝛpoꝛa damnatoꝝ erus

tam intirma vt in tactu ſuoꝝ mẽbꝛoꝝ ſi⸗
bipenã grauẽ infligant ⁊ talis pena erit
illis: qui ſuis mẽbꝛis tetigerunt turpiſſi
me ⁊ in talibus pctis moꝛtui ſunt:aut qͥ
ſe parauerũt nimis:ſuperflue ſicut⁊ faci

I—-r * unt multi ⁊ multe intentione alliciendi

ftellis magnũ dulcoꝛẽ vertit in amaritu/ 2 mullt ne .
ad peccatũ. Et iuxta hoc põt poni exem Por-t. Lx S

dinẽ:⁊fermentũ modicũ totã maſſaʒ coꝛ

rũpit: hec ille. Euita ergo ſocietates pec
catoꝝ vt poſſis euitare ſocietates dãna/
toꝛum:nã in talibus ſocietatibo iniquo/
rũ viroꝝ nõ eſt memoꝛia de deo: ⁊ ſi eſt:ẽ
in malo:ꝑiurando:blaſphemando:⁊ in/
boneſte loquẽdo:vel de abſentibus mur
murãdo:⁊ illis detrahẽdo:de talib dicit
ꝓpbeta.Conuertant᷑ ⁊c. qui obliuiſcunt᷑

delij:qꝛ ſcʒ nõ ſeruãt mãdata dei ſui.

Ecima pena coꝛ
d poꝛalis ipoꝛũ damnatoꝝ erit
mmiin tactu maxima afflictio: p qᷓ
pena intelligẽda eſt: ſciendũ ꝙ coꝛꝑa il/
la erũt valde paſſiua ſed tñ incoꝛruptibi
lia. Etp hoc magis intelligẽdo.Cogita
aliquẽ valde infirmũ ⁊ debiłẽ in ſuis mẽ
bꝛis vel patientẽ guttam vel talẽ in firmi
tate. Sunc eni aliqᷓ infirmitates que ita
reddũt paſſibile coꝛpus:ſicut ⁊ ego exꝑ/⸗
tus ſum: ꝙ nõ ſufferre poſſũt tactũ alicu/⸗

ius ponderis Talia igit᷑ erũt illa coꝛꝑa

⁊ ita paſſibilia ꝙ in tactu patient grauiſ
ſimã penã.⁊ hoc ex q̃ttuoꝛ.
Pꝛimo ex tactu ſuoꝝ membꝛoꝛumvalde
ponderantiXũ.
Scðdo ex tactu ſuoꝝ locoꝝ ipᷣos ↄtinẽtiũ
Vertio ex tactu coꝛpoꝝ alioꝝ dãnatoꝝ.
Muarto ex tactu demonuncum his con
. demnatoꝛzum.

q coꝛꝑa dqnatoꝝ erũt põdero

Pꝛima igit᷑ pena erit ex tactu ſuoꝛũ mẽ/

plũ qð recitat᷑in ſſoꝛibus ſanctoꝝ:⁊ pari

ſius cõtigiſſe legit᷑. Magiſter eni qͥdaʒ

dietus ſilo quẽdã ſuũ ſcolarẽ egrotamẽ
obnixe rogauit:vt poſt moꝛtẽ ad ſe redi⸗

ret ⁊ ſtatũ ſuũ ſibi denunciaret.Poſt igi

aliqͥt dies ſibi a ꝓaruit cũ cappa de par⸗
gameno tota deſcripta ſophiſmatibo ⁊in
tus tecta flãma ignis ſiue foderata:qͥ re/
qͥſitus a mgf̃o qᷣſnã eẽt.ait.Ego ſuʒvtiq;
qͥ ad te redire ꝓmiſi:q de ſtatu ſuo reqͥſi/
tus ait. Hec ca ꝓpa ſuꝑ me pluſ põderat

2 plus me pᷣmit q; ſi vnã turrim ſuꝑ me
haberẽ:⁊ hec eſt mihi data vt eã poꝛtẽ ꝓ

głia quã in ſophiſmatib habui. Poꝛro
fiãma ignis q eſt cooꝑte:pelles ſũt ðᷣlica
te ⁊ varie qᷓs ferebã: q flama me cruciat
7 exurit. Sʒ cũ mgjr illã penã facilẽ iudi
caret dixir ei ðfunctꝰ vt extẽderet manũ
⁊ ſic facilitatẽ pene ſue ſen tire poſſʒ.Cũ⸗

q; manũ ſuã extẽdiſſet ille guttã vnã ſui

ſudoꝛis dimiſit q̃ pdicti mgr̃i manũ ſa⸗/
gitta citiꝰ ꝑfoꝛauit:ita ꝙ cruciatũ mira/

bilẽ ſentierit: ⁊ ait:talis ſũ totꝰ. Ille igi
mgf ex ipᷣius pene acerbitate ſcłm ðlibe „
esteide, A. . s
ne ſcolaribe ↄgregat hos vᷣſus cõpoſuit
v. Linq̊ coax ranis cras coꝛuis vanaqʒ
vaniſ. Ad logicã ꝑgo q̃ moꝛtꝭ nõ ti mergk.

rauit deſere ⁊ religionẽ intrare.

Et ſie ſclum deferẽs religionẽ intrauit.

Iſtud exẽplũ valet ad o dendũ ex põde
re illiꝰ ca ppe quõ poſt diẽ iudicij q coꝛ⸗
poꝛa erũt vnita aiabus: expõdere etiam

OO L⸗P*

2

6

5

—

erit in tactu maxima aff

talia eo:poꝝ dãnatoꝝ valde põderantiũ

ac ſuoꝝ mẽbꝛoꝝ erit maxima pena in dẽ

natꝭ. ſic ꝙ bꝛachiũ dãnati ſuꝑ coꝛpꝰ ſuũ
valde paſſiuũunultũ affliget illud cũ illo
ardẽti igne ſulphureo:⁊ hoc ꝓ pctis cõ/⸗
miſſis ex oꝛnamẽtꝭ pulchꝛaꝝ veſtiũ⁊ pel
liũ diuerſaꝝ:in quibo ſuꝑflue multa ↄſu

munt᷑:vbi ex talba magis deberet ſubue

niri xpᷣi pauꝑib. lñ nõ dubito ꝙ ſi nob

accideret ſicut ili mgro. vicʒ ꝙ vnã gut

tam ſiue paruã penaʒ inferni ſen ſiſſemꝰ
ſpernerem? multa que nũc ſunt cã ⁊ oc⸗/
caſio nr̃e dãna tiõis:niſi pctã moꝛtalia q̃
Thijs fieri pñt fugiamꝰ. Scðdðᷣo erit pena
ex tactu ſuoꝝ locoꝝ ipᷣos dãnatosↄtinẽ
tiũ. Sicut eni videmꝰ ꝙ infirmi ſi pone
rent᷑ ſuꝑ lectũ durũ vel lapidẽ:paterent᷑
ĩmo in lecto mollivalde patiuni:nec qͥe/
ſcere pñt multi ꝓpter infirmitatẽ ſui coꝛ⸗
poꝛis. Sic coꝛpoꝛa dãnatoꝝ maxie paſ/
ſiua ⁊ ſenſibilia valde affligent᷑ ex tacta
locoꝝ.i.coꝛpoꝝ que cõtinebũt illa.⁊ hec

pena ſpalis debet᷑ ilis qͥ in lectis mollibꝰ
2 oꝛnatis młta pctã hoꝛrẽda cõmiſerũt.

de quib dẽ Amos. vi. Ele qͥ doꝛmitis
in leltis eburneis 2 e e e⸗ tisve
ſtris. Ve impᷣcatio maledictiõis eterne
eſt ſine dãnatiõis his qui doꝛmiũt in le/
ctis oꝛnatis ⁊ ibidẽ laſciuiũt pctã luxu/
rie ⁊ alia mala cõmittendo. De pctõ iſto
vide ſi vis.ʒech.xxiij. Vel qͥ etiãvt pi
gri multũ tgis perdũt qͥ poſſent oꝛare vł
aliqð bonũ facere. de quiby dẽ Hor erb.
xxvi. Sicut oſtiuʒ vertit᷑ in cardine ſuo:
ita piger in lecto ſuo.O q̃ʒ grauis pena
his qͥ aſſueti ſunt doꝛmire ĩ albis linthe/
aminibus⁊ culcitris delicata pluma. O
q̃ʒtũ dolebũt eis latera:ĩmo totũ coꝛpus
ex tã duro lecto Sʒ poterũt ne dãnati ſe
ve tere. Quidã dicũt ꝙ nõ niſi q̃ tũ de/
mones eos vertẽt:ſed q̊modocũq; ſit pe
na eoꝝ nõ alleuiat᷑ ex tali verſiõe.de iſto

lecto d Eeſa ruij. Derracta eſt ad infe⸗
ros ſuperbia tua cõcidet cadauer tuuʒ:

ſubter te ſternet᷑ tinea:⁊ operunentũ tuũ
erunt vermes. Aliqͥ tũ dicũt ꝙ in rei ve/
ritate ibi non erũt:⁊ ꝙ nullũ animal erit
in interuno:nec viuet poſt diẽ iudicij: ſed

ibi tm̃ erunt diaboli? homſes in ꝑpetue
carcere cum igne ⁊ ceterꝭ:de quibo dictãũ
eſt.ſed ſcriptura loquit ꝑ nobis nota:vt
ꝑ illa intelligamꝰ ibidẽ peioꝛa:ita ꝙ ibi⸗
dem erũt mala peioꝛa: ⁊ abominatiões
maioꝛes qᷓʒ ſit abomĩatio ſerpẽtũ ⁊ ver/
miũ huiꝰ mũdi. Conſidera igit᷑ ſi debe⸗
res eẽ in lecto:etiã qᷓʒtũcũq; molli cũ.cc.
ſerpẽtib ⁊ totidẽ buffonibi: qͥ cõtinue te
moꝛderẽt⁊ afſſigerẽt:crede ꝙ maioꝛa pa
tierꝭ in lecto ĩ ferni.ſi ibidẽ vadis.

er. .
tia pena ⁊ grauiſſima erit ex tactu . po⸗ †

ere coꝛpoꝛis alioꝝ dãnatoꝝ. O de? qͥʒ/
ta pena erit illis qͥ in infimo loco erunt
Cõſidera ſi ſuꝑ te eſſet maxim?lapis ſi⸗

ne mote quã penaʒ ſufferres. Sic vtiq;

maxima pena erit ipᷣis dãna tis ex põde
re alioꝝ coꝛpoꝝ valde põderãtiũ.In i

n//
fimo aũt loco erũt falſi xpianr Eln legit l. „
in vita Macharij ꝙ quadã die ip̃e ſan.

ctus caput defuncti reperit: ⁊ cum oꝛaſ/

ſet interrogauit illud cuiꝰcaput fuit.Et 5
J

rñdit ſe funſe paganũ vel pagani.Et di⸗

xit ei Macharius: Abi eſt anima tunz

Et rñdit:in iferno. Cũq; reqͥreret ſi mł

tum in ꝓfundo eſſet: rñdit ꝙ tantũ erat

in inferno qᷓʒ tũ diſtaret terra a celo.Cui

Macharius.Sunt ne aliqͥ ꝓpfundioꝛes
te: Rñdit:eriam iudei.Et ille:Et vltra
iudeos ſunt aliqͥ ꝓfundioꝛes? Cui ille:
Pꝛsſundio res oib ſunt falſi xpᷣiani:qui
xpᷣi ſanguine ſunt redẽpti:⁊ tñ pᷣciũ par⸗

u pẽderũt. Hec ibi:Ecce igit᷑ quõ xpᷣia /

ni plus punient᷑ q̃ᷓʒ iudei ⁊ alij xpᷣiani:et

ciavt baptiſmũ in q̊ ſe fuaturos legẽ ſu/
amꝛ? alia ſacramẽta. Et qꝛ magis igra/
ti:deo plus punient᷑ Et hec pena debet᷑

nõ ĩmerito: : plura a deo receperũt bũſi

illis qͥ in tactu circa alios peccauerũto⸗

ſculãdo:tangẽdo ꝑ incitationẽ ad malũ
De qu bi pctis etiã pauci cõfitent᷑ credẽ

tes nõ eſſe pctim̃ in calib impudicꝭ tacti/

bus cũ dñs dicat Math.v. Quividernu
mulierẽ ad ↄcupucendũ eã:iam mecha
tus eſt in coꝛde ſuo. Ita dicũt doctoꝛes⸗/
Qui tetigerit ⁊c̃. ꝑ ↄſenſuʒ ad peccãdũ.
O xp̃i fideles ſi velitꝭ effugere tm põdꝰ

tot coꝛpoꝝ damnatoꝝ abſtinere a tacti

5
5

—

. tient᷑oĩa coꝛꝑa a ſe mutuo grauitatẽ: ſʒ Aarentia gloꝛie. RW —
Tiea magis in hac pena ? alijs q magis pec· Wermis conſcientie. A.9 —
0 cauerũt affligent. Ouarta pena ex ta ,/ Kancoꝛ iracundie. = r
πα ctu erit ꝑ demones: qꝛ ſine ceſſatione vt Tumoꝛ ſuperbie. r P⸗ſgr, †.
dictũ eſt pꝛius ſuꝑ talia coꝛꝑa ꝑcutient. Liuoꝛ inuidie. —
Coõnſidera igit᷑ſi infirmus grauiter ꝑcu Timoꝛ bene.
teret᷑in loco infirmitatis:ſi pateret᷑ Cõ/ Certitudo damnationis.
ſidera igit᷑ſi potes qtus doloꝛ erit coꝛpi Detectus conſolationis.
2 bus illis tam paſſiuis ꝗᷓ tam grauiter ꝑg 2Moꝛtiſh deliderium.
9 cutient᷑. Hec pena debet᷑ eis ſpecialiter Werecundũ ſtipendi. ·⸗
. qquui in hoc mũdo alios ꝑcuſſerũt vel occi Se ſunt pene decẽ quarũ q̃libet in q/

—

erit in tactu maxima afflictio

bus malis ⁊ cõfitemini pᷣteritoꝝ cũ ꝓpo
ſito nõ recidluãdi.Sed erũtne aliqͥ vtil
li qui erunt ſu ꝑioꝛes qͥ careãt hac pena:
Credi põt ꝙ dñs illũ carcerẽ fecit a pꝛin

illius dicẽtes: Si penitentiã nõ egerin⸗
incidemus in manus dei et nõ in man
hominũ. Nam cõuertent᷑in infernũ om/
nes gentes qui ⁊c̃.⁊ tantum de penis in

cipio tate ma gnitudinis caꝑe poſſet ferni coꝛpoꝛalibuns
oẽs dãnatos tã demones qᷓ; holes:qꝛ ipᷣe „ n,5 .
pᷣſciuit quot eſſent dãnãdi.Et credi pot E nunc tertio VI

ꝙ ille infernus poſt diẽ iudicij erit plenꝰ
damnatis:ita ꝙ oẽs erũt ↄſtricti ⁊ ita pa

derũt vel aliã violentiã in coꝛꝑibus alio

dere de penis inferni q̊ ad aĩam q̃ gene/
raliter in dãnatis poſſunt aſſignari.x.ſcʒ

tuoꝛ diuidet᷑ vt pᷣus dictũ eſt de coꝛpoꝛa

-rü ſecerũt. Mabemus em̃ exemplũ in vi libus. Et ſic iterũ erũt. xl. O homo cogi
P ta beati anthonij quõ multitudo demo/ ta ꝓ ſi coꝛpus patiat᷑ ꝙ aia peramplius 9
Jla nũ eũ adeo lacerauit ꝙ miniſter eius eũ punier᷑ q m ipᷣa pᷣncipalius peccauit ⁊ de
Iz a qſi moꝛtuũ ꝓpꝛijs humeris aſpoꝛtauit. um offendit. Ham ipſa data eſt coꝛpi vt
Cunc; oẽs q eũ comitati fuerãt q̃ſi moꝛ ipᷣm regeret ⁊ nõ ecõtra.ideo plł eſt puni
tuũ ploꝛaſſent:doꝛmiẽtibus cũctis ſubi/ enda. Iñ mgf. c.i.di.xlix.iiij.ait Poſt re .
to Anthoniꝰ reumiſcit et a miniſtro ad) ſurrectionẽ vo factovniuerſo impletoc;
pᷣdictũ locũ ſe iterũ poꝛtari fetit:qͥ cũ ibiiudicio ſuos fſines hẽbũt ciuitates due:
ex do oꝛe vulnerũ ꝓſtratus iaceret:ex vir vna xpᷣi alia dyaboli: vna bonoꝛũ altera
tute animi demones ad conflictũ excita] maloꝝ:vtraq; tñ angeloꝝ et hoim. Hec
bat. Tüc illi infoꝛmas varias ferarũ ap ille. Et ca.i.di.xlv.dicit. Pꝛeteren ſciẽ dũ
paruerũt vt iterũ eũ dentib coꝛniby ⁊vn . eſt vr ait Augu. ꝙ oẽs ale cu de ſeculo ex
guibus crudeliſſime lacerarẽt Hec invi ierũt diuerſas habẽt receptiones. i. loca
ta beati anthonij. VTerberauerũt etiã be vbi boni habẽt gaudiũ mali toꝛmẽta: ſʒ
atũ Frãciſcũ ⁊ multos alios deo ꝑmittẽ cũ facta fuerit reſurrectio ⁊gaudiũ bono
te. Ita cõiter dicit ꝙ in inferno verbera/ rũ amplius erit ⁊ maloꝝ toꝛmẽeta graul
bũt dãnatos:in verberatiõe maximũ do oꝛa:qñ cuʒ coꝛꝑe toꝛqᷓbunt. Hec üle.
loꝛẽ faciẽt ipᷣis Oſte ſunt igitpene coꝛpo rationẽ aſſignat Ric. di.xliiij.q.iij. ſecun
PeE2 rales dãnatoꝝ. xl. 2 foꝛte plures alie erũt di pncipalis. Pena indt ſpualis pncipa/
— A zI-D e nullus dicere poſſet penas illius loci lius aĩam reſpicit ⁊ pena ignis pncipali

7 ſ2 4

—

„ —
0

vt dicũt ſancti.Si qͥs igit᷑ attente hec co

gitet:petã dimittet ⁊ cognoſcet ac inqui
ret diligẽter q̃ ſit via ſalutis. Eccleſi.ij.

Qui timẽt dñm inqͥrent q bnplacita ſũt
illi: ⁊ qui viligũt eum replebun᷑ lege ipᷣi
us:qui timẽt dñm cuſtodiẽt maãdata illi

=

us ⁊ patientiã habebunt ad. inſpectionẽ

—

us reſpicit coꝛpus:pena tñ ſpũalis redũ/⸗
dabit in coꝛpus et pena co
Hec ille. Sicut nüc exꝑimur ꝙ duͦ pari
tur coꝛpus cõpatit᷑ aĩa:⁊ ecotra:dũ patit
aĩa ſimul patit᷑ ⁊ coꝛpus. O q;tus doloꝛ
q;ta pena qᷓ;ta triſticia cũ coꝛpus eru af

ꝛꝑis in aiam.

flictũ pᷣdictis penis:⁊ aia dicedis Zñter

Pꝛima pena ſpiritualis

1

is punitio nõ ſolũ ex penis ſᷣm ſe ĩ vtro
q; ſed etiã ex redundãtia penarũ coꝛꝑis
ad aiam et aie ad coꝛpus. Cogita rogo
q;tũ affligeris ⁊ qᷓʒto doloꝛe aia afficiet
cũ etiã in ꝑuo mẽbꝛo tui coꝛꝑis pateris
ita vt nec poſſis doꝛmire aut q̃lẽcũq; re/⸗
ciꝑe ↄſolationẽ. Sciũt inſap infima/
ti ſunt in coꝛꝑe quõ ſanitate cõcupierũt
⁊ magna oꝑati ſunt in medicinis ⁊ alijs
reb vt ſanitatẽ ipᷣam recuꝑarent:⁊ quõ
afflicti ſunt. O deus iſte infirmitateſ ni

hil ſunt ad alias ꝑpetuas ifernales. Co

gita etiã ꝙ dũ aia eſt triſtis quõ coꝛpus

tabeſcit ⁊ deficit. Pꝛouer.xvij. Animus

gaudens etatẽ floꝛidã facit:ſpũs triſtis
execat oſſa. Exemplũ huius habem in
li.timoꝛis vbi dicit᷑ ꝙ in vitas patrũ nar
ratr᷑ ꝙ duo frẽs dimiſſa pnia regreſſi ſũt
ad mundũ:poſtea vᷣo tacti pnia reuerſi
ſunt ⁊ recepti:⁊ vterq; incluſus in cella
ſeꝑata miniſtratũ eſt eis idẽ genus refe
ctionis pᷣm pnĩam taxatã. In fine vᷣo an
ni iuſſi ſunt egredi ⁊ eccevnus apparuit
valde pinguis ⁊ rubicũdus. Alter vero
muso mõ macilẽtus ⁊ defoꝛmis Et inuẽ
to ꝑ inqͥ ſitionẽ ꝙ idẽ fuerat vtriq; mini/
ſtratũ ⁊ nõ aliud:mira ti ſunt frẽs ⁊ ipᷣis
dimiſſis q̃ ſitũ eſt a pingui qͥd cogitaſſet
2⁊ dixit ꝙ de bonitate dei qͥ eũ reduxerat
ſuꝑ hoc gr̃as ages ↄtinue. Secũdus re
quiſi tus de eodẽ dixit ꝙ de pctis ꝓpter
qꝗ deũ tam grauiter offenderat et penas
eternas meruerat ex hoc dolẽs aſſidue.
Et iudicauerũt patres eos eiuſdẽ meri
ti. Ex his igit᷑ Ppatet quõ ex gaudio vel
doloꝛe aie coꝛpꝰ diſponit᷑. Si igit᷑ ſiccoꝛ⸗
pus aie cõgaudet vel cõpatit᷑ ex ſola co/
gitatione:qͥd erit vbi ipᷣa res cogitata pᷣ
ſens aderit. Erit igit᷑ maximus doloꝛ in
coꝛpoꝛe ex penis ale ⁊ ecõtra. Et ſic oẽs
pene coꝛꝑis aſſligẽt aiam ꝑ redũdãtiã
2 ecõtra oẽs pene aie affliget coꝛpꝰ. Pẽ⸗
ſa igithec oĩa diligẽter vt euadere poſ/
ſis tantã miſeriã pniam agẽdo de pctĩs
tuis ⁊ dei mãdatis obediendo. Videa/
mus igit᷑ penas ſpuales ipᷣius aĩe ſᷣm ꝙ
poſſumus cage ⁊ intelligere ex dictis ſa

fei⸗ affligerq; vebemens qᷓ; incogitabi/

Hec quattuoꝛ notat btũ

cre ſcripture ⁊ ſancto
Ruma igitur erit
p carentia gloꝛie. De hac pena
aailt Criſo. ſuꝑ Matth⸗omel⸗
xxiij. Due pene erũt in inferno ſcʒ cõbu⸗
ri 2 a regno excidi. Hec pena difficilioꝛ
MWulti gehennã abhoꝛrẽt: ſed occaſum
illius głie amarioꝛẽ gehẽna penã eẽ aĩo
Pone mille gehennas nihil tale quale a
gloꝛla excidere:a deo haberi odio audi⸗
re nõ noui vos ⁊c̃. Sed quõ eſt hoc veꝝ
qꝛ ⁊ pueri nõ baptiʒati carebũt viſione
dei ⁊ gloꝛia ſed inde nõ triſtabunt᷑: quõ
ergo diciłcarẽtia głie tanta pena cũ non

ſit niſi pena dãni ⁊ nõ pena ſenſus. Rñ/

derur ꝙ q̃ri ſcient ⁊ cognoſcẽt ſe pᷣuari a
gloꝛia ꝓpter peccatũ oꝛiginale tin qð fuit
actuale ⁊ moꝛtale in pᷣmis parẽtibus et
nõ cõmiſſum ꝑ volũtates ipᷣoꝝ pueroꝝ⁊
ideo nõ triſtabunt᷑de hmõi carẽtia glie.
Dãnati vo alij cognoſcẽt ſe carere glia
ex petõ moꝛtali ꝑ eos cõmiſſo:⁊ iðo ſum
me triſtabunt᷑ex tali puatiõe: ſicut ſi q s

in hoc mũdo triſtarer᷑ de puatione here /½

ditatis ⁊ patrimonij ſi hec pꝛiuatio eſſe
ex culpa ſua ⁊ nõ ſic triſtaret᷑ ſi eẽt ex cul
pa patris ſui. “õäl
Iſta pena erit ex quattuoꝛ.

7

Pꝛimo quia pꝛiuati ſunt dei viſione-

Secũdo angeloꝝ cõſolatione.

Tertio ſanctoꝝ cõgratulatione.
Quarto celi empirei manſione.
tat btũs Greg. in qda
ometł.di.Quis intellectus caꝑe ſufftcit

illa ſuꝑne ciuitatis qᷓʒta ſint gaudia an

geloꝝ choꝛis intereſſe:ecce ſcᷣm:cũ bea
tiſſimis ſpiritibus glie cõditoꝛis aſſiſte
re:ecce tertiũ:pñtem deivultũ cernere:ee

ce pᷣmũ:incircũſcriptũ lumẽ videre:ecce

quartũ. Dolebũt igit᷑ oãnati ſe foꝛe pua⸗
tos dei viſione:qua pena ſᷣm Augu. nul

la maioꝛ eſt in dãnatis. Hmõi aũt viſio
eſt illa beata refectio ex qua viuunt ſan⸗/

cti:iuxta illud Johã.xvij. Hec eſt vita

eterna vt cognoſcãt te ſolũverum deum

⁊ quẽ miſiſti ieſum xð̃ᷣm. Hac ergo viſio

ne beata pꝛiuabunt᷑ damnati ꝓ quocũq;

2,.—

SESSS=S ☛W 2

t
e

ſe
ee

l
0
4

10

Enñnt carentia gloꝛie

pecrato moꝛtali contra legẽ diuinã com
tmiſſio. Rationem huius puanionis aſſi/

Inat ſanctus Tho. in iij.cõtra gẽti.ca.

cxliij. Quia in eo qui peccat moꝛtaliter
eius auertit᷑ intẽtio volũtatis ab vltimo
fme:igit᷑ ei qui peccat moꝛtaliter hec pe
na debet᷑ vt omnino excludat᷑a conſecu⸗
cione finis. Hec ille Matth. vij. Diſce⸗
Aite a me oẽs qui operamini iniquitatẽ
Item idẽ doctoꝛ ibidẽ ait.AYn his q̃ ſunt
oꝛdinata ad finem talis habitudo inue/
mitur ꝙ ſi finis eſt vel erit neceſſe eſt ea q̃
ſunt oꝛdinata ad finem foꝛe:ſi aũt ea qus
ſunt ad finem nõ ſunt:nec finis erit. Si
enim finis eſſepoteſt etiã nõ exiſtentib⸗
illis que ſunt ad finem fruſtra per hmõi
media querit᷑ finis. Homo aũt per ope/
ra virtutũ cõſequit᷑ finẽ vłtimũ qui eſt fe
licitas. Si ergo aliqͥs cõtra virtutẽ agat
ab intentione vltimi finis auerſus cõue/
niens eſt ꝙ vltimo fine pꝛiuet᷑. Hec ille.
Sed qreret quis. Que eſt hecvia ꝑ quã
venit᷑ad beatitudinẽ ⁊ qua dimiſſa non

puenit᷑. Certe illa eſt de qua ꝓhera ait.
Beati immaculati in via qui ambułin
lege dñi. Vbi dicit Augu. ᷣmo ſermone
ſuꝑ Beãti immaculati. Ab exoꝛdio ſuo
magnus pſalmus iſte chariſſimi exhoꝛ/
tatur nos ad beatitudinẽ quã nemo eſt

qui nõ expectet. Quis em̃vnqᷓ; poteſtvel

potuitvel poterit inueniri qui eſſe noluit
beatus. Quid igit᷑ exhoꝛtatiõe oꝑus eſt
ad eam rem quã ſua ſponte appetit am/

mus. Naʒ ꝓfecto qui exhoꝛtat᷑ id agitvt

exciter̃᷑ volũtas eius cũ quo agit ad id ꝓ
pcer qò exhoꝛtationis adhibec eloquiũ.
Vi quid ergo nobifcũ agit᷑ vt velimus
qõ nolle nõ Fonumus Les guig⸗ bea
titudinẽ cõcupiſcunt. Re
Sed quõ ad eam ꝑueniãt plurimi neſci

ſpõdet Augu.

unt. Jgeo hoc docet iſte qui dicit Beati

immaculati in via qui am.inle. dñi. Cã
qꝙ diceret. Scio quid velis:beatitudinẽ

Iris Si ergo eſſevis beatus:eſto ĩmacu

latus. Illud enĩ oẽs. Hoc autẽ paucivo
unt ſine quo nõ ꝑuemturad id qð om̃s

volũt. Sed vbi erit quiſq; imaculatꝰ ni/

ſi in via in qua via niſiin lege dñi/e E

hoc beati ĩmaculati in via qͥ am. in.l. do
Et ſequit᷑ Hos igi errãtes in falſã bea
titudinẽ vera miſeria reqͥrentes reuocat

ad viã ſi audiat᷑vox iſta diuina. Bri im.
in vi.qͥ am.in.le.do.Tãq; diceret. Quo

itis ſupple alia via incedẽdo peritꝭ inqͥt

2 neſcitꝭ. Nõ ulac itur q̃ ꝑgitis quo ꝑue
nire deſideratis nã vtiq; bti eſſe deſidera
tis:ſed miſera ſunt ⁊ ad maioꝛẽ milſeriã
ducũt itinera iſta q̃ curritis.Cã magnũ
bonũ q̃rere per mala nolite.Si ad illud

ꝑuenire vultis hucvenite hac agite vie ꝑ

uerſe relinquite malignitatẽ. Hõ aũt be/

ati inqᷣ nati in erroꝛe qui ambulãt in per/
uerſitate ſeculi. Sed beati ĩmaculati in
via qui ambu. in le. dñi · Hec Augu. Vi
des ergo quõ pctm̃ moꝛtale eſt occaſio ſi

ue caula pꝛiuatois viſiõis diuine Qui ꝭ
ſic moꝛiunt᷑ iuſte pꝛiuant᷑ gloꝛia eterna⸗

quia auerterũt ſe afine ⁊ viam ꝑueniẽdi
ad illã dimiſerũt ⁊ ceperũt viam ꝑueniẽ
di ad infernũ. Nõ ergo mirũ ſi damnati

pꝛuant᷑ viſione dei. Et qñ dicit Aug.ꝙæ

oõẽs nolũt beatitudinẽ certe verũ eſt: ſed

hoc intelligit᷑ de voluntate naturali ſine

inclinationevel in generali ſed nõ in par
ticulari ſiue volũt voluntate remiſſa ſed
nõ voluntate plena ſiue efficaci: qꝛ nõ fa
ciunt illud ꝓpter quod poſſent illam cõſe
qui. Sicut ſi quis vellet ire hieruſalẽ et
tenderet verſus occidentẽ nõ acciperet
viam per quã poſſet ꝑuenire hieruſaleʒ.
Sic in ꝓpoſito:qᷓ;tus igirur doloꝛ erit in
damna tis perdidiſſe tantũ bonũ ex cul/
pa ſua penlſet qui poterit. Secunda pe
na eſt qnia pꝛiuabunt᷑ angeloꝝ cõſolatio

ne. Beati em nõ tantũ videbũt deum in
paradiſo:ſed etiaʒ beatiſſimos angelos

qui in tanto numero illic ſunt qui tantũ
munc gaudẽt de noſtra ſalute. Sicut di⸗
cit Luce.xv. Gaudiũ eſt angelis dei ſuꝑ
vno peccatoꝛe penitẽtiam agente. JIdeo
verſa vice gaudebũt hoĩes beati vidẽdo
illos qui tantũ dilexerũt eos dum eſſent
in hoc mũdo:ſicut gaudet amicus de vi
ſione amici ſui. Ideo dicit Grego. nota⸗/
ter ĩ auctoꝛitate pus poſita q;ta ſint gau
dia angeloꝝ choꝛis intereſte. Triſtabu

aũt danmati de amiſſione huius gratil/
ſimi cõſoꝛcij a quo ꝓpter ſuã culpã pᷣuati

ſunt.Tertio triſtabun᷑ de pᷣuatione ſo⸗/

cietatis oĩm ſanctoꝝ hoim:de q̃ pᷣuatio/
ne ſiue ſeparatiõe dici᷑ Math.xiij. Exi⸗
bũt angeli ⁊ ſeparabũt malos de medio
iuſtoꝝ :⁊ mittent eos in caminum ignis
Erit aũt ſeparatio ad magnã penã. Vñ
glo. ſuꝑ Apoca. i.dicit. Hotm̃ dolebunt
mali de ſuꝓplicio:ſed qꝛ ſeparabunt᷑ a ta
li cõſoꝛtio.O deus qᷓ;tus doloꝛ in tali ſe
paratione ⁊ q;tus clamoꝛ qꝛ ſeparabunt
in aliqͥ bus pater ⁊ mater a filijs ⁊ filiab
quos genuerũt ⁊ ita care nutrierũt:⁊ pa
reutes ab amicis ⁊ cognatis cũ qbus vi
xerũt. Sed qui ſaluabunt᷑ nõ triſtabunt
de tali ſeꝑatione:qꝛ in eis nõ poterit eſſe
doloꝛ aut triſticia: ſed danati valde tri/
ſtabunt᷑ Et ratio huiꝰ ſeparatiõis eſtvt
ſicut fuerunt in vita defoꝛmes ⁊ diſſimi⸗
les qꝛ ſaluati bñ vixerunt:aut ſi peccaue
rũt pniam egerũt. Hamnati vo malevi
xerũt ⁊ in pctis moꝛtui ſunt ſic iuſtuʒ eſt
vrt etiã ſint diſſimiles in pᷣmio ⁊ ab inui/
rein ſeparati. Stẽ etiꝗᷓ qꝛ angelis nolue-
runt acqeſcere ſiue ↄſentire:ideo ſepara
bunkt᷑ ab eis ita ꝙ nunq; poſt dãnativide

bũt bonos ⁊ ſctõs:pᷣuati hmõi ſanctiſſi/

mo cõſoꝛtio ꝓpter ſuũ pcim̃ in quo cõſoꝛ
tio eſt maximũ gaudiũ licet accidentale
ſicut no. Greg. in auctoꝛitate pᷣallegata
cũ dicit᷑: qᷓ;ta ſint gaudia cũ beatiſſimis
ſpiritib głie cõditoꝛis aſſiſtere. Quar
ta pena erit pᷣuari celi empvrei mãſione
Vbi ſciẽdũ ꝙ ſicut recitat Rich.de.me.
vil. lib ij. di. ij. q. l.tercij pᷣncipalis.vltra
qqs qͥ ſunt ſupꝛa firmamentũ eſt vnum
coꝛꝑale celũ qð vocat᷑ celũ empyreũqð

nõ ab ardoꝛe ſed a ſplẽdoꝛe dictũ eſt:qðᷣ

ſm cõioꝛẽ opinionẽ intelligit᷑ ꝑ illud ce/
lum qð ſacra ſcriptura dicit deũ creaſſe
cũ terra qꝛ firmamẽtũ ſecũda die factũ
eſt ⁊ ipᷣm celũ empyreũ eſt locuſ beatoꝝ
2 ipᷣm celũ dñs noluit reuolui ad ſignifi

candũ pacẽ ⁊ quieiẽ mentis illoꝝ qui in

illo celo reſidẽet ⁊ reſidebũt:⁊ hoc celuʒ
dieit Strabo eſſe intellectuale: qꝛ illud
celuʒ nõ ꝑcipimus ſenſu: ſed ꝑ fidẽ ꝗᷓ in/

tellectus noſter aſſentit ſacre ſcrioture.
Et.qꝗ.ſeqnti dicit ꝙ illud celũ nõ eſt ſtel
latũ:ſed vnifoꝛmiter luminoſum ꝑ totũ:
qᷓ;uis ſua luinoſitas lateat ſenſus nr̃os
ð ideo eſtvel qꝛ ex impꝛo poꝛcionabilis
oculis nõ gloꝛificatis ſicut lumẽ coꝛꝑis
gloꝛificati. vel ꝗqꝛ aque q ſunt ſuꝑ ſirma
mentũ nõ ſunt illius lũinis traductiue:
vel qꝛ? ꝓpter eius a nobis longã diſtãtiã
multipiicatio ſui luminis nõ ꝓtenditvi
q; ad viſum nrum niſi foꝛte ita debiliter
vt a viſu nr̃o nõ valeat appᷣhendi.Alijs
videt᷑ vicendũ ꝙ ꝓpter illius celi ſubtili
tatẽ nõ eſt ibi lux ita ↄgregata vt viſum
nrm in pñ̃ti ſtatu mouere poſſit ſiẽ ignis

in ſpera ſua que eſt nobisvalde ꝓpinqua

reſpectu celi empyrei.nõ lucet ita vt poſ/
ſit mouere viſum noſtrũ eo ꝙ nõ eſt ibi
lucꝭ ↄgregatio ⁊ ꝓpter coꝛꝑis ignis ſub/
tilitatẽ. Coꝛpoꝛa autẽ btoõꝝ erũt illi celo
ꝓ oꝛnamẽto maximo. ⁊ ideo deus illud
celũ ſtellatũ eẽ noluit. Hec Rich. Hoc
eſt igit᷑ tanq; palaciũ pulcherrimũ: am/

pliſſimũ: ⁊ clariſſimũ:in quo angeli⁊ ſctĩ
vident deũ:⁊ hoc palacio carebũt dãna/
ti ⁊ pon ent᷑ inviliſſimo ſterquilinio infer

ni ꝓpter ſua demerita. Et hec pena de/
bet᷑ illis qui hic abuſi ſunt caſtris⁊ pala/
cijs multa pctã moꝛtalia in eis cõmittè/⸗
do.vel domiby alijs de quibaꝛ in quibus
coꝛ ſuum nimis aꝓpoſuerũt. deus nouit
quõ hoĩ es huiꝰ mudi curãt de ediſicijs
tempoꝛalibo ea cõſtruendo cũ maxinis
pctis ac ſi eſſent ĩmoꝛtales nõ cogitãtes
de pala cio paradiſi Hoc eſt palaciũ qðᷣ

ſctũs Tho. apłs BGondofero regi Indie

voluit fabꝛicare: ſiue elemoſynis acqͥre/

re. Cum eniveniſſet in India ſicut legit

invita ſua deſignato ab apło mirabuli pa

lacio et copioſo theſauro accepto rex in

aliã ꝓuinciã ꝓficiſcit᷑: ⁊ aphkus vniuerſum
theſaurũ pauꝑiby elargit᷑. Per totũ autẽ
biẽniũ quo abfuit rex apłs pᷣdicatoꝛẽ in⸗
ſtitit ⁊ inumerabilẽ ꝓpłm ad fidẽ cõuer/
tit. Rediens aũt rex ⁊ que fecerat Tho/
mas ducẽs ip̃m in imo detruſit carceris:

donec eum igni daret. Interea Gad fra/
ter regis moꝛt᷑: qui quarta die reſurges:

— cůõ

—
—

2ð1

i

0/
16.

;

Secunda pena ſpiritualis

dirxit fratri ſuo. Hic homo quẽ excoꝛiare

⁊ incẽdere diſponebas amicus dei eſt: ⁊
omnes angeli ei famulant᷑:qͥ me in para

diſum ducẽtes: quoddã mihi oñderunt

palaciũ ex auro ⁊ argẽto ⁊ lapidib⸗ pᷣcio
ſis mirabiliter fabꝛicatũ.Et cũ eius pul
chꝛitudinem admirarer dixerunt mihi.

Hoc eſt palaciuzʒ qð fratri tuo thomas

cõſtruxerat. Cũq; dicerẽ ꝙ ianitoꝛ eius
eſſem dixerũt mihi. Frater tuꝰ fecit ſe il/
lo indignũ ſi vis in illo manere rogabi/⸗
mus deũ:vt te reſuſcitare dignet᷑: vt illð
a fratre tuo poſſet emere reddẽs ei pecu
niam quã ſe eſtimat ꝑdidiſſe.Et hec di/
cens cucurrit ad carcerẽ apłi fratri ſuo

poſtulans indulgeri abiectiſq; vinculis

rogare cepit vt veſtẽ pᷣcio ſam acciperet.
Culi aplus. Ignoꝛas ꝙ nibil carnale:ni/

hil terrenũ geſtiũt qͥ cupiñt habere in ce/

leſtibs ptqteʒ vt ſu pple pꝛincipaliter glo
rient᷑ in illis. Egrediẽti aũt apło de car/⸗
cere rex occurrit aduolutꝰpedib eiꝰ ve/⸗
niãq; poſtulabat. Tunc aplłs ait. Dul
tũ vobis pᷣ̃ſtitit deꝰ vt ſecreta ſua vobis
oñderet. Credite in xpᷣm ⁊ baptiʒzemini
vt eterni regni participes ſitis. Dixit ei
frater rege. Nidi palaciũ:qð fratri meo
feciſti:⁊ illud cõparare volui Cui aplus
Hoc in ptãte fratris tui eſt.Cui rex: Il⸗
lud erit meum:⁊ aplus fabꝛicet tibi alte
rũ qð ſi foꝛte neqͥuerit mihi ⁊ tibi ̊ vnũ
cõmune erit. Rñdens apls dixit: Innu/

merabilia ſunt ĩ celo palacia ab initio ſe/

culi pᷣparata:q̃ fidei: pᷣcio:⁊ elemoſynis
cõparate. Diuitie aũt vr̃e ad illavos an/⸗
tecedere pñt ſequi vero oĩno nõ poſſunt.

Hec ibi:Hec ſunt palacia:de quibus in
euãgelio: In domo pꝛis multe mãſiões

ſunt. Hic aũt acovpit᷑ palaciũ ſiue domꝰ
ꝓ pᷣmio eterno. Sic igit᷑ dãnati carebũt
dei viſione ⁊c̃.qꝛ obliti ſunt deũ:⁊ cõuer/
ſi ſunt ad hec inferioꝛa. Ergo recte dicit

Conuertant᷑.in infer.o.g.

Ecũda pena ſpiri
tualis ipſius aĩe erit vermis
õ-̃ooböſcientie: de q̊ Eſa. vl. Ver//
mis eoꝝ nõ moꝛier.de quoverme. Bona/

uen. in fi.iiij mouet tres queſtioões. Pꝛi⸗
ma: Vtrũ dãnati habeãt vermẽ coꝛpo/⸗
ralẽ. Rñdet di. O Augꝰ. xx.de ci. ponit
circa hoc duas opimões. Quidã enivo/
lũt intelligere vermẽ illũ eẽ materia leʒ
ꝓpter verba ſacre ſcripture.Alij vero ra⸗
tionẽ ſequẽtes volũt dicere ꝙ vermis il⸗
le ſit ſpũalis:⁊ hoꝝ opinionem dicit ſibi

magis placere Et qone ſequẽti qua que

rit vtruʒ vermis ſit in dãnatis:rñdendo

dicit ꝙ ipᷣa tranſlatio vermis ad doloꝛẽ

ſpũale manifeſtat in quib ⁊ quõ ſit ver/

mis ſi attendat᷑ rõ trãſferẽdi. In vermeę
enĩ materiali cõſideratoꝛigo: ⁊ moꝛdifi

catio. Vermis enĩ oꝛit᷑ ex putrefactõe:⁊
moꝛdet illud in quo oꝛit᷑. Sic in ſpũali

doloꝛe non qͥlibet doloꝛ eſt vermis:ſed qͥ

naſcit᷑ ex putrefactõe pctĩ: ⁊ tũc pctm̃ di⸗

cit᷑ putridũ qñ anĩia in eo reqͥeſcit:rurſus

opoꝛtet ꝙ in doloꝛe ſit moꝛſio.hec aũt eſt
ex ↄcurſu duoꝝ mouentiũ ſibi inuicẽ ob⸗

uiantiũ ⁊ reſiſtentiũ.⁊ iſta duo mouẽtia

ſunt in hoĩe.volũtas naturalis:⁊ delibe
ratiua quarũ vtraq; mouet. Iſta cõcur⸗

rũt ꝑ cõſcientiã dictantẽ aliqð factũ efſſe

indebitũ:⁊ tũc obuiãt qñ naturalis dete/
ſtat᷑ indebitũ ⁊ deliberatiue placet:tunc
autẽ reſiſtũt qñ vtraq; in ſuo actu viget

ſic:ꝙ illa efficaciter deteſtat᷑⁊ iſta imuta

biliter adheret. Scðᷣm hoc igit᷑ ptz in qͥè

bus eſt vermis ⁊ qñ.nam deficiẽte ↄ»cur
ſu qui eſt ꝑ pctĩ cõſcientiã nõ eſt vermis

ſicut in hereticis.⁊ in his qui credũt pec
cando bñ feciſſe. Deficiẽte etiã obuiatõe

nõ eſt vermis.vtpote in his qui dolẽt de

culpa ſᷣm volũtatẽ ⁊ nõ tm̃ naturalẽ:ſed
etiã deliberatiuã:vt ſunt penitẽtes.De⸗
ficiẽte etiã reſiſtẽtia nõ eſt vermis.vtpu/

ta quãtavolũtas tanta delectatõe fert᷑ in

pctm̃ ꝙ abſoꝛbet motũ volũtatꝭ natura/

lis: vt nõ ſentiat:⁊ ſic ptʒ quare vermis
deficiat: aut ꝓpter defectũ putrefactiõis

in iuſtis.aut ↄcurſus in cecis.aut obuia
tionis.in penitẽtib vero aut reſiſtentie.
vt in his qui peccãt libidine.Et ex his
ptʒ ꝙ in dãnatis vigebit vermis: qꝛ ibi
erit pctĩ putrefactio: ex hoc ꝙ pctm̃ fina
liter remãſit in anĩia eoꝝ. Ibi erit cõcur/
c

* 4
.

Erit vermis conſcientie

ſus ꝓpter pctõꝝ apertiſſimã viſionẽ. Ibi
erit obuiatio ꝓpter volũatẽ deliberatiue
obſtinationẽ ⁊ ſinderiſis remurmurati/
onẽ. Ybi erit reſiſtẽtia:qꝛ delectatio pctĩ
erit ablata ꝑ penaꝝ acerbitatẽ. ⁊ ex hoc
ipᷣius ſindere ſis actio erit foꝛtificata:et
ex h̊ vermis mirabiliter rodẽs⁊ puniẽs.
Item idem doc.di.xxxix.ij.q.iiij. in pᷣnci

pio ait. Quẽadmodũ ab ipᷣa creatõe in⸗/

tellectꝰ hʒ lumen qð eſt ſibi naturale in-
dicatoꝛiũ dirigẽs ipᷣm intellectũ in coꝭ̊/
ſcẽdis.ſic affectꝰhʒ naturale q̊ddã pon/
dus dirigẽs ipᷣm ĩ aꝓpetẽdis. Aꝓpetẽda
aũt ſunt in duplici genere.quedã enĩ ſũt
in gñe honeſti:quedã in gñe cõmodi: ſicẽ
2⁊ cognoſcibilia ſunt in duplici gñe.q̃dã
in gnñᷣʒe ſpectabiliũ:⁊ quedã ex parte mo/
raliũ. Et quẽadmodũ cõſcia nõ noĩat il
lud indicatoꝛiũ: niſi inqᷓ;tũ dirigit ad o/
pera moꝛalia:ſic ſindereſis nõ noĩat illð
põdꝰ volũtatꝭ:ſicut volũtatẽ cũ ipſo põ/

dere:niſi inq;tũ hʒ illã inclinare ad bo/

nũ honeſtũ.Et ſicut nomẽ ↄſciĩe põt acci
pi ꝓ potẽtia cũ tali habitu:vel ꝓ hĩtu ta/
lis potẽtie: ſic etiã ſinderiſis. viſitato tñ
mõ loquẽdi ſinderiſis magꝭ noĩat potẽ/
tiã habitualẽ qᷓ; noĩet hĩtũ Et qꝛ iſta po
tentia nunqᷓ; ſeꝑat᷑ ab illo hitu. Hinc eſt
w hitus ⁊ potẽtia vno noĩe cõpꝛehẽdunt᷑
⁊ potẽtia illa:vt ſic hituata nomẽ ſui hi/
tus ſoꝛtit᷑. ⁊ ita diẽ̃ id qð ſtimulat ad bo/
nũ. ⁊ ita ſinderiſis noiat potẽtiã affecti/⸗
uã ſᷣm qð mouet᷑ naturalr ⁊ recte. Hinc
eſt ꝙ dẽ ſuꝑ alias potẽtias volare:⁊ alijs
errãtibo nõ ſe ĩmiſcere:ſed eas coꝛrigere.
Huiꝰ aũt ſunt tres actꝰ.vt vicit li.iiij.q.
penul. Unus qᷣdẽ qͥ eſt iſtigare ad bonũ
2 iſte qͥdẽ ablatꝰ eſt a dã natꝭ:qꝛ nõ am/
pliꝰ eſt locꝰ bñ faciẽdi.Scõðs eſt qͥ eſt re/⸗
trahere a malo faciẽdo:⁊ iſte extinctꝰ eſt

in demonib vel dãnatꝭ Pier impꝛtobaz

maliciã voluptatꝭ eoꝝ. Tertius qͥ eſt re
murmuratio qᷓ malũ factũ.⁊ iſte manet
in eis iuſto dei iudicio.tñ ſᷣm actũ iſtũ in
dãnatis nõ remurmurat malo culpe: qꝛ
inhoneſtũ. Sʒ qꝛ ex ̊ puniat᷑.vñ iſte ali/
uo mõ eſt extictꝰ. Et qꝛ demões nõdũ
entiũ acerbitatẽ penaꝝ inteſe vt dãnaci:

ideo nõ hbñt ita remoꝛſuʒ. Sane põt dici

ꝙ ſinderiſis remurmurat malo facto: qꝛ
indebitũ. Ipᷣa eĩ cõfert culpã ad penã:⁊

ꝓpterea reſpicit honeſtũ ⁊ nõ cõmoduʒ⸗/

Et iterũ ipᷣa volũtas deliberatiua dete/
ſtat malũ culpe ꝓpter penã. Nollet eni ĩ⸗/
pius peccaſſe vel feciſſe. VUñ hʒ tot mala
neceſſe pati: vł ſaltẽ mallet nũ q; habuii
ſe electionẽ qᷓ; eẽ in tãta miſeria ⁊ doloꝛe

Vñ ad iſtũ actuʒ ſinderiſis ẽ dei inſttm

ad flagellãdũ iniquos. Hec Bonauen⸗
Erit igitur remurmuratio ĩ dãnatis ex
quattuoꝛ.
Pꝛimo ex peccatis cõmiſſis.
Secundo ex bouis omiſſis.
Tertio ex bonoꝝ foꝛtune vili exercitio⸗
Quarto ex bonoꝝ gfe fruſtrato ſbſᷣſidio⸗
Pꝛimo igit᷑ erit remoꝛſus ↄſcĩe.i.qͥ oꝛie
tur ex oñſiõe ↄſcĩe ex pctis cõmiſſis.i.ꝓ/⸗
pter pctã ſuꝑbie:auaricie:luxurie⁊c̃.que
cõmiſerũt coꝛde oꝛe ac oꝑe. O ꝙ cõmiſe
rũt pła pctã cogitãdo:loquẽdo:⁊ oꝑan/
do.Fiet ãt iuſto dei iudicio inqͥt Bona⸗
uẽ.q.vlt᷑.ꝙ mali ſił oĩa pctã meoꝛent᷑: vt
de oĩbꝛotinue toꝛqant᷑.O pauꝑ pctõꝛ co
gita ſi potes qᷓ;ꝰ iſte doloꝛ erit.Eſſet nã/
q; magnꝰ doloꝛ ſi ex putre factõe tue car

nis vᷣmes oꝛirẽt᷑: ⁊ ↄtinue moꝛſu crudeliſ
ſimo te moꝛderẽt. Certe maioꝛ erit do⸗

loꝛ ex pctis ↄmiſſis q̃ dãnatꝰↄſiderabit
ꝑppetuo ⁊ ſine ceſſatõe.De q̊ doloꝛe dicit
Saßp.v. vt pᷣus dictũ ẽ. Vidẽtes ⁊c̃. In/⸗
terli.ð glia ad penã ſe ꝑductos turbabũ
tur timoꝛe hoꝛribili:? mirabunt᷑i ſubita
tiõe inſeꝑate ſalutꝭ gemẽtes pᷣ anguſtia
ſpũs dicẽtes ĩtra ſe pniaʒ ageteſ.Hi ſũt
q̊s aliqñ habuimꝰ ĩ deriſuʒ ⁊ ĩ ſiłitudinẽ

impꝛopꝑij: nos iſenſati vitã illoꝝ eſtima,

bamus inſaniã:⁊ finẽ illoꝝ ſine honoꝛe:
quõ ̊ cõputati ſunt int᷑ filios dei: ⁊ inter
ſtõs ſoꝛs illoꝝ ẽ. Ergo errauimꝰ avia vᷣi⸗
tatꝭ⁊ iuſticie:lumẽ nõ luxit nob:⁊ ſol in/
telligẽtie nõ ẽ oꝛtꝰ nob. Hec dicẽt dãna
ti ĩ die iudicij penitẽtes ð pctis cõmiſſis
⁊ vidẽtes illos ſaluari q̊s h̊ ↄtẽpſerũt.ſʒ
vere hec pnia erit nimis tarda: nec eis
ꝓderit: qꝛ erũt extra ſtatũ merẽdi. Hec
pena debet᷑ eis qͥ h pctã ſua nõ doluerũt:

*

—

—

Tsz

☚ .

Secunda pena ſpiritualis

nec de eis cõtriti ſũt nec ↄfeſſi.⁊ ſẽ ſile de
hac pena vᷣmis:ſic ſi qͥs exñs in carcere

cõſideraret mala q̃ fecit ⁊ dolet ſe feciſſe
Apter penã carcerꝭ quã patit᷑. Sic dãnati

Apter penas hoꝛribiles q̃s patient᷑vehe
mẽtiſſime dolebũt:⁊ ſe peccaſſe triſtabũ/
tur:nec poterũt ſe auertere ab illa ↄſide
ratõe.Sed q̃rit Bonauẽ q.penł.di.xlix.

AVlitrũ erũt ibi tenebꝛe ſpũales?.Et rũdẽ

do dicit ꝙ ſiẽ eſt triplex actꝰ lucꝭ coꝛꝑatł

manifeſtare:dirigere:⁊ delectare. ſic ĩ lu

ce ſpũali ſi loqᷓmur qᷓ;tũ ad pᷣmũ actũ.ſic

dico ꝙ nõ oino extra lucẽ erũt: qꝛ aliq̃ e/
rũt etiã manifeſta:ſʒ illa ſolũ q̃ faciũt in/

cumulũ pene.Et ↄñter ibidẽ diẽ ꝙ coꝛ/
datio aliꝝ ẽ ad meſticiã ⁊ doloꝛẽ ⁊ ↄfu
ſionẽ.aliq̊ꝝ ad rõis directionẽ.aliq̊ꝝ ad
oſolationẽ:ſcdᷣam⁊ tertiã nõ hñt danati

nec reſpectu alioꝝ:qꝛ nõ eis ẽ mẽoꝛia dei
vel vt ↄuertant᷑ ſiue recõuertant᷑ad ipᷣm

aut vt delectent᷑ ĩ ipᷣo vigebit:tñ ĩ eis ac
tus mẽoꝛie qtũ ad pᷣmũ.ſ.ðſolationẽ:qꝛ

ſe hẽbũt mẽoꝛiã pctõꝝ q̃ ↄmiſerũt:⁊ edi
quẽ offenderũt:vt pᷣus dixi.Si loqᷓmur

qᷓ;tũ ad ſcðdᷣm actũ: ſic dico ꝙ oĩno erunt

extra lucẽ:qꝛ nõ poterũt dirigi.Erũt em̃

extra oẽm viã ⁊ tpᷣs ⁊ locũ bñ agẽdi.Si
; tũ ad tertiũ. Sic dico ꝙ erũt extra lu⸗
cẽ oĩno:qꝛ nihilcognoſcẽt actu in q̊ dele⸗
xtent᷑.Erũt enĩ oino abſoꝛti a magnitu/

Aine penaꝝ:ita vt nõ liceat eis cogitare

aliq̃ delectabilia Etita qñ dẽ ꝙ ſũt oĩno

excecati extra deũ.h̊ intelligit᷑q; tũ ad di
rectionẽ ⁊ delectationẽ. Nec heẽbũt amo
xẽ boni honeſti ſʒ cõmodi.Sic nec cogi/⸗

tabũt de bono honeſto:ſʒ ti cõmodo.vñ
cognitio nulla exibit ĩ eis in actũ q̃ ad ip
ſoꝝ nõ faciat cruciatũ:vłꝑ ſe vel ꝑ accñs
Dic igit᷑ ex pctĩis cõmiſſis erit magnꝰdo

loꝛ ↄtinue coꝛrodẽs. Scðo erit vermis⁊
poloꝛ vehemẽs ex bonis omiſſis:⁊ maxi

ime neceſſarijs ad ſalutẽ:vt in xpᷣianis ne

gligẽtia in noticia ⁊ obuãtia mãdatoꝝ

2 in alijs negligẽtia ĩ noticia ⁊ obſuãtia
ꝓmiſſoꝝ.ſ.votoꝝ ⁊ alioꝝ q̃ debuerũt fie/

ri.Odãnati qᷓ;ta bona faceretꝭ ſi poſſetꝭʒ

redire:ſʒ vere qᷓ;diu fuiſtꝭ in H̊ mũdo no/

luiſtꝭ acqᷣeſcere vᷣitati:nec adherere bont

tati:ideo nõ eſt mirũ ſi eſtis dãnati.Ex/
emplũ huiꝰ legimꝰ:Duo frẽs fuerũt q̃rũ
vnꝰ fatuꝰerat:⁊ alter ſapiẽs qͥ ibãt ꝑviã.
Cũ aũt veniſſent ad biuiũvbi erant due
vie:vna delectabilis ⁊ alia aſpera.fatuꝰ
reſpiciẽs viam delectabilẽ:dixit ſapiẽti.
Eamꝰꝑ iſtã viã. Sapiẽs dixit ei: Frat
⁊ ſi iſta via ꝑ quã vis ire ſit delectabilis
tñ in fine ducit ad male ho ſpitiũ.vñ ↄſu
lo ꝙ eamꝰ ꝑ viã iſtã:qꝛ Iʒ ſit aſpera:tñ in
fine ducet ad meliꝰ hoſpitiũ.Rũñdit fatu
us. Volo magis credere oculis meis qᷓ;
tibi de hijs que nõvides.Et poſuit ſe in
illa via:qð vidẽs ſapiẽs⁊ nolẽs eũ dere/
linqu ere:ſecutꝰ eſt eũ. Pergẽtes aũt in⸗
ciderũt in latrones qͥ eos diuidẽtes po/
ſuerũt in diuerſis carceribi. Factũ ẽ aũt
vt rex terre illiꝰfaceret oẽs incarceratos
educi coꝛã ſe die q̃dã ad iudicandũ eos.
Veniẽtes aũt iſti inter alios cũ ſe ibivi/
derẽt dixit ſapiẽs regi.Dñe cõqueroꝛ de
iſto fratre meo:cũ em eſſemꝰin via:⁊ ipᷣe
fit fatuꝰ:⁊ ego reputatꝰ ſim ſapiẽs:nole/
bat mihi credere:vt iremꝰꝑ qnãdã viaʒ
bonã quã eũ docebã:ſed fecit me ire per
malã:in quã incidimꝰ in latrones vnde
reus eſt moꝛtis mee.Fatuꝰ vero dixit re/
g.: Dñe:ĩmo ego cõqueroꝛ de eo:qꝛ cũ ſit
ſapiẽs nõ debuit me tam facile ſeqͥ ꝑ vi/
am quã ſciebat eſſe malã:qð ſi nõ feciſſ,-
ego rediſſem retro:⁊ ſecutꝰ eum fuiſſem
⁊ euaſiſſeʒ ꝑiculũ:vñ reus eſt moꝛtꝭ mee.
Hijs auditis rex dedit ſniaʒ dicẽs. Tu
fatue noluiſti ſapienti credere: ⁊ tu ſapi
ens ſecutus es fatuũ: ideo vterq; ſuſpẽ/
demini. Sic erit in die iudicij vel in cõ⸗
ſummatione ſeculi cum exibũt anime de
inferno:vel alijs locis ad recipiendũ coꝛ
poꝛa⁊ iudicandum coꝛam deo.Quia e/
nim coꝛpus fatuũ ſequi noluit cõſiliũ ſpi
ritus:⁊ ſpiritus ſapiens ſecutus eſt coꝛ/
pus:fatuũ vtrunq; condemnabit᷑ ꝓpter
hoc dicit᷑ Apocalip.i. Eius ſentẽtia gla
dius ex vtraq; parte acutus: qꝛ ſcʒ per/
det coꝛpus ⁊ animã.Et qꝛ hoc valde ti⸗
mendũ eſt dicit᷑ Matth. x. Illũ timete qͥ
poteſt coꝛpus ⁊ aiam ꝑdere:in gehẽnaʒ

ignis. Erit igitur in dãnatis doloꝛ ma /

Erit vermis conſcientte

xtmus:qꝛ fuerut remiſſi? negligẽtes cir
ca opera ſue ſalutis. Joh.viij. Qui icre/

dulus eſt verbo dei:ira dei manet ſuꝑ eũ

Quãtũ ſint ſoliciti hoĩesdevita coꝛꝑali
ſatis ptʒ:qᷓ; negligẽteſ de ſua ſalute etiã
patet:imo dicũt ꝙ ea que pᷣdicamus nõ

ſunt vera.Chariſſime non credis tu deo
qui nõ põt mentiri. Nõne credis euãge/

lium eſſe verbuʒ dei in quo fit mentio in

plurib locꝭ de inferno ⁊ penis eius.Tu
bene credis de gaudijs paradiſi.Quare

Quia tuvis ſalutẽ tuã:ſed remiſſe qꝛ nõ
vis aliqualẽ penã ⁊ diligentiã facere: vt
acqͥras illã.O qᷓ;tus doloꝛ erit in dãna/
tcis cum ſcient tãtas penas incurriſſe ex
negligẽtia bene agẽdi:⁊ hoc erit eis ma

xima penacõtinue remoꝛdẽs. Tertia

pena ſiue remoꝛſus cõſcientie erit ex bo/
noꝝ foꝛtune vili exercitio ſiue abuſu.O
deus quõ vtunt᷑.imo abutunt᷑ hoĩes bo/

nis terrenis que data ſunt ad ſalutẽ pcu

randã:⁊ vt mediũ ⁊ occaſio ſalutis qua/
ſi cũctis eſt notũ.alijs retinentib multa
ſuꝑflua nec pauperib tꝑe neceſſitatꝭ mi
niſtrãtib.alijs in edificijs:veſtibꝰ:ludis

⁊ alijs pctis exponentib. Oqᷓ; grauiter
dolebũt de oĩb his pctis. Sed vere ho/

mines huius tꝑis adeo ſunt inſenſati ꝙ

ſolũ de his reb tꝑalib curant quaſi im/

moꝛtales eẽnt.Et ego dico tibi ꝙ tu mo
rieris: experiẽtia te docet. Cur igit᷑ non
cogitas ꝓpter qͥd tibi data ſunt hec terre

na.Exemplũ recitat btũs Gꝛeg.de quo

dam qui dedit calciamẽta:de quibs ope/⸗

rari ſolebat:de quo quidã ꝑ reuelationẽ
vidit ꝙ ei domus edificaret᷑ in celo:ſed

eius cõſtructões ſolũ die ſabbati opera/

ri videbant᷑.qui Gꝛegꝰ.eiuſdã viri vita,ʒ

poſtmodũ diligẽter inqͥrẽs iuenit: ꝙ ipᷣe

ex his que ſinguł dieb laboꝛabat qͥcqͥd

exvictu⁊ veſtitu ſuꝑeſſe potuiſſet die ſab
batis ad eccłiam pergẽs pauꝑib eroga
bat.O auaricia auaricia quot hoĩes du/

ces ad infernũ ſolus deus nouit. Unde
diues ille Lu.xvi.ſepultus eſt in inferno
cui dictũ eſt cũ pereret guttaʒ aque. Re/

coꝛdare:qꝛ recepiſti bona in vita tua: la/

garus vero ſilr mala.nunc autẽ hic cõſo/

latur:tu vero cruciaris. Hec pena debeł

bis qͥ nolũt adnertere in vſu licito ⁊ ho/

neſto: ⁊ vtili bonoꝝ tꝑaliũ a deo ſibi cõ/

ceſſoꝝ. O deus ſi poſſent diuites huius

mũdi duʒ erũt in inferno poſt reuertiad
ſuas diuitias:quõ modicũ coꝛ vellent il⸗
lis aꝓponere.iuxta illð põẽ. DHiuitie ſi af⸗
fluant.n. coꝛ.ap.ĩmo diligẽtiſſime diſtri
buere. O diuites diuites penſate verba
iacobi.Ja.i.Agite inquit iacobsdiuites
ploꝛate vlulãtes in milerijs vris que ad

ueniẽt vobis. Diuitie veſtre putrefacte

ſunt: ⁊ veſtimenta vr̃a a tineis comeſta
ſunt.aurũ ⁊ argentũ vrjm eruginauit: et
erugo eoꝝ in teſtimoniũ vobis erit:⁊ maã

ducabit carnes vr̃as ſic ignis. Theſau/

riʒatis vobis iram.i.dãnationẽ.Et mã/

ducabit nõ ſolũ carnes ſed etiam aĩas.i.
nõ cõdẽnabimini ſolũ in carne:ſed etiaz53

in aĩa ꝓpterveſtrã auariciã.Et ſequitur:
Ecce merces oꝑarioꝝ qui meſſuerũt re/
giones vr̃as que fraudata ẽ a vobis cla⸗

mat: ⁊ clamoꝛ eoꝝ in aures dñi ſabaoth

introiuit.Epulati eſtis ſuꝑ terrã:⁊ in lu
xuris enutriuiſtis coꝛda vra. Quarta

pena vermis erit remoꝛſus ſiue doloꝛ ex

bonoꝝ gratie ſubſtracto ſubſidio.Dona
gratie ſunt duplicia:qꝛ quedã gr̃e gratꝭ

date vt eſt ſciẽtia:bonũ ingeniũ:ſanitas:

eloquẽtia:⁊ multa talia.Alia ſunt bona

gratie gratũ faciẽtis que dat᷑ in ſacamẽ

tis. Dolebũt igit᷑ dãnati:qꝛ non vſi ſunt
ad ſalutẽ his gratijs. Ro.vi.Gꝛatia dei
vita eterna.Et in põ.Gꝛatiã ⁊ gloꝛiã da
bit dñs. Et maxime qui ĩ ſacramẽto ba/
ptiſmi gratiã cum alijs virtutib:⁊ ma/
xime fide ⁊ ſpe ſuſceperũt. O qᷓ;dtum do/
lebũt qui adeo fuerũt diſpoſiti ad ſalutẽ
vt ſtillã cuſtodiſſent in celeſti gloꝛia cuʒ
alijs beatꝭ poſiti fuiſſent ⁊ ad celos aſcẽ/
diſſent.nam gratia facit hoĩem iuſtũ:ad
Tytü.iij. Juſtificati gratia ipᷣius here/
des ſumus eterne vite:ſcʒ ſᷣm ſpem. Fa/
cit fructificare in diuerſis virtutibꝰ.Ec/

cleſia.iiij. Gꝛatia ſicut paradiſus in bñ/

dictionibs. Per tria pꝛecipue inuenir hec
gratia. Pꝛimũ eſt humilitas.Ecclia.iij.

Humiliate in oĩb et coꝛã deo inuenies

gratiã. Et Jaẽc.iiij. Deus ſuꝑbis re.hu.
autẽ dat gratiã. Scdᷣm eſt manſuetudo.
Pꝛouerb. vi. Mãſuetis dabit gr̃aʒ. VUn
moyli qͥ erat mitiſſimꝰ hoĩuʒ:dicit᷑ Exo.

xxxiij. Inueniſti gr̃am coꝛã me: ⁊ teipᷣm
noui ex nomĩe.Certiũ eſt libẽter referre

deo grarũactões ꝓ iam datis. Sach.xij.
Exeqbit gr̃am gre. Johᷣ.i.de plenitudi/
ne eius oẽs accepimꝰ gram ꝓ gfa. Sũt
8 alia que ad gr̃am impetrãdã nõ modi

cũ ſunt vtilia:quoꝝ vnũ eſt vt hõ ſit paci

ficus. Vñ hec duo ſepe cõbinarunt apłi

gfa ⁊ pax. Ro.v. pacem habem ad deũ

in iſta gra. Scdᷣm eſt vt hõ ſit bonꝰ. Pꝛo

uerhᷣ.xij. Qui bonus eſt hauriet grfam a
dño. Bonus aũt eſt: vt dicit Ariſto.qͥ bñ
delectabil ibs ⁊ triſticijs vtit᷑qͥ.ſ.nõ effun
dit ſe nimis ad delectabilia mũdi:nec in
triſtibo nimis aĩo ruit.Eccł.i.JYuſtus in
ueniet gr̃am coꝛã oculis dñi.Tertiũ eſt

vt hõ ſit verax. Pꝛouerbᷣ.iij. Veritas te

nõ deſerat:⁊ inuenies grT̃am. Augmẽtat᷑

aũt gra dei in hoĩe ꝑ multa:⁊ ſpaliter ꝑ

pꝛudẽtiã ⁊ diſcretionẽ. Pꝛouer.iiij. Pol/
ſide ſapiam:acquire pꝛudentiã:⁊ exalta/
bit te:dabit capiti tuo augmẽta gre Ecõ
trario dicit᷑ Pꝛouerhᷣ.xx.gr̃e fatuoꝝ effũ
dent᷑.Et ibidẽ:Fatuo nõ erit amicꝰ⁊ nõ

erit gr̃a bonis illiꝰ. Ephe.i.Gr̃a ſuꝑabũ

dauit in nobis inoĩ ſapiẽtia ⁊ pꝛudẽtia:
ſecũdo auget᷑ ꝑ obedientiã ⁊ obſeruãtiã
mandatoꝝ.Pꝛouerbᷣ.iij. Cuſtodi legem
atq; cõſiliũ meñ:⁊ erit vita aĩe tue:⁊ gr̃a
faucib tuis.Gloſa. Cum legem dei cu⸗
ſtodimus faucib aĩe gratia multiplicat᷑
Perdit᷑autẽ gratia per qdᷣlibet peccatũ
moꝛtale qð eſt.ait Ambꝛo. diuine legis
tranſgreſſio:⁊ celeſtiũ inobediẽtia man/
datoꝝ.qᷓ; pauci vero de hac gr̃a habẽda
curẽt deus nouit. Cum eni hoĩes habe/

ant intellectũ ⁊ volũtatẽ:⁊ plura alia me

dia ꝑ que poſſent dei miicdᷣiam obtine/
re:ſuper hijs tñ aliquẽ laboꝛeʒ a pponere
nolũt. O deus quot ſunt hoĩuʒ ſubtilia
ingenia in multis rebus mundi Aliqui
eni ſuntſubtiles in edificijs. Aliqͥ in pi/
cturis.Aliqui in pãnoꝝ facturꝭ: vt in ta/
petis.Aliqni in ſculꝓturis.Aliqͥ in ſcri/

pturis. Aliqui in mercaturis: ⁊ bꝛeuiter
nõ eſt ita parua ars in hoc mũdo:in qua
nõ ſint plures ſubtilitates.nõ eſt ita ſim/
plexvetula que nõ habeat ⁊ ſciat aliqua

ſpecialia ad vitã coꝛpoꝛalẽ manu tenen/
dam. Q autẽ ſeiant narratiões ⁊ friuo/

las:⁊ cõputatiões notũ eſt:etiã aliquan/
do multa maleficia ⁊ ſoꝛtilegia. ⁊ bꝛeui⸗

ter in omniarte ſiue bona ſiue mala ho/

mines mũdi ſunt expertivalde plures ſi
cut videmꝰ.etiã vnus puer velvna puel⸗/
la mltas ſtatim ſeiet cantilenas:choꝛea⸗
re:ludere: ⁊ alia multa facere q̃ plus ſũt
ad dã nationẽ qᷓ; ad ſalutem:ſed pauciſſi

mi ſciunt vitã paradiſi:aut quõ gratiaʒ

dei acqͥᷣrent.⁊ ſic dona nature⁊ gratie in

ipᷣis nõ habẽt vſum pᷣncipalẽ ad quẽ fa/
cta ſunt ⁊ data. Et vt dicir.i. JYoh.v.totꝰ

mũdus in maligno eſt poſitus.i.maioꝛ
pars in igne cõcupiſcẽtie:⁊ pctĩ qðᷣ intel

ligẽtes ⁊ recoꝛdãtes dãnati in coꝛpoꝛe ⁊
auima ꝑpetuo dolebũt grauiſſime. Cõ /
uertant᷑ in infernum ⁊c̃.

Ertia pena erit

t rancoꝛ iracundie. Scitis eni
BItſta ſit pena ira in hoĩe:itavt
etiã in nullo qñq; poſſit cõſolari:comede

re:aut bibere.laut etiã aliqd boni facere.

Hec aũt erit pena in dãnatis dicẽte:poõ.

Pctõꝛ videbit ⁊ iraſcet᷑: dentib ſuis fre/

cõtra quattuoꝛ eis diſplicẽtia.
ꝛimo iraſcent᷑ cõtra diuinã potentiãõ.
Secũdo cõtra ꝓpꝛiã miſeris.
Tertio cõtra diabolos inimicos.

met ⁊ tabeſcet ⁊c. Hec autẽ pena ire erit

Quarto cõtra hoĩes quondã amicos.
Pꝛimo igit᷑ dãnati iraſcent᷑ ↄtra diui
nam potentiã. Credẽt enĩ deũ eſſe iniu /
ſtum:imiſericoꝛdẽ.⁊ ideo cõtra eum ira

ſcent᷑:⁊ furoꝛe magno turbabunt᷑. Eſaie
viij.Cuʒz eſurierit iraſcet᷑ ⁊ maledicet re
gi ſuo ⁊ deo ſuo. O qᷓ;tus furoꝛ qᷓ;ta ve⸗
ſania:qᷓ;tus rancoꝛ in daãnatis malede⸗

re factoꝛi ſuo:⁊ cõtra iudicem iuſtiſſimũ

iraſci. Hec pena erit in illis qͥ nolũt ira⸗/

ſci cõtra pctà ſua:⁊ ſuas peſſimas cõſue
tudines que ſi diſplicerẽt eis eas di ne,
.

*

2

Tertia pena ſpiritualis

terent:⁊ non ſic cõtinue peccarent.in põ.
Fraſcimini et nolite peccare. VUnde dn/
pler nunc eſt ira:ſcʒ per ʒelum⁊ per vin/⸗
Adictã. Pꝛimaleſt bona: qꝛ eſt cõtra pctm̃
ſecũda eſt nobis mala: qꝛ ꝓbibua mihi
vindictã: ⁊ ego retribuã:dicit dñs heu/⸗
tero. xxxij. Danati vero ita erunt furoꝛe
2⁊ ira pleni:vt deum vellent nõ eſſe ſi pol/
ſent hoc facere. ⁊ ſicq;to minus poterũt
iram ſuam exercere magis dolebũt. Ei/
Aiſtis ne aliquãdo aliquos iratos qͥ quã
do iurxta iram ſuam ſuam non poterant
agere quaſi in furoꝛẽ verſi: dentibus ſuis
lignũ vel baculuʒ moꝛdebãt. Sic erit in

danatis. Sed vere contra deus videbit᷑

iratus cõtra eos quod erit valde penale

eis.Apocał.vi. Reges terre ⁊ pꝛincipes
2⁊ tribunt ⁊ diuites ⁊ foꝛtes:⁊ omnis ſer

uus ⁊ liber abſconderũt ſe in ſpelũcis et
petris mõtiũ:⁊ dicunt montibi ⁊ petris.
Cagdite ſuper nos⁊ abſcondite nos a fa/
cie ſedentis ſuper thꝛonũ:⁊ ab ira agni:
gqm̃ venit dies magnus ire ipioꝝ Et qͥs
poterit ſtare. Pꝛimo magnitudo huius
ire perpẽdet᷑ in ſequeſtratoe ab eius pꝛe/

ſentia. Exemplũñ de abſolone. ij. Reguz

xiiij. Qui ꝓpter iram quaʒ habuit pater
eius dauid cõtra eum multis annis non
vigdlit faciẽ regis:ſic ⁊ iſti nunqᷓ; videbũe
faciem del. Math.xxv. Diſcedite a me
maledicti in ignem eternũ. Scðo ꝑpen/

dit᷑ in ꝓiectõe eoꝝ in locũ ire. Habet enĩ

7„

vñs ſicut pꝛincipes ma gni carceres mul
iratus: ⁊ iſte eſt infernus in quẽ pijcient
poſt diem iudicij. Apoc. xiiij. Milit an/
gelus falcem ſuã in terrã ⁊ vindemiauit

vyineã terre:⁊ miſit in lacũ ire deimagnũ

Tertio ꝑpendit᷑ in vehemẽtia penarum
Videt᷑ eniz agere ſicut furioſus. Qnis
enĩ nõ reputarer pꝛem furioſum qͥ ꝓijce/
ret filios ſuos in ignẽ: ſic tunc fiet apud
dãnatos.ps. In ignẽ ꝓijcies eos.OQuar

ro in non habẽdo miſcdiam ſug eos:Si

eni turbatus ad hoꝛã velad annũ deſine
ret eos in ignẽ hoceſſet tollerabile Sed
ſic erit iratus ꝙ nõ flectet᷑ miſcõia:vt ali

guãdo excrahat eos de igue: ſed ꝑpetuo

ardebũt coꝛã eo Yia. lxv. Cognoſcekma
nus dñi ſeruis luis: ⁊ indignabuũ inimi/
cis ſuis:qꝛ ecce dñs in igne veniet quaſi

turbo quadrige eius reddere in indigna
tione furoꝛẽ ſuũ⁊ increpationẽ ſuã in flẽ
ma ignis. Quinto ꝑpendit᷑ in traditiõe

eoꝝ in manib peioꝝ inimicoꝝ quos ha/
bebunt. ſ.demonuũ. Math. xviij. Jratus

vñs eius cõtra eum toꝛtoꝛibi.i demonibo

qui dicunt᷑ toꝛtoꝛes antonomatice.Sex
to ꝑpendit᷑ in gaudio electoꝝ: qꝛ nõ ſolũõ
ſuſtinebũt eos ſic toꝛqueri:ſed videbunt
ridere ⁊ inuidere:Pꝛouer.i.Ego quoqʒ
in interitu veſtro ridebo ⁊ ſubſanabo cũ

vobis qð timebatis euenerit. Septimo

ꝑpendit᷑ in obduratõe ad gemitus⁊ cla⸗
moꝛes eoꝝ. Ipᷣi enĩ pꝛe doloꝛe coꝛdis cla
mabũt:ſed nõ mouebit᷑ſicut quõdã mo⸗/⸗
tus fuit ſuper filios iſrł in egypto clamã
tes Exo.iij. Vidi afflictione ꝓpłi mei in
egvypto:⁊ clamoꝛẽ eius audiui ꝓpter du
riciã eoꝝ qui pᷣſunt operibs: ⁊ ſciens deę⸗
ſcendi vt liberarẽ euʒ de manib egyptio
rum. Octauo ꝑpendit᷑ in repulſione pꝛe/
cum. Cum em iratus dñns pplo iſrł ꝓ vi⸗/
tulo cõflatili:vellet eum delere:tñ ad pꝛe/
ces moyſi placatus eſt ab ira. Exo.xxxij
Placatuſq; eſt dñs ad pᷣces ſcʒ moyſi:ne
faceret maſũ qð locutꝰ fuerat aduerſus
ꝓpłm ſuũ. Sed ꝓ dãnatis nullas audiet
pꝛeces. Pꝛouer.vi. Selus ⁊ furoꝛ viri nõ
parcet in die vindicte:nec acqͥ eſcet cuiuſ-

ꝙG pꝛecib: nec ſuſcipiat ꝓ redẽptõe dona
tos:quoꝝ vnus eſt ꝓ illis quib eſt ſme

plurima. Nono ꝑpendit᷑ in re urrectõe ⁊
vnione coꝛpoꝝ ad aiam ad maioꝛẽ penã
vt pꝛius dictũ eſt Hiere.xvij. Induc ſu⸗
per eos diem afflictiõis⁊ duplici ↄtritio
ne cõtere eos. Exemplũ in tyrãnis qͥ ad
maioꝛẽ penã puniri faciunt ſuos incarce

ratos in partib diuerſis ⁊ mẽbꝛis. Deci

mo perpendit᷑ ira dei in nutrimẽto pena/
rum.ipſe eniĩ ſicut faber flat in ignem ne
deficiat: ita illas penas perpetuo cõſer/
uabit.Eſaie.xxx.Flatus dñi ſieut toꝛrẽs
ſulphuris ſuccẽdens eam: ſcilicet foꝛna/
cem inferni. Vndecimo perpendit᷑ in ex
altatione turbe celeſtis in penis eoꝛum.

in pyõ. VUt faciunt in eis indiciũ conſeri

m☛— ς Mμ ☛

£☛ = ☛

i
nt

s

ie

uſ⸗
na
nä
ſu⸗
tis

ey
n.

wHilli qͥ ſunt de

erit rancoꝛ iracundie

Ded giona becci ſen Qu is enĩ dubitet
0

. õfoꝛmes in oĩbvolũta
cibus nunqʒ ſic gauderẽt:niſi ſcirẽt ipᷣm

valde iratũ cõtra danatos. Bonoꝝ eni

eni eſt gaudere ð vindicta inimicoꝝ dñi
ſui. Juxta illos pẽ Letabit᷑iuſtꝰ cũvide.

vin. ma.ſu.la.in ſang pctõꝛis. Duodeci⸗
mo ꝑpendit᷑ ira dei cõtra dãnatos iĩi clau/
ſura poꝛte celeſtꝭ ante eos: et in clanſura

PDoꝛte inferni ꝑpeti ſuꝑ eos Math. xxv.
Et clauſa eſt ianua:ſed poꝛta inferni aꝑ
ta: ⁊ cõ ſequẽter clauſa erit ne inde exeãt.
Caueamꝰ chariſſimi ab hac maxia ira:
neñ inferno ↄtra deũ iraſcamur. Odeus
meus que ſut hec que diximꝰ valde mi/

rabilia nimis. Scdᷣo dãnati ira ſcent᷑ cõ/

tra ꝓpꝛiã miſeriã.ſicut videmꝰ aliqͥs ho/
mines ↄtra ſe iratos qͥ ſibiip̃is dicũt:O
mMiſer hõ tu feciſti :ve tibi. Ct qñq; ma

nus vltrices in ſeipos ponũt ſe ledendo:
verberãdo:aut talia faciendo Sic eteni
dã nati ↄtra ſeipᷣ̃os valde iraſcent᷑iqꝛ pec

cauerũt ⁊ ſibi maledicẽt:ſed ſeipᷣos ĩter/

ficere nõ pofſent:ſicut młti deſperati ſe/

Ipos interficiũt in hoc mũdo:aut ſuſpẽ/
dendo:aut gladio occidẽdo:qꝛvt dictuʒ
eſt pᷣus:erũt ꝑpetui in aĩia ⁊ coꝛpoꝛe. vñ
æx ira ſua contra ſe mãducabũt linguas
ſuas Apocatł xvi. Id eſt leipᷣis in liguis
ſuis moꝛdebũt pꝛe furoꝛe ⁊ ira. Et hutꝰ
ire cauſa eſt pctõꝝ cõmiſſio:⁊ bonoꝝ per
ditio. Cognoſcẽt enim vt dictũ eſt pecca
ta:quib tantã penã meruerũt: ⁊ cogno/
ſcent ſe pꝛiuatos fructu bonoꝝ que fece/
runt Eccłia.ix. Qui in vno peccauerit:

multa bona perdet. Et ita ſuper ſeipos

iraſcent᷑ ſic ꝙ cum doloꝛe ſe videbũt:⁊ h
erit eis maxima pena. Sed nunqᷣd iſte
pene qñq; erunt mitioꝛes ſic ꝙ dãnatia/
liqñ minus patianf᷑: Rñũdet Bonauen.
di. xl vi.li.iiij.q.ij.dicẽs: O mitigatio pe
ne dãnatoꝝ dupliciter põt intelligi: aut
qᷓ;tum ad taxationẽ ⁊ inflictionẽ pene:et
ſic abſq; dubio eſt ibi mitigatio:qꝛ diui/
na iuſticia non totum exigit: ꝓ eo ꝙ eius
pietate interueniente aliquã partẽ pene
infligeẽde remittit.Alio modo poteſt in/

telligi mitigatio poſt pene taxatienẽ: et

inflictionẽ: ⁊ hoc modo nulla cadit mit:
gatio a diuina miſcdᷣia: qꝛ ex tunc clau/
dit eis viſcera pietatis. Et ſi delectatio
fuerit momẽtanea: qꝛ tñ offendit᷑ ea bo⸗
num iufinitũ meret᷑ penã eternã.vñ con⸗
tingit cõparare delectationẽ in pctõ ad
penam ſᷣm duplicẽ cõpa rationẽ:aut ſᷣm
intenſionẽ huius in genere pene:⁊ illius
in genere delectatõis:⁊ ſic multo maioꝛ
eſt pena qᷓ; delectatio: nec eſt ibi gpoꝛtio:
ſed exceſſus. Eſt iteꝝ cõparare h̊ ad ill
bᷣm rõnem meritivel demeriti.Et ſic di⸗/
co ꝙ meritũ delectatõis inoꝛdinate exce/
dit penã: qꝛ dignus eẽt amplius puniri
ſententialiter ergo in punitõe ꝓoꝛtiona
litas: qꝛ magne culpe magna infligit pe
na: nõ ꝓpoꝛtio.qꝛ quantũ ad intentionẽ

⁊ durationẽ pena excedit culpã: ſed qʒ/
tum ad meritũ cul pa penam:hec ille:O

qᷓʒtum dãnatus ſibi iraſcet᷑ qͥ ex ſuo defe/
ctu quẽ potuiſſet tollere ſi voluiſſet cum
gra dei dãnũ tantũ incurrit:vt ſicur pᷣua
tus gloꝛia eterna:⁊ tantã penã vt ſit ad/

eptus doloꝛẽ eternuʒ. Sed eſt ne ali qua

mitigatio pene:nũc in dãnatis ꝓpter ſuf/

fragia eccłie. Dicit Bona.iſta qõne eiuſ

dem diſtinc.ꝙ eſt opinio cõioꝛ et verioꝛ:
ꝙ ſuffra gia dãnatꝭnõ ꝓſũt:nec ecc lia in⸗
tendit oꝛare ꝓ eis. Vn Aug.de cura pio
moꝛtuis agẽda dic̃: O eccłia ſuffragia
ꝓ valde bonis ſunt gr̃aꝝactões.ꝓ valde
malis ſunt q̃leſcũq; viuoꝝ ↄſolatiões.
nõ ꝓſunt valde malis:ſivalde mali ſunt
qui ſunt in inferno. Itẽ auctoꝛitas dicit
Ou in inferno nulla eſt redẽptio:⁊ eccia
illud cãtat Rõne etiã videt᷑:qꝛ dãnati nõ

ſunt ex charitate diligẽdi:qð ptʒ:qꝛ non

ſunt oꝛdinati ad vita:q̊ cũ charitas faci
at ſuffra giũ acceptabile: nullũ ſuffragiũ
ꝓ eis factũ deo eſt acceptũ:g̊ nec debet ꝑ

eis fieri. Itẽ ſuffragia facta ꝓ btis:qꝛ ſũt

in termino nõ augẽt głiam: ̊ cũ dãnati
ſiłr ſint in termino nõ minuũt eis penã.
Itẽ nõ minuit de culpa nec ð pena:qꝛ tã
te culpe debet᷑ tãta pena: ſʒ dãnatoꝝ cul/
pa nõ põt minui:g̊ ⁊c̃. Manebit igit᷑ dã
natus in ſuo ſuroꝛe ſiue ira ⁊ alijs penis

ſine diminutione.Tertio iraſcentur de/

iliͤ

monib, qui eos temptauerũt: ⁊ in multꝭ
pcetis cadere fecerũt:ita ꝙ erit eis maxi/
mus dolor illos videre:ſicut multa pena
eſt irato videre inimicũ ſuũ: ⁊ maxime qͥ
eũ maxima bona ꝑdere ꝓcuraſſet. Sed
hoc multi querũt an deus debuerit face/
re hoiem expugnabiilẽ ſicut qᷓ̃rit Bona.
di. xxiij.⁊.ij.q.i.vbi dicit.O⸗ ad excitãdũ
deuotionẽ in mente fideliũ ⁊ cõpeſcendã
rabiẽ in oꝛe blaſphemantiũ:⁊ deũ in ſuis
oꝑibus inculpandũ qᷓdruplex põt aſſig/
nari ratio qᷓre deus talem fecit hoiĩiemvt
poſſit ab aduerſario expugnari. Pꝛima
eſt manifſeſtatio diuĩe potẽtie:voluit em̃
deus oſtẽdere homini ꝙ ſicut ſine eo fa/

ctus non fuerat:ita nec ſi ne ipſo ꝑſiſtere

nõ poterat. VUtigithomo noſſet ꝙ diui/
nũ poſſe nõ ſolũmõ eſt oĩs potẽtie creati
uũ:ſed etiã oĩs potẽtie cõſeruatiuũ: et ꝙ
ipᷣm ſolũ eſt qð nõ põt deficere: nec expu/
gnari:ideo placuit ſibi creaturã rationa
lẽ facere vertibilẽ ⁊ expugnabilẽ:nec ip/
ſam ↄfirmare quouſq; erperimẽto diſcẽt
ꝙ ipe ſolus eſt in quo nõ cadit non poſſe
Sta eſt mãifeſtatio dine ſapie maio:ꝭ
em̃ ſapie oñſiuũ eſt ſcire oꝛdiare bona cũ
malũ ⁊ elicere ex małbona qᷓ; oꝛdiare ſo/
lis:bona cũ bonis:⁊ lõ cũ nõ deceret deũ
mala facere debuit talẽ facere creaturaʒ
ꝗᷓ poſſet in ogꝑando deſicere ⁊ malũ com
mittere: vt deus mala illa oꝛdinãdo ſuã
ſapiam manifeſtaret. Tertia ratio ſumi
tur ex manifeſtatiõe diuine miſcdᷣie q̃ᷓ po
tiſſime manifeſtata eſt cũ vnigenitũ ſuũ
tradidit ad liberationẽ ſerui Quarta rõ
ſumit᷑ ex manifeſtatiõe diuine iuſticie qᷓ
potiſſime maniteſtat᷑ in hoc ꝙ deus retri
buit vnicuiq; pᷣm oꝑa ſua pᷣcipue in eter/
na punitiõe maloꝝ. Hec aũt retributto
2 punitio et etiã pᷣfata miſcðᷣie liberatio
nõ eſſet niſi deus creaturã rõnalẽ et pᷣei/
pue hoĩem in ſtatu vertibilitatis feciſſet
⁊ ita potentẽ ĩpugnari ⁊ expugnari. Et
cũ dicit Dionyv. ꝙ optimi eſt optima ad/
ducere. Dicendũ ꝙ nõ intelligit abſolu/
te:ſed in oꝛdine: ⁊ ex hoc nõ ſeqᷣtꝙ nõ ha
buerit in opt mo fieri ſimpł:ſed in ſtatu

in quo optime ſeruaret vniuerſtatꝭoꝛdo

. A

Tertia pena coꝛpoꝛalis

2 pulchꝛitudo et ſic factus eſt cũ ꝑductꝰ
fuit in ſtatu vertibilitatis vt oꝛdinato p⸗
ceſſu pueniret a merito ad pᷣmiũ ab im⸗
ꝑ fecto ad ꝑfectũ: ab inferioꝛi ad ſupᷣmũ
hec ille.Et idẽ di.xxi.q.i eiuſdẽ.ij.inqͥt.
diabolus vidẽs hoĩem in ſtatu ĩ quo ps
terat cadere ſub diabolica ptãte:⁊ ĩi qu-
poterat aſcẽdere ad ſuꝑnã felicitatẽ exqͥ
ipᷣe ceciderat ex ſuꝑbia motus eſt ⁊ ex in
uidia ad ipᷣm temptandũ:ex ſuꝑbia na/
q; vt ipᷣm ſibi ſubijceret:ex iuidia vᷣo vt
ipᷣm a ſuꝑna felicitate impediret: ⁊ ſuꝑ/
bia fuit ſicut mouẽs pᷣmũ: inuidia vᷣo ſi
cut mouẽs ꝓximũ. Eſto em̃ ꝙ nõ poſſet
dñium ſuꝑ hoĩem acqͥrere adbuc ſtudu
iſſet ip̃m a paradiſi gaudijs ĩpedire.Et
iõ ſeriptura dicit:ꝙ eius expugnatoꝛ dia
bolus ad tẽptandũ hoĩeʒ ex inuidia mo/
tus eſt. Sap.ij. Inuidia diaboli moꝛs in
trauit in oꝛbẽ terrarũ.hec Bona. Et ad
huc nũc ex ipᷣa inuidia nos teptat tanq;
aduerſarius in via ſalutis:iõ nõ mirũ ſi
dãnati iraſcent᷑ cõtra iſtũ aduerſariũ ⁊ſu
os cõplices ⁊ ſocios. Hoc tñ vocabuluʒ
tẽptare hẽt multas acceptiones ſicut di
cũt illi qui ſignificatiões vocabuloꝝ ſtu
dioſe rimati ſunt. Et tñvolumus eius pᷣ
cipuã ſignificationẽ acciꝑe:tẽptare ꝓba
re eſt:vñ tẽptatio dici põt qͥdã tactuſ qͥ il
lud qð tangit᷑pbat᷑:ſicut cecus dicit᷑ em
ptare qñ ſuo tactu vult aliquã certitudi/
nẽ habere de aliq̃ re quam tangit: ꝑ hũc
modũ in ſpũalib tẽptatio dicit᷑ quidã ta
ctus ad ꝓbandũ oꝛdinatꝰ. Hoc aũt põt
eſſe qᷓdrupliciter. Aut qꝛ ille q pulſat in/
tendit ꝓbare ⁊ appꝛobare ſiue ꝓbatũ oñn
dere:⁊ hoc modo tẽptat deus ſᷣm qð d
Saßp. iij Deus tẽptauit illos et inuenit
illos dignos ſe. Aut ille qͥ pulſat intẽdit
ꝓbare ⁊ repꝛobare ſiue repꝛobatũ facere
⁊ ſic tẽptat diabolus ſᷣm qð dicit Act᷑.v.

Cur tẽptauit ſathanas coꝛ tuũ mentiri

ſpiritui ſctõ. Aũt qꝛ ille qͥ pulſat intẽdit
ſolũ ꝓbare et experimẽtũ ſumere de eo ꝙ
eſt in hoĩe ⁊ſic tẽptat homo cautus:⁊ de

hac temptatiõe dicit᷑. Eccłxxx Ex mul/
tis loquẽs tẽprabit te:ſubridẽs interro⸗/
gabit te de abſconditis tuis. Aut q; 2 N½

erit rancoꝛ iracundie

pulſans nihil intendat ad eius tñ pulſa/
tionẽ ſequitappꝛobatio ſiue repꝛobatio
hoĩs ⁊ ſic tẽptat caro vel carnis cõcupi/

ſcẽtia de qᷓ Jacobi i. VUnuſqͥſq; temptat᷑
a cõcupiſcẽtia ſua abſtractus ⁊ illectus.
Acarne em̃ ſiue a carnis ↄcupiſcẽtia ho

mo pulſat᷑ ⁊ q̃ſi tangit᷑ cui tactui ſiue pul
ſationi ſi cõſentiat ꝓbat᷑ ⁊ repꝛobat᷑ſi ve
ro diſſentiat ꝓbat᷑: appꝛobat᷑:⁊ ſic etiã ꝓ
pꝛie carnis impulſio tẽptatio dici põt:di
cit idem doctoꝛ.qij.di.xxi. OQꝛ cum dici
mus temptationẽæ eſſe a carne vel ab ho
ſte hoc dupliciter põt intelligi.Aut ſit ſi

cut a mouẽte pᷣmo:aut ſicut a mouẽte p/⸗
ximo ⁊ ĩmediato.Si ſicuta mouẽte pꝛi/

mo ſic tẽptatio carniſ nunqᷓ; põt eſſe abi

Nq tẽptatione hoſtis:qꝛ oĩs carnis tẽpta
tio eſt ex eius coꝛruptione q̃ oꝛtũ habuit

a pꝛima hoſtis tẽptatione. Tẽptatio iñ

boſtis põt eſſe abſq; temptatiõe carnis
tiũc potiſſime qñ is temptat᷑ in quo nõ eſt
coꝛruptio ſicut fuit in adam⁊ in xpᷣo:vel
Yñ ex illa tẽptatiõe nulla incuruatio oꝛit
On vero tẽptatio hoſtis ad petm̃ ꝑtra /
hit cũ nullũ peccatũ ſit in nobis qd non
habeat oꝛtũ ex cõcupiſcẽtia aliq̃:ſic tem/⸗

ptatio diaboli a tẽptatione carnis nõ po
teſt ſeꝑari. Uñ glo. Yere. ſuper illud ps.
Diuerte a male ⁊c̃. Oia mala ab inſtin

ctu diaboli ꝓcedũt ſicut bona ab inſtin/

ctu dei:dicit tñ ꝙ illud:oĩa mala ⁊c̃: de/

bet intelligi ſicut a mouente pꝛimo:nõ ſi

cut a mouẽte ꝓximo: nã abſente diabolo
pctm̃ põt eſſe a libero arbitrio:vela volũ

tate ꝓpꝛia:vel a tra hẽte carnis ↄcupiſcẽ

tia:⁊ ita nõ eſt pᷣncipiũ ĩmediatũ reſpec
tu cuiuſſibet peccati. Et hoc pulchꝛe oñ
dir ſctũs Tho.i.ꝑte.q.cxiiij.ar.iij. Sed
ꝗꝛ ante petm̃ eius nõ fuit aliud ⁊ ipᷣm fu
it initiũ illius peccati oꝛiginalis ex quo
eſt inclinatio ad oẽ malũ dicit᷑ initiũ oĩs

mali:dicit idẽ Bona.q.ſequenti de diffi

cultate tẽptationũ carnis ⁊ hoſtis ꝙ re/
ſiſtere tẽptatiõi hoſtis vel carnis põt du
pliciter intelligi:aut reſpectu eiuſdẽ pec
cati:aut reſpectu alterius ⁊ alteriuſ. Si

reſpectu eiuſdẽ petĩvtpote pcti carnalis

ad qð inſtigat caro ⁊ inſtigat diabolus

tũc temptatio carnis eſt difficilio:ꝛ pter

ↄiunctionẽ caruis ad ſpiritũ ob quã ma
gis aiam incuruat.Si autẽ reſpectu di/
uerſoꝝ pctõꝝ vtpote tẽptatio carnis in⸗
telligat᷑ reſpectu carnaliũ:⁊ tentatio de/
moniſ reſpectu pctõꝝ ſpũalium: ſic ſe ha
bent vt excedẽtia ⁊ exceſſa Quidẽ enim
hoies ſunt qͥ magis ꝓni ſunt ad pctã car
nalia vt ad luxuriã q; ad ſuperbiã quib⸗
difficilius eſt reſiſtere tẽptationi carnis
qᷓ; tẽptationi hoſtis.Quidã ſunt qͥ ſunt

ꝓnioꝛes ad pctã ſpũalia qᷓ; ad carnalla

vtpote illi qͥ magis deſiderant honoꝛes
qᷓ;voluptates:⁊ his difficilius eſt reſmte
re temptatiõi hoſtis qᷓ; tẽptatiõi carnis
Si quis aũt ſit indiferẽs advtrũq; ⁊ eq̃ᷓ

literpnus q;tũ eſt de ſe:ei quodãmõ tem

ptatio carnis eſt difficilioꝛ pter maioꝛẽ
2 magis intrinſecã ⁊ ↄtinuã adherẽtis⸗
difficilioꝛ vo eſt tẽptatio hoſtis ꝓpter bo

ni ꝓmiſſi appecentiã: ⁊ ꝓpter latentioꝛe,z
inſtigãtis fallaciã. Sicut em̃ Gre.in mo
ralib oñdit:hoſtis antiquus multa que
ſunt vicia ſᷣm veritatẽ palliat ſub ſpecie
virtutũ. Si aũt q̃rat᷑ q̃ iſtarũ magis ex/

cedat alterã. Hicendũ ꝙ qꝛ ois caro coꝛ

rumpit viaʒ ſuã ex maioꝛi pte: carnales
ſunt qui deſideriũ carnis inſequunt᷑: idᷣo

difficilius eſt reſiſtere tẽptationi carnis
qᷓʒ hoſtis.Et licet foꝛtioꝛ ſit hoſtꝭ ⁊ aſtu
tioꝛ ⁊ occultioꝛ nõ tñ ꝑmittit᷑ tẽptare ᷣm
totã ſuã potentiã ⁊ aſtuciã: imo repꝛimi

tur ptã te diuina:licet etiã caro ſit in ntᷣa

ptãte ſᷣm oꝛdinẽ nature: tñ ꝓpter ꝑuer ſi⸗
tatẽ ↄcupiſcẽtie in multis regnat ancilla
⁊ ſeruit dña:⁊ nimius amoꝛ carnis facit
ventrẽ deũ eſſe hoĩs. Hec Bona.q̃ aꝓpo
ſui ad noticiã tẽptatiõis ipᷣius aduerſa/
rij generis hũani cui qꝛ hic dãnati nõ re⸗/
ſtiterũt ipᷣm cuʒ ira grãdi inſpiciẽt in in/

ferno ꝑpetuo Quarto irati erũtↄtra eos

quos nũc dicũt amicos qͥ erũt eis cã dã/
natõis ſicut dictũ eſt pᷣus in denis coꝛꝑa
libs:vñ ipᷣi dãnati ex talibꝛ patient᷑ coꝛꝑa

liter ⁊ ſpũaliter: ⁊ ita ex ipᷣis affligent᷑ in

coꝛꝑe et in aĩa et plus in aia qᷓʒ in coꝛꝑe.

Sed q̃ri vtrũ dãnati iraſcenfotra cos
dq̃̊s nunqᷓʒ viderũt: aut qͥ nunqʒ faeruns

Quarta pena ſpiritualis

eis octaſio peccandi. Dicendũ eſt ꝙ ſic:
qꝛ oẽs damnati ſibi inuicẽ nocebũt:et in
urdoꝛe vt dictũ eſt pus ⁊ in clamoꝛe:⁊in

pondere ⁊ in multis alijs:⁊ ideo ſibi in/

uicẽ iraſcent᷑?⁊ maled icẽt. O qᷓ; iniq̃ ſoci
etas ⁊? ꝑuerſa. Et talis pena debet eis qͥ
nõ iraſcunt᷑ per debitã coꝛrectionẽ ⁊ pu/
nitionẽ filioꝝ ⁊ filiarũ:ſeruoꝝ ⁊ ancilla/
vũ:aut alioꝝ ſibi ſubditoꝝ qbus accidet

ſicut hely de quo dicitur.i.Reg. ij. Hely

aũt erat ſenex ⁊ audiuit oia q̃ faciebãt fi
lij ſui vniuerſo iſraeli:⁊ quã doꝛmiebant
cuʒ mulieribo:⁊ dixit eis. Quare facitis
res huiuſcemodi q̃s ego audio res peſſi
mas ab oi ppło. Nolite filij mei. Nõ em
eſt bona fama quã ego audio vt trãſgre/
di faciatis ppłm dñi.Et nõ audierũt vo
cem patris ſui. Et ſequit᷑c.iij.vbi loquit᷑
Dñs ſa mueli de ſe ipo hely dicẽs. Pꝛedixi
em̃ ꝙ iudicaturus eſſem domuʒ eius in
cæternũ ꝓpter iniquitatẽ:eo ꝙ nouerat in/
digne agere filios ſuos et non coꝛripuit
æos.Et ſequit᷑ ca.iiij.OQ⸗ cũcõmiſſuʒ eẽt
bellũ inter ppłm dei: ⁊ philiſteos:cecide/
rũt de iſt ael.xxx milia peditũ:et arca dei
capta eſt:duo quoq; ſilij hely moꝛtui ſũt
ofni ⁊ pbinees Cunc; nunciatũ eſſet he

lIv ⁊ nuncius nominaſſet arcã dei cecidit

de ſella retroꝛium ⁊ fractis ceruicibꝛ moꝛ
tuus eſt. Hic patet quomõ deus punit
pa tres ? matres ꝓpter peccata filioꝝ cõ
tra quos nolũt iralci ira bona ipᷣos puni
endo:ſed vicũt ipᷣis. Quare feciſti hoc fi
li mi.Et ſi ab alijs verbis moneant᷑ eos
in pctis ſuis defendere nitunf. Et qꝛ no
lunt hec virtuoſe iraſci:iraſcentur cõtra
cos ⁊ filij cõtra patres: ⁊ ſubditi contra
oños⁊ alios qͥ debuerunt eos docere:coꝛ
rigere ⁊ punire O qᷓ; grauis ſocietas ad
cogitandũ:⁊ grauioꝛ ad videndũ:ſʒ gra
uiſſima ad experiendũ. Cogitet qͥ pote/
rit qᷓ;ta ſit hec pena in tam rabido in ꝑ/
Petun⸗ ꝑmanere. Sicut igit᷑ pᷣcepit oñs
helyvvt iraſceret᷑ ↄtra pctã filioꝝ:itavult
ꝙ vnuſqͥ ſq; iraſcat᷑ ꝑ punitionẽ debitam
coõtra Pera ⁊ ſui ⁊ pximi:qð ſi nõ fecerint
ait ꝓpheta que ſequut᷑ denunciando ſcʒ.
onuertant᷑ in inferun.

YNaarta pena ſpirt
q tualis eſt tumoꝛ ſuꝑbie vbi ſci
eengdü ſᷣm Boñ.di. l q.i.q̃ q rix
vtrũ damnati velint le peccare? OSicen⸗/
dũ inqᷣt:qꝛ mala voluntas dicit᷑ du plicit᷑
ſcʒ actus ⁊ habitus. Dico ergo ꝙ timoꝛ

ſeruilis dãnatis nõ aufert habitũ male

volũtatis:ſs aufert actũ.Iſte em nõ vult
luxuriari:qꝛ timet puniri: de ipſa volũta
te tamẽ non aufert habitũ qð patet: qꝛ ſi
ſepararet᷑impunitas vellet vtiq; luxuri
ari.Sic intelligendũ in dãnatis ꝙdoloꝛ
penalis aufert ab ipᷣoꝝ volũtate actũ vo
lendi peccare:qꝛ reuera dãnati nõ appe/⸗
tunt luxuriari nec dñari ꝓpter penas q̃s
ex illis actib ſentiũt ſe incun iſſe: habẽt

tñ habitũ volũtatis male per quẽ appe/

terẽt peccare ſi nõ crederẽt ex hoc puniri
Si ergo q̃ras vtrũ dã nati velint ſe pec/
care? Dico ꝙ nolũt:nõ ter hoc ꝙ pctñ̃
eis diſpliceat:qꝛ iniuſtu:ſed qꝛ eis diſpli
cet pena iuſta:⁊ iõ habẽt malã volũtatẽ
hoc nolẽdo:⁊ ideo viuit adhuc in eis vo
luntas peccãdi:licʒ doloꝛe penarũ impe
diat᷑ ne exeat in actũ ſuũ:habebunt tñali
quã inoꝛdinationẽ actualẽ voluntatis qᷓ
erit verſa in penã: ſicut beatis bona vo⸗
luntas in gloꝛiã:vñ ſicut iſti non merent᷑
amplius bona volũtate:nec illi demeren

tur mala:⁊ hoc dicit Aug.⁊ habet᷑ in lr̃a

ſq; magr̃i ſententiarũ: hec Boñ. dicit᷑ in
li.de timoꝛe.O dãnati inqͥetabũ a peſ⸗
ſimis voluptatiba in eis durãtib. Pꝛoba
bile eſt em̃ ꝙ remanebũtin eis:odiũ:ira

cũdia:ſuꝑbia: ⁊ alie male volũtates:licʒ
foꝛte q;tũ ad actꝰexterioꝛeſ ali̊s nos nõ

ꝓdeãt in effectũ Eʒe.xxxij. Deſcẽderũt
ad infernũ cũ armis ſuis:⁊poſuerũt gla
dios ſuos ſub capitib ſuis: ⁊ fuerũt ini⸗
qtates eoꝝ in oſſibꝛ eoꝝ Glo. Cum alijs
deo ⁊ eccłie rebelliby. Hec aut ſunt q nõ

ſinũt qͥeſcere.Exẽplũ de mari qð a cã in
trinſeca ſꝑ eſt in qetũ. Yſa.lvij. vImpij aũt

q́̃ſi mare feruẽs qð qͥeſcere nõ põt Suꝑ⸗/
bia igi᷑ in danat maxievidebit᷑ in qᷓtuoꝛ
Pꝛimo ipᷣm diſplicebit dñium creatoꝛis
Scðo eis nõ placebit iuſticia redẽptoꝛꝭ

„

i
66
ent
n
glia
fis
oba
Ara
lig
gno
erüt
0
lni/
Uis
1

in
güt
s/
o⸗
oris

deũ eſſe dvnm vniuerſalẽ oim creaturarũ

imo nollẽt ſibi ſubijci:⁊ tñ ab eo hũt eẽ ⁊
viuere:ab eoq; receperunt valde multa
bona qᷣbo abuſ ſut. Quia igit᷑ vellẽt abij
cere hmõi dñium qð nũqᷓ; poterũt h erit
eis maxia pena. Videmꝰ em̃ ꝙ duz aliᷣ

ſunt ſub aliq̃ dño vel pᷣlato ⁊ maxie ſi eos

moleſtet: puniat ⁊ coꝛrigat ↄtra ipᷣoꝝ vo
luntatẽ:maleũ eis diſphcet.Et hex pena
debet illis qͥ hic nunqᷓ; vᷣe ꝑmãſerũt ſub
eiꝰ oñio p̃ceptis eius obediẽdo.ſʒ fuerũt
ſub vnio diaboli:⁊ iõ cuiꝰ fuerũt ſerui ab
co pᷣmiabũt᷑̃: cuᷣ ſocietate dñi ſui ꝑpetuo
manebũt. O kmi quõ pnr ſe dicere ſõ do
minio dei qͥ eius repuguãt volũtati: nec
curãt ſcire quid eis pᷣcepit aut mãdauit.

Qus igit᷑ dicũt deũ dñm ſuũ cui nolunt

obedire:de qͥbo dicit᷑ ad Tytũ.i. Inqͥna/⸗
te ſunt eoꝝ mẽs ⁊ ↄſciẽtia ↄfitent᷑ſe noſ/
ſe deũ:factis aũt negãt cũ ſint obhoĩati⁊

incredibiles:⁊ ad oẽ opus bonũ repꝛobi
CTales ſũt plures ſimileſilli de quo Be
da in geſtis angloꝝ. Noui inqͥt ↄuerſuʒ

ſolo noie:ſed moꝛibo ꝑuerſum qui cũ coꝛ
riperet᷑ nõ emẽdabat᷑:ſed qꝛ ſeruus erat
optimꝰ ꝓpter neceſſitatẽ officij tollerabat᷑
ifirmitatẽ tãdẽ icurrẽs vocatꝭ fribi dixit

ĩfernũ ſibi eẽ aꝑtũ:⁊ nõ lõge a iuda ⁊ pila

to ⁊ caypha locũ ſibi paratũ Cũ aũt frẽés
pꝓuocarẽt eũ ad pniaʒ dixit ſe nõ poſſe pe

nitere cũ ↄtta eũ iã eet datũ iudiciũ ⁊ ſic

miſer moꝛtuꝰ eſt. Sie plures ſũt xpᷣiani

ſolo noĩe:ſʒ moꝛibo ꝑuerſi dei negatoꝛes
ꝑiuri:mẽdaces:luxurioſi:guloſi: ⁊ ſic de
alijs q́ nũqᷓ; emẽdant᷑ſʒ ꝑſeuerãtvſq; ad

moꝛtẽ. Cimeo ꝙ talibo ſit locꝰ patus cũ
iuda ⁊ plato in iferno. Et ſi aliqͥ videãt᷑

penitere neſcio vtrũ ſit ſufficiẽs pnia ad
ſalutẽ:qꝛ inqᷣr Aug.ᷣmone de inocẽtiby:
hac aĩaduerſiõe ꝑcutit᷑ pctõꝛ vt moꝛiẽs

obluiſcat᷑ſui qͥ d viueret oblit ẽ dei Et
ve magna ẽ dubitatio an talis expectõs
vtq; ad moꝛtẽ ſit vᷣe fuus volũtariꝰ dei.
Elrca hãc materiã doctoꝛ btil. vl xxliij.

mit vt vix hõ ah

—eeſttumoꝛ ſuperbie
Certio ſꝑ ðſiderabũt adiplere volũtatẽ
Quarto et ipugnabũt vᷣturẽ ⁊ bonitatẽ.
Pꝛimo ip̃is diſplicebit dnium creatoꝛis
bec erit maxima ſaꝑbia vt eis diſpliceat

q.ꝗqᷓ qrit vrrũ pnia in extremis valeatad

ſalurẽ ponit duas ↄcluſioões. Pꝛima eſt

ꝓnia vera ſiue interioꝛ ſola: ſiue exterioꝛ
ſupple cũ interioꝛi ſuſceptiõe ſacri pnĩe.
ſufficit ad ſalutẽ pctĩ in extremis. Scða
eſt iſta ꝙ ſcʒ pnia qᷓ videt᷑ hr̃i in extremis
vix eſt vera pnia ſufficiens ad ſalutẽ: qꝛ

difficile eſt tũc hr̃e verã pniam. Pꝛima
ↄcluſio patet ꝑ auctoꝛitatẽ Aug.⁊ ponit᷑

in lr̃a mgfr̃i:qm de ſꝑ potẽs eſt ⁊ etiã in
moꝛte põt iuuare qͥbus placẽt.Cũ g̊ opꝰ

ſit nõ hoĩs:ſʒ dei vᷣa pnia ĩſpirare ea pot
cen vult ſua miſcõᷣta Scðo ꝑ rõnẽ:qꝛ
lue ſola pnĩa interioꝛ ꝑ modũ meriti de
cõgruo diſponat ad iuſtificationem ſiuę
ſacrm pnĩe oꝑet̃ ꝑ modũ ſacr̃i ad eãdẽ ſi
ab aliqͥ in extremis hẽat᷑ hec vel illa ha⸗
bet᷑ eadẽ rõ ꝑceptõis gf̃e q̃ ⁊ in alio peni
tẽtei? ꝑ ↄñs gra ꝑcipiet᷑ ⁊ ſic ſalꝰ Scða
ↄcluſio pbat᷑ pᷣmo:qꝛ tũc ĩpedit᷑vſus libe
re rõnis ⁊ volũtatis ex doloꝛe vel timoꝛs
inherẽtib. Maximꝰ aũt doloꝛ in ꝑte ſen.
ſitiua vel maximꝰ timoꝛ ⁊ vtraq; paſſio

vehemẽs nata eſt impedire liberũ vſum

intellectꝰ ⁊ volũtatis:qꝛ ſᷣm Aug.li.lxxxx
iij.qxxxviij. Paſſiones canſate a triſtiba
plus mouẽt q; paſſiões cãte a delectabi⸗
libus. Paſſio aũt delectatiõis vehemẽs
qñq; im pedit totaliter vel fere vſum rõ/
nis vt in li. de ci. dei dicit Actꝰ aũt diſpli
cẽtie de pctõ ad hoc vt ſit ſufficiẽs adve

rã pniĩaʒ ſiue ĩtrinſecã ſolã ſiue ad dignã

ſuſceptionẽ ſacr̃i inqͥᷣrit hberũ vſũ rõnis
2 volũtatis. Si dicas ꝙ voloꝛ ⁊ timoꝛ 4
ineſt nũ tolalitern impedit intellectũ ⁊ vo

luntatẽ ↄcedo:ſʒ multũ ipedit ⁊ ꝑ ↄnñsꝭ
imꝑfectꝰvſus itellectꝰ⁊ volũtatꝭ tũc põt

haberi qͥ vix ſufficit ad diſplicẽtiã ſuffici
entẽ ⁊ reqſitã adverã pniam. Hãc rõnẽ
tãgit mgr.iij.c.di.xx.Et eſt ad hoc Hu/⸗
go li. ij. pte.xiiij.ca.v. Licet ergo difñcile
ſit vt tũc ſitvera pnĩia qñ tã lera venit:qũ
cruciatꝰ mẽbꝛa uge t:⁊ doloꝛ ſenſuũ opꝑ
qͥd cogitare valeat:meli
oꝛ eſt tñ ſera qᷓ; nuilla. Pnia em̃ ſi in extre
mo vite hyaru aduenit ſanat et liberat:

Scðᷣa rõ doctoꝛꝭ ſpᷣtił. Ad hvt diſciplia

ſit oꝛdiata opoꝛtʒvt ſit debite circũſtatis

Quarta pena ſpiritualis

nata:⁊ maxime circũſtantia finis ⁊ pᷣnci
pij actiui:vt.ſ.volũtaria ⁊ ꝓpter deũ: ſed
difficile eſt tũc hẽe actũ ſic circũſtãtiona
tũ:tum qꝛ quivſq; tunc fuit impenitens
nõ videt᷑ tũc extoꝛqu ere a ſeipſo diſcipli⸗/

nã nouã niſi timoꝛe pene ĩminẽtis. Pꝛe/

ſumit᷑enĩ ꝙ ſi remotꝰeſſet a pena:ſicut pᷣ/
us nõ extoꝛqueret a ſeipᷣo talẽ diſciplinã
ſicut nec pᷣus tum qꝛ ſaltẽ aliqͥd ſimplici
ter iuolũtariũ videt᷑ cauſa iſtiꝰ diſcipline:
nam illa ꝓpinqua expectatio moꝛtis vi/
det᷑ cauſa iſtꝰ diſcipline. Sa giͤ eſt in⸗
uolũtaria:ſed qð nõ fit niſi ex ſuꝓpoſitõe
cuiuſdã voliti nõ eſt ſimpłr volutcariũ:ſi
cut non oĩno volũtarie ꝓijcit qͥs merces
in mare ſi nõ ꝓijcit niſi ex pᷣſuꝓpoſitõe ꝑi
litatõis quã nollet. Saltẽ qð nõ eſt ni/
ſilſit volũtariũ nõ eſt multũ acceptũ alij:
nec multuʒ videt᷑ ꝓpter eius amoꝛẽ fieri.
Hanc rõnẽ tangit Aug. ⁊ allegat mgĩr

in l̃a di.Quẽ ̊ ſero penitet opoꝛtet non

ſolũ timere iudicem:ſed diligere:qꝛ ſine
charitate nemo põt ſaluꝰeẽ. NHon Atime
at tm̃ penã qͥ penitet ſed anxiet᷑ ꝓ głia:q̃
cõuerſio ſi ↄ tigerit:etiã in fine alicui de/
ſperãdũ nõ eſt de eius remiſſiõe. Tertia
rõ doctoꝛis ſubtcilis:habitus malus vſq;
tüc cõti nuatꝰ multũ retrahit ab actu pe
nitẽtie.Et hãc rõnẽ tãgit Aug.⁊ mgf in
lr̃adi. pᷣdicte. Sʒ qm̃ vix aut raro ẽ tã iu
ſta ↄuerſio timẽdũ ẽ de penitẽte ſero ma
xime cũ filij q̊s illicite dilexit ſint pñtes
⁊ vxoꝛ ⁊ mdus ad ſe vocet. Mulxos ſo
let pnĩa ſerotina deciꝑe:ſed qm deus po/
tens eſt ſꝑ de ſic penitẽte ſero nõ eſt de ſpe
randu:vñ ſubdit Scotꝰ ibidẽ.Intellige
inqͥt hec delectabilia eẽ pñtia:vel in ſe vł
in fantaſmatibivehemẽter imp̃ſſis:⁊ ſi/
ue ſic ſiue ſic ex vehemẽtia habicus ↄti/⸗
nuati multũ inclinat᷑ ad inoꝛdinate ama
ta. ⁊ PR ↄñs magnaʒ facit difficultatẽ ad
hñdã magnã diſplicẽtiã de pctĩs.Quar
ta qñ aliqͥ eſt minꝰ dñs ſui actꝰ tãto re/⸗

quirit᷑ intẽſioꝛ diſplicẽtia ad G: vt ſit ſuf/

ficiẽs diſpoſitio ad deletõem culpe.Iſte
aũt eſt minus dñs:qꝛ nullo mõ dñs actꝰ
exterioꝛis ad peccãdũ:̊ ſᷣm ſtrictã iuſti/
ciã redrit᷑ inteuſioꝛ motus diſplicẽtie ad

iuſtificationẽ iſtiꝰ qᷓ; ad iuſtificationẽ ſe
ni cũ vix poſſit hẽe eque intẽſum. Et hãc
rõnem tãgit Augꝰ. ⁊ igf in lr̃a di. Age
pñam dum ſanꝰ es ſi ſie agis dico tibi
ſecurꝰ es:qꝛ pniĩaʒ egiſti eo tꝑe q̊ peccare
potuiſti. Sivis agere pnĩaʒ qñ iam pec/
care nõ potes pctã te dimiſerùt:non tu il
la. Et ſequit᷑ in doc. Adminꝰ nõ tu ita li/
bere dimittꝭ:ſicut ille ſanus: ⁊ ideo qᷓ;tũ
deficit in te de libertate tãtũ ſᷣm rigoꝛẽ re

quiret᷑ a te motꝰ intẽſioꝛ quẽ nõ vłvix po

teris hẽe.Et ideo dicit Aug.ꝙ magnuz
eſt cui deus tunc inſpirat ſi qͥs eſt:veram

pnĩaʒ:qꝛ vix ait doc.vel nõ eſt aliqͥs qui
hẽat diſpoſitõeʒ de ↄgruo:vt ſibiiſpiret᷑

Ex iſtis ſequunt᷑ duo coꝛrelaria. Vnũ ꝙ

ſano ꝑſuadẽdũ eſt vt ſanus peniteat in-

cutiẽdo ſibi timoꝛẽ qᷓ; ꝑiculoſuʒ ſit expe
ctare ſerotinã pnĩiam ꝓpter rõnes pꝛedi⸗/
ctas. Aliud coꝛrelariũ ꝙ infirmo iaʒ ad
articulũ iſtũ deducto ſuadẽdũ eſt:vt ſᷣm
poſſibilitatẽ ſuã laboꝛet ad pniam oꝛdi/

natã:vt ſcʒ nõ obſtãte doloꝛe vel timoꝛe

vtat᷑ rõne qᷓʒtũ põt:⁊ nitat᷑ hĩe diſplicen-
tiam qᷓ;tum poterit habere:licet bꝛeuem

Et ne in deſperationẽ mittat᷑ extollẽ.da

eſt dei miſcðia ſibi ꝓponẽdo exemplũ de
latrone illo:cuius fuit ſera pnia:ſed non
ſera indulgẽtia. Dicit cõſequẽter ad ar/
ticulũ tertiũ ꝙ opoꝛtet iſtuʒ aliqua pena
Pen iri ꝓ pctõ:ſed illa pena nõ debet ſibi
oc ĩponi:qꝛ nõ hec illaʒ explere põt:nec

debet ſibi imponi ꝙ tãto tꝑe ſit in purga

toꝛio:qꝛ iſte ſacerdos nõ hʒ auctoꝛitateʒ

infligẽ di illã penã:ſed ꝓponenda eſt ſibi

coꝛreſpõdẽs petis tali mõ. Si ſanꝰ eẽs
talis pnĩa eẽt tibi imponẽda ſi cõualue/

ris ſtudeas adimplere.ſed nunc es i ma,/
nu dñi:cõfide de miſcðᷣia eius:qꝛ ſi puni

at miſcðᷣiter puniet:vel in caſu vbi nõ pᷣt

ꝓtrabi multꝰ ſermo:nõ opoꝛtʒ aliquã pe
nam ſibi ſpecificare: ſed tm̃ inſtruere en

de iuſticia dei miſericoꝛdis.h̊ doc.ſubti⸗/

lis. Nõ igit᷑ diſpliceat hic cuiq̃ʒ agere pe

nitẽtiã:⁊ ſe ſupponere ꝑ verã obedientiã

diuĩe volũtati cuſtodiẽdo eiꝰmãdata:qꝛ

he ſunt vie perueniẽdi ad celũ: vt dictũ

eſt pluries. Humilia mini igitur ſub poe

ſe
0

l
4

4
n⸗

fm

N

eſt tumoꝛ ſuperbie

tenti manu dei vt vos exaltet in tꝑe viſi

totionis oẽm ſollicitudinẽ ꝓijcientes in

eũ qm ipſi eſt cura de vobis.i.Pet᷑.v. NHRo
lite diẽ heſternũ expeccare ꝓpter pericu/

lum iam dictum. O ſi ſuꝑbe vixeritis
deo vr̃o nõ obediendo:⁊ ſit moꝛtui fueri/
tis humiliabit vos in inferno ꝑpetuo cũ
demoniby:qꝛ qui ſe exaltat humiliabit᷑⁊

ecõtra qui ſe hũiliat exaltabit᷑ Luc. xiiij.
et. xviij. Et in põ.de pctõꝛe dicit᷑. In la⸗

queo ſuo humiliabit eũ vnde nõ poterit

exire. Et tũc talis hũiliatio erit dãnato

maxima pena. Quid eritde ſuꝑbis hu.
ius mũdi qui tm̃ głiant᷑in ſuperbia ſua.
Certe multi taliũ ſubijcient᷑ deo velint
nolint in inferno ⁊ hoc erit eis maxia pe

na ꝙ nõ poterũt tale dominiũ euadere ſi/

cut multis ſubditis eſt pena qñ non pñnt
euadere dñm ſicut ſunt lerui in multꝭter

ris. Scða pena ex ſuꝑbia dãnatoꝝ erit

qꝛ eis non placebit iuſticia redẽptoꝛis:⁊

hec erit maxima ſuꝑbia tãto iudici ⁊ tã

veraci ⁊ iuſto nõ iudicio ↄtentari. Sed

Ire eis diſplicebit:? Certe qꝛ ſtrictiſſime
de oĩbus pctis tam magnis q; paruis iu

dicabit.Frequẽter in cauſis coꝛã iudice
tꝑali trahit᷑ hõ in cãm ſuꝑvnovel duob⸗
vel paucis arciculis. In iudicio dei non
ſic: ĩmo ſuꝑ oĩbus pctĩs hic factis: ⁊ de
oĩbus negligẽtijs ⁊ bonis ⁊ malis opoꝛ/
tebit in iudicio reddere rõnẽ.Eccł.vlti.
Cũcta que fiut adducet deus in iudiciũ

omi errato ſiuebonũ ſiue malũ.Et in
de eſt ꝙ nõ ſolũ magna:ſed etiã modica

adducẽt. Modicũ eſt vᷣbũ ocioſum ⁊ de
oĩ vᷣbo ocioſo qð locuti fuerint hoĩes ſuꝑ

terrã reddẽt roneʒ in die iudicij Hath.

xij. Minima eſt cogitatio ⁊ ipᷣas ſcruta/⸗

bit᷑ ad reddendũ rõnẽ IJſa.lxvi.Ego aũt

oꝑa eoꝝ ⁊ cogitationes eoꝝ venio vt cõ/
gregẽ cũ oĩbus gentibi. Glo.q.d. Jõ ve/⸗
nio ad iudiciũ cũ oibus gentib vt iudi/
cem ſimul oĩa oꝑa eoꝝ ⁊ cogitationes: ⁊
reddã eis oia que meren. Et nõ ſolum
grãdeua:ſed etiã puerilia.nã Pꝛouer.v.
dicit᷑ Reſpicit dñs oẽs vias hoĩs et oẽs
reſſus illius cõſiderat Et ideo dicebat
ob. xiij. Et cõſumere me vis pctis ado

leſcentie mee:exemplũ habemuf in q̃rto

dialogoꝝ de puero quinqᷓnni qui fuit dã

natus. Et nõ ſolũ ſcrutabit᷑ ſcienter com
miſſa:ſed etiã per erroꝛẽ: vñ ꝓpheta ait.

Et ignoꝛãtias meas ne memineris. Itẽ

nõ ſolũ manifeſte mala ſed etiã quevidẽ
tur bona. Accidit em̃ ſᷣm Grego.ꝙ inter
dũ ſoꝛdet in oculis iudicis qð fulget in
oculis auditoꝛis:qꝛ radix intentiõis coꝛ
rumpit qð apparet bonũ:vt dare elemo/
ſynã ꝓpter vanã gloꝛiã:⁊ tunc iudicabit᷑
de his in põ. Cum acceꝑo tẽpus ego iu⸗

ſticias iudicabo.i.q̃ videbant᷑ iuſta. Exẽ
plũ due mulieres litigabãt de quodã glo

bo fili coꝛã iudice et vtraq; aſſerebat eſſe
ſuũ. Judex aũt inqᷣſiuit ab vtraq; cũ quo
incepiſſet globũ ſuũ.dicit vna:cũ carbo/
ne. Alia autẽ dicit cũ panno albo. Et iu
dex ait. Reuoluite globum ⁊ reddite illi
cuius initiũ inueniet᷑ in eo. Ita ꝓculdu/
bio iudicabunt᷑ ogꝑa qualiacũq; appare/
ant ꝑtinere ad deũ vel diabolũ ᷣm inten
tionis varietatẽ ab initio:⁊ ideo timẽdũ
eſt ypocritis Matth.vi. Attẽdite ne iu.
v.f.c. h.vt vi.ab eis:qꝛ tales tũc nõ habe
bunt mercedẽ. Pꝛeterea non ſolũ de his
que fiunt:ſed etiãde his que nõ fiũtopoꝛ
tet reddere rationẽ. vñ Math̊.xxv. Tũüc
dicet rex his qui a ſiniſtris eius erũt Di

ſcediteꝛc. Eſuriui.em̃ ⁊ nõ dedi.mi.mã.

ſicut pꝛius dictũ eſt in pᷣma pena coꝛpo/⸗
rali.Et hec fuit vna de cauſis q̃re diues
epulo nõ inuenit guttã aque refrigeran
tis:qꝛ pauꝑ la ʒa tus de micis mẽſe eius
habere nõ potuit:ꝓpter hec etiã pᷣnentuʒ
eſt iudiciũ ſodome ad ↄdemnationẽ: qꝛ
egeno ⁊ pauperi nõ poꝛrigebãt manũ.ſi
cut dici Eʒe.xvi. Ecce hec fuit iniq tas
ſoꝛoꝛis tue ſodome ſuꝑbia:ſaturitas pa
nis ⁊ abundãtia ⁊ ociũ ipᷣius ⁊ filiarum

eius ⁊ manũ egenoet pauꝑi nõ poꝛrige/

bant:⁊ eleuate ſunt ⁊ fecerũt abbomina/
tiones coꝛaʒ me:⁊ abſtuli eas ſicut vidi.
ſti. Eſt aũt credibile ꝙ ſicut querit᷑ ratio
de his bonis que nõ fecerũt:ita de alijs
qᷓ̃ret᷑:ꝛ maxime ad que tenent᷑ homines.
Sunt eniʒz multa ad q̃ magis obligant
qᷓ; ad dandũ ſua. Itẽ nõ ſolũ de bonis

Oauarta pena ſpiritualis

non fiunt:ĩmo de augmento bonoꝝ ſi nõ
ſequat᷑ ex bonis habitis.vñ Lu.xix.inlex
emplũ dicit᷑. Quare nõ dediſti pecuniaʒ
meã ad mẽlſam ⁊ ego veniens cũ vſuris
exegiſſeʒ illam. Glo.Qui pecuniã verbi
emit:a doctoꝛe credẽdo:neceſſe eſt vt cũ
vſuris ſoluat oꝑando:vel de acceptover
bi fenoꝛe vſuras ſoluit qui ex eo qð au/
dit etiã ſtudet alia intelligere. Itẽ nõ ſo/⸗
lum de augmẽto:ſed de pcioſitate aug/
menti ſi non inueniat᷑: inde Matth.iij.
DOis arboꝛ que nõ facit fructũ bonũ exci
det᷑: ⁊ in ignem mittet᷑. Nota ꝙ dicit bo⸗

num: pᷣterea opoꝛtebit rationẽ reddere

de aĩa.Si em̃ rex cõmiſiſſet filiam ſibi ſi
milimã ⁊ ſpecialiter dilectã quã intende
ret facere reginã in rugenine alicuip̃po/
ſito ſuo:⁊ ille male cuſtodiſſet eaʒ qͥs du/
birat quin rex exigeret de eius cuſtodia
rationẽ ⁊ tanto grauioꝛẽ qᷓ;to cuſtodiſſi
æã negligẽtius.Quid ergo faciet rex ce/⸗
loꝝ de illo cui filiã ſuã ſcʒ aĩiam ſibi ſimi
limã ⁊ ſpecialiter dilectã cõmiſit quã in/⸗
tendebat ad dignitatẽ reginã in celo b/
limare:ſi male cuſtodiret᷑tideo dicit᷑ De

utero.ilij. Cuſtodi ſollicite aiamtuam.

Felix erit qui poterit dicere in hoꝛa moꝛ

tis. Dñe deus modo reddo tibi creatoꝛi

aĩam meã. Item de coꝛꝑe:ipᷣm quidẽ eſt
caſtrũ traditũ hominia deo in cuſtodiã
Berñ.Bonũ caſtrũ cuſtodit qui coꝛpuſ
ſuuʒz cuſtodit:ſed ſunt ꝓditoꝛes aliqͥ qui
inimicis dñi caſtri illud exponũt Eʒzech.
xvi.Expoſuiſti foꝛnicationẽ tnã oĩ cran/
ſeunti.i.coꝛpus qð ſᷣm apłm foꝛnicatio/

ni nõ debet᷑led dño.Expoſiti foꝛnicatio

nem. i. delectationes illicitaſque faciunt
foꝛnicari a dño oĩ traãſeunti.i.cuilibet vi/
cio qð dicit᷑ eſſe in trãſitu:quia nõ durat

per viã huius mũdi inſidiãtes tranſeũti
bus.Quid faciet talibus ꝓditoꝛib:con
ſtat ꝙ ꝑdat illos exemplo illoꝝ agricola/
rũ pditoꝝ qui ſeruoſ ⁊ filiũ occidẽtes ad
iudicati ſunt ꝑditioni pᷣterea nõ ſoluʒ de
ipᷣis:ſed etiã de ꝓximo:qꝛ vnicuiq; man
dauit deus de ꝓximo: ſicut dicit᷑. Ecclę.
xvij. Exẽplũ de cayn cui dicit dñs Beñ.

iiij. Vbi eſt abel frater tuus. Itẽ pat de
filio:exemplũ ad hoc i.Reg.iiij.vbi legi

tur:ꝙ hely punitus eſt ꝓ filijs ſuis. Itezʒ

dñsp ſubditis:exemplũ ad hoc. Nu.xxv
Foꝛnitatus eſt inqͥt textus ppłs cũ filia/
bus moab et iratus dñs ait ad moyſen⸗

Tolle cũctos pᷣncipeſppłi ⁊ ſuſpẽde eos

ↄtra ſolem in patibulis vt auertat᷑ furoꝛ

meus ab iſrł. Itẽ mag pꝛo diſcipulo nõ

coꝛrecto:qꝛ ſᷣm ſalomone Pꝛouerbᷣ.xxij.
VWirga diſcipline fugat ſtulticiã in coꝛð
pueri colligatã. Itẽ platus pꝛo ſubditis.
Ezʒe.xxxiiij. Ecce ego reqͥraʒ gregẽ meũ
de manu eoꝝ ⁊ ceſſare eos faciaʒꝝ ⁊ vltra
nõ paſcent gregẽ. Et ca.xxxiij.Et tu fili

hoẽs ſpeculatoꝛe dedi te domuiiſrł. Au
diens ergo ex oꝛe meo ſermonẽ annũcia/

bis eis ex me.Si me dicẽte ad ipᷣm. Am

pie moꝛte moꝛieris nõ fueris locutus vt
ſe cuſtodiat impius a via ſua ipᷣe impiꝰ

in iniqͥtate ſua moꝛiet᷑ſanguinẽ aũt eius

de manu tua requirãiſi aut annũciãte te
ad ipᷣm vt a vijs ſuis conuertat᷑ nõ fuerit
ↄuerſus a via ſua ipᷣe in iniqᷣtate ſua mo/
riet᷑poꝛro tu aiam tuã liberaſti.Exẽplũ
de iacob qͥ.dicitGeñ.xxxi.Quicqͥd furto
ꝑierat a me exigebas.Et nota ꝙ oĩs ſu/
perbioꝛitas aut eſt naturalis:vt pꝛis ad
filiũ:aut accidẽtalis:⁊ hoc vel quo ad po

teſtatẽ:vt pᷣncipis:vel quo ad ſcientiãvt

magri:vel quo ad ea qᷓ ſunt ad bonitatẽ
ꝑtinentia:vt pᷣlati Et ſic patet quõ plene

reqͥret᷑ rõ de oĩbuſ pᷣdictis: pᷣterea opoꝛte
bit reddere rõnẽ de bonis a deo receptꝭ

ipᷣe em̃ dñs nihil dat de quo nõ velit hre

ra tionẽ qͥd fecerit ĩde ille cui cõmiſit: vñ

potius dicit᷑ ccõmodare qᷓ; dare Requi
rit ergo rationẽ de omni dato ſiue ſit ſpi

cio c uia! at rituale:vt ſunt bona aĩe acqſita ⁊ infuſa
eius voluptas vel demonibo qui tranſeũt

ſiue coꝛꝑale:vt ſunt foꝛtitudo:agilitas:
ſiue tꝑale:vt ſũt diuitie:delectabilia:ho/
noꝛes. Exemplũ ad hoc Match. xxv de
qno talẽtis:⁊ Lu.xix.de nobili qͥ tradi
it. x.minas ſeruis ſuis de qͥbus opoꝛtuit
reddere rationẽ. Itẽ ſicutvnũ membꝛũꝛ

vnus ſenſuſ ſeruit de officio ſibi dato:ita

⁊ oẽs debẽt ſuire de gratijs ſibi datꝭ: ſeu
bonis collatis alijs vidẽtib:: verbigra.

s

—

. —2

le

natis ex ſuꝑbia ꝓcedens ſemꝑ in

eſt tumoꝛ ſuperbie

potens in defendẽdo:diues in largiẽdo.

iuriſcõſultus de cõſilio:medicus de me

dicaminib:mgj de ſua ſciẽtia: pᷣdicatoꝛ
de vᷣ̈bo dei:⁊ ſic de alijs.i.Pe.iiij. Vnuſ

quiſq; ſicut accepit gr̃am in alterutrũil
lam adminiſtrãtes ſicut boni diſpeſato/

res multifoꝛmis gratie dei. Quid autẽ

iudicandũ eſt de diſpendẽtibus qui rece
uõ au

pta ad diſpendẽdũ ſibi retinẽt.
tem accidit inde qui recepta ad danduʒ
egenis retinebat ſcitis:nã xpᷣmvendidit
2 in fine laqueo ſe ſuſpẽdit.O qᷓ; tremen
da ⁊ foꝛmidãda eſt illa ratio et cõputus
de tãtis bonis.Pauci vt credo ſunt qui
ſciant hec oĩa:⁊ id eo in die iudicij mira/⸗
bilis:erũt ſtupefacti de ratione reddẽda

imo nec habebũt iudiciũ dei ſuꝑ his cõ/

tractũ. Rationẽ huiꝰponit JYſa.v.c. Vbi

dicit. Opus dñi nõ reſpicitis nec opera

manuũ eius cõſideratis ꝓpterea captiuꝰ
ductus eſt ppls meus:qꝛ nõ habuit ſcien
tiã: ꝓpterea dilatauit infernus aiam ſuã
2⁊ aperuit os ſuũ abſq; vllo termino.⁊ de

ſcendẽt foꝛtes eius ⁊ ppłus eius ⁊ ſubli

mes gloꝛioſiq; eius ad euʒ ⁊ incuruabit᷑
homo ⁊ hũiliabit᷑ ⁊ oculi ſublimiũ depꝛi
ment᷑:et exalcabit᷑ dñs exercituũ in iudi/
cio ⁊ deus ſctũs ſctificabit᷑ in iuſticia.Fa
ciet ergo iudiciũ iuſtũ:ſed videbit᷑ iniu/
ſtũ dãnatꝭ admirãtes quõ reddituri fũt
rationẽ de tot:ĩmo dicẽtes illud iniuſtũ:

qꝛ hic noluerũt habere haꝝ rerũ noticiã
Qusãta ſit pena alicui puniri vbi credit

ſibi nõ fuiſſe factũ iudiciũ:iuſtũ poteſtis
imaginari. Iſta eſt ergo vna penain dã/
eis erit
murmurã tibo de deoꝛiĩmo ⁊ ipᷣ

derabũt facere ꝓpꝛiam volũtatẽ: vñ ſuꝑ/
bia ſiue ſuꝑbire dicit᷑ q̃ſi ſuꝑ aliũ ire Qñ
igit᷑quis facere ſuã vult voluntatẽ et nõ
vult ſubijci diuinis ſuꝑbuſ dicit᷑q̃lis eſt
oĩs peccans moꝛtaliter:⁊ talis erit in dã
natis:ſed erit miſera volũras eoꝝ:qꝛ mł
ta volunt q̃ nõ poterũt adimplere:⁊ hoc
erit maxia pena:ſicutvidemꝰꝙ pena eſt

? triſticia his qᷣ aliqͥd valde deſiderãt et
noõ pñtillud adimplere. O qtũ vellẽt li

d maledi
cẽtiba:vt dictũ ẽ pᷣus. Tertio vᷣo ſꝑ deſt

berari a penis illis Talis ergo eoꝝ volũ
tas ⁊ pena erit in dvanatis:qꝛ hic noluert
diuinã volũtatẽ adimplere Mat.v. Hõ
oĩs qͥ dicit mihi dñe dũe itrabit in regnũ
ce.ſʒ.q.fa.vo.p.m.q.in celis eſt: ipᷣe itra.
injreg.celoꝝ. ñ aplłs ad Ro.xij. Pꝛobe
tis qᷓ ſit volũtas dei bona ⁊ bñplacẽs ⁊ꝑ
fecta.Exemplũ huiuſ legit᷑ in itinerario
clemẽtis:ꝙ cũ btõ petro pᷣdicãti qͥdã q̃ſ/
dã q ſtiones nociuas ⁊ inutiles ꝓponeret
dixit ei. Tẽpus bꝛeue eſt⁊ iudiciũ dei in
cauſa agẽdoꝝ aget᷑ nõ q̃ſtionũ:⁊ iõ ante
oĩa qᷓramus qͥd vel qᷓliter nos agere oppꝛ
teat vt vitã eternã ↄſeqͥ mereamur:ſicut
fecit ille adoleſcẽs ⁊ nobiliſ cui dicit dñs
Math. xxix. Magiſter qͥd faciẽdovitani
eternã habebo:⁊ ieſus dixit ei Sivis ad
vitã ingredi ſerua mãdata.Itẽ ber.cum
ſemel interfuiſſet duputationi pariſius

in ſcholis logicalibus ⁊ ipᷣi diſputaſſent

de multis curioſe:ipſe captata opoꝛtuni
tate fecit etiãẽ argumentũ ⁊ dixit eis:cha
riſſimi ecce ꝓpoſuit nobis oĩibus deus o⸗
lim pᷣcepta ſua ⁊ aſſumit mõ trãſgreſſio
nem:qꝛ qͥs eſt qui ea nõ tranſgrediat᷑ Et
ſine dubio ex hoc cõcludet in fine moꝛtẽ
eternã. Eʒech.ij. Seripte erant in eo.i.
in libꝛo lamentationes ⁊ carmẽ ⁊ ve. la⸗
mentationes.i.pᷣcepta ad vitaʒ que ſunt
nobis lamentũ quia difficultervolumus
adimplere:⁊ carmen quo ad trangreſſio
nes que modo habent gaudiũ: ⁊ ve quo
ad eternã damnationẽ. Sic igit᷑ per ad/
impletionẽ/ ꝓpꝛie carnalis voluptatis.in/
currit damnationẽ eternã:ideo ait beatꝰ
Berñ. Tolle ꝓpꝛiam voluntatẽ ⁊ infer/
nus non erit. Heſeramus igitur ꝓpꝛiam
volnntatẽ vt ſequamurvoluùtatẽ dei:⸗hoc
eſt enĩi quod petimus in oꝛatione ldñica
dicendo.Fiat voluntas tua ſicut in celo
7 in terra. VUnde Richar. de mediavilla
lib.iiij. diſ.xv.q.lxxxiiij. Pꝛincipaliter ex
ponens oꝛationẽ dñicam dicit ꝙ petitio⸗
nuʒ reſpicientiũ eo que ſunt ad finẽ que
dam ſunt reſpectu boni: quedã reſpectu
mali.Reſpectu boni due ſunt:in pᷣma pe
tit᷑ meritũ quo britudinẽ mereamur qð
ↄſiſtit in obediẽdo dinis mãdatis. Vñ

Quinta pena ſpiritualis

Aagu.ij. li. de ſermõe dñi in mõte. Cuz
dicit᷑ fiat volũtas tua:recte intelligit᷑ obe
diat᷑ pᷣceptis tuis:ſicut in celo et in terra
id eſt ſicut ab angelis:ita ab hoibus.Et
in epła ad ꝓban. Cũ dicimus fiatvolun
tas tua ⁊c. Nobis ab illo pᷣcamur illam
obedientiã: vt ſic a nobis fiat voluntas
eius quẽadmodũ fit in celeſtibus ab an
gelis hec Richar. Quia igit᷑ dãnati non
dei volũtatẽ fecerũt ſed ſuã: ideo adhuc
in inferno illã ſuperbiã habebũt vtvellẽt

facere ſᷣm ꝓpꝛiam voluntatẽ: ⁊ qꝛ non po

terunt grauiter patien᷑.¶ Quarta pena
ex ſuperbia erit: qꝛ impugnabũt virtutẽ
⁊ bonitatẽ. Erunt em̃ adeo obſtinati ⁊in
malicia obdurati ꝙ oĩa bona et oẽs vir/
tutes ſpernẽt. Et eis quaſi infirmis que
ſanctiviri diligũt diſplicebũt Et his erit
magna pena recoꝛdatio ⁊ memoꝛia vir⸗
tutů. Et hec pena debet᷑ eis qui hic vixe/
runt indurati in peccatis:et qui ſpꝛeuer̃t
bene agare:ſed peccatũ pctõ addiderũt.
Scis q;tuʒ diſplicet diuitibꝛ paupertas
et guloſis abſtinẽtia ⁊ ieiuniũ:⁊ luxurio
ſis caſtitas:⁊ ſuꝑbis humilitas. Ita di/⸗
ſplicebit damnatis oĩs virtus ⁊ bonitas
ſicut ⁊ hic diſplicuit.O qᷓ; magnꝰ eſt nu
merus in hoc mũdo quibus virtutes di
ſplicẽt. Et per hoc argumentũ eſt ꝙ ma

gnus erit numerus damnatoꝛũ quibus

virtutes erunt in nauſeã:ſicut videmus
ꝙ multis infirmis carnes autvinũ ſunt

in abbominationẽ. He talibus igit᷑ vir /

tutes cõtemnentibus recte dicit᷑. Cõuer
tantur in infernũ ?vc.
4 * ſ 8
Ainta pena ſpiri
q tualis eſt liuoꝛ ĩuidie que eſt
in ipſis dãnatis. Inuidia ſᷣm
Aug. eſt odium felicitatis aliene vel ᷣm
E.o nategd triſticia de alieniſ bonis
Dicit᷑ em̃ inuidia a nõ videndo qꝛ nõ po
xeſt videre bona alioꝝ.vñ inuidus cõpa/
ratur febꝛicitãti cui etiam boni cibi ſunt
cõtrarij:vñ ſicut bonis mala cooperant᷑
in bonuʒ ita inuidis bona cooperant᷑ in
malũ.Scitis chariſſimi qᷓ;ta pena eſt in
uidis huius mundi videre bona alioꝛuʒ

hec erit maxima pena ipſis dãnatis qui
inuidebunt. S
Pꝛimo diuine bonitati.
Secũdo angeloꝝ puritati.
Tertio ſanctoꝝ ſocietati.

Quarto paruuloꝝ pene lenitati.

Pꝛimo inuide bunt diuine bonitati vñ

inuidia ⁊ ira differũt in hoc:qꝛ in pecca/

to ire amoꝛ alieni mali oꝛtuʒ videt᷑ habe
re a malo alterius. Ille em̃ qui iraſcit᷑ali
cui:ideo vult eĩ m alũ:qꝛ malũ ab eo reci
pit:ita em̃ eſt appetitus vindicte. In pec

cato aũt inuidie amoꝛ alieni mali oꝛtum

habet a ꝓpꝛia malicia. Inuidus em̃ iðõo
vult malu alterius ne ille ſibi pᷣficiatur.

Vngde peccatũ iu idie in materia cõicas·

cũ peccato ire:ſed finẽ recipit a pctõ ſux
bie. Hec in ſumma de vitijs in pncipio
de ſuꝑbia. Iſta ergo duo erũt in damna⸗
tis ſcʒ ira vt dictũ eſt pꝛius:qꝛ appetent
de deo vindictã ſi poſſet illam obtinere.

Etiã inuidebũt qꝛ nollẽt deuʒ ſibi pᷣfici

in ſuperioꝛẽ ſi poſſet per eoꝛũ velle fieri

vñ Boñ.di.v.iiij.qliij.ait. Hicendũ ꝙ æ?

ſi in damnatis aliquo modo remittant

affectiones libidinoſe ꝓpter penarũ ma/

gnitudinẽ in quã affectiones q̃ habẽt an
nexã delec tationẽ:ille tamẽ affectões in
qbns eſt penalitas vigoꝛanr.vñ ⁊ ſi ceſſʒ
actualiter affectus luxuriãdi et dñandi:
tamẽ intendit᷑affectus ſiue furoꝛ impati
entie ⁊ liuoꝛ inuidie. Vnde tunc dentibꝰ
fremẽt ⁊ tabeſcent.Et qm̃ vigebit in eis

odium et inuidia vehemẽter triſtabunt᷑

⁊ tabeſcent in gloꝛia electoꝝ dei:hec ille.
Et de hoc in ſecũda pena magis:maxie
igit᷑ dolebũt damnati:qꝛ deus eis ſuperi
oꝛ dñs ⁊ iudex tam acriter puniẽs pᷣfſicie
tur:⁊ ita quẽ noluerunt hic habere dim
ita illic nollent habere iudicẽ. O qᷓ;ta pe
na eſſe ꝑpetuo in inuidia ⁊ doloꝛe de taʒ
bono iudice:hec penadebet᷑illis qui ſine
dilectione ⁊ charitate moꝛtui ſunt. Cha
ritas eſt virtus qua vnqqueq; res tanti
haber qᷓ;ti ha bẽda eſt. Coſideremus igi
tur q;te bonitatis eſt deus qᷓ;te excellen/
tie eſt ſuꝑ oẽm creaturã. Et ſicut eiꝰ bo/
nitatẽ eſſe ſuꝑexcedentẽ bonitatẽ oĩs cre

.

eſt liuoꝛ inuidie

ature cognoſcimꝰ: ita ?⁊ amemus. In h
erit charitas dei. videmꝰ enĩ ꝙ dum co/
gnoſcimꝰ aliquã rem excedere in bonita
te excedentẽ: ⁊ magis valẽtẽ.pᷣamamꝰ:
etiã poſito ꝙ talis bonitas nõ videat᷑ fa/

cere ad vtilitatẽ nr̃am:ſicut qñ cognoſci

mus duos hoĩes:⁊ vnũ illoꝝ alio virtuo
ſioꝛẽ illũ plus amamꝰ. O chariſſimi qͥs
dubitet deuʒ eſſe melioꝛẽ omni creatura.
Certe nullus ſane mẽtis. Quare magꝭ

ergo nõ diligit᷑d omnis creatura:⁊ maxi/⸗

me qꝛ ad hoc incitat natura: pᷣcipit ſcri/⸗
ptura:excitat cultura. Incitat ergo narg

ra. Si naturaliter amat filius pꝛem a

habet partẽ coꝛpoꝛis ſui: qᷓʒtomagis de
bet homo amare deũ qui coꝛpus eius ⁊
aiam ex nihilo fecit. Augꝭ. Amãdus eſt
generatoꝛ:ſed pᷣponẽdus eſt creatoꝛ.Cc

cle.vij. In tota aia tua dilige eum qui te
fecit.⁊ Berñ.in ſermonib: Parum ne ti

bi inquit videt᷑ hoc: cogita qualẽ te fecit
Nẽpe ſᷣm coꝛpus egregiã creaturaʒ:ſᷣm
aĩiam magis imagine creatoꝛis inſignẽ.

rationẽ participẽ: btitudinis eterne ca/
pacem. Poꝛro ambo coherere ſibi fecit
Artificio incõpꝛehẽſibili:ſapiẽtia inueſti
gabili:nec ante ꝓmeruit qui ante nõ fuit
nec ſpes retributõis: qm bonoꝝ noſtroꝝ
nõ eget. Si quis diligẽter attẽdat q̃ʒtũ
beneficiũ fuerit ꝙ coꝛpus ei dedit Quot
eniʒ ſunt mẽbꝛa in coꝛpoꝛe: tot beneficia
magna inueniet: p quoꝝ minimo mẽbꝛo
plus deberet homo deũ amarc: q̃ᷓʒ multi
amant eump cũctis beneficijs que ab eo
receperũt. Si quis amiſiſſet oculũ Pra
amaret eum qui illũ ſibi reſtitueret. Hec
minus amãdus eſt qui eum ab initio de
dit:⁊ qui datũ cõſeruauit cum multoti/
ens vtendo eo cõtra deuʒ eum amittere
meruit. Non minus amadus eſt qui dat
cappã qᷓʒ qui inueteratã perditã reſtitu/

it. Et ſicut de oculo:ita de alijs mẽbꝛis.

Sivero tantũ amãdus eſt qui dedit coꝛ

pus:qᷓ;tum amadus eſt qͥ dedit animaʒ

que in infinitũ melioꝛ eſt coꝛpoꝛe. Si a/

miſiſſes vſum rõnis q;tum amares euʒ
ut tibi reſtitueret. Quantũ ergo amã/

gus eſt qͥ tibi rõnem ab initio dedit. Itẽ

ſi meruiſſes moꝛtẽ ſiue ſeparationẽ aĩe a
coꝛpoꝛe qᷓ;dtum amares eum qͥ tibi remit
teret. Quantũ ergo amãdus eſt ille qui
mirabiliter coꝛpus⁊ aĩaʒ cõiunxit.⁊ hãc
cõiunctionẽ tibi ſeruauit cum peccando
meruiſſes multotiẽs moꝛtẽ.ĩmo infernũ
Berñ. Valde mihi oĩno amãdus eſt ꝑ
queʒ ſum:viuo:ſapio. Dignus plane eſt
moꝛte qͥ tibi dñe ieſu recuſat viuere. Et
hoc facit ꝙ hoĩem fecit ad imaginẽ ⁊ ſili
tudinem ſuã. Figura etiã quã habet coꝛ
pus humanũ incitat ad amandũ deum.
Aug. in li.de diſciplina xpᷣiana. Beluas
deus ꝓſtratas in faciẽ dedit paſtũ querẽ
tes de terra. te in duos pedes erexit tuaʒ
faciẽ ſurſum attẽdere voluit nõ diſcroꝛ/
det coꝛ tuũ a facie tua:nõ habeas faciem
ſurſum ⁊ coꝛ deoꝛſum:ne mẽtiaris in do/⸗
mo diſcipline.Quid eſt ſurſũ habere coꝛ
nili diligere dñũm deũ tuuz. domus diſci⸗
pline eſt eccłia xp̃ᷣi.vt dicit Aug. in eodẽ
libꝛo. Gꝛatia enĩ redẽptiõis incitatſiue
mouet ad dei dilectionẽ.de qua.ij. Coꝝ.
viij. Scitis gr̃am dñi noſtri ieſuxpᷣi qm̃
ꝓpter vos egenus factus eſt cum eẽt di /

ues vt illius inopia vos diuites eſſetis.
Licet multũ poſſit hoĩem incitare ad a⸗

mandũ deũ ꝙ ipᷣe eum fecit.multo tamẽ

ampliꝰ debet eum incitare ꝙ ipᷣe eum re
fecit. vñ Berñ in li.de diligendo deũ Si

totũ me debeo ꝓ me facto:qͥd addã/ ꝓ me
refacto ⁊ refecto hoc modo. Nec em̃ tam
facile refectꝰ qᷓ; factꝰ. Siqͥdẽ non ſolũ de
me:ſed de oĩ quocũq; qð factũ eſt ſcötau,ʒ
eſt i pẽ.dixit ⁊ facta ſunt. At vero qͥ me
tm̃ etiã ſemel dicẽdo fecit in reficiẽdo /p/
fecto: ⁊ dixit multa ⁊ geſſit mira:⁊ ꝑtu/
lit dura:nec tm̃ dura ſed ⁊ idigna.Quid
ergo retribuã dño:ꝓ oĩbi q̃ retribuit mi⸗/
hi. Idem ſuꝑ cãtica. Suꝑ oĩa reddit te
amabilẽ mihi dñe ieſu:calix queʒ bibiſti
opus redẽptõis nr̃e. Hoc oĩno amoꝛem
nr̃m facile vẽdicat totũ ſibi hoc inqᷓ; eſt
qð nr̃am deuotionẽ ⁊ blãdius allicit: et
iuſtiꝰ exigit:⁊ artiꝰ ſtringit ⁊ afficitvehe
mẽtius Multũ qͥꝓpe laboꝛauit ſaluatoꝛ
nec in oĩ mũdi fabꝛica tantũ fatigatiõis
actoꝛ aſſũpſit. in dictis ſuis ſuſtinuit cõ/

Quinta pena ſpiritualis

tradlctões. infactis obſeruatoꝛes. in toꝛ

mentis illuſoꝛes:⁊ in moꝛte expꝛobꝛato /3

res. Idem loquẽs de opere redẽeptionis.
Quid adhuc inqͥt doꝛmitat tua affectio
imo non doꝛmitat ſed moꝛtua eſt ſi huic
nõ rñdet bñficio. Et idem in ſermonib⸗

O dun ⁊ indurati ⁊ obdurati filij adaʒ

qs nõ emollit tanta benignitas: tatalſiã
ma:tã ingẽs ardoꝛ amoꝛis: tã vehemẽs

amatoꝛ:qui ꝓ vilib ſarcinulis tam pᷣcio

ſas merces expẽdit. O dãnati quare nõ
coſideratis hec oĩa vt deũ diligeretis et
tantas penas euaderetis. O viuẽtes ap
ponite coꝛ veſtrũ ad hec intelligenda: vt
veũ ſuꝑ oĩa diligatis:ne vos deſcendere
cum demonib ad in fernũ cõtingat. hoc
eſt etiã pᷣceptũ ſacre ſcripture.⁊ad h̊ ten/⸗
dũt oẽs pᷣdicatões nr̃e vt a pponatis coꝛ

in dilectõe dei. Et huiꝰ amoꝛis ſunt.x.ſi ⸗

gna. Pꝛimũ eſt cum aliqs libenter cogi⸗
tat de deo. Vbi em̃ eſt amoꝛ ibi oculꝰ.vñ
ſuꝑ illud Yoh.xx.DOñe ſi tu ſuſtuliſti euʒ

dicito mihi vbi poſuiſti eũ.dicit glo. HNõ

dicit quẽ.qꝛ ̊ in aio agere ſolet vis amo
ris:vt quẽ ſemꝑ cogitat nullũ aliũ igno/
rare credit. Sapᷣ.vi. Cogitare ð illa ſen
ſus eſt cõſũmatus: ⁊ loquit᷑ de ſapia in⸗
creata. Scõðm ſignũ eſt cũ aliqͥs eſt libẽ
ter in domo dei. Lu. ij. De anna dẽ ꝙ nõ
diſcedebat de tẽplo que meruit intereſſe
pñta tioni dñi in tẽplo. Et xpᷣs cum eſſet
annoꝝ.xij.inuentus eſt in tẽplo.Luce.ij.
Qui matri ſue ⁊ ioſeph ait: Neſciebat?:
qꝛ in his que pꝛis mei ſũt opoꝛtet me eẽ̃.
Et ſuꝑ illud Mat. xxi. Intrauit ieſus in
templũ.dicit glo. Ingreſſus vrbẽ pꝛimo
templũ adijt dans foꝛmã religiõis:vt qͥ/
cunq; imus pꝛimũ domũ oꝛõnis ſi ibi eſt
adeamꝰ. Criſo. ꝓpꝛiũ erat boni filij vtye

niens pᷣmo ad domũ curreret pꝛʒis.tu ãt

imitatoꝛ xpᷣi factus cũ in aliquã ingreſ/
ſus fueris ciuitatẽ: pᷣmo añ oẽm actũ ad
eccłiam curras. Tertiũ ſignuz eſt cũ qͥs
de deo vel cũ deo loquit᷑. Hoc exẽpluʒ in
magdalena que xpᷣm dilexit mulcũ:cuiꝰ
verba que habent᷑ in euãgelio vel de deo
vel cum deo fuerunt. VUñ habes Joh. xi.

SDñe:ſi fuiſſes hic frater meus nõ fuiſſet

moꝛtuus. Alia tria habes Yoh. penulti⸗
Tulerũt inqᷣt dũm meũ ⁊ neſcio v. p.eũ.
Et paulo poſt.Hñe:ſi tu ſuſtuliſti eũ ⁊c⸗
Et iterũ venit maria magdalena annuũ
cians diſcipulis.qꝛ: vidi dnm.i. Pet.iiij⸗
Si qͥs loquit᷑ quaſi ᷣmones dei. Et ſuꝑ
illud. Ro. viij. Quis nos ſeꝑabitx a cha/
ritate xpᷣi:dicit Criſo. Hic amãtiũ mos
eſt vt amoꝛẽ ſuũ ſilentio tegere nequesti:
ſed amicis ⁊ caris ſuis efferũt ⁊ ꝓdũt:et
flãmas infra pectus ſuũ cohibere nõ poſ
ſunt enarrãt frequẽtius:vt ipᷣa aſſiduita
te narrãdi ſolatiũ amoꝛis ſui tapiãt:⁊ re
frigeria imẽſi ardoꝛis aſſumãt. Quartũ
cum qͥs libẽter deũ audit:⁊ audita ab eo
retinet memoꝛiter. Lu.ij. Maria cõſer⸗
uabat oĩaverba hec:ↄferẽs in coꝛde ſuo
Eiuſdẽ.x. Sedẽs ſecꝰ pedes dñi au. vᷣ⸗
illiꝰ. Jo. xuiij. Dui hʒ mã. mea. ⁊ ſer.ea:il
le eſt qͥ diligit me. Quintũ eſt cuʒ qͥs dat
libẽter ꝓ deo. Cantꝭ.vlt᷑. Si dederit hõ
oẽm ſubſtanriã ꝓ dilectõe quaſi nihil de
ſpiciet eam.⁊ Luc̃.vij.dicit dñs de mag
dalena poſt bñficia eius enũerata dimię
tunt᷑ ei pctã multa: qm̃ dilexit multuʒ.i.
Joh.iij. Qui habuerit ſubſtantiã müdi
huiꝰ:⁊ viderit frẽm ſuũ neceſſitatẽ hꝛe:⁊

clauſerit viſcera ſua ab eo:quõ charitas

dei manet in eo. Sextũ eſt cũ qͥs libẽter

pꝓg deo patit᷑ Eccł.ij. In igne ꝓbataurũ ⁊

argentũ.hoĩes aũt receptibiles in cami⸗
no humiliatiõis. Joh.xviij. Calicõquẽ
dedit mihi pĩ: nõ vis vt bibã illũ. Gꝛeg.⸗

in pᷣma parte moꝛalis. Pena qᷣ pe inter⸗
rogat ſi qetus quis veraciter amat. Se⸗
ptimũ eſt cum mãdatis dei aliqs obedit

i. Jo h.v. Hec eſt charitas dei:vt mãda/

eſt charitas dei vt ambulemꝰ ſᷣm mãda
ta eius. YJo. xiiij. Si qͥs diligit me ſer. m-

ſer. Spãluer dicit ſuũ. Jo xviij Hoc eſt

pꝛeceptũ meũ vt diligatꝭ inuicẽ. Et ma

xime amoꝰ? paupeꝝ ſignũ eſt diumi amo

ris. Illi eninon amant ꝓpter ſe:ſed ꝓpter
deũ Pꝛouer.xix.A pauꝑe aũt ⁊ hij quos
habui ſeparant᷑ In eodẽ. Fratres hois

ſerũt ab eo. Octauũ ſignuʒ eſt cum qͥs

amat que deo placent ⁊ odit que deo di/

ſplicẽt. Ad pᷣmũ mouemur exemplo xpᷣi
Math. xij. Quicũq; fecerit volũtatẽ pa
tris mei qͥ iu celis eſt: ille meus frater et
ſoꝛoꝛ ⁊ mr eſt. Ad ſcdᷣm exemplo dauid.

Iniquos odio habui. Item qͥ oderũt te

dñe oderã: ⁊ ſuꝑ inimicos tuos tabeſce/⸗
bam. Amb.in hexameron. Quid nos di
gnũ noſtro referimꝰ creatoꝛi. Cuiꝰ cibo
veſcimur ⁊ diſſimulamꝰiniurias. Nonũ

eſt cum qͥs frigeſcit a ſollicitudie ⁊ amo

re mũdi.Gꝛeg. Tanto frigeſcit qͥs a cu⸗
ris ſeculi qᷓ; to ſurgit ardẽtius in amoꝛẽ

dei. Jdem JYacob qui angelũ tenuit vno
mox pede cl audicauit: qꝛ qͥ vero amoꝛe
ſublimia reſpicit. iam in hunc mũ dũ du
plicib deſiderijs incedere neſcit. Deci⸗/

mũ ſignũ eſt cum aliqͥs magnũ honoꝛẽ

exhibet miniſtris dei. Nam ſicut qͥ eos
ſpernit xpᷣm ſpernit. Math. x. Sic qui
eos honoꝛat:deũ honoꝛat. Eccłli.vij. In
omni virtute tua dilige deũ qͥ te fecit: et

miniſtros eius ne derelinquas. honoꝛa

deũ ex tota aĩa tua ⁊ honoꝛifica ſacerdo/⸗
tes. Per iſta igit᷑ᷣ x.ſigna cõiecturari poſ
ſumus aliquẽ diligere deũ: qð pᷣcipit ſch
tura. Math xxij. DHDiliges dnñm deũ tuũ

ex toto coꝛde tuo ⁊c̃. Excitat etiã cultu/
ra.i.viſio clara: et fruitio in pꝛia que no/

bis ꝓmittunt ex tali dilectõe.i.Coꝛinth.
ij. O, culus non vidit: nec auris audiuit:
nec in coꝛ hoĩs aſcẽdit:que pᷣparauit de/
us his qͥ diligũt eum. Eſa. vero.lxiiij. dẽ.

A ſeculo nõ audierũt:neq; aurib ꝑceꝑe

rũt:oculꝰnõ vidit deꝰabſte que pᷣparaſti

expectãtibi te Jaco.i. Btũs vir qͥ ſuffert

temptationẽ: qm̃ cum ꝓpbatus fuerit ac/⸗
cipiet coꝛonã vite quã reddet deus dili/

gentib, ſe. Mirũ eſt quõ amoꝛ nr a deo

euadere põt:ꝗꝛ ſi venalis eſt:nullus deo

carius emet. Dabit en ꝓ illo regnũ celo

rũ.ſi eſt ad dandũ:nullꝰ dignioꝛ eſt eo qᷓ;

deus cũ ipᷣe ſit ſũme bonus. Vñ nulli po
tius debuit dari qᷓ; ei. Si vero violentiã
reqrit nullus maioꝛẽ violẽtiã ꝓ eo q; ipᷣe
Petit eni cũ gladio euaginato. Aut eni

eſt liuo: inutdͦte

paunperis oderũt eum:⁊ amici ꝓcul receſ/

eum amabis:aut eterna moꝛte interflcie
ris. In ps. Niſi cõuerſi fueritis ab amoę-
re.ſ. mũdi ad amoꝛẽ dei.gladiũ ſuuʒ vi/
bꝛauit. Quot lingua bñficioꝝ ſuoꝝ ap⸗
poſuit:deus ad huc ignẽ amoꝛis accẽdẽ
dum in nobis qͥs poſſet narrare. Ex de/
fectu igithuiꝰamoꝛis erũt hoĩes doõnati
inuidęetes ⁊ dolẽtes de tanta dei bonita/
te:cuiꝰrecoꝛdatio erit eis maxima pena.
Scõdo inuidebũt puritati angeloꝝ:co/⸗
gita ꝙ ſi inuideãt deo ꝙ iuidebũt toti e/
ius curie.ſicut qñ qͥs inuidet et dolet de
ꝓſperiiate alter:etiã inuidet ⁊ dolet de
ꝓſperitate ſue domus⁊ familie.⁊ eſt ſibi
magna pena videre eius pulchꝛã ⁊ mo/
rigeratã vxoꝛẽ:honeſtos filios ⁊ filias:?⁊
cetera que ad ipᷣm ꝑtinẽt.Sic erit in da
natis reſpectu familie dei ⁊ ſuoꝝ:de qua
ſunt btiſſimi angeli Et certe hec erit ma
gna malicia ⁊ indurata iniqͥtas inuide/

re illis qͥ tot bñficia ipᷣis dãnatis cõtule/

rũt. Et hoc illis erit in penaʒ qͥ hic ipſis
btiſſimis angelis nullã reuerentiã fece/
rũt:ſed coꝛaʒ eis inuerecũde peccauerũt
nullã deuotionẽ ad eos habuerũt eis re/
gratiãdo de bñficijs cõceſſis.O chariſſi
me cõſidera dignitatẽ tuã.de qua Hier̃.
Magna eſt dignitas animaruʒ: vt vna/
queq; habeat ab oꝛtu natiuitatis in cu/

ſtodiaʒ ſui angelũ delegatũ.⁊ in pe. An
gelis ſuis mãdauit de te:vt cuſtodiãt te

in oĩibvijs tuis.vñ Berñ. loquẽs de hoc
verbo. Quantã inqͥt debet tibi hoc vᷣbũ
inferre reuerentiã:afferre deuotionẽ:con
ferre fiduciã. Reuerentiã ꝓpter pᷣſentiaʒ:
deuotionẽ ꝓpteribemuolentiã:fiduciã /p/
pter cuſtodiã. Itẽ idem Berñ.loquẽs de
illo vᷣbo.Eſa.lxij.Suꝑ muros tuos hie
ruſalẽ conſtitui cuſtoces. Benignus es
inquit quoniã non es cõtentus noſtroꝝ
fragilitate muroꝝ: ſed ipſis hommũ cu/
ſtodibus angelicã cuſtodiã ſuperponis.
Ad idem ꝑtinet illud Matthᷣ.xviij. Vi
dete ne cõtempnatis vnũ ex his pulillis
Angeli enĩ eoꝝ in celis ſemper vidẽt fa/
ciem patris mei qui in celis eſt Ytem ad
Hebꝛeos.i.capło. Nõne om̃es ſuntad/

miniſtratiõi ſpiritus in miniſteriũ miſſ

* i

Quinta pena ſpiritualis

ꝓpter eos qui hereditatẽ capiũt ſalutis.
⁊2 Lu.xvi.Factũ eſt vt moꝛeret᷑ mẽdicus
2 poꝛ.ab angelis in ſinuʒ abꝛae.⁊ multa
bñficia alia nobis ab angelis ↄferunt᷑p
pter que debemꝰ eos reuereri amare. et
inſoeuotõe habere:⁊ ſpecialiter angeluʒ
cuſtodẽ noſtrũ ne ingrati apud deũ ⁊ ip/
ſos angelos ſimus:ꝓpter hmõi petm̃⁊ a/
lia moꝛtalia multi danabunt᷑ et tñ tales

dãnati ipᷣis angelis ⁊ eoꝝ gloꝛie: ⁊ talis

inuidia erit pena:ſicut eſt pena iuido vi/
dere bonũ illius cui inuider Tertio in/
uidebit ſctõꝝ ſocietati.vñ querit Bona.
di.v. iiij.q.iij. Vtrũ dãnati mallent oẽs
dãnatos eſſe:qᷓ; quoſdã dãnatoſ.quoſdã
btũs dicit:ꝙ ideo ad ſatiandã ſua ĩpijſſi
mã emulationẽ ⁊ odiũ vellent nullos eẽ
btõs:ĩmo miſeros.Et qꝛ nec ipᷣi ad bea/
titudinẽ poſſunt ꝑtingere:nec alios poſ/
ſunt a ſtatu btitudinis ammouere Ideo
in ſemetipᷣis vehemẽter tabeſcũt ⁊ cõfun
dunt᷑. Cõcedendũ ergo eſt ꝙ generaliter
loquendo mallent omes eſſe miſeros qᷓ;
ipſis exiſtentibo miſeris aliquos eẽ bea/
tos.Et ſi obijcitur de illo diuite qui nole
bat fratres dãnari.dicendũ ꝙ qᷓ;uis dã/
nati in generali nollent videre btõs ali/⸗
quos:ſed om̃es miſeros:tñ qꝛ ſpecialius
habent aliquoꝝ amoꝛẽ naturalẽ:⁊ pꝛiua
tum:nollent illos dãnari:alijs exiſtẽtib⸗
in ſtatu gloꝛie: qꝛ ſi illi dã narent᷑. adhuc
tñ maneret emulatio ⁊ occaſio tabeſcen/
di ſi non ſic eſſet de omnibo. Attñ nullos
ita diligunt nauraliter.quin vellent eos
eſſe dãnatos.hoc pacto ꝙ nulli eſſent btĩ
vñ qꝛ vident ipſos eleuatos:ex quoꝝ cõ/⸗
Paretoe cõfundunt᷑⁊ iſti ſunt beati:⁊ qꝛ
oc obtinere nõ poſſunt:ideo non conſe/
quunt᷑ inde ſolatiũ:ſed habent inde ma/
gnũ ſu ppliciũ. Hec ille:Nec tñ haberent
minoꝛẽ miſeriã ſi dãnarentur. Et ponit
exemplũ idem doctoꝛ.Sicut inqͥt homo
ſanus in quo ẽ natura bene diſpoſita ap/
petit cibaria ſibi cõueuiẽtia. homo vero
infirmus appetit ea que nocent: qꝛ eſti/
mat ꝓdeſſe.ſic beati tanq; mente ſani ap
petũt alioꝝ gloꝛificationẽ que vere eſſet
cis ꝓficua ſu ꝓple ſiplaceret deo. Dãnati

vero beatoꝝ dãnationẽ quã eſtimãt ſibh
vtilẽ ⁊ delectabilẽ: ſicut inuidus alceri
ſubuerſionẽ:attamẽ ſi eueniret nõ ꝓpter
hoc miſeria eoꝝ decreſceret: imo ſuccre⸗
ſceret. Multa eni volũt impij ⁊ pctõꝛes
que ſi obtinerẽt eſſent miſerioꝛes. Ad h̊
ↄfirmãdũ multũ valet auctoꝛitas Aug.
in.ij.c vbi dicit:OQ⸗ ira:odiũ:⁊ cecitas in
dã natis excreſcent hec ille.O miſeri dã⸗
nati:o pena crudelis inuidie in deũ: an/
gelos.⁊ ſanctos. Vidiſti ne aliquos in/

uidos ⁊ dolentes de bono alterius:qͥ in

de murmurãt detrahũt ⁊ tab eſcunt ſiue
deficiũt pꝛe triſticia.Sic erunt damnati
triſtes de bonis pꝛedictoꝝ. O canes ra⸗
bidi qᷓ;tuʒ patiemini ex hac inuidia.Co

gitet hanc penã qui poreſt. Iſta pena qp

pe debet᷑inuidis huius mũdi quoꝝ ma/
ximuſ eſt nũerus qui hic ꝓximos nõ dile
xerũt. Vbi notandũ ꝙ licet debeamꝰdi⸗
ligere deſ vt dictũ eſt:⁊ nos ⁊ ꝓximũ:tñ
nõ habemus ſpeciale pꝛeceptũ de amo/⸗
re noſtro:eo ꝙ amare deũ ſit amare ſeio

ſum. Unde Aug. Ylle ſolus nouit ſe di⸗

ligere qui deũ diligit.Siquidẽ ille ſe ſa⸗
tis diligit qui ſedule agit:vt fũmo et ve⸗

ro fruat᷑ bono. Idem cum illa dilectione

quã deus imperat debeat homo dilige⸗
re deuz:ſeipᷣm:⁊ ꝓximũ:nõ tñ ex hoc tria
pꝛecepta data ſunt vt intelligat᷑ nullã eſ/
ſe dilẽctionẽ qua qniſq; diligit ſeipᷣm niſi
qua diligit deũ. Ad amoꝛem ꝓximi inci⸗
tat nos amoꝛ quẽ videmus inter anialia
irrationabilia eiuſdẽ ſpeciei. Eccł.xiij.
Omne animal diligit ſibi ſiłe. Et poſt
omnis caro ad ſiłem ſui cõiunget᷑ Si lu
pus:⁊ leo:⁊ ſerpens nõ exercẽt illã feroci
tatẽ in aĩalia que ſunt ſue ſpeciei quã ex/
ercẽt in alia. quid dicendũ eſt de homĩe
qui deſeuit in alium hoĩem niſi ꝙ feroci⸗
oꝛ et crudelioꝛ eſt lupo leone et ſerpente.
Etiã ipᷣa aqua que naturaliter habʒ pu
gnã cum igne:pacẽ habet cum alia qua
Secũdoincitat fraternitas naturalis ꝗᷓ
eſt inter hoĩes. Augꝰ.in lib. de doctrina
chꝛiſtiana. Si putamus nõ eſſe ꝓximos
niſi qui eiſdẽ naſcunt᷑ parentibꝛ:adam ?⁊
euam intẽdamus:⁊ om̃s fratres ſumus.

S

el
lie
/
te,
o

174
08

Voluit deus vnicũ hoĩem pmo foꝛma/

re ex quo omes ꝓcederẽtvt tanq; fratres
omnes hoies ſe amaret. Non ſic legimꝰ
factũ in angelis vel in animalib.alijs di

lectio eſt debitũ naturale quo vnꝰ homo
eſt obligatus alteri a quo debito nullus
abſoluit᷑ qtũcũq; ab eo ſoluat᷑ Vnde ſu
per illud Ro.xiij. Nemini quicqᷓ; debea
tis niſi vt inuicẽ diligatꝭ.dicit gio. Aug.
Sola charitas eſt que etiã reddita ſem/
per detinet debitoꝛẽ. Jus cõmune gene ⸗
ris humani videt᷑ cõtineri in illis duob
mãdatis.qð ab alio oderis tibi fieri: vi/
de tu ne aliqñ alteri facias Tho.iiij. Et

Math. vij. Quecũq; vultis vt faciãtvo

bis hoĩes:⁊ vos eadẽ facite illis. Tertio

fraternitas ſpũalis:de qua Augꝰ.in lib.
de diſci plina chꝛiſtiana. Omnes quidẽ
ſrẽs ſᷣm ꝙ hoĩes ſumus qᷓ;to magis ſᷣm

wVWechꝛiſtiani ſumꝰ. Ad id ꝙ homo es v/

nus pater fuit adam:vna mater fuit eua

ad id ꝙ chꝛiſtianꝰ:vnus pater eſt deus:

vVna mater eſt eccłia. Hec fraternitasitã
to eſt melioꝛ fraternitate naturali:qᷓ; me
lioꝛem habet patrem deũ. Matth. xxtij.

Patrẽ nolite vocare vobis ſuper terraʒ:
VYnus eſt em pater veſter qui in celis eſt.

Quarto exemplo xp̃ᷣi qͥ tantũ hoĩem di⸗

lexit: vt ꝓeius redemptiõe moꝛi voluit.

Hocexemplo angeli:qui adeo amant

hoĩem vt cuſtodiãt eum in oĩbvijslſuis
Amãdus eſt aũt chꝛiſtianus:ſicut chꝛi/
ſtus amauit nos.ſ.amoꝛe gratuito: amo

re recto:amoꝛe diſcreto:amoꝛevehemẽti:
amoꝛe fructuoſo:amoꝛe ꝑſeuerãti.Om/
nis igit᷑ amoꝛ talis deerit a dãnatis:⁊ e/

runt in inuidia ꝑpetua ⁊ doloꝛe ⁊ triſti/

cia de omniũ ſanctoꝝ ſaluatõe O qᷓ; gra

nis pena vbi mater inuidebit filio: ⁊ do⸗

lebit de eius ſalute:⁊ filiꝰ de patreꝛ ma/

tre:ſic ꝙ vellet ipᷣos ſecũ dãnari:vt dictũ

eſt. Quarto dãanati inuid ebũt paruuloꝝ
pene leuitati. Iſti erũt valde multi qͥ in
vteris matrũ moꝛtui ſunt:aut ante bap/

tiſmũ:aut tẽpoꝛe circñciſionis ante circũ
ciſionẽ:⁊ bꝛeuiter quotquot moꝛiunt᷑ in
Plo pctõ oꝛiginalidãnabunt᷑ ſic ꝙnunqᷓ;
videbũt deũ gloꝛifice:nõ tñ patient᷑ penã

ſenſitiuã. Vnde Augꝰ. in lib.de fide ad
Petrũ ait:Firmiſſime tene⁊ nullatenus
dubites:nõ ſolũ hoĩes iam ratiõe vten/
tes:verũetiã paruulos qui ſiue in vteris
matrũ viuere incipiũt: ⁊ ibi moꝛiunt᷑:ſi⸗

ue de matriba iaʒ nati ſunt ſine ſacramẽ

to ſancti baptiſmatis qð datur: In noĩe
patris et filij et ſpũſſancti. de hoc ſeculo
tranſeũt ignis eterni ſempiterno ſuꝓpli/
cio puniẽdos.qꝛ ⁊ ſi pctm ꝓpꝛie actionis
nullũ habuerũt:oꝛiginalis tñ pcti dãna⸗
tionẽ carnali cõceptiõe ⁊ natiuitate tra⸗
xerũt.hec Augꝭ.Que auctoꝛitas quali/
ter ſit intelligẽda:videin.q.de malo.ſan
cti Tho. xluij.ar.ij.ad pꝛimũ.ibi enĩ cũ
ſequẽti arti.iij.pulchꝛa habent᷑. Alexan
der autẽ de halis in.ij.dicit:ꝙ lʒ in igne
ſint eterno ab illo tamẽ nõ patient᷑:ſicut
⁊ dãnati ꝓpꝛio pctõ: vñ aliter eſt in igni
ſerunnalttermanns hoĩs: qꝛ ferrũ non
patit᷑:ſed manus patit᷑. Sic erat de par/
uulis vt de ferro. Exemplũ huius habe⸗
mus Danielis.iij. In triba pueris qͥ am
bulabant in medio flãme laudãtes deũ
⁊ benedicẽtes dño:⁊ non tetigit eos om/
nino ignis:neq; contriſtabit:nec quicqẽᷓ
moleſtie intulit. Sic eſt ſentẽtia doctoꝝ
paruuli in oꝛiginali nũqᷓ; patient᷑. Su
per iſtis inuidebũt dãnati patientes pe/

nas hoꝛribiles:ĩmo credi poteſt ꝙ etiam

inter ſe inuidebũt.⁊ ipſis demonib deſi⸗
derantes ipſis maioꝛes penas.Et quia

deſideriũ ſue inuidie nullum ſoꝛtiet᷑ effe
ctum valde dolebũt. Et hec pena maxi/

me debet his patrib et matrib qui ſuo
malo regim ine interficiunt paruulos in

vteris matrũ:qui etiam occidũt ante ba
ptiſmũ:aut flumine necantvel aliter. Et

vere crudeliſſima mater eſt que ꝓpꝛium
filiũ iugulat qualitercũq; ipᷣm concepit.
hoc nunqᷓ; beſtia faceret:quomodo ergo

mater hoc poteſt facere. Nõne debet ma

gis timere deũ quẽ offendit interficiẽdo

natũ ſuũ:qᷓ; quãcunq; mundanã verecũ/
diam. Vere ſic: Chariſſimi diligamus
deñ:⁊ ſic noſipᷣos diligemus:⁊ pximũ ſi/
ue angelos in eoꝝ pᷣſentia a pctis abſti/

nendo ſiue boĩes poſſibiles ad ſe glutem.
d 1

Sexta pena ſpiritualis

HBec eſt cognitio qua debemus cogno/
ſcere deũ ⁊ ꝓximũ:ſcilicet amoꝛe recto et
honeſto. Ideo de hoc nõ obſeruantib di
citur. Conuertant᷑ in infernũ om̃es gen/
tes que obliuiſcunt᷑ deũ ⁊c.

EFEvxta pena ſpiri⸗
ſtualis in danatꝭerit timoꝛ pe
ne.. VUnde Bꝛeg. Dic flãma
que ſuecendit illuminat:illic ignis cruci
ans obſcurat.hic metus amittit᷑ cum tol
lerari incipit quod timebaf:illic doloꝛ di
laniat ⁊ pauoꝛ anguſtat. Hoꝛrẽdo igit᷑
modo:tunc erit repꝛobis doloꝛ cum foꝛ⸗
midine. Vnde iſte timoꝛ erit quadru/
plex: quia.
Pꝛimo timebũt iudicem ſupernũ.
Secũdo cuneũ fraterrn.
Tertio demones hoꝛribiles.
Quarto penas terribiles.
Piꝛꝛimo igit᷑ timebunt iudicem ſuper/⸗
uum. Cogita ſi potes quãta pena⁊ quã/
to doloꝛe toꝛquet᷑ puer in ſcola ſentiens
ſe deliquiſſe: ⁊ videns magiſtrũ iratũ cũ
virgis delicatis:⁊ ſcindentibꝛ volentem
ipᷣm verberare. Plus adhuc latro timet
adiudicatus ſuſpẽdio videns patibulũ:
ita vt etiã aliquãdo quaſi exanimis defi

cere videat᷑. Vere talis timoꝛ quaſi ni /

hil eſt ad illũ timoꝛem quem dãnati pa/
tient᷑ videntes iudicem iratũ. De foꝛma
iudicis habet᷑ in magiſtro. di.xlviij.iiij.
Vlbi dicit᷑ ſic: In foꝛma vtiq; ſerui iudi/
cabit:vt videant mali in quem pupuge/
runt. xxxvij.⁊. xij. ? Apoca.i.Diuinitatẽ

vero illiꝰ mali nõ videbũt. nde Eſa.

xxvi. Tollaf impius ne videat gloꝛiam
dei.humanitatẽ videbũt ⁊ timeãt.diuini
tatem vero nõ:ne gaudeãt.diuinitas em̃
ſine gaudio videri non poteſt. Hec ille.
Et in fine ca.ij. Apparebit terribilis im
pijs ⁊ mitis ſuſtis. Erit enim timoꝛ ma
lis:⁊ lumen iuſtis.a pparebit terribilis.i.
terroꝛẽ eis incutiet: bonis delectationẽ:
ſicut idẽ ſol ſanis oculis delectabilis eſt:
egris vero odioſus.Et.capᷣ.v. Virtutes
gquoq; celoꝝ ⁊ angeli dicunt᷑ moueri non

motu dãnationis:vel aliqua ꝑturbatòe
pauoꝛis:ed quadã admirariõe eoꝝ que
viderint. Vnde Job.xxvi. Colũne celi
pauent aduentũ eius. Ideo dicit᷑:dies il
la dies ire:dies calamitatis ⁊ miſerie:di⸗
æs magna ⁊ amara valde. Sopho.i. Ju
xta eſt dies dñi magnus dies ire.di Illa
dies tribulatiõis ⁊ anguſtie:dies calami
tatꝭ⁊ miſerie:dies tenebꝛaꝝ ⁊ caliginis:
dies nebule⁊ turoinis.Oq; tremeda eſt
dies talis. Ideo tremens tota eccłia can
tat frequẽter. Libera me dñe de moꝛte e⸗
terna in die illa tremẽda. Et felix eſt qui
illũ diem pᷣcauet.iuxta cõſiliũ ſa pientis.
Eccł.vij.Diem malã pᷣcaue. Iſte timoꝛ
debet illis qui hic timere deũ noluerũt.
Sunt autẽ ſex differentie timoꝝ.ſ.timoꝛ
mũdanus:humanꝰ:ſeruilis: naturalis:

initialis:filialis:ſiue reuerẽ tialis. Sech

timoꝛ filialis eſt ille quo timet᷑ deus non
ꝓpter cõmodũ:vel incõmoduʒ:vel alias
coditiões timẽtis.ſed ꝓpter còditiões e/
ius qui timet᷑: vt cum quis timet deũ of
fendere ꝓpter amoꝛẽ quẽ habet ad eũ ex
bonis cõditionib eius. Vnde ꝓcedit ta
lis timoꝛ ex amoꝛe.⁊ id eo dicit᷑ filialis:ↄ
iſte eſt timoꝛ qui viros ſolet multũ ſctõs
cruciare de peccatis pᷣteritis. Sunt eniʒ

certi multi qui peccauerũt et neſciũt ſibt

peccata remiſſa:qꝛ neſcit homovtrum o⸗
dio vel amoꝛe dignus ſit.Eccłli.ix. Exẽ⸗
plum de abſalone.ij. Regũ.xvij. Qui e⸗
rat in magna anguſtia:ex hoc ꝙ nõ erae
carus de remiſſione paterne offenſe. Et
ad hoc inuitat ſcriptura. Hicit eccłia.v.
De ꝓpiciato peccatoꝝ noli eẽ ſine metu:
neq; adijcias peccatũ ſuꝑ peccatũ.⁊ ne
dicas miſeratio dei magna młcitudinis
peccatoꝝ meoꝝ miſerebit᷑ Miſericoꝛdia
enim ⁊ ira ab illo cito ꝓximant:⁊ in pec⸗
catoꝛes reſpicit ira illiꝰ. Non tardes cõ⸗
uerti ad dñm: ⁊ ne differas de die in diẽꝛ:
ſubito enimveniet ira illius:⁊ in tempo⸗
revindicte diſperdet te. Item iſte timoꝛ
multũ cruciat bonos: etiaʒ de pꝛeteritis
operibo:qꝛ neſciũtvtrum placuerũt deo.

Eccleſia.ix. Sunt iuſti atq; ſapientes:⁊K

₰

Eerit timoꝛ pene

Opera eoꝑ in manu dei. Et tamen neſcit
homo vtrum ⁊c.ſed omnia in futurũ ſer
uant᷑ iuncta. Exemplũ in vitis patrũ de

quodã ſancto patre: qui cum videret᷑ ti/

mere de moꝛte: queſierunt ab eo fratres
an ti meret.Et ipſe reſpõdit in hunc mo/
dum.Seruaui mandata dei iuxta poſſe
meũ.ſed homo ſum: ⁊ neſcio vtrũ opera
mea placuerũt deo an nõ:⁊ ideo nõ ſum
ſecurus donec veniã ante eum. Item iſte
timoꝛ eſt qui multũ bonos cruciat de pꝛe
ſenti Timent enim cõtinue ne in aliquo
opere foꝛte oculos ſue maieſtatis offen/
dant: ſicut famulus diſciplinatus aſſi/
ſtens coꝛam regia maieſtate eſt in timo/⸗
re continue.Exemplũ de Job.ix. Vere/
bar omnia opera mea ſciens ꝙ non par/
ceres delinquẽti. Ad hunc timoꝛẽ videt᷑
imuitare. ps.dicit. Seruite dño in timo/

xre. Innuens per hec verba ꝙ in ipᷣo ope/
re ſeruitij ſemper timerevidemus. Item

iſte eſt qui etiaʒ eos multũ cruciat de fu/
turo:qꝛ nõ ſunt certi.quin foꝛte finaliter
cadant in aliquã eius offenſaʒʒ: qꝛ neſcit
homo finem ſuum. Eccłia.ix. Exemplũ

de ſene qui audiens caſum alterius ſan

cti viri timens illud de ſe dixit cõdolen/
do illi et timendo ſibi.Ille heri: ego ho/

Adie. Iſte eſt qui eoſdeʒ multũ cruciat de
occultis. Sciunt em̃ ᷣm apłm.i. Coꝛin /
thioꝝ.iiij. ꝙ qᷓ;uis non ſint ibi in aliquo
rõſcij de peccato.tamen nõ ideo iuſtifica
ti. ⁊ ideo timent ne aliquod occultũ ha/
beant quod deo diſpliceat. Exemplũ de
Dauid qui ſic timens exclamauit dicens

Delicta quis intelligit:ab occultis meiſ
mũda me dñe. Itemiſte eſt qui facit eos
aſſidue ſollicite ſe mundare de maculis
venialibus:exemplo ſponſe que ſollicite
purgat ſe ab omnib imundicijs: etiam
que credit ſponſo diſplicere. Et hoc eſt
quod dicit apoſtolus.ij. Coꝛinthio.vij.
Perficientes ſanctificationeʒ in timoꝛe
dei.hec eſtenim ꝑfecta ſanctificatio cum
non ſolum a maioꝛib:ſed etiam a mino-
ribus anima ſanctificat᷑. Iteʒ iſte eſt qui
fraquenter facu timere offenſam. vbi nõ

eſt. Gꝛego. Bonarũ mentium eſt ibi en
pam agnoſcere: id eſt timere vbi culpa
non eſt. Exemplũ in hiſtoꝛia tripartita.
libꝛo.vij. VNbi dicit: ꝙ cum iulianus apo
ſtata imperatoꝛ feciſſet in quo.dam ma/
gno feſto ante ſeipᷣm poni vaſa: vt moꝛe
im periali ad honoꝛem ſuuʒ thus impo/
neret᷑:fecit ad hocvocari quoſdã chꝛiſtia
nos idolis iuxta occultatis:qui cum ſim
plici animo ad honoꝛeʒ imꝑatoꝛis thus
pꝛoieciſſent:nihil de illis idolis ſcientes
impꝛoperarũt eis idolatre ꝙ thus ido/
lis ſacrificaſſent:quod illi aduertẽtes ex/
clamauerũt petentes ſibi dextras ampu
tari:licet nihil feciſſent in reuerentiã ido
loꝛum. Iſte eſt timoꝛ qui omne malũ ex/
cludens ꝓpter euʒ:non dimittit quin dei
faciat volůtatem. Eccleſiaſtici.xxxiiij.
Qui timet deum nihil trepidabit⁊ non
pauebit. Timentis dominũ beata eſt a/
nima eius.Et ſequit᷑. Oculi domini ſu⸗/
per timentes eum. Et.i capᷣ. Timoꝛ do /
mini gloꝛia ⁊ gloꝛiatio ⁊ leticia ⁊ coꝛona
exultationis. Timoꝛ domini delectabit
coꝛ. Timenti deũ bene erit in extremis:
⁊ in die defunctionis ſue benedicet᷑. Ti⸗
moꝛ domini expellit peccatũ.nam qui ſi/
ne timoꝛe eſt non poteſt iuſtificari. Et.ij
capitulo. Qui timent dominũ:inquirẽt
que beneplacita ſunt illi: ⁊ qui diligunt
eum replebunt᷑ lege ipſius. Qui timent
dominũ cuſtodiũt mandata illius:⁊ pa/
tientiam habebũt vſq; ad inſpectionem
illius dicentes. Si penitentiã non ege/
rimus:incidemus in manus dei: ⁊ nõ in
manus hommũ. Et ps. Beatus vir qui
timet dominũ:in mãdatis eius cupit ni/
mis.id eſt valde.ſte igit᷑timoꝛ eſt filia/
lis quo nihil derelinquit᷑ eoꝝ qui perti/
nentlad ſalutem. Exemplo Thobie.i.c.
qui nec pꝛopter timoꝛem moꝛtis nec re/⸗
rum dimittebat moꝛtuos ſepelire. Dã/
nati vero hoc timoꝛe caruerunt:⁊ ideo ti
moꝛe ſeruili perpetuo timebũt.Creden/
dumq; eſt ꝙ ad maioꝛem cumulum ſue
damnationis timoꝛ ⁊ terroꝛ tantus quo
pauebũt in cõſpectu iudicis ſemderina

Sextapena ſpiritualis

nNebit in eis Cogita qᷓ;to timoꝛe terretur
latro videns iudicẽ volentẽ eum ad moꝛ
tem condẽnare:ſed vere maioꝛi timoꝛe ſi
ne cõparatione timebũt damnati viden
tes iudicem ſcʒ chꝛiſtũ eos condẽnanteʒ
ad ꝑpetuam inferni penam: ⁊ dicentẽ il/
lud Math. xxv. Diſcedite a me maledi
cti in ignem eternũ quipa.eſt diabolo et
angelis eius. Timebũt ſecũdo damna/
ti cuneum fraternũ.i.ſocietatẽ tot dãna/
toꝛũ hominũ:quiavt dictum eſt pluries
multuʒ affligent᷑ ex tanta ſocietate:ſicut
timẽt incarcerari cũ multis alijs ex qui/
bus ſciunt penum carceris augmentari
NRã ſi ponerẽt᷑ plures infirmi fetidiſſimi
⁊ calidiſſimi ĩvno carcere:tũc qᷓ;to płres

eẽnt tãto plus timerẽt hi qͥ ulic eſſent po

nendi:ſic erit de carcere infernali:immo
tiã homines damnati tam erunt hoꝛri/
biles ad videndũ ꝙ vnuſquiſq; pauebit
alium videre. VUnde ſicut homo defigu/
ratus vel moꝛtuus q̃ttuoꝛvel quinq; die
bus infert timoꝛẽ magnũ:ita vt etiã aliqᷣ
quaſi perdãt ſenſum ⁊ maxime inopina
ta vi ſione alicuius terribilis:ſic damna
trex viſione:mutua maxime timebũt ad
augmentuz ſue damnationis. Iſai.xiij.
Vnuſquiſq; ad pꝛoximũ ſuum ſtupebit
facies combuſte vultus eoꝛum:et Eccł.
xxi. Pauoꝛ operantibus iniquitatẽ. De
iſto pauoꝛe etiam dictum eſt in ſexta pe/
na coꝛpoꝛali:videtur tamẽ magis timoꝛ

pertinere ad penam ſpiritualẽ qᷓ; coꝛpo/

ralem:qᷓ;uis etiaʒ pauoꝛe ſiue timoꝛe rei
viſe coꝛpoꝛaliter ſenſus immutent᷑ patiẽ/
do:ſed ille timoꝛ ſpiritualis poterit ma/
gis cauſari ex viſione anime turpiſſime
ex defoꝛmitate peccati. Legimus enĩ in
vitis patrum ꝙ cum quidã ſenex ambu
laret per heremũ adiunxit ſe ei angelus
in ſpecie humana. Cum aũt veniſſet ad
quoddã cadauer ſene obturãte nares ſu
as ꝓpter fetoꝛeʒ angelus non obturauit
Euntibus illis vltra obuiauerũt cuidã
iuueni:angelo autẽ obturante nares ſe/
nex non obturauit:qui dixit angelo. In
pᷣſentia cadaueris nares nõ obturaſti et
in pᷣſentia iuuenis obturas. Vnde boc:

dixit ei angelus. Iſti fetoꝛes coꝛpoꝛales
non ledũt nos: ſed peccata hominũ illa
fetẽt nobis. VUnde tollerabilius fetet ca
nis putridus hominibus qᷓ; anima pec⸗
catrix angelis In inferno igitybi anime
ſe mutuo videbũt ſiue intelligẽt nõ obſtã
te coꝛpoꝛe vna infert alteri ⁊ fetoꝛem ⁊ti
moꝛem. Et iſta pena timoꝛis debet illis
quhi ꝓpter hominũ timoꝛẽ ⁊ verecun
diam dimittũt bene agere ⁊ ſaluti ſue ꝑ

uidere Et iſte dici poteſt timoꝛ humanꝰ

quo ducti homines magis eligunt ma/
lum anime qᷓ; coꝛuis: ſimiles illi de quo
dicit᷑ ꝙ eundo ad foꝛuʒ poꝛtabat ſotula/
res in collo magis eligens ledere pedes
5 ſotulares:magis em̃ aliqui timent ꝑ/
ere bona rerum mundanaruʒ qᷓ; coꝛpo
ris ĩmo qᷓ; anime Quot cõmittunt pecca

4

ta etiam pꝛo vno denario iurando et pex

iurando deus nouit.Contra hunc timo
rem dicit chꝛiſtuſ Math. x. Nolite time
re eos qui occidũt coꝛpus:animã aũt nõ
poſſunt occidere.Sed potius eum time
te qui põt aiam ⁊ coꝛpus ꝑdere in gehẽ/
nam. vſte igit᷑ eſt malus timoꝛ:⁊ ideodu
cit ad alium maioꝛẽ timoꝛẽ. Tu em̃ ſcis

q;ta pena ſit eſſe in timoꝛe alicuius hois

Eredo em̃ ꝙ oẽs aliqñ aliquẽ timuerũt
⁊ ex inſperato territi ſunt:⁊ſi ille terroꝛ ſi

ue timoꝛ duraret: nunqᷓʒ in hoc mundo

gauderẽt Cogita igit᷑ qʒta pena ſit dam
natis eſſe in ꝑpetuo pauoꝛe⁊ timoꝛe alio
ruʒ dãnatoꝝ. Tertia pena timoꝛis erit

ex viſione demonũ. Et licet etiã ſit dictũ
deviſione demonũ in ſexta pena coꝛpoꝛa

li:verũtamẽ etiã videbunt᷑ ſpiritualiter.

Vnge ſicut aie beatoꝝ videbunt deum

clare:⁊ eo fruent᷑ ⁊ gaudebũt: ita aĩie dã⸗
natoꝛũ videbũt demones per intellectũ:
⁊ iſta viſio ſpiritualis eis infert magnuʒ
timoꝛẽ. Experimur em̃ ꝙ nominatio eiꝰ

infert timoꝛẽ:q̃ʒto magis eius viſio ſpi/

ritualis.Et iſta pena erit his qui nolũt

eum hic timere ſed acquieuerũt ſuis tẽ/

ptationibus ⁊ cõſilijs ſuoꝝ ſequẽdo ma

las ſocietates:ita ꝙ nec habuerũt timo/

rem ſeruilẽ:qui eſt cũ quis nõ amoꝛe iu/

ſticie:ſed timoꝛe gehennevel alterius pe

—

☛ SπU SSS

erit timoꝛ pene

ne abſtinet a malo vel facit aliquod bo/

num. Calis fuit pharao qui cu flagella/
batur dimittebat ppłin:ſed qñ tolleraba

tur nec dñm cognoſcebat nec populũ di/
mittebat: ſicut patet Exodi.ca.vlti. Ta
lis fuit anthiocuſ qui infirmitate flagel

latus oꝛabat dñm.ij. Mach.ix. Vbi di /

citur. Suꝑbe locutus eſt venturũ ſe hie/
roſolymã ⁊ cõgeriẽ ſepulchꝛi liudeoꝝ eũ
fcturuʒ: ſed qui vniuerſa conſpicit dñs

deus iſrael ꝑcuſſit eum inſanabili ⁊ inui

ſibili plaga:ita vt coꝛpoꝛe impij vermes
ſcaturirẽt odoꝛe etiã illius ⁊ fetoꝛe exer/
citus grauaret᷑ ⁊ cũ nec ipᷣe iam fetoꝛ em
ſuũ ferre poſſet ita ait. Juſtum eſt ſubdi

tum eſſe deo ⁊ moꝛtalẽ nõ paria deo ſen/

tire. Oꝛabat autem hic ſceleſtus dñũm a
quo nõ eſſet miſcdᷣiam cõſecuturus:⁊ ci⸗/

uitatẽ ad quã feſtinãs veniebax vt eam

ad ſolum deduceret:nõ optat liberã red/

dere. Et ibi multa ꝓmiſſa ⁊ vota ponun

tur.Et ſequit᷑ in fine capituli. Igithomi

cida ⁊ blaſphemus peſſime ꝑcuſſus:⁊vt

ipe alios tractauerat ꝑegre in montibus
miſerabili obituvita functus eſt. Et hoc

quia ſolo timoꝛe pene mouebat᷑. Tales

erũt iudei plures qui timoꝛe pene legeʒ
ſeruabãt:quib xpᷣiani multũ vident᷑ pe/

ioꝛes qui nec timoꝛe nec amoꝛe ſeruãt le

gem quã amoꝛe ſeruare deberẽt Sʒ alij
timoꝛe ſeruili ſunt ſicut pirate qui viden
tes tempeſtatẽ faciũt vota confitent᷑ ⁊ ꝓ
mittunt mirabilia:ſed ſtatim ceſſante tẽ

peſtate redeũt ad ludos ⁊ blaſphemias

⁊ alia mala cõſueta. Tales ſunt iterũ ſi/
miles poꝛcis ⁊ canibus qui percuſſi fugi

unt de domo ad hoꝛam:ſed ſtatim reuer

tunt᷑ ⁊ faciũt tedia cõſueta. Item ſunt ſi/
miles cuidaʒ ruſtico trufatoꝛi: de quo di
citur:q cum duceretvaccam ⁊ vitulũ ad

montẽ ſancti michaelis inter fines bꝛita

nie ⁊ noꝛmanie et videret venire fluxus
maris exclamauit dicens. O beate mi/
chael libera me ⁊ dabo tibi vitulum. Li
beratus autẽ dicit ſic. Beatus michael

bene erat fatuus ſi credebat ꝙ darem ei

vitulũ meũ.Et ecce iteꝝ fluxus auaſi in

noluens eũz exclamauit dicẽs. O beate

michael libera me ⁊ ꝓmitto tibi vaccam
⁊ vitulũ. Liberatus aũt dixit.O micha
el michael nec vitulũ nec vaccam habe⸗
bis. Cum autẽ ſic quaſi ſecurus incede/
ret:ecce iterum ſluxus inuoluens ⁊ ſuffo
cans eum ⁊ vaccã ⁊ vitulũ. Sic multi in
neceſſitatibuſ aut infirmitatibus multa
pꝓmittunt ꝙ ſcʒ bene viuent reſtituent ſi
habẽt de alieno:vota faciunt:ſed ſanivel
poſt periculũ nihil faciunt:⁊ideo quãdo

credunt ſecure viuere ſuꝑuenit moꝛs et

inuoluunt᷑ cũ ſuis peccatis in infernuʒ:
qua nec ſe emendauerũt nec reſtitutio/
nem fecerũt:aut vota ſoluerunt: iuxta il/
lud.i.Theſſa.v. nm em̃ dixerunt pax
et ſecuritas:tunc repẽtinus eis ſuperue
niet iteritus ſicut doloꝛ invtero habẽtis
2 non effugient. Et ibi lo quit᷑ apłlus de
die iudicij dicẽs. Dies dñ ſicut fur: ⁊ ita
in nocteveniet.Et poteſt etiam intelligi
de die moꝛtis. Notãdũ aũt ꝙ iſte timoꝛ

ſeruilis ſᷣm ſe nõ eſt peccatũ ſicut mũda

nus ⁊ humanus. Non em̃ eſt malũ in ſe
cauere a peccato ꝓpterttmoꝛẽ pene: ſed
tamẽ ſemꝑ eſt cũ peccato. Unde Augu.

ſuper illoverbo. Confige timoꝛe.t.c.me⸗
dicit de tali. Vnijt in homine peccandi
voluntas:⁊ ſequeret̃opus ſi ſperaret᷑ im

punitas. Conſtat autẽ ꝙ peccãdi volun
tas peccatũ eſt ꝓpter hoc dicit᷑i. Joheiiij⸗

Timoꝛ non eſt in charitate:quia chari⸗

tas exeludit peccatuʒ. Et ideo cauere a

malo timoꝛe pene tantũ attribuit᷑ malis

cauere autẽ a peccatis amoꝛe iuſticie at/
tribuitur bonis iuxta illos verſus oꝛatij.
Oderunt peccare mali foꝛmidine pene.
Oderũt peccare bonivirtutis amoꝛe:ta
lis timoꝛ non facit euadere penas quas
timet. Exemplũ de duobus ſocijs cleri/

cis de qͥbus diciĩ ꝙ ſe multũ diligẽtes di

xerunt adinuicẽ ꝙ qui pꝛimo moꝛerer̃dre
diret ad alterũ ſi poſſet. Factũ eſt autẽ vt

alter moꝛeret᷑ facta conſeſſione ⁊ recepto

viatico cuʒ fletu. Poſt aliquot vero tem
pus apparuit ſocio: ⁊ qſiuic ſocius quo/
modo ei eſſet ⁊ reſpondit ꝙ male: qꝛ dã/
natus erat.Et ſocius. Nunquid pꝛoſuit
tibi coufeſſio viaticum ⁊ lachꝛime quas

Sexta pena ſpiritualis

effadiſtin exrremio, Erille. Non auia

oĩa feci ex ſelo moꝛtis timoꝛe. Ideo dici
tur Pꝛouerb.xi. Juſticia liberabit a moꝛ

te:ipſa eſt em ſola que facit euadere viſi/

onem demonũ hmoi timoꝛ nõ facit time

re filiũ dei: ⁊ per cõſequẽs heredẽ regni

Nõ ergo timeamus deuʒ ſolo tali timo

re:ſed magis filiali:de quo pꝛius dictuʒ
eſt vt euadere valeamus timoꝛẽ illum pe
Ralẽ quo demões videbunt᷑.Quarta pe/
na timoꝛis erit in dãnatꝭ ꝓpter penas ve
hementes quas patient᷑. Quantũ time/
res ſi videres ignem in quo opoꝛteret te

renere digitũ per hoꝛam:et magis ſi per

diem:⁊ adhuc magis ſi totũ coꝛpus per

annũ ⁊ coꝛpus tuuʒ deficere nõ haberet

Cogua autẽ ſi potes quãto timoꝛe dam
nati timent qui ꝑpetuo et ſine fine tantũ
2 talem ignẽ patient᷑de quo igne dictuzʒ
eſt in pꝛima pena cepo:dli⸗ r non ſolũ
ignem ſed ⁊ frigus intenſiſſimũ et alias
penas de quib dictũ eſt. Quantũq; eniʒ
ſtent in interno damnati ule pene nõ mi
tigabunt᷑: quia in inferno nulla eſt redẽ/

ptio:nulla penarũ alleuiatio:⁊ ideo onmm

quanto timoꝛe poſiti ſunt in inferno tan

to timoꝛe ſemꝑ timebũt. O deus quãta

pena eſt iſta. Sciũt em̃ pauperes chꝛiſti
q; timent pꝛedones ⁊ raptoꝛes. Videa
mus igitur chariſſimi quomodo iſtuʒ ti

moꝛẽ poterimus euadere. Certe euade/

mus ſi de timoꝛe ſeruili tranſeamus ad /

initialẽ ⁊ filialẽ:quod ſic fit. Cum pecca

toꝛ audit pᷣdicari penam eternã et terri/
tus abſtinet a malis ſolumvt vitet penã
timet ſeruili timoꝛe:⁊ non eſt adhuc iu/
ſtus qᷓ;uis abſtineat a peccato quia ſi nõ
eſſet pena quã foꝛmidac:nos abſtinereta
peccato: ⁊ ideo in eo eſt amoꝛ peccati ra/
dicaliter. Iſte dum abſtinet a malis aſ/
ſueſcit ſe bonis: ac per hoc incipit ama/
re bonum ⁊ delectari in illo:quod cum ce
pit amare expelleref amoꝛ peccati: quia
uõ patiunt᷑ ſe ſe amoꝛ iuſticie ⁊ amoꝛ pec
cati:ſimul etiam expellet᷑ timoꝛ ſeruilis
qui lolam penã timuit:⁊ iam cũ charita

æ incipit eſſe timoꝛ inicialis qui adhuc
vnum oculã habet ad penam: ſed alterã

habet ad offenſaʒ ne cõmittat. Interim
bene agendo creſcit charitas:⁊ ſimul cũ
hoc creſcit timoꝛ offenſe ⁊ diminuitur ti
moꝛ pene:donec totus intuituſ animi ſi
ad offenſam nõ ad penam:⁊ tunc eſt ꝑfe
cta charitas:⁊ tunc expellit᷑ timoꝛ inicia
lis ⁊ ſuccedit filialis cuius vſus in pᷣſen⸗
ti eſt reuereri ⁊ timere ne offenſa fiat. NHe
ergo incurramus timoꝛẽ tantarũ pena/
rum ſaltẽ habeamus timoꝛẽ inicialẽ ad
quẽ incuriendũ dicit Joh.bap. Math.
iij. Nidens multos phariſeoꝝ ⁊ ſaduce
noꝛũ venientes ad baptiſmũ ſuum dixic
eis. Pꝛogenies viperarũ quis demõſtra
uit vobis fugere a ventura ira. Facite er
go fructũ dignum penitẽtie:iam enim ſe
curis ad radicẽ arboꝛis poſita eſt. Om/
nis ergo arboꝛ que nõ facit fructũ bonũ
excidetur ⁊ in ignẽ mittet᷑. Qui poſt me
venturus eſt foꝛtioꝛ me eſt cuius ventila
bꝛũ in manu ſua ⁊ ꝑmundabit aream ſu
am:⁊ cõgregabit triticũ ſuum in hoꝛreũ
paleas autẽ comburet igni inextingui/
bili. Iſte habet duas alas que date ſunt
mulieri ad volandũ in deſertũ penitẽtie
Apocal.xij. Duo pᷣdicti timoꝛes ſcʒ pe⸗/
narum offenſe multas animas fecerunt
volare ad penitentiã. Exemplũ de that/
de meretrice de qua dicit᷑ ꝙ tãte pulchꝛi⸗/
tudinis extitit ꝙ multi ꝓpter eam vendi
tis ſubſtãtijs ſuis ad vltimã paupertatẽ
deuenirẽt:ſed ⁊amatoꝛes ſui pꝛe ʒelo illi
us litibus inter ſe ↄſertis frequẽterchaꝝy
dis limina ſanguine replebãt: quod cuʒ
audiſſet abbas pannũcius ſumpto habi
tu ſeculari ⁊ vno ſolido pꝛofectus eſt ad
eam in quãdã egypti ciuitatem: deditq;
ſolidũ quaſi pꝛo mercede peccandi.Illa
accepto pᷣcio ait illi. Ingrediamur ſumł
in camerã.Cunq; ingreſſus eſſet ⁊ lectũ
pꝛecioſis veſtibus ſtratũ aſcendere mi/
naret᷑ dixit ad eam. Si eſt interius cubi /

culum in ipᷣm eamus. Ala autem dixit.

Eſt quoddã cubiculũ vbi nullus ingre/⸗
ditur. Si vero deum times nõ eſt locus
qui deitati eius abſcondat᷑ O cũ ſenex
audiſſet dixit ei.Et ſcis eſſe deum. Que
reſpondit. Scio eſſe deum ⁊ regnũ futu

Btit

us
ner

e

ua

yviſeculi:necnon? toꝛmenta peccatoꝝ:di
xitq; ei.Si ergo noſti cur tãtas animas

didiſti. Et nõ ſolum pꝛo tua:ſed pꝛoil/
ſoꝛũ redditura ratione damnab eris.l/
lavero audiens ꝓuoluta ad pedes eius
cum lachꝛimis oꝛabat dicens. Scio eſſe
peni tentiã pater et cõfido remiſſionẽ te

oꝛante ſoꝛtiri:tantũ peto tribus hoꝛis in

ductas:⁊ poſt hec quo iuſſeris ibol: que/
cunq; pꝛeceperis faciã. Cunq; locum il/
li abbas cõſtituiſſetvbi venire deberet:il
la collectis oĩibus qͥcunq; ex peccato lu/
crata fuiſſet ꝑlatiſq; in medio ciuuatis
populo ſpectãte igne combuſſit clamãs:
venite omnes qui peccaſtis mecum ⁊ꝛvi
dete quomõ omia que ↄtuliſtꝭ mihi exu
ram. Erat autẽ pᷣcium auri libꝛarũ qua/

dringentarũ. Que cũ oĩa incendiſſet ad

locum quẽ abdas cõſtituerat ꝑrexit quã

ille receptã virginũ monaſterio in cellu/

lam paruã recludẽs:oſtium celle plum/
bo ſignauitet paruã reliquit feneſtram

per quã ei victus inferret. Juſſitq; ei om

nibus diebus parum panis et paululuʒz

aque miniſtrari.Cum aurtẽ ſenex deſcẽ/
deret ait ad eum Quo iubes patervt ex

naturali meatu aquã meam fundaʒ: ait
ille. In cella ſicut digna es. Cunq; iterũ
quomodo deberet adoꝛare inquireret:
ait. Kon es digna nominare deum neq;
in labijs tuis nomẽ trinitatis adducere

ſed nec ad celum manus extendere:quo

niã labia tua iniquitate plena ſunt ⁊ ma
nus tue ſoꝛdibus inqͥnate:ſed tantũmo/
do incumbẽs cõtra oꝛientẽ reſpice hunc
ſermonẽ frequẽter iterans. Qui plaſma
ſti me miſerere mei. Cũ ergo tribus an/
nis fuiſſet incluſa condoluit abbas pan/
nuncius ⁊ pꝛofectus ad anthoniũ vt re/
quireret ſi deus remiſiſſet illi peccata: et
narrata cauſa Anthonius cõuocatis di
ſcipulis ſuis pꝛecepit eis vt illa nocte vi/
gilantes in oꝛatione ꝑſiſterent ſigillatĩ:
quatenus alicuiex his declararet deus
cauſam pꝛe qua pannucius abbas vene
rat. Cũ ergo inceſſanter oꝛaſſent abbas
paulus maioꝛ diſcipulus anthonij vidit

ſbito lectü in celo pꝛecioſis veſtibus oꝛ

dinatũ quem tres vigines clara facie cu
ſtodiebãt Cunq; paulus ille diceret glo
rtam illam tantũ eſſe anthonij. NHoxiau
tem diuina reſpõdit. Non eſt patris tui

anthonij:ſed thaydis meretriciſ. Quod
cum mane paulus pannucio dixiſſet cũ

gaudio diſceſſit: ⁊ mox ꝓſectus ad mo⸗/
naſterium oſtium celle aperuit. Illa ve/
ro rogabat vt adhuc maneret incluſa:
dixit auteʒz ei. Egredere quoniã dimiſit
tibi deus peccata tua. Et illa reſpondit
Teſtoꝛ deum quia ex quo huc ingreſſa
ſum ex om̃ibus peccatis meis feci velut
ſarcina:⁊ ſtatui ante ocłos meos ⁊ ſicut
non deceſſit anhelitus de maxillis meis
ſic non diſceſſerunt peccata mea ab ocu⸗/
lis:ſed flebam ſemꝑ illa ↄſiderans.Cuti
abbas dixit. Non pꝛopter penitentiã tu
am remi ſit tibi deus peccata tua:ſʒ quia
hunc timoꝛẽ ſemper babuiſti in animo.
Et cum inde illaʒ adduxiſſet.xv. dies ſu
peruixit ⁊ pauſauit in domino. O deus
meus quid nos faciemuſ de tot peccatis
noſtris ſuper quibus nihil timemus: di/
xiſti enim dñe ſicut dicitur Matth. xxi.
Amen amen dico vobis quia publicani
2 meretrices pꝛecedent vos in regnum
dei. Hoc videmus veruʒ in ſancta thay
de ⁊ ſequamur ſi timoꝛem habuerimus

Iſte dicitur initialis:quia eſt iniciũ ſapi

entie. Eccłe.i.Et in ps:Oui timet deuʒ
faciet bona.Eccleſia.xv. Sa piẽtia vero
eſt nõ in cognitione boni ⁊ mali:ſed etiã
in repꝛobarione mali et electione boni.
Item dicitur initialis quia eſt in incipi/
entibus bene agere vt comuniter. Hos
timoꝛe igit᷑ penas inferni euademus:et
reuerentialẽ obtinebimus in patria: de
quo dicit᷑in põ. Timoꝛ dñi ſanctus per
manet in ſeculũ ſeculide non habentib⸗
hic timoꝛẽ homini in charitate ⁊ nõ cog
noſcentibus deuʒ ei ſuper omnia obedi/-
endo dicit᷑ in themate. Conuertãtur in
infernu omnes gentes ?6.
Ebptima pena ſpi
ſritualis in dãnatis erit certi/
mnunuudo ſue damnationis. O q;

Septima pena ſpiritualis

pena terribilis ſcire ꝙ nunqᷓ; ceſſabũt a

tanta tribulatiõe:ꝙ nunqᷓ; melius habe

bunt. Scis eni qᷓ;tum ſunt triſtes qͥ ſunt

certi ꝙ adiudicati ſunt moꝛti Et dãnati

certi erũt ꝙ ſunt adiudicatieterne moꝛti

petuo tam grauiſſime punitõi O deus

meus q;ta fatuitas ꝓ momẽtanea dele/⸗
ctationevelle incurrere ꝑpetuã dãnatio/

nem. Hec cõditio igit᷑ ꝑpetuitatis mul/

tũ aggrauabit. Erũt igit᷑ certi de q̃tuoꝛ.
Pꝛimo ꝓ iudex nõ reuocabit ſententiã

ſuam. èl .
Secũdo ꝙ bene agẽdi nunqᷓ; obtinebũt

ℳ

zqᷓʒ potentiam.
ertio certi erũt ſocietatis maledicti e/⸗
ternaliter.
Quarto loci infernalis punientis hoꝛ
Pꝛimo igit᷑ erũt certi ꝙ iudex ⁊c̃. Vn
de hoc: Certe ex ſnia ꝓlata qꝛ iudex di/
cet ſnĩiam ꝓferendo:vt dicit᷑ Mach. xxv
Diſcedite a me maledicti in ig.eter.qui
para.e⁊ diabolo ⁊ angelis eius. Et ſeqͥ/
tur in fine capituli.⁊ ibũt hij.l.qui a ſini/
ſtris eius erũt in ſuppliciũ eternũ. Juſti
autẽ in vitã eternã.glo. Fruſtra ergo oꝛi
genes ſpondet liberationẽ poſt multos
annos malis hoibi ⁊ ipis demonib. Ei
des ergo quõ iudex ſniam dat:vt eterna
liter puniant᷑ Er ibi ponit᷑eternũ.ſ.a par
te poſt ꝓ ꝑpetuo.Cõſid era igit᷑ ꝙ iudex
nunqᷓ; reuocabit ſniam ſuã:⁊ de h̊ erunt
certi dã nati. Hũc vero ſumus incerti de
ſnia illa an feretotra nos vel nõ:ſed ſen/
tentia ꝓ regno.ideo inqͥt btũs Pe.ij.pe.
c.i. Quapꝛopter fratres magis ſatagtite:
vt ꝑ bona opera certãveſtrã vocationẽ ⁊
electionẽ faciatꝭ Hec em̃ faciẽtes nõ pec

cabitis aliqñ. Sic enĩ abũdanter mini/

ſtrabit᷑ vobis introitus in regnum celoꝝ
dñinr̃i ſaluatoꝛis ieſu xpᷣi. Sunt eni ali/
qui fatui qui dicũt ꝙ deus non erit adeo

durus vt in eternũ puniat. Cõtra quos

ait idem apls.c.ij.eiuſdẽ epłe.Fuerũt ve/⸗

ro ⁊ pſeudo ꝓphete in ꝓpło ſicut ⁊ in vo/

bis erũt magiſtri mẽdaces qui introdu/

gent ſectas ꝑditiõis. Et ſequit᷑ Sienim

angelis peccanuba nõ pepercit: ſed ruẽ/

tibus inferni detractos in tartarũ tradi/
dit in iudiciũ cruciãdos reſeruari⁊c.Et
ſequit᷑c.i. Hanc eccevobis chariſſimi ſe
cundã ſcribo eplam in quib veſtrã exci⸗

to in cõmonitiõe ſincerã mẽtẽ vt memo

res ſitis eoꝝ que pᷣdixi verboꝝ a ſanctis
ꝓphetis ⁊ apłoꝝ ſanctoꝝ pᷣceptoꝝ dñi et

ialuatoꝛis. Hoc pꝛimũ ſciẽtes ꝙ veniẽt
in nouiſſimis dieb in deceptõe illuſoꝛes
iuxta ꝓpꝛias cõcupiſcẽtias ambulantes
dicẽtes:vbi eſt ꝓmiſſio aut aduẽtuſ eius

Ex quo em̃ patres domuerũtomnia: ſi
ꝑſeuerant ab initio creature. Et ſequit᷑

Hon tardat dñs ꝓmiſſionẽ ſuã: ſed pa/

tienter agit pꝛopter vos nolens aliquos

perire:ſed omnes ad penitentiã reuerti:

adueniet aũt dies dñi:vt fur ꝓpter quod

chariſſimi ſatagite ĩmaculati⁊ inuiolati

ei inueniri in pace ⁊ lõganimitatẽ dñi no
ſtri ſalutẽ arbitramini. Nolite igit᷑dubi

tarẽ:qꝛ vere ita erit ſicut ſcriptura loqui

tur:nam nõ volũtate humana allata eſt

aliquãdo ꝓphetia:ſed ſpũſancto inſpirã⸗
ti locuti ſunt ſancti dei hoĩes. Vt igitur

iſtã ſententiã ipᷣis dãnatis certã.ſ.ꝙ nun

qᷓᷓ reu ocabit᷑ poſſumus euadere:laboꝛe/

mus ad bene agẽdũ: qꝛ credũt multi ſal
uari qui dãnabunt᷑. Vnde legimꝰ in vi /

tis patrũ ꝙ abbas ſiluanus:cum factus

fuiſſet in exceſſu mẽtis coꝛã fratrib ⁊ re/
diſſet ad ſe flebatvalde:Et interrogane

rũt eum fratres qͥd haberet. Abbas aũt
ille tacebat⁊ flebat. Cum aũt inſtarẽtvt
diceret qͥd haberet:dixit Ego ad iudiciũ
dei raptus fui:⁊ vidi q̊̃ſdã de habitu nr̃o

exeũtes ad toꝛmẽta: quoſdã vero de ha /

bitu ſeculari eũtes ad regnü.Et ideʒ eſt

qð dꝛ Wat. vij Multi dicẽt mihꝛ in illa
die: dñe dne nõne in nomie tuo ꝓhetaui⸗/
mus:⁊ in noĩe tuo demonia eiecimꝰ:⁊ in
noie tuo virtutes multas fecimꝰ. Et tũc

ↄfiteboꝛ illis:qꝛ nunq̃ʒ nouivos: diſcedi
te a,me oẽs qͥ oꝑamini iniqͥtatẽ. Si aũt

phete⁊ fugãtes demones ⁊ miracula fa
cientes tunc repellent᷑ quis põt eſſe qͥ de

ſe nõ dubitet. Incertꝰ eſt igit᷑ qͥſq; de le⸗

ge cõmuni: de illa ſnia de qua certi erũt
danati: etiã ꝙᷣ executio illius erit perpe/

erit certitudo ſue damnationis

tua.Eſt em̃ magna ↄſolatio cum habet
ſpes de miſcðᷣia iudic is ⁊ de reuocatiõe
ſue ſentẽtie:ſed hoc nõ erit tunc qꝛ modo

eſt tepus miſcðie tũc erit tẽpus veritatis

⁊ luſticie Leo papa inveritate iudicabit
te qui in vericatete redemit. Hec pena
debet illis qui nolũt credere ſacre ſcrip/
ture ⁊ deo:ſed dicũt nos iſta adinueniſſe

ins timoꝛẽ peccatoꝝ. Tales ſunt peſſimi
⁊ falſi chꝛiſtiani qui cõtradicũt euãgelio
⁊ per ↄſequẽs deo ⁊ eccleſie ⁊ articulo fi
dei oꝛthodoxe.in quo dicit᷑ Inde ſcʒ de
celo venturus iudi.vi.⁊ moꝛ Tales be/
ne vellẽt ꝑpetuo ſaluari ſed ſine laboꝛe ⁊

certamine:cũ tamẽ dicat apls. Nõ coꝛo/
nabit᷑ niſi qui legitime certauerit. Cũ er
go dicant vitã beatã eſſe eternã: q̃re etiã

nõ credunt penã in moꝛtẽ eternã. Et qᷓ;

uis ſint multe rationes ⁊ auctoꝛitates pᷣ
us circa hoc allegate:nũc tamẽ aliq̃ ad/
dunt᷑ Per ſe notũ eſt inquit cõpilatoꝛ li⸗
bꝛi de virtutib ꝙ qui addit ſuꝑ peccatũ
ſuũ cõtumaciã ſeu impenitentiaʒ auget
peccatũ ſuuʒ ⁊ penã:⁊ qᷓ;tum durat in in
luria debet durare ⁊ pena Quia ergo exi
ſtens in in ferno addit ſut⸗ peccatũ ſuuʒ
cõtumaciãvel impenitentiã:nulla em̃ve

ra pnia vel emẽdatio eſt apud inferos:ſi
cut dicendũ eſt magis in pena ſequẽti et
tamdiu durat iniuria qᷓ;diu ei nõ emẽda

merito ſemꝑ durabit ipius pena Et hãc
mouer q̃ſtionẽ petrus diſcipulus grego/⸗
rij ipſi gregoꝛio in.iiij.dia.di.Scireveliʒ
quomdo iuſtũ ſit vt culpa que cũ fine ꝑ/
petrata eſt ſine fine puniat᷑ Gre. Hoc re
cte dicet᷑ ſi diſtrictus iudex nõ coꝛda ho/
minũ ſed facta penſaret. Iniqui em̃ non
cum fine dereliquerunt:que cum fine vi
xerũt:nam voluiſſent vtiq; ſi potuiſſent
ſine fineviuere: ſine fine peccare ſicut ſa/⸗
tis dictum fuit pꝛius in pena coꝛpoꝛali.
Ad hoc pꝛopoſitum vide pulcherrimaʒ
reſolutionẽ in ſancto Tho. i.ij.q.lxxxvij
ar.iij.⁊ infra.Et.iiij.ſen.diſ xliij.arti.iij.

quo q̃rit:vtruʒ ex diuina iuſticia inferat
pctõꝛibꝰ pena eterna.Ei ſic patet ꝙ ſen/⸗

tentia iudicis erit irreuocabilis de quo
certiſſimi erũt ipſi damnati que cercitu/

do erit ſupꝛema pena.Secũda erit peng
certitudinis in hoc ꝙ bene agẽdi ⁊c. O
qta pena erit ſe ſcire certitudinaliter p/
uatos eẽ illa poteſtate:qua potuiſſent lu
crari regnũ celoꝝ ſi voluiſſent. Tunc au
tem poterũt ꝙ potuiſſent hic faciliter et
de hoc erunt certi. Et hec pena dabit᷑ il⸗
lis qui hoc nõ fecerũt quãdo potuiſſent
ales ſunt qui nõ habẽt fidem certam

aut ſi habẽt fidem illa eſt moꝛtua. Vbi

notandũ ſicut dicit᷑in ſumma de virtuti

bus.c.de fide ꝙ tria exigunt᷑ ad bene ope

randũ:ſcire:poſſe:⁊ velle.Et qꝛ in intenti
one operatiois pꝛioꝛ ẽ finis his que ſunt
ad finem ⁊ ſᷣm naturã finis ſumunt᷑ea q̃
ſunt ad finẽ ideo in operãdo ea que ſunt
ad deum ⁊ ſalutẽ noſtrã neceſſe habemꝰ
finis bonttatẽ cognoſcere ⁊ deſiderare:⁊
aliquã fiduciã obtinẽdi habere vt ſcʒ co
gnoſcamus quo debemus tẽdere ⁊ veli
mus venire ⁊ ſperemꝰ poſſe ꝑuemre. Hõ
em̃ temptãda ſunt que oino effici nõ poſ
ſunt: vt ait ſapiẽs. Fide bonitatem finis
agnoſcimus:charitate deſideramus:ſpe
fiduciã obtinendi habemꝰ.Et qꝛ ſcire ẽ
diminutũ in vi rationali ⁊ poſſe in iraſci
bili ⁊ velle inoꝛdinatmu incõcupiſcibili:
iõ fides eſt ſupplemẽtẽ cognitionẽin rõ/
nali:Spes ſupplementũ foꝛtitudinis in
ira ſcibili ⁊ charitas ẽ oꝛdĩatiua volũta
tis in cõcupiſcibili.Fide agnoſcimus ſu
pernũ honũ ſiue ſummũ bonũ eſſe bonũ
ſe cõmunicãs ex qua cognitione due affe
ctiones oꝛiunt᷑ ſeʒ ſpes ex eo ꝙ cognoſcit᷑
liberaliſſimus bona ſua cõmunicãdo:et
deſideriũ ex eo ꝙ cognoſcit᷑ eſſe bonum
quo nihił melius poteſt deſiderari. Bo/
num em̃ eſt qð deſiderat᷑ ab oibus vt ait
beatus Dyoniſius:⁊ ſᷣm ariſto. Omnia
bonum exoptanti. ita hominis abſq;
lumine fideivaga eſt neſciẽs quo tendat
JYso h.xij. Qui ambulat in tenebꝛiſ neſcit
quo vadat. Homo abſq; fide ad molaʒ
iſtoꝝ tempoꝛaliũ circuit ad modũ ſamſo
nis exoculati. Judiẽc.xv.eterna nec cog/
noſcens nec cupiens.põ In circuitu im/

pij ambulãt. Et in lip. dicte ſalutis diti

tur. Ad hoc ꝙ fides ſit cõmendabilis de

Septima pena ſpiritualia

bet habere tria ſcʒ veridicã confeſſionẽ:
magnificã deuotionẽ:⁊ catholica ꝓleſſio
nẽ. Pꝛimo git᷑ fides dʒ hẽ everidicã ↄſeſ
ſionẽ vt veruʒ dicat:ne aliud credat:alit᷑
piuat vt ſ.fides ſit viua nõ moꝛtua: vera
nõ ficta. Res em moꝛtua nõ ẽ res ſed eqͥ
uoce:ſicut hõ moꝛtuuſ nõ eſt homo. Res
em̃ ficta ꝓpꝛie nõ eſt dicẽda res: ſicut leo

pictus non eſt leo:denarius de auricalco

nõ eſt verus denarius qͥ debet eſſe de au
ro. Tales ſũt falſi ⁊ ficti xpᷣiani: de quo
dicit a płs Titũ.i.Cõfitent᷑ ſe noſſe deũ:
factis aũt negant. Cales ſunt ſicut chi/⸗
mera qᷓ̃ eſt res ficta ⁊ tñ nihil eſt in rerũ
natura. Fides veridica eſt ſic viuendo ſi
cut credit Secũdo debet habere magni
ficã deuotionẽ in tribus. Pꝛimo vt in ſo
lo deo coufidat etiã ſi natura vel rõ con/
tradicat.Talẽ fidem habuit abꝛaã qui
vetulus de vetula ⁊ ſterili cõtra oẽm ra
tionẽ credidit deopmittẽti ꝙ haberet ſe
men in quo bñdicerent᷑ oẽs gentes. Vñ
dicit᷑ Geñ.xv. Credidit abꝛaam deo ⁊ re

putatũ eſt ei ꝓ iuſticia. Scðo fides ẽ ma

gna ſi in aduerſitate nõ deficiat ſʒ plus
inualeſcat: de qua dicit ſaluatoꝛ: Math.
xvij. Si habueritis fidem ſicut granũ ſy

napis ⁊c̃. Granũ ſynapis q;to plus terit᷑

tãto foꝛtiꝰ viget. Talis fuit fides mar/
tvꝝ qͥ vt dicit᷑ hebᷣ.xi.ꝑ fidẽ vicerũt regna

ludibꝛia ⁊ verbera inſuꝑ ⁊ vincula ⁊ car

ceres:de hac fide dicike Foße⸗ Wec eſ
victoꝛia que vincit mundũ fides noſtra
Talẽjnõ habuit petrus qui vidẽs ventũ
validũ timuit ⁊ ſtatim merſus fuit:cui ⁊
ſaluatoꝛ dicit Mat. xiiij. Moglice fidet
q̃re dubitaſti. Sic multi vidẽtes ventuʒ
validũ tribulati ſtatim titubãt ⁊ mergũ
tur in mari deſperationis qð eſt moꝛtuũ
in quo nil poteſtviuere. Tertio eſt fides
magna ſi ꝓpter dilationem homo petere
non deſiſtat quod ſibi ꝓmiſſum eſt ſeʒ re
gnum ? bene operando ⁊ oꝛando. Talẽ
fidem habuit mulier cananea:que q tũ/
cunq; fuiſſet a chꝛiſtorepulſa nunq; qui
euit a pꝛece quouſq; fuit exaudita. Vn/
de dicit᷑ matthei.xv. O mulier magnaẽ
fides tua:fiat tibi ſicut petiſti:quia vul/

go dicik Quod differt᷑ non offert Jtem

ſides debet haberepfeſſionem catholicãa
Vnde catholica ꝓfeſſio chꝛiſtiana conti
net:xij:articulos qui in ſymbolo aꝑoſto/

lico ↄtinent Eſt tamẽ aliud credere deo:

aliud credere deum:aliud credere in de
um. Credere deo eſt credere veruʒ quod

dicit:credere deũ eſt credere ipᷣm eſſe:cre

dere in deũ vt dicit Augu. eſt credendo

amare credendo in eum per amoꝛẽ ire:⁊

eius mẽbꝛis incoꝛpoꝛari ⁊ tales ſunt qui
eius pᷣcepta cuſtodiũt.Calis fides eſt qꝗᷓ
poſſumus mererivitam eternã:⁊ qua da

nati potuiſſent ſivoluiſſent:tunc aũt nõ

poterũt quia erunt extra ſtatũ merendi.

LCoõſidera qᷓ;ta pena eſt alicui et triſticia

qui ꝓpter ſuum defectũ ꝑdidit ſuam he/

redita tẽ:et eſſet maioꝛ triſticia ſi ꝑderet

vnum regnũ. Sic maxima erit triſticia
ipᷣis damnatis qui ꝓter ſuam malã vo
luntatẽ:⁊ quia non fuerũt veri fideles et
boni chꝛiſtia ni ꝑdiderunt gloꝛiã ⁊ pati⸗/

ent᷑ tam grauiſſimas penas et certi erũt
ꝙ nunq; amplius habebũt tale poſſe q
le habuerũt. Tertia pena erit quia erũt
certi ſocietatis maledicte ⁊c̃.qᷓ;tũ ſit gra
ue homini eſſe in ſocietate que diſplicet
notũ eſt ⁊ plus eſt moleſtũ ſi talis ſocie/

tas inferat penam. Et ſi quis eſt certus

ꝙ in tali ſocietate ſemꝑ deberet manere
multũ eſſet triſtis:ſic quidã dãnati certi
erunt de illa ſocietate videlicet ꝙ cũ de/
monib ⁊ alijs damnatis ꝑpetuo mane/
bunt in qua ⁊ ex qua ſocietate multũ af
fligentvt dictũ eſt pꝛius in multis penis
coꝛpoꝛalibus ⁊ ſpiritualibj. O deus qᷓ/
ta tribulatio qᷓ;ta triſticia ⁊ pena ſtare ꝑ
petuo in tali ſocietate tam fetida tã igni
ta ⁊c̃. Vbi erunt ſocietates huius mun/

di:vbi pꝛandia ⁊ cõuiuia in quibus fiũt
tot exceſſus ⁊ in vᷣbis ⁊ in cibis: vbi cho

ree in quibuſtot mala cõmittunt᷑: vbi ſo
cietates ludentiũ ⁊ bibẽtiũ in tabernis.
Certe ex talibus mũdanis ſocietatibus
ꝓpter peccata ibidem cõmiſſa moꝛtalia
ibunt hoiĩes ſi ſic moꝛiunt᷑ in ilis pecca⸗
tis ad illam ſocietatẽ infernaleʒ. Fugite
igitur chariſſimi tales mundi ſocietates

et

lci vt vitetis ſocietatẽ damnatoꝝ: ſocietatẽ i
Piurſtenfnon opocterteqntr Bierenon: in peccato moꝛtali moꝛiamini:ꝓpter quo
ſo⸗ tur ad hoc exemplũ in legẽda ſanctoꝛũ: rum locoꝛũ acquiſitionẽ nõ tantum ipſi
du⸗ cum quidã rex cũ deberet baptiʒari: 1 damnant ſed etia ſuccſſores. Exempli
inde vnũ pedem ha beret in lauacro alterũ re quidã miles defunctus in dextrario ni⸗/
od trahens interrogauit:vbi nã plures ma Fng apparuit:de cuius naribus fu/
R ioꝛũ ſuoꝝeſſent in infernovel paradiſo.⁊ us ⁊ flamma ꝓcedebant apparuit in/
neo audiẽs plures eſſe in inferno intinctũ pe quam tectus pellibus oumts 2 mollem
lten dem retrabẽs: ſanctius eſt inqt plures q;ᷓ ge geſtans in humeris. Cui ciuis cut M
tqui “ paucioꝛes ſea equi: ⁊ ita ludificatus eſt a de 1 Wanrlee Eſtis vos dns fridericus:
elti mone ꝓmittente ſibi ꝙ tertia die incom / nae an⸗ lo ego ſuʒ adiũxit:vnde venitꝭ R
parabilia bona daret: ſed ipſe quarto die quid ſignificãt iſta que video. Ego in
it6 ſubita ⁊ eterna moꝛte perijt. Sic multi quit in maximus penis ſuzʒ: pelles iſtas
n maluũt ſequi ſocietates fatuoꝝ q́ᷓ; bonoꝝ a tali vidua abſtraxi quas modo arden
tii 2 volunt magis ire cũ illis quivadũt ad s lenrto Simijiter Harte rulſei
ne infernü , cun illis qul vadunsad para 8 ari mibi vẽdicaut iniuſte cuius nũc ł
i diſum. Oed vere ſocletas ane beces in D ere pᷣmoꝛ:ſed ſi filij mer iſta reſtitu
ſica 1 grata in inferno erittriſtis et ingratt. rent:penaʒ meã multũ alleuiarẽt: ſic/
däe Quarta pena erit certitudo loci inferna euanuie. Qudictes autẽ fil ij verba pa
dese lis. Seltis em q́ʒta pena eſt eſſe in loco nere q 54 maluerũt eum in peng fem
hal, fetido vel in honeſto: ⁊ hanc penã alleui i e p icta reſtituere: imo etiq illa in
leut at ſpes exeundi a tali loco:ſed quãdo nõ O eienert:a diccsſeufter davmort. .
ſeij eſt ſpes de exitu talis loci tunc eit grauiſ in ents unt tales filij qui malũt patres
4 ſima: Cogita qtus eiſet doloꝛ ſi adiudi ri nis 2 in illo loco eliã ꝑpetuo dãna⸗
uge D deeiſte ppetuo ſtare in latrinis istfũ neſelre⸗ erhenz pꝛo tali reſtitutlo⸗
ſere es triſtis: igit penſa.Et vere locus in nan ipſi ſalugdos: imo malũt dam
ſocie⸗ ferni vt iam dictũ eſt erit inhoneſtioꝛ:fe/ al . un 3 reſtituerevel loea iſtavel R
gns tidioꝛ:hoꝛribilioꝛ:⁊ grauioꝛẽ penꝗ infe/ SSSSõ Jempl in lib. de dono timo 2
mmer rens omnibus locis mundi vt ſciẽt per is aemnael, idã vſurariũ mouebat
icet experientiã damnati a quo ſcient etiã ſe batur: diceba ſ qꝛ grauiter infirma⸗
e ”YU. nunqᷓ exituros. O deus qʒtum rimere ſcz dolo dede tq; ſibi tria foꝛe necſſaria
mune, debent homines buius mudi qui ꝓter de peccati epeſenitis ⁊ plene confiteri
MMV loca cito tranſitoꝛia ſcʒ ꝓpter domos edi dr peccatiq:v reſtieuere pro poſſe. Et ille
ini ficandas 2 acquirendas caſtra mane/ 0 e libenter faciam: ſed tertium
enis ria:terras ⁊ alia loca multa peccata 65 quomodo facerem nihil mihi neꝙ filis
ls OH mittunt. Haʒ alij rapiunt caſtra 2 domi ont remnn rer: A Eſacerdos: ſine hoc
kang nia:alterius per violentiam: vt patet i non pores ſalagrt. r ule: vicun en la
iigni guerris. Alij ſubtra hunt p erf an ret * en E ſeripture. Ita vere dicit ſacer⸗
mun⸗/ reditates alioꝛũ ſcilicet diuites a pa be dos. Et ille. Et ego volo pꝛobarevtrum
is fiüt ribus. Alij n paupe/ dicant vernm: quia non ſtituã. Et ſic
fir. ribus. Alij ampliãt terras ⁊ pꝛata ſecre mo⸗: la non reſtituã. Et ſic
bicho ta ſignoꝛum diuiſionis inter pꝛoximos p men mn auͤs runens paupertacẽ
biſo admonentes quo omnia dãnabilia ſunt dn nrem q; ſururnin peno zin loco illo.
ems. dicente pꝛopheta Yai. v. Ve quiconi n nnm inſania ceteris rebus admi
jtlbus gitis domum ad domum? agrum rn randa quividet ſe in exitu huius mundi
dtelu copulatis vſq; ad terminũ loci: nũ gid 2 non curat ſibi pꝛouidere de loco fusu⸗
g te cito moꝛiemini: nec vlterius in hi⸗ ernus quẽ fidelis vere ſſe
Fugt te cito moꝛiemini: nec vlterius in his lo ideo dicitur detali ⁊ ſibi nmtlehhn edier

la eis mozabimini. Elbi ergo in inferno ſli tu d
oꝛabunini. blergo in infernoſi Uertantur in inferni c

HOHctaua pena ſpiritualis

Ctaua pena ſpiri
o tualis erit defectus cõſolatio/
nts 7 licet alibi ſit dictum de
Hmõi defectu:tamẽ alius eſt defectus cõ
ſolationis coꝛpoꝛalis:alius defectus co/
ſolationis ipᷣius aĩie. Namvt videmꝰali

qui cõſolant᷑ coꝛpoꝛaliter qui nõ ſptritua

liter ⁊ ecõuerſo:qᷓ;uis deſolatio aie redũ/⸗
det in coꝛpus ⁊ ecõtra vt dictũ eſt in pᷣn/
cipio penarũ ſpiritua liũ:qᷓ;ta igitur pena
danatis erit qui conſiderabũt a nullo ſeʒ
nec a deo nec ab aliqua creatura cõſolari
aut cõfoꝛtari in tam maximis pems:ſed
erunt in inferno poſiti qᷓſi amplius nulla
ſit deo cura de eis. O deus meus: qᷓ;taʒ
curã pꝛo homine ſaluando habuiſti:qui
homo fuiſti paſſibilis :abiectus ⁊ deſpe/
ctus: ⁊ moꝛtẽ tam viliſſimam paſſus es
Nunquid obliuiſceris miſereri vꝛiq; vt
dictũ eſt:qꝛ nunc eſt tẽpus miſcðie:tunc
autẽ iuſticie. Erit igitur dãnatis penaꝛ
triſticis magna. Quuas.
Erunt pꝛiuati omni diuina cõſolatione.
Angelica viſienrr.
Omniũ ſanctoꝝ cõpaſſione.
Damnatoꝛũ confederatione.

Pꝛimo ergo pꝛiuabunt᷑ om̃i diuiua cõſo

latiõe:qꝛ deus ipſe iuſtus nihil eis dabit
in quo cõplaceãt:ĩmo de quocũq; recoꝛ/
dabunt ſiue de deo ſiue de quacũq; alia
re totũ erit eis in deſolationẽ ſiue per ſe

ſiue per accidẽs. Hic autẽ non ſic punit

deus qꝛ q; tumcũq; quis patiat aliquaʒ
conſolationẽ põt habere. Vnde ipᷣe Yob
licet ſit hic grauiſſime afflictus tamẽ pa

tient᷑ ſuſtinuit di. Yob.ij. Sibona ſuſce/
pimus de manu dñi mala autẽ qᷓre ſnſti
neamꝰ. Scribit᷑ aũt poſt eodẽ ca. Egreſ

ſus ſathan a facie dñi ꝑcuſſit Jobvlcere
peſſimo a planta pedis vſq; ad verticẽ ca
pitis eins:qui teſta ſaniẽ radebat in ſter
quilinio:dixit aſix illivxoꝛ ſua.Adhuc ꝑ
manes in ſimplicitate tua. Benedic deo
⁊ moꝛere.Qui ait ad illã.Qua ſi vna de
fſultis mulieriba locuta es. Di bona ⁊c̃.
Et ſic patet ꝙ patientiã habuit: quã nõ
habebũt damnati:imo deo maledicẽt:ſi/

cut cõſulebat mulier. Job eidem dicens.

Benedic deo ⁊c.i.maledic. Tantũ eniʒ
abhoꝛret diuinã maledictionẽ ſacra ſcri

ptura:vt loco maledic poſuerit benedic:

vt quidã dicunt. Sed ſequit᷑. In oibus
ſcʒ afflietioniby nõ peccauit Yob labijs
ſuis. Glo. Duobus modis labijs pecca/

mus:cum iniuſta dicimus vel iuſta tace
mus:ſed iob neq; cõtra ferientẽ ſuperba

dicit. Nec cõtra ſuadentẽ recta tacuit pa

tientiã habuit deo gr̃as agens: ſapiẽtia
coniugẽ arguẽdo docens.Patientia aũt

⁊2 ſapiẽtia magna ſunt dei dona. Sic:pa
tet ꝙ qᷓ;tumq; qͥs affligat᷑ in hoc mundo

in aliquo poteſt 5ſolf per patientiã ſal
hic pena tꝑalis ⁊ per pa
tientiã poteſt eſſe meritoꝛiavite eterne:⁊2-
purgatiua penarũ pꝛo pctis ſoluendarũ
ſed nihil tale accidet damnatis. Scito
te ꝙ hec pena debet᷑ illis qui hic habent
oẽm munda naoſolationẽ in iocis:in tru
D Perie ⁊ cõmeſtionibus ⁊:potationibus ⁊
lu

tem.Etia quia

xurijs ⁊ alijs petis multis ꝓ quib nec
volũt dolere gfecte nec ſatiſfacere. Peni
tentia em̃ eſt pᷣterita mala plãgere ⁊ plã
gendo nõ iterare. Credũt em̃ plures ta/

les decipere deũ:quia dicũt oꝛe ſe dolere
de pctis Ponere abſtinere:ſed in reive
habent in coꝛde qð patet pa
tenter:qꝛ facta cõfeſſione oꝛis coꝛam ſa/

ritate aliu

cerdote tali quali ſtatim redeunt ad mo-
dum viuẽdi pꝛioꝛẽ. Sicut pꝛius iuraue/
runt:ſta tim cõſequẽter iurabũt per ſan/

guinẽ dei per moꝛtẽ dei:⁊ ſic de alijs pec

ca tis.Et dicũt ꝙ nõ poſſent aliter viue/

re Et ideo quia hic noluerũt abſtinere a
pctis nec obedire deo. Ideo in futuro in

nnllo cõſolabili deus acquieſcet illis.O
qᷓ;ta pena ſi hic tãtũ punieris ꝙ in nulla
re poſſes ↄſolari. Cogitet igit᷑ penã hãc
in damnatis qui poterit. Secũda pena
erit:qꝛ pꝛiuabuntangelica viſione: vnde

poſt diem iudicij nullus bonus angelus

ad dãnatos deſcẽdet:modo vero ad pur

gatoꝛiũ qð eſt quedã pars inferni ange ⸗/

liboni ꝗñq; deſcendũt ad purgãdos cõ/
ſolandũ Vñ in libꝛo de dono timoꝛis di
cit᷑ꝙ quidã pctõ: coꝛreptus grauiſſima

4

erit defectus conſolationis

infirmitate rogabat dñm vt eum tolle/
ret de mũdo iſto:quod cum frequẽter pe

tiſſet aſtitit coꝛam eo angelus dei dicẽs:
Miſſus ſum ad petitienẽ tuã expedien

dam. Elige quod vis aut duoby dieb⸗ ſta

re in purgatoꝛio:aut duobiannis ſuſtine
re infirmitatẽ iſtaʒ. At ille gaudens ele/

git pꝛimũ:⁊ moꝛtuus eſt. Poſt hoꝛã autẽ
modicã a paruit ei exiſtenti in purgato/

rio iterum angeles airen videns dixit:
2 .

Quis es tu? Et ille:Ego ſum angelus
dñi qui a parui tibi in ſeculo adhuc viuẽ

ti. Et ille:abſit. Tu nõ es angelus:qꝛ an
geli non mentiunttu autẽ mihi mẽtitus
es dicens: ꝙ ſoluʒ duoby dieby ſtarem in
purgatoꝛio:hic autẽ ſteti iam tot annis.
Angelus autem ait: Scias quod nõdũ
Hic ſtetiſti per hoꝛam integraʒ. Tunc il/
le:Rogo igit᷑ vt reducas me ad ſeculum
paratus ſum ſuſtinere q;tam infirmi/
tatem deo placuerit dũmodo huc non re
uertar. Quod ⁊ factũ eſt ex diſpenſatio/
pe diuina. Et regreſſus huc ſuſtinuit pa

quos moꝛtuus eſt. Pie igit᷑ credit᷑ ꝙ an/⸗

Lelibon viſitant cõciues ſuos in purga
ꝛio exiſtentes ⁊ frequẽter conſolant᷑et
äpt patienter ſufferant exhoꝛtant᷑ vt dicit᷑
in legenda aurea in cõmemoꝛatione de /
functoꝝ. Et foꝛte ſpecialius eos viſitant
angeli qui fuerũt cuſtodes eoꝝx. DHqnati
autem nunqᷓ; ſic cõſolabunt᷑ per ipᷣos bo
nos angelos.⁊ hoc iuſte:qꝛ hic nunqᷓ; vo
luerũt acquieſcere eis:vel ſi quãdoq; ac/
quieuerũt:nõ tamen perſeuerauerũt:ſed
in peccatis moꝛtuiſunt. De effectibꝛ an /
gelice cuſtodie loquit᷑ multũ euidenter.
Bon auen. di.xi.iiij.qui ſunt.xij. Quin/
imo occaſio erit maxime deſolatiõis ip/
ſis dãnatꝭ: dum reeoꝛdabunt᷑ ꝙ deus tm̃

eos dilexerit ꝙ eis ſicut dicit Hiero.ab

oꝛtu natiuitatis dederit angelũ cuſtodẽ:
ſcilicet quãdo anima infundit᷑ coꝛpoꝛi.
NQuadruplex tamen pᷣncipalis effectus
coõſueuit cuſtodie aſſignari circa animas
Al nus eſt vt ꝓficiat anima in bonũ gra/
tcie.aliusvt nõ cadat in malũ culpe.Ter

tius eſt ſi cadat poſtmoduʒ reſurgat.

Quartus eſt ne totiensvel intantũ ma/
lum cadat: quotiens vel ad quantũ ad/
uerſarius incitat.O qᷓ;ta triſticia dãna/
tis non acqͥeuiſſe monitiõiba ſui boni cu
ſtodis: ⁊ cum eo nõ iuiſſe ad gloꝛiã cele/
ſtem: ſed magis acqͥeuiſſe uli dãnatoan
gelo dato in exercitiuzʒ. VUnde magiſter
di. xi. ij. c.i. ait. Gꝛego.quoq; dicit ꝙ qͥſq;
vnũ bonũ angelũ ſibi ad cuſtodiã depu/
tatumt⁊ vnũ malũ ad exercitiũ habeat.
Cui enim omnes angeli boni noſtrũ bo⸗
num velint cõmuniterq; ſaluti hominũ
ſtudeant.ille tñ qui deputatus eſt alicui
ad cuſtodiã ſpecialiter euʒ hoꝛtat᷑ ad bo
nũ:ſicut legit᷑ de angelo Thobie:⁊ de an
gelo petri in actibꝛapłoꝝ:vt pulchꝛe oſtẽ
dit ſctũs Thomas.x.ꝑte.q.cxiij.per totũ
Silr⁊ mali angeli cum deſideret malũ
hominũ.magis tamen hoĩem ad maluʒ
incitat: ⁊ ad nocendũ foꝛtius inſtat ille
qui ad exercitiũ eius deputatus eſt.hec
ille: Conſidera igit᷑ ꝙ ſi darent᷑tibi duo
viri: quoꝝ vnus induceret ad bonũ ter/
minũ ⁊ alius inſtigaret ad maluʒ termi⸗
nũ:ſi crederes malo inducẽti te ad locuʒ
talem qualis eſt infernus qᷓ;tum dolere
⁊ triſtari deberes:qꝛ malo acquieuiſtiet
bono credere noluiſti. Pẽſemus igitur
nunc non cõſentire peccatis: vt talem et
tantã triſticiã ꝑpetuaʒ vitare poſſimus.
Tertia pena erit pꝛiuari omniũ ſanctoꝝ
cõpaſſione: qꝛ ſcriptũ eſt in psẽ. Letabit᷑
iuſtus cum viderit vindictã:manꝰ ſuas
lauabit in ſanguie peccatoꝝ. Et ſic qua
ſi balneabũt ſe cum videbũt tantã iuſti/
ciam fieri de dãnatis. Et ſic pater in ce/
lo non triſtabit᷑ de dãnatiõe filij in infer
no:nec filius de dãnatione patris:nec fi⸗
lia de dãnatione matris.Oqᷓ; ta triſticia
in dãnat cum ſcient filios ⁊ filias quos
ita care nutrierũt gaudere de dãnatione
ſua. Vnde ⁊ magiſter ſen di.l.iiij.quar/
ta querit de iſta cõpaſſione dicens: Sed
cum ſancti malos in toꝛmẽtis videant:
nõne aliqua cõ paſſione erga eos moue/
bunt᷑. None eos de toꝛmentis liberari cu
piunt. Et reſpõdet in fine.ca.di. Juſtoꝝ
anime? li nature ſue bonitate miſcðiam
6

Mona pena ſpiritualis

babent.iam tunc auctoꝛis ſui iuſticie cõ/

iuncte tanta rectitudine cõſtringent᷑: vt
nulla ad repꝛobos cõpaſſione moueant᷑.
hec ille:Scotus vero in.liij.eadem di.di
cit.Non credo ꝙ beati cõſolent᷑ abſolute
de penis eoꝝ.nõ ergo gaudent de eis nii/
ſi ꝓpter iuſticiã iudicis: ⁊ qꝛ vident deũ
hoc velle volant:⁊ ipſi hoc iñ ſi placeret
deo abſolute nollent:nec ꝓpꝛer hoc eſt in
eis triſticia:qꝛ eoꝝ volũtas nõ eſt triſti/
cie capax:ꝓpter deleciationẽ ꝑfectã que
impedit oem triſticiã oppoſitã: ſed quã/
cunq; cõtin gentẽ.nec etiã eſt iſta volicio
niſi cõditionalis.hec ille:iĩmo etiã gaude
bũt. Sciendũ tñ inqͥt idem doctoꝛ ꝙ ali

ter debet gaudere iudex de pena iuſte in
flicta qᷓ; alius cuinõ intereſt. VUnde deꝰ

acceptat penam dãnatoꝝ: qꝛ iuſta eſt et
fit in vindicta offenſe iudicꝭ.⁊ ideo eius
intereſt habere maioꝛem coplacentiã in
in fligendo iuſte penã quã debeant beati:
eo ꝙ eos non pertineatvindicta.hec ille:
Et hec pena erit in dãnatis:qꝛ noluerũt
reuereri ſanctos:nec deum eoꝝ feſta colẽ
do:alia bona operando: in quibshomi/
nes cõmuniter plura mala agũt:qᷓ; in a/
lijs diebi. Alij ſunt ocioſi cogitãtes peſ/
ſim i:de quib nunqᷓ; cõfitenr:nec credũt
cogitatões malas eſſe pctã. Debet᷑ etiã:
hijs qͥ non habent cõpaſſionẽ de miſeria
ꝓximi ⁊ ideo nec deus nec ſancti compa
tient᷑ talib⸗ dãnatis. Quarta pena erit

qꝛ pꝛiuati erunt mutua cõfederatiõe: qꝛ

non ſoluʒz ſibi inuicẽ inuidebũt: vt pꝛius
dictum eſt:imo umpoſſibile erit vt ſibi in
aliquo amoꝛe cõiungant᷑. hic autem licʒ
quandoq; aliqui hoies odio ſe habeant

tamen quandoq; patificant᷑:⁊ fiunt poſt

aliquãdo boni amici.ſed nihil tale inter
dã natos poterit fieri: ita ꝙ de ſe mutuo
gaudere non poterũt. Sed nunquid po
terũt gaudere de dilectiõe ſui:ſicut vide/⸗
mus petõꝛes gaudere:licet ſe ament in/
oꝛdinate. Reſpondet doctoꝛ ſubtilis vbi
pꝛius:ꝙ ſi quilibet dãnatus:⁊ pᷣcipne de
mones poſſent ſtare in cognitõe ſua ⁊ di
lectione perpetua: ⁊ non determinarent᷑

ab alio reputarẽt ſe beatos: beatitudine

naturali:⁊ ideo in cognitõe ſua maxime

quieſcerẽt.⁊ credo ꝙ qꝛ ab hoc impediũ⸗

tur ꝙeſt eis maxima pena.ſed nullus dẽà
natoꝝ abſolute poteſt ſtare in cognitiõe

7 dilectiõe ſua: ſed tm̃ vt eſt terminꝰ cu/
iuſdam alterius.ſicut in firmus conſide/

rat ſe non tamen delectat᷑: qꝛ non cõſide/

rat ſe niſi vt eſt terminus cõcupite ſani⸗
tatis qua caret ⁊ quam obtinere non po

teſt: ⁊ ideo amplius triſtat᷑ et punit᷑ ⁊ ſic

diligens ſe ad habendũ aliqd quod non

poteſt habere:ex illa dilectõe patit᷑ maio
rem penam ⁊ triſticiã.dãnati igit᷑ſe amã

tes ⁊ cõſiderantes finem: ꝗpter quem fa
cti fuerũt ⁊ quem potuiſſent cum diuino

auxilio in hoc mũdo acquiſiſſe maxime

cruciabunt⁊ cõfuſionẽ ſuper ſe habebũt:

qꝛ noluerũt facere bonũ ⁊ fugere maluʒ⸗
Non ſit igit᷑chariſſime tibi graue dimit
tere pctã: nec cõfundaris in bene agẽdo
diligenter inquire que ſunt ad ſalutẽ ne/

ceſſaria:qꝛ chꝛiſtus dicit: Pꝛimũ querite

regnũ dei: ⁊ hec omnia adijcient᷑ vobis.

MWatth. vi. Quia de non querentib re⸗/
gnum der dicit᷑: Conuertant᷑ ⁊c̃.

OBOna pena daãna
n toꝛum erit᷑ moꝛtis deſideriũ:
1222 Ne hac pena dictü eſt pꝛius
aliqualiter ⁊ allegatus textus Apocẽ. ix⸗
in quo dicit᷑:. Deſiderabũt moꝛi: ⁊ moꝛs
fugiet ab eis. Mouet᷑ autẽ queſtio a do/
ctoꝛib.l.di.iiij. ANtrum dãnati aꝓpetan
non eſſe ꝓpter fugiendã miſeriã.⁊ argu⸗/
mentis poſitis ad partes cõtrarias per
ſcotũ in pꝛima cõcluſione eiuſdẽ di.⁊ ſo/
lutione poſita: dicit in pꝛincipio ſolutio/
nis ſecũde.Licet dãnati debeant magis
velle nõ efſe qᷓ; in peccato ꝑmanere.Cre
do tamen ꝙ aꝓpetũt non eſſe: non ꝓpter
culpã fugienda:qꝛ ſunt obſtinati: ſed ꝓ⸗
pter penã quã ſuſtinent. Bonauen.etiaz
dicit.ij.q.eiuſdẽ di.reſpõdet᷑ad hoc.Di⸗

cunt aliqui ꝙ dãnati mallent non eſſe
ſic eſſe:ſed a ppetitus eoꝝ eſt inoꝛdinat

venit ex natnra:ſed ex fantaſteca imagi/

⁊ indiſcretus: ⁊ famaſticꝰ: qꝛ ſibi nociuũ
appetit. ſicut eſt appetitus infirmi quinõ⸗

. —

— rmr

in
hit
ide
ine⸗
his

l:

ns
l

nog
1d/

ant

3per
260

tio⸗

gis

erit moꝛtis deſiderium

natione:quia exiſtimat ſibi ꝓdeſſe quod
nocet. Sic vãnati qꝛ exiſtimant ſe habe

re quietem ſi omnino nõ eſſent:a ꝓpetunt
magis non eſſe qᷓ; eſſe in benis. Et hoc
modovidet᷑ dicere Aug.in libꝛo de miſe

ria huius mũdi loquens de dãnatis. O

moꝛs qᷓ; dulcis eſſes quib amara fuiſti:
te ſolum deſiderãt qui te vehementer o⸗

derũt. Unde cõſequenter dicit: Credo

ꝙ magis appetendum eſſet ſi poneret᷑ in
optione omnino nõ eſſe qᷓ; eſſe:⁊ eternali

ter toꝛqueri. Et loquoꝛ de appetitu qͥ re

fugit incõmoduʒ. hoc eni iudicat mens
mea magꝭ aꝓpetibile: ſicut decollationẽ
q; diuturnã ignis aduſtionẽ. verũtamẽ
ſ̃ᷣm appetitũ honeſti:qꝛ cruciatꝰ talis eſt
ud gloꝛiã dei:vtiq; magis vellent ignib⸗

ſubiacere ad continuã dei laudeʒ:q; per
omnimodã coꝛruptionẽ manũ dei effu/

gere. hec ille: Sic igit᷑ appetitu refugien
te penam tam grauem deſiderabũt mo/
ri. Vnde moꝛs hic dupliciter accipit᷑ ſci
licet ꝓ nõ eſſe ſunpliciter:nec ſᷣm coꝛpus
nec ſᷣm animã:aut ꝓ ſeparatiõe anime a
coꝛpoꝛe: ſicut cõmuniter dicit᷑ homo mo
ri quando anima recedit a coꝛpoꝛe: ⁊ v/
tranq; moꝛtẽ affectione cõmodi putati/
ui dãnati deſiderabũt.
Pꝛimo vellent ſe nõ fuiſſe creatos.

Secũdo vellent ſe eſſe annihilatos.

CTertio vellent ſe nõ fuiſſe redẽptos.
Quarto vellent ſe nõ foꝛe ſuſcitatos.
OQOQB quot velle ad impoſſibile ᷣm diui
nam oꝛdinationẽ erunt in dãnatis: in qͥ-
vus grauiſſime cruciabunt᷑ Et pᷣmo vel
lent ſe non fuiſſe creatos:accipiendo cre
ationem cõmuniter ꝓ factione:quoniaʒ
ſi non fu iſſent facti non cõmiſiſſent pec/
cata ꝓpter que dãnati ſunt. ideo maledi
cent coceptioni ſue ⁊ natiuitati. Job.iij.
Pereat dies in qua natus ſum:⁊ nox in
qua dictum eſt cõceptus eſt homo Cogi
ta triſticiã hominis cadentis in foueam
pꝛofundã ⁊ dicentis:O maledicte ve ti/⸗
vi:qe pertalem viam veniſti:ſi nõ venii
ſes nõ cecidiſſes. Ita dãnati dicent:ſi nõ

fuiſſes generatus non fuiſſes dãnatus.
Talis triſticia accidet hijs qui nolut co/

ſidera re quare facti ſunt.de quibus diciK
tur in ps. Homo cum in honoꝛe eſſet no
in.cõpara.e.iu.inſi.⁊ ſimilis factus eſt i
lis.Quis honoꝛ hominis maioꝛ qᷓ; fieri
ad imaginẽ deu⁊ tandem habere gloꝛiã
illam eterna m in regno celoꝝ. Sed vo/
lenti ad aliquem locuʒ diſtantẽ perueni
re:opoꝛtet pꝛius pertrãſire per viam me/⸗
diam qᷓ; ad terminũ vie peruenire.ita te
opoꝛtet pꝛius viam paradiſi aggredi:et
per illam ire:qᷓ; te poſſe paradiſum obti/
nere.quaʒ ſi nolis ingredi: opoꝛtet te ire
per viam inferni:quia in hoc mũdo non
ſunt niſi due vie:quarñ vna eſt arta: ⁊ a⸗
lia eſt lata:vt dicit chꝛiſtus Matth. vij.
nec potes hic ſemper viuere:ſed te opoꝛ/
tet moꝛi:quia ſtatutũ eſt hominib ſemel
moꝛi. Hebꝛe.ix.⁊ neſcis quãdo:necvbi:
nec in qua ſocietate:nec i quo ſtatu. Pꝛe
uideas igit᷑ tibi de futuro exemplo illiꝰ:
qui ſibi ꝓuidit dum regnaret. Harratur
enim ꝙ fuit cõſuetudo in regno quodaʒ

ꝙ nullus regnaret ibi niſi per annũ:fini/

to vero anno rex ſpoliatus omnib cum
vituperio mittebat᷑ ad quandã inſulam
in perpetuũ exilium ⁊ alius ingredieba-
tur. Multis vero fatuis regibus ſic exu
latis:⁊ in inſula illa fame ⁊ miſeria peri⸗/

clitãtibus:ſucceſſit quidam ſa piens qui

dum durauit poſſe ſuum permiſit in in/

ſulam multa neceſſaria: de quibus fuit

ei bene cum illuc fuit expulſus. Et hoc
eſt ꝙ dñs nobis dicit Luce.xvi.exempꝑlo
villici iniquitatꝭ vt facimus nobis ami/
cos:ſcilicʒ pauperes⁊ viros bonos ⁊ ſan
ctos de mãmona iniquitatis:vt cum de
fecerimus recipiant nos iu eterna taber
nacula.Eccleſiaſtici.xiiij. Ante obuum

operare iuſticiam: quoniã non eſt apud

inferos.id eſt: in alio ſeculo inuenire ci/
bum: ſicut dictum eſt pꝛius. Fꝛuſtra er/
go dãnati vellent ſe nõ fuiſſe natos.quia
etiam hoc ſolo pꝛiuat᷑ deus ingenita fa⸗
cere que genita fuerũt.vt dicit agathon.
vt ait ari.vi.eth. Scðo dãnativellẽt an/
nihilari:qꝛ ⁊ ſi nõ poteſt eẽ quin fuerint:
poſſet tamen fieri ꝙ nihil eſſent. O dñe
leſu cur feciſti quos ſciuiſti ꝑpetuodam/
K ͤj

Nona pena ſpiritualis

nandos. Cur nõ ſufficit tibi vt tanto tẽ/
poꝛe pctõꝛes puniant᷑quãto peccauerũt.
Cur eos non annichuas: ſi non vis eos
ſaluare aut aliquid aliud de ipᷣis facere.
vbi eſt miſcðia tua? Quomodo verũ eſt
quod dicis per ꝓbetã? Miſericoꝛdias
dñi in eternũ cantabo. Hec ſunt cogita/
tu mirabilia ⁊ terribilia ad audiẽdũ:ſed
terribulioꝛa ad vidẽdũ:terribiliſſima ad
ſentienduzʒ. Hec dubia ſoluunt᷑ ꝑ docto/
res.di.xlvi.iiij. Et licet de hijs ſit dictũ
pꝛius:placet tũ hoc idem repetere.Ad pᷣ
mam concluſionẽ poſſumus dicere cum
apło. Ro.x. O altitudo diuitiarũ ſapiẽ/
tie⁊ ſcientie dei qᷓ; incõ pꝛehẽ ſibilia ſunt
iudicia eius:et inueſtigabiles vie eius.
Quis enĩ cognouit ſenſum dñi:aut quis
eius cõſiliarius ſuit.vel poteſt dici ſent
dicit Anſel.ꝓſo logion.c ij.ad deum lo/

quens:vt inquit Richar.i.q.l.di. Id ſolũ

iuſtũ eſt quod vis:⁊ non eſt iuſtũ qð non

vis. Et ita cum deivolũtas ſit pꝛima re/

gula omniũ volendoꝝ:nõ eſt querenduʒ
cur deus vult hoc vel illud. Alij diſtin/
guuũt ꝙ volũtas dei dicit antecedens et
coõſequẽs.vt ſanctus Tho.i.parte.q.xix.
arti.vi.ad pꝛimã. volũtate inquit antece
denti vult omnes hoies ſaluos fieri: vt
omnes ſi vellent ſaluarent᷑: qꝛ habẽt na⸗
turalia legem ſacramẽta: ⁊ cetera ad ſa/
lutem neceſſaria. Volũtate autem cõſe/

quenti nõ vult omnes hoĩes ſaluos fie/

ri:ſed ſᷣm eoꝝ merita aliquos ſaluabit ⁊
alios dãnabit. Aliqui tamẽ dicũt:vt re/⸗
citat Bonauen.i.q.di.xliiij.infernũ non
eſſe ꝓ eo ꝙ dicũt nullũ cruciatũ eſſe poſt
hanc vitam. Et iſtum erroꝛem cõuincit
ratio recta que ita dictat: ꝙ malũ non de
bet remanere impunituzʒ. Si ergo multi
peccant:⁊ in hac vita non cruciant:᷑: ĩmo
gaudent ⁊ letant᷑ neceſſe eſt eos poſt haãc
vitam cruciari: aut deſtruere oꝛdinẽ vni
uerſi:aut diuinã iuſticiã negligentẽ ⁊ re
miſſaʒ eſſe circa punitionẽ peccati. Alij
vero negauerũt infernũ eſſe ꝓ eo ꝙ nega
uerũt impios eternaliter cruciari.vt oꝛi
fenese ſequaces eius q;uis ſᷣm eos poſt
hanc vitam aliquis maneat cruciatus.

dixerũt enĩ ꝙ hoc nõ poteſt diuĩa miſert
coꝛdia ſuſtinere:ꝙ creatura ſua quãà non
odit ſed diligit eternaliter ſit in penis cũ
ipſe nõ delectet᷑ in punitõe noſtra:nec ſa-

tietur cruciatib noſtris:nec obſtat quin
nõ poſſit eos qui puniunt᷑ ſine aliquo pᷣ⸗/

iudicio liberare a penis.Et ſi aliquädo

ſcriptura cõminat᷑ peccatoꝛib penã eter
nam. hoc dicũt nõ eſſe dictũ ſᷣm veritatẽ
ꝓmiſſionis: ſed ſᷣm terroꝛẽ cõminatiõis
qua intendit deus malos liberare a pec/
catis. Iſte autẽ erroꝛ oꝛigenis fuit ⁊ ſuo/
rum ſequatiũ qui tanto eſt imanioꝛ qᷓ;to

videt᷑ efſe mitioꝛ ⁊ miſericoꝛdioꝛ:p eo ꝙq
diuinã iuſticiã blaſpphemat dum eam di

minuit:dum tm̃ dat miſcðie ꝙ nõ relin/

quit locũ iuſticie. Scõo vᷣo:qꝛ ſpem no/
ſtram euacuat. Si em̃ ſcriptura ſuppli/
cium peccatoꝛibo cõminat᷑ nõ ſᷣm verita⸗/

tem:ſedvt deterreat quid cauſe eſſet:cuxr

etiã non intelligamus pꝛemia ꝓmittere

non ſᷣm veritatẽ: ſed vt ad opus iuſticie
alliciat:ac per hoc ſcriptura tota:⁊ fides
noſtra vana et friuola poterit iudicari⸗
Et ideo eſt tertia poſitio rationalis ⁊ fi/
delis ꝙ ſit ponere cruciatũ eternũ: ⁊ hoc
manifeſte dicit ſcriptura diuina ↄfirmat

fides:⁊ cõcoꝛdat ratio recta. Scriptura
Macth. xxv. Ite maledicti in ignem?c.
Elinde etiã Gꝛeg. moꝝ.xxxiiij. Sũt no//

nulli qui peccatis ſuis idcirco finem po

nere negligut quãdo habere quãdoq; ſu
per ſe finẽ futura iudicia ſuſpican. Qui

bus bꝛeuiter reſpõdemus. Si quãdoq;
ſiniẽda ſũt ſu plicia repꝛoboꝝ: quãdoq;

ergo finienda ſunt gaudia beatoꝝ. Per
ſeipᷣam nanq; veritas dicit. Jbunt hi in

ſuꝓpliciũ:iuſtiautẽ in vitã eternã. Item
ratione videt᷑: qꝛ ſi de duob cõtrarijs eſt
reperire alteꝝ extremoꝝ:⁊ mediũ neceſſe

eſt ponere aſterũ excremũ. Hec eſt radix
ſtabiliandicõtraria apud philoſophos:
ſed eſt ponere perfectã beatitudinẽ in pa

tria:⁊ mediuʒ ſtatũ in via inter perfectã
beatitudinẽ ⁊ ꝑfectã miſeriã.ergo eſt po

nere per fectã miſeriã poſt hanc vitam,.

Hoc autẽ dicimus infernuʒ. Item ſicut

eſt ſũme miſericoꝛs:ita eſt ſũme inſtus⸗

erit moꝛtis deſiderium

ſicut ergo ſũme miſericoꝛdis eſt ſumme
miſereri:⁊ miſericoꝛdiã ſuã ſũme mani/
feſtare:ſic ⁊ ſũme iuſti eſt ſũme punire ⁊
ſuã iuſticiã maniteſtare ꝑ effectũ. Si er/⸗

go in finita iuſticia nõ põt maniteſtari ni
ii ꝑ effectũ infinitũ:videt᷑ ꝙ aliquibs pec
catoꝛibi reddi debeat cruciatus infinitꝰ
ſed nõ põt eſſe cruciatus infinit? miſi eter
nus. ergo neceſſe eſt eẽ cruciatũ eternũ.
hunc auũt dicumus infernũ Cruciatũ etiã
ponere eternũ facit ad cõplementũ vni/
uerſi ⁊ iuſtũ iudiciũ dei. Cõgruũ eni eſt
vt pulchꝛitudo vniuerſi decoꝛet᷑ qbuſdã

antitetis.i.cõtrarijs.vt ſicut bonis red/
dunt᷑ bona eterna:ita ⁊ malis eterna ſup

plicia. Neceſſariũ etiã eſt ad cõſeruãdũ

oꝛdinẽ iuſticie:vt vnicuiq; reddat᷑ſᷣm o/

pera ſua cũ ventũ fuerit ad iudiciũ. Pec
catoꝛ aũt cum peccat:peccat cõtra bonũ

eternũ ⁊ infinitũ.⁊ ex hoc dignus eſt cru

ciatu eterno Peccat etiã in ſuo eterno:vt
dum deceſſerit nõ eſt amplius locus me
riti:ac ꝑ hoc nec remiſſionis pctĩ:⁊ ideo

ſemꝑ eſt culpa.Et qꝛ culpa oꝛdinat᷑ ĩ pe
nã debet ſemꝑ eẽ in pena. Et iſta eſt va/
na rõ cõpleta que colligit᷑x Gꝛeg.⁊ Au

gu. GBꝛeg. aut dicit in li.dia.ꝙ ideo pctõꝛ

eternaliter cruciãdus eſt: qꝛ peccat ĩ ſuo
eterno.Aug.vero dicit:ꝙ id eo eternali/
ter punit᷑:qꝛ peccauit eboni efe ua,

Et ꝙ illud iudiciũ iuſtũ ſit: oñdit ꝑ exẽ/

plũ i humanis iudicijs⁊ legalibi:vbi di/
cit ꝙ peccãs cõtra rẽ publicã aliquo grã
di crimine moꝛte moꝛit᷑nõ qꝛ in moꝛa q̃

occidit᷑ eius ſuꝓpliciũ leges eẽ exiſtimẽt
cum ſit hoꝛa ꝑ bꝛeuis:ſed qꝛ euʒ in ſem/

piternũ auferũt a ſocietateviuentiũ.hec
Bona. Et patʒz magè in exilio ꝑpetuo ſi
ꝑbetuo viueret exulatꝰ.Ad aliud de mi
ſericoꝛdia dicit idem doc.in fi.huiꝰ.q. ꝙ

ſicut deus eſt ſũme miſericoꝛs: ita etiam
decet vt ſit ſũme iuſtus. ⁊ ideo effectꝰ ſũ/
me miſcðie nõ excludit effectũ iuſticie:⁊

ꝓpter hoc deus diſtinxitſibi duo tẽpoꝛa.
Enũ in quo oñderet miſcdie ſue infini/

tatem tradẽdo vnigenitũ filiũ ſuũ ꝓ oĩ/

bus inimicis ſuis: ⁊ parcendo oĩb ad ſe
redire volẽtib. Aliud in quo oñderet iu

ſticie ſue ĩmenſitatẽ:⁊ id eſt tᷣus qð de/
putatũ eſt eternis cruciatibi.Dicit etiazs
ingr in l̃a ad auctoꝛitatẽ Ja ij. Judiciũ
ſine miſcðia fiet illi qui nõ fecit miſcdᷣiã
lta inqͥt intelligi põt ꝙ iudiciũ dãnatõis
fiet illi qui nõ fecit miſcdᷣiam ꝓ eo ꝙ fuit
ſine miſcðia. vel fiet illi iudiciũ ſine mi/
ſericoꝛdia liberãte ⁊ ſaluante:qͥ tn in ali/

qua pene alleuiatõe miſcdiaʒ dei ſenciet:

qꝛ nõ tm̃ puniet᷑ qᷓ;tũ meruit ſed hic nõ ſi
ne cau ſa dicit᷑ milcðia ⁊ iudiciuʒ in futu/
ro:qꝛ ⁊ hic mults modis miſeret᷑ deus qͥ/
bus nõ miſerebit᷑tunc. Vocat enim nũc

pctõꝛes⁊ iuſtificat:qð tunc nõ faciet:ſed

tunc reddet ſingulis ſᷣm merita. Mani
feſte iudicabit qui nunc occulte iudicat-
Sed querit᷑vtrũ dã nati punient᷑ ſine in⸗
termiſſione?. Rñſio:inqͥt Bonauẽ.dicen
do ꝙ punitio gehẽnalis erit ſine omi in/
termiſſione. Et h̊ ptʒ ꝑ ulud ꝙ dẽ Apoc.
xiiij. Aſcendet fumus toꝛmẽtoꝝ in ſecu/⸗
la ſeculoꝝ:⁊ nõ habebũt requiẽ die ac no
cte:qꝛ cum nõ ſit interpolatio ĩ culpa nõ
debet eſſe in pena.Et ſi dicat᷑ iuxta ulud
Job. xxiiij. ꝙ tranſibũt ab aqͥs niuiũ ad
caloꝛẽ nimiũ. ⁊ ſic dicit᷑ꝙ in iſto tranſitu
ſit intermiſſio. Rñdeo ꝙ dupliciter põt
intelligi:vel ſicut eſt trãſitus ſubiecti ab
vno cõtrarioꝝ ĩmediatoꝝ in aliud:ita tñ
ꝙ ſemꝑ eſt ſub alcero cõtrarioꝝ.ſic intel/
ligat᷑in ꝓpoſito:vel ita vt non intelligat᷑

ſucceſſio:ſed nec tranſitus cum ſucceſſio
ne:ſed varietas cuʒ ſucceſſione.hec Bo⸗
nauẽ. Et ita foꝛtaſſe dici poſſet de penis

ſpũalib: qꝛ mirabile nimiũ videt᷑ intelli
gere tot ⁊ tanta ⁊ velle ſił tot impoſſibi/⸗
lia.Erit igit᷑ dẽ natmaxima pena:qꝛvel
lent annihilari ⁊ nõ poterũt deo volente
eos ſemꝑ ſtare in inferno cũ tam graniſ/
ſimis penis.Tertia pena erit:qꝛ vellent
ſe nõ fuiſſe redẽptos. O qᷓ;ta pena dãna
tis cũ cõſiderabũt tantũ remediuʒ cõtra

pctã ſua ſpꝛeuiſſe. Cogita ſi eẽs adiudi/
catus moꝛti vel perpetuo carceri:⁊ aliqͥs
vellet te liberare:⁊ hãc liberationẽ cõtẽ/
neres: ⁊ poſt cũ velles liberari nõ poſſes

qᷓ;ta meſticia afficereris. Erit g̊ dãnatis
maxima pena cogitare de illa libera tiõe
. e iij

Becima pena ſpiritualis

gquã cõtempſerũt:ĩmovellent ꝙ deus nõ
fuiſſet incarnatus: qꝛ magis punient᷑ex
eoꝶ nõ curarũt tm̃ bonũ:⁊ maxime xpᷣia
ni:ſicut dictũ fait pꝛius. Hec pena maxi
me debet᷑ his qͥ tanto bñficio ingrati ſũt.
Q miſerrimi dãnati qͥ tanto bñ ficio tan
to amoꝛe nõ potuerũt:qꝛ noluerũt trahi
ad amoꝛẽ dei. Vnde xpᷣs oſtendit nobis
dilectionẽ valde grãdem: cum totũ coꝛ/
pus ſuũ ⁊ omnia mẽbꝛa ſua moꝛti expo/

ſuit. De qua dilectiõe ait Berñ. Si dñõs

noſter ieſus xpᷣs habuiſſet tot mẽbꝛa in
ſuo coꝛpoꝛe quot ſunt ſtelle in firmamen
to:⁊ vnũ qðq; mẽbꝛũ ſingularẽ vitã ha/
buiſſet: oĩa ſigillatim moꝛei expoſuiſſet
anteqᷓ; vnam aiam in faucib diaboli di/⸗
miſiſſet. Hec ille: Fuit ergo chꝛiſti paſ/
ſio ſufficiẽs ꝓ redẽptiõe totius humani
generis.ſed maledicti dãnati nõ hoc cu/
rantes magis eum occiderũt pctĩs ſuis
quantũ in eis fuit. Heb.vi. Rurſus cru/
cifigẽtes ſibimetip̃is filiũ dei.Et ita tri/
ſtabunt᷑ valde: qꝛ fuerũt a moꝛte pctĩ li/
berati ſi voluiſſent fructũ paſſionis ſuſci
pere.Quarta pena erit:qꝛ nollent ſe fuiſ
ſe ſuſcitatos:ĩmo libẽter anime dãnato/
rum illa toꝛmẽta viliſſima dimitterent.
Hqᷓtus doloꝛ qᷓ;ta triſticia ipᷣis aĩabus
dãnatoꝝ in ſumptiõe ſiue rennione coꝛ/
poꝝ: qꝛ om̃es pene coꝛpoꝛales que dicte
ſunt pᷣus in animã redũdabũt ſicut glo/

ria coꝛpoꝛis in celo in animã.⁊ ideo ani/

me btẽ cuʒ gaudio ſua coꝛpoꝛa reſumẽt.
⁊2 anime dãnatoꝝ cum triſticia. Cogita
coꝛpus putridũ ⁊ plenũ vermib ⁊ q;tuʒ
defoꝛme poteris pẽſare.Dico tibi ꝙ ani/
me dãnatoꝝ tale coꝛpus plus vellẽt ha/
bere qᷓ; illud dãnatũ cum penis illis cru
ciantiby. O igitK᷑ anima cur tantũ places
huic coꝛꝑi.Cur illud nutris in luxurijs
in gula:ĩ ocio:⁊ alijs delectatiõibʒ. Cur
nõ cogis illud tibi pᷣuire ⁊ nõ tu illi? Tu
deſideraſti vt illud a te nõ ſeperaret᷑ duʒ
eras in hoc mũdo ⁊ nõ potuiſti obtinere
quin ꝑ moꝛtẽ ſepararet᷑. tunc optabis vt
ſeparet᷑ ⁊ nõ poterꝭ obtinere:qꝛ moꝛs fu
giet a te. Talis pena merito erit illis
nimis carnaliter vixerũt:ita ꝙ eoꝝ coꝛp

teſtis qᷓ;ta eſſet confu

erit animab, carcer ꝑpetuꝰ. Si infirma/

tur voluptuoſi aut quicqᷓ; mali in aliquo

mẽbꝛo patiunt᷑ ſtatim apponũt remediũ
vadũt ad medicũ adhibet vnguẽta.imo
quicqͥd ſuaſerit medicus obſeruandũ
ſanitate coꝛpoꝛis diligẽter obſeruãt. ſed
ſi infirmant᷑ in anima nõ curant nec que
runt medicũ:ĩmo fugiũt.nolunt credere
deo ipos dirigẽti ad ſalutẽ ꝑ pᷣdicatoꝛes
⁊ cõfeſſoꝛes.⁊ ideo nõ mirũ ſi danantur:
ſicut non eſſet mirũ ſi quis infirmus no/
lens credere medico moꝛeret᷑.ideo notã/⸗
ter dicit᷑in tbemate pꝛius aſſũpto.Con/⸗

uertant᷑ in infernũ ⁊c.
Ecima et vltima
d quo ad peeſentẽ tractatũ pe/

na ſpũalis eſt verecundũ ſti/
pendiũ:qꝛ dãnati non ſolum verecũdia
coꝛpoꝛali cõfundent᷑:ſicut ↄfundunt᷑ ho
mines nudi:ſed etiã verecũdabunt᷑ ⁊ cõ/

fundent᷑ ex denudatiõe et viſione ſeu co/

gnitione ſuoꝝ peccatoꝝ quod modo nõ
fit:qꝛ peccata hominũ nunc a ſolo deo vi

dent᷑ ⁊ adhuc ex taliviſione non curant.
Hec autem cõfuſio ſpiritualis erit qua/

druplex. ⸗
Pꝛimo enĩ confundent᷑ ex dei cognitõe.
Secũdo ex ſanctoꝝ viſione.
Tertio ex aſpectu dãnatoꝝ.
Quarto ex inſpectu petõꝝ.
Pꝛima igit᷑ pena cõfuſionis dãnatoꝝ
erit ex dei cognitione. Denſare enim po⸗/
io latroni ſi iudex
videret ipᷣm furem in furto ſuo: ⁊ hoc be
ne ſciret:ſed maioꝛ puelle verecunde ſi a
patre ſuo inhoneſte eum viro videretur.
Vlere maioꝛ cõfuſio erit dãnatis exviſio
ne patris celeſtis. Hec eſt iłla cõfuſio de
qua Hiere xvij.dicit᷑. Dũñe: om̃es qui te
dereliquerũt confundent᷑: recedẽtes a te
in terra:ſcribent᷑ quoniã dereliquerũt ve
nam aquarũ viuentiũ dñm. Sed quare

non ſic confundunt᷑ peccatoꝛes: cum ſci /

ant ꝙ omna aperta ſunt et nuda oculis
dei. Certe qꝛ vel non credunt vere vel ſi
indubitanter credũt: quia nunc videtur
diſſimulare peccata:qꝛ nõ puninideo nõ

49
d
ge
lee
des
tur:
no
oti/
Lo

ie/

jſti⸗
idia
tho
100
uc)
no
toyi
int⸗

eſt verecundum ſtipeudium

turant. Si ergo ex aliquo inhoneſto fa/
cto vel verbo homines verecũdi confun/
dunt᷑:qᷓ;tomagis ex petõ moꝛtali quod
ſumme deo diſplicet damnati confundẽ
tur. Et hec pena erit illis qui modo no/
luerunt cõfundi ſiue erubeſcere in pecca
tis ꝓpter deum:que tamen nõ facerẽt co
ram hominibus.Exemplũ huius. Qui
dam bonus vir cuidã fatue mulieri inſe
quẽti eumvt cum ea peccaret dixit: Ve/
ni⁊ ſequere me.Et cum eam duxiſſet ad
foꝛum dixit: Mogo para te.Que dixit:
Non hic vbi homines vident:ſed in do
mo. At ille: Si tu non vis hoc opus hic
exercere ꝓpter homines qui viderẽt:nec
ego in domo ꝓpter deum quivideret.Et
hoc eſt quod dicit᷑ his verſib. Cum qͥd

turpe facis qui me ſpectante ruberes.

Cur ſpectante deo nõ magis ipᷣe rubes.
Et Boetius iin fi.v.de cõſo. Magna eſt
nobis indita benefaciẽdi neceſſitas cum
cuncta agamus ante oculos iudicis cũ/
cta cernentis. Quot mala fiunt in occul
to: deus nouit.Si tamen feceris pecca/
tum coꝛam deo: eſt remediũ vt non con/
fundaris in eternũ:vtſcʒ cõfundaris ↄfi

tendo. De qua cõfuſione dicit᷑ Eccł iiij.

Pꝛo anima tua nõ cõfundaris dicereve/
rum. Eſt enim cõfuſio adducens gloꝛiã
2 gratiã.Quaſi diceret.ꝙ duplex eſt cõ/
fuſio.quedã eſt aliquoꝝ qui tm̃ verecun/
dantur ⁊ confundunt᷑ reuelare in cõfeſ/
ſione peccata ſua ꝙ ea tacent. et hec eſt
mala. Alia eſt confuſio qua confundunt᷑
et verecundant᷑ in cõfeſſione:non tamen
ſic quin dicãt peccata ſua cõmiſſa.⁊ hec
eſt bona cõfuſio ducens ad gratiã ⁊ glo/
riam ex qua confundit᷑ diabolus: et per
quam euadit᷑ cõfuſio eterna:que tãta eſt
vt eam cogitare non poſſumus.Secun
da pena cõfuſionis erit ex ſanctoꝝ viſio/
ne. Non enim ſolus deus videbit pecca/
ta damnatoꝝ: ſed etiam tota curia cele/
ſtis. ULnde Bernhar:Ignis vbiq; verox
ruptis pugnabit habenis Cunctaq; cũ/
ctoꝝ cũctis archana patebũt. Sed quo
modo poterũt ſancti angeli ⁊ alij beati
videre peccata dãnatoꝝ cum nunq; ad

△

ad infernum deſcendant:et tanta ſit di/
ſtantia paradiſi ad infernuʒ. Ad hoc di/
cit. Bonauent.in.iiij.diſtinc.l.q.iij ꝙ ſan
ctividẽt in ſpeculo eterno penam repꝛo/
boꝛum vt faciat ad eoꝝ gloꝛiam cumulã
dam. Sed quid hec cognitio faciet ad
damnatoꝝ confuſionem? Dico ꝙ faciet.
icut magis cõfundit᷑ latro: dum eius
furcũ cognoſcit᷑ a tota curia alicuius do
miniqᷓ; ſi a ſolo dño:ita magis ↄfunden
tur ad minus extenſiue ex cognitione cu
rie celeſtis qᷓʒ ſi a ſolo deo cognoſceref᷑qeo
rum peccatũ. Scient enĩ quomodo pec
cata eoꝛum fuerũt viſa in iudicio a cun/
ctis ⁊ ad eoꝛum confuſionis cumulũ re/

coꝛdabunt᷑ illins viſionis cõfundentis:

ſicut ſi quis recoꝛdaret᷑ ꝙ peccatũ ſuum
viris honeſtis fuit:et eſt notum confun/
deretur ⁊ verecundaretur. Et vtiq; hec
erit magna cõfuſio dum damna ti ſcient
peccata ſua nota fuiſſeꝛ eſſe virgini glo/
rioſe angelis ⁊ ſanctis dei:qui tot erunt
in illa ſuperna hieruſalẽ ciuitate.Et hec

pena debet illis qui ſnnctoꝝ vitam deri-

ſerunt:nec imitati ſunt. Sunt enim mul
ti miſeri qui derident ⁊ obloquunt᷑: non
ſolum contra ſanctoꝝ vitam: ſed etiam

contra chꝛiſtũ contẽnentes ſua pꝛecepta

⁊ cõſimilia.Exemplũ in vitas patrũ ⁊c̃.
Illam ergo cõfuſionem dãnati non ha/
bituri eſſent ſi voluiſſent ſanctoꝛũ ſequi
veſtigia:vel dei pꝛecepta cõſpexiſſe ⁊ fe/
ciſſe:quia ſcriptum eſt in ps. Tunc non
cõfundar cum ꝑſpexero in omniba man/
datis tuis. Tertia pena cõfuſionis erit
ex aſpectu damna toꝝ.nam ſicut ex aſpe/
ctu vicini tui cõfuſionem pateris ex mul
tis peccatis tuis.ĩmo mulier confunde/
tur in aſpectu viri ex multis ſuis miſe/
rijs.ita dãnati videntes mutuo ſua pec/
cata que fuerunt eis pꝛius occulta con/
fundentur.ſicut nunc multi confunderẽ
tur ſi viderent eoꝛum mala:etiaʒ ab hijs
qui ſunt ſimiles et talibus peccats ma/
culati. O deus meus quot confuſionib⸗
conſfundent᷑ damnati qui tot erunt in il/
lo carcere perpetuo.nam a quolibet de⸗
mone ⁊ alio dãnato cuʒ eis confundent᷑:
e iiij

elt verecundum ſtipenum

qua ↄdẽnati ad moꝛtẽ ligato ſaxo ad col

verecundabunt᷑ ⁊ expꝛobꝛabunt᷑:⁊ maxi/
me hi qͥ maioꝛẽ opoꝛtunitatẽ ſalutis ha/
buerũt. Et pᷣncipaliter verecundabunt᷑
xpᷣiani: in qb apparebit caracter baptiſ/
matis.⁊ ꝑamplius viri religioſi qͥ maio
rem ſalutis occaſionẽ habuerũt. ⁊ ſᷣm ꝙ
maioꝛa et plura pctã habebũt. Confun/
daentq; illi ſuperbi demões qͥ de celo em/
pirreo ceciderũt:⁊ marie ille lucifer apo
ſtata:cui dicet᷑ illud Eſa.xuij. Quõ ceci
diſti lucifer qui mane oꝛiebaris: Coꝛrui
ſti in terraʒ qui vulnerabas gentes.qui
di. in coꝛ.t.in ce.aſcen.ſu.aſt.c.exal.ſo.m.
ſedebo in mõte teſtamẽti in la.aqui.aſcẽ/
dam ſuꝑ altitudinẽ nubiũ ero ſilis altiſ/
ſimo. Verũtñ ad infernũ detraherꝭ in ꝓ/
fundũ laci. Hec cõ fuſio debet᷑ ſuperbis
qui ſimiles effecti demonibus deum cõ/
tempſerunt: voluntatẽ ſuam voluntati
diuine pᷣferentes. Hec etiaʒ pena debet᷑
illis qui non verecundantur publice et
palam peccare: et ſuis malis exemplis
alios coꝛrũpere. DHe quib dici᷑ Math.
xviij.Qui aũt ſcãdaliʒaueritvnũ de pu.
iſtis qui ĩ me cre.expe.ei vt ſu.mo.a ſin.
inłco.eius:⁊ demer.in ꝓfun.marꝭ.Quid
autẽ ſit ſeandalũ.dicit Kicola.de lyra:qꝙ
ſcandalũ actiue eſt dictum vel factũ mi/⸗
nus rectũ pꝛebẽs occaſionẽ alteri ruine.
Scandaliʒare igit᷑ aliquẽ eſt facere eum
ruere in pctm̃ moꝛtale: ex dicto vel facto
ſuo malo. ⁊ hoc eſt ꝓpꝛie nocumẽtum ex
parte anime qð eſt recte ↄtra charitatẽ:
⁊ ideo faciens aliũ ſic ruere ſi faciat hoc
ex intentiõe ſeu ex aduertẽtia ſemꝑ pec/
cat moꝛtaliter. etiã ſi factũ vel dictũ ex q̊
alius ruit nõ eſſet de genere pctĩ moꝛta/
lis.ſicut dicens mendaciũ ioco ſum mu/

lieri intentiõe ꝑtrahẽdi eam ad adulte/

rium eſt petm̃ moꝛtale ex intentõe finis.
Qui ̊ ſcãdaliʒaueritvnum de puſillis.
Dicit aũt de puſillis:qꝛ nullus ſcandali
zgatur paſſiue niſi inq;tuʒ puſillus.i.par/
ue virtutis:qꝛ homo ꝑfectevirtutꝭ ex di/
cto vel facto malo alteri nõ ruit ĩ pctm̃.
Expedit igit᷑ei.i.ſcãdaliʒati actiue mo/
do dictovt ſuſpẽdatur mola ⁊c.Loquit᷑
euãgeliſta ad modũ terre paleſtinoꝝ: in

luʒ pᷣcipitabant᷑ in mare.Expedit ergo:
ſenſus eſt.i.melius eſſet homini moꝛi coꝛ
poꝛalicer qᷓ; ex malo ſuo exemplo facere
alium ruere in pctm̃ moꝛtale:qꝛ ex ̊ me⸗/
retur moꝛtẽ eternã: que grauioꝛ eſt moꝛ
te tempoꝛali.Et ideo ſequit᷑: VUe mũdo
ab ſcandalis.i.mũdanis homimb:quia
non curant ſcãdaliʒare ꝓximos. Necel⸗/
ſe eſt enim vt veniant ſcandala. Ibi non

eſt neceſſitas abſoluta:ſed tm̃ ex ſuꝓpoſi⸗

tione. Si enim hoĩes velint viuere mũ/
dane:⁊ in omnibs volũtatẽ ſuã adimple/
re:neceſſario ſequit᷑ ad hoc ſcãdalũ alio/
rum:qꝛ non foꝛmidãt ꝓximos ſcandali/
ʒare. Verũtamen ve homini.id eſt cõmi
natio pene eterne ſibi affligende:ꝑ queʒ
ſcandalũ venit actiue.ſ.pximũ ſcandali⸗
zando. Hec ille: Tales igit᷑ qui hic non
verecundant᷑ alios ſcãdaliʒaſſe: in infer/
no verecũdabunt᷑ hoc feciſſe.Quarta pe
na ⁊ vltima eſt cõfuſio ex inſpectu pecca
tox.id eſt:ex aſpectu interioꝛi ſiue ſue ani

me qua quiſq; dãnatus videbit macula
tam⁊ turpem ex pctõ ſuo.Et ex hoc mulł

tum confundet᷑. Eʒech.xliij. Confundã/
tur ab iniquitatibo ſuis. Sicut habens
pulchꝛã veſtem:confundit᷑ etiam per ſe ſi
ceciderit in luto. Odeus meus:qᷓ;ta cõ/
fuſio dãna tis qui tam pulchꝛã ammã a

deo ſuſceperũt:qꝛ ad imaginẽ ſuã: ⁊ ea,
ita ſoꝛdide cõfuderũt. He cõfuſiones et

alie pene pꝛius dicte⁊ etiam nõ dicte ip/

ſis damnatis in loco illo infernali erunt

perpetuo ſine ceſſatiõe. Eccłi.xx. Con⸗/
fuſio illoꝝ cum ipſis ſine intermiſſione.
Dic ergo de infinitis inferni doloꝛibus

pauca ſeripſi. Non enim credo coꝛ ſuffi⸗

cere ad cogitandũ: nec os ad loquendũ
quot ⁊ qᷓ;te miſerie ſunt in inferno.Qui

ergo vult fſugere a ventura ira:faciat di /
gnos fructus penitentie. Qð nobis cõ⸗
cedat ieſus redẽptoꝛ noſter: Cui ſit laus
honoꝛ ⁊ gloꝛia.

— ——-————M

W ⸗———————

— — — — ———

Pꝛologus ſecũde partis pꝛincipalis

Erpedita materia de loco infernali ⁊
penarũ ibidẽ a damnãdis tollerandaꝝ:
quas idcirco nobis deus voluit reuelare
vt illas effugere ſtudeamus iuxta illud
ps. Dediſti metuẽtibo te ſigniſicationeʒ
vt fugiãt a facie arcus ſcʒ eterne damna

tionis vt liberent᷑ dilecti tui. Cõſequent

videndũ eſt de loco paradiſi eiuſq; deli⸗
cijs coꝛpoꝛalibi ſcʒ ⁊ ſpũ alibus:quibo at

tracti ⁊ illecti qͥlibet noſtrũ dicere poſſit

cum ps. Inclinaui coꝛ meũ ad faciẽdas

iuſtificationes tuas ꝓpter retributionẽ:

ſupple in głia celeſti bonis ⁊ iuſtis a ſũ/
mo bonoꝝ oĩum largitoꝛe tribuẽda:Ad
quã modo nobis poſſibili cognoſcendã
tale thema ꝓponemus.

Enite bene⸗
dicti patris mei poſſi
dete paratũ vobis re/
gnũ a cõſtitutione mũ
di Math. xxv. De re
gno dicturi adiuuãte

ieſn xpᷣi gratia in quo pax ſumma eſt:et
requiea ꝑfecta:⁊ quo eſt ſtatus o᷑uum bo
noꝛũ aggregatione ꝑfectusvt ait Boec.

tria pᷣncipalia puncta deducemus.
Pꝛimo vbi ponat᷑ regni celoꝝ habitatio
Secundo que ⁊ qualis ſit in animabus
gloꝛiatio.
Tertio que et qualis ſit in coꝛpoꝛibus
pꝛemiatio. l
Et de his trib dicemus ſᷣm ꝙ ex ſcri/
pturis ſacris ⁊ dictis doctoꝝ intelligere
valemus.Nam ſicut ait Augu.libᷣ. de tri
plici habitaculo. Bona regni celeſtis di
cere vel cogitare vel intelligere vt ſunt:
nullus poteſt carne veſtitus. Multo em̃
maioꝛa ⁊ melioꝛa ſunt qᷓ; cogitent᷑⁊ intel
ligant᷑ Nã ſcriptũ eſt.i.Coꝛinth.ij.Ocu

lus nõ vidit nec auris audiuit necin coꝛ

ho minis aſcẽdit que pᷣparauit deus dili
gentibus ſe. Regnũ nanq; dei omni fa/
ma maius:⁊ omni laude melius:om̃i ſci
entia innũerabilius:omni gloꝛia qne pu
tatur excellẽtius. Regnũ itaq; dei plenũ
eſt lucis ⁊ pacis ſapientie ⁊ gloꝛie hone⸗
ſtatis ⁊ dulcedinis: melodie et leticte:et

beatitudinis ꝑennis ⁊ omis boni qð nec
dici nec cogitari poteſt At locus inferni
plenus eſt tenebꝛarũ diſcoꝛdie:odij ſtul⸗
ticie:miſerie turpitudimſ:amaritudinis
offen ſionis:doloꝛis: aduſtionis:famis:
ſitis:ignis inextinguibilis:triſticie: vin /
dicte ꝑennis:⁊ oĩs mali qð nec dici nec
cogitari poteſt. Ciues celi ſunt iuſti ho/
mines ⁊ angeli quoꝝ rex eſt deus omni⸗
potẽs.At cõtra ciues inferni ſunt impij
hoĩes ⁊ demones quoꝝ pꝛinceps eſt dia
bolus Sac iat iuſtos viſio ſanctoꝝ homi
nũ ⁊ angeloꝝ: ⁊ ſuꝑ oĩia ipᷣius dei:cruci/
at impios ⁊ pctõꝛes viſio vamnatoꝝ ho
minũ ⁊ demonũ:⁊ſuper oĩa ipᷣius diabo
li. Nihil in regno dei deſiderat᷑ quod nõ
inuenit᷑: ſed in iferno nihil inuenit᷑ quod
deſideret᷑: mihil ſentit᷑ neq; videt᷑. In reg
no dei inhil inuenit᷑ mſi qdð placet ſaciat
2 delectat. At cõtra in lacu miſerie perẽ
nis mihil videt᷑:nihilq; ſentit᷑ niſi qð di⸗
ſplicet cruciat ⁊ offendit. Ome bonũ in
regno dei abundat ⁊ nullũ malum: ome
malũ habũdat in carcere diaboli⁊ nullũ
bonũ.Nullus indignus in regno dei ſu/
ſcipit᷑: nullus dignus nulluſ iuſtus ad in
fernũ trahit᷑ hec Augu. Gaudiũ autẽ ce
leſtis patrie expedit ↄſiderare ſᷣm ꝙ poſ
ſumus intelligere triplici ratione.
Pꝛimo quia facu libentius ⁊ feruentius
laboꝛare. H
Secundo quia doloꝛem laboꝛãtis ſolet
valde mitigare.
Tertio cõſolatur ne laboꝛans valeat de
ſperare. ð
Pꝛimo facit libẽtius ⁊c̃. Laboꝛãs em̃
cito laſſat᷑ qñ neſcit pᷣmiũ laboꝛis ſui:ſed
qñ ſcit pᷣmij ſui magnitudinẽ tũc laboꝛẽ
ſuſtinet libẽter:ſic qui gaudia attẽdit li/
benter bona operat᷑. Eſtote igit᷑ oꝛtes in
bello ⁊ pugnate cũ antiquo lerpẽte ⁊ ac/
cipietꝭ regnũ eternũ. Video em̃ ꝙ piſca
toꝛ vel alius laboꝛatoꝛ tota die ⁊ etiã qñ/
q; nocte laboꝛatvt lucret᷑xij. denarios vł
paucioꝛes foꝛteq;to ma gꝭſi crederet mil
le marchas auri qlis eſſet anguſtia quã
nõ ſuſtineret. Satis videmus ad oculũ

„

quot ⁊ ̃tos laboꝛes hon ĩes mundip:o

De loco paradiſi

rebus trã ſitoꝛijs ſuſtinẽt tam in terra qᷓ
in mari.Sic qui gaudia vite eterne pen
ſaret laboꝛes pꝛo illa gloꝛia immarceſſi
bililibẽter aſſumeret. Euigilate igit᷑ pi/
gri ⁊ cogitate lucrari illud regnũ quod
ſemꝑ manet.Sed qͥd eſt qðᷣ te opoꝛteat
facere p eterno regno acquirẽdo Rñdet
xpᷣus Math. xix. Si vis ad vitã ingre/
di ſerua mãdata. Scõa ratio quia dolo
rem ⁊c̃.⁊ plus dico quia qui gaudia illa
bene attẽderet penas ⁊ toꝛmẽta nõ ſenti

ret:ſicut de multis martyribs legi᷑ o

dicũ abſinti poſitũ in dolio mellis ama/
ritudinẽ ſuã amittit.Sic ſi modicas tri

bulationes nr̃as quas patimur in illaʒ

maximã dulcedinẽ mergeremuspfecto
vel parũvel nihil ſenciremus.Tertia ra
tio qꝛ conſolat᷑ ⁊c. Conſiderãs em̃ ꝙ per
mailtas tribulationes opoꝛtet nos veni/
re in regnũ dei gaudet in tribulationib⸗
ſperans illas eſſe viam ꝑueniendi ad re/
gnum.Opoꝛtuit em̃ pati chꝛiſtũ ⁊ ita in
trare in gloꝛiã ſuam. Quod igit᷑nos cũ
Allud regnũ dudũ per peccatũ ꝑdidimuſ
Non igit᷑ deſperẽt homines in tribulati⸗
onibus pᷣſentis ſeculi ſed patiẽter ſe ha/
beant ⁊ gaudeãt:quia tales pene ſi veli/
mus ſunt meritoꝛie vite eterne et regni
paradiſi ad quod vocabimur per xpᷣm ſi
iuſti fuerimus dum dicet his qui a dex/
tris eius erũt thema ꝓpoſitum. Venite
benedic.⁊c̃.O quale gaudiũ qᷓ;ta exulta
tio qᷓ;tum tripudiũ qᷓ;tum feſtuʒ ſanctis
dei angelis ⁊ hominibus?⁊ toti curie cele
ſti in hac vocatione ⁊ inuitatione ad re/
gales nuptias ad viſionem ⁊ dilectionẽ
cum perpetua tenſione illius deitatis be
atiſſime. Si gaudeat pauper intromiiſ/
ſus aulam regiam cui ciboꝛumꝰ⁊ neceſſa
rioꝛum pꝛo victu ⁊ vnicarefectione fiat
ſufficiẽs ad miniſtratio: quõ nõ magis
ſine cõparatiõe gaudebũt iuſti qͥ hic fue
rũt pauꝑes ⁊ multa paſſi in introitu illi
us celeſtis aule vbi ꝑpetuo q̃cunq; deſi/
derabilia abundãtiſſime miniſtrabunt᷑

deamus igitur

vyͤmo de loco vbi erit tãta glo /

ria. Erit ne in paradiſo terreſtri qui eſt
locus delitiarũ:de quo magiſter ſenten.
di. xvij.ij.ſic ait.Fateoꝛ tertiã opinioneʒ

mihi placere ſcʒ vt homo ĩ paradiſo coꝛ

poꝛali ſit poſitus qui in illo pᷣncipio plã⸗
tacus accipi poteſt:quo terram omnẽ re
motis aquas herbas ⁊ ligna pꝛoducere

liuſſit:qui ⁊ ſi pᷣſentis eccleſie vel future

typum tenet ad litterã:tamẽ intelligen/
dum eſt eſſe locũ ameniſſimũ fructuoſis
ioig⸗ magnũ ⁊ magno fonte fecun⸗
uz. Quod dicimus a pᷣncipio:antiqua

tranſſatio dicit ad oꝛientẽ. Vnde volũt

in oꝛientali parte eſſe paradiſum longo
inter iacente ſpacio vel maris vel terre a

regionibus quas incolũt homies ſecre⸗

tum ⁊ in alto loco ſitum vſq; lunarẽ cir/⸗
culũ pertingẽtẽ. Vnde nec aque diluuij
illuc ꝑuenerunt.hec ille. Nonne talis lo
cus ſufficere poteſt homini pꝛo loco ſue
gloꝛie.Reſpõdet Bonauẽ.in dubijs cir
ca litterã eiuſdẽ di.dicens Qꝰ duplex eſt
paradiſus ſᷣm duplicẽ ſtatũ hominis ſcʒ
imperfectũ ⁊ ꝑfe ctum. Secundũ ſtatuʒ
umperfectũ psradiſus eſt locus amenus
in partib oꝛientis:de quo dicit Damaſ.
Paradiſus em̃ eſt dei manibus in edem
plantatus gaudij ⁊ exultatiõis vniuerſe
pꝛomptuariũ. In hoc aũt loco decuit ho
minẽ poni vt eſſet ei facilitas ꝑueniendi
ad patriã:⁊ vt deus homini oſtẽderetbe
niuolentiã cui locum ameniſſimũ ad ha
bitandũ pᷣparauerat:⁊ ſic amenitas exte
rioꝛis habitaculi coꝛreſpõderet delitijs
interioꝛibus quales habʒ aĩa: que eſt tẽ
plum dei ⁊ habebat aĩa pꝛimi hominis

Extra autẽ hunc locum debuit homo ꝓ⸗/

ducivt melius cognoſceret dei beneficiũ

dum ſe videret quaſi aliunde adductuz:

⁊ etiã vt oſtenderet per hoc ꝙ homo nõ
erat factus ad ibi eternaliter habitãdũ:
ſed tempoꝛaliter peregrinãdũ. Et quia

deus pᷣſciebat hominem caſurũ ſiue ho

minis caſum in paradiſo voluit euʒ col/
locare:vt per eius eiectionẽ de loco volu
ptatiſ cognoſceret ſenſibiliter q;ta bona
ſpiritualia amiſiſſet per culpam:cogno⸗

ſceret etiaʒ nihilominus qta eſſet diffe·

f — — — — —— f f f

ſten
nez
(
i

De loco paradiſi

rentia inter eum qui dño obedit humili/
ter ⁊ eum qui ipᷣm cõtennit. Et ſicut di/
cunt doctoꝛes:paradiſi coꝛpoꝛalis ſitus
eſt valde eminẽs ⁊ altus:⁊ iuxta equino
ctialeʒ in oꝛiente quodãmõ vergens ad
meridi?. Eſt autẽ tante altitudinis vt il
luc nõ aſcendãt vapoꝛes in aere eleuati:
ſed fit ibi aer mũdus ⁊ purus ydoneus:
ſtatui ꝑpetuitatis:⁊ ꝓpter puritatem ae
ris ibi eſſe ↄtemperantiã caloꝛis.O au
tem dicit᷑ vſq; ad lunarẽ circulũ ꝑtinge/⸗
re hoc nõ eſt dictũ ſᷣm ſitum:ſed ſᷣm quã
dam ꝓpꝛietatem ſiue quia cõfoꝛtat᷑ in ra
ritate ⁊ luminoſitate tranquillitate:ſme
quia vapoꝛes quibus dominat᷑ luna il/
luc nõ ꝑtingunt:⁊ in hoc paradiſo erant

ligna viuerſi generis. Varietas vero li/
gnoꝛũ ſub tribus differẽcijs cõpꝛehendi

tur ſᷣm ꝙ ad triplicem vtilitatẽ hominis
poterat oꝛdinari aut ex parte coꝛꝑis aut
ex parte anime autex parte ↄiuncti. Si
ex parte coꝛpoꝛis ſic erant ligna fructife
ra que pᷣbebant ei alimenta ad coꝛpoꝛis
ſuſtentationẽ:ſi ex parte anime ſic fuit li
gnum ſciẽtie boni ⁊ mali:qð oꝛdinabat
ad obedientie hominis ꝓbationem. Si

ex parte cõiuncti ſic erat lignũvite quod
faciebat ad humane vite ꝑpetuitatẽ. De

his auteʒ lignis duo tantum nominata
ſunt ꝓpter ſpeciales effectus: ꝓpter quos
deus illa duo ligna collocauit in mecdio

paradiſi ⁊ vnuʒz poſuit iuxta alterũ vt ex
vno cõciperet homo affectũ amoꝛis:⁊ ex

glio affectũ timoꝛis:⁊ quaſi oppoſita iux
ta ſe poſita eluceſcerẽt:⁊ faciendo abſti/⸗
nentiã ob vno mereret᷑ habere fufficien/
teʒ refectionẽ ab altero. Et hoc eſt quod
dicit Augu. in deci.dei loquẽs de pᷣmis
parẽtibus. Status immoꝛtalitatis eis
de ligno vite quod in medio paradiſi cũ
arboꝛevetica ſimul erat mira bili dei gra
tia monſtrabat᷑: tamẽ ⁊ alhios ſumebãt ci
bos ꝓpter vnam arboꝛẽ que fuerat inter
dicta:deus autẽ hom ni lignum illud ꝓ/
hibuit pꝛopter obedientie meritũ acqui
rendũ ex parte hominis:⁊ pꝛopter oſten
dendũ ſue iuriſdictionisvominiũ quod
pabebat in hominevt per hoc diſceret

deo deberet eſſe ſubiectus:⁊ q;tum etiaʒ
differt inter eum qui obedit ⁊ euʒ qui cò
temnit eius imperium. Nulla igitur fie/⸗
bat ex hoc homini iniuria:immo fiebat
vtilitas dum pꝛecipiebatur ad eius eru/

ditionem ⁊ meriti amplificationẽ quod

ſi contrariũ euenit hoc fuu ex culpa ſua
ex qua cõuertit ſibi bonum in malum ſi/
cut inpijs ⁊ peccatoꝛibus bona conuer⸗
tuntur in malũ:pꝛopter iſtius tamẽ euẽ
tus pꝛeuiſionẽ nõ debuit deus dimittere
dare mandatũ:quia oꝛdo ⁊ decoꝛ qui at⸗
tendit᷑in operibus dei ſᷣm regulam diui
ne ſapientie nõ debet intermitti pꝛopter
incõmodũ alicuius ſpecialis creature:pᷣ
terea ex illo malo ⁊ exinde ſequenti pote
rat deus ⁊ ſciebat multomagis bonum
elicere. Et vt dicit magiſter diſ.xx.ij.cõ⸗
pleto numero electoꝛũ omnes ſimul ad
melioꝛa tranfferent᷑ vt eſſent ſicut ange/

li dei in celis dicit tamẽ magiſter Incer
tum nobis relinquit᷑ vtrum ſimul tranſ/⸗

ferentur an per ſucceſſiones.hec ille. Ec
ce igitur paradiſum terreſtrẽ deſcriptuʒ
quo ad aliqua:⁊pa tet ꝙ ille poſt reſurre
ctionẽ non erit locus in quo erit beatitu⸗
do perpetua. Eſt igitur alius locus mulł
to nobilioꝛ illo qui ſᷣm ſtatum perfectuʒ
homiuis ipſicongruit:ſcʒ celum emꝑt⸗
reum:de quo celo dicit magiſter.ij.diſij.
ꝙ dicit empireum.i.igneum a ſplendoꝛe
nõ a caloꝛe quod ſtatim factum angelis
repletũ eſt. Et Bonauẽ.diſ.ij.ſuper ſen/
tentias. Notandũ inquit ꝙ quattuoꝛ fu
erunt pꝛimo data ſcʒ celum empireũ:an
gelica natura:materia:⁊ tempus. Ratio
vna quia in pꝛincipio debuerunt pꝛima

in omni genere dari ſcz in rebus men/

ſuris ⁊ in rebus coꝛpoꝛalibus ⁊ ſpiritua
libus:et in coꝛpoꝛalibus actiuis et paſ/⸗

ſiuts. Quoniã igitur pꝛima inter ſubſtã

tias ſpirituales eſt angelus:pꝛima inter
ſubſtantias coꝛpoꝛules actiuas eſt celuz
empireum:et pᷣma inter paſſiuas eſt ma
teria elementoꝛum: et pꝛima inter men.
ſuras eſt tempus:quia non tantum dicit
menſuram durationis:ſed etiam egreſſi
onis:ideo hec quattuoꝛ dicuntur pꝛima

Be loco paradiſi

ereata Hec ille Ecce igit᷑ chariſſimevbi
erit tua ꝑpetua manſis ꝛ in celo empi/
reo. Bona.di.ij.in quit:qᷓ;uis ſancti paꝝ

loquant᷑ de hoc celo quia latet nros ſen /

ſus:⁊ philoſophi ad minus tamen pone
re eſt celũ empireũ ſicut dicit ſacra ſcrip/
tura Geñ.x. In pᷣncipio creauit deus ce⸗
lũ ⁊ terrã ⁊ c. Strab exponit de celo em
pireo ⁊ hoc ꝓbat per litterã ſequentẽ: qꝛ
firmamentũ ⁊ celũ aqueũ facta ſunt ſecũ
do die. Et Damaſcenꝰ hoc exponit. In
pncipio creauit deus celum.i.ſine ſtellis
ſperice foꝛme. Ponendũ eſt etiã illud ce/
luʒ:quia ꝑſuadet ratioffinis triplex:vna
eſt ꝑſectio vniuerſi.Alia eſt ꝓpter motuʒ
firmamẽti:⁊ tertia pᷣncipalis ꝓpter habi
tationẽ hoĩs beati.Et qm̃ finis imponit
neceſſicatẽ his que ſunt ad finẽ ꝓpter pᷣfe
ctiouẽ vniuerſi neceſſe eſt ipᷣm eſſe vnifoꝛ
me:quia cũ celũ ſit luminoſum diffoꝛme
ſi nõ eſſet vnifoꝛme nõ eſſet vniuerſum
cõpletũ ꝓpter motũ firmamẽti ponendũ
eſt ipᷣm eſſe ĩmobile:vt motus mobilis fi

at circa immobile ſcʒ centrũ ⁊ intra cõti

nens imobile. Tertio ꝓpter habitationẽ
hois beati ponendũ eſt celũ empireũ lu/⸗
minoſitatis ꝑfectevt habitatio cõgruat
ſuo habitatoꝛi.Ex his ergo colligit᷑ qua
re ſit factũ ⁊ cuius ſit diſpoſitionis inter
alios celos:qꝛ vnifoꝛme imobile ⁊ lumi/
noſitatis ꝑfecte. Hec Bonaũ. Ad ꝓpo⸗
ſitũ huius dicit᷑ in paſſionali ſanctoꝛũ et
feſto aſcẽſiõis. In hoc igit᷑ celo empireo
xpᷣs reſidet ⁊ eſt ſpecialis ⁊ pꝛopꝛia eius

manſio ⁊ angeloꝝ ⁊ alioꝛuʒ ſanctoꝝ.Et

cõgruit hec habitatio habitantibus. Il
lud em̃ celuʒ ceteros celos excellit digni
tate.tẽ poꝛe:ſitu:⁊ ambitu:⁊ ideo eſt coue
niens habitatio chꝛiſti:quia oẽs celos ra
tionales ⁊ intellectuales trãſcendu dig/⸗
nitate:eternitate: ſitu ummutabilitatis:
⁊ ambitu poteſtatis. Eſt etiã cõgrua ha/
bitatio ſanctoꝛũ angeloꝛũ ⁊ hominũ qui
fnerunt vnifoꝛmes in operatione immo
biles in dilectiõe:⁊ luminoſi in fide ſiue
in cognitiõe. Hec ibi.Richar.de me.vi.
ij. d ſ.ij. ait. Hoc celum ſanctis angelis
eſt repletuʒ nõ repletione occupationis:

ſed quia oẽs angeli ibi creatifuerũt. Si
cut ciuitasdicit᷑ repleta hominibus quã
do habitatoꝛes eius in ſufficienti ⁊ apto
numero ſunt. Hec ille. Hec habitatio

ſanctoꝝ angeloꝛũ et beatoꝝ dicit᷑ vt iaam

dictũ eſt celum empireum paradiſus do
mus dei regnũ:terra viuentiũ:et multis
alijs nominibus nominat᷑: de quib poſt
dicet᷑ ſatis. De hoc celo dicitur Baruch.
iij. O iſrael qᷓ; magna eſt domꝰ dñi:⁊ in
gens locus poſſeſſionis eius magnus et
non habet finẽ excelſus:⁊immenius.O
chariſſimi quis poterit ad hũc locum ꝑ/
uenire. Quantũ gaudebit q;tum exulłca

bit 2 letabit᷑ ſolus deus nouit.O deꝰ me

us qᷓ;tum nos diligis qui nobis carnali
bus ⁊ miſeris peccatoꝛib tantũ⁊ tale pa

laciũ pᷣparaſti. Sanctus Tho.iiij. lib.

cõtra gẽtiles.ca.lxxxvij.ait. Quia locus

debet ꝓpoꝛcionari locaro cõſequẽs eſt ꝓ

cum coꝛpoꝛa reſurgentiũ ꝓpꝛieta tem coꝛ
poꝛũ celeſtiũ cõſequẽter etiam in celis lo
cum habeant vel magis ſuper oẽs celos
vt ſimul cũ chꝛiſto ſint:cuius virtute ad

hanc gloꝛiã ꝑducent᷑. De quo dicit apo⸗
ad Ephe.iiij. Qui aſcendit ſuper om̃es

celos vt adimpleret oĩa.Friuolũ aũt vi⸗

detur cõtra hanc diuinã ꝓmiſſionem ex

naturali elementoꝝ inclinatione argu/

mẽtari:quaſi impoſſibile ſit coꝛpus ho/
minis cum ſit terrenũ ⁊ ᷣm:ſuam naturã

in fimuʒ locũ habens ſuper elementa le/

uia eleuari. Manikfeſtũ enim eſt ꝙ ex vir

tute anime eſt ꝙ coꝛpus ab ipᷣa perfectũ:

inclinationes elementoꝝ nõ ſeq̃tur. IJpa

enim anima ſua virtute etiam nunc cõti
net coꝛpus qᷓ;diu viuimus ne ex cõtrari/

etate elementoꝝ diſſoluat᷑:⁊ virtute etiã

anime motiue coꝛpus in altuʒ eleuatur:
⁊ tanto amplius qᷓ; to virtus motiua foꝛ

tioꝛ fuerit. Manifeſtum eſt autẽ ꝙ tunc
animalperfecte virtutis erit quãdo deo

per viſionẽ coniunget᷑. Non igitur debet

graue videri ſi tunc virtutem anime coꝛ

pus ab omni coꝛruptiõe ſeruetur ĩmune
⁊ ſupꝛa quacũq; coꝛꝑa eleuet᷑. Nec etiaʒ

huic ꝓmiſſionidiuine impoſſibilitatem
affert ꝙ coꝛꝑa celeſtia frangi nõ poſſunt

— „ -——.—ʒ—

— —

pto
atio
iam
1d.
ults
ppot
nnch.
ian
tuset
1,0
ung
tuls
e
ummli
hlepa
.l.
locns
eſtg⸗
en
llislo
gcllos
Utead
apo⸗
oines
di
nemer
ern⸗
gsdo
Nacur
dnta le
peen
recli
gi⸗
e co
nn
nteetii
Auutun:
uaße
tune
do der
Urdeber
ine
rimune
ſecciiz
itaten
polen

Decimũ felicitas inuariabilis.

vt ſaper ea coꝛꝑa gloꝛioſa ſubleuent᷑: qꝛ
a virtute diuina hoc fiet vt coꝛpoꝛa glo/⸗
rioſa ſimul cũ alijs coꝛpoꝛibus eſſe poſ/

ſint:cuius rei iudiciũ in coꝛpoꝛe vxpᷣi pꝛe⸗

ceſſit duʒ ad diſcipulos ianuis clauſis in
trauit. Hec ſcʒ Tho. De hoc ergo reg /

no nobis ꝓmiſſe dicit᷑. Venite benedi/

cti patris mei ⁊c

Egd qꝛ gloꝛia coꝛ

ſpoꝛis erit ex redundãtia glo/
re ip̃ius aĩe ſpecialiter: ideo

cõſequenter dicendũ eſt de gloꝛia ipſlius

anime que erit in decem.

Pꝛimo erit dei nr̃i clara cognitio.

Secundũ eiuſdẽq; tota dilectio.
CTertiũ ꝑpetua ac firma tentio.

Quantũ verũ gaudiũ ⁊ leticia.
Quintũ omniũ rerum abundãtia.

Sextum honoꝛ magnus inſuperabilis.
Septimũ animarũ decoꝛ mirabilis.
Octauũ completa pax interminabilis.

Nonũ ſatietas deſiderabilis.

Sed quid dixi.x.cuzʒ dicat᷑ in fine libꝛi

de compẽdio veritatis theologice ꝙ tot
ibi ⁊ tanta ſint gaudia ꝙ oẽs ariſmetri/
ci huius mundi nõ poſſent enumerare:
oẽs geometrici nõ poſſent ea menſurare

oẽs grammatici dyaletici ⁊ rethoꝛici nã
poſſent ea ſermonibs explicare:quia ocu
lus nõ vidit nec auris audiuit ⁊c Dixi
ergo decem ad aliquã ↄſolationẽ nr̃am

exhoꝛtationẽ ⁊ deſideriũ in flammandũ

vt ſic virtuoſe hic viuamus vt ibi ꝑuem
revaleamus. Vt autẽ oſtẽdit doctoꝛ ſan
ctus in.iij.ↄtra gentiles.ca.xiiij.finis cu
iuſſibet rei eſt in qʒ terminat᷑ appetitus

eius. Appetitus aũt cuiuſſibet rei termi

nat᷑ ad bonũ. Si em̃ philoſophi diffini/
unt bonũ Quod oĩa appetũt.Finis igit
omniũ eſt bonũ.Dicit etiã.ca.xxiij.ꝙ co
gnitio diuina finis vltimus homnis eſt
⁊ cuiuſſibet ĩtellectualis ſubſtãtie. Yoh.
xvij. Hec eſt vita eterna vt cognoſcãt te
ſolũ verum deũ:⁊ quẽ miſiſti ieſum chꝛi
ſtũ. Finis igit᷑ intellectus ⁊ bonuʒ eſt ve
rum ⁊ per cõſequẽs vltimus finis pᷣmiũ

verũ.Eſt ergovltimus finis homĩs cog
noſcere deuʒ. Hec ille Petrus de acqui
la iu.iiij.ait.Yinis cuiuſiibet rei habẽtis
eſſe ab alio eſt duplex ſcʒ fims cuius ⁊ fi
nis quo.Finis cuius ⁊exterioꝛ eſt deſide
rabile ꝑtectũ: ſed ſinis interioꝛ ſiue quo
eſt oꝑatio mediãte qua cõiungit᷑ res ipſi
pᷣncipio.Et qꝛ beatitudo ſᷣm omes eſt fi
nis rationalis creature ideo cõfoꝛmiter
diſtinguit᷑ duplex beatitudo ſcʒ vna inte
rioꝛ foꝛmalis et cãta ſcʒ vltima operatio
ꝑfecta ad quã poteſt beatificabilis na/
tura attingere.Alia eſt beatitudo exteri
oꝛ obiectiua ⁊ increata ſcʒ vnus deus et

trinus:⁊ iſta vocat᷑ beatitudo obiectius

uia ex iſta in tali beato beatitudo cau⸗/
at. Secundũ ꝙ dicit bea. Augu.i.de do
ctrina xpᷣiana. Res que nos beatos faci
unt ſunt pater ⁊ filius ⁊ſpirituſſctũs:bea
titudo autẽ foꝛmalis cõ ſiſtit in cõiuncti
one cũ obiecto nobiliſſimo. Hec ille.O
qᷓ;tum gaudiũ videre clare tam ꝑfectiſꝰ
ſimũ obiectũ. Cogita q;tum gaudet ho
mo videre rem pulcherrimã quã multũ
de ſiderabat videre:ſed vere nihil eſt vel
quaſi nihil de viſione cuiuſcũq; teicrea/
te q;tumcunq; pulchꝛe ⁊ gaudio eius in
cõparatione adiillaʒ viſionẽ ſiue intelle
etionẽ beatã. Hec auteʒ viſio clara erit
de quattuoꝛ. Nam. “
Pꝛimo videbunt deum in quẽ pꝛius cre
didernunaunt.
Secundo videbunt ſanctos que tanta
bona merueruftt.
Tertio videbunt peccata que antea cõ/
milerunt
Quarto videbunt infernum ꝙ pꝛuden //
ter euaſerunt.
Pꝛimo igit᷑ videbũt deuʒ ⁊c. De qua
viſione ait beatus Augu.in lib.de tripli
ci habitaculo. Sicut em̃ per ſpeculũ vi/
treum trina nobis viſio miniſtrat᷑: quia
noſipᷣos ⁊ ſpeculũ ⁊ quic qͥd eſt pꝛius vi/
demus. Sic ſpeculũ diuine claritatis et
ipᷣm deum videbimus q;tũ poſſibile eſt
creature:⁊ noſmetipᷣos ⁊ ceteros vera et
certa ſciẽtia cognoſcemus. Tunc iuſtis
manifeſtũ erit ꝙvnus exvno natus ſit al

Pꝛima gloꝛia anime

ter ex duobus ꝓceſſit: ⁊ quõ pater nõ pꝛe
ceſſit filiũ tẽpoꝛe ⁊ oꝛigine:nec ſpiritũ.ſ.
⁊2 quõ mundus erat in deo anteq;; in me
metipſo eſſet mundus.Tũc videbũt ſu/⸗
as alas ⁊ virtutes intimas⁊ ſpiritus an
gelicos. Hec Augu. Albertus mag.in
lacramẽtali.Tanta inqt erit ſciẽtia ꝙ pᷣ
teritoꝝ pᷣſentiũ ⁊ futuroꝝ nihil latebit:⁊
plus ſciet vetula q̃libet in illa gloꝛia qᷓ;
oẽs clerici ⁊ philoſophi ſcire potuerũt in
hac vita.i.Coꝝ.xiij. Videmus nũc per
ſpeculũ in enigmate:tũc autẽ facie ad fa
ciem. Nunc cognoſco ex parte: tũc autẽ
cognoſcã ſicut ⁊ cognitus ſuʒ Glo. Nũc
em imagines veritatis per fidẽ vident᷑:
tunc res ipſa vel ſpeculũ eſt aia in cuius

aliquo modo deum cognoſcimus:ſed in

enigmate.i.obſcure:tũc autẽ videbimus
facie ad faciẽ.i.manifeſte a ſimili vultu
ſe intuentiũ: Eſt em quedã viſio huiꝰ tẽ
poꝛis. Erit altera ſuturi. Iſta per fideʒ:
illa erit per ſpem. Et nũc nõ alij ſolũ ſed
etiã ego cognoſco ex parte.i.obſcure im/
ꝑfecte. Tunc aũt cognoſcã ſicut ⁊ cogni
tus ſum.i.videbo ꝓmiſſa ſicutvideoꝛ ap
mittẽte.i.cognoſcã deum ſicut ⁊ ipſe me
cognouit.O qᷓ; iocundũ erit habere cla
ram noticiã taʒ ꝑfectiſſime nature. Nos
em̃ experimur hic ꝙ dum videmus ali/
quẽ bonũ clericũ ⁊ ſapientẽ multũ velle/

mus habere ſciam illius:⁊ dicimꝰ. ¶Vti/⸗

nam talis poſſet mihi dare ſciam ſuã dũ
moꝛiet᷑ ⁊ ego ſuperuiuã. Sciẽtia aũt de
deo clare nota maioꝛ erit omi ſciẽtia ho/
minis huius mũdi. Vnde btũs Augu.
xxij.de ci.DOeus ita nobis erit cõſpicuus
vt videat᷑ ſptritu a ſingulis nobis in ſin/
gulis nobis videat᷑ ab altero in alterovi
deat᷑:a ſemetiſpo in ſemetipſovideat᷑: in

nouo celo ⁊ noua terra:atq; in omni que

tunc ruerit creatura videat᷑. Hec ille.Et

bꝛeuitet ſicut intelligo vbiq; ⁊ in quocũ

qꝙ; videbit᷑ deus:ſicut ⁊ nunc angeli vbi/

cunq; ſint ſiue in celo ſiue in terravident

deü: ⁊ ita boni latronis aĩa in inferno vi/
dit deum clare ⁊ fuit beata:ſed hec viſio
dicit᷑ paradiſus dicẽte xpᷣo eidẽ Lu.xxiij

Hodie mecũ eris in paradiſo.In coõpen

dio veritatis theologice dicit᷑ ᷣma dos
aie eſt cognitio qua diuina eſſentia vide

bitur ab oĩbus tota ſed nõ totaliter.i.nõ

ꝓut eſt infinita. Videbit᷑tñ diuina eſſen
tia limpidius abvno qᷓ; ab alio:ſicut idẽ
ſol diuerſimode a diuerſis aſpicit᷑:vel ea
deʒ littera a diuerſis legit᷑ diuerſimode
ſᷣm ꝙ oculus magis vel minus eſt diſpo
ſitus. Nam inqᷓ;tum vna potẽtia magis
erit ꝑfecta in lumine gloꝛie qᷓ; altera: tã/⸗
to ꝑfectius oꝑabit᷑ circa vnũ ⁊ idem ſub
iectũ. Videbimus ergo deũ in ſe ⁊ deuʒ

in nobis:⁊ nos in deo:⁊ deũ in creaturꝭ:

2 creaturas in des. Hec ibi Notandũ tñ
ꝙ eſſentiã vt infinitã oſtẽdit beatis vt in
qua pᷣmo et pᷣncipaliter cõſiſtit btitudo
creatura aũt veſter in ipᷣa nõ niſi ex cõſe/
qũẽti ⁊ comitãter. VUñ Aug.in.v. cõfeſ⸗
ſionũ.Quividet te ⁊ nõ illa btũs eſt:qui
videt alia ⁊ nõ te nõ ꝓpter hoc btũs: qui
videt te ⁊ illa nõ ꝓpter hoc beatioꝛ:ſed p
pter te ſolũ beatus. Et videt᷑ aliqbus ꝙ&
intellectus creatus poſſit ꝓficere in cog-
nitoꝝ multitudine circa creaturas viſas
in eſſentia diuia abſq; ꝓfectu eius in eo⸗
gnitionẽ eſſentie diuine:qꝛ per cognitio/
nẽ illarũ in diuina eſſentia nõ augmẽtat᷑
eſſentialis beatitudo:nec ꝑ illoꝝ ſubtra/
ctionẽ diminuit᷑:tñ aliqᷣs modus beati/⸗
tudinis ↄſiſtit in creaturis. Vñ Augu
Nõ cognitis ideis nemo ſapiẽs põt eſſe
Nota etiã ꝙdeus illabit᷑ipᷣis beatis ſᷣm
familiariſſimã intimitatẽ. Illapſus ta⸗
men dei duplex eſt: vnus eſſentie dei in
eſſentia aĩe:⁊ hoc illapſu cõſeruat eaʒ in
eſſe: et ſic illabit᷑ oĩ creature intimãdo ſe
eſſen tie illius inq;tum deus intimioꝛ eſt
cuilibet creature qᷓ; ĩa ſibi. Sic aũt nõ
beatificat:qꝛ ſic omi creatura eſſet beata
Alius illapſus dei eſt vt obiecti in bene
eſſe aĩam ꝑficiẽtis:⁊ex iſta intimitate ni
hil apparet niſi qſi deus. Sicut ferrum
candẽs in igne lucet ⁊ ardet vt ignis:ſie
ꝙ nõ apparet aliud eſſe qᷓ; ignis⁊ hoc eſt
ex penetratione ignis in ferrũ. Illabit᷑er
go deus in potentiã intellectiuã ⁊ ipam
purgando amplius illuminat vt videat
clariꝰ. Et hec ſunt mira⁊ intellectu diſti

222

ſſen
nide⸗
ee

dlhe

Ex fide cũ fidei rectitudine quaſi ex ꝑfe
cta argumẽtatione vita eterna infertur.
Ex fide cumvite pꝛauitate moꝛs eterna

concludit᷑. Et Berñ.in ſermone de vigi

lia dñi.IJlluminemus nobis lumẽ ſcien/
tie pꝛiuſqᷓ; de huius mũdi tenebꝛis tran
ſeamus ne de tenebꝛis trãſeamus ad te/
nebꝛas ſem piternas. Que eſt aũt iſta ſci
entia. Pꝛofecto ſcire:qꝛ veniet dñs:et ſic
quãdo veniet ſcire nõ poſſumus at ſiqͥs
iſta ſcientia eſt omniũ. Quis em̃ neſciat

vel noietenus fidelis qꝛ venturus eſt iu⸗

dicare viuos ⁊ moꝛtuos et reddere vni/
cuiq; iuxta opera ſua. Sed vere nõ om/
niũ iſta eſt ſed nec multoꝝ. Paucoꝝ eſt:
quia reuera pauci ſunt qui ſaluant᷑. Pu/

tas qꝛ cũ illi qui male fecerint exultãt et
letant᷑ in rebus peſſimis vt ſciãt vel reco

gitent qꝛ veniet dñs. Si dixerint ipſi tu
noli credere:qꝛ qui dicit ſe noſſe deum et

mãdata eius nõ cuſtodit mẽdax eſt. Nõ

em̃ ita ſe omi impuritate polluerẽt ſi do/

minũ venturũ foꝛe ſcirẽt:ſed foꝛmidarẽt

2⁊ vigilarẽtvtiq; nec ſinerẽt taʒ grauiter

ꝑfodi domũ ſeu ↄſciẽtias ſuas. Sciẽtia

autẽ illa in ᷣmo gradu operat᷑ penitudi/
nẽ ⁊ doloꝛẽ:⁊ riſum in luctũ cantũ in plã
ctum ⁊ gaudiũ in meroꝛẽ cõuertitvt inci
piant tibi diſplicere que vehemẽter ante

placuerãt:⁊ illa ſpecialiter hoꝛreaſq̃ ſpe

cialiter appetebas. In ſecũdo vero gra/⸗
du operat᷑ coꝛrectionẽ vt iam nõ exhibe/
as membꝛa tua arma iniqͥtatis pctõ ſed

coherceas gulã:iugules luxuriã: ſuꝑbiã

depꝛimas:⁊ facias ſeruire ſanctitati coꝛ
pus qð ante ſeruierat iniquicati.Penitu

do em ſine coꝛrectione nõ ꝓdeſt. Qui eĩ

baptizat a moꝛtuo ⁊ iterũ ta ngit eum ni
hil ꝓficit lauatio eius:ſed hec diutiꝰ ha⸗
beri nõ poſſunt niſi circa ſe multa circũ:

ſpectione mens nr̃a indefeſſa vigilet ⁊ at

tendat. In tertio gradu operat᷑ ſollicitu⸗/

dinẽ vt iã incipiat ſollicitus ambulare
cũ deo ſuo:et ex oĩ parte ſcrutet᷑ ne vel in

leuiſſima re tremende illius maieſtatis

eÿErit dei clara cognitio
tilia pꝛo ſtatu iſto. Hec autẽ viſio beata
ſuccedit fidei per quã meremur ad hanc
clarã viſionẽ ꝑuenire.In lib.devirtutib⸗

offendat aſpectus. In penitudine atten

ditur tn coꝛrectione ardet:in ſollicitudi

ne lucet ⁊ interius ⁊ exterius renouatux
Hic iam reſpirare incipita tribulatiõe
maloꝛũ ⁊ doloꝛe ⁊ timoꝛis magnitudinẽ

ſpũali leticia tẽperare ne ſuoꝛũ enoꝛmi⸗/

tate ſcelerũ abundantioꝛi triſticia abſoꝛ
betur. Hinc ⁊ ſitimet iudic em ſperat in
ſaluatoꝛe:cum iam in aio ſimoꝛ⁊ leticia
obequitẽt ⁊ obuient ſibi. Plerũq; timoꝛ
letieiã ſuperet.Leticia ſepe timoꝛẽ exclu
dat.Et infra ſui gaudij archanũ felix cõ

ſciẽtia in luctamine hmõi indeſinẽter cõ
ficit᷑᷑ onec qð moꝛtale eſt abſoꝛbeata vi
ta donec euacuet᷑ timoꝛ qui eſt ex parte?
ſuccedat leticia quod perfectũ eſt:qꝛ non
timoꝛ ſempiternus ſed leticia ſempiter/
na erit. Hec ille Hec eſt igitur fides cui
ſuccedit viſio clara De hac eſt articulus
dicens. Credo vitã eternã. Ideo qui ha

bet ſidẽ de vita eterna ſollicitꝰ debet eſſe
quõ illi puideat.Si cũ tãta ſollicitudine

pꝓuidet᷑ huic miſere vite de qua nemo ce

tus eſt ꝑ diẽ qᷓ;ta ſollicitudo debet eſſe ꝓ

uidẽdi uli vite de q̃ certus eſt ꝙ erit eter
na. Et ſi dicat᷑ ꝙ vnus eſt interitus hoĩs

⁊ iumẽtoꝝ. Eccłe.iij. Dhicendũ eſt ſicut

Gre.ꝙ Salomõ in illo libꝛo diuerſas ꝑ/
ſonas in ſe ſuſcepit:⁊ qñ dicit ꝙ mẽs inꝛ
perita ſentit:vt in vᷣbo ꝓpoſito: qñũq; ve/
ro ꝙ ratio bñ diſpoſita decernitvt eiuſdẽ
ſcʒ Quid habet ãplius ſtulto ſapiẽs miſi
vt pergat illuc vbi eſt vita. Et eiuſdẽ.q.
Coꝛda filioꝝ hoĩm ĩplent᷑ malicia ⁊ ↄtẽ
ptu ĩ vica lcʒ ⁊ poſt hec ad inferos dedu/
cent᷑. Ec ſi dicat᷑ iterũ illð apłi.i.ad Thy.
vi. vbi dicit᷑ de deo qͥ ſolus hẽt ĩmoꝛtali/

tatẽ. Rñdeo ꝙ ihi ĩmoꝛtalitas ꝓĩmuta/
bilitate accipit᷑ quã nõ hẽt creatura ꝑ na
turã ⁊c̃. Pꝛimũ igit᷑ pꝛemiũ beatoꝝ erit

diuine eſſentie clara viſio:q̃ viſio clara vi
ſione obſcura acqnirit᷑qꝛ ſcriptuʒ eſt in
ps. In lumme tuo videbimus lumẽ. Se
cũda vi ſio ſiue cognitio erit illius ſacra/
tiſſi me vᷣginis mr̃is dei marie: tot miliũ
angeloꝝ ſctõꝝ ⁊ ſcãꝝ. O qͥs poſſet pẽꝗſa
re ũliꝰ ſocietatis pulchꝛitudinẽ decoꝛẽ ?

oꝛnatũ. Sta ⁊ demoꝛare ĩ hac cogitatõe

quit᷑. Poſt hec vidi turbã magnã quã di

Nec hic lequoꝛ de viſione coꝛpoꝛali:ſed
intellectuali que nobilioꝛ erit multo viſi
one illa coꝛpoꝛali de qua dicet᷑ infra. Si
pulchꝛũ eſt videre regẽ aut reginã in de
coꝛe ſuo: qᷓ; pulchꝛius erit videre illã re/
ginã celi in gloꝛia celi:de qua ꝓpheta ait

xpo. Aſtitit regina a dextris tuis in ve/
ſtitu deaurato circũdata varietate.i cha

ritate illa qua diligit᷑ a deo ⁊ deum dilt/
git: ⁊ alijs virtutibovidebit᷑ ꝙ ipᷣa ſit ma
ter dei ⁊ quõ filiũ dei cõcipere meruit:pe
perit manens virgo:lactauit:nutriuit: ⁊
poꝛtauit:ac in paſſiõe aſſociauit:quomo
do per eã mundus redẽptus eſt: ⁊ ange
lica ruina reꝑata: qᷓ;tus honoꝛ illi a deo
ab oĩibus angelis ⁊ ſanctis exhibet᷑: cogi
tet qui põt. Videbit᷑ quõ ſit exaltata ſu/⸗
per oẽs choꝛos angeloꝝ: ⁊ bꝛeuiter tot ⁊
tanta mirabilia de ea cognoſcent᷑:ꝙ moꝛ
talis penſare nõ poſſet ĩmo etiaʒ oẽs oꝛ⸗
dines angeloꝝ cũ admiratione ip̃am co
gnoſcent ⁊ videbũt. Videbit etia quili/
bet beatus nouẽ oꝛdines angeloꝛũ de q/
vus dicit᷑ Dañ.vij. Milia muium mini
ſtrabãt ei:⁊ decies centena milia aſſiſte/
bant ei. Vbi ait Nico.de lyra. Notandũ
ꝓꝙhic ponit᷑ numerus determinatus pꝛo
indeterminato: qꝛ angeli ſunt in maxio
numero nobis indeterminato. Quantũ
igit᷑ mirabile videre tot angelos. Sic re
gina ſabba: vt dicit᷑. iij. Reg. x.videns ſa
pientiã ſalomonis ⁊ oꝛdinẽ miniſtrãtiũ
veſteſq; eoꝝ ⁊c̃.nõ habebat vltra ſpiritũ
vt diceret ad regem verus eſt ſermo quẽ

audiui in terra mea ſuꝑ ſermonibstuis
⁊ ſapiẽtia tua ⁊ nõ credebã narrãtib mi

hiꝛi donec ipſa vidi oculis meis:q;roma/
gis debemus credere eſſe mirabilius vi/
dere illius regis regũ oꝛdinẽ ſibi aſſiſten
tium angeloꝝ.Quãta eſt cõparatio ſalo
monis ⁊ ſue domus ad domũ regis eter
ni.Certe quaſi nulla:mo nec ꝛie poſ⸗/
ſumus capere donecvideamus illiusdo
mus eterne pulchꝛitudinẽ:quid dicã de
viſione tot ſanctoꝝ et ſanctarũ de quibꝛ.
Apoca.vij. Audiui numerũ ſignatoꝛuʒ

centũ q̃draginta qᷓ̃ttuoꝛ milia ex om̃i tri /

bu filioꝝ iſrael. Ex tribu iuda ⁊c̃. Et ſe/

numerare nemo poterat ex oibus geni
bus ⁊ tribubus ⁊ populis ⁊ linguis ſtan
tes ante thꝛonũ in cõſpectu agni amicti

ſtolis albis ⁊ palme in maniby eoꝝ. Vñ

hic ponit numeꝝ electoꝝ de iudeis:⁊ po
ſtea de gentilibo.ibi. Poſt hecvidi.Et qꝛ
paucioꝛes fuerũt electi de iudeis:iõ po/
nitur certus numerꝰ ⁊ finitus ſcʒ.cxliiij.

de gentilib vero ponit᷑ numerus infini⸗
tus:tamẽ per hunc numerũ ſᷣm vnã glo/⸗
ſam intelligit᷑ numerus omuiũ electoꝝ:

quia eſt certus ⁊ finitus deo.Poſt ea po
nitur incertus numerus eoꝛundẽ qꝛ no/

bis eſt incertus. Itẽ abbas Joachim di
cit ca/ ꝓpcer ꝓmiſſam beatitudinẽ. In eo

em̃ trãſitura leua ad dexterã.xl. ꝓpter de⸗
calogi impletionẽ ⁊ euã gelici ſacramẽti
ſignificationẽ.iiij ꝓpter virtutũ exercita

tionẽ:millenarius ꝓpter omnimodã ꝑfe/

ctionẽ. Vnde mille eſt nomen vltimũ in
numeris nec eſt vltra ꝓpꝛium nomẽ niſi
ſumptũ ex poꝛibus numeris. Videre er
go tot ſanctos valde gloꝛioſum eſt. Fugi
amus malas ſocietates ne tam grata ſo
cietate pᷣuemur:trãſeamuſ cũ regina ſab
ba ab his terrenis ad cotemplandã illã
celeſtẽ hieruſalẽ dicẽte Augu. in enchy⸗
ridion. Si cõſideremus fratres chariſſi
mi que ⁊ quãta ſunt que nobispmittun
tur in celis vileſcerẽt aĩo oĩa que haben

tur in terris.Et ſequit᷑ Que autẽ lingus

vel qͥs intellectus capere ſufficit illa ſuꝑ

ne ciuitatis quãta ſint gaudia angeloꝝ

choꝛis intereſſe cũ beatiſſimis ſpiritibi:

gloꝛie cõditoꝛis aſſiſtere pᷣſentẽ:dei vul /

tũ cernere icircũſcriptũvidere nullo moꝛ

tis metu affici incoꝛruptiõis munere le/
tari. Hec ille. Conſideret igit᷑ quis tãte
ſocietatis iocunditatẽ leticiã ⁊ gaudiuʒ
Si pulchꝛa ſocietas huius mũdi bono/
rũ zuten gaudentiũ et letantiũ letificat

aliquẽ ſm illud aplłi Gaudere cũ gaudẽ
tibus. Ro. xij. qᷓ;to ma gis viſio tante ſo⸗/
cietatiſſcʒ tot angeloꝝ ſanctoꝝ ⁊ ſancta

rũ erit gloꝛioſa. Solus deus et hij qͥ hac
leticia ꝑfruunt᷑tm̃ nouerũt gaudiũ. De

hac autẽ viſione beatifica loquitbeatus

erit derclara cognitio

Augꝰ. in li.de triplici habitaculo dicẽs:
In hac viſione trina ſcientia paſcit᷑ ho⸗

mo. Sicut enĩ ꝑ ſpeculũ vitreũ trina no

bis viſio miniſtrat᷑:qꝛ noſipᷣos⁊ ſpeculũ:

et quicqͥd pꝛeſens eſt videmus Sic per

ſpeculũ diem claritatis ⁊ iᷣm deũ vide/
bimus qᷓ; tũ pe ſſibile eſt creature: ⁊ noſ/
ipſos ⁊ ceteros vera ⁊ certa ſcientia cog/

noſcemus.Tunc abdita creaturaꝝ ⁊ in/
ferni videndo deũ videbimꝰ:tunc iuſtis
manifeſtũ erit quomodo deus eſt inuiuli⸗/
bilis:niſi per gratiaʒ ſu ꝓple incõparabi/
lis:⁊ ſine fine ante om̃ia quicqͥd intereſt
inter naſci qð ad filiũ pertinet:⁊ pcedere

quod ad ſpmſanciũ: excepto ꝙ vnus ex

alio natꝰ ſit. alter a duobo ꝓceſſit: ⁊ quo/
modo pater nõ pceſſit filii temr oꝛe:ſed

oꝛigine:nec ſpiritũſanctũ. Hec Auguſt.

Sed dixi tertio ꝙ beatividebũt peccata
que ante cõmiſerũt. Sed diceret quis:q̊/
modo hoc erit verũ cum pctã eoꝛũ ſint ꝑ
cõtritionẽ ⁊ cõfeſſionẽ deleta ipᷣo deo ſpe
cialiter indulgente ⁊ illa remittente: ſi/
cut oꝛauit ꝗ heta dicens: Et ſᷣm multi/
tudinem miſerationũ tu.deleiniqͥ. meã.

Si ſint ergo deleta quomõ videbunt et

a quo videbunr.hoc eſt qð ait Anſel.lipᷣ.
de ſimilitudinibi di. Quid eſt hoc pecca
ta que feci ſcient omes. Ad hoc ea cõfeſ/
ſus ſum vt delerent᷑:vt nulli amplius pã

derent. Et reſpõdet ſub hijs verbis. Cũ

tu in illa gloꝛia ab omni criminuʒ ſoꝛde
purgatus vultui dei pꝛeſens aſtiteris.in

gratus ne ei poteris eſſe ꝓ tanra miſeri/

coꝛdia quam tibi fecit remiſſis illis deli/
ctis. Rõ inquies. Et vnde gratias ages

ſi nmihil eoꝝ vnde iure gratias illas debe

as in tua memoꝛia habes,.vt igitr in illis
laudib eternaliter iocũderis ſemper de
quanta miſeria ſis erutus:vt puto coꝛo/
nam.i.gaudiũ habebis. Cum ergo ſin /
guloꝝ cõ ſcientie ſingulis pateant cõfite/
ri audeo:ea quoq; pctã cũctꝭ alteroꝝ pa/
tere:ꝓ quoꝝ curatione tu deo gratioſus
exiſtes aſſidue.nõ ad tuã cõ fuſionẽ: ſed
ad magnã dei miſericoꝛdiã:eiuſq; gloꝛi/⸗
ficationẽ:tuãq; ↄgratulationẽ. Non em̃

ꝓ peccatꝭmaioꝛ coꝛdis anguſtia pꝛemet:

ſcelerum tnoꝝ magis pudebit q; aliquẽ
magis olim vulnerib ſauciũ: iamq; ab

ommi parte ſanatũ absliti lãguoꝛis mo/

leſtia pꝛemit Cum integra ſamtas:ꝑfe/
cra mũdicia:piena remiſſio:-ſecura oium
offenſionũ uimpunitas: tibi certo artulſe/
rit cognitio vel recoꝛdatio pctõꝝ tuoꝛuʒ:
in nullo tibi magis hoꝛreri vel ↄfuſioni
va lebit qᷓ; eſt modo beato Petro apłoꝛũ
pꝛincipi abiuratio ſua cõtra xpᷣm nega/
uit.beate marie magdalene pctã ſua: et
multis alijs quiba młta ſunt donata cri/
mina.vnde ſuper hoc agnitis delictisve
lut enoꝛmi:ac feda ifirmitate pietas vir/
tus ſapientia medici qui te ſanauit ſub/
limius a cunctis admirabit᷑ laudabit᷑:⁊
magnificabit᷑. Laus aũt ⁊ magnificẽtia
gloꝛie die: ſi bene aduertis tua gloꝛia eſt
Hec Anſel. Hoc qu ꝓpe eſt qð ait apo

ſtolus Re ma. vi Scimus qm̃ diligẽtib⸗

deũ oĩa cooperant᷑ in bonũ:hijs qui ᷣmꝓ
poſitũ vocati ſunt ſancti.ſᷣm ꝓpoſitum.i.
ſim dei pᷣdeſtina tionẽ vocati iunt ſancti.
vnde glo. interli. Scimus hoc qm̃ dili.
deum. i.mãdata dei ſeruantibl omniap/
ſpera ſiue aduerſa: ſiue eti pꝛeterita pec
cata cõuertunt᷑ in bonũ.i.in eternã beati/
tudinem:vt per excellentiã dictũ ſit qua/
ſi bonũ bonoꝝ. Et ſi de peccatꝭ remiſſis
a deo ſit gloꝛia ⁊ iocũditas quid erit de
meritis:vtiq; beatus gaudebit ſevirtuo
ſe vixiſſe:⁊ carnis mũdi ⁊ demonis tem/

ptatões ſuperaſſe:⁊ foꝛte maius erit gau

diuzʒ ſe bona feciſſe qᷓ; mala euaſiſſe.⁊ ra
tio eſſe poteſt:qꝛ ex bonis meritis acqͥris

gloꝛiã illã ſempiterna:ſicut ex pctõ moꝛ⸗

tali acqͥris dãnationẽ eternã.⁊ qᷓ;to plu/
ra merita feceris: tanto amphius pᷣmia/

beris dicente xpᷣo Tohõ.xiiij. In domo

patris mei manſiones multe ſunt. Do⸗/
mus pꝛis:ait Nico.de łra.hic vocat᷑ glo
ria celeſtis in qua ſunt mulci gradus et
diſtinctiões:qꝛ qᷓ;uis ſit idẽ obiectũ bti/
tudinis nullã diuerſitatẽ hñs:tñ ex par
te btõꝝ eſt diuerſitas in ꝑcipiẽdo illð ob/
iectũ ſᷣm varietatẽ meritoꝝ:qꝛ aliqͥvidẽt
clarius ⁊ fruuntᷣm maioꝛitatẽ habitus
charitatis qui facit animã capacẽ bennn⸗

erit dei clara cognitio

dinis Hec ule. Et reuera ſi huiꝰgłie ma
gnũ haberemꝰ deſideriuʒ conaremurad
oꝑavirtutꝭ⁊ meritoꝛia.ſic ſcti qͥ tãtis de
ſiderijs conati ſũt hãc gloꝛiã acqͥrere ie/
iunijs:vigilijs:oꝛõnibo: ⁊ alijs oꝑiba cha
ritatꝭ. Et vere multũ diligẽterp hac glo
ria habẽda laboꝛare nos opoꝛtet attẽta
ſolutiõe xpᷣi Lu.xiij.facta cuidã ab eodẽ
xpᷣo querẽti. Dne ſi pauci ſunt qͥ ſaluant
Jeſus aũt dixit: Contẽdite intrare per
anguſtã poꝛtã:qꝛ multi dico vobis que/
runt intrare? non poterũt. Vñ NHico.de
lyra ſuꝑ hũc textũ dicit:ꝙ in penitẽtibiẽ
triplex difficultas ad oꝑa virtutũ. Una
eſt ex coꝛruptõe nature ꝑ pctm̃ pᷣmoꝝ pa
rentũ:ex qua tanta eſt in humana natu/
ra ꝓnitas ad maluʒ:⁊ difficultas ad bo/
nũ:ſim ꝙ dẽ Geñ.viij. Senſus ⁊ cogita/
tio humani coꝛdis ꝓna ſunt ad malũ ab
adoleſcẽtia ſua. Scda difficultas eſt in
pluribo:qꝛ ex pctis pᷣteritis cauſatꝰeſt in
ioſis peccãtibo quidã habitꝰ: vel ſaltem
diſpoſitio inclinans a pctã ſiłia. Tertia
ex difficultate oꝑis virtuoſi:qꝛ virtus eſt
circa bonũ⁊ difficile:⁊ ideo modus peni
tendi ad h̊ ꝙ ſit efficax debet cũ magno
conatu fieri. Hec ille. Et hoc eſt qð dẽ a
xpᷣo. Contẽdite intrare ꝑ anguſtã poꝛtã
Et per hoc etiã ſoluit᷑ queſtio ꝓpoſita de
paucitate ſaluãdoꝝ.nam pauci reſpecti
ue inueniunt᷑:ita feruide penitẽtes ꝙ nõ
impedliant᷑ ꝓpter dictas difficultates.iõ
ſubdit᷑: Muliti querũt intrare ⁊ non po/
terunt: ⁊ iſti ſũt tepidi pᷣdictꝭ difficilib⸗
impediti.Quapꝛopter ait Petrus.ij.ca.
c.ij. Fratres magis ſatagite ꝑ bona ope
ra certã veſtrã vocationẽ et electionẽ fa⸗
ciatis. Nã qᷓ;to plura bona feceritis ma/
ius gaudiũ recipietis Ex cogitatõe igit
⁊ recoꝛdatõe pctõꝝ ꝑ dei miſcdia ʒ indul
toꝝ:⁊ operũ bo noꝝ ſctĩ dei gaudebũt:et
hoc erit tertiũ. Quarto btividebũt infer
nũ ⁊ penas dãnatoꝝ quas pꝛudẽter eua
ſerũt. VUñ Rich.in.iiij.di.l.iij.q.iij.pꝛin/⸗
cipalis dicit. Sancti multo ꝑfectius vi⸗
dent penã danatoꝝ q; dãnati cognoſcãt
gloꝛiã eoꝝ. qꝛ bti penã dãnatoꝝ vident
in verbo ⁊ clara in genere ꝛie: eo ꝙ ta⸗

*

lis viſio eſt ad aliquã gloꝛiaʒ accidẽtals

eoꝝ: ꝛ in videẽdo vei iuſticiã delectant.
iuxta illud ꝓphete.Letabit᷑ iuſtus cũ vi⸗
derit vin. ma.ſ.la.in ſang. pec. Et illoꝛi
penã in cõparatõe ad ſuã gloꝛiã cõſide⸗
rantes deo gr̃as vberioꝛes agẽt: neceio
cõpatiunt᷑: nec cõpaſſione qui eſt paſſio:
qꝛ talis nõ eſt ſine ali’qua pena:nec cõpaſ

ſione qͥ eſt motus electiuus:quo qͥs vult

aliũ a miſeria liberari: qꝛ bti nihil volũt
cõtrariũ huic ꝙ vidẽt deũ abſolute vel⸗
le.vid ent autẽ velle ſimpliciter dãnatos

in ſua pena ꝑpetua remanere. Hec ille:

Et hoc eſt qð dicit mgr eodẽ di. Sicut
inqͥt ſancti tradunt ⁊ boni malos ⁊ mali
bonos vident vſq; ad iudiciũ.poſt iudi/
ciũ vero boni videbũt malos:ſed nõ ma
li bonos. Vñ Gꝛeg. Infideles ĩ imo po/

ſiti ante diem iudiceij fideles ſuꝑ ſe in re

quie attendũt:quoꝝ gaudia poſt cõtem/
plari nõ pñt.Hec ille: De hac aũt viſio⸗
ne btõꝝ reſpectu dãnatoꝝ loquit᷑ mgr̃.c.
vlt᷑ diul. Poſtremo inqͥt querit᷑:anvilſa pe

na repꝛoboꝝ decoloꝛet gliaʒ btõꝝ:anbti

tudinẽ eoꝝ ꝑficiat. De hoc ita aitGꝛeg.
Abpud animũ iuſtoꝝ nõ fulcat btitudinẽ
aſpecta pena repꝛoboꝝ:qꝛ ibi iam cõpaſ⸗/

ſio miſerie non erit btõꝝ munere leticiã
nõvalebit.Et licet iuſtis ſua gaudia ſu
ficiant ad maioꝛẽ gloꝛiã videbũt penas

maloꝝ qᷓs ꝑ gr̃am euaſerũt:qꝛ q dei cla⸗

ritatẽ vidẽt nihil in creatura agit᷑qd vi

dere nõ poſſine. Non eſt aũt mirandũ ſi
ſcti iam imoꝛ?tales repꝛobos videãt mẽ
tis intelligẽtia:cum ꝓphete adhuc moꝛ/

tales videre hec oĩa meruerũt. Egrediẽẽ

enĩ electinõ loco:ſed intelligẽtia vel vi/
ſione manifeſta ad videndũ impioꝝ cru
ciatus quos vidẽtes doloꝛe nõ afficient᷑:
ſed leticia ſatiabunf:agẽtes gr̃as de ſua
liberatõe viſa impioꝝ ineffabili calami⸗
tate. VUñn Eſa.ĩpioꝝ toꝛmẽta deſcribẽs:
7 ex eoꝝ viſione leticiõ bonoꝝ expꝛimẽs
git. E gredient᷑ electi ⁊ videbũt cadane/
ra viuoꝝ qͥ puaricati ſunt in me:⁊ erunt

vſq; ad ſatietatẽ viſionis oĩ carni.i. ele⸗
ctiI. Hec inagiſter: Quale aũt ? q;ꝛ tum

erie iſtud gaudiũ in cogitatiõe tet ⁊ fa/

— —

10

Secunda gloꝛia onime

tarũ penarũ:licet tamen ſit gaudiũ acci/

gentale:cogitet qui porelt.
Ecunda gloꝛia a⸗

1 ni me erit dei tota.i. ꝑfecta di/

lectio.Tunc em̃ illud pᷣceptũ:

Diliges dñm deũ tuũ ex roto coꝛde tuo
2 ex tota anima tua⁊ ex totavirtute tua:

umplebit᷑ quod ponitur Matthen xxij. ⁊

Mar. xij.dicit᷑:ex to.c.t.⁊ ex t.a.t.⁊ ex to.

m.t.⁊ ex to.vi.t.Et Deut.vi.dicit᷑. Dili/

ges do. d. t. ex t. c.t. ⁊ ex to.a.t.⁊ ex t. foꝛ.t.
Et Luce.x.idem habet᷑ ſub alijs verbis

cum dicit᷑. Diliges do.d.t.ex to.c.t. 7 ext.
a.t.⁊ ex o.vi.t.⁊ ex o.m.t.qꝛ mens ibi fer/

tur in deũ totaliter ⁊ ꝑfecte qᷓ;tum eſt ſi⸗
bi poſſibile:⁊ ſine aliqua interruptiõe:et
hoc modo intelligẽdo hoc pᷣceptuʒ dicit

Aug.ꝙ mãdatũ charitatꝭ ſo lũ implebit
in pꝛima vbi erit charnitas perfecta MHa

giſter di. xxvij.tertij ait. Dilectiõis autẽ

modus inſinuaf cum dicit᷑ ex toto coꝛ.t.
id eſt ex toto intellectu.ext.a.id eſt ex to
ta volũtate ⁊ ex tota mente:id eſt ex me/

moꝛia: vt om̃es cogitatiões et omnẽ vi⸗

tam ⁊ oẽm intellectũ in illũ feras a qus
habes ea que fers.illud autem pꝛeceptũ
non implet᷑ ab homie in hac vita moꝛta/
li. Sed cur pꝛecipit᷑ homini iſta ꝑfectio

cum in hac vita nemo eam habeat. Re/

ſpondit Augꝰ.qꝛ non recte currit᷑ ſi quo
currendũ eſt neſciatur. De lyra dicit ſu/
er Matthᷣ. ꝙ quattuoꝛ ſunt de ratione

huius pᷣcepti.ſcʒ diligere deũ ex toto coꝛ

de ⁊ ex to.men.⁊ ex to.a.⁊ ex to.foꝛ. Cu/⸗
ius ratio eſt:qꝛ diligere eſt actus volũta
tis. Duplex autem eſt actus volũtatis.
Vnus eſt elicitꝰ: ⁊ alter imꝑatus. Actꝰ
autem elicitus eſt qui ĩimediate egredit᷑
ab ipſa volũtate. et iſte tangit᷑ cum dicit:
Diliges ⁊c.ex to.c.t.id eſt ex tota volun
tate.qꝛ ſicut ex coꝛde oꝛit᷑ motꝰ ad alias
partes coꝛpoꝛis:itavolũtas mouet potẽ
sias anime.Actus autẽ imperatus volũ
tatis eſt actus alterius potẽtie mote ad
ſuum actum per ipᷣam volũtatem. vnde
ſequi᷑. Ex to.men. Mens enim accipit᷑
ibi ꝓ ipſo intellectu: qui ſemper deũ cla/
pe videbit. Per volũtatem etiam mouet᷑

axpeditus ſenſitiuus: vt cofo:mer ſupe⸗
rioꝛi: et iſte actus nominat᷑ cum dici :ex
tota anima. Per ammsã intelligit pars
ſenſitiua:ſᷣm quod dicit᷑ Gene.il. Factus
eſt homo in animã viuentẽ.i.vitam ani⸗/
malem er lenſibile. Irem per volutatem
mouent᷑ potentie executiue ad operaduʒ
ex dilectoe:⁊ hoc notat᷑ cum ſubdi. ex t.
foꝛ.t.vel ex o.vi.t.qð idem eſt. Hece ille:
Hec omnia cõplebunt᷑ in beatis: et in il/
la felicitate eterna vbi videbimꝰ denʒz ſi/
ne fine:a mabimus ſine interruptiõe.lau
dabimus ſine ceſſatiõe.Tunc eni amoꝛ
dei poſſidebit totũ coꝛ:⁊ ſᷣmꝙ cõmun iter

dicit᷑ a multis in clara viſione ⁊ perfecta

dilectiõe ſiue fruitiõe cõſiſtit beatitudo.
Sed de beatitudine cõmuniter fit talis
diſtinct io:qꝛvno modo dicit᷑ felicitas ſi/
ue beatitudo:vt illud quo foꝛmaliter in /
trinſice quis dicit beatus Alio modo ꝓ/
ut eſt illud quo tanq; a cauſa intrinſeca:
imediate cau ſat᷑iam dicta beatitudo ſoꝛ
malis ⁊ intrinſice ꝑficiens ipᷣm beatuʒ.

Pꝛimo modo aꝓpellat᷑ beatitudo foꝛma

lis eo ꝙ ſit aliqua perfectio inherẽs ipſi⸗/

beata. Secũdo modo appellat᷑ beatitu/

do finalis:eo ꝙ ſit vltimus finis omniũ

ſcʒ ipſe deus. Pꝛima iſtarũ beatitudinũ
dicit᷑ beatitudo creata. Secũda dicit᷑in /

creata:qꝛ ipſa eſt creatrix eſtentia. Vtra
ꝙ; iſtaꝝ beatitud inũ replet ⁊ qͥetati pitꝰ

beati omne deſideriũ:aſiter tamen ⁊ ali/

ter:quia pꝛima replet foꝛmaliter: ⁊ ideo
quandoq; aellat᷑ finis intrinſecus qui
dici finis quo. Secũda replet ⁊ quietat
finaliter ⁊ effectiue:⁊ ideo dicit᷑ finis ex
trinſecꝰ ſeu finis in quo: quem alloquẽs

Auguſtinꝰin libꝛo cõfeſſionũait:Ouia

feciſti nos ad te inquietũ eſt coꝛ meũ do/
nec requieſcat in te.Hec autem beatitu⸗
do creata: vt dicũt quidã pᷣncipalius en
in actu volũtatis qᷓ; intellectus. et ratio
eſt quia ſicut inter habitus vie charitas
eſt domũ pꝛincipalius ſᷣm Auguſti. xv.
de ciuita te. Et ſᷣ̃m apłm.i. Coꝛinth̊.xiij
ita inter habitus patrie charitss pꝛime

eſt domũ pᷣncipalius.ſed in pꝛima nobi/

lioꝛ habitus ſiue nobilioꝛ virtꝰ habet no
bilioꝛẽ actum. ergo perfecte deũ diiigere

Secunda gloꝛia anime

Aieſt actus charitatꝭ patrie eſt nobiliſ/
ſimus actus ale Cum ergo in nobliliſſi /
mo actu pᷣncipalius cõſiſtat beatitudo:
⁊ di ligere ſit actus volũtat pᷣncipalius
cõſiſtit in actu volũtatis qᷓʒ intellectus.
Et quis volũtas non poſiit exire in ali/⸗
quem actum ſine actu intellectus.nõ ta/⸗/
men ſequit᷑ter hoc ꝙ intel lectus ſit no
bilioꝛ: qꝛ licet actus volũtatis indigeat
acctu intellectus qᷓ;tum ad ſui initiũ. in/
diget tñ intellectus actu volũtatis q̃ʒtũ
ad ſui cõplementũ. In dilectiõe aute pa
trie quattuoꝛ erunt graddus.
Nam pꝛimo deus vere diliget᷑ tanqᷓʒ ſũ/
ma bonitas. DWJèG
Secũdo in ſe quiſq; reflectet᷑ ex amoꝛe
Wrtio ꝓximum ꝓſequetur feliciũ cha/
Quarto coꝛpus ſuuʒ cõplectet᷑ ſpiritus
Piꝛimo ergo deus vere diliget᷑ ⁊c. VUn
de in pᷣma regnabit oꝛdo charitatis qui
eſt invia per cõparationẽ homis ad deũ.
UVnge ſicut deus nunc eſt ſuꝑ omnia di
ligendus ⁊ illud bonũ qð eſt deus maio
ri affectu ex charitate homo debʒ velle ip

ſi deo qʒ ſibi: ita etiam erit in patria. Et

ratio eſt:qꝛ q; tum res habet de bonitate
tantũ habet de diligibilitate. ſʒ bonitas
dei tranſcẽdit bonitatẽ creature in infini
tum: ergo eſt plus q́ʒ tota creatura dili/
gendus: nec eſt aliqua bonitas maioꝛ ea
ad quã ſua bonitas poſſit referri.ergo eſt
ꝓpter ſe diligẽdꝰ. Talis ergo amoꝛ bea/
toꝝ erit in patria ↄtinuus ⁊ ꝑpertuus.vn
de hoc amoꝛe magisviuet᷑ btůͦs cum deo
qʒ ſibupſi Remanebit etiã oꝛdo charita
tis ad ſe ⁊ ad ꝓximũ: ⁊ coꝛpus ꝓpꝛiũ ſᷣm
aliquid qð eſt in via:ſicut declarabit᷑ in⸗/
fra. Iſta dilectio erit ꝑfecta:⁊ ſiue timo/
re ſeruili:de quo amoꝛe ait Gꝛeg ix.mo/
raliũ.c.xxiiij. Tunc ſolum deo obſequia
reddimus cum eum ꝓpcer amoꝛis fidu/⸗
ciam nõ timem cũ nos ad bona opera
affecius nõ metus dirigit. nam qui a ꝑ/
uerſitatis opere ex timoꝛe reſtringi: per/
uerſa libenter ageret ſi liceret. Hequaqᷓ;

4

ergo veraciter tractus qui adhuc a pꝛa?è
uitatis deſiderio liber non eſt: qui verg
obſequia deo nõ reddimus: ſi ex timo?e

mãdatis illius ? nõ pocius ex amoꝛe ſer
uimus: ſed cum menti noſtre eius dulce

dinis amoꝛ accendit᷑:omne deſideriũ pꝛe
ſentis vite leuigat᷑i.tranſit:⁊ a nobis e/⸗

longat᷑i mo in tediũ delectatio.ſ.pꝛeſens
vertit᷑ atq; hanc cum meꝛoꝛe mens tolle
rat cui victa pꝛius repꝛobo amoꝛe ſeruie
bat. VUnde btũs Job. Hoc diuino amo/⸗
re accenſus dicebat: Tedet animã mea
vite mee. Hoc amoꝛe diuio accẽſus pau
lus dicebat: Quis nos ſeparabit a cha
ritate xpᷣi Ro. viij. Apłus eni in h̊ oſten⸗
dit quõ boni fideles etiã in pñti vita de⸗
bent firmiter xpᷣo adherere ꝑ dilectionẽ
⁊2 amoꝛẽ. nihil poteſt hoĩem a deo ſepara
re niſi pctĩ.Eſa.lix. Dctã veſtra diuiſe
rũt inter vos ⁊ deum veſtrũ. Dicit ergo
apłus: Quis ſeparabit nos ⁊c̃.tribula/

tio.i.af flictio coꝛpoꝛis:aut anguſtia mẽ/⸗

tis:aut ꝑſecutio.i.fugatio de loco ad lo⸗
cum.aut fames ·i.penuria cibi.an nudi/⸗
tas.i.penuria veſtimẽti.an periculũ.i.ap
psratus ſubditus moꝛtis.an gladius.i.

ipſa moꝛs ſiue diuiſio aĩe a coꝛpoꝛe.Cer

te nihil hoꝝ debet nos ſeparare a chari /
tate chꝛiſti:. nam charitas omnia ſuffert:
omnia ſuſtinet.i.Coꝛinth.xiij. Et bene
dicit ꝙ nihil ſeꝑabit nos a charitate xpᷣi.
m ſicut eiuſdẽ.c.viij.dicit᷑. Ron ſunt cõ

digne.i.equales paſſiones huiꝰ tempo/⸗

ris licet multiplices:qꝛ tꝑales ⁊ momen

tanee ad futurã gloꝛiã ꝓmerendã. Un/

de Augꝰ. Tribulatio nãq; eſt cum fine:
merces ſine fine. Et młto maioꝛ erit ibi
gloꝛia⁊ dilectio dei maioꝛ que reuelabit
in nobis. Reuelabit᷑inqᷓ; hic deũ aman/
tibus:⁊ in charitate decedẽtib: Hec enĩ
charitas qua diligimus hic deũ ſuꝑ om
nia ⁊ pluſqᷓ; omnia eſt:de qua dicit apts
i. Coꝛinth.xiij. Charitas nunqᷓ; excidit
ſcuʒ in futuro:ſed porius augmentabit᷑.
Oquãta erit gloꝛia habere deũ pꝛeſentẽ

7 videre deum facie ad faciem:et totoa⸗/

moꝛe ſiue ꝑfecto diligere eum. Hoc eni
erit finis omniuʒ deſiderioꝝ noſtroꝝ In

eeinit deitota dileetto

poc kerminabita ſpetitus noſter: itaq ni
Hil vltra valebimus deſiderare.Et ad h̊
melius intelligendũ attẽde aliquẽ mul/

tum cupientẽ aliquaʒ rem:ſicut auarus
multũ cupit aurum vel argentũ.Si ta/
lis poſſet habere omne aurum qð poſ/

ſet deſiderare q;tum gauderet.Certe vl

timum deſiderabiliũ eſt beatitudo ſiue
deum videre in ſe et ipſo frui ſiue ipſum

diligere: ⁊ ibi quies ſũma dicente ꝓphe /

a: Satiaboꝛ cum a pparuerit gloꝛia tua
Sed dubitaret quis: vtrum omniũ bea
toꝝ ſit equalis viſio: et equalis dilectio.

Reſpondeo: in beatitudine eſt cõſidera/
re obiectũ:ſcʒ deum qui videbit᷑ ſiue bo/
num increatuʒ: ⁊ hoc erit vnum ⁊ idem
omniũ beatoꝝ. eſte tiam cõſiderare ipᷣaʒ

diſpoſitioneʒ ſiue merita per que merue/

ru nt videre deum clare:⁊ perfecte dilige

re ⁊ ex parte huius diſpoſitiõis vnus e/⸗

rit alio beatioꝛ:⁊ ita videbit deum clari/

us alio:et diliget perfectius. Et hoc eſt
quod dicit apłus.i. Coꝛinth.xxv. Stel/

la differt a ſtella in claritate.ſic erit ⁊ re/

ſurrectio moꝛtuoꝝ.capacitas:tamen cu/⸗
luſlibet beata impleta erit per cõparatio
nem ad ſuam diſpoſitionẽ: nec vltra de/

ſe:ſed etiam intelligens ſe vltra merituʒ
accepiſſe.Ex dictꝭ patet quomodo ſit de
us diligẽdus in via.⁊ quomodo dilige/
tur in patria: ⁊ iſte erit pꝛimus gradus

dilectiõis. Secũdus gradus erit reſpe

ctu ſui ipſius.nam beatus diliget ſeipᷣuʒ

maioꝛi dilectõe ⁊ perfectioꝛi qᷓ; viatoꝛ di/

ligat ſe in via. Diliget inqᷓ; vt ſibi velit
ipam felicitatem eternaliter permanſu/
ram.Nam ſicut beatus Augꝰ. ⁊ recitat
magiſter di.xxviij.tertij dicit quattuoꝛ eſ

ſe diligenda ex charitate. Vnum qð ſu/

pꝛa nos eſt:ſcʒ deus Alterũ quod nos ſu
mus.Tertiũ quod iuxta nos eſt.ſcʒ pxi/

mus.Quartũ quod infra nos eſt ſcʒ coꝛ

pus.Et hoc eſt quod ait ſalomon. Can/
Kofeie⸗idindin in me charitatem.
Poſt deum igit᷑ debemus nos diligere ⁊
is patria diligemꝰ maioꝛi affectu q;; ꝓxi/

quo diligimus müdi diultlas. oꝛboꝛis

mum: Quod declarans Richardus de
media villa in.iij.ait. Natura integra di
ctabit hominẽ plus ſe debere diligere qᷓ;
alium. Gloꝛia etiam ꝓpꝛia intimius et
perfectius reſpicit illum in quo eſt qᷓ; ali
um.diuina etiã iuſticia hoc exigit vt ho-
mo plus gaudeat de ꝓpꝛijs meritis qᷓ; a⸗/
lienis. Cum ergo diligere ſe ſit velle ſibi
bonũ:poſſumus loqui de oꝛdine diligen
di per cõparationẽ ad bonũ volitũ ⁊ di /
lectum:vel ad intentionẽ actus volendi.

Pꝛimo modo: quia nullꝰ erit poſſibilis

ad maius bonũ qᷓ; tunc habeat.ideo tũc
volet melioꝛi maius bonum: ⁊ ſic ſancti
volent pꝛimo chꝛiſto vt homini maius

bonum gloꝛie qᷓ;ᷓ ſibi ⁊ virgini gloꝛioſe:⁊

ſic de alijs qui plus meruerunt. In ſtatu
autem vie non eſt ſic:⁊ ratio eſt:qꝛ in via
monus eſt poſſibilis ad maius bonũ qᷓ;

illud bonum quod habet melioꝛ eo:exce

pto foꝛte chꝛiſto cui non eſt datus ſpiri/
tus ad menſurã Yoh.iij. Jdeo ex chari/
tate poteſt ſibi optare tantũ bonũ quan /

tum optat melioꝛ ſe. Loquendo vero ſe/

cundo modo: ſcilicet quo ad intentionẽ
amoꝛis maioꝛi affectu volet ſibi bonum

em ad luamdt vltra de / qᷓ; cuicũq; ꝓximo ſiue melioꝛi ſe ſiue mi⸗
ſiderabit intelligens ſe non vltra meruiſ

nus bono. Exemplum familiare eſt ad
hoc.nam minus diues vult maioꝛi affe/
ctu minus bonuʒz quod habet qᷓ; diligat
ditioꝛi ſe maius bonum quod habet: et
hoc declarat᷑magis. Nam per gloꝛiam
non tollit᷑:ſed perficit᷑ natura: ſed in ſta/
tu nature integre homo nunqᷓ; tantũ di/
lexiſſet alium quantum ſeipſum. natu/⸗
ra autem in gloꝛia erit omnio reſtaurata
et reparata: ex hoc patet ꝙ maioꝛi affe /

ctione quiſq; factus ex charitate ſeip/

ſum diliget qᷓʒ pꝛoximum.O quãta erit
gloꝛia beatis dum ſe intelligent beatos
⁊ in illa gloꝛia cõfirmatos. Quantũ nã⸗
qᷓ; gauderet quis auarus ſi omne auru
quod poſſet poſſideri cognoſceretvere ſe
habere: et in tali poſſeſſione ſciret ſe non
poſſe im pediri Ybi ille fatuus amoꝛ quz
habemꝰ ad nos ceſſabit: quo amoꝛe ini/

Secunda gloꝛia anime

delicias:honoꝛes ? reuerẽtias.quo etiaʒ

amoꝛe pᷣponimus coꝛpus anime ⁊ tem/
poꝛalia ſpiritualibʒ. nam natura noſtra
verla eſt in contrariũ ſue inclinatiõis vt
videt᷑ nam cõtemptis virtutib diligit vi
cia que ſibi ſunt noxia ad moduʒ fedꝛici/
tantis ⁊ hominis ſtulti. Juxta dictũ ſapi
entis. Pꝛouerb.i. Vſq;quo paruuli dili
gitis infantiã.⁊ ſtulti eaique ſibi ſunt no
xia cupient. Hec dilectio pꝛaua ⁊ ꝑuer/
ſa rumpit legem nature: legeʒ ſcripture:
2 legem gratie.hec triplex lex rumpit᷑ ex
amoꝛe diuitiarũ tempoꝛaliuʒ. Eccłs.v.
Auarus non replebit᷑ pecunia:⁊ qͥ amat
diuitias fructum non capiet ex eis.⁊ Ec
cleſia.x. Nihil iniquius qᷓ; amare pecu/
niam. Hic enim aiam ſuam venalẽ ha/
bet:quoniã in vita ſua ꝓiecit intima ſua
Alij amant delitias carnaleſ:de quibus
dicit᷑ Pꝛouerb. xxiij. Qui diligit epulas
replebit᷑ egeſtate Exemplũ de diuite epu
lone Luce xvi Alij honoꝛes ſeculares.

Math. xxiij. Amant pꝛimos accubitus

in cenis.de hijs omnib dicit᷑ Eccłia.iij.
Qui amat periculũ:peribit in illo. Hij
ſunt qui odiunt animas ſuas:de quibus
AYheta ait: Qui diligit iniqnitatẽ: odit
gnimã ſuã. Amant eni cõmuniter homi/
nes periuria: mendacia: furta: vindictã
pꝓrimi: er cetera peccata que ducunt ad
moꝛtem gehẽne. Sed hijs videt᷑ aduer/⸗
ſari dictũ chꝛiſti ꝓoh.xij. Qui odit ani/

mam ſuã:ſcʒ in hoc mũdo:in vitam eter
nam cuſtodit eam. Sed reſpõdet gloſa

di . Ille non amat: ſed odit animã ſuam
in bhoc mũdo:qui diligẽdo deum potius
qᷓᷓ in eum peccet eligit occidi. NHec glo.

Et ita odire hic accipit᷑ ꝓ velle viuere in

hoc mũdo in pctõ. Et ita dicit᷑ eodem.c.
DNui amat animã ſuã volendo viuere in
pctõ:ꝑdet eã. Et hoc eſt verius odire qᷓ;
amare. Sed redeamus ad id a quo dil/
greſſi ſumus: ſcilicʒ ad amoꝛẽ illũ quem
gnuiſq; beatus habebit in ſe ⁊ de ſe. Ha/⸗
bebit enim ad ſe amoꝛẽ: quia videbit ſe
veſtitũ illa veſte nuptiali:de qua Math
xxij. Amice: quomodo huc intraſti non

habens veſtem nuptialem. Vbi ait Nt/
co.de lyra. Intrat rex:id eſt chꝛiſtꝰ:vt vi⸗

deat diſcũbentes:id eſt exiſtentes in hoc
mundo volentes tranſire ad gloꝛiã cele⸗
ſtem. Intrat inq; dupliciter:ſcʒ ſpeciali⸗

terin moꝛte cuiuſlibet hominis qui deſi/

derat ꝑuenire ad regnũ:⁊ generaliter in⸗
trabit in futuro generali iudicio. Et ait
amice: Vocat᷑ autem pctõꝛ amicus pꝛo⸗

ptrer naturaʒ que ad imaginem dei facta

eſt: ſicut ⁊ dixit iude:Amice ad quid ve/
niſti. dicit ergo: Quomodo huc intraſti:
id eſt intrare voluiſti non habens veſtez
nuptialẽ:id eſt charitatẽ.quam ſi habe/
res dignꝰeſſes intrare ad nuptias. Hec
eſt enim vt dicit Augꝰ.que diuidit inter
filios regni ⁊ perditiõis. Sancti igit᷑ in
gloꝛia hacveſte induti tanqᷓ; pꝛecioſove/
ſtimento ſe diligẽt:quia hanc veſtem ſer
uauerũt in hoc mundo:et cum ea ad re⸗
gnum tranſierunt: ſicut rex et regina vel
quecũqᷓ; alia perſonavidens ſe oꝛnatum

vel oꝛnatam pꝛecioſo veſtimento: in tali

veſtimento gloꝛiat᷑ quodãmodo:et ideo
pꝛecioſa veſtimenta homines diligenter
cuſtodiũt:vt in eis loco ⁊ tempoꝛe hone⸗/
ſtioꝛes aꝓpareant. Hoc erit oꝛnamẽtum
cõmune: quia nullus erit in illa gloꝛia qꝗͥᷣ
non ſit hac veſte charitatis indutꝰ.Sed

nunquid chꝛiſtiani habebũt aliquem oꝛ
natum in ſe quem nõ habebũt ſancti ve/

teris teſtamenti. Certe dicendũ ꝙ ſic:qꝛ
habebunt ſignum illud quod ſuſceperũt

in ſacramento baptiſmi: ſcʒ chara ctereʒ

baptiſmalẽ:qui eſt quidem oꝛnarus ⁊ de
coꝛ amme.Habebũt qui ſunt cõfirmati

alium decoꝛem ⁊ oꝛuatuʒ:ſcʒ characterẽ
confirmatiõis. Habebũt qui ſuntoꝛdi

nati? ſacros oꝛdines ſuſceperũt alios ca

racteres: id eſt alia ſigna ſpiritualia que

omnia in ſe cognoſcẽt⁊ diligent ſe:quia
talia ſuſceperũt Gaudebũt de ꝓpꝛijs me
ritis quibus virtutes acquiſierut que vt
cõmuniter dicit᷑ remanebũt in patria:vt
de iuſticia quam acquiſierũt. iuſta ope/
ra in ꝓxunum faciendo:vt opera mileri⸗
coꝛdie adiplendo tam ſpiritualia qᷓ; coꝛ⸗

— — — —
„ — — — — — ——

erit deitota dilectio

Poꝛalia. de pꝛudẽtia quã acquiſierũt pru ſcilicʒ:amoꝛ naturalis:amo: carnalis:⁊
o enter opera virtuoſa dictãdo ⁊ regulã / amoꝛ ſpiritualis. Et de iſtis aliqualiter
de do.de foꝛtitudine quã acquiſierũt opera eſt dicendũ vt videat᷑ quis amoꝛ mane/
7 foꝛtia ꝑeragẽdo.de tempoꝛãtia quã ac / at in patria ad ꝓximuʒ. Pꝛimus igit᷑ eſt
quiſierũt temperateviuẽdo:⁊ ſic de alis naturalis:quo pater diligit filiũ.Et licʒ
que plus vel minus meruerũt:⁊ quibus amoꝛ iſte ſit licitus: tñ de ſe nõ eſt meri⸗/
meritis augmentũ charitatis habuerũt toꝛius in via: poteſt tamen fieri merito/
ait Nam ⁊ licet om̃es habeãt charitatẽ: ha rius: ſi pater diligit filium: quia bonus
bebũt tñ quidã ꝑfectioꝛẽ charitatẽ:alij s eſt:vel vt bonus ſit: tunc enim diligit fi/
en Em quam magis ſe diligẽt:⁊ ita dealjs lium nonvt filium:ſed deum diligit in fi
e virtutiby. Sicut em̃ videmus ꝙveſtimẽ lio:⁊ tunc reducit᷑ ad illud pꝛeceptũ: Di/
i: tum ſcarleti vel purpure eſt alio pꝛecioſi liges/ꝓximũ tuũ ſicut teipᷣm. Alia eſt di⸗
ſtez us ⁊ melius:ita in beatis virtutes erunt lectio carnalis:que eſt inter virum ⁊ vxo
be/ in quibuſdã ꝑfectioꝛes et maioꝛes:ſicut rem:⁊ iſta licet ſit licita:tamen de ſe non
hee in chꝛiſto⁊ virgine gloꝛioſa erunt virtu / eſt meritoꝛia: poteſt tamen fieri merito/
nter tes eminẽtioꝛes nobilius ſiue ꝑfectiꝰ q; ria quãdo ſcʒ vir diligit vxoꝛeʒ:vel quia
ſin in angelis. vnde de qualibet ꝑſona bea / bona eſt:vel vt ſit bona:quia tunc nõ di/
e⸗ ra poterit dici illud ps.xliij. Aſtitit regi/ ligit vxoꝛem vt vxoꝛem:ſed deum inivxo
gſer nai:id eſt aſſiſtet regina: qꝛ regnabit in il rem.⁊ tunc reducit᷑ad pꝛeceptũ. ſcilicet:
ane⸗ . la gloꝛia ꝑpetuo:a dextris tuis:in veſti // Diliges pꝛoximũ tuũ ſicut teipᷣm.ſcilicʒ:
1yel tu deaurato circũdabit varietate:ſcʒ vir ad gratiam in pꝛeſenti et gloꝛiam in fu/
um tutũ. Nam omnis gloꝛia eius:ſcʒ filie re turo.de qua dilectione dicitur ad Ephe/
nnli gis.abintus:ſcʒ in anima. Oqᷓ;tũ gloꝛia ſios.v. Viri diligite vxoꝛem veſtram:ſi⸗/
de⸗ bunẽt ⁊ ſe diligẽt qui talia hic meruerũt. cut ⁊ chꝛiſtus diſlexit eccleſiã: ⁊ tradidit
er fidem chꝛiſti ⁊ bona opera cõſeruando ? ſemetipᷣm ꝓ ea. Tertia poteſt dici dile⸗
ten faciendo. Quomodo igit᷑ debemus attẽ ctio ſocialis ſiue cõſuetudinis que cõtra
un dere diligẽtius: vt hanc gloꝛiã acquira / hitur ex cõſuetudine cohabitandi collo⸗
u, mus:ita vt vnuſquiſq; noſtrũ in ea voca quendi⁊ conuerſandi:que etiam licet ſit
Sed tione qua vocatus eſt ꝑmaneat operan/ licita tamen non eſt meritoꝛia: quia etiã
ena Qo virtutis opera. Nam ad banc gloꝛã inter animalia quodãmodo reperit: po/⸗
inuitamur ⁊ vocamur per thema noſtrũ teſt tamen fieri meritoꝛia:quãdo ſcilicet
ſca cum dicit᷑. Venite benedicti patris ꝛc. quis diligit:quia bonus eſt:vt vt bonus
lei⸗ Tertius gradus dilectiõis erit ad ꝓxi fiat Eccleſia. vi. Amicus fidelis medi/
M mum quẽ quiſq; beatus habebit volen / camenlü vite: 2 tunc reducit ad illud pꝛe
3106 do illud bonũ eternũ cuilibet alteri ſan/ ceptuz: Diligesꝓximũ tuũ ſicut teipᷣm.
M xto:cuilibet angelo:⁊ etiam cuicũq; in i Quarta dilectio eſt rationalis et ſpi/
* la gloꝛia exiſtenti. vnde iſtud erit ad pꝛe/ ritualis qua quis diligit aliuʒ vt bonus
vcs ð mium: licet accidentale aviſione: de qua ſit. vel qꝛ bonus eſt: ⁊ iſta ꝑ pꝛeceptũ di/
dictum eſt in pꝛecedentiba:qꝛ ſicut alius ctum intelligit?᷑ Alij ſunt amoꝛes plures
eſt actus intelligere:⁊ aliuſ diligere ſicut illiciti:vt eſt amicicia mũdi:de qua Jac.
erperientia docet:qꝛ multa intelligimus iiij. Amicicia huius mundi inimica eſt
n que non diligimus: ita alia erit gloꝛia:et deo, et Jacobi in pꝛima cano.in.pꝛimo
gmme aliud pꝛemiũ viſio:⁊ aliud dilectio:vnde captło ait: Nolite diligere mũdum:neq;
ent ibi adimplebit᷑ illð quod ſequit᷑: diliges ea que in mũdo ſunt. Si quis diligitmũ
lunf oñm deũ tuũ ⁊c̃.ſed ⁊ ꝓximũ tuũ ſicut te dum non eſt ca. patris in eo. Et accipit
/ ipᷣm:id eſt ad eandẽ beatitudinẽ ad quã hic mundus pꝛo hominibs delectabilia
ſe⸗ Diligis te, Hotãdũ tñ ꝙ triplex eſt amo?ꝛ bhuius mundi inoꝛdinate quterentilus .

de quibus dicit᷑ Johᷣ.i. Et mũdus eũ nõ
cognouit:quia occupatio circa delecta/
bilia mũdi impedit cognitionẽ deiAlia
eſt amicitia carnalis ⁊ mala de qua dici
tur ad Ro.xiij. Carnis curã ne feceritis
in deſiderijs ſcʒ ſuperfluis ⁊ inhoneſtis.
Hij oẽs amoꝛes illiciti in illo regno pa
cis eſſe non poterũt:ſed ſolum liciti ⁊ ho
neſti:vnde ſuper hoc dicũt quidã vt reci
tat Alexander de halis in. ij. In patria
non erũt niſi duo amoꝛes ſcʒ naturalis
⁊ ſpiritualis:ſed adhuc trãſibit natura/
lis:ad ſpiritualẽ vnde homo diliget deũ
marxime in patria:⁊ angelus ſimilit᷑. Si
ergo homo magis habeat deuz qᷓ; ange/
lus.i.maioꝛi beatitudine ſit beatuſ:⁊ glo
rioſus plus diliget homo hominẽ pꝛoxi/
mum qᷓ;ᷓ angelũ etiam pꝛoximũ. Sivero
angelus plus habeat deum homo plus
diliget angela⸗ ita non erit ibi oꝛdo dile
ctionis reſpectu ꝓximi qui nũc eſt invia:
et idem foꝛte dici poſſet de dilectione ſui
reſpectu alterius melioꝛis:ſcʒ ꝙ magis
diliget melioꝛẽ qᷓ; ſeipᷣm vt ſit confoꝛmi/
tas maioꝛ diuine voluntati ⁊ ipſoꝝ bea/
toꝛũ. Vnde Anſelmus inpſologvon ca.
penulti.ait. Interroga intima tua ſi ca/
pere poſſunt gaudiũ ſuum de tanta bea/

titudine ſua:ſed certe ſi quis alius eſſet
quẽ omnino ſicut teipſum diligeres:qui

eandẽ ⁊ beatitudinẽ haberet duplicaret
gaudiũ tuum:quia nõ minus gauderes
pꝛoleo qᷓ; pꝛo teipſo. Sivero duo vel tres
idipſum haberent tantũdem pꝛo ſingu/
lis quantũ pꝛo teipſo gauderes ſi ſingu/

los ſicut tepſum amares. Igitur in lla

perfecta charitate innumerabiliũ beato/
rum angeloꝛuʒ ⁊ hominũ vbi nullus di
liget alium minus qᷓ; ſeipſum: nõ aliter
gaudebit quiſq; pꝛo ſingulis alijs qᷓ; ꝓ
leipſo. Si ergo coꝛ hominislde tãto bo/
no ſuo vix capiet gaudiũ ſuum quomo/
do capax erit tot ⁊ tantoꝝ gaudioꝝ. Cõ
ſidera ſi potes. Attende o coꝛ humanũ:
coꝛ indigens:coꝛ erũpis plenum. Atten/
de diligẽter o chꝛiſtia ne ſi centuʒ filios
haberes quos multũ diligeres zvideres
quẽlibet ipſoꝝ regem:quantũ gauderes

gaudio mũdane ⁊ tranſitoꝛio. Quantũ
igitur gaudebis dum videbis deũ quez
plus diliges qᷓ; teipſum: quãdo videbis
illam regiam celoꝝ ſuper omnes choꝛos
angeloꝝ exaltatam: quãdo videbis tot

milia angeloꝝ:tot milia hominum in di
uerſis gradibus beatitudinis quos dili

ges ſuper teipſum. O gaudiũ ineſtima⸗

bile indicibile quid loquoꝛ de te qd non
nouunon temptaui:non pꝛobaui.O vti⸗
nam poſſimus hanc dilectionẽ ⁊ amoꝛẽ

poſſidere in ulla gloꝛia ſempiterna. Tũc
enim in talibus beatis erit omnis inui⸗

dia annullata ⁊ab ipᷣa patria allena que

tamen in pꝛeſenti via multum regnat er
multos impedire poteſt ne perueniãt ad
illud regnum celeſte. Hec enim cõtraria

tur ſpecialiter charitati ſineiqua nullus
videbit deum. Inuidus enim triſticiam

habet in pꝛoſperis ꝓximi:⁊ exultatione,zʒ

in aduerſis:tales ſimiles ſunt patri ſuo
diabolo qui de bono dolet:⁊de malo gau

det. Unde Sapient᷑ i. Inuidia diaboli
moꝛs intrauit in oꝛbem terrarũ. Imitan
tur autẽ ulũ qui ſunt ex parte illius. NHo

tandũ tamen ꝙ doloꝛ de bono alieno eſt

quadruplex quia vel eſt pꝛimo pꝛimus
motus ex natura veniens ſicut quidam
naturaliter ſunt inuidi:⁊ hoc nullũ pec⸗
catum eſt cum nullo modo ſit in poteſta
te noſtra:vel eſt ſecundo pꝛimus motus
quãdo ſcʒ appetitus ſine completa deli/
beratione tali paſſione afficitur et ſic eſt
veniale peccatũ:vel eſt actus voluntari/
us deliberatiue ⁊ ſic eſt peccatũ moꝛtale
vel trahitur per intentionẽ extra ſuã ra/
tionẽ:vt quãdo doloꝛ de alieno bono ſur
git ex cauſa bona ſicut dolet aliquis de
bono tempoꝛali alterius: quia videt re/
dundare in detrimentũ anime ſue vel in

detrimẽtum cõmunitatis et talis doloꝛ

bonus eſt. Sed hec omnia in illa celeſti

gloꝛia ceſſabũt quãdo diligemus pꝛoxi/

mos noſtros i.oẽs ſctõs et ſanctas ſicut
noſipſos.Tunc illa ꝓphete verba verifi
cabunt᷑ quibus dicit᷑. Ecce qᷓ; bonũ et q;ᷓ
locũ.ha.fra.in vnũ.Ad hoc igitur bonũ
dilectiõis vocamur per verba thematis

s
ſot
ndi
dli
na⸗
Nan
tn
mi

inui⸗
icge
Ne

Grid
lus
cam
lontz
iſ⸗
ogil
Pol
itan
Ro
nmus
gidenm
ſber/
poleft
motus

adeli⸗

ſc

mrar
orrale

i
hoſur
is de
ete/

velin

dolot
leti
vori
ſicut
geri
jenh
hord
nas

cCoꝛpus noſtrũ eſt vnum de quattuoꝛ que
ſunt ex charitate diligenda. Vnde dicit
ſanctus Thom. in.iij. OQ, dilectio cha/⸗
ritatis habet pꝛo fundamẽto cõmunica/
tionẽ beate vite pᷣncipaliter et gratie ſᷣm
ꝙ oꝛdinat ad ipam. Hec aũt vita tripli/
citer habet relationẽ ad habentẽ charita

tem: eſt em̃ vno modo in aliquo ſicut in
pꝛincipio diffundẽte vitam iſtaʒ in alijs

⁊Z ſic eſt in deo.Eſt autẽ in patria poſt re
ſurrectionẽ in aĩa ſicut in participãte pᷣn
cipaliter. Eſt tertio in coꝛpoꝛe per quan/
daã redundantiã:⁊ de hac redundãtia di
cetur cũ de oeia coꝛpoꝛis dicemus.Et
boc de lecũdo pᷣncipaiil.
FErrtia gloꝛia ani
L me erit ꝑpetua ⁊ firma tentio
HNHeec em gloꝛia nõ erit tranſi/
toꝛia ſicut gloꝛia mũdi: ſed erit ꝑmanẽs
2ꝛ munqᷓ; habebit finem ⁊ hec eſt vna con
ditio ꝓpter quã eſt appetibilioꝛ ⁊ magis
optanda q̃ʒ ſi eſſet trãſitoꝛia.Et hec fir/
ma tentio erit ꝓpter quattuꝛs.
Pꝛimo ꝓpter dei pꝛomiſſionz.
Secũdo ꝓpter ſtatus immutationẽ.
Tertio ꝓpter mentis quietationẽX.
Quarto ꝓpter cõpletã reditionẽ.
Dico pᷣmo ꝓꝙhec gloꝛia erit ꝑmanens
Apter dei ꝓmiſſionem. Deus em̃ non po
teſt fallere nec falli:naʒ ſi fallere nõ eſſet
verax quod ei repugnat cum iplſe ſit pꝛi/
maveritas: ⁊ hoc cognoſcent beati ſcʒ ꝙ
nõ poteſt fallere. Cunq; igitur ꝓmiſerit
eis hanc felicitatẽ eſſe perpetuã certifica
bunctur ꝙ ſemper ſic erũt in tali gloꝛia.
O quãta iocũditas: o quanta leticia ha
bere certitudinẽ de tali gloꝛioſa et felici
vita. Quot ſunt in mũdo qui valde gau
derent ſi eſſent certi de gloꝛia huius mũ
di cum ſcʒ habẽt abundnntiã rerũ mun
di ſcʒ auri ⁊ argenti et omniũ alioꝝ que
in hoc mũdo ſunt ſ cut ſunt honoꝛes:de

licie: et diuicie. Certe multi ſun quibus

ſufficeret hec gloꝛia nõ in elligẽtes ma/

Snitudinẽ huius celeſtis gloꝛie: nec dif/

Tertia gloꝛia anim
AWVWenite benedieti ⁊c. Quarto coꝛpus ſu
iunm amplectet᷑ ⁊c. Ham ſicut dictum eſt

ferentiã huius gloꝛie mũdi ⁊ illius. i
ma em̃ differẽtia gloꝛie mũdi ad gloꝛꝛã
paradiſi eſt: quia gloꝛia mũdi eſt exteri/
us: gloꝛia vero patrie celeſtis pꝛincipali
ter interius in aia. Vnde in hoc mũdo

abundãtes quãdoq; patiunt᷑ plures tri
ſticias nec eas poſſũt repellere nec ſe vm
dicare de iniuriãtibus:put plures appe/
tunt. In iſtavero gloꝛia celeſti nulla erit
triſticia nec aliquis iniuriam patiet᷑ ſed
oĩa erũt ſumme leticie. Secũda differẽ/
tia eſt:quia gloꝛia mundi eſt incomple/
ta: quia quatũcunq; quis plura habeat

adhuc multa eidem deficiunt ſicut vide

mus ad experientiã. In iſta autẽ gloꝛia
nihil deerit:quia eſt ſtatus ommũ bono
rum aggregatione ꝑfectus: vt ait Boe/
tius.lib.iij. de ↄſola pꝛoſa.ij. Tertia dif⸗
ferentia eſt: quia gloꝛia mũdi eſt trãſito/

ria ſicut videmus. Vbi eſt nũc gloꝛia ſa

pientis ſalomonis quã regina ſaba volu

it videre. Sicut dicit᷑ iij. Reg. x. Regina
ſaba audita fama ſalomonis venit tem/⸗

ptare eum in enigmatib: ⁊ ingreſſa cum
comitatu multo et equis hieruſalẽ et di /
uicijs:ca melis poꝛtantibꝛaromata ⁊ au
rum infinitũ nimis: ⁊ gẽmas pᷣcioſas ve
nit ad regem ſalomonẽ. Videns aũt re/
gina ſaba omnẽ ſapientiã ſalomonis ex

domos quas edificauerat et cibos mẽſe
eius ⁊ habitacula ſeruoꝝ et oꝛdines mi⸗
niſtrantiũ veſteſq; eoꝝ⁊ pincernas:⁊ ho
locauſta que offerebat in domo dñi non
ha bebat ſpiritũ:dixitq; ad regẽ. Nerus
eſt ſermo quẽ audiui in terra mea ſuper

ſermonibus tu. ⁊ ſuꝑ ſalu tu. ⁊ nõ crede/
bam narrãtibus mihi:donec ipſa ven:?=

vidi oculis meis ⁊ pbaui ꝙ media pars

mihi nunciata nõ fuerat:beati viri ⁊ be⸗

ati ſerui tui hi qui ſtant coꝛam te ſemꝑ⁊
audiũt ſapientiã tuam. Et ſequit᷑ ca.ij.

Magnikicatus eſt ergo ſalomon ſuper

oẽs reges terre diuitijs ⁊ ſapiẽtia ⁊ vni
uerſa terra deſiderabat videre vuliũ ſa-

lomonisvt audiret ſapientiã eiu 8. Que
omnia fuerunt figura illius gloꝛie cele⸗

ſtis quantũ terrena poſſunt noſ in cogni

tionẽ eternarũ manuducere. Sed atten

de gloꝛie hnius tranſitũ. Nam ſequit᷑.c.
ij. Rex autẽ ſalomon ad amauit mulie
res alienigenas multas:filiã quoq; pha
raonis ⁊ moabiditas ⁊ amonitias ydu/
meas ⁊ ſydoneas ⁊ etheas: de gentibus
ſaper quibus dicit dñs filijs iſrael. Non
ingrediemini ad eas:his itaq; copulatꝰ
eſt rex ſalomon ardentiſſimo amoꝛe: fue

runtq; ei vxoꝛes quaſi regine ſeptimigẽ

te ⁊ cõcubine trecente ⁊ auerterũt mulie

tes coꝛ eius. Cunq; iaʒ eſſet ſenex depꝛa

uatum eſt coꝛ eius vt ſequeret᷑ deos alie
nos:⁊ colebat ſalomon aſtaron deam ſy⸗
donioꝛũ:⁊ moloth ydolum amonitarũꝰ⁊
thamos deum moabitarũ. Tunc edifi/
cauit ſalomon fauum thamos vydolo mo
ab in monte qui eſt contra hieruſalem ⁊
moloth ydolo filioꝝ amon: atq; in hunc
modũ vniuerſis vxoꝛibus ſuis alienige/
nis. Sixitq; dñs ſalomoni Quia habu
iſti hoc apud te ⁊ non cuſtodiſti pacrum
meũ ⁊ pꝛecepta mea que mãdaui tibi di
rumpens ſcindã regnum tuuʒ ⁊ dabo il
ludſeruo tuo. Ecce qualis fuit?⁊ quomo
do infirma gloꝛia ſalomonis.Et in fine

ca.dicit᷑. Dies autẽ quos regnauit ſalo/

mon in hieruſalẽ ſuper omnẽ iſrael. itij.
anni ſunt doꝛmiuitq; ſalomon cũ patri/
bus ſuis ſepultuſq; eſt in ciuitate dauid
patris ſui. Sed vbi nunc gloꝛia alexan/
dri. Vbi gloꝛia karoli magni ⁊ ceteroꝝ
qui potenter regnauerũt. Certe verũ eſt
quod dicit᷑ Sapien.v. ſcʒ. Tranſierunt
oiĩa illa tanq; vmbꝛa ⁊c̃. Non ſic de glo⸗
ria illa ſuperna que ꝑpetuo durabit. Nã

ſuper hoc eſt articulus fidei cũ dicimus

Credo carnis reſurrectionẽ ⁊ vitaʒ eter
nam:ha nc ꝓmiſit cum ait. Penitentiaʒ
agite appꝛopiuquabit Sregnun celoꝝ
Matth. iij. Et Match. v. Beati paupe
res ſpiritu.q.ip.eſt re.ce.Et ca.vij.Qui
facit voluntatẽ patris.m.qui.m.ce.eſt.i.
int.in reg.celo.Et Matth.xxv. dicitur.
VYobunt hij ſcilicet peccatoꝛes in ſupplici
um erernũ:iuſti autẽ in vitam eternam.
Agd hanc igitur vocamur:cum dicitur.
Vlenite bñdicti ⁊c̃. Secundo dixi ꝙ hec
gloꝛia erit permanẽs pꝛopter ſtatus ⁊c.

ertia gloꝛia anime
Secundũ doctoꝛẽ ſubtilẽ di iij. pmi di·
citurꝙ ſtatus nõ videtur eſſe niſi ſtabi/

lis permanẽtia firma legibus ſapientie
Sapientia vero diuina ſic ſtatuu voluit
⁊ oꝛdinauit:ꝙ poſt hanc vitaʒ creatura
rationalis ceſſaret in merendovel deme
rendo: ſed qᷓ;diu ſumus in hoc mundo

poſſumus bene agere ⁊ male:poſt moꝛtẽ

vero ab his ceſſamus ⁊ ratione huius p/
ſens vita vocatur via:vita vero qua poſt
moꝛtẽ coꝛpoꝛalẽ viuemusvocatur termi
nus ad qnẽ. Juxta illud quod ait apoſto
ci:ſed fu. inqͥrimus. Cum igitur ꝑuene/
rimus ad ciuitatẽ illam celeſtẽ ⁊ obtinu⸗
erimus quod inqͥrimus ceſſabit motus
noſter:⁊ ſic erimus de manſione illa per
petua ſecuri quaſi de habitatiõe chꝛiſti
meritis ⁊ noſtris ſi ad etatẽ merẽdi per/
uenerimus acquiſita. Ibi erit ſtatus me
riti ⁊ charitatis: ⁊ in iſto ſtatu homines
beati aſſument᷑ ad oꝛdines angeloꝛũ: ita
ꝓꝙ aliqui erunt eis equales in gloꝛia vel
etiam maioꝛes. Cum em̃ beatitudo ſiue
gloꝛia patrie dicat habitũ ſiue actum no
biliſſſmũ creature rationalis perfectiſſi/

mum eſt ipſus creature cõſummatiuũ.

Sciendũ tamẽꝙ in creatura multe ſunt
diſpoſitiões ad hanc gloꝛiã: quedã ſunt
diſpoſitiones recte cuiuſmodi ſunt habi
litates naturales indite ipſi nature rati/
onali per quas habet aptitudinẽ ad bea
titudinẽ ſeu gloꝛiã ſicut eſt ratio imagi⸗/
nis:quedã ſunt medie ⁊ iſte ſunt gr̃e gra
tis date que de ꝓximo diſponunt ad gra
tiam gratũ facientẽ vt ſcientia bona vo/

luntas ⁊c̃.Quedaʒ autẽ ſunt ꝓpinque et
immediate ſicut gratia gratũ faciẽs ſeu

charitas que ſunt diſpoſitões neceſſita/
tis ex pacto diuino quãdo inſunt finali/

ter. Licet igit᷑ naturales habilitates ma

ioꝛes ⁊ expeditioꝛes ſint quantũ eſt de ſe
in angelis qᷓ; in hoibus:tamẽ alie diſpo/

ſitiones ſicut gratie gratis date ⁊ gratũ

faciẽtes poſſunt eſſe equales vel maioꝛes

in multis hoĩbus: qᷓ; in multis angelis.
Hon eſt em incõueniensq deus multas
gratias gratis datas dederit multis bo

-- rLC¶4rr r v

lus. Hebꝛeo.xiij. Nõ habemus hic ma.

—

bi⸗
tie
ait

me
ndo
anf⸗

Gets
. t

c
giud⸗
ſuis
iſunn
tbabi
enne
t
nng

n
e
habeen
igſ
aſien
nal⸗
ton
ſet
ſo
gun
us
els⸗
gin
ſ̃lp

erit perpetua et ſirma tentio

minibus:quas nõ dedit multis angelis
que mouẽt ⁊ adiuuant naturales hablli

cates ad bonũ gratie ⁊ gloꝛie: ⁊ per talẽ

Ecxcitationẽ ⁊ adiutoꝛiũ poteſt homo ad
eęqualẽ cum angelis gratiã gratum faci/
entẽ aſcendere ꝗtem his gratiã gratum
facientẽ ⁊ bene vtens ipſa poteſt ſibi me

reri per ipſam iaʒ habitã augmentũ gra

tie:⁊ ita de gratia minoꝛi in maioꝛẽ po/
teſt ꝓficere. Quoniã igitur diuturnius
cẽpus datum eſt homini ad merendũ qᷓ;

angelis fuerit datum:quia angeli nõ ha
vᷣuerũt niſi modicũ tẽpus: licet per grati
am qua bene vſi ſunt magnã gloꝛiã me/

ruerunt. Hinc eſt ꝙ per multiplicẽ actũ

gratie homo poteſt ſe diſponere ad tan/
tam vel maioꝛẽ gratiã quam habuerint

angeli. Secũdũ igitur diſpoſitionẽ gra

tie introducitoꝛma vltima: ſicut patet

de beata virgine que quia gratiã omni/
bus angelis excellẽtioꝛẽ habuit: ideo ex
altata eſt ſuper oẽs choꝛos angeloꝛũ et

dignitate pꝛemij ⁊ loci. Alij autẽ ſancti
ſvᷣm ꝓpoꝛtionem ⁊ equalitatẽ gratie aſſu

munt ad diuerſos oꝛdines:quia quidaʒ

aſſumunt᷑ ad oꝛdinẽ ſeraphin: quidã ad

cherubin: ? ſic de alijs:et foꝛte mulci fu/

per oẽs oꝛdines:qui fuerunt in gratia et
meritis gratie pᷣuilegiati. Poſtre mo cer

tum eſt ꝙ oĩa merit noſtra efficaciamꝰ
virtutẽ habent a merito xpᷣi⁊ ita coope
rat᷑ meritũ chꝛiſti oibus meritis noſtrꝭ:
gliter enim non ſufficerẽt merita noſtra.
Non ſic autẽ angelis:quoniã vt dicitur
Haebꝛeo.ij. Nuſq; angelos appꝛebendit

ſed ſemen abꝛahe. Quoniã igitur meri⸗
tum chꝛiſti ꝓcedit a gratia pꝛeima quaſi
infinita:ideo vᷣtute meriti chꝛiſti coope/

rantis meritis ſanctoꝝ hominũ qui non
in vacuum gratiã chꝛiſti receperunt: ſed
ſ‚ᷣm illam pfecerunt pᷣm poſſe ſuuʒ poteſt

fieri ꝙ meritũ hominiſſancti maioꝛẽ ha
bet efficaciã reſpectu pꝛemij qᷓ;habuerit

meritũ angeli. Quia igit᷑ ſtatus beatitu
dinis erit in celo empireo vt dictũ eſt pꝛi

us in quo celo eſt imutabilitas et ꝑfecta

ſtabilitas beati certi erũt ꝙ etiam in ſua
beatitudine ꝑpetuo manebunt: zin illis

rio lucis exterioꝛ? Exẽplũ ſil

oꝛdinibus angeloꝝ in quibus aſſumpt
erunt. Iſte igiteſt ſtatus ad quem voea⸗/
mur ꝑ noſtrù thema. Venite bñdicti ⁊ c
Tertio dixi ꝙ hec gloꝛia erit ꝑpetua ꝓ/⸗
pter mẽtis quietationẽ. Vbi ſeiendũ ꝙ
creatura rationaliſ ideo ꝙ talis eſt:facta
eſt ad imaginẽ dei in potẽtia cognoſcen
di ⁊ diligẽdi.Sicut dicit Aug. Nã hoc
ipſo ꝙ eſt expᷣſſa imago dei hʒ neceſſariẽõ

oꝛdinationẽ ⁊ relationẽ ad ipam nec cõ/

ſeruat᷑ niſi in ipſo:⁊ ideo ipſe deus eſt im
mediate finis creature rationalis ⁊ vlti
mus:⁊ ideo ſũme nata eſt delectari in ip
ſo. Hoc ipo autẽ ꝙ ſumme nata eſt dele /
ctari in ipſo ⁊ perfici nata eſt iſm ſũme
diligere:quia ſumma delectatio non po
teſt eſſe ſine ſumma dilectione:⁊ideo na
turalẽ habet potentiã ad ip̃m ſumme di
ligendũ ſibi inditã? impᷣſſam ſᷣm ꝙ vult
Aug.li. de tri. Et etiã dicit Boetiꝰ. iij.
de coſolatione ꝓſa.ij.ꝙ mẽtibus hoium
inſerta eſt ſummi boni cupiditas.Quia
tamẽ iſta potentia eſt reſpectu ſuꝑioꝛis
ſe:ideo licʒ ſit naturalis tñ eſt ex ſe inſuf/
ſiciẽs ⁊ incõpleta:⁊ ideo nõ põt exire ad

actũ niſi per educẽs aliqð ſuꝑius ꝗð ſit

ꝓpoꝛtionabile tã potẽtie qᷓ; actui qᷓ; etiã
obiecto Hoc eſt charuas ſiue gra:ideo ſi

ne ipſa non põt naturalis potetia amati
ua dei indita ereature rationali in actuʒ

exire:hoc eſt in actũdiligẽdi ſumme ſiue
ad diligendũ deum ſuꝑ ſe ⁊ ſuꝑ oĩa ſine
charitate. Tenẽda eſt igit᷑iſta ſentẽtia:

qꝛ minus vident᷑ extẽdere poſſe nature ⁊

diminuere puilegiũ charitatis ⁊ grotie.

Sicut ergo videmus ꝙ mareria habet
potẽtiã naturalẽ ad oẽs ſoꝛmas:⁊ iñ ad

illas nõ attingit ſine educẽte Sic etiãvi
demus ꝙ creatura rõnalis:naturalẽ hẽ:
potentiã ad gratiã ⁊ beatitudinẽ:q̃ iñ ex
ſe nõ põt exire in actũ ꝑfectũ ſine educẽ/
te ſiue adiutoꝛio determinato et oꝛdiato
a datoꝛe illius potẽtie. Exẽplũ habemꝰ
de ocule cui licʒ data ſit porẽtia videndi
coloꝛes:nõ tñ põt eos vid ere ſine adiuto
ilr de aue cui
deſunt pẽne:q tũ naturalẽ hẽt potentiã ⁊2

aptitudinẽ ad volãdu ⁊ appetit ⁊ intẽ

X

Alt ad hoc et mouet ſe: ſed tñ non exit in
actum perfectuʒ volandi: donec dent᷑ ſi/
bi pẽne.Et hoc eſt ꝙ dicit Augẽ.in li.de
fide ad perrum in hec verba. Büs eter
nos hoc eſt ĩimoꝛtales creauit deus ⁊ eiꝰ
focultatẽ atq; intelligentiã:cogitãde:co/
gnoſcende:diligendeq; diuinitatis inſe/
ruit:quos tamẽ creauit vt etiã pꝛe ſeipᷣis
æum diligerẽt. Aptitudo eniĩ in pꝛedicta
auctoꝛitate a beato Aug. appellat᷑ facul/

tas diligendi. Adueniente igit᷑ gra pa/

trie ipſi volũtati facit ipᷣam exire in actũ

ſũme dilectiõis:ac per hoc facit experiri

⁊ guſtare:quoniã dulcis eſt dñs:⁊ ꝑ hoc

mouet᷑ ad ipᷣm deum ſũme diligendũ: et

in eo quietat᷑ ⁊ ſuper hocper cognitionẽ
huius quietatõis certificat᷑ ꝙ in hac glo
ria ꝑpetue manebit. Unde Berãñ. c. xij.

de diligendo deo dicit: Cum introductꝰ
fuerit ſeruus bonus⁊ fidelis in gaudiuz
dñi ſui.⁊ inebꝛiatus ab vbertate domus

dei.tunc enim ebꝛius miro quodãmodo
oblitus ſui:⁊ a ſe velut deficiẽs penitus

totus perget in deum.⁊ deinceps adhe/

rens vnus cum eo ſpũs erit: arbitroꝛ ꝓ/
phetam hoc ſenſiſſe cum diceret. Introi
bo in potentiã dñi: dñe memoꝛaboꝛ iuſti
cie tue ſolius. Item in eodem libꝛo dicit
ꝙ ibidem quartus amoꝛis gradus ꝑpe/
tuo poſſidebit᷑: cum ſũme ⁊ ſolus diliget᷑
deus: qꝛ nec noſipᷣos viſi ꝓpter ipᷣm iam

diligemus. O beatũ gaudium. O amoꝛ

ſanctus ⁊ caſtus: O dulcis ⁊ ſuauis af/
fectus:O pura ⁊ defecata intentio volũ

tatis. Sic affici ⁊ deificare eſt. Quomo/

do enim ſtilla aque modica multo infu/
ſa vino deficere a ſe cota videt᷑:vnde ⁊ ſa

poꝛemvini induit ⁊ coloꝛem. Et quomo
do ferrũ ignitũ⁊ candens igni ſimilimã
fit pꝛiſtina ꝓpꝛiaq; exutũ foꝛma: ita ine/
bꝛiata illo amoꝛe ſuauiſſimo tota deifica
ta erit et in denm tranſfoꝛmata: ⁊ tota a
ſeipſa deficiens.Et qꝛ nil aliud appetere
valebit:om̃is ſui deſiderij compos qͥſq;

beatus in hcã pacem ⁊ qnietem perma/⸗

nebit. Ad hanc autem quietem per the/
ma noſtrũ aduocamur. ſcʒ Venite bene
dicti patrꝭ ⁊c̃. Dixi quarto ꝙ hec erit fir

tunc quieſcit ⁊ amplius circulariter non

mouet᷑: ſic creatura rationalis cum im/
mediate a deo ſit creata cum ad ipᷣm re⸗
dit per gratiam ⁊ gloꝛiã tunc quieſcit:?-

hoc eſt quod ipſe deus dicit Apocalip.i.
Ego ſum alpha⁊ o.pꝛincipiũ⁊ fims.Et
Pꝛouerb.xvi.ſcribu. Vniuerſa ꝓpter ſe⸗

metipᷣm operatus eſt deus. hic eſt finis
noſter quẽ quottidie petimus:quẽ quot

tidie deſiderare videmur: dum oꝛamus

dicentes: Adueniat regnũ tuũ. Hoc re⸗
gnum petimus aduenire a xpᷣo nobis ꝓ⸗
miſſum xp̃ᷣi paſſione ⁊ ſanguine queſitũ

vt qui chꝛiſto in ſeculo ante ſeruiuimus
poſtmodũ cum ipſo regnante regnemus
Bene autẽ regnũ celeſte petimus:qꝛ eſt

gno eterno regnabimus. Sed oꝛantes

nõ in fructuoſis nec nudis pꝛeciboad de/
um veniamus:qꝛ ſcriptũ eſt Matth.vij

Non omnis qui dicit mihi dñe dñe: in⸗

trabit in regnũ celoꝝ. Multi enim ſicut
dicit apkus ad Titũ.i.Confitent᷑ſe no/
ſe deũ: factis autẽ negant. Recoꝛdemur

illius petitionis matris filioꝝ zebedei.

Matth ij. vbi dici: Q⸗ acceſſit ad xᷣm
mater filioꝝ ʒebedei cum filijs ſuis ado/
rans⁊ petẽs aliquid ab eo Qui dicit ei:
Quid vis: Ait illi. Dic vt ſedeant bij
duo filij mei vnus ad dexterã tuã: ⁊ aliꝰ
ad ſiniſtrã in regno tuo. Reſpondẽs auꝰ

–.

tem leſus dixit: Neſcitis qͥd petatis.vbi
ait Chꝛy. Res em̃ pᷣcioſa vili pꝛecio non

cõparat᷑. Magnũ laboꝛẽ neceſſe eſt no⸗
bis impẽdere ſi volumus ad celeſtia re-

gna guenire. Regnũ em̃ dei eſt pꝛimuʒ
in intentiõe:ſed vltimũ in executiõe.Vñ
Chꝛyſo.ſuꝑ illo verbo Matth. vij. Que
rite pꝛimũ regnũ dei et iuſticiã eius.ait:
Regnum dei eſt retributio bonoꝝ ope⸗

rum: iuſticia autem eſt via pietatis: per
quam itur ad regnuʒ. Si ergo die 2 no⸗/
cte cogites qualis erit gloꝛia ſanctoꝛum
yvel qualis erit interitus impioꝛũ.neceſ⸗

ſe eſt vt aut ꝓpter timoꝛem pene territus

ma tentio ꝓpter cõpletam reditionẽ. Vt
demus enim ꝙ dum circuimus faciẽdo
circuluz redit ad pũctum a quo incepit:

⁊ terreſtre regnũ cui renũciauerimus re⸗

—

—

—— ————S———

— — —

——— —

Gtörn
6440

itet

m
1
isn
is
conon
tno⸗
ſiate
ninl,
Di

igll:
pe/
eper
210,
rum

tins

Quarta gloꝛia anime

recedas a malo:aut ꝓpter deſideriũ glo/

rcis excitatus feſtines ad bonũ.Et ſi quo
tidie cogitaueris que ſit iuſticia dei⁊ qð
odit ⁊ quod amat ipla iuſticia oſtẽdet ti
bi vias ſuas:nam iuſticia ſicut odientes
ſe fugit:ſic amantes ſe ſequit᷑ hec Chꝛy.

EVlide ergo ſi vis redire ad pᷣncipiũ tuuʒ
ad deum tuũ vt ſequaris iuſticiã:quoni

am hec eſtvia que te ducet ad regnũ eter
nũ ad quod cũ redieris ſecurus es ꝙ nũ/
ᷓ; exibis xpᷣo dicente Joh̊.vi. Eum qui
venit ad me nõ eijciam foꝛas. Ad hanc
igit᷑ ſecuritatẽ ⁊ regnũ perpetuũ inuita/
mur per verba aſſumpti thematis. EUe/

ulte benedicti ⁊c.
QHartagloꝛia ani

gq me in regno celeſti eritverum

gaudiũ ⁊ leticia. De hac autẽ
leticia ſiue gaudio querũt docto.⁊ ſpeci
aliter Richar.de me.vil. diſtin. xliiij. uij.

Vrcrũ in volũtate beata ſit ideʒ realiter
fruitio ⁊ gaudiũ. Er reſpõdẽdo ait. OQ⸗

fruitio ⁊ gaudiũ beatoꝝ nõ ſunt realuer

igdeʒ. Illa eni fruitio eſt ſummo bono cla

re:viſo ꝑfecto amoꝛe inherere ꝓpter ſeip/

ſum. Amoꝛ autẽ gaudiũ nõ eſt. Cauſat

enĩ gaudiũ ex amati boni pᷣſentia vñ bea
toꝝ gaudiũ eſt aliqua ſpiritualis paſſio

in volũtate cauſata ex ꝑſecto amoꝛe ſũmi

boni per claraʒ viſionẽ ⁊ ꝑfectã dilectio

nez vniti aie ſeu ſibi pᷣſentis:hec Richar.

Einde videmus ꝙ mater tenerrime di⸗
ligens filium:nõ gaudet etiã ſi ipᷣmvide

at ⁊ habeat pᷣſen teʒ ⁊ ferat᷑ actua liter in

amoꝛẽ alias impedita ab hmõi gaudio
ꝓpter aliquã infirmitatẽ. Hoc exemplũ
clare manmifeſtat dilectionẽ et gaudiũ nõ
eſſe ideʒ. In illa tamẽ magniſica gloꝛia

mihil poterit impedire quin ex dilectio/
ne ꝑfecta ſequit᷑ maximũ gaudiũ Vnde

ideʒ doctoꝛ q ſtione ſequẽti recitat duas
opiniones. Vnã que dicit ꝙ qᷓ;uis gau/
diũ beatoꝝ ſit beatitudinis quoddã ac/
cidentale cõplementũ ab ipᷣa bearitudi/
ne inſeparabile per quãcũq; virtutẽ crea
tam:tamẽ non eſt de eſſentia beatitudi/⸗
nis: cſſentia em̃ beatitudinis cõſiſtit in

ꝑfecta cõiunctiõe creature rationalis cſi
deo:gaudiũ autẽ beatoꝝ nõ eſt de ratiõe
huius cõiunctionis cuʒ non ſit viſio nec
fruttio. Hec eſt ſumma ſecuritas:de qua

dictũ eſt: ſed eſt aliqͥd cauſatũ ex iſtꝭ Vn

de eſt ꝑ ſe effectus beatitudinis de neceſ
ſitate cõſequẽs ad ipᷣam:hec ille.Exem/
plum videmus de igne de cuius eſſenua
nõ eſt caloꝛ:ſed tamẽ ſequit᷑ de neceſſita/
te nature ad ipᷣm. Aliam autẽ opinionẽ
recitat di.ꝙ alijs videt᷑ ꝙ gaudiuʒ ſit de
eſſentia beatitudinis:quia eſt de ratione
ꝑfecte vnionis volũtatis cũ ſummo bo /
no. Voluntas em vm tur ſummo bono
non tantũ mouẽdo ſe immediate in ibᷣm
ꝓpeer ſe qui motus eſt amoꝛ fruens: ſed
etiã ĩmediate patiendo ab eo que paſſio
eſt gaudiũ.Que iſtarũ opinio nũ ſitveri
oꝛ pꝛo nũc nõ diffinit: ſed hoc certũ ſit ꝙ
in illa cõtunctione et vnione aie nr̃e ad

deum erit ſumma delectatio Franciſcus

de marchia in fine.iiij.ſuꝑ ſnias dicit cũ
pꝛima opinione ꝙ beatitudo nõ cõſiſtit
dilectõe:quia ipſa eſt paſſio cõſequẽs in
actuʒ dilectiõis. Hec ille. Hoc vtiq; gau
Euacuãs gaudiũ mundanũ.
Inebꝛians ſubiectũ humanũ-

Non generans vllum faſtidiũ.

Sed ſatans hominis ſtudiũ.
Piꝛimo diti ꝙ hoc gaudiũ euacuahit
gaudiũ mundanũ:ĩmo qui gaudent hic
lllic gaudere non poterũt:hi ſunt de qui
buſ dicik Sap̃.ij. Nenite fruamur bonis

que ſunt ⁊ vtamur creatura tanqᷓ; in iu/

uentute celeriter vino pᷣcioſo et vnguen:
tis nos impleamꝰ et nõ pᷣtereat nos flos
tempoꝛis. Coꝛonemus nos roſis anteqᷓ;
marceſcãt. Tales ſunt mũdani qui eſti⸗/
mant hoiĩes ſolũ ad hoc factos vt hic ac⸗
cipiant cõſolationes ſuas. De qͥbus eo/
dem lib̊. Sapᷣ xv.dicit᷑. Eſtimauerũt lu
ſum eſſe vitã noſtrã ⁊ conuerſationẽ vite
compoſitã ad lucrũ ⁊ opoꝛteret vnũ quẽ

q etiã ex malo acquirere. O gaudium

mũdi quot hoĩes de illo ieſtimabili gau
dio nõ curãtes decipis: quot ad inferna
deducis nouit deus:iĩmo ſunt adeo fatui

/

Quarta gloꝛia anime

duʒ nil aduerſi: nil mali tẽpoꝛalis eis
euenit:dicũt ſe a deo diligi no cõſideran
tes ulud. Act᷑.xiiij. Der multas tribula/

tiones opoꝛtet nos intrare in regnu dei.

Et.i. Pe.iiij. Si iuſtus quidã vix ſaiua/
bitur impius:⁊ peccatoꝛvbi parebũt.Et
vereullud exemplũ in vita beati ambꝛo/

ſij ſcriptũ eſt bene memoꝛie cõmedandũ
Hã ibi legimus ꝙ cum ipſe ambꝛoſius

romã ꝑgeret:⁊ in q̃dã villa tuſcie apud

quendã hominẽ nimiũ locupletẽ hoſpi⸗

tatus fuiſſet iliũ hominẽ ſuper ſtatu ſuo
ſollicite inqͥ ſiuit. Cui ille reſpõdit.Sta

tus meus dñe bene felix extitit ⁊ gloꝛio/
ſus:ecce em̃ diuitijs habũdo ĩfinitis: ſer

uos⁊ ancillas qᷓ; plures habeo:copioſaʒ
filioꝝ ⁊ nepotũ turbã poſſideo ⁊ oĩa ſem
per ad votũ habui:nec vnq; mihi aliqͥd
aduerſam accidit vel qð cõtriſtaret eue/
nit. Qõ audiens ambꝛoſius vehemẽter
obſtupuit:⁊ his q ſecũ in comitatu erant

dixit Surgite⁊ hinc qᷓ;citius fugiamus:

quia dñs nõ eſt in loco iſto:feſtina te nec
in fugiẽdo moꝛã facite: ne hic diuina vl
tio nos cõpꝛehẽdat et in iſto pariternos
inuoluit.Cũ ergo fagerẽt ⁊ al
ꝓceſſiſſent ſubite ſe terra aꝑuit ⁊ homi/
nẽ illum cũ vniuerſis que ad illũ ꝑtine/

bant:ita abſoꝛbuitvt nuiliũ inde veſtigiũv

remaneret.Quod cernẽs ambꝛoſius di
xit.Ecce fratres qᷓ; miſericoꝛditer deus
parcit cuʒ aduerſa tribuit:⁊ ſeuere iraſci
tur cum ſemꝑ ꝓſpera elargit᷑. In eodem
autẽ loco fouea quedã pꝛofundiſſima re

mãſiſſe dicit᷑:que vſq; hodie in huius te/⸗
ſtimoniũ ꝑſeuerat. O qᷓ;tum igitur pe/

riculũ omnia huius mũdi pꝛoſpera: om
nia gaudia ⁊ vana habere ad nutũ Que
ramus igitur gaudere in futuro:⁊ſi gau
dere hic velimus gaudeamus oẽs indo
mino iuſte viuẽdo:deo noſtro obediẽdo:
quia ex hoc gaudio imperfecto ad illud
gaudiũ perfectũ trãſibimꝰ. nde apłs
Philip.iiij. Hoc duplex gaudiũ inſinu/
ans alt. Gaudete in dño ſemꝑ ſcʒ hic bo
na vſq; in finẽ cõtinuando: iterum dico
fandete ua i diceret ex hoc gaudio q̃
ona agitis iu gaudiũ perfectuũ tranſibi/

iquantu lũ

tis. Et chꝛiſtus dicit diſcipulis ſuis. Je
han. xvi. Amen amẽ dico vobis:qꝛ plo/

rabitis ⁊ flebitis vos:mũdus aute gau⸗
debit:vos autẽ cõtriſtabimini:ſed triſti

cia veſtra vertet᷑ in gaudiũ Hoc eſt gau
dium plenũ atq; perfectũ quo omne gau

dium euacuabit᷑ fatuũ ⁊ mundanũ. Ta
les beati ſemper gaudebunt in dno. Ad
hoc igitur gaudiuʒ vocamur: cum dicit
in themate. Venite benedicti⁊c̃.Secũ/⸗

do dixi ꝙ hoc gaudiũ adimplebit ſubie
ctum humanũ dicente pꝛopheta de ſan⸗

ctis et electis exiſtẽ tibus in gloꝛia. Ine
bꝛiabunt᷑ ab vbertate domus tue et toꝛ.
volupta.tue potabis eos.Nð exponens
Nicola.de lyra ait. Inebꝛiabũt᷑ id eſt ſa-
turabunt᷑ ab vbertate do.t.id eſt domus
celeſtis gloꝛie ⁊ toꝛmẽ.volupta.t.po.eos

Hoc inquit additur ad oſtendendũ per
fectionem refectionis gloꝛie: quia apud

nos refectio perficitex cibo et potu.hec

ille. Et bens inebꝛiari dicunt᷑: quoniã be
axitudo conſiſtit in perfectione comple/
tiſſima. Ibi enim homo erit completiſſi/
mus in moꝛibus:in ſeientijs:⁊ in delici⸗/
is. Quelibet enim potentia habet ibi ſu

um perfectiſſumũ complementũ:naʒ in //
tellectus eſt perfectus in ſcientijs: volũ⸗
tas in delicijs:iraſcibilis in eminentijs
Eſt enim rationalis que tendit ad ve/

rum:⁊ ideo perficit᷑ in veritate ſcientiaꝝ
ↄcupiſcibilis que tendit in bonũ:⁊ ideo

eſt ibi bonitas om niũ deliciarũ:iraſcibi
lis que tendit ad arduñ:et ideo eſt ibi ar
duitas omniũ dignitatũ:honoꝛũ:⁊ emi
nentiarũ:et ita gaudio ⁊ leticia comple-
bitur creatura rationalis:hoc eſt ꝙ ſum/
me deſideramus ſcʒ delicias ⁊ gandẽter
viuere. Si enim ſpes futuroꝛũ bonoꝛus

eſt homini maxima delectatio:quid erit

7 quãta ipſa delectationis poſſeſſio. T᷑lte
re mirabilis ineſtimabilis erit illa dele⸗

ctatio. Sic igitur viuamus vt hanc de⸗
lectationẽ hoc perfectiſſimũ gaudiũ ha⸗
beamus. Nunc igitur nõ delectemur in

malis delectationib: quibus diuerſumoꝛ

de homines a diabolo capiuntur. Dici⸗
tur eniʒ Geneſis.iij. Vidit mulier ꝙbo

e

ile
u;
erit

ele
he/
ha
in
no⸗

bo

num eſſet lignũ ad veſcendũ:⁊ pulchꝛuzʒ
oculis:aſpectuq; delectabile:tulit de fru
ctu illi?ꝛ comedit:deditq;viro ſuo. Hoc
fuit lignũ de quo ꝓhibitum fuerat ade
ne comederet:contra quod faciẽtes pᷣmi
parentes:quiasdelectati ſunt paradiſuʒ
ꝑdiderunt.O deus quot hominib⸗ dele
ctationes carnis:delectatiões mũdi:ve/

ſtium oꝛnatus in viris et mulierib erũt

cauſa damnationis.Ideo dicit᷑ Luẽ.vi.
Ve vobis diuitibus qui hic habetis cõ
ſolationẽ veſtram:ve vobis qui ſaturati
eſtis:quia eſuri.⁊c̃.ve vobis qui ridetis
nunc: quia lugebitis ⁊ flebitis. Delicie
eni mũdi licet in pᷣncipio ſunt dulces:in

fine vero ſunt amare nimis. Ideo dicit.
Joh. apoca.ca.xviij. Quantũ gloꝛifica/
uit ſe ⁊ in delicijs fuit tm̃ date ili toꝛmẽ

tum. Oelicie em̃ ſunt laquei diaboli qui
bus quaſitotus mundus capit᷑ ſicut ad

oculũ videmus:vnde ſimiles ſumus al - ⁊i J
in illa gloꝛia ſicut angeli dei. Et hoc eſt

lecibus qui vbicũq; lumẽ viderint ibidẽ

taliter delectant᷑ ꝙ illuc cõcurrunt⁊ capi

untur.Fugiamus igit᷑ has delectatiões
2 inq ramus illam ſupernã delectationẽ
que nõ habebit finem. Illa em̃ eſt ꝑfecta
delectatio que acquirit᷑ vias vite inſeq̃n
do:vnde Beta. oras mihi fe. vi. vite
adim.me.le.cũ.vul.t.d.in.d.t.v.in finem
Ad hãc igit᷑ delectationẽ inuitamur cuʒ
dicit᷑ nobis. Venite bñdicti ⁊ c. Tertio
dixi ꝙ hoc gaudiũ ſiue delectatio nõ ge/⸗
nerat vllũ faſtidiũ. Hec em̃ eſt vna diffe
rentia inter gaudia ⁊ delectationes mũ
di ⁊ paradiſi:quia hec gaudia mũdi tã/⸗
dem faſtidiunt:⁊ diſplicentiã generant.
Vlidemus em̃ ꝓ ſi quis gaudeat in deli

cijs carnis vtpote in bibedo et comedẽ/

do qᷓ;tumq; cibi ſint boni vel vina opti/

ma finaliter vertunt᷑ in nauſeam: immo

poſſunt nocere ad moꝛtẽ.Conſidera om
nia alia in quibus homines ſolent gau/

dere ⁊ letari ſiue ſint honoꝛes:ſiue digni
tates:cantus:coꝛce:⁊ cetera huiuſmodi
omnia habent finem triſtem. Pꝛouerhᷣ.

xiiij. Riſus doloꝛe miſcebitur:⁊ extrema

gaudij luctus occupat. Gaudiuʒ autẽ et

—

⁊ hanc delectationem ſpiritu diuino faci

erit verun gaudiũ et leticia

delectario gloꝛie celeſtis nunqᷓ; diſplice/
bit:ſed ſemper placebit:immoviſio dei ⁊
delectatio erunt tante complacentie ⁊ de
lectationis ꝙ vt dicit pe.ca.i pᷣma cano.
Jpſe deus eſt in quem deſiderant ange/
li pꝛoſpicere. Sed querit gloſa. Cur cer⸗
nere deſiderant cuius faciẽ cernere nun/
qᷓ; ceſſant. Et ſoluit ipſa glo.quia contẽ
p latio diuine pꝛeſentie ita angelos bea./
tificat vt eius viſa gloꝛia ſatiẽtur ⁊ eius
ſemper dulcedinem quaſi nouam inſati
abiliter ſiue infatigabiliter eſuriant. Et
Gregoꝛius.Celeſtes delicie habite ap/
petitum excitant:terrene autẽ faſtidium
generant. Eccleſiaſti.xxiiij.Qui edunt
me adhuc eſurient:pꝛopter hoc dicit ſpõ
ſa. capitulo.v.ꝙ ſponſus eius eſt totus
deſiderabilis:et Heſter vltimo. Valde
admirabilis es domine ⁊ facies tua ple
na eſt gratisͤrum. Hoc etiam conueni/
⁊ ipis hominibus beatis quando erunt

multum difficile nobis ad intelligendũ
ſcilicet eſſe in tanta delectatione et nun/
qᷓ; faſtidiri:ſed ſemper iocundiſſime illxa
poſſidere: ſed ita eſt certitudinaliter: qꝛ

galiter nõ eſſer ſumma felicitas ſi aliquid

triſte poſſet illic accidere. Hoc gaudiuʒ
ente intelligẽs regius pꝛopheta ait.Gu⸗
ſtate ⁊ videte quomã ſuauis eſt donunꝰ.
Vbi ait Nicolaus de lyra: quaſi dicerer
per experimentum poteſtis pꝛobare quo
niam ſuauis eſt dominus. Et lo quitur
ad modum hominum dulcedinem vini
pꝛobantium:quia pꝛimo modicuʒ degu

ſtant ⁊ ex hoc cognita eius dulcedine al/

liciuntur ad amplius guſtandum. Sic
homines deuoti percipiẽtes aliquid de
dulcedine dei alliciuntur ad ampliuſgu
ſtandum. Aduertendũ tamẽ ꝙ pꝛoban/
tes dulcedinẽ vini illud modicũ qð pꝛe/
guſtant ſuꝑ linguã diu retinẽt.Sic ſen⸗/
tientes diuinã dulcedinẽ debẽt eã q; dru
poſſunt retinere:qꝛ hoc eſt quoddã pᷣlu/
diũ beatitudinis future:ꝓpter ꝗð ſequit᷑
HBeatus vir qui ſperat in eo. Talis em̃

erit verum gandium et leticia

pᷣguſtatio diuine dulcedinis auget ſpeʒ
future beatitudiniſ.Et licet apud homi
nes nimia familiaritas aliqñ pariat co⸗
temptũ: talis tamen familiaritas dei ad

hominẽ qua ei cõmunicat in pᷣſenti vita
ſuam dulcedinẽ: magis auget reuerẽtiã

filialẽ hoĩs ad deuʒ:ideo ſubif᷑. Timete
dñm.o.ſ.e.q.n.eſt in o.t.e. Et hoc eniʒ ꝙ
ſentiũt i ſe diuinã pᷣſentiã: mode pᷣdicto
ſufficit eis ꝓ ommi bono: imo alia bona
eis deſipiũt: mſi quãtũ neceſſitas exigit
hec de lyra. Si igit᷑ deus tantũ ſapit in

via quid faciet in patria cũvidebit᷑ facie

ad faciẽ. Hec igit᷑ ſumma delectatio nũ

qᷓ; faſtidiẽs: nunqᷓ; diſplicens:ſed ſemꝑ
qua ſi noua reficiẽs huius nõ erit finis
O deus meus qͥd nobis ſaperẽt oĩa hec
mũdi gaudia:he delectatiões qͥbus tan
tum adheremus. Certe hec oĩia reputa/
remus velut amara:⁊ diceremꝰ cũ apło
Phitł iij. Que fuerũt mihi lucra hec ar/
bitratus ſum ꝓpter xpᷣm detrimenta. Et

vere ſi hanc maximã delectationẽ bene

attẽdamus:ea que pntamus lucra vrab

undare diuitijs honoꝛib ⁊ delitijs mun
di reputabimus detrimẽta ⁊ inepta.iðo
ſequit᷑. Oia inquit paulus eſtimo detri/⸗
mentũ eſſe ꝓpter eminentẽ ſciẽtiam ieſu
xpᷣi dñi mei: ꝓpter quẽ oĩa detrimentũ fe/
ci ⁊ arbitroꝛ vt ſtercoꝛa vt xpᷣm lucrifaci
am. Quia ibi ſcʒ in xpᷣi viſione erit ſum/

muʒ gaudiũ ad qð vocamur per thema

ꝓoſitum. Venite bñdicti 26. Quarto

dictũ eſt:ꝙ ibi quieſcit hominis ſtudiuʒ
Studiũ eſt vehemẽs a nimi applicatio
ad aliqᷣd ꝑagendũ.Cõmnniter em̃ hoĩs

ſtudiũ ⁊ applicatio tam per intellectũ qᷓ;
per voluntatẽ eſt ad hoc qð pᷣceteris deſi

deramus qð deſideriũ ſi compleat᷑ dele/

ctat aiam. Pꝛouer.xiij. Oẽs autẽ hoies
vt diein; mo Methaphiſice naturaliter
ſcire deſ 2
rationalis deſiderat ꝑuenire ad gaudiũ

eter nũ dicẽte ꝓpheta.Quẽadmodũ deſi/

derat ceruus ad fontes aquarũ ita de.a.
m.ad.t.deus. Si.a.m.ad.d.ſon.vi.Jdeo
oẽs debemus ſtudere ⁊ cẽm diligẽtiam
apponere vt ad id qð deſideramꝰ attin/

iderant ꝑfici ẽ maxime cteatura

gamus. Sed quomõ verũ eſt ꝙ ſuꝑ om
nia deũ videre in gloꝛia deſideremus:et

cũ eo gaudere cũ paucos ad hoc ſe diſpo
nere per vitã videamus. Ad hoc ait Ri

char.de media vil.di.xlix uij.i.q ij.pnci⸗
palis Oꝛ beatitudo dupliciter poteſt cõ

ſiderari in generali inqᷓ;tum eſt bonũ q

dã ſufficientiſſimũ:vel in ſpeciali ſcʒ in/⸗
q;tum cõſiſtit in clara dei viſione ⁊ imꝑ
fecta eius dilectione⁊ gaudio:qð habet᷑
de dei bonitate pᷣſenti per clarã eius viſi
oneʒ ⁊ imperfectã dilectionẽ Pꝛimo mo

do beatitudo eſt oibus hominibꝰ nota.

Quilibet em̃ ſcit qͥd eſt bonũ et quid eſt
ſufficientiſſimũ. Secundo modo nõ eſt
oĩbus nota:vnde nõ oẽs eam appetunt:
ſed pᷣmo modo oẽs eaʒ appetũt:qꝛ axpe/
titus eius naturalis eſt. VUn Augu.xiij.

de tri. ca.viij. Dicit ꝙ ad a ppecendũ bea

titudinẽ natura cõpellit cũ ſumme bonꝰ
⁊ ĩmnutabilis ei beatus creatoꝛ hoc indi/

dit. Dicit etiã glo.ſuꝑ illud ps. Beata

gens ꝙ animus eſt naturaliter capax be
atitudinis:nulla aũt creatura capax na
turaliter alicuius boni derelicta om̃i na
turali inclinatione Boñ.in.iiij.di.xlix.q.

ij. Ad hoc idẽ inquit. Duo ſunt que faci
unt appetitũ ſcʒ cõueniẽtia ⁊ indigentia
ODm igit᷑ aia rationalis creata eſt ad dei
imaginemꝰ⁊ ſimilitudinẽ facta eſt capax

bom ſufficiẽtiſſimi: ⁊ ipſa ſibi nõ ſufficit
cũ ſitvana ⁊ deficiẽs:ideo dico ꝙ veram

beatitudinẽ appetit naturaliter. Et ſeqͥ/

tur. Oẽs ergo habẽt appetitũ: beatitu/

dinis vere in generali ⁊ habẽt cognitio/

nẽ in generali. Oẽs em credũt ꝙ beati⸗/
tudo ſit bonũ qð ſufficit:⁊ oẽs illud appe

tunt in ſpeciali vero qñ a ſſumit᷑ hoc ſuf/
ficere ſcʒ honoꝛẽ vel potentiã errat cog/

nitio ⁊ declinat affectio. Eſt ſimile de eo

quivult emere aurũ ⁊ fruſtuʒ auri credit

eſſe auricalcũ. Si q̃ras ab eo quid velit

emere.reſpõdebit:aurũ. Si q̃ras qð fru
ſtum? Reſpõdebit ꝙ hoc:demõſtrato au

ricalco. Similiter ſi ab auro q̃ras vtruʒ

appetat beatitudinẽ verã ⁊ velit habere
eſpondebit ꝙ ſic. Si q̃ras quid velit

vtrũ paradiſum vel denariũ: Reſpõde⸗

ina
N
geſal

enns

iüdei
er
ſiftt

ſeram
Etſe/
tit⸗
nito
beard
oppe
e tut⸗
cog
deeo
Necit
pell
öfiu
o
nz;
bene
velt
ℳ0

Quinta gloꝛia anime

bhit denariũ. Et hulꝰ rõ eſt: qꝛ hic credit

ſufficientiã:⁊ ibi non eſt. Si queras quõ
rognoſcit ĩ generali:dico ꝙ innata eſt il/

la cognitio. Si queras ꝑ qd. Dico ꝙ ſuf
ficentiã noſcit ꝑ indigẽtiã. Si oꝓpponas

ſeruatio nõ eſt via cognoſcẽdi habitũ.

bicendũ ꝙ eſt quedã indigẽtia oĩne pꝛi⸗
uans quedã diſponẽs ⁊ inclinãs.⁊ hec ẽ

rõ cognoſcẽdi.vñ ſi materia haberet po/
tentiã cognoſcẽducognoſceret vtiq; foꝛ/
mamiud quã inclinat᷑ ⁊ diſponitur. Hee

Bona. Sed vere ꝑ fidẽ aliã habemꝰ co/
gnitionẽ de vita eterna.Scimꝰem̃ ꝙ re⸗
ſurgemus:⁊ in coꝛꝑe⁊ in aĩa ſił in illa ce

leſti głia ꝑpetuo manebimꝰ Sicut pius
dicer᷑ cũ dei vnione coꝛpoꝛis ad aĩiam tra
ctabimꝰ:quare ſtudiũ nr̃m etvehemens
appli eatis debet eſſe in nobis:circa q̃ du/

mur ad hoc gaudiũ qꝛ finis iponit neceſ

ſiitatẽ his que ſũt ad ſinẽ. Hoc eſt dictũ

ꝙ ſi fineʒ nrᷣm que eſt głia eterna velimꝰ
aſſeqͥ opoꝛtet nos ſollicite pꝛudẽter⁊ attẽ
te ſcire oĩa ex ea que ſũt gaudij huiꝰ me/
dia acqͥrẽdi.Sicut em̃ videmꝰ ꝙ ignis
qꝛ axpetir ſurſum eſſe. ideo ſemꝑ aſcẽdit

⁊ tendit ſurſum.ita ⁊ nos ſi deſideramꝰ
vere ⁊ nõ ficte ganan paradiſi. debemꝰ

ſemꝑ faciẽ coꝛdis nr̃i hie ſurſum: qꝛ illa
gaudia ſunt deſiderabilia ſuꝑ aurũ? la/
pidẽ pᷣcioſum:multũ et dulcioꝛa ſuꝑ mel
⁊Z fauũ.vr dicit pẽ. Ceruus eniĩ calefactꝰ
in venatõe nõ cõſueuit ſiſtere ĩ riuulo:ſci
ens ꝙ ibi ad plenũ nõſpoſſet recreariſed

currit vſq; ad fontẽ fiue ad lacũ aq̃ abũ/⸗

dãtẽ:vbi ꝑfecte recreat᷑ ⁊ refrigerat᷑. Sic

vyere deſideriũ nr̃jm nõ debʒ eẽ ad riuulũ
bonoꝝ mũdi:qꝛ ibi nulla eſt ſatietas.ſed

celeriter debem currere:⁊ a iuuẽtute in/
cipere hmõi curſuʒ:qꝛ neſcimꝰ qñ moꝛie
mur.debemꝰ inqᷓ; currere ad fontẽ para/

diſi:vbi ꝑfecte poterimꝰ recreari vt poſ/

ſivms dicere cum ꝓpha: Perfecit pedes
meos ta nq; ceruoꝝ:⁊ ſuꝑ excelſa ſtatuẽs
me. In hoc ſiles eẽ debem? ona gro: qᷣ eſt
aſinꝰ ſilueſtris:qͥ q;; multũ ſitiat:nunqᷓ;
tũ vult bibere aquam turbidã:ĩmo expe/

ctat clarã: luxta illõ pẽ. Expectabũt ona
gri in ſite In q̊ ꝓeuldubio inſtruimur ꝙ

ſitis ⁊ ardoꝛ deſiderij nr̃i nunqᷓ; debet bi
bere aquas turbidas voluptatis carnis
⁊ mũdi:qꝛ nõ ſatiant:ſed aquas claras⁊
mũdanas gr̃aꝝ ⁊ głie:qð eſt cõtra pctõ/
res imũdos:qͥ magꝭ deſiderãt aquã tur
bidã huius mũdi.de quib Ro.i.Tradi
it eos deus in deſideria coꝛdis eoꝝ ⁊c.
Abſtinete g̊ vos a carnaliby deſiderijs
que milicant aduerſus animã.i. Pet. ij.
Et ſtudete ꝑuenire ꝑ bona opera ad i⸗
lud regnũ:vbi hmõti deſideriũ ſa turabit᷑
⁊cõplebit. Nam ad hoc excitamur ꝑ the
ma noſtrũ:cum di: Venite bñdicti ⁊c.
Vinta gloꝛia ani
ꝗ mei celeſti patria erit oiuʒ re
mfrf abũ dantia. Oauari qᷣ tãtũ
deſideratis abũdantiã auri ⁊ argẽti.O
ſuꝑbi qͥ deſideratis ſublimitatẽ bonoꝝ ⁊
dignitatũ. O voluptuoſi guloſi ⁊ carna/
les qͥ deſideratis ſaturari bonis vinis:⁊
pᷣcioſis cibis dimittite hec fatua que ve⸗/
re nõ ſatiant:ſec cito ſinẽ habẽt: ſicut di/

ctũ eſt pꝛius. Attẽdite g̊ ad hãc gleꝛiã:

qꝛ ibi abũdabitꝭ oĩbs bonis pᷣcioſiſſimis
de hac abũdãtia ait ꝙ ha in põ. Ego di
xi in abũdãtia mea:nõ moueboꝛ in eter/⸗
nü.Sed notandũ eſt:ꝙ ſicut abũdantia
floꝛum in arboꝛe eſt cauſa abũdantie fru
ctum:ita abũdantia virtutũ ⁊ gratiaruʒz
eſt cauſa abũdantie gaudioꝝ. Ideo ait
chꝛiſtus Matth̊.v. Niſi abũdauerit iu-

ſticia veſtra pluſqᷓ; ſcribarũ ⁊ phariſeoꝝ

non intrabitis in regnũ celoꝝ. Ita econ/
tra erit abũdantia penaꝝ:quia ſicut hic
abũdauerũt in culpa:ita in inferno abũ/
dabunt in pena.ps. Retribuet abũdan/
ter: ſeʒ deus facientib ſuperbiã. In celo
igit᷑ erit abũdantia omniũ bononꝛ.
Ex obiecto omnia cõtinente.
Ex ſubiecto omnia poſſidente.
Ex ꝓximoꝛum ſociatione.
Ex optimoꝝ cõparatione.

,Piꝛlmo igit᷑ erit abũdantia omniũ bo/

noꝝ ex obiecto.i.ex deo qui omnia conti
nex bona. Unde aptus ad Ephe.ij. ait:
Deus autẽ qni diues eſt in miſcdia pꝛo⸗
pter nimiã charitatẽ ſuã qua dilexit nos

cum eſſemus moꝛtui in pecis noſtris qui

vluificauit chꝛiſto cuiꝰ gratia ſumus ſal

uati ⁊ cõreſuſcitanit⁊ cò ſedere fecit in ce

leſtiby in chꝛiſto ieſu: vt oſtenderet in ſe/
culis ſuperuenientib abũdantes diuiti
as gratie ſue. Diues ergo deus in ſe:di⸗/
ues.i.copioſus fuit in miſcðia:qꝛ ꝓpꝛiuʒ
eſt eius miſereri et parcere ꝓpter nimiaʒ
charitatẽ ſuã: ⁊ non ꝓpter merita noſtra
cum eſſemus moꝛtui pctis⁊ filij ire:id eſt

nati in pctõ oꝛiginali cõuiuificauit nos
chꝛiſto:nos ſi

ſcʒ⁊ cõreſuſcitauit ſimiliter in ſpe.⁊ con/⸗
ſed ere etiã fecit in ſpe.vt oſtenderet poſt
hoce ſeculũ diuitias gratie ſue.i.om̃ia bo
na celeſtis glorteculu⸗ ipſe eſt pꝛemiuʒ.
Vnge alph

2 eſt diues maius. Et rationẽ reddit cõ/

mentũ eiuſdeẽ ꝓpoſitõis dicens: Illa res
diues magis que influit ⁊ nõ fit influxio
ſuper eam per aliquẽ modoꝝ:relique au
tem que ſunt intelligibiles aut coꝛpoꝛee

ſunt:non diuites per ſeipᷣas:ime indigẽt

vno de influente ſuper eas bonitates: et
omnes gratias. Hec ibi: Has diuitias

diuine maieſtatis melius videbimꝰ cuʒ
ipſas poſſidebimꝰ: cum deũ habebimꝰ

quoniã nunc hec a nobis ſunt abſcondi

ta:ſed per fidem⁊ ſpem certã:ſi bene ege
rimus quaſi iam poſſidemꝰ. Sicut mer

catoꝛ cum iam emit ⁊ ſoluit aliquaʒ rem

pꝛecioſam:licet nõdum pꝛincipaliter ha
beat:reputat ſe illã rem habere:et maxi/⸗
me ſi ſit certus ꝙ ab aliquo nõ poſſit im/

pediri eius pᷣncipalis poſſeſſio. VUere de
us adeo eſt diues:⁊ omnib bonis abun/

dans:vt ſi mille mũdos cogitaremus: ⁊
illos haberemus ĩ dño.talis poſſeſſio ni/⸗

hil eſfet cõparatiue ad diuittas diuie bo

nitatis:quoniã finiti ad infinitũ nullam
eſt ꝓpoꝛtio. Non igit᷑ aponamus coꝛ no
ſtrum ad diuitias huius mũdi que impe
diunt ab eternis diuitijs:quoniã ſcriptũ
eſt Match. xix. Facilius eſt camelũ ꝑ fo/
ramen acus tranſire:q; diuitẽ intrare re
gnum celoꝝ. Sed hoc mirabiliterviget

s ſibi ꝑ fidem foꝛmatã incopa
rando:cuilus gratia ſumus ſaluati in ſpe

le alphozabius lib.de cauſis ꝓpoſi/
tione.xx.ait. Pꝛimũ eſt diues per leipᷣm

uinta gloꝛia anime

cum plures diuites ſint ſaluati m fide)ez
noſtrã. ⁊ in veteri teſtamento ⁊ in nouo.
Noõne legimꝰ plures reges ſanctos eſſe:
vt Henricũ imperatoꝛẽ:⁊ Ludouicũ re
gem frãcie.⁊ alios młtos.Quid eſt hoc
igit᷑ ꝙ a chꝛiſto dicit᷑: facilius eſt ca. ⁊ c.
min pꝛimũ eſt impoſſibile.ſ.camelũ trãä
ſire per foꝛamen acus:ergo ⁊ ſᷣm Chꝛyk.
ſuper Match. dicit: Appoſitio diuitia g
maioꝛẽ apponit flãmaʒ:⁊ vehemẽtioꝛ fit
cupido.Et qꝛ cupiditas eſt venenũ cha⸗/
ritatis. ideo poſſeſſio diuitiaꝝ reddit ho
minẽ difficilẽ ad ꝑfectionẽ acquirẽdam.,.
Vnde ille iuuenis:cui dicit xps.Si vis
Efectus eſſe.i.aſcendere ad ſtatũ ſalutis
neceſſariũ. vade cõtẽnendo omnia tẽpo⸗/

ralia:⁊ vende que habes⁊ da pauꝑibus

Iter deum: qꝛ abijcere tẽpoꝛalia ꝓpter
oſtẽationẽ nõ eſt meritoꝛiũ.ſicut aliqui
philoſophi fecerũt:⁊ hahebis theſauruʒ
in celo:⁊ veni ⁊ ſeq̃re me. In ſequela eni
chꝛiſti per operã charitatis cõ ſiſtit perfe
ctio pꝛincipaliter. A paupertate aũt vo
luntaria inchoatiue per modũ remouẽ/
tis ꝓhibens: qꝛ per hoc aufert᷑ cura tem ·
poꝛaliũ que impedit animũ dilectõe dei.
⁊ diſponit᷑ animus ad libere deo vocãdũ
Cum aut᷑ẽ audiſſet verba chꝛiſti adole/
ſcens abijt triſtis: qꝛ nimis amabat polſ-

leſſiones terrenas vel pluſq; talem perre

ctionẽ.⁊ idzo nõ porerat ad ꝑ fectionẽvo
lũtarie pauꝑtatis a ſcendere.Et ideo di
cit chꝛiſtus: Amen dice vobis:qꝛ diffici⸗
le diues intrabit in regnũ celoꝝ. Mach.
xix. Non dicit ꝙ ſit impoſſibtle:ſed diffi
cile eſt diuitias poſſidere:⁊ non teneri ni
mis amoꝛe earũ.qꝛ ſᷣm ꝙ dicit Augꝰ.in
epta ad Paulinũ. Bona terrena diligũ⸗
tur artius adepta qᷓ; cõcupita. Aliud eſi᷑
enim velle incoꝛpoꝛare que deſunt.aliud
lam incoꝛpoꝛata diuellere. Illa enim ve/
lut extranea repudiant᷑.iſta velut mẽbꝛa
pꝛeſcindunt. Reddunt ergo hominẽ dif
ſicilem ad perfectionẽ acquirendã: non
tamen faciũt impoſſibilẽ: quia abꝛaam
fuit perfectus:vt habet᷑ Geñ.xvij Jdeo
diciẽ Eccli. xiij. Beatus diues qui innz
tus eſt ſne macula: 2 qui poſt aurum nõ

— —

—

a/
lbe

ni⸗
Uis
ſho/

erit omnium rerum abũdantia

abjjt: nec ſperauit in pecunie theſauris.

Quis eſt hic ⁊ laudabimus eum. Qua/

ſi diceret. Vix:⁊ cum difficultate inneni

tur. Ex quo patet ꝙ non loquit᷑ de quo/

cunq; diuite: ſed de diuite cõſtituente fi/

nem in diuitijs: ꝓpter qð apłus Colloẽc̃.
iij. Vocat talem diuitem auarũ:⁊ auari/
ciam dicit eſſe ſeruitutẽ idoloꝝ: id eſt ſi/

milis eſt idolatre ꝓ quanto auarus colit

pecuniã ſuã ſtudioſe. Talis fuit ille di/
ues:de quo dicit Luce.xvi. Moꝛtuus eſt

diues: ⁊ ſepultus eſt in inferno: ⁊ factuʒ
eſt vt moꝛeret᷑ mendicus: et poꝛtaret᷑ ab
Angelis in ſinum abꝛae:qui nũc eſt in ce/

iis poſſidẽs deum ditiſſimũ: vt dicet᷑ſta/

tim. Ex deo igit᷑ omnia bona emmenter
cõtinẽte et ĩ bonitate ſine cõparatiõe q/

cũq; creata excedẽte btĩ erũt diuiteſ.⁊ in

oĩb diuitijs abũdabũt. Uenite igit᷑ bñ.
⁊c. Scðo dixi ꝙ in gloꝛia paradiſi erit

omniũ rerũ abũdantia ex ſubiecto poſſi/

dente. Poſſet enĩ quis dicere. Et licet de
us ſit diues: dubitat᷑ tamẽ an ille diuitie

gquiby eſt diues ſint in poteſtate cuuſſibʒ
beati. Dico tibi ꝙ ſic. Poſſidebis enim
peum ad volũtatẽ tuam: qꝛ ipſe erit pꝛe/
Miũ⁊ ſolariũ laboꝛis noſtri. Sicut enim
quod laboꝛe iuſte acquirit᷑: dicit᷑ eſſe acqͥ
rentis:ſic deus erit noſter. Si enim dica
mus nunc ꝓꝙ deus ſit noſter: q;tomagis
dicemus tunc. Dicimus em̃ nunc. illud
ps. Dñe dñs noſter qᷓ; admirabile eſt ⁊c.
Et foꝛte poſſit dici: ꝙ nunc noſter eſt de/
us per creationẽ:per gubernationẽ:⁊ re/

demptionẽ. Dico tamen ꝙ tunc erit no/
ſter per poſſeſſionẽ:qꝛ nunqᷓ; a nobis po/

terit tolliquin illũ videsmus illũ diliga/

mus:in illo dilectemur. Iſtud pꝛemiũ ⁊

iſta poſſeſſio vocat᷑ Luce xiiij. Cena ma
gna. VUnde ibidem dicit᷑ Homo quidã

fecit cenã magnã ⁊ vocauit multos.Sʒ
hec poterunt melius a pplicari ad ea que

picent᷑ de gloꝛia coꝛpoꝛis Sed quare ho

mines pꝛeſentis tẽ poꝛis ad hanc poſſeſ⸗
ſionem:ſiue ad hanc abundantiã non at
tendũt. Certe hoc cõtingit ex tribus.pꝛi
mum igit᷑ eſt ignoꝛantia externe retribu/

Konis.ſecũdũ eſt non amoꝛvirtuoſe ope/

rationis tertiuʒ eſt defectus diuine dile/

ctionis. Ex illis oꝛit᷑indeuotio:in perſe/
uerantia:tarditas:ocioſitas: dilatio cixr/
ca bouum opus faciendũ: remiſſio circa
inceptũ. Ad quaʒ poſſeſſionẽ vocamur:
dicente apło Theſſaloniceñ. ij. Teſtifi⸗
cati ſumꝰ. vobis vt ambuletis digne deo
qui vocauit vos in ſuum regnum ⁊ glo⸗/
riam. Ideo de nolentibus attendere ad
hanc voca tie nẽ conquerit᷑ dñs ipſe Pꝛo/
uerbioxꝝ.i.dicens: ocaui ⁊ rẽnuiſtis:ex

tendi manũ meam? non fuit qui aſpice/
ret.deſpexiſtis omne cõſilium meũ: ⁊ in/

crepationes meas neglexiſtis. Multt
ſunt quos deus vocat dicens: Wenite es
manus adiutrices extẽdit:dando eis cõ/
ſiiũ quomodo a peccatis reſurgẽt:quo⸗
modo vitam eternã merebunt᷑: et viam

eis edoctaʒ nolunt aſpicere:quia nolue/

runt accipere diſciplinã indurauerũt fa
cies ſuas ſupꝛa petram:et noluerunt re/
uerti. Hiere.v.Figurati ſunt tales per re
ginam vaſthi. de qua dicitur Heſter. ij.

rex aſſuerus vocauit reginaʒ vaſthi
per nuncios: ſed ad regis imperiũ veni/

re cõtempſit:ꝓpter quod irreuocabili ſen

tentia pᷣuata eſt regno. Rex aſſuerus in/
terpꝛetat᷑ beatitudo.⁊ ſignificat deũ qui

eſt beatitudo noſtra. Regina vaſthi que

debebat eſſe regi ſubiecta ⁊ obediens:ſi⸗/
gnificat quẽlibet noſtrũ qͥ debet eſſe ſub/

lectus deo eius obſeruãdo mãdata: ſed
quia noluit obedire pᷣuata eſt regno: ita

qui noluerint obedire deo pꝛiuabunt᷑ il/

lo celeſti regno: in quo eſt omniũ rerum

abũdantia. Attendamus igit᷑ vt poſſimꝰ

obtinere illam ſupꝛemã abũdantiam.de

qua dicĩ in themate: Venite benedictii.

2c. Dixi tertio ꝙ in gloꝛia erit omniũ

rerum abũdantia ex ꝓximoꝝ aſſotiatio
ne. YJbi enim quilibet ꝓximus om̃ia ſua

cõmunicabit alteri ſuopximo.Tunc em̃
verſifica bit᷑ illud Actuũ.ij. Quod dictũ

eſt de apkis: Dabebũt omnia cõmunia.

SDi ergo faciente charitate apoſtoli ha/

buerũt omnia cõmunia:quare nõ magis

eredendũ eſt de heatis:qui charitate per

fecti erunt inter ſe veri amici: ꝙ omnia

4

erit omnium rerum abundantia

hbabebũuũt cõmunta. Hoc etiaʒ fuit in ſta/
tu innocẽtie ꝙ omia erũt cõmunia.vnde
Ili. dicit: Scoõm legem nature:quis eſt
omnliũ poſſeſſio ⁊ oluʒ vna libertas. IJta
inquit Alexã.de halis:ꝙ vnuſqſq; vſus
fuiſſet illis m beneplacitũ volũtatis oꝛ⸗
dinate. Sic abſq; dubio credendũ eſt ꝙ
in illa btirudine erit tanta dilectio ⁊ tan
ta charitas: vt oms cõmunicẽt alijs ſua
bona. Ungde erit ibi inqͥt Anſel.li.de ſi/⸗
militudiuibo amicicia que in inimiciciã

coõuerti non poteſt Nullus tamẽ hic ha/

bet amiciciã que cõuerti nõ poſſit in ini/⸗
miciciã. ideo hic nullus amiciciã ſeruat:
ſed ibi quãtũ ſeipᷣm quiſq; tantũ ⁊ taãdiu
diliget ⁊ alterũ. Sed nec video quin ali
ter eſſe poſſit:pᷣſertim cum oẽs vnuʒ coꝛ/⸗
pus xp̃i ſint. ⁊ xpᷣs qui eſt ipᷣa pax eſt ca/
put omniũ:neq; minoꝛi ſe aff ectu cõple/
ctant᷑ qᷓ mẽbꝛa vnius coꝛpoꝛis ſibinut/
cem copulant᷑. Abũdans ergo erit in di/
lectiõe quãdo hec fuerint tibi in poſſeſ/
ſione. Ex hac maxima amicicia erit om
niũ bonoꝝ cõ municatio.Et ſequit᷑ in eo/⸗
dem lib. Societas illa iuſtoꝝ nil poterit
velle diuerſum.ſed eandẽ volũtatẽ ſem/
per babebũt. Coꝛpus vnũ erimus:eccle
ſia vna erimus. Sponſa xpᷣi erimus:qᷣ
cunq; ibi erimus. Ipſa dei volũtas non
erit in tua diuerſa. ſed ſicut tu vis qð ille
sta in cũctè ille:qð tu. Sʒ foꝛſitã diceres
Ea ſi de? ⁊ oẽs illi btõꝝ cetus nollẽt qð
ego:tũc⁊ augmẽtũ mei boni nollẽt mecã
qð ego:ibi nõ velle nõ potero:ero itaq; p
velle meo de maioꝛibo ĩ celo hinc tue ibe
cillitati rñdeo. qꝛ ſi etiã btõ petro par in
gloꝛia eſſe volueris eris. In gloꝛia dico:
qꝛ vt petrus ſi in ꝑſona velle nõ poters.
nam ſi hoc velles teipᷣm eſſe nihil velles

qð velle nequibis. Sed neq; illi in glo/
raa equari ſi meritis eius ipar fueris vel

le poteris:qꝛ pulcherrimã illiuſ coꝛpoꝛis
cõpoſitionẽ quã in hoc cõſpiceres viola/
ri plus oĩ cõmodo amabis. Neq; eniĩ in
hãũano coꝛꝑe vel pes loco aut officio ma/

nus fungi exoptar:aut os ſiue naſus vbi
oculi ſunt:aut oculi vbi os vel naſus reli

ctis ſedibs ſuis cupiũt trãſferri Eodem

modo in illa admirabili? gloꝛificata di

ſpoſitiõe ⁊ eque diſpoſita glificatiue bi?
ciuitatis dei. ita qͥſq; qdðᷣ adeptus fuer:t
am abitvt ſtatũ ſuũ potioꝛi gradu muta
ri nõvelit. Quare: Qulia cuiq; ſatis exrit
ſua ſelicitas.⁊ btitudo ſibi ꝓ meritꝭ ſuis
miſericoꝛditer impartita. Amplius ſi hi
qui iam tunc in ipius coꝛpoꝛis vnitati o
cati fuerint maioꝛa q́; ſint adepti delide

rent eoip̃o miſeri eſſent:qꝛ nõodum habe

rẽt qð vellẽt. Aderit itaq; oibo ois ſi uffe⸗
cientia quã ꝑficiet in ſingulis vnanimis

2⁊ plena cõcoꝛdia. Mali vo in diſcoꝛdia

tanta ꝑſiſtent: vt eoꝝ coꝛpus ⁊ aĩla ſemꝑ
diſſideãt. nam ⁊ coꝛpus aiam odio habe
bit:⁊ qdð malevnqᷓʒ cogitaueri:⁊ aia coꝝ
pusꝙ male cogitata oꝑe cõpleuerit: pꝛo
quib oĩbo toꝛquebunt᷑ in penis. Decil/
le: Et quecũq; noluerit deus qͥlibet etiã
nolet beatus.⁊ gaudebit de quibuſcũꝙ;
gaudebit deus: licer nõ ita intenſiue. Et
ita de qᷣbuſcũq; gaudebit vnꝰ btũs gau⸗
debit⁊ alius.⁊ ita erit gaudiũ indicibile
gaudiũ in eſtimabile cuiuſſibet beati: es
abũdantia maxima bonoꝝ ſpũaliũ:⁊ in⸗
cõparabiliter maioꝝ q; ſint oĩa bona coꝛ
poꝛalia que fuerũt: ſunt:⁊ erunt.ĩmo q̃ʒ

omniũ que poſſent imaginari. Si enim

nunc gaudemꝰ cum gaudẽtibo ſm dictũ
apłli. Ro. xij. Quãtomagis ibi gaudẽdũ
crit cum gaudẽtibi.Quale gaudiũ q̃lis
2 quãta erit ibi abũdantia leticie ⁊ exul/
tatiõ is:cogitetqͥ põt. Ad hãc ſuꝑabũdã

tem leticiã vocamur cõtinue ꝑ internaʒ

inſpirationẽ: ⁊ eternã pᷣdicationẽ:et alia
multa. Venite bñdicti ⁊ c. Dixi quar/
to ꝙ in gloꝛia erit omniũ rerũ abũdãtia:
ex optimoꝝcõparatõe.diuites enĩ huius
mãũdi:⁊ licet poſſ deãt plura.nõ tñ ſim
oĩa poſſeſſa intelligãt:nec ꝑ cõſequẽs ſił
actu diligũt: ſed ſucceſſiue ⁊ ſic eoꝝ dele/

ctatio nũc eſt de iſto:nũc de illo.ſ.de vxo
re:nunc de puer is:nũc de argẽto ⁊ auro:

nũc de tali poſſeſſione vel tali.Non ſic e⸗

rit in btĩs:imo ſił oĩa.ſ.deuʒ ⁊ creaturas
intelligẽt ⁊ diligent:⁊ de oĩba gaudebũt.
Intelligẽt enĩ illud ſummũ bonũ ab eis

poſſeſſum virginẽ gloꝛioſam dei matrẽ:

—

ent

be
hſf
imis
ga
ſen
ee
eel,
ſeigs
le
G
hle
tl⸗
1i
nocz
ſenin
ndien
qs
denn
bidi
elia

NAH

gäns
huins

isſi
dele/
eyto
guro
ſice
ti
bes

i

Sexta gloꝛia anime

angelos? ofis ſimul btõs:⁊ de oĩby iſtis

tantã abũdantiã gaudij habebũt ꝙ nul/

lus moꝛtalis expᷣmere poſſit:⁊ erit ſiłe ſi/

cut nunc eſt de btis angelis qͥ nos cuſto/

dientes:noſtroq; ꝓfectui intendẽtes: nõ

minus ſemꝑ cõtẽplant᷑ diumã maieſtatẽ
dicente xp̃o Matth. xviij. Angeli eoꝛuz

ſemꝑ vident faciẽ pꝛis mei qͥ in celis eſt.

vbi Hi. de lyra. Quia q; tũcunq; mittã/

ur ad rerũ tꝑaliũ adminiſtrationẽ: tam
ſempꝑ deo inherent ꝑ apertã viſionẽ. Et
Math.xxij.dicit᷑:ꝙ in reſurrectõe hoĩes

ſunt ſicut angeli dei viuẽtes.ait ideʒ do/

ctoꝛ Hi de lyra viſione ⁊ fruitõe dei. Iſte
modus habẽdi tot ⁊ tanta bona cũ dele/
ctione ſimultanea erit alius ab oibꝛ mo/
dis habẽdi in h̊ tꝑe. Qꝛ em̃ aĩa non poſ/
ſit ſił eſſe intenta diuerſis oꝑationibi di⸗
uerſarũ potentiarũ intenſe:hoc eſt ter
imbecillitatẽ viriũ ſuarũ. Vñ ſił no põt
inteuta eſſe multũ circa regimẽ coꝛpoꝛis
⁊ circa operatões ſpũales. Sed tunc aĩa
btã ꝑ habuũ głie vigoꝛoſa poterit ſił in/
tenta eſſe:⁊ circa coꝛt us ſicut neceſſe erit

⁊ circa dei cõtẽplationẽ:vñ nõ impedire

tur abvno ꝑ aliud. Et exemplũ habemꝰ

de aĩia xpᷣi que ſił habuit intenſe:⁊ actus

ꝑtinẽtes ad ſtatũ viatoꝛis:⁊ ad ſtatũ cõ/
pꝛehẽ ſoꝛis:⁊ hoc fuit ꝓpter ꝑfectionẽ eiꝰ
in natura ſua:⁊ in actiba potentiaꝝ. Ha
buit em̃ ꝑ fectã valitudinẽ ⁊vigoꝛẽ potẽ/
tiarũ.⁊ ſiłr dicimus de aia bta. Sic igit᷑
btũs poterit multa valde que faciẽt ad
btitudinẽ eſſentialẽ⁊ accidẽetalẽ ĩiellige/
re ſił NHec igitabũdantia rerũ tantarũ
nos debet allicere ad bñ agendũ ĩ hacvi⸗
ta:vt mereamur hꝛe qð diciũ eſt⁊ ſatiari
dicil ̊ in themate: Venite bñ.⁊c.

Exta gloꝛia ani⸗
ſ me erit honoꝛ magnus ꝛ inſu
perabilis. HNam ſancti erunt
beati per deuotionẽ.

Secũdo filij peradoptionem.

Tertio reges per exaltationem.
Quarto dij per participationem.
Sed foꝛte alicui videt᷑ ſatis incõueni
ens tot ⁊ tanta de głia celeſti pᷣdicare cũ

generare tediũ poſſint hoĩb. Rñũdeo ꝓ
verũ eſt ꝙ in deuotis ⁊ q̃rentibi leticiã ?æ
dilectionẽ pñtis ſeculihec oĩa tediuʒ af/
ferẽt:ſed certe deuotis:⁊ad hãc gloꝛa tẽè/⸗
dentibs minime hec erũt oneroſa. In de⸗
uotis igitpñt eẽ tedioſa.qꝛ nõ intelligũt:
i mo nec intelligere volũt qͥd in ipſa vita
btã ſint habituri.Quid igit᷑inqͥt Anſel
mus in liõ.de ſiłitudiniba agendũ eſt:vt
hec illis aliquatenꝰ ſapiãt:⁊ aliqualiter
ſapiẽtib magis ſapiãt: ⁊ ſic ad oꝑa bo/
na euigilẽt. Pueroꝝ moꝛe cibãdos eſti/
mo qͥ ſi aliqñ aliqdðᷣ groſſum pomũ eden/
dũ ꝑcipiũt illud ob dentiũ teneritudinẽ
⁊ oꝛis anguſtiã aſſumere nequeũt:liꝓ il
loꝝ capacitate pꝛius nõ fuerit particula⸗/
tim diuiſuʒ. Ita diuidamus in ꝑtes illa
magna gaudia illa maxia bona que bea
ti ſunt poſſeſſuri.Et vt melius eluceãt et
ampliꝰ deſiderent᷑ cõſideremꝰ que ĩ hac
vita mens bñ regulata auidius eꝓpetit:
et ex hijs cõiectemꝰ illa brõs habicuros
in eterna vita. Hec ille. Nõne q̃ttuoꝛ pᷣ/
miſſa a bonis hoĩib appetunt᷑ in hac vita
ſcʒvt ſint ſancti:vt ſint filij deivt bene re
gant ſeipᷣos:vt deus eos ihabitet ꝑ gra/
tiã: ⁊ ſic dij ſint ꝑ participationẽ. Vtiq;
viri boni⁊ deuoti:hec oĩa eꝓpetũt que ex
cellẽtius in illa vita głioſa eis cõcedent᷑
⁊ dabunf. Erũt nẽpe ſctĩ ꝑ deuotionẽ:v/
bi ſciendũ ꝙ deuotio:vt ait Pe.de betho
no eſt illa virtꝰ qua qͥs ſe totũ deo deuo/
uet ⁊ dedicat:qua etiã totꝰ vacat vᷣtutib⸗

⁊ vicia a ſe euellit ⁊ eradicat: q̃ inſuꝑ to/

tus fert᷑ in celeſtib ⁊ terrena vuipẽdit.vi
det᷑ &̊ ꝙ vir deuotꝰ eſt:idem ꝙ vir ꝑfectꝰ
virtutib ⁊ gratijs totus plenꝰ.Et Hu/
go dicit ꝙ feruoꝛ bone volũtatꝭ quẽ mẽs
cohibere nõ valẽs certis iudicijs mani/
feſtat. Certa in illavita btã erit maxme
feruoꝛ btẽ volũtatis:qñ poterit deũ nõ di
ligere: ĩmo cõfirmata erit in dei amoꝛe:
ſic ꝙ dil get ipᷣm:⁊ oĩa ꝓpter ißm Deuo
tio naq; eſt qua datoꝛ munerũ ſeipᷣm lar
git᷑:qua factoꝛ ſiderũ hac vua ſentiſ:qua
quicqͥd eſt aſperũ dulciter lenitur. In de
notõe ſiquidẽ ſeipᷣm deus largi Coꝛ em̃
humanũ nunqᷓ; ꝑ deuotionẽ madefieret
in

Serypyta gloꝛia anime

ulſi ros diuine gratie deſup deſcẽderet.
Deus eni eſt ſicutc vinea balſami que p⸗

cioſiſſimã deuotõis guttã in fialis diuer

foꝝ coꝛdiuz diuerſimode ſe fundit. O qᷓ;

ample:o qᷓ; abunde ſe fundet illud balla
mum pꝛecioſiſſimũ in animabo ſanctoꝝ.

Cogitare nullꝰ moꝛtaliũ põt. Scðdo de/
notio eſt illa virtus qua deus in ſuo fon//
xce ſolet ſentiri: ⁊ qua in terrꝭ põt percipi.
Nulla eni alia virt ita guſtat deũ ſicut
deuotio: qua deuotiõe mens fert᷑ in deũ:
ſed hic imꝑfecte.in pꝛiavero ꝑfecte. Ter
tio deuotio eſt illa virtus qua oẽ aduer/⸗
ſumꝰ⁊ aſperũ dulciter lenitur.nam cõſtat
ꝙ deuotio oẽm triſticiã fugat: ⁊ qcqͥd eſt
in rebus oneroſum ⁊ aſperũ dulce facit.
Sed imnilla requie talis erit deuotio ad
deũ ꝙ nihil triſte nihil moleſtũ ibi pote/
rit eſſe.Erũt igit᷑ ſcti ſine terra ſine affe/
ctione mala per deuotionẽ. vnde ſancti/
tas adeo ẽ vniuerſalis bonitas ꝙ ea ha/
bita neceſſe eſt hoĩem in cũctis particula
rib virtutibo eſſe oꝛnatũ.Si eni vna vir
tus deficeret:ſctũs nõ eẽt. Et hoc erit ĩ il
lis btĩs:ideo merito dicent᷑ ſancti:vt poſ
ſint tunc dicere illud Ecckłi.xxiiij. In ci⸗
uitate ſctificata ſiłr requieui. Ad hãcigi
tur ſctitatẽ inuitamur:dum dicit᷑ in the/⸗
mate Venite bñdic.⁊c̃. Scðo dixi ꝙ btĩ
erũt filij ꝑ adoptionẽ.filius naturalis ⁊
legittimus ſuccedit hereditati paterne:
Sic filius dei ſuccedet hereditate patrꝭ

ſui.ſ.xpᷣi.Gałiiij. Si filiꝰ ⁊ heres ꝑ deũ

ipm adoptãtem. Filio eni adoptiuo de/
bet᷑ aliqua pars hereditatꝭ ſᷣm leges ait
Ni.de lyra. Ipſe em̃ dñs deus tenet na/
turã vituli marini qͥ natat in mari ⁊ gra
dit᷑ in terra:filio ſq;ſuos in terra generat
atq; parit: ſed ipos finaliter ad mare re/
ducit. Sic deus ꝑ gram in hoc mũdo fi/
deles ſuos generat ⁊ ꝓducit:ſʒ tãdẽ poſt

hũc mũdũ ipos ad mare.i.ad abũdãtiã

paradiſi ducit ⁊ regni celeſtꝭ ſucceſſoꝛes
tanq; legittimos filios eos facit. Johã.
viij. Qui facit pcim̃ ſeruus eſt ꝑcti:ſᷣuus

aũt nõ manet in domo ineternũ.filiꝰ aũt

manet in domo ineternũ: Vec etiã filia

tio hic incipit᷑. Si patri nro deo obediue

rimus:tuuc quidẽ filij erimꝰ hic ineter·
nũ. Si em̃ gloꝛioſum eſt hoĩ eſſe filiũ re⸗è

gis:qᷓ; toma gis gloꝛioſuʒ erit nos eſſe fi⸗
lios dei regis regũ:⁊ cuʒ ipo manere in
illa aula ſũme gloꝛie in delitijs paradiſi
vnde pater nr̃ celeſtis cuilibet btõ dicet
illud Luẽ̃.xv. Fili tu ſemper mecũ es:
om̃ia mea tua ſunt. Attẽdamus igitſad
hanc filiationẽ. Sicut dicit᷑.i. Jo. iij. Ut
dete qualẽ charitatẽ dedit nobis de/ pa
ter vt filij dei noĩ emur ⁊ ſimus. Videte
ergo.i.diligẽter attẽdite qualẽ charitatẽ
oñdit nobis deus: vt vocaret nos filios.
ideo dicit vt filij dei noiemur et ſimus.
Et notãter dicit ſimꝰ. Multi em̃ noĩant
filij dei:quoꝝ aliqui nõ ſunt filij:ſed putã
tur. Sed vere ſi noĩamur filij dei:etiam
oſſumꝰ eſſe ſi in nobis nõ ſteterit. Jo.i.
edit eis ptãtem filios dei fieri. Et ſe/
quit᷑ eodẽ.c. Chariſſimi nũc ſumus filij
dei ſu ꝓple ſi volumꝰ: ⁊ nõdũ a pparuit qͥd

erimus. Scimꝰ? qm cuʒ aꝓparuerit: ſi les

ei erimus:qm̃ videbimꝰ eum ſicuti eſt:⁊

ois qui habʒz hanc ſpem in eo ſcificat ſe:

ſicut⁊ ille ſctũs eſt.i.imitat᷑ ſctĩtatẽ: ꝓut
poſſibile eſt. hunc in quẽ eſt ſpes nr̃a q̃t/

tidie vocamꝰ pẽem cũ:dicimꝰ: Pater nĩ
qjui es in celis. Hic pater dicit᷑ oĩuz ge/
neraliter rõne creatiõis.addit᷑ tñ ait Hi⸗

de lyra noſter. qꝛ eſt pr̃ ſpecialis iuſtoꝛũ

per gratiã adoprõis. Dicit᷑ inſuꝑ qui es

in celis:qꝛ licet ſit in oibꝛꝑ eſſentiã: pꝛe/
ſentiã:⁊ potentiꝗ.eſt tñ ſpeciali modo in
iuſtis per gram.ſpecialiſſime vero excel/

lentia eius relucet in ſanctis per gloꝛiã.

Alexã.de halis dicit:qꝛ pater in illa oꝛa/
tione accipit᷑ eſſentialit᷑ ⁊ dicit᷑: pater nr
per adoptionẽ: que gratia adoptõis:⁊ ſi
nõ cõmunis oĩbus actu: eſt tñ cõmunis
omnib⸗ potẽtia:Qui em̃ nat talenta ſua

vnicuiq; ſᷣm ꝓpꝛiã virtutẽ paratꝰ eſt da/

re grẽ̃am adopuiõis vnicuiq; facienti qð
in le eſt.vnde ſicut ſpeciei cõuenit rõvni/
uerſalitatis vnico exiſtẽte indiuiduo nõ
vniuerſalitate que ẽ actu:ſed que eſt po/
tentia:ita gr̃a adoptõis dicit᷑ cõis oĩibus

nõ coitate que eſt actu: P. ed que eſt poten
tia. Nõ tñ peccat ille qui eſt in perõ mo?/

ert,
ſt
nis
ſus
1e
ic
Pn/
bl
o/
bus
liß

erit honoꝛ magnus⁊ inſuperabilis

tali dicẽdo oꝛationẽ dñicã.dua bo de cau/

ſis. Pꝛima eſt qꝛ hec oꝛatio cõis eſt:⁊ di/
cenda eſt in ꝑſona eccleſie:que in ſe mul/
tos filios adoptiõis habet. Scda eſt qꝛ
ſicut petitiões ſeptem ſequẽtes depᷣcati/⸗
ue vel opta tiue oꝛõnes ſunt ⁊ nõ indica/
tiue. Sic captatio beniuolẽtie magis in
telligit᷑ optatiue qᷓ; idicatiue ab illo qͥ eſt
in pctõ moꝛtali. Ille ergo qui eſt in pctõ
moꝛtali nõ põt dici pater indicatiue.i.in
dicando ſe eſſe filiũ aetualiter: põt tñ di/
cere:pat᷑ optatiue. Hec Alex. In gloꝛia
vero quilibet dicere poterit pater indica
tiue.qꝛ vere erit ſilius ꝑ gram⁊ gloꝛiã in

eternũ:ideo ad hãc filia tionẽ inuiramur

ſpecialiter:cum dicit᷑ in themate: Veni/
te bñdicti ⁊c. Tertio dixi:ꝙ bti erunt
reges ꝑ exaltationẽ. in illo eni regno ce/
loꝝ quilibet erit rex. Rex dicita regẽdo:
vt inqͥt Oꝛigenes.Si g̊ animꝰĩ te regat
⁊ coꝛpus obtẽperat: ſi vicia freno ſobꝛie/
tatis pᷣmas merito rex vocaris Sic rex
diceris in hijs inferioꝛib:ſed ibi alit᷑ rex
dicit᷑: qꝛ nõ a regẽdo cũ ibi nihil indige/
at regꝭ:qꝛ ille ſtatus erit talis ꝙ nõ pote
ris deficere vel obliquari. Dicet᷑ ̊ rex a
regnãdo:qꝛ qͥlibet ibi exiſtẽs:ita erit po
tens: vt faciat qͥᷣcqͥd voluerit:ita erit di/
nes:vt habeat qͥcqͥd petierit.ita erit ſapi
ens vt ſapiat qͥᷣcqͥd cupierit. ita erit foꝛtꝭ
vt nullus eum vincere poſſit. O qᷓ;ᷓ glo/
rioſum regnũ:in quo ſancti ꝑpetuo reg/
nabũt:qꝛ ineternũ ⁊ vltra. Hoc regnuʒ
petimꝰ. Adueniat regnũ tuũ Math.vi.
AVnge dicit Alex.de halis: hac petitiõe
põt peti vt veniat regnũ militãtis eccle/
ſie ad regnũ triũphãtis:vt fiat triũphãs
vel adueniat.i manifeſtet᷑.ſ.regnũ dei ho
mminib:quibs vt lux cecis nõ videt᷑ ꝙnul
lius ignoꝛare poterit cum filius iudicare
venerit in q̊ regnabũt ⁊ ſcti. Sicut dicit
Matth.xxv. Percipite regnũ qð vobis
paratũ eſt ab oꝛigine mũdi.Hec ille.O
Fßta bonitas:qᷓ;ta clemẽtia:qᷓ;ta miſeri/⸗
coꝛdia:qᷓ;ta benignitas nobis diſpoſuiſ
ſe ⁊ pᷣparaſſe tantũ regnũ. Si eni nobis
diſponeret qͥs dare regnũ frãcie:vel alið
mMagnificũ regnũ tꝑale: ⁊ maximeĩ quo

interminabilẽ eternitatẽ
teſtas eius ptãs eterna que nõ auferet᷑:⁊
regnũ eius qð nõ coꝛtũpet᷑. Ineſtimabi/
lem amenitatẽ etiã hʒ Sap.v. Accipiẽt
regnũ decoꝛis ⁊ dyama ſpeciei de manu
dũi. Habet tertio inde flectibilẽ fertili/
tatẽ Lu.vi.Biiĩ qͥ nunc eſuritis:qꝛ ſatu/
ra. ⁊c.Et.xiiij.dicit᷑. Btũs qͥ mãducabit
panẽ in regno dei Hoc eſt igi᷑regnũ ad
qð vocamur cũ dẽ: Venite bñ.⁊c. Dixi
quarto:ꝙ erimꝰ dij ꝑ participationẽ. põ
lxxxi. Ego dixi dij eſtꝭ. In illo em̃ regno
tanta erit amic icia. tanta vnitas ⁊ coiũ/
ctio btõꝝ ad ipᷣm deũ ꝙ non ſolũ filij dei
amici dei:ſed etiã ꝓpter participationẽ⁊
infinitatẽ dei ad ipos btõs vocabunt᷑ dij.
Vigdemus enĩ ꝙ dum aliqͥs ab alio mul

vlſib⸗

eſſet ſũma pax:oĩs gloꝛia:oĩs ptãs: et il/
lud eſſet ꝑpetuũ qᷓ;tu deſid erem tale re/
gnũ.Sed vere illud nihil eẽt ſi tale poſ/
let eſſe ad cõparationẽ regni celeſtꝭ. Pꝛi
mũ igi chariſſimi querite regnuʒ dei.qꝛ
nullũ tale inuenit᷑ in hijs terrenis rebus.
qꝛ regnũ mũdanũ eſt trãſitoꝛiũ Daniij.
Deus mutat tꝑa ⁊ etates tranſfert reg/
na atq; cõſtituit. Et inde eſt ꝙ& iſtud eſt

vituperabile ꝓpter ſuã mobilitatẽ. Ecclł.

xx. Regnuʒ a gente in gentẽ tranſferi p⸗
pter iniuſticias ⁊ iniurias ⁊ cõtumelias
ac diuerſos dolos ꝓpter ſuã diuerſitatẽ:
vnde in regnis huius mũdi non eſt pax.
In ps.Coturbate ſunt gentes ⁊ inclina
ta ſunt regna.Et Lu.xxiij. Surget gẽs

in gẽtẽ:⁊ regnũ aduerſus regnũ. Regnũ

vero celeſte hʒ o ppoſita hijs. De q̊ ꝓP ha
ait:Regnũ tuũ regnũ in leetloriit hʒz
anie. vij. Po

tũ intenſe amat᷑: dicit᷑ille qui amat.qꝛ di⸗
lectio trã ſſoꝛmat amantẽ in a matũ. Ibi

aũt deus ſctõs ſuos amabtt intẽſe: ſic q;3

demvt ſeipᷣm det in pꝛemiũ cuicũq; btõ:
ideo nõ ĩmeritovocabunt᷑ dij ꝑ participa
tionẽ. Vñ Petrus de bethono ait: ꝙ per

deos intelligunt᷑ viri iuſti:qͥ a cõib cõdi⸗
tionib ſunt ſeparati ab humanis vicijs

alieni:? maxime dicunt᷑ dij qͥ ſũt in celis

celeſtia ↄtẽplãdo qͥ ſunt ĩmoꝛtales ſꝑ in

ſtatu gfe ꝑſeuerando:ſunt inuiſibiles a
umanis ſe occultãdo. ſunt omnnl

Septima gloꝛia anime

ſcientes diuinã ſapientiã amplexando:
ſunt omnipotẽtes mirabilia oꝑa faciẽdo

vñ de his põt exponi illud.i. Reg.xxviij
Deos vidi aſcendẽtes de terra:qꝛ ꝓpter
vitam iuſtã ⁊ ſanctã quã tenuerũt in ter
ra:dij erunt in celis participãdo ꝓpꝛieta

tes quaſdã quodãmodo ipᷣius deitatis.

O q;tum debemus optare ad hanc dig/
nitatẽ ꝑuenire vt dij per participationẽ
ſimus. Ad hãc igit᷑ participationẽ voca
mur cũ dicit᷑. Venite bñdicti.

EFEptima gloꝛia a
mnime erit animaꝝ decoꝛ mira
blruilis. Si enim deceat reginã
eſſe oꝛnatã multipliciter dum ↄiungit᷑ re
gi qᷓ;to magis decet quãlibet creaturam

beatã ⁊ cõiunctã ꝑfecta cõiunctione ſpõ

ſo ſuo deo eſſe mulcipliciter oꝛnatã ſicut
alias fuit tactũ aliqliter Talis aũt oꝛna
tus ⁊ decoꝛ aaꝝ ſanctaꝝ erit in quatuoꝛ
Pꝛimo in lumine głie intellectũ eleuãte-
Secũdeo in munere gf̃e affectũ ꝑficiente
Tertio in vᷣtutũ decoꝛe diuinitꝰ collataꝝ
Quarto in ipᷣaꝝ tenoꝛe ꝑ actuſ acqͥſitaꝝ
Dixi ᷣmo ꝙ oꝛnatus ⁊ decoꝛ animaꝝ
erit in lumine gloꝛie ⁊c̃.⁊hoc eſt qð dicit
ꝓpheta Dauid.psõ.xxxv. In lumine tuo

videbimus lumẽ.i.inquit de lyra. In lu/

mine creato gloꝛie videdimus lumẽ tue
eſſentie: qꝛ videri nõ:poteſt ab intellectu
creato niſi ad hoc eleuet᷑ per lumẽ gloꝛie
foꝛtificãs lumẽ naturale intellectus cre
ati:ſicut nec oculus noctue poſſet videre

lumẽ ſolis niſi aliquo ſibi addito foꝛtifi⸗/

caret᷑ ꝓ:ex quod dicit᷑ ij.metaphiſice: ꝙ
ſicut ſe habet oculus noctue ad lumẽ ſo/
lis ita intellectus noſter ad ea q̃ ſunt ma
nifeſtiſſima ſᷣm virtutẽ intellectus nr̃i ex
cedẽtia. Sicut lux ſolis eſt maxime viſi⸗
bilis:tñ im pꝛopoꝛtionata noctue oculis
hec ille.Ad qð ꝓpoſitũ plura vicit ꝑ pul

chꝛa ſeũs Tho. x. ꝑte,.q.xij.arti.iiij. et. v.

Coõſidera igit᷑ꝙ ſi eſſes in aliquo loco ob
ſcuro ⁊ multuʒ optares videre aliqͥd ibi/
dẽ exiſtẽs qᷓ;tũ gauderes ſi tibi miniſtra

ret᷑lumẽ magnũ ⁊ grãde ꝓpterqdðvidere

poſſes aꝑte ⁊ manifeſtevilibile deſidera

7* 2

tuʒ videri. tiq; multũ gauderes. Sic

certe inter oia que ſume deſiderareſdebe
mus ad videndu eſt deus nf̃ q: in talivi
ſione eſt felicitas eterna. Joh.xvij. DHicẽ
te xpᷣo. Hec eſt auũt vita eterna vt cogno
ſcãt te ſolũ deũ verũ et quẽ miſiſti Jeſuʒ
xpᷣm:vt igit᷑ deus in ſe videat᷑ requirit᷑ lu

men adiuuãs intellectũ ad vidẽdũ:ſicut

lumẽ a ſole emiſſuʒ adiuuat oculũ ad vie
dendũ nõ tñ ſolem ad moueudũ. Sicut
ergo nõ videt᷑ ſol materialis ab oculo coꝛ

poꝛali ſine emiſſiõe lumimis veljradij in
oculũſ:ſic necab ocule ſpũali ſol iuſticie

ſine lũine ab ipo intellectu emiſſio. Hoc
aũt lumẽ exigit intellectus debilitas: qꝛ

nõ poteſt lumẽ illud increatuʒ videre in
ſua claritate niſi aſſimiler ei perfecta aſſi

milatione. Omne aũt ſimile ſimiliſſime
eſt ſimile ᷣm Aug. li. lxxxiij.q.xiij. Ocu/
lus aũt ſpũalis cuʒ ſit in patria increato
lumini ſimilis non eſt ſimilis ꝑ eſſentiã:

ſed ꝑ ꝑticipationẽ:ergo opoꝛtet ꝙ habe/
at aliqð lumẽ ſſbi inherẽs ⁊ increa to luꝰ·

mini aſſimilãs. Sicut em̃ qð eſt ſiłe ſũ⸗

me bonitatiꝑ participationeʒ haberbo/
nitatẽ ſibi inherentẽ ⁊ ſume bonitaci aſ/

ſimilantẽ. Sic in ꝓpoſito in eius viſione
opoꝛtet ponere aliqð lumẽ creatũ in ocu
lo ſpũ aliſinherẽs ei ⁊ aſſimilãs illi lumi/
ni.Et huic videt᷑ ↄꝓcoꝛdare Aug.ad ita/
licũ di. In tantũ videbimus inq;tũ ſimi/

les ei erimus Dico ergo ſine p̃iudicio ꝙ

lumẽ increatũ videbit᷑ in ſua claritate:in
patria per lumẽ creatũ mediũ aſſimilãs

ei foꝛmaliter ſpũalem oculũ. Dicere etiã

oppoſitũ eſt erroꝛ dãnatus in clemẽtinis

extra de here. Ad nr̃m. Vbi dicit᷑ qnto
ꝙꝙqlibet intellectualis natura ſeipᷣa na/
turaliter eſt btã qdᷣq; aianon indiget lu

mine glie ipᷣam eleuãte ad deũ videndũ
⁊ eodẽ bea te fruẽdũ.Et ſequit᷑in fine ca.

Nos ſacro cõcilio appꝛobante ſectã cũ pᷣ
miſſis erroꝛibꝛ dãnamꝰ ⁊ repꝛobamꝰ⁊c᷑.
Hoc igit᷑ lumine creato eleuabit᷑ ⁊ deco/
rabit᷑ ala nr̃a in celeſti glla. Vñ ſicut ln⸗

mine ſolis dies pulchꝛa dicit᷑:ſic aĩa nr̃a

talilu mine oꝛnabit᷑ ⁊ pulchꝛificabit᷑. Ad
bhmõi ergo oꝛnatũ vocamur:dũ dicit᷑ per

—
—

— — — à1 — — —.

e

lpi
ice
no
i;
iln
ſce
e
iche
o
in
ſicie
Dee
erein
gaſ
ſüme
Dc
leaio
mntüͤ:
hebe/
olu⸗
lleſi⸗

eerit animarũ decoꝛ mirabilis

thema noſtrũ. Vemite bñdi ⁊c̃. Dixi ſe/ eſt ſciencia nr̃a que habet᷑ in via:⁊ maxi/
cundo ꝙ auimarũ noſtrarũ decoꝛ erit in me illa que eſt de deo ad quẽ ſe habet in /
munere gratie ⁊c. Nã in głia erit gratia tellectꝰ noſter ſicut oculus noctue ad lu/
ↄſummata ⁊ ꝑfecta ꝓpter qð apłs.i.Co cem ſolis.ij. Metha. Et ex parte ꝓpheta
rinth.xiij. Pꝛefert charitatẽ ſiue gloꝛiaz mus.i.imꝑfecta eſt cognitio ꝓphetica o
alijs vᷣtutib di. Charitas nunq; excidit ꝙ eſt enigmatica ⁊ per iſta duo dona in⸗
Oõ declarãs Ric.de ly.ait.Apłs oũdit telligit᷑alia imꝑfecta excludẽda.Cũ au
hic excellentiã charitatis reſpectu alioꝝ teʒvenerit qð ꝑfecrũ eſt.i.ſtatus gloꝛie qͥ
donoꝝ qᷓ́;tum ad ꝑmanentiã: qꝛ ſicut eſt eſt ꝑfectiſſimus euacuabit᷑ qð eſt ex par/
in via:ſc ꝑmanehit in patria cũ augmẽ te.i.imperfectũ: qð declarat ꝑ ſimile de
to. Vñ ait ibidẽ apłs. Siue ꝓphetie eua ſtatu puerili imꝑfecto qui ceſſat adueni

cuabunt᷑ ꝓphetia em̃ eſt reſpectu futuri. ente ſtatu virili ꝑfecto di. Cum eſſeʒ par

Status aũt patrie futurũ nõ expectabit uulus loqbar vt paruulnus ſcʒ balbucien
ſed ibi erit finale cõplementũ oium. Itẽ do ⁊ umꝑfecte ſapiebã vt ꝑuulus appꝛo/
ꝓbhetia eſt cognitto enigmatica q̃ ceſſat bando aliqᷓ que magis erãt repꝛobada:
in patria:vbi ẽ clara cognitio. Siue lin ⁊ ſinuliter repꝛobãdo que magis erãt ap
gue ceſſabũt qð nõ eſt intelligẽdũ de coꝛ pꝛobãda.Cogitabã vt paruulus ſcʒ va⸗
poꝛalibo linguis:qꝛ ſancti reſurgẽt in in / na ⁊ inutilia.Cũ autẽ factus ſumvir eua

tegritate coꝛꝑis. Similiter hec ceſſatio cuaui que erant paruuli ſcʒ pᷣdicta ⁊ cõ/

n eſt intelligẽda qᷓ;tũ ad vſum linguaꝝ ſimilia ꝑfectioni virili nõ ↄueniẽtia. Et
qꝛ ibi erit laus vocalis:ſᷣm ꝙ dicit glo ſa lequtt⸗ Ricemms autẽ nũc per ſpeculũ:
ſuꝑ ps. Exultatiões dei in gutture eoꝛũ: hic oſtẽdit ꝙ alia dona a charitate ſunt
ſed intelligẽdũ eſt de dono linguaꝝ quo imꝑfecta:quia nũcvidemus per ſpeculũ

aliqͥ in pᷣmiciua eccłia linguis varijs lo/ ⁊ in enigmate:qꝛ hec ſimilitudo creatu⸗/

quebant᷑. Act᷑ij. Pꝛopter illos qui nõ in/ rarũ ad dñi obſcura et valde imperfecta:
relligebãt linguã natiuã apłoꝝ:q̃ tũc ceſ tunc aũt.i.in patria:facie ad faciẽ.i.clare
ſabit:qꝛ qͥlibet q;tũcunq; linguã intelli / Nunc cognoſco deuz ex parte.i.obſcure

get ꝓpter qð nõ erit neceſſariũ loquivari ⁊ imꝑfecte:tunt autẽ cognoſcã ſicut ⁊co
is linguis. In pᷣmo em ſtatu generis hu gnitus ſum a deo. Sicut eniʒ cognoſcit

mani erat vnus ppłs ⁊ vnũ labiũ oium. eſſentiã noſtrã ita tũc cognoſcemus ſuã.
Beñ xi.⁊ multomagis videt᷑ ſic foꝛe invl Iſtud tñ ſicut nõ im poꝛtat eq̃litatẽ cog/
timo ſtatu ↄſummatiõis omniũ:ſequit᷑. nitionis ſed ſimilitudinẽ tm longinquã
Sciẽtia deſtruet᷑ ſcʒ ſciẽtia hic acqͥ ſita: Si aũt arguaĩ ex dicns ꝙ charitas eua //

non tamẽ quo ad ſpẽs intelligibiles: ſed cuabit᷑ quia nũc eſt imꝑfecta. Dicẽdũ ꝙ

quo ad habitũ modernũ qui eſt ꝑ cõuer non valet qꝛ qñ imꝑfectio cõuenit alicui

ſionẽ ad fantaſmata. Talivo ↄuerſione per ſe euacuat᷑ adueniẽte ꝑfectione:ſi au
nõ indiget aĩa btã. Sequit᷑. Ex ꝑte eniʒ tẽ inſit ꝑ accidẽs manet ſicut unꝑfectio

cognoſcimus ⁊c̃. Vbi apłs facit talẽ ra eſt de ratione pueritie: nõ aũt eſt imꝑfe/
tionẽ:Adueniẽte ꝑfectione tollit᷑ imꝑ fe. ctio de rõne humamnitatis ⁊ ideo adueni
ctio ei oppoſita:ſtatus autẽ glie ꝑfectiſſi ente ſtatu virili ceſſat puen cia:nõ aũt hu
mus eſt ergo ipᷣo adueniente tollunt᷑ do manitas cui per accidẽs cõpettt imꝑfe⸗/
na habẽtia imꝑfectionẽ vel ſimpliciter: ctio inqᷓ;tũ eſt in puero. Imꝑfectio vero
vel quantũ ad id ꝙ eſt imꝑfectionis:oia ꝑ ſe reſpicit ſcientiã nr̃am ⁊ ꝓphetiãvt di
ſunt huiuſmodi pᷣter charitatẽ q̃ eſt ideʒ ctũ eſt ꝓpter qdð euacuant᷑. Charitati vᷣo
cũ gr̃a gratũ faciẽte:vel habet eã inſepa competit imperfectio per accidẽs ꝓpter
rnb:liter annexã:ergo in głia tollunt᷑ oia imperſfectionẽ ſcʒ cognitionis.adiuncte

glia ſimplicitervel m qͥd ꝓdeo ait apks Charitati enĩ per ſe cõpetit in deũ tẽde

Ex parte enĩ cognoſcimus.i.imperſecta re:ſed ꝙ nuuc imꝑfecte rendit eſt per ac

erit animarũ decoꝛ mirabilis

cidens ſcs ꝓpter cognitionis imperfectio
nem ꝓpter quod manet adueniẽte cogni
tione ꝑfecta.ideo cõcludit apłs di. Hũc
autẽ.i.tẽpoꝛe vie manẽt fides:ſpes:cha/
ritas:tria hec:⁊ per iſta duo fidẽ ⁊ ſpem
intelligunt᷑ alia dona de quib hic non fa
cit expꝛeſſe mentionẽ que ſunt euacuan/
da in patria. Maioꝛ autẽ hoꝛũ eſt chari
tas. YFides eni ⁊ ſpes ſunt excellẽtioꝛa ce/⸗
teris donis euacuãdis: quia ſunt virtu/
tes theologice que dant᷑ nobis ad cõiun/
gendũ nos deo:alia vero dona ſunt q̃dã
Diſpoſitiões nobis date vt reddamur be
ne mobiles a ſpiritu ſctõ:et ſic oꝛdinant᷑
ad virtutes theologicas vt ad fines.Et
quia charitas eſt maioꝛ fide ⁊ ſpe ſequit᷑
ꝓ etiã ſit maioꝛ ceteris donis: hoc delx/
ra. Iſta eſt veſtis nuptialis ſine qua nul
lus recipiet᷑ ad vitã eternã:et quicũq; eã
habuerit in fine ſaluabit᷑:de qua dicitur
Mathß. xxij. Amice quõ huc intraſti nõ
habẽs veſtẽ nuptialẽ:vbi ait de lyra. Vo
catur autẽ amicus pctõꝛ? ꝓpter natura q
ad imaginẽ dei facta eſt et ꝓpter fidẽ in-
foꝛmẽ que dei donuʒ eſt licet nõ ſufficiat
ad ſalutẽ.Hec ille. vſta eſt igitur veſtis
aurata de qua oẽs veſtiunt᷑ in gloꝛia pa/
radiii:vnde xpᷣsvidens oẽs ſaluãdos in
dutos hoc veſtimẽto dicet illis. Venite

benedicti ⁊c. Dixi tertio ꝙ oꝛnatus be/

atoy erit in virtutũ decoꝛe diuinitus col
lata rũ. Poſſet eni quis qᷓrere an ſola cha
ritas que eſt virtus infuſa erit oꝛnamen
tũ ſanctarũ animarũ. Reſpõdet᷑ ꝙ nõ il/
la ſola:ſed etiã multe alie erũt oꝛnamen/
tũ. Si eni in baptiſmo multe alie virtu/
res a charitate infundunt᷑ ad decoꝛẽ ipſi
us aie:nõ eſt dubitandũ quin etiã in pa/
tria aĩe beate oꝛnentur ⁊veſtiant᷑ multis
ſpeciebus virtutũ: vnde aĩe beate pote/
runt dicere illud ꝗſa.lxi. Gaudẽs gaude
bo in dno ⁊ exultauit aĩia mea i deo meo:

qꝛ induit me veſtimento ſalutis:⁊ indu/

mento iuſticie circũdedit me q̃ſiſpõſum
decoꝛatũ coꝛona:⁊qſi ſpõſam oꝛnatã mo
nilibus ſuis. Cum dicit ꝓppheta Induit
meveſtimẽto ſalutis:inte ligit᷑ charitas
gA ilia eſt que diuidit inter filios regni=

ꝑditionis: ſicut dicit Augu.⁊indumẽto

iuſticie per qð intelligunt᷑ aĩe virtutes in
fuſe. Remanebũt etiã acquiſite ſicut qr/⸗
to dicit᷑ non ſolũ vt oꝛnamentũ ſed et ᷣm

actus ſuos pꝛincipales nõ ſecundarios.
Pꝛugentie enĩ actus vel vſus pᷣncipalis

nullũ deo pᷣponere:ſecũdarius eſt inſidi/
as pᷣeauere qui inſidie in patria nõ erũt:
⁊ ideo ibi pꝛudẽtia non erit q̊ ad h: Sʒ

quo ad pꝛimũ actũ tm qui dictus eſt Tẽ
perantie inſuꝑ vſus pᷣncipalis eſt nullo

motia noxio delectari ⁊hoc erit in patria
Secũdus actus eſt cogitatiões pꝛauas
cohibere ⁊ hoc nõ erit in patriavbi mihil
noxiũ erit. Itẽ foꝛtitudinis actus ſecun/
darius eſt ꝑferre moleſtias ⁊ hoc nõ erit
in patria:pᷣncipalis vero eſt deo firmiter
adherere ⁊ hic actus erit in patria: quia

ſancti deo adherebũti ſine ſeparatione
ꝑpetuo cõiungent᷑. Itẽ iuſticie actus ſe/
cũdarius eſt ſubuenire miſerijs ⁊ hic nõ
eſt in patria:vbi nullus erit miſer: pnci
palis vero eſt deo regẽti ſubditũ eſſe ⁊ex

hoc reddit᷑ ei qðᷣ ſuuʒ eſt: ⁊ iſte actus erit
in patria vbi oẽs deo erũt ſubditi ſine cõ
tradictione ⁊ rebellione:igit᷑ virtutes at
quiſite remanebũt in ſctis in gloꝛia quo
ad actus pᷣncipales vt dictũ eſt. Talis er

go oꝛnatus ſanctoꝝ poteſt deduci et ar⸗

gui ex rebus viſibilibus. Deus eni celũ

oꝛnauit ſtellis:aerẽ auibus:aquam:piſei
bus:terrã ab extra herbis ⁊ floꝛibus: ab

intra vero auro ⁊ argento et alijs metal

lis et etiam lapidibus pꝛecioſis vt patet

ad ſenſum. ᷓlidemus etiaʒ ꝙ homines

honoꝛis ſe diebus feſtiuis cultioꝛibusve

ſtimentis adoꝛnant per quod deſignat᷑

oꝛnamentũ interiuſ:ſi ergo ſic eſt in iſtis

coꝛpoꝛibus:quid erit in gloꝛia. Certe in
coꝛpoꝛabiliter anime ille beate oꝛnabũ/
tur excellentius. Unde dicit᷑ Job. xxvi.

Spiritꝰ dñi oꝛnauit celos id eſt beatos
Si ergo homines cupiunt oꝛnari his re

bus trã ſitoꝛijs q;to magis debent opta/

re⸗ illis oꝛnari ſpiritualibus oꝛnamẽtis.
Sic igitur patet de oꝛnatu ſpirituali in

celeſti gloꝛia ad quẽ vocamur in thema/
the. Memite benedicti ?⸗GäGa—⸗

—

— — .

liser
,/
ſcli
S
gecn
meril
pott
lines
n
ign
llſtis
tein
b/
e
gtos
ſe
ts/
lis⸗
in

4

OEctaua gloꝛia anime
LCtaua gloꝛia a⸗

o mime erit cõpleta pax intermi
nrnrnabilis Ylſa.xxxij. Erit opus
luſticie pax Et ſequit᷑. Sedebit ppłs me
us in pulchꝛitudine pacis: ⁊ in taberna/
culis fiducie:⁊ in reqͥe opulenta. Et hoc
erit in quattuoꝛ. èßs
Pꝛimo erit pax cum deo per omnimodã
confoꝛmitatem,.

Secundo erit pax cum angelis per ami

cabilem charitatẽ.

Tertio erit pax cuʒ hominibus per ani/⸗

moꝛũ tranqnillitatẽ. r
Quarto erit pax cũ hominibus per coꝛ⸗
dialem ſerenitatt.
Pꝛimo erit pax cũ deo. Nunc vᷣo vix

poſſumus habere pacẽ cũdeo ſubij ciẽdo
ei ad nutũ ⁊ cũ om̃i ↄfoꝛmitate volũtatẽ
nr̃ᷣam ⁊ hoc ꝓpter coꝛruptionẽ nature nr̃e
q̃ inclinata eſt ad malũ Geñ:vi. Senſus
enĩ ⁊ cogitatio hũani coꝛdis ad malũ ꝓ
na ſunt ab adoleſcẽtia ſua. Et hoc qꝛ dia
bolus invia aduerſariuſ eſt ⁊ ſemꝑ hoĩs
inimicus qͥ laqᷓos tẽdit:lapſus parat:ſo
ueas fodit:aptat ruinas:ſtimulat coꝛpꝰ:

pũ git aias:cogitatiões ſuggerit: dat vir

tutes odio:vicia addit amoꝛi:erroꝛes ſe⸗

rit:diſcoꝛdiã nutrit:pacẽ turbat: affectꝰ

diſſipat:et bꝛeuiter eſt tanqᷓ; leo rugiẽs qͥ
circuit q̃rẽs quẽ deuoꝛet.i. Pe.v. Iſte tur

bauit pacem inter deũ et pᷣmos parẽtes.

Beñũ.iij. Iſte eſt caius inuidia moꝛs ĩtra
ait in oꝛbẽ terraꝝ Sap.ij. Sʒ eo ꝓiecto
cũ ſuis in ꝓfundo inferni ꝑpetuo Apoc.
xx.vbi dicit᷑. Infernus ⁊ moꝛs miſſe ſuut

in ſtagnũ ignis. Et ꝑ moꝛtẽ ait Nic.de
ly. hic intelligi᷑ diabolus cuius inuidia

moꝛs ĩtrauit in oꝛbẽ terraꝝ ſicut pᷣdictũ
ęgſt:ſctĩ ⁊ bea tiviri qͥ hic legitime certaue

rũt pacẽ⁊ quietẽ habebũt cũ deo⁊ in deo
Iſta eſt pax de q̃ apłs Phiłiiij.ait. Pax

dei q̃ exuperat oẽm ſenſuʒ:cuſtodiat coꝛ⸗
da vra ⁊ inte ligẽtias vr̃as. Hec pax eſt
taz pcioſa tã digna qᷓ; exuperat oẽm ſen
ſnm oẽm eſtimationẽ Si pax hec tꝑalis
tm oiligit᷑ qᷓtuʒ debet cõcupiſcipax eter
na,de pace terrena ait Aug. Tale eſt bo

num pacis vt in rebus creatis nihil gra?
tioſius ſoleat audiri: nihil delectabilius
cõcupiſci:⁊ nihilvtilius poſſideri.Quid
igit᷑ dicemuſ de pace ꝑpetua. Ideo Ber.
hanc pacẽ deſiderãs dicebat ſuꝑ Cãtica
Mecuũ bene agit᷑ ſi bacem habuero. Et
hinc eſt ꝙ in ſoe dicebat pꝛopheta in pẽ⸗
In pace in idipᷣm deꝛmiam ⁊ requieſcã.
Hec eſt optima pax qñ creatoꝛis ad cre
aturã erit amoꝛis indiſſolubile vin culũ
⁊ cõfoꝛmitas volũtatũ:ita ꝙ oẽ qð deus
voluerit ipſa btã ſanctoꝛũ volũtas velit
2⁊ oẽ qð volũtas beata voluerit ipᷣe deus
velit. Sap.iij. Fideles in dileotione acqͥ
eſcent illi qm̃ donũ et pax eſt electis dei.
Virt igit᷑ ſancti illã poſſideãt in die iudi⸗
cij dicet᷑ eis. Venite bñdic.⁊ c. Secũdo
erit pax cũ angelis⁊ẽ̃. In głia eterna ha
bitãt ciues ãgeliciſub triplici ierarchia
ad quoꝝ oꝛdines iuſti de eccłia militãte
aſſumunt᷑. Vñ btũs Aug. in. i li. de ciui.
dei:duas enumerat ciuitates. Vnã dei.
Alterã diaboli. Ciuitas dei eſt ciuitas
ſctõꝝ angeloꝛũ ⁊ beatoꝝ de qᷓ admirãdo
ait ꝓpheta in ps. Glioſa dicta ſunt de te

ciuitas dei. Ciuitas vero diaboli ſꝑ inui
det ⁊ ↄtradicit dicẽte ꝓpha in ps. Vidi

iniqͥtatẽ ⁊ ↄ tradictionẽ in ciuitate ſcʒͥ di

aboli. Et hec ↄtradictio expᷣſſius ponit᷑

Apo.xij.vbi dicit Factũ eſt pᷣliũ magnũ
in celo michael ⁊angeli eius pᷣliabant᷑ cũ
dracone ⁊ draco pugnabat? angeli eius
⁊ nõ valuerũt:neq; inuẽtus eſt locus coꝝ

aplius in celo. Demões igit᷑ huiuꝰ ciuita/

tis dei ⁊ btõꝝ ĩpugnatoꝛes qᷓ;tũ pñt nitũ
tur nos inimicos facere ꝑ petm̃ dei ⁊ an
geloꝝ.Sʒ ecõtra ipᷣi ſci angeli nos cupi
unc ptegere ⁊ defendere.vñ Jero.ait. In
qͥt mgr ſen.di.ij.ſcᷣi.c.i.Magna eſt dig⸗

nitas aiaꝝ vtvnaq; q; habeat ab oꝛtu na

tiuitatꝭ in cuſtodiã ſui angelũ delegatũ
Gre.quoq; dicit ꝙ qͥq; vnũ bonũ ange/
lũ ſibi ad cuſtodiã deputatũ:⁊ vnũ ma/

lũ ad exercitiu hʒ. Cũ em oẽs ãgeli bont
bonũ nr̃m velint cõiter oĩ ſaluti ſtudeãt.

Ille qͥ deputatꝰ eſt ad cuſtodiã aliter eũ
ſpãliter hoꝛtat̃ad bonũ. Siłr ⁊ mali an

erit cõpleta pax interminabilis

malũ incitat:et ad nocẽdũ foꝛtius inſtat
ille qui ad exercitiũ eius deputatus eſt.
Hec magiſter: Et rõneʒ huius cuſtodie
aſſignãs Hiero. in omelia feſtiuitatꝭ an
geloꝝ ait: Nec em̃ tuta poſſet eſſe huma
na infirmitas inter tot ⁊ tantas hoſtis il
lius inſidias:niii ſctõꝝ angeloꝝ munire
tur auxilio. Hij igit᷑ ciues celiq;tum in

ipſis eſt nos ꝓmouent ad pacem ſempi /

ternã. Unde quidã ſunt actus angelici
reſpectu hominũ in quibs ꝓpꝛie conſiſtit
angelicũ miniſteriũ ſicut eſt excitare ad
bene a gendũ ſiue ꝓmouere:adiuuare: di
rigere:⁊ ſiłiter cuſtodire:defendere: ſiue
tueri cõtra hoſtes ⁊ ↄtra malũ.ſił a ma
lo reuocare ad bonũ.⁊ iſtud mniſteriuʒ

reſpicit hoĩem vᷣm ſtatũ vie ⁊ meriti.Alij

ſunt actus angelici:in quib large et im/
pꝛopꝛie dicimus cõſiſtere miniſteriũ an/
gelicũ:ſicut eſt aſſiſtere aiabo ſanctꝭ:gra
tulari de bonis ipſaꝝ ſicut ẽ de gloꝛia aſ/
ſociare ipᷣas:⁊quaſi ad modũ deducẽtis
ſe habere ad ipſas cum aſcendũt ad celũ

em pirreñ:⁊ iſti ſunt actus oſtenſiui cha/

ritatis ⁊ dilectiõis quã habẽt angeli ſan
cti ad aias. Et rõ quare iſtosvltimos a/
ctus habẽt reſpectu taliũ aiaꝝ eſt multi⸗
plex. Pꝛima eſt ꝓpter cõſũmationẽ meri/
ti angeloꝝ. Cum em̃ ipſi angeli quotti/
die mereant᷑ ex hoc ꝙ miniſtrat ammab
ꝓpter adeptionẽ ſalutis.in hoc cõſũmat᷑
2 terminaf meritũ eoꝝ Quãdin em̃ ani /
me ſunt citra terminũ:tãdiu ſunt angeli
in merendo rõne ipᷣaꝝ:⁊ ideo gratulſant
animab in adeptiõe plena illius gloꝛie.
Scva rõ eſt ꝓpter reuerentiã ip̃aꝝ aiaꝝ:
dignũ em̃ eſt ⁊ iuſtuz ꝙ qui hic in eccłia
militante humilianti conculcant᷑ ꝓpter
amoꝛẽ xpᷣi in aſcenſu ad eccleſiã triuphã
tem honoꝛent᷑ a ciuib eccleſie triũphan/
tis. Tertia rõ eſt ꝓpter oſtẽſionẽ idonei
tatis aiaꝝ ad ipᷣm ſuũ pꝛemiũ ⁊ ad pᷣmij

locũ. Vnde qꝛ angeli miniſtrauerũt ani

mab ſanctꝭ imerito:⁊ ideo nouerũt me/
rita ipſaꝝ:ipſi ſunt qͥ ſciũt ⁊ poſſunt poꝛ
tare teſtimoniũ de idoneitate ipſarũ ad
pꝛemiũ⁊ ad gradum pꝛemij. ꝓpter iſtas
iait᷑ rõnes dicimus ꝙ angeli aiſiſtunt in

aſcenſu ad celum: non ꝓpter indigentiã

ipſarũ: ſed ꝓpter reuerentiaʒ ⁊ rõnes di/
ctas. In illa igit᷑ gloꝛia erit amicabilis

dulcꝭè vera pax inter angelos ⁊ ſanctos

cum illa ciuitas ſuis ciuibo replebit᷑:⁊ an

gelica ruina ex hominibireparabitur. de

qua loquit᷑ Anſel.libꝛo de ſimulitudinib
di. Omnipotẽs deus ciuitatẽ quãdam
magnã: ⁊ ad modu ſpacioſam ad ſuam

gloꝛiã edificauit:quã copioſa ciuiũ mul/⸗

ti tudie repleuit: quoꝝ nõnulii cum pꝛo⸗

pꝛiã volütatem potius elegerẽt facere qᷓ

ſub volũtate ⁊ oꝛdine dei remanere miſe
rabiliter coꝛruerũt:?⁊ domꝰ⁊ edificia ma
gna ⁊ ſpacioſavacua remanſerũt:vt igi⸗
tur aliquis qui vrbem magnã fieri oꝛdi/
naſſet:qui multa in ea palacia cõſtruxiſ/
ſet: multaſq; manſiones ad vrbis edifi/
cationẽ feciſſet:ſed habitatoꝛes nõ habe
ret: ⁊ vumnes quoſcũq; potuiſſet ad ſe in/
uita ret. Sic facit deus Omes enivt ad
ſe veniãt/vt ⁊ ad ſue ciuitatis edificatio
nem ſubueniãt pꝛecat᷑.admonec:inuitat
bonas leges pꝛebens pacem ⁊ ſecunitatẽ
ꝓmittẽs.Hec ille: Angeli igit᷑ iaʒ ciues
ullius ciuitatis nos aduocãt: vt ad ipᷣaʒ

ꝑuenire valeamus:qꝛ ibi ſũmam pacem

cum ipſis habebimꝰ. Oqᷓ;tum talem ſo
cietatẽ talẽq; amiciciã optare debemus.
Si enĩ vnuſqͥ ſq; in hac via in ciuitate pa
cifica manere deſiderat:qᷓ;tomagꝭ debe /
mus tendere ad illã eternã manſionẽ:in
qua ſcti recipiẽdi ſunt:cũ dicet᷑ eis: Vc/⸗

nite bñdicti ⁊c. Tertio ibi pax erit cũ
hoib ⁊c̃. In hoc enĩ mũdo raro inter ho
mines reperit̃ pax ⁊ tra — Wter

mũdanoꝝ cõcupiſcentiã. Vñ Jaco. iiij.
dicit᷑. Vnde bella⁊ lites in vobis. Nõne
ex cõcupiſcẽtijs vr̃is que militãt in mẽ/
bꝛis vris. Cõcupiſcitis ⁊ nõ habetis:oc/
ciditis et nõ zelatis:⁊ nõ poteſtis adipi/
ſci:litigatis ⁊ belligeratis:⁊ nõ habetis.

diuitie g̊ ⁊ cõcupiſcẽtia ea rũ ſunt cã litiũ

Fn ruͤn ſicut videmꝰ ad experientiã.
Vñ eni eſt guerra q̃ſi ĩmoꝛtalis inter re
ges ⁊ regna:niſi qꝛ cõcupiſcũt caſtra:poſ
leſſiones:⁊ cetera tꝑalia.Quia qð vnus
poſſidet deſiderat alter bꝛe.⁊ ex ̊ ſequũ

4
Dl
1
86
8
b

Nona gloꝛia anime

cur mala quaſi infinita vnde inter homi
nes qrele placitationes: rancoꝛes:odia:
2Z alia mala niſi ex cõcupiſcẽtia terrenoꝝ
Igdeo notãrer dicit YJaco. VUnde bella et
lites in vobis. Hõne ex cõcupiſcẽtijs ve
ſtris. q.d. Sic ſcʒ vos habetꝭ talia ex ma
la cõcupiſcentia. Sed hec ↄcupiſcentia
eeſſabit in illa celeſti gloꝛia cũ nullus cõ

cupiſcet:bonũ alterius ſed erit de ſuo bo

no ↄtentus ⁊ de bono alterius gaudebit

ſicut de ſuo ꝓpꝛio. Ibi erit pax⁊ trãquil/

litas inter ciues illius ciuitatis:quis ait
pꝛopheta. Juſticia et pax oſculate ſunt.

Quia ergo ibi inter ſanctos erit iuſticia

ideo erit pax inter illos. Ad hanc paceʒ
vocabimur cu nobis dicetur. Vemite be

negdicti ⁊c. Quarto erit pax in homini/

vus ⁊c̃ Nunc em̃ inter animã et coꝛpus

nõ eſt pax:ſed diſſenſio et guerra de qua
dicit apłus Galat.v. Caro cõcupiſcit ad

uerſus ſpiritũ ⁊ ſpiritus aduerſus carnẽ
Caro dticit᷑ a carẽdo:quia caret om̃i bo/
no. Semꝑ em̃ nititur ſpiritũ refrenare?
per delectationes infeſtare per varias co
gitationes moleſtare per mũdi tribula/
tiones.ij. Choꝛint᷑.vij. Nullã requiẽ ha/
buit caro noſtra. Qualis aũt ↄtrouerſia
ſit inter carnem ⁊ ſpiritũ oſtendit apłus

BGal.v. Vbi enumerat.xvij.oꝑa carnis:
gque ſunt ſicut.xvij.ſagitte ſiue machine

cuʒ qbus pꝛeliataduerſus ſpiritũ.Dicit
ergo manifeſta ſunt opera qne ſunt foꝛni
ca tio: immũdicia:impudicitia:luxuria:

idoloꝝ ſeruitus:veneficia:inimicitie:cõ/⸗

tentiones:emulationes:ire:xvixe: diſſenſi

ones:ſecte:inuidia:homicidia:ebꝛietas:

cõmeſſationes. Sed in gloꝛia erit ſũma
ↄcoꝛdantia inter aiam ⁊ coꝛpus:dum ip

ſum coꝛpus ad nutum:in oĩbus obediet

ſpiritui ſicut magis dum dicet᷑ de gloꝛa
coꝛpoꝛis dicemus:vñ tunc coꝛpus nõ im
pediet aĩam cõtemplatiõe dei. VUnde be
atus Aug. xiij. de ciui.dei dicit ꝙ coꝛpus

ſumma ⁊ mirabili obtemperãdi faculta

te ſubdet᷑ ſpiritui om̃i coꝛruptibilitate ⁊
tarditate detracta:imo reſumptio coꝛpo

ris iuuabit ⁊ quodãmõ ꝑficiet beatitudi
nẽ aie:qꝛ appetitus naturalis qui eſt ipᷣi

us aiĩe ad coꝛpus ceſſabit ⁊ reſũptio coꝛ⸗
poꝛis ꝓmouebit ipam in deuz. Sic igi

erit pax ⁊ cõcoꝛdia ac magnus amoꝛin/

ter aiam ⁊ coꝛpus in illa regione beato/
rũ nde btũs Bern.in quodã ſermone
de oibus ſanctis qui incipit. Auertiſtis
niſi falloꝛ ⁊c.dicit ſic. Acceperũt ſancto⸗/
rũ aĩe iamſſingulas ſtolas:ſed nõ veſtiũ/
tur ouplicibus donec veſtiamur et nos.
Sed vnde boc o miſera caro:o feda:o fe
tida:vnde tibi hoc. Anime ſctẽ quas deę
us lpſa inſignauit imagine: quas ꝓpꝛio
redemit ſanguine te expectãt ⁊ ipᷣarũ ſi/
ne te cõpleri leticia:ꝑſici gloꝛiasſumma
ri beatitudo nõ poteſt. Adeo ſiquidẽ vi/

get in eis hoc deſideriũ naturale: vt nec

dum tota eoꝛũ affectio pergat in deum:

ſed cõtrahat᷑ quodãmodo et rugã faciax

duz iuclinant᷑ deſiderio tui:hec iulle. Erit

igitur pax aie cõpleraduzʒ coꝛpus ſuũ ha

bebit et coꝛpus ipᷣm a ſua gloꝛia ꝑficief.

Si igitur dum coꝛpus eſt infirmũ opta

mus eius ſanita tẽ:q;to pluſ debemus de
ſiderare eiuſdẽ impaſſibilitatẽ de q̃ᷓ poſt

dicet᷑. Cum igit᷑ in hoc coꝛpoꝛe moꝛtali ꝑ

egrinamur a dño ſic viuamus vtillã pa/

cem obtinere valeamus que pax nobis

ↄcedet᷑ dum in vie iudicij nebis dicetur.
n me erit ſacictas deſiderabilis:
ſicut em ait magiſter ſniaruʒ:

atitud inis ſue qua eternaliter beat eſt:

alios velit eſſe participes quã vidit ⁊ cõ
municari poſſe et minui non poſſe.Et ſo
quit᷑ ca.vi. Si querit᷑ ad qͥd creata ſit ra/
tionalis creatura. Reſpõdet᷑ Ad laudã/
dum deũ: ad ſerniendũ ei:⁊ ad fruenduzʒ
eoin quibo ꝓficit ipᷣa nõ deus. O ratio⸗/
nalis creatura eſt facta a deo: ⁊ referẽdũ
eſt ad creatoꝛis bonitateʒ: ⁊ ad creature
vtilitatẽ. Et ſicut factus eſt hõ ꝓpter de⸗
um.i.vtlet ſeruiret:ita mũdus factus eſt
er hoĩiem ſcʒz vt ei ſeruiret. Hec magr
Rnae hõ naturaliter habet vultũ ad ce

leſtia:ereptũ ⁊ ſtaturã coꝛꝑis ſurſum kle

Nona gloꝛia anime

natã ad celũ. VUñ ſᷣm Iſið. Abuſiue ho⸗
mo diccus eſt ab humo cuʒ ex ſocietate:
nõ em̃ coꝛꝑis ſed aĩe ſit cõcretus:et ideo
grece antropos.i.ſurſum erectus cõpella
tur:eo ꝙ ab humo ad cõtemplationẽ ſui
artificis ſpũs regine ſubieuat᷑. ñn Oui
dius in li.de traſſoꝛmatis. Pꝛonaq; con
ſpectant aĩalia cetera terrã. Os homini
ſubiime dedit celũq; videre. Juſſit ⁊ ere/
ctos ad ſydera tollere vultus Que oĩia
denotãt hoĩ em ad il la celeſtẽ gloꝛiã a na
tura ſua tendere ⁊ habere appecitũ et in/
clinationẽ. Ibi igit᷑ erit ſacietas ⁊ quies
ſui deſiderij ᷣm quattuoꝛ.
Pꝛimo finem ſuũ attingẽdo.
Secũdo a laboꝛe quieſcẽdo.
ertio virtuoſe couiuendo.
Quarte loco celi cõſiſtendo.
SIzn gloꝛia igit᷑ erit ſacietas hoĩs fineʒ
ſuum atxtingẽdo:finis em eſt illud ꝓpter
qð aliqͥd fit ̃m phᷣos. Alio mõ finis eſt
vlcimũ rei ſiue ad qð aliquid oꝛdinaf.i.
Thi. i. Sinis pᷣcepti eſt charitas. Sed
ſimpliciter vltimus finis ille:de quo be/
atus petrus.i. Pe.i.Credẽtes autẽ exul/
tabitis gloꝛificata leticia inenarrabili et
gloꝛificata repoꝛtãtes finem fidei veſtre
ſalutẽ aiarumveſtrarũ. De quo Aug.li.
xxij. de ciui. dei dicit. Ipſe erit ſinis deſi/
Aeriũ nr̃eꝝ qui ſine fine videbit᷑ ſine faſti
dio amabit᷑: ſine faſtigatione laudabitur
Iſte eſt finis nr ſicut ipᷣe di. Apo.i.Ego
uʒ alpha ⁊ o pᷣncipiũ ⁊ finis:de hoc fine
acquirẽdo debet eſſe pᷣncipalis ⁊ ſingula
ris cura ⁊ diligẽtia: libẽtius em̃ facit hõ
gð pcipit᷑ qũ magnũ eſt pᷣmiũ qð pmittit᷑

Cũ igit᷑ vita etena ſit ſůmũ pꝛemiũ ⁊ im

mẽſum qð deo obediẽtib et mãdata eiꝰ
cuſtodiẽtibi eſt ꝓmiſſum: q;ta vigilãtia
debemꝰ eiusvoluntatẽ facere ⁊ cuſtodi⸗/
re. Ideo dicit᷑ Mat xix. Si vis ad vitã
ingredi ſerua mãdata. Ecce ꝑ qd itle fi⸗
nis attingit᷑ poſſibiliter:⁊ habet᷑: Pꝛoue.
vij. Serua mãdata ⁊ viues et legẽ meaʒ
qſipu pillã oculi tui: liga eam in digitis
tuis ſcribe illã in tabulis coꝛdis tui Hec

eſt igit᷑ vis pueniendi ad finẽ nrjm. Vis

igiĩ laciari:vis omni bono ditari: vis ꝑ/

me ſiti infirmitatibi ⁊ hmõi
pᷣmi parẽtis. Sed in vita bta nõ erũt ta
les miſerie:qꝛ ibi erit oĩis ⁊ ꝑfecta reqᷣes
Sicut dr̃ Apo.xiiij. Vbi btũs iobãnea
ait. Audiuivo.de ce.di.mihi. Scribe btri
moꝛ.qui in.do.moꝛi. Ammodo iaʒ dicit᷑

fici om̃i gaudio ⁊ Iſolatione. Fac bñ vi/

uendo ꝙ ad hũc finẽ attingas Aur dabik
his qbus dicet. Venite bñ ⁊c. Scðo di /

cit᷑ ꝙ in gloꝛia erit ſacietas a laboꝛe quie
ſcẽdo.

idemus em̃ ꝙ is qui laboꝛe ve/
xat᷑ expectat quietẽ ⁊dũ ula ↄſequit᷑ mul
tũ delectat᷑ Quot laboꝛib quot turbati

onib vexat hõ in hoc mundo. Notũ eſt.

Et Job ait. xiij. Homo natꝰ de mu.bꝛe.
v. ce.re.m.miſerijs ſcʒ.caloꝛe frigoꝛe fa
ter pctm̃

ſpũsvt re.a la.ſuis.Dictũ eſt igit᷑iohãni
ſcribe ſcʒ in libꝛovt adoſolationẽ electo
rũ diutius:ↄſeruetbti ſcʒ erunt moꝛtui qͥ
in dño.i.in gr̃a ⁊ charitate dei moꝛiunt᷑.

Nãq manet in charitate in deo manet
⁊ deus in eo:vt dicit᷑ i. Yoh.iiij. Dicit em̃
ſpũs ſctũs.i.pmittit iã:vt reqͥ eſcãt amo⸗

do.i.poſt moꝛtẽ a laboꝛiba ſuis.i.ab ope/⸗
ribus laboꝛioſis quibo vitã eternã meru/
erũt. Sed ſũme ↄſiderãdũ eſt dictũ pꝛo
phete quo dicit᷑. Ipſi vᷣo nõ cog.vi.m.qͥ‚
iu.in inra mea ſi intro.in re.meã.Qð ex

ponẽs Nico.de lyra.ait. Ipſi nõ cog.vi.

me.i.pᷣcepta mea de quib:debebãt ambu
lare quibs iuraui.i.irreuocabiliter diffini

ui ſi intro.i.nõ intrabũt in requiẽ meã.i.
in rerrã ꝓmiſſionis q̃ fuit figura quietis
btõꝝ ⁊ patiẽtia:qꝛ oĩa in figura cõtinge
bãt eis.i.Choꝛin.x. De hac reqͥe loquit᷑

apłs Heb.iiij. Timeamus ergo ne foꝛte
relicta pollicitatiõe introeũdi in requiẽ

eius eſtimet᷑ aliqs ex nobis deeſſe Et ca.
ij.dicit ꝓterea abũdãtius opettet obſer

uare nos ea q̃ audiuimꝰ ſcʒ a filio dicta

in euãgelio:⁊ ꝑ aplos pᷣdicata:⁊ hoc ab/
undãtius qᷓ; verba ꝓphetaꝝ vel angelozꝝ
obſeruata fuerint a iudeis Maat. v. Ri⸗

ſi abũdauertit iuſticia vr̃a pluſq; ſcriba/
rũ ⁊ c. Opoꝛtet hoc inquã ne foꝛte ꝑ efflu

amus.i.eternaliter puniamur: fluumus
quidẽ ſᷣm glo.ꝑ culpãoꝛiginalẽ eſſtuimꝰ
actualẽ venialẽ emoꝛtalẽ: ſed g effluj

ne
e

erit ſatietas deſiderabilis

immis per eternã damnationẽ. Et no. hic
Nico. de ly. foꝛte arbitrij libertatẽ nõ du
bitationẽ. Hec Pe. de tharẽtaſia. Itẽ ſe

quit᷑ ca.iiij. Feſtinemus ergo ingredi in

illa requiẽ vt ne in idipᷣm qͥs incidat ere

dulitatis exemplũ.Feſtinemus inqͥt pe.

oẽs ſimul nõ qᷣlibet ꝑ ſe. Anuſ em̃ debet

aliũ trahere ⁊ ſollicitare:⁊ ita vnanimit

feſtinari ingredi ꝑ fidẽ ⁊ bona oꝑa in il/
lam nõ figuratiuã vt eſt reqͥes ſabbati et

terre ꝓmiſſiõis:ſed in requiẽ verã ⁊ eter

nã:de qᷓ Yſa. xxxij. Sedebit pplus meus

in pulchꝛicudie pacis in tabernaculo fi⸗
ducie in requie opulẽta. Feſtinemꝰ inq;
in hoc ne qͥs.i.aliqͥs nr̃jm incidat in idip/

ſum incredulitatis exemplñ.i.in eandeʒ

culpã incredulitatis in quã inciderũt an

tiqui pꝛes:que culpa debet nobis eſſe in

exemplũ vt caueamus:vel ſic. Ne aliqͥs
nr̃m incidat in ipᷣm.i.eãdẽ penã incredu
litatꝭ inquã inciderũt pꝛes q̃ pena debet
nobis eſſe in exemplũvt timeamus. Hec
petrus de tharẽtaſia. Hodie g̊ ait apłs.
Heb.iij.ſi vocẽ eius.i.xpᷣi audieritꝭ. Et
Nico.de ly:Hodie.i.in tꝑe gre in quo ve
ritas eſt reuelata:tpᷣs em legis fuit qua⸗

ſi tᷣs noctis ſᷣm ꝙ dicit apła Rom̃. xiij.

ox pᷣ ceſſit dies autẽ appꝛopinquit. St
vocẽ.Et ponit᷑ hic ſi ꝓ qꝛ: vox ipᷣius xpᷣi
loquẽtis audita eſt in euãgelio: in natu/
ra hũana aſſumpta. In veteri autẽ teſta
mẽto audita eſt vox ꝓphetarũ eius ſᷣm ꝙ
dicit Aug.in li. de ſermõe dñi in mõte ex
ponẽs illud Mach. v. ⁊ aꝑiẽs os ſuũ ⁊c̃
Lũc em ille aꝑuit os ſuũ qui inveteri le

ge aꝑiebat oꝛa ꝓphetaꝝ. Holite obdura

re coꝛda vr̃a ꝑ inobediẽtia:homo em̃ in⸗
obediẽs deo ab eo ſe auertit:⁊ ꝑ ↄſeq̃ns
deus iuſte gr̃am ſuã illi ſubtrahit Et qꝛ
Pratia dei coꝛ mollificat ⁊ ꝑ cõſequẽs in
uͤrraerise gratie ſequit᷑ iſius hoĩs ob/
duratio. Talis aũt obduratio eſtab ho/
mine inchoatiue ⁊ demeritoꝛie:inq;tum
per liberũ arbitriũ adheret pctõ ⁊ per cõ
ſequens auertĩ᷑ ab eo inqᷓ;tum in ſe eſt: ⁊
ſic demerer ꝙ deus ei ſubtrahat gratiaʒ

fſuaʒ: ⁊ ſic eſt a deo inq;tum eſt pena iuſti
tuſicta. Nolite ergo obdurare co:davĩa

id eſt voluntates veſtras per inobedien/
tiã:ſed ſolliciti ſimus per obedientiam
de ingreſſu ad llã requiẽ de qua ait beaz
tus Aug.libᷣ ↄfeſſionũ. Inquietũ eſt dñe
coꝛ meũ:donec requieſcat in te.Ad quaʒ
inuitabimur ⁊ ad quã vocabimur dũ no
bis dicef. Venite bñdicti ⁊c᷑. Tertio di⸗
ctum eſt ꝙ ibi erit quies deſiderij virtuo
ſe cõuiuendo:inclinamur enima natura
ad ipᷣas virtutes tanqᷓ; ad perfectionẽ in
trinſecã:nam virtus eſt mẽetis diſpoſitio
qua mens rationi cõſentit ⁊ obedit. VUñ
Aug. li. de ſpũ ⁊ aĩa inquit virtus eſt ha
bitus mẽtis bene inſtitute. Et idẽ libro
de libero arbitrio virtus eſt bona qᷓlitas
mentis qua recte viui᷑: qua nemo male
vtitur qᷓ;deus in nobis ſine nobis opera
rur. Que diffinitio ve virtutibus infuſis
marxie intelligit᷑ que oĩa in illa celeſti pa⸗/

tria pᷣcipue complebunt᷑. Ande ꝓpheta

ait ꝙ ſancti ibunt de virtute in virtutem
videbt᷑ deus deoꝛum in ſyon. Mediante
omni virtute coꝛ ad ſuꝑna erigit᷑:et a ter
renis ſegregat᷑. Similes eni ſunt virtu⸗
tes aeri quo ſi doliuʒ plenũ fuerit nunq;
in pꝛofundum aque deſcendit. Simili⸗
ter teſta que plena roꝛe tacta radijs ſo/
lis per eſtum cui innititur aſcendit. Sie

mens repleta virtutiby inferioꝛa cõtem-

nens ad ſublimioꝛa ſe trãſuebit per ſan⸗
cta deſideria ⁊ affectiones ſinceras. n
de Macrobius ait:ꝙ ſole virtutes bea⸗
tum faciũt:ideo viri perfecti non decoꝛ⸗
ruptibilibus ſcʒ auro ⁊ argento theſau/
rum faciunt:ſed de virtutibus. Per has
ergo vincimus hoſtes noſtros ⁊ perueni
mus ad celuʒ. Virtuoſus quidẽ per ſuf/
ficientiã vincit diuicias per abſtinentiã
vincit delicias:per ſapientiã vincit blan
dicias:per patientiam vincit triſticias.
Vnde quidã philoſophus capta ciuita
te ſpoliatus vna cũ ceteris ommb tẽpo⸗
ralibus ſolus nullũ doloꝛem deducebat:
imo ceteris lamẽtantibus gaudiũ oſten
debat. Interrogatus igitur eur nõ triſta
ret᷑. Reſpõdit. Foꝛtuna ſua recepit maa
aũt nõ poꝛtauit.ſed dimiſit ſeʒ virtutes.

In illa igitvita beata oẽs erũt dinſſimi:

auta virtutibus repleti: ⁊ talis erit vita
iocunda. Sicut ein terreni et aiales ho/
mines gaudẽt in diuicijs mundi in the/⸗
ſauris iſtis qui cito perdunt᷑ ita incõꝑa/

rabiliterplus gaudebũt et ſaciabun᷑in

diuicijs illis ſpũalibꝰ. Sãctiviri in głia
paradiſi cõuiuentes. Vñavirtus dicit᷑ qſi
virẽs ſtatus cuiuſmodi erit ſtatus glo/
rie ad quẽ ibimus ⁊ aſcendemus medio
virtutis dum dicet᷑ Aenite be.⁊c̃.Quar
to ſaciabimur loco celi cõſiſtendo:locus
em̃ beatoꝝ erit celũ empireũ: vt dictũ eſt
in pꝛincipio. Vnde ſᷣm veritatẽ fidei ca/
tholice aie decedẽtes a coꝛpoꝛib ſine vl/
lo purgabili:vel iam ꝑfecte purgate ſta⸗
tim euolãt ad celũ empireũ qð eſt locus
ſue gloꝛie. Et ratio huius eſt: qꝛ ſtatus
beatitudinis eſt alciſſimuſvnifoꝛmis ſta
bilis ⁊ imutabilis:vt dicet᷑ amplius con
ſequẽter:ideo cõgruit ꝙ locus ſit ei depu
tatus habens cõditiones cõſimiles ⁊ cõ
foꝛ mes tali ſtatui. Celum autẽ empireũ
eſt altiſſumũ nobiliſſimũ in quo eſt vnifoꝛ
mitas inuarietas ⁊ imutabilicas. Decla
ratur etiã:quia cũ xpᷣus ſit caput omniũ
beatoꝝ:vbi eſt caput ibi debent eſſe ꝛmẽ
bꝛa: ⁊ cum ſit caput hominũ nõ ſolũ pꝛo
illo ſtatu quo ſunt aĩe in coꝛpoꝛibus:ſed
etiam aliarũ ꝓ omni ſtatu ſanctitatis in
quo ſunt tenendũ eſt et credendũ ꝙ oẽs
aie que ſunt:digne ſuo conſeꝛtio et nihil
purgabile habẽt ad celũ empireũ in quo
eſt xpᷣs ſubliment᷑. Itẽ hugo de ſancto vi
ctoꝛe.ij.lihᷣ.de ſacramẽiis.xvi.ꝑte ca.iiij.
Loguens de loco inferni ſubdit. In hoc
infernodicũt eſſe ignẽ inextinguibilẽ ad
bunc infernũ aĩe ſceleratoꝛũ a coꝛpoꝛib⸗
egreſſe ſtatim retrudi eſtimant᷑: ⁊ qui ab
hbac vita purgabili exeunt ſine moꝛa ad
celũ vbi ſᷣm humanitatẽ ſuam xpᷣs ieſus
in dextera dei patris ſedet in gloꝛiã cõti⸗/
nuo deduci creduntur:ſicut ſcriptum eſt
Matth. xxiiij. VUbicunq; fuerit coꝛpus
ibi cõgregabunt᷑ et aquile. Dicit em̃ Ri/
char.di.xlv. ꝙ celũ empireũ q́;uis in nul
lo augeat aiarum beatarũ delectationẽ
eſſentialẽ: in aliquo tamẽ auget eis dele/
ætationẽ accidentalẽ inq; tum ille aie lo/

Decima gloꝛia anime

cumiillũ pluſqᷓ; alia loea diligũt. Pꝛeſen
tia aũt rei dilecte aliquã cauſat delecta/
tionẽ. Ratio autẽ quare illũ locum plus
ceteris diligũt triplex eſt. VUna qꝛ locum

illũ ſciunt ſibi eſſe deputatũ a deo quem

ſumme diligũt. Secunda ratio eſt:qꝛ in

illo ꝓpter exceſſum nobilitatis ſue natu

re ſuꝑ alia coꝛpoꝛa expᷣſſius qᷓ in alijs lo
cis refulgere tanqᷓ;ᷓ in effectu diuinã bo/
nitatẽ conſpiciũt.Tertia ratio eſt:qꝛ ulli
us loci ſublimitas:luminoſitas:imobili/
tas: ſuã ſpiritualẽ ſublimitatẽ expᷣſſus
⁊ luminoſitatẽ ⁊ qietis ꝑpetuitatẽ qᷓ; qli
tates alioꝛũ locoꝝ repꝛeſentãt. Vnuſqſ/⸗
q; autẽ plus ceteris paribus diligit locũ
qui magis eſt repᷣſentatiuus ſue nobili/

tatis quaʒ diligit. Hec ille. In hoc igit

complet᷑: quodãmodo ꝑficitur beatitu
do ſctõꝝ ꝙ lunt in celo empireo ad queʒ
locum aſcenſuri ſumus non ſolũ ſᷣm ani
mã:ſed etiam ſᷣm coꝛpus et animã cum
audituri ſumus verbũ ꝓ themate ſum /
ptũ ſcʒ TMenite bnᷣdicti ?vc.
Ecima gloꝛia ani
nee erit felicitas inuariabilis
⁊ hoc maxime veruʒzʒ erit poſt
generalẽ reſurrectioneʒ ſicut poſt decla⸗
rabit᷑. Tunc em̃ erit ꝑfecta felicitas.
Abſq; triſticie admiſſione.
Abſq; aliqua fatigatione.
Abſq; aliqua ceſſatione.
Abſq; aliqua alterattone.
Pꝛimo igit᷑ erit ꝑfecta felicitas abſq;
triſticie admixtione. Eelicitas em̃ mun/
dana nõ eſt ſic ꝑfecta quin aliqua poſſit
accidere triſticia. Immo qᷓ;tũq; aliqᷣs ſit
in hoc mũdo ꝑfectus dicere põt cũ ꝓphe
tů. Heu mihi qꝛ incolatus meus/plong.

eſt. VUbi glo. Heu mihi qꝛ incolatus me

us. i· ꝑegrinatio huius ſeculi ꝓlõgata eſt
ᷓ tum ſi bꝛeue ſit tpᷣs tñ deſiderio nimio
longũ videt᷑. Itẽ vt ibidẽ dicit᷑ aſcendere
cupiẽs ad eternã hierłm multos inuenit
obſiſtẽtes:iõ a linguis eoꝝ cupit liberari
dicẽs.Dñe libera aĩam meã a la.ini:.⁊ a

lin. doloſa. nã cũ cogitat hõ aſcẽdere ſiue

—

incipit pati linguas aduerſantiuʒ.i. de/
trahentiũ.⁊ qð grauius eſt quaſi ↄſulen
do ad ſaluce aduertentiũ. Has auᷣt qͥ nõ
patit᷑ nõdũ ꝓficere conat᷑aſcẽſurꝰ ̊ pᷣmo
cõtra eos pᷣcat᷑.q.d. Quia me i gradu cõ
ſtituiſti.iam g̊. O dñje libera aiam meã

a labijs iniqᷣs.i.que iniqua ſuadẽt:⁊ a li/

gua doloſa:que ſub ſpecie ↄſulendi plus
nocet. Talia em labia pᷣmo hoi occurre/⸗

rũt.vñ perijt.labia em̃ iniqua fuerũt qͥb

expᷣſſum eſt comede:lingua doloſa q̃ pa⸗
liato fine cõſilij dictũ eſt. eritis ſicut dij.
Peregrinꝰ quidẽ hõ trãſiẽs ꝑ villas ſꝑ
habet canes infeſtos. Vnñ Sene. Natu/

ra canũ eſt imbecilliũ:q;tominꝰ vires ha
buerint plus latrare. hec in gloſa Et hec
quidẽꝛ⁊ alia plura pñt eſſe cauſa triſticie:
iuxta illud ꝙ ꝑ eũdẽ ꝓphaʒ dẽ: De fectio

tenuit me ꝓꝑ pec.dere.le.tuã. Glo: In me

cõ ſolatꝰ ſuʒ:ſed defectio vel tediũ tenuit

me p pctõꝛib⁊ꝛc. Tedet em̃ eũ:qꝛ cũ his
cõuerſat᷑:donec area vẽtilet᷑: vel tediuzʒ et
defectꝰ eſt ei ꝓ exceſſibsꝛ peccantiũ:qꝛ plꝰ
grauat ſctm virũ qᷓ; ſua pena:quoꝝ dolo

re defecit:tanta eſt virtus pietatis. Hec
glo.In illa autẽ felici vita nõ erit lingua

doloſa:nõ erũt labia detrahẽtia: nec erit
quicqꝙᷓ; qð poſſit eſſe cã doloꝛis. VUñ nos
hec audiẽtes:⁊ ad celeſtẽ hierłm ſuſpirã

tes dicere poſſumꝰcũ ps. Letatus fuʒz in

his que dicta ſunt mihi:in do.do.ibimꝰ.
Amoꝛ nãq; qualiſcũq; ſit vacare nõ põt
nam ſi terrenus eſt:aiam ad ↄcupiſcẽda
terrena inclinat. Si vero celeſtis eſt ad
celeſtia ſubleuat: ⁊ ad eterna inflãmat:
vbi ſunt cõciues nr̃i angeli Hec glo. Si
ergo amoꝛ diuimus ſit in nobis in domũ
dñi ibimꝰ: vbi ꝑfecte gaudebimꝰ:dũ no/
bis dicet᷑: UNenite bñ.⁊c᷑. Scðo illa feli
citas erit abſq; fatigatõe. Hoc em̃ mira
bile ꝙ ſancti in illa cõtẽplatiõe ⁊ viſione
btã nõ fatigabunt᷑:nunc vᷣo cum deũ con
tẽplamur: aut aliqͥd boni facimꝰ intãtũ
ſumus fragiles ꝙ patimur fatigã:⁊ non
poſſumꝰ ſemꝑ oꝛare:aut bene agere:⁊ h
vider pcedere a parte coꝛꝑis.de quo dicit᷑
Sap̃.ix. Coꝛpus qð coꝛrũpit᷑ aggrauat
aiam:⁊ depꝛimit terrena inhabitatio ſen

ſum multa cogitantẽ. Vñ Hico.de lxr
ait: Coꝛpus coꝛruptibile impedit intel
lectũ in ſuo oꝑe. Ideo dicit coꝛpꝰ qð coꝛ
rũpit᷑ aggrauat aĩiam.q.d. Hoc nõ facit

coꝛpus inqᷓ; tü coꝛpus:qꝛ nõ impediebat

in ſtatu innocẽtie: ſed inqᷓ;tũ coꝛruptibi⸗/
le quale factũ eſt per petm̃ ade: ⁊ terre⸗
na inhabitatio depmit ſenſum. i. intelle /
ctũ multa cogitãte.nam ꝓpter hãc inha⸗/

bitationeʒ habet cogitare de neceſſarijs

multis ex parte coꝛꝑis. Hec ille: In illa
vero gloꝛia celeſti coꝛpus nullo mõ im/
pediet aiam a cõ tẽplatõe diuina: vt poſt
dicet᷑: nec ꝑ ↄſequẽs erit aliqua fatigatio
aut laboꝛ in illa felicitate:ſed ſemꝑ plena

⁊ pfecta delectatio ⁊ infatigabilis. Hoc

tñ pᷣmiũ infatigabiliter quo ad habituʒ
⁊ deſideriũ aie debemus appetere. Vbi
ſciendũ:ſicut ait Hi.de lyra ſuꝑ.ij.Coꝝ.
v. OQ/ appetitus eſt inclinatio ſequẽs foꝛ
mam. Eſt aũt in nobis duplex foꝛma:ſcʒ
naturalis:et gra habitualis. Appetitus
aũt nature indlinauit ad cõſeruãdũ vnio
nem aie cũ coꝛpoꝛe.⁊ ideo diſſolutionẽ
refugit ⁊ abhoꝛret.A ppetitus autẽ gfe ĩ/
clinat ad cõſecutionẽ gloꝛie: que cõſiſtit
in clara dei viſione ⁊ fruitiõe. Igit᷑ ſi aia
poſſet cõſequi gloꝛiã abſq; diſſolutõe coꝛ
poꝛis huiꝰ moꝛtalis ↄꝓpetitus gr̃e tende
ret in cõſecutionẽ gloꝛie celeſtꝭ ſine retar
datiõe ꝑ aꝓpetitũ naturalẽ. Sed qꝛ hoc
nõ põt fieri.ideo a ppetitus naturalis eo
ꝙ refugit naturaliter diſſolurionẽ: hanc
quodãmodo repugnat a ꝓpetitui gratie.
Ideo ait apłus ibidẽ: In hoc ingemiſci
mus habitudinẽ nr̃am.i.deſideramꝰ cũ
tedio dilatõis gloꝛie cõſecutionẽ: qui de
celo eſt:qꝛ dat᷑ a deo.⁊ nõ eſt ex pncipijs
intrinſecis nature:ꝓpter qð indumentũ

dicit᷑. Joh.dicit apłs. Suꝑindui cupien

tes a ppetitu.ſ.gr̃e.ſi tñ veſtiti nõ nudi in/
ueniamur.i.ſi abſq; diſſolutiõe coꝛpoꝛis
coꝛruptibilis quo induit᷑ aĩa:vt veſtimẽę
to poſſet ſuꝑindui gloꝛia:tunc abſq; ali⸗
quo retardãte aꝓpetitus gr̃e:in hoc ferre
tur:ſed qꝛ hoc eſt impoſſibile.ideo retar
dat᷑ per naturalẽ a ꝓpetitũ diſſolutionẽ a /
nime ⁊ coꝛpoꝛis abboꝛrentẽ: ꝓpter anod
,

fabdit᷑. Ham ⁊ qͥ ſumus in hoc taberna
culo.i.in hoc coꝛpoꝛe moꝛtali ingemiſci/
mus grauati de diſſolutõe coꝛꝑis ⁊ aĩie:
eo ꝙ noluimꝰ expoliari coꝛge ꝑ moꝛtẽ:ſʒ

ſuꝑueſtiri..gloꝛie veſtimẽto. Apperit? tñ
gfe in omib ſctis vincit aꝑpetitũ nature.

ideo ait apblus. Aundemꝰ aũt.ſ.ſine trepi
datõe ⁊ bonã volũtatẽ habemꝰ.i.delecta
tionẽ in mentẽ magis ꝑegrinari a coꝛꝑge
id eſt diſſo lotionẽ huiꝰ coꝛpoꝛis ꝑ moꝛtẽ
ſubire ⁊ pñtes eſſe ad deũ.i.vt ꝑ hoc ha //

beamꝰ clarã deiviſionẽ:⁊ ꝑfectã fruitio/

nẽ.hec Hic.de lyra:ꝓpter qð apls ait i.c.
ad Phił..·Coartoꝛ em̃ e duobo.i.moueoꝛ
ad a ppetendũ duo que nõ pũt ſił haberi

deſideriũ habẽs diſſolui ꝑ moꝛtẽ coꝛpo/

ralem⁊ eſſe cum xpᷣo.ſ.in gloꝛia. Multo

melius eſt.i.videt ꝓ me. ꝑmanere aũt in
carne.i.diutius viuere magis neceſſariũ
eſt ꝓpter nos.i.ad nr̃am cõfirmationẽ in
fide ⁊ moꝛib ꝑ doctrinã meã. Hec de ly
ra Gra igit᷑ in paulo ſuꝑuincẽs a ppetitũ
nature euʒ inclinabat infatigabiliter ad

gloꝛiaʒ. ⁊ hec erit rõ quare in illa gloꝛia

nulla erit fatigatio: qꝛ illa gloꝛia erit cũ
gr̃a ↄſũmata in coꝛꝑe gloꝛioſo:ſicut poſt
dicet᷑. Et ideo illã beatã vitã optãtes nõ
Qeigem animis vfis deficiẽtes. Heb.
xij. Ad hanc igit᷑ vitã felicẽ vocabimur:
dum xpᷣs ꝓferret: enite bñdicti pa.⁊c̃
Terxtio illa felicitas erit abſq; ceſſatio
ne:nũc quidẽ qñq; opoꝛtet ceſſare ab ope
re virtutꝭ:vel cũq; alio opere:nam poſt
vigiliã opoꝛtet doꝛmire:opoꝛtet etiã nũc
bibere nunc cõmedere:Et ſic nõvalemꝰ
eandẽ operationẽ abſq; ceſſatiõe facere.
in illa gloꝛia nõ ſic: nunqᷓ; em̃ ibi doꝛmie
mus.nunqᷓ; ab eadẽ operatõe ceſſabimꝰ
ſed dei viſioꝛ fruitio bꝛeuiter oẽs opera/
tiões ibidẽ aĩe ⁊ coꝛpoꝛi cõueniẽtes erũt
pbetue ⁊ ſine ceſſatõe. Hec in inferno ceſ
ſabũt toꝛmẽta: ſed erunt ꝑpetua ⁊ abſq;
fine. ꝓprer quod Salomon monet nos
ab ſq; ceſſatiõe audire doctrinã que polſ/
ſit nos ꝑducere ad gloꝛiã dicẽs Pꝛouer.
xix. Hon ceſſes fili audire doctrinã: neo
ignoꝛes ſermones ſcientie. Nam ſieut il
la gloꝛia eſt in cõtinua viſione ⁊ fruitiõe

Becima gloꝛia anime
dei.ſic diſpoſitio ad illã eſt in tinna ac,

quiſitione ſcien tie ⁊ virtutũ q;tum pol⸗/

us ita nos diſpoſuit eſſe:vt nec ſtudẽtes

nec laboꝛãtes circa ſcripturas acqramui
ſalutẽ ſciẽtie ſine gratia dei: vt ne nobis

imputemus qð ſcimus:nec tñ gr̃am ac⸗
quiremus:niſi ſtuduerimꝰet laboꝛaueri
mus circa ſcripturas ne donũ dei negli

gentib dek. Gꝛatia dei adiutoꝛiũ eſt in⸗

firmitatis humane, adiutoꝛiũ autẽ non

doꝛmientibs datur:ſed feſtinãtibo ⁊ pᷣua⸗/
lentib⸗. Sicut in bello nõ om̃is que pu/

gnat v incit. Nemo tñvincere põt niſi vbu
gnauerit.ſic non om̃es qui ſtudent ⁊ le/
gunt acquirũt ſciẽtiã ſpiritualẽ. Nemo

tñ acqu irere poteſt niſi qui aut ſtudioſuſ
fuerit ad legendũ: aut aſſiduus ad audi

endũ. Hec ille.Et Ecełi.vi.Cogitatuʒ
habe in pᷣceptis dei:⁊ in mãdatis illius

maxime aſſiduus eſto. Namvr eodẽ libᷣ.
dicit᷑.c.ij. Qui timent dñm inquirẽt que
beneplacita ſunt illi: et quidiligũt eum
replebunt᷑ lege ipᷣiꝰ. Et ratio eſt:qꝛ ſicut
lux eſt neceffaria gradiẽtib vt recte am
bulent. Sic noticia legis ad deũ tendẽ
tibus. Ideo dicit᷑ Pꝛonerb.vi. Cõſerua

fili pᷣcepta patris tui.Et ſequit᷑: Cũ am /

bulaueris gradient᷑: cum doꝛmierꝭ cuſto
dient te Et euigilãs loquere cum eis:q
mandatũ lucerna eſt:⁊ lex lux.Sed ho/
die viam hanc lucis ⁊ iuſticie inuigilant
omnib malis: nec ceſſant a pctis. Non
ſic in illa vita btã erit: in qua m Berñ.
noſtrũ rõnale dens implebit luce ſapien
tie:itavt penitus nulla ſcientia deſit. Im
plebit cõcupiſcibile noſtrũ fonte iuſticie
vt oĩno deſideremꝰ eam ⁊ ea penitus re
pleamur. Noſtrũ iraſcibile replebic ſum
ma iocũditate atq; leticia. Hec ille: Nõ
ceſſemꝰ igitbenefacere chariſſimi: quia
qui ꝑſeuerauerit vſq; in fineʒ:hic ſaluus
erit. Matth x.qꝛ nec ceſſabimꝰ illã diui
nã eſſentiã cõtemplari:ad quam vocabi
mur dum nobis dicet᷑. Wenite bñdic.⁊c̃.
Quarto dietũ eſt ꝙ illa felicitas erit ſi

ne alteratiõe. In hoc em̃ mũdo ſunt val⸗

de multe alteratões:cam in anima q; in

t1 l0

leno
toſut
auct

ang

llius
ilbb⸗
iiqt
teum
zſcut

tend⸗
öſerua
ian

eis n

Ban⸗
ſapien

uſtui
usre
ltſun
e
auia
ſauus
ſiou

erit ſelicitas inuariabilis

Esꝛpo:e:ſicut notũ eſt: ſunt multa impe/

dimenta vt nõ valeamꝰ ad illud regnuʒ

per venire:niſi cum magna difficultate.

Sec in celeſti gloꝛia nulla erit alteratõ:

nerct in am ma: nec incoꝛpoꝛe: ĩmo omnia

erunt ſic ſtabilia ſic placẽtia: vt quilibet

beatus poſſit dicere: illud Job. xix. Glo/
ria mea ſemꝑ inuocabit᷑ Nam res meli

us placent:⁊ magis ſunt gloꝛioſe. JIJdeo

dd denotandũ ſũmã delectationẽ illius

gloꝛie:dicit᷑ ꝙ ſemper innouabit᷑: qꝛ tale
ac tantũ erit gaudiũ poſt milia miliũ an

nox:imo ⁊ in ꝑpetuũ qᷓ;tum erit in pᷣmo
aggreſſu ad illã De ſignis aũt queoſtẽ/

dunt hoĩem eſſe de numero electoꝝ ad il

lam gloꝛiã ait Berñ. Qms poterit dice

re ego de electis ſum:ego de pᷣdeſtinatis

aa vitam. ego de numero filioꝝ reclamã

te nimirũ ſcriptura Eccłi.ix. Neſcit ho/⸗
mo vtrũ dignus ſit amoꝛe vel odio. Cer

titudinẽ vriq; nõ habemꝰ: ſed ſpei fidu/
cia cõſolat᷑ nos:ne dubitatõis huius an/

ietate penitus cruciemur. Pꝛopter hoc
data ſunt quedã ſigna ⁊ indicia manife/

ſſta ſalutis:vt indubitabile ſit euʒ eſſe de
numero electoꝝ. in quo ea ſigna ꝑmanſe

rint. Nam quos pꝛeſciuit ⁊ pᷣdeſtinauit

deus cõ foꝛmes fieri imaginis filij ſui vt

quibe certitudinẽ negat cauſa ſollicitu/
dinis fiduciã pꝛeſtet gratia cõſolatiõis:
itaq; qui ſtat videat ne cadat.⁊ in ea foꝛ/
ma que ſalutis indiciũ eſt ⁊ argumentũ

peꝛedeſtinatiõis ꝑſeueret atq; pꝛoficiat.
Poꝛro inter ea que fiduciã pꝛeſtat ꝛma/
teriam ſpei lud vnum maximũ eſt ver/
bum dñi JYoh. viij. Qui eſt ex deo:verba
dei audit. Nõnullos em̃ ſic interdũ inue
nies audiẽtes: ac ſi nihil ꝑtineãt ad eos
que dicunt᷑ nõ intrare coꝛ ſuũ nõ viſcute
re moꝛes ſuoſ nõ cogitare:nę foꝛte quod

audiũt dictũ ſit ꝓgter eos. Si foꝛte ſᷣmo

dei manifeſte aduerſus vicia ills ꝓceſſit

gquibſe illi ſentiũt obligatos diſſimulãt

2 auertũt oculos coꝛdis.aut qualibʒ ad/
inuentõe palliant vicia:⁊ ſeducũt miſe/
ri ſemetipos. In his ergo ſalutis ſigna
non video magis autẽvereoꝛ:ne foꝛte ꝓ/
Pterea non audiant verbũ dei:qꝛ ſuntipᷣi

nent adanimq zc.

ex deo. Eſt ⁊ aliud teſtimoniuʒ qð in ter/

ra datur ad diſcernẽdos celi ciues a ciui
bus babylonis. Non enim ſine teſtimo/
nio electos ſuos deſerit deus:aut certe q̃ᷓ
nam eis poterat eſſe ↄſolatio inter ſpem

et metũ ſollicitudine anxia fluctuantib
ſi nullũ electionis ſue habere teſtimoniũ
merent᷑. Pꝛoinde fidelis ſermo ⁊ om ac/

ceptione dignus quo ſalutis teſtimonia
cõmendant᷑ Tres ſunt inquit qui teſti⸗
moniũ dant. Spũs:aqua:⁊ ſanguiſ. In

pꝛimo homie omnes peccauimꝰ:in ipſo

etiam cecidimus vniuerſi. Cecidimus

ſane in carcerẽ luto ⁊ lapidibaplenũ:ex/
inde iacebimꝰ captiui inquinati cõquaſ
ſati donecvenit deſideratus gentib:qui
nos redimeret:ablueret: adiunuaret. hic
eſt em̃ qui ſanguinẽ ꝓpꝛiũ dedit in redẽ/

ptionẽ:aquã ſimul ꝓduxit de latere ſuo:

in ablutionez. Emiſit deinde de excelſo
ſpiritũ ſuum:qui adiuuaret infirmitatẽ

noſtra. Quis eſt autẽ qui reſtimoniũ ha
bet effuſi ſanguinis chꝛiſti: niſi qui con/

tinet a pecatis. Seruus em̃ peccati eſt:

qui facit pctm̃:qui ſi deinceps contineri

poterit:⁊ iugum abijcere miſere ſeruitu
tis certiſſimũ habet teſtimoniuʒz redem
ptionis: quaʒ operat᷑ ſine dubio ſanguis
chꝛiſti. Herum non ſufficit pctõꝛi ſi non

aſſit etiam penitẽtia. NHabet ergo ab a⸗

qua teſtimoniũ qͥ laboꝛat in gemitu ſuo

lauans ꝑ ſingulas noctes lectũ ſuũ.Sa⸗
ne nouũ ſuꝑueniſſe ſpm̃:certiſſime noua
cõuerſatio teſtat᷑ Yamvt bꝛeuiter repetã
a ſanguine ⁊ aqua:⁊ ſpũ habere teſtimo

niuʒʒ eſt ſi cõtines a pctis:ſi dignos agis

penitẽtie fructus ſi facis opera vite.hec

Berñ Ex his igit᷑ ſignis poteſt eſſe ſpes
2⁊ cõiectura eterne pꝛedeſtinatiõis ad il⸗

lam gloꝛiã:de qua pauca locuti ſumus:
in qua ſunt aliqua młto plura que loqui
nõvidemus.qꝛ vt dicit᷑i.Coꝛinthᷣ.ij ocu
lus nõ vidit:nec auris audiuit nec in coꝛ

hois aſcendit:que pᷣparauit deus diligẽ

tibus ſe:quibus dicturus eſt vt oſtendat

magnitudinẽ gloꝛie ſue. Venite benedi

cti⁊c.Et ſic dictum eſt de his que perti⸗

Irnſequenter
Ga vicgendũ eſt oe beatitudi
e ne coꝛpoꝛis: vñ nõ ſoluʒ
bpeata erit anima: ſed et
iiibdſum coꝛpus ſuo modo
btificabit᷑ Circa q tria ſunt declarada.
Pꝛimũ erit de generali reſurrectõe.
Secundãũ erit de finali duiudicatõe.
Tertiũ erit de coꝛpoꝝ gloꝛificate.
Circa pꝛimũ ait aplus.i. Coꝛinth. v.

Omnes quidẽ reſurgemꝰ: ſcʒ tam boni

q̃ᷓ mali:ſed nõ om̃es ĩmutabimur:ſcʒ de
ſtatu animalitatis ad ſtatũ ſpũalitatis.
Iſte em eſt articulus fidei:ꝙlcʒ credimꝰ
xarnis reſurrectionẽ: qui qᷓ;uis nõ poſſit
pbari neceſſaria rõne.põt tñ ꝓbari aucto
ritate ⁊ rethoꝛica perſuaſiue ſic. Juſtũ re
muneratoꝛẽ decet vt illa cõiungat in co/
ſolatiõe pꝛemij que ſua virtute colũxerat
in laboꝛe meriti ſed de eſt iuſtuſ remune
ratoꝛ:⁊ ſua potẽtia ſiue virtute alam ↄiu
xit coꝛpoꝛi in laboꝛe vite pntis: ergo am
mã cõiunget in cõſolatõe pꝛemij vite fu/
ture. Hoc aũt fileri nõ põt niſi illi qui de/
ceſſerũt reſurgãt a moꝛtuis.ergo ⁊c̃. Pꝛe
terea pꝛemiũ coꝛreſpõdere debet merito:
et pena demerito. ſed anime ſaluandoꝛũ
merent᷑ in ſnis coꝛpoꝛib:ergo ⁊ anie ſal/
uandoꝝ tandẽ debẽt pᷣmiari in ſuis coꝛ/
poꝛibo:⁊ ita aĩie dãnatoꝝ debent cruciari
in ſuis coꝛpoꝛibi. Item cum anima nata
ſit eſſe coꝛpoꝛis foꝛma:⁊ foꝛma naturalẽ
habeat ĩclinationẽ ad materiã.aĩa habʒ
naturalẽ inclinationẽ ad ꝑficienduʒ hu/
manũ coꝛpus ⁊ regendũ:ſed nulla natu/⸗
ralis inclinatio ẽ fruſtra.qꝛ vt dicit᷑ ᷣmo

de celo ⁊ mũdo. natura nõ facit aliqð fa/

ctũvanũ.⁊ ſi hoc eſt verũ de natura natu
rata:multo foꝛtius hoc eſtverũ de natu/
ra naturãte Hoc eſt de inſtitutoꝛe crea/

te nature.qui tñ ipᷣaʒ nõ naturaliter: nec

de neceſſitate ſed libera volũtate iſtituit
Fruſtra aũt et vane eſſet in aĩa ſeparata
pdicta inclinatio ſi nunq; eẽt hũano coꝛ
poꝛi iterũ viuẽda. Quãuis em̃ naturał
appetitus btitudinis in dãnatis reman/⸗
ſurus ſit ꝑpetuo incõpletus: nõ tñ eſt feu

De generali reſurrectione

ſtra: qꝛ eſt ad maioꝛis iniquitatꝭ in qua
obſtinati ſunt punitionẽ:⁊ ꝑ hoc ad diui
ne iuſticie manifeſta tionẽ: nõ ſic tñũ poſ/
ſetioici de inclinatõe animaꝝ: ſi nanqᷓ; eſ
ſent iterũ coꝛpoꝛib vniende. Hon enun
põt dici ꝙ ꝑpetua pꝛiuatio cõplementt il
lius inclinatiõis eſſet: ꝓpter animaꝝ ob/
ſtinationẽ in pctõ:qꝛ het cauſa extẽdi nõ
poſſet ad aias beatas. hanc rõneʒ ponic
Richar. Ytem anima rõnalis naturali/
ter a ꝓpetit vniri ſuo coꝛpoꝛi.ergo imper/
fecta btĩtudĩie.ipᷣa aia eſt ſuo coꝛpoꝛi vni

ta:antecedẽs ptʒz ꝑ beatũ Aug.ſuꝑ Geñ.

ad lr̃am vbi ait:ꝙ aĩa btã retardat᷑ ne to
ta intentiõe ferat᷑in illud ſũmũ celũ.ſ.di/
uinã eſſentiã ꝓpter a pperitũ ſeu deſide/
riũ qð habet ad viuificandũ coꝛpꝰ ſuuʒ:
mino: etiã ptʒ: qꝛ imꝑfecta btitudine oẽ
delideriũ ale implet᷑. Et Rich.inqͥt hoc
reqͥ rit vniuerſi ꝑfectio. De ꝑfectiõe om̃i
eius eſt triplex ſubſtãtia: ſcʒ pure coꝛpo/
ralis ⁊ pure ſpũalis:⁊ ex coꝛpoꝛali ⁊ ſpi/
rituali cõpoſita. Vndæ hac parte ſue g/
ſectiõis careret vniuerſuʒ ꝑpetuo ſi aĩe a
coꝛpoꝛibs ſeparate nunqᷓ; coꝛꝑib vnirent᷑
bec ille:ñ mgjr diſ.xliij. uiij. c.i.aut: Re/
ſurrecturã carnẽ omniũ qͥcũq; nati ſunt
atq; naſcent᷑? moꝛtui ſunt:atq; moꝛient᷑
⁊ nullatenꝰ ambigere debet xpᷣianꝰ. Ait
em̃ Eſa.xxvi.ſᷣm tranſſationẽ.lxx.interpᷣ
tum/.Reſurgẽt moꝛtui: sreſurger qᷣ erãt

in ſepulchꝛis. Et Apłus.ij. Theſſa.iiij.

Nolum vos ignoꝛare de doꝛmiẽtibeꝛc.
Recta g⅝ fides ait Bonauẽ dicit reſurre

ctionẽ coꝛpoꝝ nĩoꝝ eſſe futurã.⁊ ad boc
credendũ adiuuat᷑ ꝑ fidem reſurrectiõis

xpᷣi iam facte.Si em̃ xpᷣs eſt caput ⁊ mẽ

bꝛa debẽt ↄfoꝛmari capiti. Cũ xpᷣs reſur

rexit ↄſtans eſt:vt ⁊ nos reſurgamꝰ. Et

Rich. Anime vnient᷑ eiſdẽ coꝛpoꝛibo nu⸗

mero:a qͥb ſeparate fuerũt. Aie em̃ ſepa
ra te inclinant᷑ naturaliter ⁊ determina/
te ad illa coꝛpoꝛa que aĩauerũt.Quãuis
em̃ a pᷣncipio creatiõis aĩa que eſt huius

coꝛpoꝛis foꝛma potuifſet fuiſſe cõueniẽs
alter.ꝰ coꝛpoꝛis ſiłis.tñ ex ſui vnione ad

coꝛpus ad ipᷣm determinate cõtrahit na/
turalẽ amiciciꝗ. Exẽplũ hu ponit᷑ tale.

— —. łũE

— — —

6
duui
do
Gel
nim
ul
o⸗
dino
onit
rali
nper⸗
iyni
net
ſde⸗
eſide,
ſuuz:
neoe
geboe
Noßt
poj
lrſob
ſueg
lgien
gikent
e
iſe
Hotiet
terp
uit
Klie
ſrte
adbe
tißs
Uttme
ftit
lbon
ſiſ
mning
öuſs
Hunins

enti⸗

dheiß
birti
ſil

De generalireſurrectione

Su ppontt.due puelle in oibus ſiłes hoc

exceptoꝙ numero differũt. Quãuis a pᷣn
cipio indifferens eſſet alicui viro ducere
quãlibet iſtaꝝ.tñ vna ducta iam non eſt

indifferẽs ad vtrãq;. et ſi ambe reſurge/⸗
rent in ſtatu coꝛruptibili iteruʒ nupture
magis inclinaret᷑ ad illã:cum qua fami

liaritatẽ cõtraxit pᷣus. Pꝛeterea rectitu/
do iuſticie hoc exigit:vt dictũ eſt.vt qui
ꝑticipes ſunt ĩ merito vel demerito par/

cicipes ſint in pena vel pᷣmio. Et hoc eſt
ꝙ dicit Job. xix. In nouiſſimo die de ter/

ra ſurrecturus ſum:⁊ rur.circũ.pe.me.⁊

in.c. m. v. d. ſal. meũ. Erit igit᷑idẽ homo

numero qui pᷣus fuit:qð determinat Ri

char. di. Diuina ꝓpuidẽtia om̃s hoĩes de
terminat:in ſuũ finẽ electos oꝛdinat ĩ vl
timũ fineʒ rõne ſcʒ finalis bonitatis eis
debitũ. Illã bonitatẽ⁊ iĩllũ fineʒ eis cõfe⸗

rendo. Repꝛobos oꝛdinat invltimũ finẽ
eis debitũ rõne finalis malicie:nõ illam
maliciã eis cõferendo: qꝛ malicia nõ eſt
a deo:ſed iuſte ꝑmittẽdo eos decedere in

malicia: ⁊ illũ finẽ eis iuſte infligẽdo.Zl/
le aũt ſinis eſt vltima pena. Hoiles vero
nõ cõſequunt᷑ finẽ ſuũ in hac moꝛtali vi/
ta:qꝛ nec aſſequunt᷑ adeptõnẽ ſũmi boni:

nec ꝑfecte eius adeptõe pᷣuant᷑. Ergo cõ/⸗

ſequunt᷑ ſuũ vltimuʒ finẽ poſt moꝛtẽ: ſed
nõ qᷓ;diu non ſunt. Hoiĩes aũt qͥ moꝛtui

ſunt nunqᷓ;erũt hoĩes niſi reſurgãt:ergo
de neceſſitate ſequit᷑ ꝙ illi idem hoĩes qͥ
moꝛtui ſunt re ſurgẽt.aliter nunqᷓ; conſe-
querent᷑ finem ſuũ vltimũ.Et ita ne ali/
qua oꝑa dei remaneãt imꝑfecta:⁊ ne na/⸗
turalis a ꝓpetitus quẽ animab ĩdidit ad
ſua coꝛpoꝛa.ſit fruſtra.aĩe tñ repꝛoboꝝ rẽ
nient᷑:nõ ꝓpter eoꝝ cõſolationem:ſed ad

ſue dãn atois cumulũ. Pꝛedicta tñ reſur

rectio erit imediate ꝑ diuinã potentiã fi/
et inſuꝑ in iuſſu xpᷣi:ſicut dicit᷑ad Theſ
ſa.iiij. Jpᷣe dñs in iuſſu ⁊ in voce archan
geli. ⁊ in tuba dei deſcẽdit de celo:⁊ mioꝛ
tui qͥ in chꝛiſto ſunt reſurgẽt pᷣmi.deinde
nos qͥ viuimꝰ qͥ relinqmur ſemel rapie/
mur cuz illis in nubib obuiã xpᷣo ĩ aera
⁊ ſic ſemꝑ cum dño erimus. Textus ſic
exponi᷑a Nico.de lyra. Ipſe dñs in iuſ/

ſu dicẽdo:ſurgite moꝛtui ad iudiciũ:⁊ in
voce archãgeli.ſ.micha elis qͥ eſt necps
eccleſie ſub quo intelligunt᷑ angeli:alij qͥ
miniſteriũ adhibebũt in reſurrectõe col
ligendo pulueres:qqͥ magnũ ſonũ facient
quaſi iudicij pᷣcones.Poteſt etiam aliter
exponi.vt illud dictum. Surgite moꝛtui
ad iudiciũ ſit archangeli michaelis exe
cutiue ⁊ xpᷣi imperatiue:cuiꝰ virtute infi
nita fiet reſurrectio. Et ſic cũ dicit᷑ in iuſ
ſu refert᷑ ad xpᷣm.⁊ qð ſubdit᷑. Et in voce
archãgeli ad michaelẽ archangelũ. Et
in tuba dei. Iſta tuba nõ eſt aliud qᷓ;vox
pᷣdicta que dicit᷑ tuba ꝓpter fiłitudinem
tube materialis veteris teſtamenti qua

fiebat cõuocatio ad conſiliũ: ⁊ pᷣparatio

ad bellũ:⁊ inuitatio ad feſtũ:qꝛ tũc om̃s
cõgregabunt᷑ in iudicio:⁊ armabit᷑ crea/
tura ad vltionẽ inimicoꝝ:⁊ inuitabũtur

iuſti ad feſtũ angeloꝝ. Deſcendetq; xpᷣs

de celo. naʒ iudicabit in foꝛma humana

apparens. ſᷣm ꝙ vicit Ack. i. Hic ieſus qͥ
aſſũptus eſt avobis.ſ.in foꝛma humani/

tatis ſic veniet.ſ.ad indieiuʒ.Et moꝛtui
qui in xpᷣo ſunt reſurgent pᷣmi.Iſta pᷣoꝛi

tas⁊ poſterioꝛitas nõ poteſt intelligiad

actum reſurgẽdi:qꝛ omnes reſurgent in

codẽ inſtanti ſᷣm qð dicit᷑i. Coꝛinth xv

Omnes quidẽ reſurgemꝰ. Et ſubdit᷑ in
momẽto in ictu oculi:ꝓpter qð ſalua me
lioꝛi iudicio videt᷑ mihi ꝙ iſta poꝛitas et
poſterioꝛitas ſit referẽda ad quietem in
chꝛiſto in eiꝰ fide moꝛiẽdo. Deinde nos
ſimul rapiemur cum illis: iam reſuſcita
ti cum ipᷣis obuiã chꝛiſto venienti ad iu/
diciũ in aera: vbi ꝓfert ſententiã iudicij
ſuper vallẽ ioſaphat.vt dictũ fuit Johel.
iij. Et ſic ſemper cum dño erimus:qꝛ ele
cti a xpᷣo nõ ſeparabunt᷑ ampliꝰ: ſed ſem/
per erũt ibi cõiuncti:nõ ſolum in anima
ſed etlam in coꝛpoꝛe. Hec NHico.de lyra.
Bonauent.vero dicit.xliij.iiij.ꝙ in chꝛi⸗
ſto eſt aſſignare noſtre reſurrectiõis du/

plicem cauſam.ſ.cauſaʒ efficientẽ ⁊ fina

lem. Efficientẽ aũt dupliciter aſſignare
aut ſicut pꝛimũ pᷣncipiũ aut ſicut inſtru/⸗
mentũ efficiens. Sicut pᷣmũ pᷣncipiũ eſt
xpᷣs ſm deitatẽ ⁊ tota trinitas f igens⸗
1

De generali reſurrectione

Neut inſtrumentũ eſt vox xpᷣi: ad cuiꝰ p⸗
lationẽ ⁊ vocationẽ moꝛtui reſurget. Si
militer cauſa exẽplarꝭ onplex eſt: vna in
qua res cognoſcit᷑ ⁊ diſponit᷑ ⁊ ſic eſt dei
filius ſᷣm naturã diuinã ⁊ tota trinitas.
alio modo in q̊s inchoat᷑ ⁊ exemplificat᷑.
⁊ ſic eſt reſurrectio xpᷣi:.Quia vt diẽ Au
gu:de tri. Talia erũt coꝛpoꝛa quale xpᷣs
in ſua reſurrectõe mõſtrauit Elñ fuit qͥ̊d
dã exẽplũ in q̊ fuit nr̃a reſurrectio ĩchoa/⸗
ta tanqᷓ; mẽbꝛũ in capite.ſiẽ dicit᷑ Ephe.
ij. Deus cõuiuificauit nos xpᷣo:nos ſibi
pfidẽ foꝛmatã incoꝛpoꝛãdo: cuiꝰ gr̃a ſu⸗
m us ſaluati.ſ.in ſpe:⁊ cõreſuſcitauit ſiłr

in ſpe. Dicit idem doc.ꝙ pᷣus natura re/
ſurgẽt qᷓ; audiãt. Vñ in auditu ſunt duo

ſcʒ receptio ſpeciei in oꝛgano⁊ iudiciũ de
re recepta. Quãtũ ad receptionẽ pᷣced et
excitationẽ:ſed qᷓ;tũ ad iudiciũ ſequet᷑et
ita ad vocẽ xpᷣi fiet reſuſcitatio ad hono
rem ipᷣius hũanitatꝭ in qua fuit moꝛtuꝰ

Vlñ vox iſta erit virtuoſa. Et ideo dicit᷑

iuſſus quaſi pᷣceptũ. Oicet ei ⁊ fiet. Erit
angelica.ideo dicit᷑ vox archãgeli.i.pnci
pis. Erit nibilominꝰſerena.⁊ ideo vox
tube dieit᷑. ⁊ ideʒ multiplici vocabulo ex/
pꝛimit᷑ ad inſinuandũ illius vocis ꝓpꝛie/⸗
tatẽ mulciplicẽ ⁊ dignitatẽ. Jo.v. Holi⸗
te mirari hoc:qꝛ venit hoꝛa in qua om̃s
qui in momẽtis ſunt audientvocem filij
dei. Declarat idem doctoꝛ ꝙ in reſur/
rec tione tria erunt.
Pꝛimum erit coꝛpoꝛis ex pulueribus re
foꝛmatio.

Scðm ipᷣi coꝛpoꝛi refoꝛmato aĩe vnio.
Tertio vnitoꝝ in ſeparabilis colligatio.

Paeꝛimũ erit cõtra naturã.i.cõtra ſolitũ
cur ſum nature:que põt ꝑfecta deſtruere
non tñ poteſt deſtructa reparare. Secũ/⸗
dũ erit ſᷣm naturã:qꝛ aia coꝛpoꝛi optime
oꝛganizʒato:cui deſiderabat vniri vniet᷑.

CTertiũ erit ſupꝛa naturã:ſcʒ ex coꝛrupti

bili fiat incoꝛruptibile. Quia ergo pᷣmũ
⁊ vltimũ nõ eſt a natura.ideo nõ eſt dicẽ
dum reſurrectionẽ eſſe naturalẽ.pꝛimũ

ſcʒ recollectio puluerũ videt᷑ debere fieri

per angelos: Juxta illud Matth.xxiiij.
Mittet angelos ſuos cum tuba ? voce

„

*

magna:⁊ ↄgregabit electos eius a quat
tuoꝛ ventis celiia ſũmis celoꝝ vſq; ad ter

minos eoꝝ.De lyra. Mitter᷑ angelos ſu

os:qꝛ miniſterio angeloꝝ colligent᷑ cine

res moꝛtuoꝝ. Cum tuba:ſicut em̃ in da
tione legis auditus eſt ſonus cerribilis
vt habet᷑ Exo.xx. Ideo audiet᷑ tunc ſoni

tus cõſiłis virtute angeloꝝ factus.⁊ vo⸗/
ce magna. Iſta vox erit vox xpᷣi vocãtis

moꝛtuos ad iudiciũ.Et cõgregabũt ele

ctos eius. Licet enĩ om̃es adducant᷑ad

iudiciũ:tñ electi ſpecialiter adducent᷑ᷣmi
niſterio angeloꝝ: qꝛ erunt cõciues eoꝛũ⸗
A quattuoꝛ ventis celi ia quattuo?ꝛ par

tibꝛ mũdi vnde oꝛiunt᷑ pᷣncipales venti:
et per hoc intelligunt᷑ alie partes oꝛbis
minꝰ pᷣncipales. A ſũmis celoꝝ ⁊c. Iſte

moedus lo quẽdi eſt ᷣm aꝓparentiã: qꝛ ſũ
mum celi videt᷑ eſſe ſuꝑ cemth capitꝭ no
ſtri.terminus aũt celi videt᷑ vbi termina
tur aſpecrus: qꝛ ibi videt᷑ celũ cõiũgi ter
re:licet ſᷣmveritatẽ equaliter diſtet a ter /
ra vndiq;. Eſt ergo ſenſus a ſũmis celo⸗
rum.id eſt: ab omni loco qui ſub celo eſt
adducent᷑ electi ad locum iudicij. Heæ-
Nico.de lyra. Scðm hoc dicit᷑ ꝙ coꝛpo⸗h

ralis recollectio puluerũ nõ fit in inſtan

ti:qꝛ nullavirtus creata poteſt aliqð coꝛ
pus de loco ad locũ tranſferre in inſtanti
ſed virtus angeloꝝ:quoꝝ miniſterio ta /
lis puluis marterialis recolliget᷑. de quꝰ
foꝛmãda ſunt coꝛpoꝛa reſurgentiũ eſt fi /

nita:erit tñ tempus bꝛeue ⁊ in ꝑceptibile
humano ſenſu:qꝛ q;uis hmõi actio ange
loꝝ menſuret᷑ tge ſine euo:menſura tñ ta

lis eſt adeo velox ꝙ excedit oẽm tꝑalem
velocitatẽ ab homie excogitabilẽ. Jdeo
apłs dicit:qð fiet in momẽto. Foꝛmatio
tñ coꝛpoꝛis ⁊ animatio fiet in inſtãti: qi
ſola virtus diuina de pᷣdicto puluere po/

teſt humanũ coꝛpus foꝛmare: ⁊ foꝛmatũ
animare:que quidãvirtuſ eſt ſimpliciter

infinita Et ſi verba apłi referant᷑ ad häc
coꝛpoꝛis foꝛmationẽ:⁊ anĩarũ infuſionẽ
tunc põt cõcedi ꝙ per ictuʒ oculi ⁊ ꝑ mo
mentũ intelligit inſtãtaneã menſurã: nõ
tñ hoc faciet deus in inſtanti ꝓpter nece/
ſi tatem:ſed magis ꝓpter congruitatẽ: vt

et

cier
hi⸗
i
m
0
e

Be generaltreſurrectione

ex hoc ſcʒ magis eluceſcat diuine virtu/

tis ꝑfectio omnẽ virtutẽ creatã excedens
et hoc dico ꝓbabiliter. Et hoc ſufficit in
iſta materia ſupernaturali: ad quam in/
tellectus humanus nõ poteſt ſufficiẽ ter
attingere ꝓ ſtatu miſerie. Circa hãc ma
teriam querit Rich. vtrũ ex materia cu/

inſſibet mẽbꝛi reintegret᷑idem mẽbꝛum

in numero? Et ſoluẽdo dicit ꝙ in mate/
ria mẽbꝛi eſt ↄſiderare ullud qð eſt de ne
ceſſitate ad debitã mẽbꝛi cõſiſtentiã:⁊ il/
lud qð ibi eſt de ſuperfluitate.nam cõtin
git qnq; mẽbꝛũ aliqð plłꝰ habere de ma/
teria qᷓ; ↄueniens ſit foꝛme eius. Pꝛimũ

ergo redibit ad idem mẽbꝛũ in numero:
qꝛ refoꝛmatio debet reſpõdere foꝛmatio
ni. Si tmñ aliter fieret:nihilominꝰ videre

tur quibuſdã ꝙ poſſet idem coꝛpus ĩ nu
mero reſurgere:ex quo rediret totius ea
dem materia in numero:⁊ eadem in nu
mero foꝛma: que ſunt eſſentiales partes
cõpoſitiqð ſentirevidet᷑ Aug.xxij.de ci.
vbi ponit exemplũ de vaſe facto in limo
⁊ poſtea in eũdẽ limũ redacto:⁊ de eodẽ
limo iterũ reparato. Et ibidẽ dicit ꝙ ad
hoc ꝙ redeat ideʒ numero nõ opoꝛtet ꝙ
illa pars materie u⸗ pꝛius erat in fũdo
iterũ ponat᷑ in fundo:ſed ſufficit ꝙ totuʒ
reparet᷑ de toto Et ſimile dicit in li.En/

chiri.c.xci.Si ſtatua inqͥt cuiuſlibet me/

talli ſolubilis:aut igne liq̃ ſceret: aur cõ/

teret᷑ in puluerẽ:aut funderet᷑ in maſſam

2 eam vellet artifex rurſus ex illius ma/
terie quãtitate reparare: nihil intereſſet
ſi ad eius integritatẽ reparate que parti
cula materie cui mẽbꝛo redderet᷑:duzʒ tñ
totũ ex quo cõſtituta fuerat reſtituta re/
ſumeret.ita deus mirabiliter etq; ineffa
biliter artifex:de quo caro noſtra cõſtite/⸗

rat eaʒ mirabilt ⁊ ineffabili celeritate re

ſtituet: nec aliqͥd attinebit ad eius reinte
gritatẽ: vtrũ capilli ad capillos redeãt:

2Z vngnes ad vngues:an quicqͥd eoꝝ pe/

rierat mutet᷑ in carneʒ: ⁊ in partes alias
coꝛpoꝛis reuocet᷑ curante artificis puidẽ
tia ne quid indecens flat. Hec Aug: Di
cit inſuꝑ idem doc.c.pꝛecedẽti. Non aũt
perit deo terrena maceries: de qua moꝛ/

talium creat᷑ caro: ſed in quẽlibet pulue⸗
rem cineremve ſoluat᷑ in quolibet altius
auraſq; diffugiat in quãcunq; alioꝝ coꝛ
poꝝ ſubſtãtiã:vel in ipſa elemẽta vertat᷑
in quoꝛũcũq; animaliũ:etiã hoiuʒ cibuʒz

cedat:carnẽq; mutet᷑ alimonie humane

pũcto tẽpoꝛis cedit:que illam pꝛimitus
vt homo fieret:creſceret:viueret: anima
uit. Hec ille:Sed de etate⁊ quãtitate re
ſurgentiũ iam dicamus:apłls nanq; att.
Ephe.iiij.ꝙ officia:de quib ibidẽ loquit
exercebunt᷑ in eccleſia militã te donec oc/
curramus omnes in vnitateʒ fidei.i.aix
Nico. de lyra qui ſumus vniti in fide et
cognitiõe xpᷣi in virũ perfectũ.i:occurra/
mus xpᷣo venienti ad iudiciũ qui eſt vir
oĩno ꝑfectus: in menſurã etatis plenitu-
dinis xpᷣi:om̃es enim reſurgent in etate.
xxxiij.annoꝝ que eſt etas plene ꝑfecta et
in qua xpᷣs paſſus fuit. Hec Hi.de lyra.

Quod deducens Rich.diſ.xliiij.iiij. ait:

Omnes reſurgent in ſtatu coꝛpoꝛis⁊ na
turalis virtutis quã habituri erant ſi tã/
tum vixiſſent:velquã habuerũt qui tãtũ
vixerũt qui eſt in tẽpoꝛe:ad qð terminat᷑
motus ꝓficiendi:qͥ circiter de lege cõmu
ni eſt illud tẽpus quo xpᷣs moꝛtuus eſt.
Vnde Aug.xxij de ci.ait:Qð cõmemo

rauit apłs de mẽſura etatꝭ plenitudinis
xp̃i ſic accipiamꝰ dictũ: vt nec vltra nec

ifra iuuenilẽ foꝛmã reſurgãt coꝛꝑa moꝛ
tuoꝝ:ſed in ea etate ⁊ roboꝛevſq; ad quã
hic xpᷣm perueniſſe cognouimus. ꝓpter
enim perfectioneʒ nature decet:vt reſur/
gãt in optimo ſtatu coꝛpoꝛis quẽ ha bue⸗
runt:vel ſi tantũ vixiſſent erant naturali

ter habituri. Ille aũt ſtatus eſt in termi/

no motus ꝓficiẽdi:vt dictũ eſt:⁊ ita non

omnes reſurgẽt in equalivirtute naturali

vel ſuꝑnaturali:ſed oẽs reſurgẽt in natu

rali virtute quã qᷣlibet habiturꝰerat vel
habuit in termino ſui ꝓfectus:⁊ illud tẽ

pus fere idem eſt q;tuʒ ad oẽs.ideo oẽs
dicunt᷑ reſurrecturi in eadẽ nocte. Et di/

xi fere qꝛ tẽpus menſurãs motũ ꝓfectus

in omnib hominiby nõ eſt punctualiter
equale.Hec Rich. M gẽ etiã.i.c.di.xliiij
dicit: Omnes eni in eadem erg te rſin/
iiij

BDe generalireſurrectione

gent in qna chꝛiſtus moꝛtuus eſt⁊ reſur
rexit cuiuſcũq; etatis moꝛtui fuerint:ſed
non oẽs eandẽ ſtaturaʒ coꝛpoꝛis obtine⸗
bũt. Vnde apłs nõ ait. In menſurã coꝛ⸗
poꝛis ⁊ ſtature:ſʒ etatis.Sed vt ait Ri⸗
char.qlibet reſurget in illa qlitate et ſta⸗

tura q̃ vnicuiq; debebat᷑ intermino mo/

tus ꝓficiendi ſpᷣm naturalẽ virtutẽ calo/
ris extendentis humidũ ⁊ humidi ſuſci
pientis extenſionẽ:natura nõ errante vel
per aliqð accidẽs innaturale nõ impedi
ca:qꝛ per reſurrectionẽ nõ reducet᷑tantũ
modo idem in ſpecie:ſed etiã in numero
2 ideo rationale eſt vt nõ tantũ reſurgat

in ſtatura que debet᷑ ſpeciei ſed etiã in il

la que debet᷑ indiuiduo. Si aũt per erro/
rem naturevel nimiã ſuperabundãtiam

materie eſſet indebitus quãtitatis exceſ

ſus vel diminutio ſeu defectus diuina po
tentia ſupplebit vel reſecabit. Hec ille.
Itẽ idem dicit. Viri reſurgẽt in ſexu vi/⸗
rili ⁊ femine in femineo:qꝛ hoc exigit na
tura indinidui ⁊ cõgruit ꝑfectioni ſpeci
ei ⁊ erit occaſio laudãdi ſapientiam dei⸗

Vnge qᷓ;uis mulier generet᷑ pꝛeter inten

tionẽ particularis nature:eſt tamẽ de in
tentiõe nature vniuerſalis que vtrũq; ſe
Cum reqrit ad ꝓerfectionẽ humane ſpeci
ei. Hec erit poſt reſurrectionẽ in iſto ſe/
xu cõfuſio:quia ſicut dicit Augu.nõ erit
ibi libido que eſt ↄfuſionis cauſa:nã pꝛi
uſq; peccaſſent vir ⁊ femina nudi erãt et
nõ cõfundebant᷑. Vnde nec poſt reſurre⸗

ctionẽ opus erit veſtibus pꝛo tegumẽto:
ſed tamẽ amitti erũt lumie ſicut᷑ veſtimẽę

to. Hec ille. Reſurgẽt inſuꝑ coꝛpoꝛa ele
ctoꝝ ſine defoꝛmita te:vñ ſicut accipi po
reſt ex ſentẽtia Augu.xxij.de ciuioĩs de
foꝛmitas reducit᷑ vel ad illã q̃ eſt ex par/
te coloꝛis:vel ad illã que eſt ex parte figu
re:vel ad illã que eſt exparte diminutio /

nis partiũ: vel ad illam que eſt ex parte
ſuꝑabundãtie. Dico ait Richar.ꝙ quo/

cunq; pᷣdictoꝝ modoꝝ defoꝛmitate acce
pta coꝛpoꝛa electoꝝ ſine omi defoꝛmita⸗
te reſurgent: quia oĩs deſoꝛmitas ad ali

qð vicium nature ꝑtinet. TUnde Augu.

in Enchyridion et recitat magf in litte/

ra di. xliiij. circa finẽ. ca. ij. Reſurgẽt ſcõp
coꝛpoꝛa ſine vllo vicio:ſine vlla defoꝛimi/

tate ſicut ſine vlla coꝛruptioe:onere:dif⸗
ficulta te:ſicut plus dicet᷑ infra. Un Bo/⸗/
nauẽ.tractãs huiuſmodi reſurrectionẽ ⁊
ſi humoꝛes reſurgẽt ⁊ ſimiliter rerũ inte
ſtina:capilli:vngues: et talia:dicit ꝙ de
veritate nature humane aliqͥd dicit᷑ tri⸗
pliciter ſcʒ aut q;dtum ad eſſe neceſſariuʒ
ſicut ſunt pᷣncipalia mẽbꝛa:aut q;tuʒ ad
eſſe completũ:vt ſunt illa que faciunt ad
coꝛpoꝛis perfectionẽ.aut qᷓ;tum ad eẽ de
coꝛũ:pᷣma neceſſa riũ eſt reſurgere ſᷣm to⸗

talitatẽ:ſed alia cõgruũ eſt refſurgere ſᷣm

ꝙ faciunt ad cõplementũ:⁊ decoꝛem.Et

qꝛ humoꝛes faciũt ad plenitudinẽ ⁊ inte

gritatẽ:reſurgẽt in tanta quãtitate quã/
ta cõpetit coꝛpoꝛi Vnde nõ opoꝛtet ꝙ to

tus ſanguis quẽ qᷣs amiſit per minutio/

nem reſurgat ſed quãtũ cõgruit. Simili
ter de carne que fluit ⁊ refluit iudicandũ
eſt Similiter reſurgẽt inteſtina que erũt
plena nobilibꝛ humoꝛiba que reddẽt to⸗
tum coꝛpus agilius. Capilli vero ⁊ vn⸗
gues ſunt ad oꝛnatũ:ideo reſurgẽt ad oꝛ
natum ⁊ pulchꝛitudinẽ coꝛpoꝝ electoꝛũ

Lu.xxi Capillus de capite veſtro nõ pe/
ribit. Hoc ait Nico.de lyra inquit xpus

ad declarandũ veritatẽ future reſurrecti

onis per quã reſurgẽt in electis nõ ſoluʒ
ula que ſunt de neceſſitate nature huma

ne:ſeꝗ etiã ea que faciũt ad decoꝛẽ cuiuſ⸗
modi ſunt capilli. Hec ille ⁊c. Queritur
hic q̃re reſurrectio coꝛpoꝝ differtur vſq;

ad generalẽ oĩium reſurrectionẽ? Reſpõ

deo ꝙ coꝛpoꝛa habẽt quandã cõtinuatio
nẽ ⁊ cõuenientiã: qꝛ ſ̃ᷣm illa deus ex vno

hoĩe fecit genus hũanũ ſicut dicit᷑. Act᷑.
xvij.dicẽte paulo.Fecit deus ex vno hu,-

manũ genus oẽ:vnde oẽs hoĩesſimul fu
erũt ĩ vno hoĩe materialiter ſiue oꝛigina
liter ſm coꝛpoꝛa ⁊ etiã oĩa ſimul fnerunt
in materia ⁊ in oꝛiginali pᷣncipio ⁊ ſic oe
us fecit quodãmodo ſimul oia coꝛpoꝛa
hominü:ſed nõ ſic eſt de aiabus immo fe
eit eas ſigillatim nec condite ſunt in ali
quovno ſimul:ſed qnotidie a deo creant

de mhilo: 2 ideo cũ ſit cõuenientia inter

Be ſinali diiudicatione

oꝛiginem ſiue ꝓductionem ⁊ cõſumma/

tionẽ que eſt per gloꝛificationẽ:ↄgruit ꝙ
coꝛpoꝛa gloꝛ iſicent᷑ ſimul ⁊ ſimul intrent
celum empireũ ꝓpter cõnexionẽ quã ha/

bent. Anime aute ⁊ ſij tim ⁊ ſucceſſi/
ue.Aliqui tamẽ ex ſingulari pᷣmio etiaʒ

ſᷣm coꝛpul ſunt in celo empireo:ſicut coꝛ

pus xpᷣi ⁊ beate virgenis ⁊ alioꝝ qui ſur
rexerũt cuʒ xpᷣo vt eſſent veri teſtes reſur
rectionis ſᷣm quoꝛundã opinionẽde qua
vide in tertia parce ſancti Tho.q.liij.ſar
ti.iij.ad.ij. Sciendũ quippe eſt poſt bec

ꝙ reſurrectio ſiue reſumptio coꝛꝑis glo/

rioſi neceſſaria eſt aie iam beate ad con/
ſummationẽ et ſubſtãtialẽ ꝑfectionẽ ſue
beatitudinis:ita ꝙ ante nõ habet ſuã to
talem ſubſtantialẽ beatitudinẽ ĩmo ſem
per expectat cõſummationẽ ſuam in illa
vſq; ad coꝛpoꝛis reſumptionẽ:ſed tũc im
plebitur ⁊ cõſummabit᷑ ita ꝙ plus nõ ex/
pectabit. Aiĩa ergo poſt coꝛpoꝛis reſum/
ptionẽ erit beatioꝛ qᷓ; ante.Et hoc dupli
citer ſcʒ extenſiue et intẽſiue. Extenſiue
qꝛ in plurib:qꝛ tunt erit beata in ſe:hoc

ACinponis Pelie et in bonis coꝛpoꝛis:
n

tũc em̃ erit pᷣmiata ſicut meruit ſcʒ in coꝛ
poꝛe. Et ꝙ aia beatiſicet᷑ in coꝛpoꝛe hoc
exigit natura aĩe que eſt foꝛma coꝛpoꝛis
hoc etiã exigit ratio meriti ꝙ neceſſario

eſt aĩe in coꝛꝑe. Scðo beatitudo aĩe erit
ma ioꝛ inteniiue:qꝛ aĩa ꝑfectioꝛ eſt in ſuo

eſſe naturali:⁊ in ſuo poſſe:qñ eſt coꝛpoꝛi
gloꝛioſo cõiuncta qᷓ; quãdo eſt ſeꝑata:et
ideo ꝑfectius operaf. Quãdiu em caret
coꝛꝑe gloꝛioſo fertur appetitus eius ad
aliud extra ⁊ extra deũ:⁊ ideo neceſſario
appetitus aĩe ⁊ intentio diſpergit᷑ ⁊ diui
ditur:⁊ ideo nõ ita intenſe ⁊ ꝑfecte per co

gitationẽ ⁊ amoꝛẽ fertur in deum: cũ aũt

ↄiungit᷑ coꝛpoꝛi gloꝛio ſo intentio aie nõ
diſpergit᷑ ad aliquid extra deum et extra
ſe ad aliquid nõ habitũ ⁊ ſic tollitur na/
turalis imꝑfectio aĩe q̃ retardabat ⁊ im/

pediebat ne poſſet in ꝑfectioꝛẽ actũ. Tol

litur etiã inquietudo appetitus ⁊ intẽti/
onis aĩe:quia totum iam habet qð axpe
tebat ⁊ deſidera bat:et ſic tollit omne qð

erat impeditiuũ cõſummationis beati/⸗

tudinis ⁊ ſic patet quomodo reſumptio
coꝛꝑis gloꝛioſi facit ad beatitudinẽ ani⸗
me intenſiue et extenſiue. Et hoc eſt qð
ait beatus Anſelmus lib.de ſimilitudi/
nibus. Cõſtat aĩias ſanctoꝝ qui iam ce/
leſtia tenent: necdũ plena felicita te frui
donec incoꝛrupte coꝛpoꝝ ſuoꝛũ potiant᷑.
Et ſic patet de reſurrectiõe generali.

Ecũdo dicẽdum
ſ eſt de finali diiudicatione de
qua tractat magiſter di. xliiij.

quarti vbi ſticit ꝙ dño adueniente ad iu

diciuʒ pᷣcedet eum ignis quo comburet᷑
facies mũdi huius:⁊ peribit celum ⁊ ter
ra dicẽte beato Petro in ſecũda canoni/
ca.ca.vlti. Adueniet autẽ dies dñi ſicut

fur in qua celi magno impetu tranſient:

elemẽta vero caloꝛe ſoluent᷑ et terra et ea
que in ipſa ſunt oĩa opera exurẽtur. Qð
exponens Nico.de lyra ait.Adueniet au
tem dies dñi.i.dies iudicij qui dicit᷑ dies
dñi:quia tunc in cibus fiet volũtas eius
in punitione maloꝛũ ⁊ pᷣmiatione bono

rum.Et ſubditur modus veniẽdi cũ dici

tur:vt fur.i.repente ⁊ ex impꝛouiſo ſicut

ꝛa nemo ſcit. In quo celii.ſuperioꝛ pars
aeris ⁊ inferioꝛ magno impetu trãſient a

ð

△

*
₰ J„ „ 7

dicit Math. xxiiij. De die autẽ illa ꝛ; bo

ſtatu in quo nunc ſunt per impetũ ignis

cõflagrationis Elemẽta vero caloꝛe ſol
uent᷑q.d. Hon ſolum aer ſed etiã cetera
elemẽta igne purgabunt᷑ CTertia ⁊ ea ⁊ẽ
id eſt nõ ſolum terra:ſed oĩa que in ipſa
ſunt facta ⁊ de ipſa ꝓducta exurent᷑. Hec
ille. Vbi notandũ eſt ꝙ duo erũt iudicia
Vnum ꝑ aquã ⁊ aliud per ignẽ. Pꝛimũ
factũ eſt per aquaʒ. Scðm fiet per ignẽ.
In pᷣmo enizʒ ſtatu viguit luxuria in qua
ſunt duo ſcʒ ardoꝛ ⁊ fetidas ꝓpter qð fie
bat purgatio ꝑ aquã que eſt refrigerans
⁊2 mũdificãs. In vltio ſtatu vigebit aua/
ritia vnde erũt hoĩes infrigidati frigidi/
tate auaricie et defectu charitat; Mat.
xxiij. Quoniã abundabit iniquitas re/
ri. charitas multoꝝ ꝓpter qꝗð erit purga
tio per ignẽ qui habet cõtratiã quakhta⸗

—
.

tem. De iſto igne dicit Richar. ꝙ erit ſu//

De finali diiudicatione

Pernaturalis. Ait em di. xlvij. Videtur
mihi dicendũ ꝙ iliius ignis ꝓductio ſu.
pernaturalis erit: ⁊ cũ hoc erit aliqua na
uralis aptitudo ad illã operationẽ ad
qua applicabit᷑ a diuina virtute pᷣncipa/
liter mouẽte:qꝛ ignis ille erit virtute illi
us inſtrumentũ:erittñ ille ignis eiuſdeʒ
ſpeciei cũ igne elemẽtari Bonauẽ. dicit
ꝓꝙ eſt loqui de igniũ ↄflagratione q;tum
ad inchoationẽ ⁊ ꝓgreſſum ⁊ cõſumma

tio nẽ. Quantũ ad inchoa tionẽ dieendũ

eſt ꝙ a vircute ſupꝛa naturã eſt. Q eniʒ
ignis ſic agat nouo ⁊ inſolito modo con
inedo ⁊ lic multiplicãdo hoc non eſſet
niſi aliqua virtus noua aſſiſteret. Que
autẽ ſit illa ipᷣe deus nouit.Quantũ aũt
ad ꝓgreſſum qui eſt purgare:vrere: ſub/
tiliare:dicendũ eſt ꝙ hoc eſt a virtute na
turali. Sed q;tum ad cõſummationẽ vt
ſcʒ purgata ſint incoꝛruptibilia ⁊ ipſoꝛũ
ꝗlitates mutate hoc eſt ſupꝛa naturã ꝓg
nis igit᷑ iſte aſcẽdet tantũ quantũ dourãt

cxoꝛꝑa cõſumptibilia:⁊ quãtũ durat ſpa/

ciũ cõtinens elemẽta:aſcẽdet flamma et
vlterius nõ ꝓcedet. Eñ illius ignis du/

plex erit purgatio. Vna eſt a vetuſta te

coꝛruptionis ⁊ hec eſt in oĩibus elemẽtis
que erũt incoꝛruptibilia poſt reſurrectio
ne: 2 q;tum ad hanc aſcẽdet vſq; ad vlti
mũ ſpere ignis. Alia eſt purgatio a fedi
tate peccati q̃ ſe extendit per aerẽ caligi/
noſum nõ ꝙ in ipſo aere ſit peccatũ:ſed
quedã feditas cõtrabit᷑ in loco ex pctõ:⁊
ita ex fumo ſacrificioꝝ exhibitoꝝ idolis
quodãmodo eſt aer infectus:⁊ q;tum ad
iſtã purgationẽ tantũ aſcẽdet q;tum aq
diluuij aſcenderũt. Hec ille. Et Richar
querẽs de hoc igne an pᷣcedat iudiciũ di
cit:ꝙ ignis ille q;tum ad ſui iudiciũ pᷣce
det iudiciũ:iuxta illud ps. Ignis añip/
ſum pcedet qᷓ;tum ad ꝓgreſſum cõco mi
tabit᷑ iudiciũ Sequit᷑ vero q;tuʒ ad ſue
oꝑationis cõplementũ: vt em aliqͥ dicũt
illo igne incipiẽte mundũ purgare in ſu
perioꝛi parte q purgãda eſt xpᷣs incipiet
venire ad locũ iudicij ⁊ ſtatim ad eius pᷣ
ceptũ motus celi ceſſabũt ⁊ reſurgẽt qui
gunc inuenien? moꝛtui ⁊ illi tũc inneniun

tur qui viuẽtes valde cito moꝛien pter
ceſſationẽ motus celi:⁊ etiã vt volũt qui
dam ꝓter diſtenperantiã caloꝛis qui ex

tunc erit in loce habitatiõis hominũ qᷓ;

uis adhuc vſq; illuc ſubſtãtia ignis pᷣdi

cti nõ ꝑuenerit:⁊q̃ſi ſtatim poſt pᷣdictus
ignis deſcẽdet ⁊ incinerabit coꝛpoꝛa eo/⸗

rũ ⁊ purgabit illud qð inueniet purgan/
dum in electis:Quo facto ſtatim reſur/

gent ⁊ tunc illu⁊ alij electi qui parũ ſur/
gent ante eos rapient᷑ ſimul obuiaʒ xpᷣo
in aera. Et hec oĩa fient anteqᷓ; xpᷣs ꝑue
niat ad locum iudicij:⁊ ſic patet ꝙ xpᷣus
veniet ad locũ iudicij ſucceſſiue ſicut ſuc
ceſſiue in celũ aſcẽdit: de quo dicit᷑ Act᷑.
i. Sic veniet quẽadmodũ vie.eũ in ce/
lum. Huius purgatiõis per ignẽ cauſã
⁊ rationẽ idẽ doc.aſſignat di.Phs dicit.
ij.phiſicoꝝ ꝙ nos ſumus quodamodo fi
nis oĩum ſcʒ rerũ coꝛpoꝛaliũ:⁊ ideo con⸗
ueniẽs eſt ꝙ cũ homo per reſurrectiouẽ
gloꝛioſam innouabit᷑:mũdus etiã inno/
uabit᷑ innouatiõe cõueniẽte ꝓ illo ſtatu.
Vnñ Apocał xxi.dici. Ecce noua facio
oia.Et qꝛ pᷣdictã hoĩs innouationẽ pᷣce⸗

dit purgatio duplex ſcʒ ab ĩpuritate coꝛ/
ruptibilitatis ⁊ culpabilitatis ſic conue
niẽs eſt vt pᷣdictã mũdi inouationẽ pur/

gando ab impunitate duplici coꝛrumpẽ
te duabus hoĩs impuribo pᷣdictis. VUna
eſt impuritas elemetoꝝ que per mutuaʒ

actionẽ ⁊ paſſionẽ ſeſe alterãt in cõfinijs
ſuis ᷣm ph̊m iu pꝛimo metheoꝛoꝝ ſic ꝙ

nullũ elem entoꝝ eſt in puritate ſue natu

re ⁊ hec impuritas coꝛreſpõdet coꝛrupti

bilitati coꝛꝑis humani:qꝛ talis elemẽto

rũ cõfuſio eſt ꝓ coꝛruptibili vita cõueni/
ens. Eſt quedã impuritas alia coꝛreſpõ

dens culpabilitati hoĩs: ⁊ illa eſt quedã
indignitas ad ſuſceptionẽ innouatiõis

pᷣdicte ꝓpter pctã in hac parte mundi cõ

miſſa longo tꝑe taʒ ab hoĩbus qꝙᷓ; ab an⸗
gelis quoꝝ mõ cõis eſt habitatio in iſto
aere caliginoſo. Purgatio aũt mãdia pᷣ
ma impuritate erit ꝑ ſeparationẽ cuiuſ⸗
cũq; nature extranee ⁊ diſpoſitionis coꝛ
ruptibilis a quolibet elemẽto Purgatio
aũt a ſcða ĩpuritate erit q̃dã mũdirecõ:

ra eſt eiuſdẽ nature cõgregare partes et
diſpoſitiones extraneas ſegregare vt do

cet experiẽtia ⁊ in purgatione auri etar /
genti. Et ideo talis purgatio cõuenien/

ter fiet per ignẽ.Etiã ad purgandũ mũ
duʒ ab alia impurittate magis cõgruus

eſt ignis qᷓ; aliud elementũ:qꝛ pectã com

mittunf ex inoꝛdinato amoꝛe qui eſt ig/

nis ſpũalis immũdus.Et ideo ad reco⸗
ciliandũ mundũↄtra ullã indignitatẽ cõ
ueniẽs erit ignis ſicut inſtrumentũ:quia

ignis inter alia elemẽta magis repꝛeſen

tat q̃licates coꝛpoꝝ gloꝛioſoꝝ ꝓpter eius
luminoſitatẽ:ſbᷣtilitatẽ:⁊ actualicatẽ ⁊c.
Hic ignis purgare incipiet a parte ſupe

rioꝛi qᷓ purgãda eſt vt dictũ eſt vt veniet

deſcendẽdo ſucceſſiue inferius.Et ratio
eſt:qꝛ in medio interſtitio aeris eſt cõois

habitatio demonũ vſq; ad iudiciũ ⁊ pᷣus
pecauit malus angelus qᷓ; homo. Alia

rõ eſt ad ſignificãdũ ꝙ ille ignis nõ aget

tm̃ in virtute naturali ſed vt inſtrumen/
tũ diuinevirtutis. Ignis em̃ per naturã
tẽdit ſurſum:nõ deoꝛſũ ꝓlle tñ ignisinul

lius elemẽti deſtruet eſſentiã ſic nullã ra
refactionẽ faciet in aere niſi illã que cõpe

tit nature ignis in ſua puritate et ille re/
ducet partes terre ad terrã:etc partes aq̃ᷓ
ad aquã ⁊ cõdenſabit᷑ aqua ſᷣm ꝙ cõpe/
tit nature aq̃ in ſua puritate. Cauſa aũt

quare poſt iudiciũ elemẽta manebũt in

eſſentijs ſuisa ⁊ qlitatibus actiuis ⁊ paſſi
uis in eſſe cõpletiſſimo:⁊ tamẽ nõ ſe alte
rabũt:eſt:qꝛ deus ſuꝑnaturaliter a mate
ria elementoꝝ remouebit pᷣuationẽ q̃ ne/
ceſſaria eſt ad tranſmutationẽ naturalẽ:
ſicut dicit᷑pᷣmo phiſicoꝝ. Pꝛeterea inſflu
entia generalis pꝛime cauſe ſine q̃ nuila
creatura põt in ſuã actionẽ nõ aderit ele
mentis ad hoc vt agãt ⁊ patianf̃ adinui
cẽ:⁊hec cauſa ſufficeret ſi nulla alia pone
ret᷑ Quõ aũt moꝛient᷑ qͥ parũ añ iudiciũ
viuẽt declarar Richar ponẽdo opinionẽ

ſatis ꝓbabilẽ. Dicit em̃ ꝙ aliqͥ dicunt ꝙ
antecq;ᷓ ceſſet motus celi oẽs hoĩes erunt
moꝛtui:q; añ ceſſationẽ mot? ei?erit qda

rr re e.
Be finali duudicatione
tillatio ad ſimilitudinẽ illius qᷓ recõcili
unt᷑ eccleſie ꝓphanate. Et qꝛ ignis natu/

diſtemperãtia in aere ꝑ caloꝛis exceſſun
ꝑ quẽ oẽs hoĩes qͥ tũc inueuien viui mo
rient᷑:⁊ ᷣm hoc ꝓtãto dicit᷑ ꝙ aliq inueni
ent᷑ viui in aduẽtu iudicis:qꝛ aliqui erũt

adhuc viuẽtes valde parũ añ iudicis ad

uentũ:⁊ etiã añ ignẽ ↄflagratiõis:qui iñ
moꝛient᷑ parũ añ qᷓ; xpᷣs veniat ad iudiciũ
⁊ anteqᷓ; veniat ignis pᷣdictus.Coꝛꝑa tñ
illoꝝ qͥ viui iuenient᷑ parũ añ aduentũ iu
dicis ꝑ illũ ignẽ incinerabunt᷑. vt moꝛe
alioꝝ a cinerib ſit reſurrectio eoꝛũ et ſie
erit actio ignis pᷣdicti añ idiciũ:⁊opinio
videt᷑ſatis ꝓbabilis.Purgato vero muũ/
do ꝑ ignẽ ait mgr̃:⁊ ad iudiciũvemente
dño emittet᷑ vox illa magna q̃ reiurgen
oẽs moꝛtui:⁊ tũc miniſterio angeloꝝven
tilabit᷑ area:qꝛ boni ↄgregabunt᷑ ei de c/
tuoꝛ partibo oꝛbis angelico miniſterio:q̊
⁊ rapiant᷑ obuiã xpᷣo in aera:repꝛobis in
terra quã dilexerũt remanẽtibo:hec mgr̃.
Dicit etiã Richar.ꝙ ignis ille de quo di
ximus repꝛobos cruciabit etiã aũ iudici
um:qꝛ ſtatim cruciabit eos cũ reſurrexe/
rint:ſedẽte etiã iudice igne illo cruciabũ
tur ⁊ nõ igne infernali vtvidet᷑:qꝛ ille ig/
nis nõ exibit de inferno:ſed tũc ignis cõ/
flagratiõis vicẽ eius ſuꝓplebit:cruciabit
etiã eos poſt iudiciũ:qꝛ oẽs repꝛobos cũ
oĩbuſ mũdi ſoꝛdib inuoluet ⁊ pᷣcipitabit

in infernũ:qꝛ qð in illo igne erit impurũ
virtute diuina ſegregabita puro ⁊ deſcẽ

det in infernũ ad augendũ imꝑpetuũ re

pꝛoboꝝ cruciatũ. Hec eſt incõueniens ꝙ&

duplici igne crucient᷑: ĩmo rõnale eſt vt
poſt iudiciũ eoꝝ cruciatus augeant᷑. Ille
autẽ ignis qͥ de parte materie cuinſſibet
elemẽtoꝝ ſuꝑnaturaturaliterꝓducet᷑ ſᷣm
ſuã puritatẽ nõ deſcẽdet in infernũ ſed ꝑ
acto cõplete purgatõis officio in pᷣiacẽte
materiã reſoluetet trãſmutabit᷑: pars in
terra pura ⁊ pars in aquã purã ⁊c.et fiet
iſta reſolutio ⁊ trãſmutatio ſi upnaturali
vᷣtute ſicut ꝑ eã ille igniſde pᷣdicta mate
ria ꝓducet᷑hec Richar. O aũt dicit be⸗

atus Pe. ꝙ celi ardẽtes ſoluent̃᷑ nõ eſt in

q̃t Bona. intelligẽdũ de illis celis q ſun
incoꝛruptibiles: ſed de celo aereo ⁊ ig
neo ⁊ hoc vocat ſcriptura celos ſm ulud·

Befinali diiudicatione

Maatth. xiij. Volueres celi comederunt
illud. Si exiã inueniat᷑ ꝙſſtelle cadent de
celo intelligit᷑ de celo aereo:⁊ ſtelle vocã

tur aſſub:qꝛ habẽt ſiłitudinẽ ſtellaꝝ.Et

ſᷣm vulgare opinionẽ:dicunt᷑ſtelle cade/
re:qñ aſſub deſcendit:⁊ ſcriptura confoꝛ
mat ſe modo cõi loquẽdi.Tunc aũt ma
xime fiet talis impᷣſſio: qꝛ ignea qᷓntitas
abũdabit.⁊hoc faciet dñs ad rerroꝛẽ pec
catoꝝ. Hec Boñ. Ideo dicit᷑ ꝙ ante ſuꝑ/
naturalẽ ꝓductionẽ ignis cõflagratiõis
ait Rich.generaliter ad actionẽ coꝛpoꝝ
celeſtiũ tam vehemens caliditas ⁊ ſicci/
tas que erũt cõgrua diſpoſitio ad ignis
pᷣdicti ꝓductionẽ: ꝙ deſinẽt generari ar

cus nubiũ qͥ generant᷑ ex nubis raratiõe

⁊alie impᷣſſiones humide:⁊ generaliter

aſſub deſcẽdens in tanta multitudine

appa rebit aſpicientib ꝙ ſint ſtelle de ce/
lo cadentes. NHec ille:Tunc eni verifica
bi illud Luce.xxi. Erũt ſigna in ſole et
luna ⁊ ſtellis:⁊ in terris pᷣſſura gentium
pꝛe cõfuſione ſonitus maris ⁊ fluctuũ a/
reſcentib hoĩb pꝛe timoꝛe ⁊ expectatiõe
que ſu ꝑuenient vniuerſo oꝛbi. Nam vir
tutes celoꝝ mouebunt᷑⁊ tunc videbũt ſi
liũ hoĩs ⁊c. Vt enĩ ad hunc aduentũ iu
dicis nos pᷣparemus diuina ꝓuidẽtia ea
que pᷣcedere debent iudiciũ nobis denũ/
ciat᷑. Johel.ij. Sol cõuertet᷑ in tenebꝛas
2 luna ĩ ſanguinẽ anteqᷓ; veniat dies dñi
magnus ⁊ hoꝛribilis. Sed querit᷑ qua

re deus iſta pᷣmittere diſpoſuit. Reſpon/

det᷑ ꝙ chꝛiſtus hoc diſpoſuit ad pᷣnũcian
dũ futura mala:dicente Gꝛeg. Vltima
tribulatio multis tribula tionib pꝛeue/
nit᷑ ⁊ ꝑ cremẽta maloꝝ que pᷣueniẽt iudi
cant᷑ mala ꝑpetua que ſubſequunf. Se/⸗
cũdo ad puniẽdũ pꝛemiſſa facta. Vnde
Gꝛego. Et qꝛ in cunctis deliquimus:in
cunctis ferimur. omnia enĩ que advſum
vite accepimus cõuertimꝰ ad vſum cul/
pe.⁊ ideo ſequit᷑ ꝙ que ad vſum pꝛauita
tis infleximus ad vſum nobis cõuertun
tur vltionis. Tertio ad cõcutiendũ ho/
minũ coꝛda.vnde Beda. Apꝛopinquã
te ſuo termino elemẽta quaſi pauida nu
tã t⁊ tremũt:qᷓ; tuʒ ergo erit timendũ ho/

mini. Quarto ad oſtend endũ diuinũʒe

lum:vt oſtẽdãt ſe creature parate ad vl/

ciſcendũ creatoꝛẽ de hoſtibi ſuis:ſicut fit
in pꝛelijs quia amici oſtendũt ſe cum ar

mis paratos ad pugnã cõtra inimicos.

Sic tunc creatura deſeruiens ſuo facto/
ri exardeſcit in toꝛmẽtis aduerſus iniu/⸗
ſtos. Sap.vi. Quia accipiet armaturã
zelus illius:⁊ armabit creaturã advltcio/
nem inimicoꝝ. Sapᷣ.v. Hoc ad amouẽ/
dum noſtrũ affectũ a mũdo. Gtego.De/⸗
us ac redẽptoꝛ noſter paratos nos inue/
nire deſiderãs que mala ſequunt᷑ſeneſcẽ
tem mundũ denũciat:vt nos ab eius a/⸗
moꝛe cõpeſcat. Erunt ergo ſigna:de qui
bus Matth. xxuij. Sol obſcutabit᷑:⁊ lu
na nõ dabit lumen ſuũ:⁊ ſtelle cadent de
celo. Obſcura tio ſolis erit tunc ex ꝓpꝛij
luminis ſubſtractiõe: qꝛ ſᷣm glo.ſol et lu⸗
na ⁊ ſtelle ad tpᷣs ꝓpꝛio lumine puabunt᷑:
nõ quidẽ naturalłr ſicut modo fit qñ cõ/
tingit eclipſis:ſed ſicut in moꝛte xpᷣi ſol
factoꝛi ſuo cõpatiẽs totus ſuꝑnaturali
fuit obſcuratꝰ:ſic in mũdi termino hoĩp
quo ſol factus fuit:qͥ multiplicibꝛ malis
grauabatr᷑ obſcurabit᷑ generaliter in vni/
uerſo mũdo.Et qꝛ luna ⁊ ſtelle a ſole lu/

men recipiũt ſole obſcurato:⁊ ipᷣe obſcu⸗/

rabunt᷑ Sicut eni hoĩe bñ inſtituto ĩ ſta

tu innocẽtie ſol ei ampliꝰ lucebat:⁊ hoĩe

ſtante ſol in ſuo pleno lumie ſtetit.ſic po
ſtea hoĩe cadẽte a ſue lucis plenitudie ce/
cidit:ſic ⁊ hoĩe turbatõi maxime appꝛo⸗
pinquãte:luce ſua ad tpᷣs:vt malũ ſibi fu
turũ denũciet pᷣuabit᷑ vt vnicũ dñi aduẽ
tũ denũciet:ne ex inſperato veniat iudi/
care.Et ſtelle cadẽt de celo ad ſenſũ pᷣus
expoſitũ. Erũt ̊ ſigna in ſole ⁊ luna:nõ
ſicut in tꝑe Yoſue quo fuit ſolis ſtatio:qꝛ
tũc lucebat.nec vt tꝑe Ezechie quo ſol re

troceſſit.x.lineis: qꝛ etiã tũc lucebat:ſed

ſicut in moꝛte xpᷣi Poſuit ̊ terroꝛẽ ſigno
rũ pᷣcedẽtiũ in luminariũ mutuatõe. cõ⸗
ſequẽter ponit meroꝛẽ hoĩuʒ hoc viden/

tiũ ex ꝑturbatiõe. Erit enĩ multiplex tri

bulatio in heĩbus etiã ꝑfectis Joh̊.xvi.
In müdo pꝛeſſuraʒ habebitis. Pꝛeceſſit

enĩ triplex tribulatioꝛ ſequet᷑quarta om

tſi
nar
0g.
co⸗
niu

io
ous/
Dey/
ine,
neſe⸗
ilsg
decl
brlu
ende
Peh
G
dhart:

ſſa
turlt
hoip
wals
nd
ſolel⸗
kob
vitt
Hthoi
ſſe
Necs
ig⸗
iſhin
ſiade⸗
gtiui
üe
ungi⸗
Mrog
oſolt
R
iſns
e
pin
brn
dNR

nium crudelioꝛ. Pꝛima fuit tirannoꝝ cõ
tra martyres. Secũda hereticoꝛũ cotra
cõfeſſoꝛes. ertia ipocritarũ cõtra ſim/

plices. Quarta erit antichꝛiſti contra fi/⸗
deles. Hec ſunt quatuoꝛ vẽti ⁊ quatuoꝛ

beſtie que pugnabãt in mari: ⁊ qrta erat
ſeuiſſima Damelis.xij.qꝛ tunc erit tem/

pus quale ante nõ fuit etiã vt ſi fieri po/⸗
teſt in erroꝛẽ mittant᷑ electi.Dicit tamẽ.

Nico.de lyra ſuꝑ Matth.xxiiij.ꝙ poſt
tribulationẽ antichꝛiſti anteqᷓ; appareãt
manifeſta ſigna iudicij erit tepus bꝛeue
in quo poterũt illi qui decepti fuerint ꝑ
antichꝛiſtũ penitere:⁊ iſtud tẽpus vt di/
cit quidã nõldurabit nili per/xl. dies vel
circiter. IJdeo dicit᷑ Matth.xxiiij. Sta/⸗
tim poſt tribulationẽ illoꝝ dierũ.i.tẽpo/
re paruo elapſo poſt tribulationem anti/
xpᷣi apparebũt figna manifeſta ꝓ inqui
iudicij. Et ideo ſubdit᷑:ſol obſcurabi ⁊c
ſicut pꝛius dictũ eſt ⁊ virtutes celoꝝ mo
uebunt᷑ qꝛ angeli frequẽtius ſolito moue

bunęj ex diuina volũtate ad faciendũ mi

raculoſas traſmutatiões in elemẽtis ad

incutiendũ hominib timoꝛẽ indicis ve

nientis. Hec NHic.de lyra. Et q;uis chꝛi

ſtus in moꝛte cuiuſſibet ſingulare iudici
um ſm merita ⁊ demerita iuſte exerceat

tamẽ quia tale iudiciũ eſt nobis occultũ

2 quo ad penã:⁊quo ad gloꝛiã imꝑfectũ

2 etiam ſolum reſpectu hominũ:⁊ nõ de
monũ.ideo neceſſe eſt vniuerſale iudiciũ
oĩum ſimul viuoꝝ ⁊ moꝛtuoꝝ in fine mũ
di eſſe venturũ:qð erit manifeſtũ: qꝛ om
nibus oĩa erunt nota: erit perfectũ:quia

tam boni qᷓ; mali in coꝛpoꝛe ⁊ aia pᷣmia/

bunkt.⁊ generale qꝛ demões ⁊ angeli ſᷣm
merita ꝑpfectã mercedẽ recipient. In hoc
autẽ iudicio fient illa q̃ttuoꝛ que in mun
dano iudicio fieri ↄ ſueuerũt. Vid emus
enĩ mũdano iudicio in quo publicus la/
tro captus eſt cõdemnãdus ad moꝛtẽ cõ
currere qᷓttuoꝛ. Pꝛimũ eſt tuba reuʒ pᷣce/
dens oẽs cõuocans ad ſententiã audien
daʒ Amos.xij. Moꝛiet᷑ moab. i. reus in
clamoꝛe tube. Secundũ eſt ſcriptura cõ
feſſionis ꝓpꝛie coꝛam ppło lecta in ꝓpꝛie

damnatiois argumentũ Heſter. xij. Du

De finali duudicatione

os ſeruos cõfeſſos ꝙvellent manũ mitte
re in regeʒ:iuſſit rex duci ad moꝛtẽ.Ter

tium eſt ſentẽtia ab oꝛe iudicis in reum
pꝛolata ad moꝛtis ſuppliciũ ſuſtinendũ.

Exo.xxij. Non patieris maleficos viue/
re ſuper terrã. Quartũ eſt obediẽtia mi/
niſtroꝝ trahentiũ reum ad puniendũ.ij.

Macha. vi. Dis dictis trabebãt eũ ad
iudiciũ. Iſta eni quattuoꝛ ernut in extrę

mo iudicioviuoꝝ ⁊ moꝛtuoꝝ:vnde noui
tates pᷣcedẽtes erũt tanq; rube foꝛmida/

biles: quia erũt ſigna in ſole et luna ⁊c̃.

ſicut dictũ eſt pꝛius:vnde hec nouitates

erunt circa coꝛpoꝛa celeſtia. Circa elemẽ

ta. Et circa hominũ vitã. Circa coꝛpoꝛa
celeſtia.qꝛ per aliquot dies ante iudiciunʒ
lumẽ retrabẽt a nobis vt minime videã

tur Johe. iij. Stelle retraxerũt lumẽ ſuũ
Secũdo circa elemẽta:namłũc erũt ter

remotus magni ꝑ loca:⁊ ſonius maris:

⁊ turbatio fluctuũ q̃lis nunqᷓ; fuit. NRam
ſ̃m Hieronymũ:eleuabit᷑ mare cubitis.

xl. ſuꝑ oẽs mõtes.poſtea tam ꝓfunde de
ſcendet ꝙ vixvideri poterit:poſtea belue

marine dabũt mugitus terribileſ:poſtea
videbit᷑ totum ardere ⁊ ex his in gentib
timoꝛ ⁊ pauoꝛ cũ pꝛeſſura in hoibus ge⸗/
nerabit᷑: Ideo dicit᷑ Matth. xxiiij. Erit
in terris pꝛeſſura gentiũ. ertio erit no/
uitas circa coꝛpoꝛalẽ hominũ vitã: nam
ex timoꝛe belloꝝ ⁊ aduerſoꝝ:⁊ ex pauoꝛe
fluctuũ maris ? vndarũ:et ex clamoꝛe ?z

mugitu piſciũ deſiccabunt᷑ hoĩes et ma/⸗

cri⁊ pallidifient. Ides diei Mattheo
dem ca. Areſcẽtibus hoibus pꝛe timore

ſonitus maris ⁊ fluctuũ: ⁊ expectatione
maloꝝ que ſuꝑueniẽt vniuerſo oꝛbi. Rã
bm Hierony.poſt cõfuſionẽ maris ⁊ flu

ctuũvidebũt hoies herbas? arboꝛes ſan

guinẽ pluere: oĩa edificia ruere: petras

adinuicẽ collidere ⁊ generalẽ terremotũ

⁊ maximũ fieri:ex quo timoꝛe areſcẽt ho

mines ⁊ de abditis exeũtes ibũt q̃ſi amẽ
tes ex victis et ex foꝛmidine maloꝛũ que
de ꝓximo expectabũt Hãvirtutes celoꝝ
mouebunk.i.angeli in celo habicãtes tre
mẽt a facie iudicis nõ timoꝛe amiſſiõis
gloꝛie:ſed timoꝛe reuerentie ⁊ timoꝛe cõ

Befinali diiudicatione

paſſionis damnatoꝝ JYob. xxvi. Colũne
teli pauebũt ⁊ cõtremiſcent ad vultũ iu
Qdicis. Et Yſai.xxxiij. Angeli pacis ama
re flebũt. Sequit᷑. Cunc videbũt fulium
bois ⁊ c. Cõgregata multitud ine gentiũ
cõpꝛimentiũ ſeinuicẽ ex timoꝛe ſentẽtie
apparebit xpᷣs cũ ſignis plagarũ in ma/
nibus 2 pedibus ⁊ latere ⁊ cũ inſtrumẽ/
tlis ſue paſſionis ſcʒ lancea:coꝛona: cru/

ce:clauis: malleis deferẽtibus angelis

ex quib pctõꝛes de ingratitudine tanti
bnticij acriter redarguet dicẽs ſᷣm Aug.
EEgo in mundũ ꝓpter vos delcẽdi de ce⸗
lo carnẽ veſtrã alſumpſi vobiſcũ annis.
xxx:cõuerſatus fui ⁊ impꝛoperia tollera
ui captus ⁊ flagellatus fui:⁊durã paſſio

nẽ:⁊ crudelẽ moꝛtẽ ꝓpter vos ſuſtinui et
bec oĩa cognoſcere uoluiſtis:⁊ ſi cogno/

uiſtis cõtempſiſtis:et toto poſſe offendi/⸗

ſtis.Et tunc ᷣm Math xxiiij. Plangẽt

oẽs tribus terre. Vbi dicit Criſo. Vere
plangẽt oẽs pcrõꝛes:nam plangẽt iudei
ni xpm crucifixerũt:plangẽt gentilesqͥ
idola adoꝛauerũt:plangẽt greci qui in fi
de errauerũt:plangẽt falſi chꝛiſtiani qui
carnẽ ⁊ mundũ pluſqᷓ; deum amauerũt.
Plangẽt oẽs tribus terre: qꝛ nulla erit

virtus ad reſiſtẽdũ nulla facultas ad fu

giendũ:nullus locus ad penitendũ: nul/
lum tp̃s ad ſatiſfaciendũ:⁊ nulla miſeri
croꝛdia iudicis ad ſubueniẽdũ qͥd igit᷑ fa⸗
cient pctõꝛes cũ xpᷣs apparebit ſicut leo.

CLCirca hoc querit᷑ q̃re magis dicit᷑ xpᷣus

iudicare qᷓ; alia ꝑſona Yoh̊. v. Pater nõ
iudicat quẽqᷓ; ſed oẽ iudiciũ dedit filio:

Meſpondeo inqͥt Richar. di. xlviij. Chꝛi
ſtus nõ tantũ iudicabit in naturadiuina

HSm quã eſt creatoꝛ:ſed etiã in hũana ſᷣm
quã eſt redẽptoꝛ: qꝛ ad hoc iudicabit vt
ęlecti admittant᷑ ad regnũ ad qð nõ ſuffi
cerent dona creationis ſine bñficio redẽ
ptionis ſed nõ eodẽ modo iudicabit ſᷣm
vtrãq; naturã quia ſᷣm differentiã iudi/
cabit pᷣncipali auctoꝛitate ſue poteſtate
oꝛdinaria:ſᷣm humanã vero ideo iudica
Hit ptãte delegata:iudicare aũt pᷣncipali
auctoꝛitate eſt cõmune trib: ⁊ equaliter
Ecis cõneuit:quia in eis eſt vna ⁊ eadem

numero iudicãdĩ poteſtas:nõ eſt tamen
incõueniẽs ꝙ idẽ ſub diuerſa ratiõe pln⸗

ribus appꝛopꝛierꝑſonis: vñ ſapiẽtia ſub

ratione qua impoꝛtat cognitionẽ appꝛo⸗

pꝛiat᷑ filio ⁊ ſub ratione qua eſt donũ ap/

pꝛopꝛiat᷑ ſpiritui ſctõ. Dico ergo ꝙ ratio
ne poteſtatis q̃ requirit᷑ ad iudicãdũ iu/
dicare põt appꝛopꝛiari cui appꝛopꝛiatur
ſentẽtia:ſed rõne diſcretionis q̃ᷓ requirit

in iudicio põt appꝛopꝛiari filio cui ap/

pꝛopꝛiat᷑ ſapiẽtia:rõne autẽ rectitudinis

que requirit᷑ in volũtate iudicantis põt

appꝛopꝛiari ſpiritui ſctõ cui appꝛopꝛiat

bonitas. Hec ille. Secũdo querit ideʒ

doctoꝛ vtrũ in iudicio xpᷣs videbit᷑ ab oĩ/
bus gloꝛioſus? Rñdeo ꝓꝙ ſicut di. Aug.

pᷣmo li.de tri.ca.penul. Boni ⁊ maliviſu
ri ſunt iudicẽ in claritate in qua iudica/

bit:nõ in humilitate in qua iudicatꝰ eſt.
Vnge ſicut in pᷣmo aduentu qñvenitvt

pꝛo nobis iudicaret᷑apparuit in natura

humana moꝛtali:ita in ſecũdo aduentu

ñ veniet vt iuſte iudicet apparehit oib⸗

in natura humana glioſa:no tamẽ vide/
bunt mali gloꝛiã aĩe eius nec oculo coꝛ/⸗

poꝛali nec intellectuali niſi in quibuſdã

affectib ſuis de q bus dolebũt: ſed boni
gloꝛiã eius videbũt ⁊ qᷓ;tũ ad gloꝛiã coꝛ
poꝛis oculo coꝛpoꝛali: ⁊ videbũt gloꝛiã
ale eius oculo mẽtali: vñ virtute diuina
fiet ſuꝑnaliter vt mali videãt gloꝛiã coꝛ/

poꝛis ad eoꝝofuſionẽ:qꝛ quilibet homo
malus triſtat᷑ ⁊ ↄfundit᷑ in vidẽdo gloꝛiã
illius quẽ vehemẽter odit:dãnati vᷣo odi
unt deum vehemẽter nõ ſub rõne q̃ ſũme

bonus eſt:qꝛ ſic odiri nõ põt: ſed ſub rõ/

ne ꝗᷓ punit eos:vñq;uis videre coꝛpꝰ gle
rioſuʒ xp̃i ſit ꝑ ſe delectabile:tñ per acci
denſ erit repꝛobis triſtabile:qꝛ erũt eius

inimici ⁊ inuidebũt ei:vñ ad hoc d̃ Lu

ce:xxi. Videbũt filiũ hoĩs in nube veni

entẽ cũ ptãte magna ⁊ maieſtate.Que /

ritur tertio vtrũ xpᷣs ſudicabit in valle io

ſaphat:? Rñdet Richar di. xpᷣs nõde
ſcẽdet in vallẽ ioſaphat: ſed reſidebit in
gere in alto loco vt ab oĩbus poſſit vide/

ri ſuꝑ montẽ oliueti de quo in celũ aſcen
dit:ſicut dicit mgr̃ penł.ca.di/xlviij.qrti

n

/
1
Ni⸗
i
uur
iri
a/
inis
ot
aut
icez
bol⸗
us.
piſu
lica⸗
bec.
glrw
Nura
lentu
toib⸗
nide/
on,

.

ä foite parũ citra ill locũ in quo apłi de

ſiderauerũt eũ coꝛꝑałr videre qñ aſcẽdit
incelum. Homines aũt cõgregabunt᷑in

valle ioſa phat cui pᷣminet mons oliueti
⁊ quot in illo valle poterãt capi tot erũt
ibi:alij circa vallem quidã ꝓpinquius:qͥ
dã remotius:electis ramẽ exiſtentiba a
dexterã iudicis nõ in terra:ſed in aere ſi
cut dictũ eſt. Et hoc dicit apłs.i. Theſ.
iiij. Rapiemur cũ illis in nubib obuiaʒ

xp̃o in aera:de hoc loco iudicij dicit᷑ Jo⸗

he iij. Congregabunt᷑ oẽs gentes ⁊ dedu
cam eas in vallẽ ioſaphat et diſceptabo
cũ eis ibi. Et buius loci affignat᷑ triplex
ratio. Pꝛima qꝛ locus iudicij debet eſſe
cõmunis cuiuſmodi eſt vallis ioſaphat
cuʒz ſit locus medius terre habitabilis.
Secũda qꝛ debet eſſe publicuſ:ſed locus
pᷣdictus eſt famo ſiſſimꝰ ꝓpter opera nr̃e

redemptionis que ibi ⁊ circa geſta ſunt.

Tertia qꝛ competit ille locus ratione ne
gocij:quia tractandũ eſt ibi opus miſeri
coꝛdie ⁊ iuſticie. Mons autẽ oliueti qui
eſt apud vallẽ iſtam deſignat miſericoꝛ/
diã:ioſaphat autẽ qð interpꝛetat᷑ iudici
um delignat iuſticia. Querit idẽ doctoꝛ
vtrũ in iudicio erit vocalis diſceptatio?
Et dicit ꝙ magis videt᷑ cõcoꝛdare cum
textu ſacre ſcpᷣture ſᷣm aliquos ꝙ ibt erit

diſceptatio ⁊ mẽtalis ⁊ vocalis:qꝛ xpᷣus

qui iudicabit deus eſt ⁊ homo: ⁊ ideo iu
dicabit modo diuino ⁊ humano:nam ex
hoc erit maius gaudiũ ſenſibile bonoꝛũ
2 maioꝛ doloꝛ ſenſibilis repꝛoboꝛũ. Si/
cut enĩ erit mẽtalis et vocalis cita tio qꝛ
mẽtaliter ad iudiciũ vocabunt᷑ ⁊ per mi
niſteriũ angelon pocaliter ſicut dictũ eſt
ita erit repꝛoboꝝ mẽtalis ⁊ vocalis accu
ſatio. Acenſabũt em̃ eos cõſcientie eoꝛũ
ſᷣm apłm Roma.ij.et eoꝝ iniqͥtas oibus
mani feſta: ita xpᷣus vocaliter accuſabit
eos Matth. xxv. Eſuriui ⁊ non dediſtis
mihi mãducare.Accuſabũt eos etiã an/
geli qui fuerũt cuſtodes eoꝝ. Homines
etiã electi vocetenus cõtra eos teſti fica/
bunt᷑. Sentẽtia etiã diffinitiua nõ tantũ
mæẽtaliter:ſed etiã vocaliter ꝓferet᷑ vt vi/

det᷑ ſonare ſacra ſcriptura Matth. xxv.

Hec ille.Per quot autẽ dies durabit iu⸗
diciũ incertũ eſt vt ait Augu.xx.de ciui·
ꝓbabile tñ eſt ꝙ nõ tendet᷑ per hoꝛã mul/
tum ꝓlixã qð videt᷑ ſentire Aug.xx.de ci
ui.dicẽs ꝙ iudex cõuincet cõſcientias re /
pꝛoboꝝ ſine vlla ſermonis ꝓlixitate: vñ
illa vocalis diſceptatio nõ erit cũ quoli-

bet in ſingulari noĩatim: nec de quolibet

opere ſingulari:ſed ſicut ſaluatoꝛ narrat
in euãgelio foꝛe ſic credẽdũ eſt. Hec Ri
ewar. Mueri idẽ doctoꝛ vtrũ oẽs iudica
bunt᷑ Et dicit rñdendo ꝙ in illo iudicio
erit de meritꝭ ⁊ de demeritis diſceptatio
erit etiã pꝛo meritis: vel demeritis retri
butio.Quãtũ ad retributionẽ oẽs iudi⸗
cabunt᷑:qꝛ augebit᷑ ſuppliciũ maloꝝ tam
hoĩm qᷓ; angeloꝝ. Augebit᷑ etiã gaudiũ
bonoꝝ tam hoĩm qᷓ; angeloꝝ. Boni em̃
angeli qᷓ;uis iam habeãt ſuã retributio/
nẽ eſſentialẽ tamẽp miniſterio qð nobis
exhibẽt recipiẽt aliqð accidẽtale gaudi
um.Et mali angeliꝓ malis q̃ nobis pcu
rant graue recipiet ſuppliciũ poſt reſum
ptionẽ etiã coꝛpoꝝ repꝛoboꝝ hoĩm etiaʒ
augebit᷑ ſuppliciũ:⁊ electoꝝ augebit᷑ pꝛe
miũ vt dictũ eſt. Quantũ autẽ ad diſtri/

butionẽ non oẽs iudicabunt᷑:qꝛ ſᷣm Gre

o.xxvi.moꝛaliũ. Alij iudicant᷑ ⁊ pereũt
Alij iudicant᷑ ⁊ regnãt. Alij nõ iudican
tur ⁊ regnãt. Judicant᷑: pereunt quibus
dñica inclamatione dicit᷑ Eſuriui⁊ non
dediſtis mihi manducare:ſitiui ⁊c. Alij
in extremo iudicio nõ iudicant᷑ ⁊ pereũt
de quib ꝓpheta ait. Non reſurgũt impi
in iudicio.Et de qͥbus dñs dicit Joh. lij
Qui autẽ nõ credit iã iudicatus eſt. Et
de qbus Paulus ait Ro. ij. Qui ſine le⸗
ge peccauerũt ſine lege peribũt. Pꝛofel⸗
ſionẽ vero fidei retinctes: ſed ꝓfeſſionis
opera nõ habẽtes redarguunt᷑ vt pereãt⸗
qui vᷣo nec ſacr̃a fidei tenuerũt increpati
onẽ iuditis in extrema examinatiõe non
audiũt:qꝛ pᷣiudicati infidelitatis ſue te/
nebꝛis:eius quẽ deſpexerãt inuectione re
dargui nõ merent᷑. Ex electoꝝ vero par/⸗
te alij iudicant᷑ ⁊ regnãt qͥ vite lachꝛimis
maculas tergunt:qui mala pᷣcedentia fa

ctis ſequẽtiby redimẽtes quicqᷣd illicitũ

De finali duudicatione

aliqñ fecerũt:ab oculis iudicis elemoſy
narũ ſuꝑductione cooperiũt qbus iudex

veniẽs in dextera cõſiſtẽtibus dicit. Eſu

riui em ⁊ dediſtis mihi manducare: ſiti/
ui ⁊c. Alij autẽ nõ iudicant᷑ ⁊ regnãt qui
etiã pᷣcepta legis ꝑfectione virtutũ tran/
ſcendũt:qui nequaq; hoc ſolũ qð cũctis
diuina lex pᷣcipit impleriotenti ſunt:ſed
p̃ſtantioꝛi deſiderio plus exhibere appe
tunt qᷓ; pᷣceptis generalib audire potue
runt:qbus dñica voce dici᷑ Matth.xix.
Vos qui reliqͥſtis oĩa et ſecuci eſtis me

cum ſederit filius hoĩs in ſede maieſta /

tis ſue ſedebitis ⁊ vos iudicãtes ſuꝑ du
odecim tribus ⁊c̃. Hec oĩia Grego.Ho/
rum q́ttuoꝛ differẽtias ponit etiã Iſido.
lih.pᷣmo de ſummo bono ca.xxvij. Que/
rit idem doctoꝛvtrũ diſceptatio erit de ſo
lis oꝑibus miſericoꝛdie. Rñdet di.ꝙ vt
pꝛius dictũ eſt. In iudicio erit diſcepta/
tio mẽtalis ⁊ vocalis:ꝓma erit de oĩibus

opꝑibus nõ tm̃ in generali ſed etiã in ſin/

gulari:qꝛ ſicut dicit Aug.xx.de ci. virtu/⸗
te diuina fiet vt q cunq; oꝑa bona vel ma
la cũcta in memoꝛiã reuocent᷑ ⁊ mẽtis in
tuitu mira celeritate cernant᷑ vt accuſet
vel excucuſet ſuaʒ cõſcientiã:itaq; ita ſi⸗
mul oẽs ⁊ ſin guli iudicent᷑ trũ aũt de
alijs oꝑibus qᷓ; de oꝑibus miſcðie voca/
lis aliqᷓ diſceptatio ſit futura certũ nõ eſt
nobis: ſed tñ certũ ſatis eſt ꝙ aut fiet de
folis oꝑibus miſcðie aut pᷣcipue de illis
q̃ vt appareat oĩbus maniſfeſte ꝙ qͥ petã
p miſcdie oꝑa nõ redemerũt ĩdigni ſüũt
miſcð ia:iuxta illud põ. Diſpereat de ter
ra memoꝛia eoꝝ ꝓ eo ꝙ nõ eſt recoꝛdatꝰ
facere miſcdᷣiam. Et Ja.ij. Judiciũ ſine
miſcdia ſcʒz ſaluãte fiet illi qͥ nõ fecerit mi
ſericoꝛdiã. hec Richar.Et qe d̃ Math
xxv. Media nocte clamo: factus eſt ec.
ſpõ.ve.exi.ob.ei.Querit idẽ doc.vtrũ re/
ſurrectio erit de nocte.Ad qð ait Rñdeo
ꝙ motus celi ceſſabũt circa ſolis oꝛtũ lu
na exiſtẽte in occidẽte:qꝛ in tali diſpoſiti
one ſol ⁊ luna creduntur creati fuiſſe Et
qꝛ in illo inſtãti in quo ceſſabunt motus
celi:erit cõmunis reſurrectio moꝛtuoꝛũ
cxceptis paucis qui in aduẽtu iudicis in

uenient᷑viui:ideo cõcedendũ eſt ꝙ cõmu
nis reſurrectio moꝛtuoꝝ nõ erit ð nocte:
qꝛ exiſtẽcibus in oꝛiẽte citius eſt dies qꝙ;ᷓ
exiſtẽtiba in occidẽte quidã tñ reſurgent
de nocte ꝑ cõparationẽ ad locũ in quo re
ſurgẽt ꝑ cõparationẽ tñ ad locũ vbi tene⸗

bit᷑iudiciũ erit ſol in oꝛtu anteqᷓ; aliqͥs re

ſurgat. Et hoc patet: qꝛ xpᷣi reſurrectio
fuit exẽplar nr̃e reſurrectiõis:ſed xpᷣs re⸗
ſurrexit non de nocte ſed in pᷣncipio diei:
ergo reſurrectio moꝛtuoꝝ non erit de no
cte:⁊ ita reſurrectio erit in vltimo inſtãti
tꝑis ꝓpꝛij dicti vt ſtatus coꝛruptibilitatꝭ

vel motus celi ſimul eſſe deſignãt ⁊ ſtatꝰ

lucentes vt ſtelle mũde.Thꝛonus autez

incoꝛruptibilitatis ⁊ qͥes celi ſimul inci⸗
piãt. Et ſi dicat᷑y iudex adueniet media
nocte ⁊ q̃ſi fur:hoc dicit᷑ ᷣm glo.qꝛ nullo
ſciẽte vel ſperãte veniet.hec ille. Huius
manifeſti ⁊ terribilis iudicij figurã expᷣſ
ſam habemus Daniel. vij. Aſpiciebã in
quit daniel:donec thꝛoni poſiti ſunt ⁊an
tiqͥs dierũ ſedit veſtimentũ eius q̃ſi nix

candiduʒ et capilli capitis eius qſi lana
mũda thꝛonus eius flme ignis ecce ro/

te eius agnis accẽſus:fluuiuſ igneus ra
piduſq; egrediebat᷑a facie eiꝰ milia mil
liũ miniſtrabãt ei ⁊ decies millies cente/
na milia aſſiſtebãt ei iudiciũ ſedit ⁊ libꝛi
aperti ſunt. Vñ ſciendũ ait frater Fran.
de abbate ꝙ hie deſcribit᷑ extremũ iudi/
ciũ qᷓ;tum ad tria ſcʒ q;tũ ad iudicis cõ/
ditionẽ:ad comitũ aſſociationẽ:⁊ ſenten
tie ꝓlationẽ. Cõditio iudicis talis eſt ꝙ
ipᷣe xpᷣs ieſus eſt dñs totius hũani gene
ris cũ ipᷣm creauerit ⁊ ſuo pᷣcioſo ſangui
ne emerit. Et qᷓ;uis in natura hũana ſit
iuuenis:qꝛ annoꝝ xxx.tñ antiquus dieꝝ
appellat᷑quo ad naturaʒ diuinã:in q̃ añ

muũdi creationẽ genitus eſt a parte. Sʒ
xpᷣs veniẽs vt iudex erit idutus quo ad

naturã humanaʒ veſte alba vt nix. Hec
veſtis ſignat gloꝛiã coꝛpoꝛiſ:iqꝛ in foꝛma

coꝛꝑis ghoſa oĩibus apparebit:vt dictuʒ
eſt pus. Et capilli eius ad lr̃am erũt q̃ſi

lana mũda:vel ꝑ capillos poſſunt intel/
ligi plage paſſionis qᷓ erũt in coꝛꝑe eius

eius ſiue cathedra erit magna eius dig/

De finali diiudicatione

nitas ⁊ poteſtas cõtra ſuos inimicos ac/
cenſa furoꝛe ira ⁊ indignatione. Vel põt
intelligi ille ignis qui tunc comburet et
cruciabit pctõꝛes in ꝑpetuuʒ: ideo dicit
rota que aꝑta eſt ad reuolutionẽ ꝑpetuã
Secũdo deſcribit᷑q;tum ad aſſoclationẽ
qꝛ ſicut tota hominũ generatio ibi cõgre
abitur:ita tota angeloꝝ natura:ibi aſſi
ſtet ad iudicẽ reuerendũ ad toti huma/
no generi miniſtrandũ:qꝛ iſti electos ad
gloꝛiã aſſociabũt ⁊ repꝛoboſ habẽtes coꝛ
poꝛa ponderoſa ad iudiciũ trãſpoꝛtabũt
Et tũc libꝛi erũt aperti.Per libꝛos intel/
ligit᷑ cõſcientia ſinguloꝝ. In iudicio enizʒ
ait Richar. Quulibet per diuinã virtu/
tẽ poterit legere in cuiuſſibet cõſcientia
oĩa bona ⁊ mala que vnqᷓ; fecerit vt oẽs
videant ꝙ in cuiuſſibet damnatiõe ⁊ ſal

uatione deus iuſte põderabit bona eoꝛũ

⁊ mala q̃ nunqᷓ; fecerũt.O qᷓ;ta confuſio
erit dãnatis ⁊ maxime xpᷣianis qui ſi vo

luiſſent potuiſſent ſaluari. JIbi aperiunt᷑
duo libꝛi ſcʒ moꝛtis ⁊ vite. In libꝛo moꝛ

tis erũt ſcripta mala omniũ repꝛoboꝝ ⁊

a parte ſiniſtra exiſtentiũ que publice co
ram oibus legent᷑ de quo Ezech.ij. dicit
Vlidi angelũ habentẽ libꝝ ſcriptũ intus

2 foꝛis:⁊ expãdit illũ in quo erant ſcripte

lamẽtatiões carmẽ ⁊ ve.dicit᷑ ſcriptus in
tus ⁊ foꝛis ꝓpter pctã pꝛiuata ⁊ publica:

que tũc manifeſtabunt᷑ coꝛã toto mundo

⁊ ad magnã confuſionẽ ⁊ detrimentũ dã

natoꝛũ:qꝛ in eo erũt lamẽtationes ploꝛa
tus ⁊ timoꝛis carnẽ doloꝛis ⁊ afflictiõis
2 ve infernalis ſupplicij ⁊ eterne damna

tionis.Scõðs liber appellat᷑libervite:qꝛ

ĩ eo ſcripta erũt merita eterne vite ⁊ ope
raviua ab his qui in dextera erunt facta

que ad laudẽ electoꝝ legent᷑:⁊ ad cõſola:
tionẽ eoꝝ publicabunt᷑:⁊ ideo appellat᷑ li
ber vite:de quo dicit᷑ Daniełxij. Salua
bit᷑ ppłs tuus ois qui inuẽtus fnerit ſcri
ꝓtus in libꝛo. Cõſequẽter his ꝑactis iu/

dex in oẽs diffinitiua ꝓferet ſententiã de
qua ſentẽtia dicit᷑ Fluuius igneus rapi/

duſq; egrediebar᷑ de oꝛe iudicis in thꝛo⸗
ns ſedẽtis. Fluuius iſte eſt magna ſſentẽ
tia ⁊ inueſtigabilis intelligentia qᷓ ex oꝛe

iudicis ꝓcedet per quã feret ſententiã iu
ſtiſſimam ⁊ irreuocabilẽ in bonos et ma
los:que ſeniẽtia erit ignea ⁊ rapida: ſed
ignea.i.amoꝛe ⁊ charitate plena quo ad
bonos:⁊ rapida.i.hoꝛrẽda⁊ furoꝛe plena
quo ad malos:cũ dicit᷑ eis ilud Math.
xxv. Ite maledicti in ignẽ exernũ qui pa
ratus eſt diabolo ⁊ angelis eiꝰ. Hic oſtẽ
ditur ſentẽtia iuſta: qꝛ ſunt maledicti p/

pter culpe feditatẽ: ⁊ acerba ꝓpterignis

acerbitatẽ:cũ dicit. Ite in igne eternũ p/⸗
pter pene ꝑpetuitatẽ:ꝛ dicit᷑. Ite male⸗

dicti in ignẽ eternũ Erit hoꝛrẽda ꝓrter

demonũ ſocietatẽ:qꝛ concludit᷑ qui para

tus eſt ſupple vobis cuʒ diabolo ⁊ ange
lis eius. Ecce dies ergo illa que dicit oi⸗/

es ire ca.⁊ mi.di.ma.⁊ ama.valde.Sed

quo ad illos qui erũt in dextera ꝑte ſen/

tentia erit ignea i.amoꝛe ⁊ charitate ple

na. Id eo dicit eis thema in pᷣncipio aſſũ
ptuʒz. Vlenite bñdicti patris mei po.pa.
vo.reg.a cõſti.mũdi. Euãgeliũ aũt pᷣpo

nit diceꝑtationẽ i.ſententiã diffinitiuã

ꝛo electis ſentẽtie diffinitiue p repꝛobis

Sed hic attẽdamus fratresde numero
electoꝝ ⁊ repꝛoboꝝ quid poſſumus cõie

cturare cuʒ xpᷣs dicat Math. xxij. MWul

—.—

ti ſunt vocati paucivero electi.Et oꝛige

nes ſuꝑ hoc dicat vnum terribile verbũ.
Timendũ eſt inquit ne chꝛiſtiani in illo
numero intioeãt in regnũ celoꝝ:quo nu⸗/
mero introierũt filij iirael in terrã ꝓmii/

W
8
—
—

—

ſionis ſcʒ duo. Quid enĩ terribilius no-

bis poteſt dici:qᷓ; ꝙ multi ſũtvocati pau

ci vero electi.,YFratres cũ dñs dixiſſet di⸗/
ſcipulis ſuis vnus veſtrũ me tradet: om

nes dixerunt. Nunqͥd ego ſum dñe? Iᷣta

ergo ſi vnus ex toto humano genere pe
ritus crederet᷑:⁊ tantũ vnus:quis nõ ve/

hemẽter expaueſceret Multo magis cũ
is qui oĩa nouit:dixerit multi ſunt voca⸗/

ti paucit vero electi tremere debẽt ⁊ time
re vniuerſi.Vñn Chꝛiſo.Qui de głialco
gitat ⁊ non magis timet de caſu:ille nec
infirmitatẽ ſue carnis cognoſcit:nec ver/⸗

ſucias ↄſiderat diaboli:nec intelligit qd

ait apłs Ephe.vi. Nõ eſt nobis collucta

tio cũ carne ⁊ ſanguine ſupple tantũ:ſed
4

—

1 e LQro

aduerſus pᷣncipatus:⁊poteſtates aduer
ſus rectoꝛes tenebꝛaꝝ harũ. In hoc erg⸗
certamine ſpirituali viuẽtes nõ devem⸗ꝰ
cogitare qualẽ gloꝛiã cõſequa:nur:ſcʒ pᷣ/

mo:ſed quõ ruinã peccati cuadamꝰ:bhec

ale. Si eni inquit idẽ octoꝛ certamẽ be
ne ꝓceſſerit poſtea poteſt iudex ſᷣm meri/
xuʒ certamin is pᷣmiũ mẽſurare ⁊ eſtima
re.hec illa. Hec dixi vt pᷣmo cogitemus
hic hn viuere:ſi poſt moꝛtẽ velimus glo
rioſe viuere:his ergo qͥ benevixerint ⁊ in
gᷣa moꝛtui fuerint dicet iudex. Venite
bñdicti ⁊c. O quis poterit cogitare qle
⁊ quãtũ gaudiũ erit electoꝝ tali ſentẽtia
audita. Vere eri ſentẽtia omni gaudio
plena ꝓpter operũ ſanctitatẽ qꝛ bñdicti:
Apter eternoꝝ felicitatẽ qꝛ poſſidete reg/
nũ:⁊ ꝓp:er angeloꝝ ſocietatẽ: qꝛ cũ btis
ab oꝛigine mũdi. Terminata igit᷑ ſentẽ
tia iudicis nil aliud reſtat niſi executio
ſentẽtie:vt recipiatvnuſqͥ ſq; penaʒ vel pᷣ
miũ pꝛo ſuoꝝ qᷓlitate factoꝝ. Smmedia/
te ergo abſq; quacũq; dilatiõe iudex bo/⸗
nos cũ iubilo ducet ad celũ empireũ:⁊ re
pꝛobos cũdemonibe oĩbus pᷣcipitabit in
gehennã. Vñ concludit Dath̃. xxv. Et
ibunt hi ſcʒ damnati in ſuꝓpliciũ eternũ.

Juſti autẽ in vitã eternã his terminatis

erit innouatio mũdi Sicut em̃ ille maxi
mus ignis elemẽta purgabit cũ habeat
vyim expulſiuã forme extrinſece:ſic mun
dũ innouabit diſpoſitiue ſubtiliãdo ipſa
elemẽta. Vñ Richar.ait ꝙ per purgati⸗
onẽ mũdi remouebit᷑ ab elemẽtis aliqua

res poſitiua derogãs ſue puritatũſic ꝙ ꝑ

purgationẽ ſegꝑabunta quolibet elemẽ/
toipartes alioꝛũ et diſpoſitiones ad lalia
elemẽta que cauſant᷑ per mutuã actionẽ
2 paſſionẽ in ↄfinijs ſuis. Habebũt etiã
lucem quã modo nõ habẽt. Pꝛimo eniʒ
lux in coꝛpoꝛibus celeſtiba augebit᷑ Iſai.
xxx. Erit lux lune ſicut lux ſolis:⁊ lux ſo/
lis erit ſeptẽpliciter ſicut lux ſeptẽ dieꝝ:
2 ex cõſequẽti elemẽta abundãtius illu/
minabuntq́; modo: qꝛ recipiẽt a coꝛpoꝛi
bus celeſtib amplioꝛẽ luminis influẽtiã
Vtrũ aũt poſt illã claritatẽ quã a coꝛpo
rihus celeſtib recipiẽt lux eis impꝛimat᷑

alia incertũ eſt:tamẽ nullũ eſt incõueni⸗

ens ſi cõcedat᷑ ꝙ ſic:⁊ tunc ſicut aĩe elec/⸗

toꝛũ per lumẽ gloꝛie aliquo modo cõfoꝛ⸗/
mant᷑ manente differẽtia et ꝓpꝛietatibus
naturalibus:ſic coꝛpoꝛa inferioꝛa ꝑ ſuãʒ

illuſtrationẽ aliqualiter coꝛpoꝛibus cele
ſtibus cõfoꝛmabunt᷑ ſalua differentia in
eſſentia et ꝓpꝛietatibus naturalib: terra

tamẽ nõ illuminabit᷑ niſi in ſui ſuꝑficj.⸗
Si eni in pꝛofundo illunmmnarerimpij lu

men illud viderẽt qua viſione ſunt indi

gni:hec ille Bonauẽ.vero ſic dicit. Erit

boc ad gloꝛiã electoꝝ. Sicut em̃ gloꝛia
eſt rei habere plures cameras ĩ palatio:
⁊ pulchꝛã coquinã q;uiſ nõ ingrediar:ſic
electis erit gloꝛia ꝛhonoꝛ ꝙ nõ ſolũ aula
paradliſi ⁊ celuʒ empireũ ſit pulchꝛũ:ſed

etiã ꝙ celuʒ ſyderũ ⁊ antiquũ habitacu

lum:hec ille. Animaliavero bꝛuta ⁊ etiãẽ
plante nõ manebũt. Vñ Bonaũ. dicit ꝙ
aĩalia ⁊ plante nõ ſunt ad oꝛnatũ terre:
nec ad hoĩs obſequiũ: nec ad dei laudeʒ
nec ad vniuerſi ꝑfectionẽ:niſi ſᷣm eũ ſta/

tum qui eſt coꝛruptibilis ⁊ variabilis: et

ideo illa nõ opoꝛtet innouari. Unde ter-
ra habebit aliũ oꝛnatuʒ. Et Richar. ait.

Quãuis bꝛuta animalia et plante ſerui⸗

ant homini ſicut elemẽta: nõ tamẽ tantã
habẽt aptitudinẽ ad ſtatum incoꝛrupti/

bilitatis ſicut elementa: qꝛ ſunt incoꝛru

ptibilia ſcᷣm ſe tota.

Ertio et vltio vi⸗
t dendũ eſt de gloꝛia coꝛpoꝛis.
Abi ſciendũ pᷣm Richar. diſ⸗

xlix.ꝙ in beatis eſt pꝛemũ eſſentiale:qð
eſt aĩe beatitudo cõſiſtens in clara dei vi
ſione ⁊ ꝑfecta fruitione:ac ꝑfecta ſecuri/
tate de pᷣdicte diſionis et fruitionis ꝑpe/

tuatione ⁊ gaudio:pᷣmiũ vero accidẽta/
le dicit᷑ qd habet bonũ creatum pꝛo obie

cto:qð accidẽtale dicit᷑ nõ qꝛ ſit accidẽs:

qꝛ tunc bea titudo aĩe etiam diceret᷑ pᷣmi

um accidẽtale:ſed qꝛ tale pꝛemiũ non eſt

de ratiõe beatitudinis ipᷣius aĩe: eo ꝙ ip

ſa ſine illo vere eſſet beata dicẽte Augu.

lib. v. cõfeſ. et loquẽte ad deum de bonis
creatis. Beatus eſt quite ſcit:etiã ſi illa

lee
ſn
s
ſi
de
ain

Nr ai⸗
eſeni
Enanei
eruprt
gcrrt⸗

4
porb⸗
Nurol⸗
nlech
daſ
ſaun
isgpe
ciget⸗

heNH

licdis
elpn
vonck
o

Zug

hons
zau

Pꝛima gloꝛia coꝛpoꝛis

heſciat:qui vero te ⁊ illa nouit: nõ ꝓpter

lla beatioꝛ:ſed ꝓpter te ſoluʒ beatus eſt.
Duplex vero eſt beatitudo ſcʒ aĩe ⁊ coꝛ⸗

poꝛis Dicit᷑ auteʒ de eſſentia beatitudi
nis aie omne id ſine quo nõ eſſet vere be
ata. Et qꝛ ſine coꝛꝑevere beata eſt:beati
tudo coꝛpoꝛis ꝑtinet ad pᷣmium aie acci

H dentale. Sed id ſine quo coꝛpus nõ poſ/

ſet eſſe beatũ:vident᷑eſſentialis eius bea
titudo:vel ad ipᷣam ꝑtinere: et ita poteſt
dici ꝙ beatitudo coꝛpoꝛis aliquo mõ eſt

eſſentialis:qꝛ eſt eſſentialis coꝛꝑi inq;tfũ

ſine illa coꝛpuſ nõ poſſet eſſe beatũ:tamẽ
non eſt eſſentialis pᷣncipaliter ⁊ ſimplici

rer eo ꝓꝙ ſine illa pars homiĩis pᷣncipalioꝛ
eſt beata ꝑ perfectã ſui cũ deo cõiunctio
nẽ. Itẽ eſt ſciendũ ꝙ eſt quoddã pᷣnuuʒ
quod dicit᷑ aurea:quoddã qð dicit᷑ aure/
ola:quoddã quod nec eſtaurea nec aure

ola.Aurea eſt pᷣmiũ ſubſtantiale beatoꝝ
qð per ſimilitudinẽ aurea dicit᷑ tũ qꝛ da/

tur victoꝛibus ⁊ victoꝛi debet᷑ coꝛona:tũ
quia ꝑ ipᷣm creatura rõnalis eſt deo ꝑfe/

cte ſubiecta:cui eſſe ſubiectũ regnare eſt:
tum qꝛ ad ſimilitudinẽ coꝛone que conti

netur linea circulari: ita ꝑfecta eſt vt ei
nõ poſſit fieri additio niſi accidentalis:
ita illud pꝛemiũ eſt:ita ꝑfectũ ꝙ quicqͥd
ſuꝑaddit᷑ accidentale eſt:tum qꝛ ſicut co
rona qua circularꝭ eſt ad eundẽ punctũ

quo incipit terminat᷑: ita ꝑ ipᷣm pꝛemiuʒ
eſſentiale creatura rationalis:pᷣmo pᷣnci

pio coniungit᷑ a quo in eſſe per creationẽ
exiuit. Aureola yero eſt gaudiũ de operi
bus a ſe factis rõnem habẽtibus victoꝛie

excellentis per qð apparebit exterius in
coꝛꝑe quidã decoꝛ qui pᷣdictuʒ interius

gaudiũ exterius declarabit. Ergo aure
ola eſt gaudiũ de bonis creatis nõ qͥbuſ

cũq; ſed pᷣuilegiatis pᷣuilegio victoꝛie ex

cellẽtis:⁊ ſic aureola eſt pᷣmiũ accidẽtale
2⁊ dicit᷑ reſpectu auree vocabulo ſignificã

te diminutionẽ ad ſignificandũ ꝙeſt mi
nus pᷣmiũ qᷓ; aurea:de quo in figura dici

tur Exo.xxv.de tabula q̃ ponebat᷑ ſuꝑ ar
ca. Facies illi labiũ aureũ ꝑ circuitũ:⁊ il
li labio coꝛonã ⁊c.⁊ ſuꝑ illã alterã coꝛonã
gureolã, Hec tamẽ oẽ pᷣmũ accidentale

aureola eſt:quia nõ ola bona oꝑa que fe⸗
cerũt beati:⁊ de qbus gaudẽt habent ra
tionẽ vietoꝛie excellẽtis: ⁊ tñ gaudiũ de
illis cũ ſit de bono creato eſt pᷣmiuʒ acci
dentale:hec ille. Hoc aũt pꝛemiũ debet
virginib rõne excellẽtis victoꝛie quã ha
buerũtotra carnẽ:doctoꝛibo rõne excellẽ
tis victoꝛie quã habuerũt ↄtra carnẽ dia
bolũ:martyribo etiã debekratione excel/
lentis victoꝛie quã habuerũt cõtra mun /
dũ. Nunc autẽ ↄſequẽter videndũ eſt de
głia coꝛꝑis Vñ.x.reperio qᷓ ſequunt᷑ coꝛ
pus głioſum ſiue que habebit in patria.
Pꝛimũ erit euidentiſſima claritas.
Secundũ erit conſtans impaſſibilitas.
Tertiũ ertt vigoꝛoſa ſubtilitas.
Quartũ erit velotioꝛ agilitas.
Quintũ erit celeſtis habitatio.
Sextũ erit vocalis collaudatio.
Septimũ erit delectabilis viſio.
Octauũ grata nimis auditis.
Nonũ erit redolens odoꝛatio.
Decimũ erit ſuauis deguſtatio.

NRuima igitur glo
p tria erit et eſt in coꝛpoꝛibus iã
gloꝛioſis vt eſt coꝛpus chꝛiſti

⁊ virginis gloꝛioſe:⁊ foꝛte plurimũ alio/
rum euidentiſſima claritas Math. xiij.

Juſti fulgebunt ſicut ſol in regno patris
eoꝛũ.Et Sap.iij. Fulgebunt iuſti ⁊ tan
qᷓ; ſcintille in arundineto diſcurrent. De
hac claritate ait Alexan.in.iij.ꝙ non eſt
eneratiua caloꝛis ſed eſt cõfoꝛtans ⁊ de
ectãs viſum:⁊ ꝓpter hoc comparat᷑ cla/
ritati lapidis iaſpidis qͥ confoꝛtat aſpe/
ctũ:⁊ talis fuit claritas quã habnit chꝛi/
ſtus in tranſffiguratione: Hec ille. Hec

autẽ daritas erit. Y

Pꝛimo gloꝛie anime ꝓpoꝛtionata.
Secũdo partibus coꝛpoꝛis cõparata.
Tertio differens in multis coꝛpoꝛibus.

Quarto coꝛreſpõdens bonis operibus.

Pꝛimo igit claritas illa erit gloꝛia ⁊c
Vnñ ait Richar.di.xlix.iiij.Claritas coꝛ
poꝛũ erit differens ſᷣmdifferentiã gloꝛie
animarum ⁊ hoc eſt rationabile:quia ex
claritate beatitudinis anime claritas

redũdat in coꝛpus. Vñ ſᷣm ꝓpoꝛtionem
qua beatitudo aĩe xpᷣi excedit beatitudi/
nẽ cuiuſlibet alterius aie: ſic lux ſui coꝛ⸗
poꝛis excedit lucem futurã in quocunq;
coꝛpoꝛe alio gloꝛificato.Quãdo veto di
citur ꝙ fulgebũt iuſti ſicut ſol: ſciẽdũ eſt
ꝙ Inx elemetaris ⁊ lux coꝛpoꝛis gloꝛifica
ti eiuſdẽ ſpeciei nõ ſunt:ſed luxelemẽta/⸗
ris eſt quaſi quedã imitatio illius ſicut
lux naturalis ſpũalis aĩe nõ eſt eiuſdem
ſpeciei:cũ ſpirituali luce gloꝛie:ſed eſt q
dam imitatio illius: lux tñ coꝛpoꝛis erit

eiuſdẽ ſpeciei cũ luce que poſt reſurrecti
onẽ erit in alijs coꝛpoꝛibus gloꝛificatis.
Juxta illud ad Ephe.iij. Saluatoꝛẽ ex/

pectamus dñm ieſum xpᷣm qui refoꝛma/
bit coꝛpus humilitatis nr̃e configuratũ
coꝛpoꝛi claritatis ſue. Abiait Nicol. de
lyra ꝙ nüc dicit᷑ coꝛpus humilitatis: nã
modo eſt nobis occaſio humilitatis: eo
qꝙ eſt coꝛruptibile ⁊ putrefactibile et coꝛ/
rodet᷑ a vermib, ⁊ in cineres reſoluet᷑. O
qᷓ;tum nunc debemus humiliari ſub ma
nu potentis dei qui nobis reſurgẽtibus
dabit talem ac tantã claritatẽ atq; luceʒ
Si em̃ vt ait ſapiens.Eccł.ij. Dulce lu
men ⁊ delectablle eſt oculis videre ſoleʒ
quãto magis delectabile ⁊ oculisvidere
ſolem quãto magis delectabile eritvide
re illa in luceʒ gloꝛioſam. Hec claritas
in tranſfignratione fuit taʒ delectabilis
petro:vt diceret. Dñe bonuʒ eſt nos hic
eſſe. Suꝑ quo ait Remigius ꝙ petrꝰ vi
ſa maieſtate dñi adeo delectatꝰ eſt vt cũ/
cta tꝑalia obliuioni traderet ⁊ imꝑpetu

um manere vellet. Quid igitur erit de il

la luce ꝑpetua. Scðo dixi ꝙꝓhec claritas
erit partibus coꝛpoꝛis cõparata:nõ eniʒ
oẽs partes coꝛpoꝛis eq̃liter lucebũt. Vñ
Richar. vbi pꝛius dicit ꝙ plenitudo hu/
m ani coꝛpoꝛis reqrit vt quedã eius par/

tes ſint clarioꝛes qᷓ; alie. IJdeo ñ erũt oẽs

partes coꝛꝑis eqliter clare. Erũt tamen
clare ſᷣm illã ꝓpoꝛtionẽ quã magis requi
ret coꝛpoꝛis pulchꝛitudo:hec ille. Sicut
em̃ in coꝛꝑe non gloꝛioſo oculi ſunt pul/⸗
chꝛioꝛes ⁊ clarioꝛes alijs partib coꝛꝑis:
ita erit ibi.Jta etiã in coꝛꝑe myſtico aliqᷣ

Pꝛima gloꝛia coꝛpoꝛis

ſunt clarioꝛes ⁊ ſapiẽtioꝛes alijs vt ſunt
illi quibi dictũ eſt Matth. v. VWos eſtis
lux mũdi. Vnde Augu. ſuꝑ Beñ.ad lic
terã: dicit ꝙ lux eſt ſubſtantia coꝛpoꝛea

ſlamme ſumplex in genere coꝛpoꝝ: ſũme

mulctiplex in efficatia. Ende Luc.in coꝛ

poꝛibus nihil eſt vtilius:nihil pulchꝛius

nihil cõmumiꝰ: nihil velocius: nihil im/

paſſibilius:nihil virtuoſius inuent᷑: im
mo lux eſt facies omniũ rerũ que oia om
nibus bonis pꝛelatis ⁊ doctoꝛibus cõue
niunt:ideo nõ iĩmerito dicitur eis. Fos

eſtis lux mũdi: quia ſapientiã docent et

iuſticiam ⁊ pꝛudentiã atq; vir tutẽ quib⸗

nihil vtilius in vita eſt hoibus. Vñ do /
ctoꝛ debet verbis ſanctis ⁊ monitionibz

alioꝝ coꝛda illuminare ? tenebꝛas men

tis auferre vt dicere valeat his quos do/
cet cum apło.Ephe.v. Eratis enim ali⸗/

quãdo tenebꝛe nũc antẽ lux in dño vnde

de pꝛelatis qui ſunt lux mũdi.dicit Yſiðö.
lib iij. De ſummo bono ca.cxlvi. Sacer
dotes debent exquirere petã populoꝛũ Z
ſagaci ſollicitudine vnumquẽq; ꝓbaret.

Juxta teſtimoniũ dñi ad Jere.dicit. Pꝛo
batoꝛẽ dedi te in populo meo ⁊ ſcies:⁊ ꝓ
babis vias eoꝛũ.Et ſequit᷑ eodẽ capitulo
Sacerdotes ſtudio coꝛrigendi facta per
ſcrutari debent ſubiectoꝝ vt emàdatos
lucrifacere poſſint.Et ſequit᷑. Bonoꝝ ſtu
dia ſacerdotũ multadiligẽda etiã parua
plebium facta ꝑquirũt: vt dum in mini/
mis ſubditoꝝ peccatis ſe acerrimos pꝛe
ſtant in maioꝛib: malis cautos atq; ſoli

citos faciãt. Hec ille. Uriq; ſic erũt lux

mũdi vt ſic ex tali luce doctrine ad luceʒ
gloꝛie ꝑueniant. Juxta illud Danie. xij.
Qui docti fuerint fulgebũt q̃ſi ſplendoꝛ
firmamẽti:⁊qͥ ad iuſticiã erudiũt młtos

qᷓſi ſtelle in ꝑpetnas eternitates. Sicut

igit᷑ in coꝛꝑe myſtico quedã partes ꝓlus
lucẽt ſcʒ pꝛelati ⁊ doctoꝛes pluſqᷓ; ſimpli
ces:ſic in coꝛꝑe głioſo q̃dã partes plus
alijs lucebũt. Tertio dixi ꝙ pᷣdicta clari

tas erit differẽs in multis coꝛpoꝛib: de

q̃ differẽtia ait apłs.i.Coꝛinth.xv. Alia
claritas ſolis alia claritaſlune:⁊ alia cla
ritas ſtellarũ. Sella ema ſtella differt in

- ; —— — —— — —

— — —

e.
ks

e

per quo textulait Nico.de lyra. Per hoc
ꝙ dicit᷑ alia cla ſolis intelligitur claritas

xpi. Alia cla.lune intelligi claritas vir/

ginis marie. Alia ſtellarũ.i.alioꝝ ſctõꝝ.

Et ſubdit᷑ ſtella em a ſtella differt in cla
rita te:ſic ⁊ reſurrectiomoꝛtuoꝝ. hec ille

Eritit ergo alia ⁊ alia claritas in coꝛpoꝛi
bus gloꝛioſis.i.maioꝛ et minoꝛ:qꝛ clari⸗

tas coꝛꝑis xp̃i erit maioꝛ ⁊ intenſioꝛ om

nibus alijs:et cõſequẽter claritas virgi/
nis poſt claritatem xpᷣi oẽs alias clarita
tes excedet. Ita etiã inter ſctõs erit diffe

rentia clarita tũ ſicut eſt differẽtia clari/
tatũ inter ſtellam ⁊ ſtellã.Et Richar.di/

cit ꝙ quodlibet coꝛpus gloꝛificatũ foꝛtiꝰ
lucebit ⁊ intẽſius q; lucet ſol. O qᷓ; pul/

chꝛũ et iocundũ enit videre tot lumina:
tot claritates delectabiles viſui. Nullus

viuens narrare poſſet.Erũtq; in coꝛpoꝛi

bus martyrũ cicatrices ſicut dicit beatꝰ.
Aug xxij.de ciui. Hicit em̃ ꝙ cicatrix il/
la nõ erit in eis defoꝛmitas: ſʒ dignitas
ſicut recitat Richar. Sicut em̃ xpus in
ſua reſurrectione retinuit plagas paſſio/
nis quas oẽs videbũt in die iudicij vt di
ctũ eſt pᷣus:ita credendũ eſt ꝙ martyres
dQadg decoꝛẽ habebunt ſigna in coꝛpoꝛe ſui
martyrij. Sic credendũ eſtꝙ btũs Fran

ciſcus habebit plagaſ ſibi ipꝛeſſas a chꝛi

ſto ſicut legimus de ipſo:⁊ poſt moꝛtẽ vi
ſe ſuut ab oĩbus qui pᷣſentes fuerunt dũ
coꝛpus eius traderet᷑ ſepulture:⁊ videre
voluerũt. Et credendũ eſt etiaʒ ꝙ tales
partes magis lucebũt. Quor cic atric es

autẽ remanebũt in coꝛpoꝛibus martyrũ

deus noult:ſic igitur patet quõ in coꝛpo/
ribuſ erit alia ⁊ alia claritas. Quarto di

xi ꝙ hec claritas erit coꝛreſpõdẽs bonis

operibus. Querit tamẽ Richar. vtrũ be

ati habebũt aliqð accidentale pꝛemiũ/ꝓ

bonis opertbus qui fecerũt in pctõ moꝛ⸗/
tali.Et reſpõdẽdo dicit ꝙ ſicut pena du/

plex eſt: quedã ſcʒ inflicta a iudice:que/
dam acta ab ipᷣo peccãte:qꝛ homo peccã

do ſibimet infert penã:ita dicoꝙ duplex
eeſt gaudiũ accidentale in beatis. Quod
daã receptũ ſpecialiter a deo miſericoꝛdi/

erit euidentiſſima claritas

rlartitate ſic ⁊ reſurrectio moꝛtuoꝝ. Su/

ter retribuẽte. Quoddã actũ ab ipᷣo bea
to recogitando bona oꝑa ſua ⁊ ſibi com/

placẽdo in eis. Pꝛimũ gaudiũ magis ꝓ
pꝛie habet rationẽ pꝛemij qᷓ; ſecundũ:qᷓ;/

uis ſecundũ aliquo modo habeat: eo ꝙ
oĩa q̃ habẽt beati pᷣncipaliter a deo ſlunt

Cũ ergo beatis placeat ſe feciſſe oꝑa bo⸗
na que in pctõ moꝛtali fecerunt maxime

inq; tum videbũt ꝙ illa opera eos ad pe
nitentiã diſpoſuerunt ſeu inclinauerũt ꝓ

iilis habẽt aliqð accidẽtale pꝛemiũ extẽ

dendo nomẽ pᷣmij ad gaudiũ quodlibet

beatoꝝ nõ tamẽ ſic gaudẽt de illis bonis

operibo ſicut de illis que fecerũt in chari
tate de quiba gaudẽt ratione oꝑis opera
ti ⁊ radicis ⁊ foꝛme:⁊ de alijs gaudẽtlra
tione operis oꝑati tm̃ Hec ille.Ex quo
patet ꝙ quãtumcũq; qͥs ſit in pctõ moꝛ/
tali:nõ tamẽ deſiſtere a bonis operibus
debet vt ab oꝛone:a ieiunio:ab elemoſi⸗

na:⁊ ceteris bonis:qꝛ ſi ſaluet᷑ p illis etiã
gaudebit ſpecialiter:tñ debet conari ⁊ ſe

exercere in bonis oꝑibus dum eſt in cha

ritate ſᷣm cõiecturà quandã:vnde hoĩes
antiqͥtus tẽpoꝛe q̃drageſime:⁊ tempoꝛe
palcali ſolebãt ſe exercere in bonis operi
bus ſʒzvere nũc pauci curãt de bonis oꝑi
bus fiendis tali vel cali tẽpoꝛe:⁊ per cõſe
quẽs pauci curãt de ſalute ſua qð eſt mł
tum dolendũ: vñ q̃ſi om̃i tꝑe hoĩes ſunt
pigri ad bonũ:⁊ ſunt ſolliciti ad laſciui⸗
as:ad choꝛeas:ad ludos:⁊ad cetera ma
la:vñ de heibus huius tꝑis verificat᷑ i⸗
lud Sap̃ᷣ.xv. Eſtimauerũt luſum eſſe vi
tam nr̃am:⁊ cõuerſationẽ vite eſſe cõpo/
ſitã ad lucrũ:⁊ opoꝛterevndecũq; etiam
ex malo acqͥrere. Aduertamus diligẽter
rogo verba ſapiẽtis. Pꝛouer.i.dicentis.
Sapliẽtia foꝛis pᷣdicat:in plateis dat vo

ceʒ ſuã di. VNſq;quo paruuli diligitis in

fantiã ⁊ ſtulti ea qᷓ ſunt noxia cupient:et
impꝛudẽtes odibunt ſcientiã. Conuerti
mini ad coꝛrectionẽ meã.Et ſequit᷑. No
caui ⁊ rennuiſtis:extendi manũ meam ⁊
non fuit qui aſpiceret:deſpe xiſtis omne

cõfiliũ meũ ⁊ increpationes meas negle

xiſtis: ego quoq; in interitu veſtro ride/

bo ⁊ ſubſannabo cũ vobis qð timebatis
liz

Secunda gloꝛia coꝛpoꝛis

aduenerit:quãdo venerit ſuꝑ vos tribu/
latio ⁊ anguſtia tunc inuocabũt me Anõ
exaudiã mane:cõſurgent ⁊ nõ inuenient

me:eo ꝙ exoſaʒ habuerint diſciplinã: et
timoꝛẽ dũi nõ ſuſceperint nec acquieueę/

rint conſulio meo:⁊ detraxerintvniuerſe
coꝛrectioni mee. Comedẽt ergo frucius
vie ſue ſuiſq; cõſiljs ſatnrabunt᷑.hec ibi.
Quid igit᷑erpectamꝰbñ agere ſivitã illã
głioſaʒ ⁊ claritatẽ illã tã mirabilẽ tã de
lectabilẽ deſideramꝰ habere. Scðm enĩ
ꝙ plura bona merita:et in charitate fece

rimꝰ: ſᷣm hoc maioꝛẽ claritatẽ in patria

habebimꝰ Hec eſt lux:de q̃ ait Job. xvij
Poſt tenebꝛas ſpero luceʒ. Ad quã lucẽ
vocabimur in die iudicij dũ nobis dicek.
Venite benedicti ⁊c.

Ecũda gloꝛia coꝛ

ſ poꝛis erit cõſtans impaſſibili/
tas:vnde apłs.i.Coꝛint.xv.di
cit de coꝛꝑe. Seminat᷑ in coꝛruptiõe ſur/⸗
get in incoꝛruptiõe: ſeruat᷑ in ignobilita/

te ſurget in gloꝛia:ſeminat᷑in infirmita/

te ſurget in virtute ſeminat coꝛpus aĩale
ſurget coꝛpus ſpũale: vbi ait Nico.de ly
ra. Hicoñdit apłs differentiã coꝛꝑis re
ſurgẽtis ⁊ moꝛtui qᷓ;tuʒ ad q̃ttuoꝛ dotes
coꝛꝑis gloꝛioſi. Seminat᷑ in coꝛruptione
id eſt ſepelit᷑in terra coꝛpus coꝛruptibile

vel ſeminat᷑ i.per naturã generat᷑:ſurget
in incoꝛruptione.i.coꝛpus ſurgens habe

bit incoꝛruptionẽ per dotcẽ impaſſibilita

tis. Seminat᷑ in ignobilitate.i.coꝛpꝰ ob/⸗

ſcurũ ⁊ vile ſurget in nobilitate coꝛpꝰ ha
bẽs dotẽ claritatis. Et hoc dicit ad duo
pma. Et ſequit᷑ ibidẽ Opoꝛtet eni coꝛru

ruptibile hoc induere incoꝛruprionem ?

raoꝛtale hoc induere iĩmoꝛtalitatẽ. Hec
aũt impaſſibilitas:vt volũt quidã pᷣnci/⸗

paliter cauſatura diuina volutate inqᷓn/ ita in oibus ce .
tio infirmitatis aut cuiuſcunq; leſionise⸗

tum tollit oꝛdinẽ ſubiectionis coꝛpoꝝ ip
ſoꝛũ beatoꝝ reſpectu quoꝛũcunq; agenti
um actione coꝛruptiua ſeu afflictiua: ta/⸗

mẽ immediate hmõi impaſſibilitas ali/

quo modo cauſat᷑ ab ipa anima beata qᷓ
hpuiuſmodi coꝛpus into?mat cui deꝰ de /
. Ait talem virtutẽ ꝓcoꝛpus per ipam vl

2.

uificatũ poteſt pᷣſeruare ab omni actioe

leſiua. Et illud vide innuere btũs Au⸗
gu.in li.ad Dioſcoꝛũ vbi air.Cam potẽ

tis nature fecit deus aiam vt ex eius feli
citate redũdet in coꝛpus ſanitas ꝑpetua

⁊ vigoꝛ incoꝛruptibilitatis Richar.vero
dicit di. xlix.iiij.ꝙ in paſſibilitate eſt cõſi
derare:⁊ illud qð ponit ⁊ illud qð exclu⸗/

dit. Quauis em ſignificet᷑ negatiuo mo

do tamẽ res per eã ſignificata nõ eſt pꝛi
uatio ſed habitus:eſt em qᷓlitas in coꝛpo

re ex redũdãtia beatitudinis anime cau

ſata coꝛpus pꝛohibens ab omni paſſione
ſue perfectioni cõtraria. Hec ille. nde

hec unpaſſibilitas. .

„

Pꝛimo in omnibus coꝛpoꝛibus equalis

in pꝛiuatione.
Secũdo erit inequalis poſitione.
Tertio erit equalis in eodẽ coꝛꝑe.
Quarto in ſubſtracto equalis oꝑ:
Pꝛimo igit᷑ hec impaſſibiltas erit eqᷓ
lis in puatione. Vñ Richar.ait ꝙ qᷓ;tuʒ

ad excluſionẽ paſſibilitatis impaſſibili/
tas erit equalis in oibus coꝛꝑibus bea/

toꝝ.hec ille Et ratio eſt:qꝛ a nullo intrin

inferri leſſo:qð declarãs Bonauẽ.in.iiij

ſecovel ease⸗ poſſet coꝛpoꝛi gloꝛioſo
dicit Qꝛ licet elemẽta maneãt in coꝛpo/

re głioſo ſᷣm ſubſtantiã ⁊ q̃litates ⁊ ope/

rationes: attendendũ tamẽ eſt ꝙ qᷓ̃dru/
plex eſtoꝑatio. VNna qᷓ;tum ad cõſtituti
onẽ:⁊hec eſt mixtionis:alia q;tum ad cõ
ſeruationẽ:⁊ hec eſt miniſterialiſ caloꝛis
vitalis per coꝛpus.Tertia eſt pugne oꝛ/
dinãs ad diſſolutionẽ. Quarta eſt exteri

oꝛis impᷣſſionis ꝑ quã alicuius elementi
oꝑatio intenditt pugna oꝛit᷑. Pꝛime due

oꝑationes manebũ tvt patebit magis in

quarto mẽbꝛo:due ſecũde nõ manebunt

qꝛ oꝛdinãt ad diſſolutionẽ. Hec ille.Et

ita in oĩbus coꝛpoꝛibus erit eq̃lis pꝛiua/

Coꝛpus etiã glioſum pati nõ poterit ab

extrinſeco. Vnde ait idẽ doct᷑ ꝙ coꝛpus
glioſum non põt pati ꝑ violentiã coꝛꝑis
obuiãtis:qꝛ oẽ coꝛpus eſt ꝑuiũ ei. Unde
ſicut ſi aliqs haberet culcellũ criſtallinũ
nõ diuideret radiũ per eius ictuʒimo rkra

—
—

— —

etß⸗
A
feli
denng
pero
ci
lla/
on⸗
tpe⸗
orpo
can
fſone

uls

in oĩbus.

erit conſtano impaſſibilitas

Rin penetraret taleʒ cultellũ ? nõ pate

ret᷑ ab ipſo:ſic in ꝓpoſito ad intelligendũ

veſt coꝛpus gloꝛiole penetrare cultellũ O
q; pulchꝛa ſunt hec ⁊ intellectui iocũda.
Sed certe magis erũt iocũda ⁊ delecta
bilia dum experimẽto hec cognoſcemus
Sic igitur patet quõ impaſſibilitaſ erit
cqualis in Guaclone leſionis vel paſſiõis
us. Secũdo impaſſibilitas erit in
equalis poſitiõe.dicit enĩ Richar.ꝙ q;tũ
ad id qð ponit nõ erit equalis in coꝛpoꝛi
bus omniũ beatoꝝ:ſed oifferẽs ſᷣm diffe
entiã meritoꝝ ⁊ ſᷣm differentiã beatitu
dinis aĩarũ.hec ille. Vnde hic doc.vide
ctur ſentire ꝙ ſicutdos claritatis non erit
eq̃lis in coꝛpoꝛibo omniũ veatggelent di
ctũ eſt pꝛius:ita nec dos impaſſibilitatis
CTalis igitur q̃litas erit differẽs in xpᷣo

2 alijs ſicut ꝓpꝛie dictum eſt de claritate.

Et videbit᷑ rationabile vt ſcʒ coꝛpus glo

rioſum qð pꝛius fuit moꝛtale ⁊ paſſibile

⁊ cui illate ſunt multe paſſiones frigoꝛis
⁊ caliditatis ⁊ famis ⁊ ſitis et mularuʒ
aliaruʒ tribulationũ pᷣmietur a deo aliqᷓ
qlitate que ſitphibens ab omni paſſione
ſue ꝑfectioni ↄtraria: ꝓpter hanc aũt glo
riã coꝛpoꝛis obtinendã multũ debemus
patientes eſſe:qm opoꝛtet nos ꝑ multas

tribulationes intrare in regnũ dei. Acxk.

xiiij. Nos enĩ eſtimamus poſſe illã glo/
riã habere ⁊ nihi pati:ſed vtiq; nos ſci/
re debemus regnũ celoꝝ eſſe rem litigio

ſam: ⁊ nõ niſi litigio vel certa mine obti/

neri poſſe dicẽte apło,ij.ad Thi.ij. Hon

coꝛonabitur niſi qui legitime certauerit
AQuidã enĩ pacẽ habẽt cũ diabolo in oĩ/

bus ei obediẽtes:pcrã pſequẽtes:pctã de
die in diẽ multiplicãtes: mundo et carni
ſue ſeruiẽtes:talibus nõ eſt regnũ celoꝝ

Pꝓmiſſum:ſed his qui in dei ſeruitio fide/

liter laboꝛãt:quibo dicet᷑ in die iudicij il/
Iud. Math̊.xi. Venite ad me oẽs qui la
boꝛatis ⁊ onerati eſtis:⁊ ego reficiã vos.
Multi eni ſunt fatui qui male agunt ſi/
uie viuũt ⁊ expectãt gloꝛiã:nam qui plan
tant ſpinas ⁊ tribulos fatui ſunt ſi expe/
ctqt ex eis ficus ⁊ racemos.De qᷣbus di⸗
Kif ꝓla,lix. Expectauimus iudiciũ 2 nõ

eſt ſupple ꝓ nohᷣ:ſʒ cõtra nos:ſalutẽ ⁊ elõ
gata eit a nobis. Et ſubdit cauſã. Mul
tiplicate ſunt enĩ iniqͥta tes nr̃e coꝛã te ⁊
pctã nr̃a reſpõderũt nobis.Sed tales di
cunt. Miſericoꝛdia dñi magna eſt:quo/
tiens eni dolebo de pctis miſerebit᷑ meil:
et ſic ſaluaboꝛ iuxta illud Eʒech̊.xviij.
Cũ aduerterit ſe impius ab ipietate ſua
quã operatus eſt ⁊ fecerit iudiciũ ⁊ iuſti
ciam ipſe aiamviuificabit.Tales nõ at
tendũ ad illud ꝙ dicit᷑ Eccł.v. Nõ adi j
cias pctm̃ ſuꝑ peccatũ ⁊ ne dicat miſera/
tio dñi magna eſt multitudinis peccato
rũ meoꝝ miſerebit᷑:miſcðia eni et ira ci/
to ab illo aꝓpꝛoximãt et in pctõꝛes reſpi⸗
cit ira illius. Nõ tardes cõuerti ad dñm
⁊ ne differas de die in diẽ: ſubito enĩ ve⸗
niet ira illius:⁊ in tꝑevindicte diſperdet
te.Dicit tamẽ Richar.di.x iiij. ꝙ homo
etiã in articulo moꝛtis qᷓ;diu vſum reti/
net liberi arbitrij poteſt penitere digne.

Tunc eni eſt penitẽtia digna cũ penitẽs

efficaciter dolet de pᷣteritis: ⁊ ꝓponit ca/

uere a moꝛtalibus futuris ⁊ confiteri ve

re ⁊ ſatiſſacere ꝓpoſſe:⁊ ſi ad hec oĩa pᷣn/
cipaliter moueatex amoꝛe bonitatis di/
uine Hos autẽ oẽs motus mẽtis poteſt

habere ille qui in hoꝛa moꝛtis incipit pe

nitere qᷓ;nis ſit difficile: ⁊ qñ hoc accidit
eſt ſpeciale beneficiũ diuine miſcdie:hec

ille. De hac penitẽtia tarda loquit᷑ ma/

giſter di. xx.iiij.ca.i.ſatis ample oſtẽdẽs
pericula:vbi dicit ꝙ multos ſolet ſeroti⸗

na penitẽtia decipere:quia qui ꝑ penitẽ/

tiam vſq; in finem vite pꝛotrahũt᷑: tunc
non ex dei amoꝛe vident᷑ penitere:ſed ti/
moꝛe moꝛtis quaſi ex neceſſitate. Hec il
ille. Et alia plura dicit de quibi ꝑtranſeo
Tales ſunt nimis paſſibileſ qui nibilvo

lunt agere pꝛo ſalute animarũ ſuarũ duz

ſani ſunt Opoꝛtet eni nos penitẽtiã age
re de pctis ſi doteʒ impaſſibilitatis volu/
mus acqrere dicẽte xpo Math.iiij. Pe⸗
nitentiã agite a ꝓpopinquabit enĩ regnũ
celoꝛũ. Et hec de.ij. Tertiovero dictum
eſt ꝙ impaſſibilitas erit equalis in eodẽ
coꝛpoꝛę.Dicente Richardo.xlix di. Im
palñibilitas eric equalis in onmmab Far⸗

A

erit cöſtans impaſſibilitas

tibus eiuſdẽ coꝛpoꝛis: qꝛ eſſet inequalis

in partib eiuſdẽ coꝛpoꝛis ex hoc nõ red/

deret᷑ ꝑfectioꝛ:ſed imꝑfectioꝛ impaſſibili
tas totius.hec ille Et ratio huius poteſt

elſſe:qꝛ oẽs eiuſdẽ coꝛpoꝛis equaliter ſũt

ſuſceptibiles talis q̃litatis. Et licet coꝛ/
pus gloꝛioſuʒz ſit ranihie⸗ nõ tamẽ erit
coꝛruptibile aut paſſibile. Et cum inqͥt.

Brego. in omeł. ꝙ coꝛrũpi neceſſe eſt qð
palpat᷑: intelligẽdũ eſt ait Richar.de eo

ꝙ palpat᷑ relicto naturalibo ſuis ⁊ de pal/
pabilitate que eſt ſm pᷣmas q̃litates acti
uas et paſſiuas aut per qualitates cau/
ſatas ab eis.hec ille. Tunc em̃ ignis ⁊ a
qua ſi mutuo ſe cõtingerẽt nullum iſtoꝝ
ageret in alterũ nec ab altero pateret᷑:qꝛ
vᷣtute diuia talis actio ab elemẽtis:⁊ ele

mentatis tolleret᷑ oiĩno. Itẽ foꝛte dicere

ꝙ cum nihil tollat᷑ de homine qð ꝑtinet
ad eius quidditatẽ:⁊ moꝛtale in tali qͥd-
ditate ponat᷑ dicente poꝛphirio ꝙ homo
eſt an imal ronale moꝛtale. Videt᷑ ꝙ ho⸗
mo ſemꝑ ſit moꝛtalis ſicut ſemꝑ eſt rati
onalis. Reſpõdet Richar.di.ꝙ moꝛtale
nõ ſignat aliqͥd ꝑtinens ad hoĩs quiddi
tatẽ nec debet poni niſi ſᷣm opinionẽ poꝛ

phirij:qui eſtimauit angelos eſſe aĩalia

per naturã ĩmoꝛtalia ⁊ moꝛtalitatẽ perx/
tinere ad hoĩs naturã:ita vt nõ poſſet fi⸗
eri ĩmoꝛtalitatis remanẽs homo. In qᷣ
bus poꝛphirius errauit.hec ille. Et licet
ſimiliter ſint dãnati immoꝛtales.i.indiſ/

ſolubiles:nõ tamẽ erũt ĩmoꝛtales et im /

paſſibiles:ſicut dictũ eſt pꝛius in tracta⸗
tu de penis inferni. Coꝛpus igit᷑ gloꝛio/⸗
ſum:tale erit vt in nulla ſui parte poſſit
ledi etiã ſi gladio ꝑcuteret᷑: imo ſi in ig/⸗

ne inferni poneret᷑nihil pateret᷑. O qᷓ; res

deſiderabilis ⁊ iocũda. Si em̃ homo in

pac vita tale coꝛpus haberet ⁊ ꝙ nõ poſ

ſet ſeparari ab aia nec pati ab aliquo ex
tinſeco qᷓ;tũ gauderet deus nouit. Suffi

ceret eni multis iſtud ꝓ omni pᷣmio me/

ritoꝝ luoꝝ:⁊ tamẽ in illo regno gloꝛioſo

hoc nõ erit maius: ſed beatitudo anime

multo erit melioꝛ omni coꝛpoꝛis beatitu
dine. Erunt igit᷑ omnes partes eiuſdem
coꝛpoꝛis equaliter impaſſibiles per dotẽ

impaſſibilitatis. Et hec detertio. Quar
to dictũ eſt ꝙ impaſſibilitas in ſubſtra/

cto equalis erit opere ad cuius declara/
tionẽ ait Boñ.in.iiij. ꝙ due ſecũde ope/⸗
rationes de quibo dictũ eſt in ᷣmo mem
bꝛo nõ manebũt:qꝛ inter elemẽta vnita
in coꝛpoꝛe non erit pugna:⁊ ratio huius
triplex eſt m cundẽ doctoꝛẽ. Pꝛima eſt
tẽperata mixtio cõfringens ↄtrarietatẽ:
ſecũda eſt elemẽtariũ appetituũ quieta/

tio:tertia eſt aie infſluẽtis cõſeruatio:⁊ra

tione pᷣmi nõ pugnãt ra tione ſecũdi non
poſſunt pugnare rõne tertij habẽt quie/
ſcere:hec ille. Coꝛpus igit᷑ quod erit ſub/
ſtractũ illius qlitatis gloꝛioſe duas ope/
ratioões pᷣmas ha bebit:quia tũc elemẽta
erũt ſic cõparata:vt vitalis caloꝛ aſſimi
letur vere nature celeſti: ⁊ ita nihil cõſu/
met᷑ in coꝛꝑe:⁊ ꝑ cõſequẽs nec indigebit
pabulo. In tali ergo erit magna cõtẽpe/
rantia:⁊ ita nulla poterit eſſe diſſolutio⁊
ex hoc erit lõgeuitas vite: quã tm̃ in hoc
mũdo deſideramus: quã nõ tñ poſſumꝰ
cõſequi in pᷣſenti mũdo:qꝛ ſtatutũ eſt ait
apls. Heb. ix. hoibus ſemel moꝛi. Si ve
lumus igit᷑ ſemꝑ beate er gloꝛioſe viuere
poſt hãc vitã debemꝰ nos diſponere ad
bene moꝛi.vñ Ber. in quodã ſermonede
apłis. Studeamꝰ inqͥt fratres viuere vi
ta iuſtoꝝ ſi moꝛte eoꝝ moꝛi deſideramꝰ.
Vñ ⁊ ait Grego. Regio nr̃a paradiſus
eſt ad quã ieſu cognitio redire ꝑviam qᷓ

venimus phibemur. A regione eni nrja
ſuꝑbiendo ⁊ inobediẽdo viſibilia ſequẽ/

do in adam diſceſſimus:ſed ad eã neceſ/
ſe eſt vt humiliãdo obediẽdo ⁊ viſibilia
cõtemnẽdo redeamus. Sic igit᷑ ſi man/
data dei cuſtodierimus:ſicut ait apłs.i.
Coꝛinth.xv. Opoꝛtet coꝛruptibile indu
ere incoꝛruptioneʒ moꝛtale hoc induere
ĩmoꝛtalitatẽ. AUbi ſᷣm expoſitionẽ Hiẽ.
de lyra. oſtendit᷑ reſurrectiõis neceſſitas
q̃ accipit᷑ ex trib:pᷣmo ex ꝑfectione natu
re hũane qᷓ non eſt ꝑfecta niſi aĩa ſit coꝛ
poꝛi cõiuncta:ꝓpter qð ſeꝑari eſt aĩe acci
dẽs ⁊ ↄtra eius naturalẽ iclinationẽ: vt

n
14,

ul
i

4
e

tertio ex cõfoꝛmitate mẽbꝛoꝛ

vt coꝛpus ſimul cuʒ aia pᷣmiet᷑ vt puniat᷑
cum aia peccauit in coꝛpoꝛe et meruit:
ad caput
noſtrũ q;tuʒ ad electos qui ſurrexit per

iteratãvnionẽ ad coꝛpus. Hec ille. Ad

hanc imoꝛtalitatẽ ꝑueniemus duʒ ad re

gnum celoꝛũ vocabimur per chꝛiſtũ dicẽ

tem. Venice benedicti ⁊c̃.

FErtia gloꝛia coꝛ
t potis erit vigo:oſa ſubtilitas.
Ulingde Richar. ait ꝙ ſubtile
dicit᷑ a virtute penetrãdi. Res aũt tripli
ci de cauſa eſt penetratiua ſeʒ aut ꝓpter
paruitatẽ qᷓntitatis maxime ſcõᷣm latuʒ
⁊2 ꝓfundũ vt eſt acus: q̃ q;uis lõga ſit tñ

penetratiua eſt aut ꝓpter raritate ſue ma

rerie:⁊ ſic aer eſt penetratiuus:aut tertio
ꝓpter actiue virtutis magnitudinẽ: ⁊ ſic
vinũ penetratiuũ eſt multomagisqᷓ; ſim

plex aqua q̃cunq;. Quapꝛopter aqua cũ

modico vino bibita magis re frigerat ſa
nũ hoĩem qᷓ; ſi ꝑ ſe bibat᷑:qꝛvinũ lacit eã
ab loca coꝛꝑis penetrare ad que ꝑ ſe pe/
netrare nõ poſſet. Scoõm pᷣma cauſaʒ pe
netrãdi nõ attẽdit᷑ ſubtilitas coꝛpoꝝ btõ
rũ qꝛ in debita qᷓ;titate reſurgẽt:nec etiã
ſ̃m ſcdam cauſam:qꝛ tota materia q̃ ne/
ceſſaria eſt ad eſſentiã eoꝝreſurget ĩ eis:
ſed ᷣm tertiã cãm in eis attendit᷑ ſubtili/
tas eoꝝ: qꝛ ꝑ virtutẽ btitudinis aĩe: erit
in beatis coꝛpoꝛib tãta magnitudo vᷣtu
tis actine ꝙ ꝑ eaʒ multo efficatius pote/⸗
rũt penetrare qᷓ; ignis vel aer. Hec ille.
In coꝛꝑe igit᷑ głioſo erit ſubtilitas qua
poterit cum coꝛpoꝛe nõ gloꝛioſo exiſtere.
Secũdo poterit coꝛpoꝛiiã non gloꝛioſo
Tertio hec ſubtilitas equalis erit in eo/
dem coꝛpote
Quarto coꝛpꝰcale ꝑmanẽs ĩ eodẽ robor̃
Der ſubtilitatis igit᷑ virtutẽ: pᷣmo coꝛ
pus głioſum cuʒ coꝛꝑe nõ g lioſo poterit
exiſtere: ⁊ exẽplũ huius ponũt qͥdã quõ

etiã duo coꝛꝑa nõ głioſa ſunt ſimł. Hoc

patet inqͥt Cho.ãgelicus in q̃rto ſuo: qꝛ
ferrũ ⁊ ignis ſunt duo coꝛꝑa etiaʒ ſpecie
dvifferẽtia Et tñ pnt eſſe ſimul: hocpatet

ertia gloꝛia coꝛpoꝛis

qꝛ oꝑatio facit ſcire foꝛmã ⁊ naturaʒ rei:
vt pater.vij.metha.ſed cuiuſſibet ꝑti fer
ri igniti ↄuenit vera ogatio ignis: nã ſi
adiũgat᷑ ſtupe tũc incẽdit eã ⁊ generatve
rum ignẽ:⁊ ſic qlibet pars hmoi ferri ha
bet ſecũ verũ ignẽ. Et ſi hoc videt᷑ poſſe
fieri ꝑ naturã:a foꝛcioꝛi virtute diuina vt
coꝛpus głioſuʒz ſimul ſit cũ coꝛꝑe nõ glo⸗
rioſo: hãc dotẽ ſnbtilitatis xpᷣs oñdit in
ſua natiuitate qñ devirgine nat? fuitabſ⸗
q; leſiõe:qñ ad ſuos diſcipulos intrauit
ianuis clauſis:qñ oẽs celos trãſiuit abi⸗/
q; celoꝝ dilaceratione. Hec ſunt mirabi
lia nobis ⁊ qſi in cõpꝛehẽſibilia:eo ꝙ vi⸗
demus ꝙ duo coꝛꝑa vt cõius nõ poſſunt
eſſe ſimulſed vno adueniente reliquũ ex/
pellit᷑ ab eodẽ loco ᷣm naturã: dicit ideʒ
Tho.iꝙ de potẽtia dei abſoluta ſi ðo pla
ceretvnũ coꝛpus głioſum poſſet ſimłeſſe
in eodẽ loco cũ alłtero coꝛꝑe głioſo.Et ſi
cõtrariũ inueniat᷑ dictũ eſt ab aliquo ſan
ctoꝝ:tüc debet intelligi de porẽtia dei oꝛ
dinata q̃ deusdicit᷑ illa ſolũ poſſe que ab
eterno fieri pᷣdeſtinauit:de quoꝝ nume/⸗
ro non credit᷑ eſſe illud ſeʒ ꝙ vnu coꝛpus
gkioſum ſimul ſit in eodẽ loco cũ coꝛpo/
ꝛe nõ gloꝛioſo. Hec ille.O quãta virtus
quãta poteſtas coꝛpoꝛis gloꝛioſivt pene
tret q cunq; dura abſq; talium diuiſiõe:
Hoc eſt em̃ qð dicit apłs.i. Coꝛint᷑.xv.
Seminat᷑ coꝛpus aĩale:ſurget coꝛpꝰ ſpi⸗
rituale. Vbi ait Hico.de lęra. Seminat᷑
coꝛpus aĩale.i.groſſum impotẽs eſſe cuʒ
alio coꝛpoꝛe nõ glłoſo:ſurget coꝛpus ſpi⸗/
rituale.i.potẽs eſſe cũ alio coꝛꝑe nõ glo/
rioſo ſicut ſuo mõ ſpũs ſimul eſt cuʒ coꝛ⸗
poꝛe. Nũc vero ⁊ ſi nõ coꝛꝑe ſimus in ce/
lis:ſi mundũ penetrauimus celos coꝛꝑe
penetremus ⁊ aſcẽdamus ſpiritu cõſide
rantes tantã nobis pᷣmſſam gloꝛiãavt di
camus cũ apło illud ad Phiłiij. Hoſtra
ↄuerſatio in celis eſt. glo. Noſtra ↄuerſa
tio ⁊ſi adhuc ſimꝰin terra eſt in celisvbi
eſt ſpes nr̃a.Cõuerſatio quidẽnr̃a debet
eſſe virtuoſa fructuoſa gratioſa. Virtuo
ſum eni ⁊ ſanctũ eſt ꝙ hõ poſſideat bonã
ↄuerſationẽ grauẽ:qꝛ ↄuerſatio ſignũ eſt
anctitatzinterioꝛis vt de tali dicat᷑illud

Tertia gloꝛia coꝛpoꝛis

Thobie.liij. In bona vita ſcã ↄuerſatio
manſit. YIteʒ debet eſſe intuentibus fru⸗
ctuoſa.i.Pe.ij.Conuerſationẽ veſtrã in/⸗
ter gentes habẽtes bonã Apud deũ gra
tioſa Deuter̃.i Date nobis viros ſapiẽ
tes ⁊ gnaros: ⁊ quoꝛũ cõuerſatio ſit ꝓba
ta.i.appꝛobata apud deũ.Calis eniĩ con

uerſatio talis vita faciet vos penetrare

celos ⁊ habere dotẽ ſubtilitatis.Sic igi
tur patet quomõ coꝛpus gloꝛioſuʒ pote
rit cum nõ geoꝛioſo exiſtere. Secũdo po
terit etiã coꝛpoꝛi nõ gloꝛioſo reſiſtere: nõ
enĩ poterit coꝛpus no gloꝛioſuzʒ penetra/⸗
re coꝛpus gloꝛioſuʒ ſicut ecõtra vt patu/

it. Vnde Boñ.ait in.iiij. Licet nibil poſ

ſic coꝛꝑi gloꝛioſo reſiſtere ipᷣm tamen po
teſt alijs ſicut patet:qꝛ cõſtat ꝙ poteſt ſu
ſtinere lapidẽ in manu oeꝛpus ergo glo
rio ſuʒ pot ſe cangibile pᷣbere ⁊ poteſt nõ
pꝛebere ſiue latere ⁊ hoc habet ſᷣm diuer
ſas cõditiones:nam tangi põt: qꝛ poteſt
impellẽti reſiſtere cũ ſit coꝛpus verũ non
vanũ vel fantaſticũ:laterevero põt qꝛ po

teſt penetrare oꝛganũ tactus:pꝛimũ ha/

bet ꝑ veritatẽ nature. Secundũ ſᷣm effe
ctũ ſpiritualis potẽtie. Hec ille. Et hu/⸗
ic ꝓpꝛietati reſiſtendi eſt in via ſimilis ſi
des nr̃a.i. Yoh̊.i. Hec eſt victoꝛia q̃ vin/⸗

cit mundũu fides nr̃a. Pugil em̃ vidẽs cõ

fuſionẽ victi ⁊ honoꝛeʒ vlctoꝛis nitit᷑ad
victcoꝛiã:ſit nos per fideʒ intelligẽtes cõ
fuſionẽ peccatoꝝ ⁊ demonũ per eternam
damnationẽ. Intelligẽtes etiã per fideʒ
honoꝛẽ et gloꝛiam bonoꝝ debemus toto
conamine reſiſtere demoni et pctõ: ideo
fides comparat᷑ſcuto Ephe.v. In oĩbus
ſumẽtes ſeutum fideuet.i. Pe.v.Cui ſeʒz
diabolo reſiſtere foꝛtes in fide. Vtiq; fi/
des ſaluat hominẽ que operib adimple/
tur:vnde fides dicit᷑ eo ꝙ faciat ſicut pꝛo
mitti. VUn Grego. Quid ꝓdeſt ꝙ redẽ/
ptoꝛi nĩo per fideʒ adiungimur: ſi ab eo
moꝛibus diſiũgamur. Tunc veraciter fi
deles ſumus ſi quod verbis ꝓmittimus:
operibus implemus. Fidelis ſeruus nõ
timet perdere equũ vt iuuet dñm: xpᷣus
nõ timuit vitã perdere coꝛpoꝛalẽvt iuua
tet hominẽ:certe nec nos debemus timie

re ſi opus fuerit ꝑdere vitam coꝛpoꝛaleʒ

vt ſeruemus fidem Apocal.iij. Eſto ſi/
delis vſq; ad moꝛtẽ ⁊ dabo tibi coꝛonaʒ
vlte.i. Macha.ij. Abꝛaaz in tẽptatione
nõne iuuentus eſt fidelis Joſeph in tem
poꝛe anguſtie ſue cuſtodiuit mãdatũ.Et
ſequit᷑ ibidem Ananias:aʒarias:miſael
eredẽtes liberati ſunt de fiima. Et poſt
Vos ergo filij cõfoꝛta mini etviriliter a/⸗

gite in lege:qꝛ in ipſa gloꝛioſi eritis. Sʒ

heu multi ſunt fideles verbo:ſed pauci

opere de qbus apłus ait ad Titũ.i.Cõè/⸗

fi ſe noſſe deũ: factis autẽ negant cũ
ſi: ohominati ⁊ incredibiles:⁊ ad om
ne ous bonũ repꝛobi:de quibi poteſt di
ci iliud ps. Coꝛ autẽ eoꝝ non erat rectũ
cũ co nec fideles habiti ſunt in teſtamẽ/

to eius. Si ergo fideliter viuimus ⁊ pec
catis reſiſtamus poterimus in coꝛpoꝛe

gloꝛioſo reſiſtere coꝛpoꝛi nõ gloꝛioſo:ſed
nõ coꝛpoꝛi gloꝛioſo ait Bonauẽ.Et hoc

de ſecũdo Tertio hec ſubtilitas equalis
erit in eodẽ coꝛpoꝛe dicẽte Richar. Hec
ſubtilitas erit equalis in oibus partib⸗
eiuſdẽ coꝛpoꝛis. Eque em̃ ꝑfeete ⁊ facili
us poterit vna pars coꝛpoꝛis gloꝛificati
ſimul eſſe cũ coꝛpoꝛe nõ gloꝛtficato ſicut
alia. Subtilitas tamẽ ſecũdo modo di/
cta non erit equalis in oibus partiba coꝛ
poꝛis:qꝛ debita coꝛpoꝛis armonia requi
rit vt vna pars coꝛpoꝛis ſit rarioꝛ q; alia
⁊zalia denſioꝛ alijs. Erit tamẽ in partib

coꝛpoꝛis denſitas ⁊ raritas ſᷣm ulã ꝓpoꝛ

tionẽ quã requirit ꝑfecta humani coꝛpo
ris armonia. Hec ille. Et huic ꝓpꝛieca /

ti cõuenienti equaliter oibus partibo coꝛ/
poꝛis aſſimilar̃charitas qua quiſq; tene
tur diligere ꝓpximũ ſicut ſeißm Match.

xxij. Dinges ꝓximũ tuũ ſicut teipſum.i.
ad eandẽ beatitudinẽ ad quã viligis te.
Ait Nico.de lyra. Vnde ſᷣm Aug. dils/

ctio dei ⁊ ꝓximi eſt ꝓpꝛia virtus ⁊ ſpecia

lis pioꝝ atq; ꝑfectoꝝ:cũ cetere virtutes

bonis et malis poſſint eſſe cõmunes:vn
de iſta gemina virtute qui caret alas ad

volandũ in regnũ celoꝝ nõ habet Et no
ta ꝙ qñ dicit᷑:diliges ꝓximũ tuũ ſicut te/
ipᷣm tradit᷑ꝛ diligẽdi ratio:⁊ dilectionis

5*

modus. Ratio quidẽ diligendi tradit᷑ ſi

ue tangitex eo qprimus nominat. ꝓprer

hoc eni debemus eos ex charitate dilige/
re:qꝛ ſuntpximi nobis:⁊ ſᷣm dei imaginẽ
2 ſᷣm gloꝛie capacitatẽ. Nec refert vtruʒ
dicat᷑ ꝓximus vel frater vt habet᷑.i. Joh.
iiij.vel amicus vt habe Leuit᷑.xix.quia

er oiĩia hec affinitas deſignat᷑. Modus

autẽ dilectiõis tangit᷑ cum dicit:ſicut te/

ipᷣm quod noõ eſt intelligendũ q;ꝛtum ad

hoc ꝙ aliquis eq̃liter ꝓximũ ſibi diligat
ſed aliqualiter ſibi ⁊ hoc tripliciter. Pꝛi⸗

mmo quidẽ ex parte finis vt aliquis dili/

gat ꝓximum ꝓpter deum ſicut et ſeipm
Secũdo ex parte regule dilectiõisvtſ c3
aliqͥs nõ cõdeſcẽdatꝓxumo in aliquo ma

lo:ſed ſolũ in bonis vt ſic ſit dilectio ꝓxi

mi bona ⁊ iuſta. Tertio ex parte ronis
dilectionis vr ſcʒ nõ diligat aliqͥs ꝓximũ
ꝓpter ꝓpꝛiam vtilitatẽ vel delectationẽ:
ſed ea ratione ꝙ velit ꝓximo bonũ ſicut
vult bonũ ſibiipſivt ſic ſic dilectio ꝓximi
vera. Sed heu apłus eni dicit Thimo.

ſcribẽs in.ij.epła.iij. ca. Hoc aũt ſcito ꝙ

inmouiſſimis dieb inſtabũt tẽpoꝛa peri/

culoſa ⁊ erũt hoĩes ſeipos amãtes cupi/
di:elati:ſuꝑbi:plaſphemi:parẽtibus non

obediẽtes:ingrati:ſceleſti: ſine affectiõe:
ſine pace:criminatoꝛes incõtinẽtes:ĩmi/
tes:ſine benignitate:pditoꝛes ꝓterui: ce

ci:voluptatũ amatoꝛeſ magis qᷓ; dei:ha

bentes quidẽ ſpeciẽ pietatis:virtutẽ aũt
eius abnegantes:⁊ hos deuita. Hec ibi.

Hic oſtẽdit maliciã hominũ q̃ erit invl

timo ⁊ iaʒ ſuo tẽpoꝛe inceperat vñ expo
nens hunc textũ Hico.de lyra ait.In no
uiſſimis dieb:hoc em̃ erit potiſſime an/

te tꝑa antichꝛiſti inſtabũt tꝑa periculo/
ſa ꝓpter multiplicitatẽ ſeductoꝝ Petrus

vero de tharẽtia latinus explicas ait In
nouiſſimis dieb ſcʒ circa finem mũdi.i.

Thimo.iiij. Nouiſſimis dieb diſcedent

quidẽ a fide inſtabũt ſanctis ſcʒ tꝑa pe/⸗

riculoſa.i.periculis plena. Erit em ꝑlſe/
cutiones grauiſſime cõflate ex tirãauis:
hereticis:⁊ vpocritis.Hij ſunt tres oꝛdi
nes dentiũ Daniel. vij. Et hec erit cauſa

rit vigoꝛoſa

Pter deuz debet diligere vt ſic ſit ſancta

periculi:qꝛ erũt hoĩes ſeipos amãtes nõ

deũ vel ꝓximũ Philip. ij. Oẽs querũt qͥ
ſua ſunt. Ex ꝓꝛio aũt amoꝛe tanq; radi
ce oia mala oꝛiunt᷑:quia vt dicit Aug. li.

de cini.dei. Ciuitatem babylonie faciat

amoꝛ ſui vſq; ad cõtemptũ dei. Eupidi⸗

hic ponit tres effectus amo:is pᷣuati.Et

pmo in generali. Pꝛimus eſt ꝑpetratio
ois mah. Secũdus cõtẽptus ſumm bo
ni:ibi voluptatuʒ.Tertius eſt ſimilatio

catholice fideiibihabẽtes ſpeciẽ. Ponit
ꝓmo quattuoꝛ mala que cõmitti magis
vident᷑ in deum. Secundo.x.que magis
in ꝓximum:ibi parẽtibus nõ obediedo.

Tria que magis vident᷑ in ſeipᷣm:ibi p/⸗
terui Dicit ergo cupidi.q.d erunt hoies
ita ſeip̃os amates ꝙ erunt cupidiad lu⸗
crũ pecumiarũ:diligẽtes ſcʒ plus mundũ
qᷓ; deum:elati ad dominiũ Pꝛouerb. vi⸗
Sex ſunt q̃ odit dñs:oculos ſublimes ⁊c

Suꝑbi ad honoꝛẽ ſibi impẽſum Jacb.

iiij. DHeus ſuꝑbis reſiſtit. Blaſphemi ad
dei vituperiũ qð eſt grauiſſimũ pctm:qꝛ
ſpũs blaſphemie nõ remitterin hoc ſecu
lo:nec in futuro Parẽtibus:hic tangit.x.
mala que vident᷑ magis cõmitti in pꝛoxi
mũ. Pꝛimo tria que comittunt᷑ in ꝓximũ
ſuperioꝛẽ. Secũdo q̃ttuoꝛ que in ꝓximũ
equalẽ ſcʒ ſine affectiõe. Tertio tria que
cõmittunt᷑ in ꝓximũ inferioꝛẽ:ibi imi. es
Dicit ergo. Erunt etiã pa.non obe. ſiue
carnalibus ſiue ſpiritualibus ⁊ qᷓ;tuʒ ad
pᷣcepta:cõtra illud Ephe.vi.Filij obedi

re parẽtibus veſtris per oĩa. Ingrati q;
tum ad beneficia a parentibus impenſa
Saßp̃.xvi.Ingrati enĩ ſpes tanq; hyber/

nalis glacies tabeſcet: ⁊ diſperiet tanq;ᷓ
aq̃ ſuꝑuacua. Sceleſti ad grauioꝛa etiã
maleficia in ꝑſonas parentũ imperrãda

VYſa.i.CLõteret ſceleſtos ⁊ pctõꝛes ſimul.
Sine affectione alioꝝ ſcʒ miſerie nõ cõo/
patiẽdo Ro.i.Sine a ffectiõe ſine ſedere
ſine pace alioꝝ quietẽ gturbãdo. Crimi
natoꝛes.i.crimina alijs ĩponẽtes. In cõ/

tinẽtes.i.petis carnalibo deſeruiẽtes:gn

le ⁊ luxurie vocando. Immites.i.crude/
les erga eos quos poſſunt oppꝛimere.
Sine benignitate.iſine miſcdᷣia⁊ largi/

tate erga eos qb debẽt ſubſeruire. Pꝛo/
ditoꝛes.i ſecretoꝛũ reuelatoꝛes erga eos
qͥbus habẽt cõſulere. Pꝛoterui:hic tãgit
pctã qua vid ent᷑ cõmitti in ſeipᷣm. Dicit
ergo pterui:i.inuerecũde ſe habẽtes quo
ad actus cõcupiſcibilis ꝗà maxime ſunt
erubeſcibiles Yere. iij. Frons mulieris
meretricis facta eſt tibi noluiſti erubeſce

re.Timidi.i.inflati aio quo ad actus ra

tionalis Sap̃.ij. Excecauit eni illos ma
licia eoꝝ ⁊ neſcierũt ſacr̃a dei: nec ſpera/

uerũt mercedẽ iuſticie. Erũt etiã volup/

tatũ amatoꝛes magis qᷓ; dei. IYpſi enĩ ſũt
de qͤbus dieit apls Philip. iij. Quoꝝ de
us venter eſt. Et erut habẽtes quidã ſpe
ciẽ pietatis.i.chꝛiſtiane religionis in ex/
terioꝛi ſimulatiõe:qꝛ ſacr̃a chꝛiſtiane re⸗
ligionis participabũt cũ bonis:ideo pe/

riculoſioꝛes Math. vij. Attẽdite a fal/

ſis ꝓphetis. Virtutẽ autẽ. i.rem pietatis
ipᷣlus.i.dilectionẽ dei ⁊ ꝓximi abnegan/
tes: ⁊ hos deuita ſcʒ hoies ita ꝑuerſos.
Et.ij. canonica Joh.i. Heq; aue ei dixe⸗
ritis. Hec Petrus. Nõ ſic chariſſimi vi⸗

uamus ſi gloꝛiã celeſtẽ deſideramus in

qua virtus ſubtilitatis erit eq̃lis in par/
tlibus eiuſdẽ coꝛpoꝛis:ſed magis ꝓximũ
ſicut nos diligamus quia qui pꝛoximuʒ
diligit legem implet ex qua ſequit᷑ ſalus
Et hoc de tertio. Quarto dictũ eſt ꝙ hec
ſnbtilitas ꝑmanens erit in eodẽ roboꝛe.
Nam gloꝛia tam aie qᷓ; coꝛpoꝛis eſt ꝑpe/

tua ⁊ ſine mutabilitate ſicut dictum fuit

pꝛius:cui coꝛreſpõdet ꝑſeuerãtia bonevi
te:quia qui ꝑſeuerauerit vſq; in finẽ hic

ſaluus erit Matth. x. Ad hanc ſub autẽ
tiiita tem peruentemus ſi nobis dicatur

WVenite benedicti. ⁊c.

Garta gloꝛiacoꝛ
ꝗq ꝰproꝛis erit velocioꝛ agilitas de
Agqgua dicit aplus.i.Coꝛint᷑xv.
Seminat in inſirmitate:ſurget in virtu
re. Vbi ait Nico. de lyra. Seminat in in

firmitate: ſcʒ coꝛpus ab ania de difficili

mobile:quia vt dicit᷑ Sapi.ix. Coꝛpus

quod coꝛrumpit᷑ aggrauat animã:cõſur
get in virtute.i.mobile ſᷣmvoluntatẽ ani

me per dotem agilitatis. Hec ille. Hec
autẽ agilitas erit in quattuuus.
Bam monuẽdo coꝛpus abſq; reſiſtẽtia.
cdᷣo mouẽdo coꝛpuꝰquovolet potẽtia
Tertio mouẽdo coꝛpus nõ rei carentia.

OQDuarto meuẽdo coꝛpus in dei pᷣſentia.

Agilitas igit?᷑ hec erit in mouẽdo coꝛ/
pus abſq; reſiſtẽtia:ideo dicit Sapi.iij.
Fulgebũt iuſti per dotẽ claritatis vt dic/⸗

tum eſt:⁊ tanqᷓ; ſcintille in arũdineto di/

ſcurrent per dotem agilitatis qua coꝛpꝰ
obediet aie ad nutum q;dtum ad motum
localẽ vt declarat Nico.de lyra. Et Yſa.
xl.dicit᷑ Qui autẽ ſperãt in dño mutabũt

foꝛtitudinẽ: aſſumẽt pennas vt aquile:
current ⁊ nõ laboꝛabũt:ambulabũt ⁊ nõ
dpeficiẽt. Diſcurſus autẽ ſcintillarũ agi/

lis eſt ita etiã volatus aquilarũ:laboꝛa/
bunt tamẽ ꝓpter reſiſtentiã medij:⁊ etiã
qꝛ habẽt coꝛpoꝛa fatigabilia: iſta aũt nõ
erũt in motu beatoꝝ coꝛpoꝝ. Vnde Ri/
char.ait,. Ad agilitatẽ motus tria cõcur

runt ſcʒ foꝛtitudo virtutis motiue: habi
litas mobilis ad motum:⁊ iſtoꝛũ duoꝛũ
ꝑfecta cõiunctio que requirit᷑inter mobi
le ⁊ motoꝛez. Pꝛimũ erit in beatis ꝑ glo
riaʒ anime. Secundũ erit in coꝛpoꝛe per
quandã qualitatẽ qua erit habile mone/
ri ſᷣm voluntatẽ:in nullo penitus reſiſtẽs
que qualitas dicit᷑ dos agilitatis.Terti

um erit per iſta duo ſimul: per illa enim

duo erit ꝑfecta cõiunctio inter coꝛpus et

animã que requirit᷑ inter mobile ⁊ moto/

rem ſicut per impaſſibilitatẽ ꝑfecte vnie
tur anime:vt foꝛme danti complementũ

pꝛimi eſſe:⁊ ideo anima ita velociter po

terit coꝛpus ſuum mouere ſicut poteſt ſe
ip ſaʒ ſine coꝛpoꝛe.Hec ille. Ec Thom̃.
angelicus ait. Fide tenemus immedia/
te peracto iudicio ꝙ coꝛpo:a ſanctoꝛum
equali velocitate ſicut angeli dei aſcen /
dent cũ chꝛiſto iudice. Hec ille. YJbi nul/
la erit reſiſtentia. Unde idem Thom̃.
ait. Ad hoc ꝙ coꝛpus ab anima beata re

ſumptum non ſit ipſi anime oneroſuʒ ſi⸗

cut eſſe conſueuit in hac vita moꝛtali
quattuoꝛ requiruntur duo ex parte ſen/
ſus: et duo ex parte motus. Ham ex

ie⸗
ti
6
eln⸗
dic

di⸗

um
bit
iie
zo

O

erit velociter agilitas

parte ſenſus pᷣmo requirit᷑ vt coꝛpus aĩe

beate ſit nobiliũ paſſionũ ſcʒ ſenſibiliuʒ
ſpecierũ defacili receptiuũ. Secundo vt
ſit ignobiliũ paſſionũ ſcʒ coꝛruptiuaꝝ ⁊
leſiuarũ actionũ ꝓpulſiuũ. Rõne pᷣmi cõ
uenit tali coꝛpoꝛi dos claritatis. Ratiõe
vero ſecũdi dos impaſſibilitatꝭ. Et ſimi
liter ex parte motꝰ duo reqͥrunt᷑in hmõi
coꝛpus taliter diſponat᷑ ꝙ mocoꝛ ſuus ip
ſum mouẽdo non laſſef᷑. Scðo ne in ſuo

motu ꝓpter reſiſtentiã medij nõ retarde

tur. Quo ad pᷣmũ diſponit᷑hmõi coꝛpus

dote agilitatis. Sed quo ad ſecundũ do

te ſubtilitatis:dato tñ ꝙ in tali motu nõ
ſit reſiſtẽtia ex gꝑte medij nõ ſequit᷑ ꝙ fiat
in inſtãti. Sitñ ſenſus videret trãſitum
coꝛꝑis gloꝛioſi iudicaret hmõi trãſitus
dura tionẽ eſſe eq̃ᷓ indiuiſibilẽ ſicut aeris
illuminationẽ q;uis in hoc ſenſus deci/
peret᷑ qꝛ ⁊ ſi ſenſus nõ decipiat᷑ circa ꝓꝛi
um obiectũ. decipi tñ põt circa obiectuʒ

cõe.hec ille.O qᷓ; iocũdũ erit aie habere

coꝛpus ſuũ ita agile:ita velociter mobile

Deliderãt em̃ quidã coꝛpus hjĩ̃e agile ſi

cut habet irundo:ſed vere talis agilitas
nihil eſt cõparatiue ad agilitatẽ coꝛꝑis
głioſi qd mouebit᷑ita ſubito ꝙ iudicaret᷑
mouerti ab oculo vidẽte in inſtãti etiã ſi
moueret᷑ ab oꝛiente in occidentẽ.Quãto
deſiderio debemꝰ mẽte ⁊ volũtate hmõi
Hoſam velocitatẽ optare ⁊ mẽte humi/
deo ſeruire vt hanc poſſimus obtinere.
Coõſideratio tãti pꝛemij nos excitare de

bet ad feſtinãter operandũ ea ꝑ que poſ/
ſumus ad illud ꝑguenire Eccke. ij. In oĩ/
bus operibus tuis eſtovelox et oĩs infir/

mitas nõ occurret tibi. In oĩbus operib
bonis eſto ſtrennuus nõ ꝓcraſtinans:et
ſic infirmitas peccati non occurret tibi.
Et vere diligẽtia eſt multũ neceſſaria in
ꝓfectu ſpirituali. Ideo dicit aptus.i.Co
rinth.ix. Sic currite vt compᷣhendatis.
Se vere multi ſunt ſimiles tigridi qui
qñ venatoꝛẽ ꝓſequit᷑ vt fetum ſuum quẽ
impoꝛtat recuperet dum currit poſt ipᷣm
inuenit ſpecula que in via ſua poſuit ⁊di
miſit in quib ſpeculis dũ tygris vmbꝛã
ꝓpꝛiam videt credit eã eſſe catulũ ſuũ: et

ideo lambẽdo ſpeculũ ſuum ſiſtit ⁊ a cur
ſu ſuo impedit᷑: ⁊ ita venatoꝛ ipoꝛtat ca·
tulũ quẽ amplius nõ recuperat.Reuera
huic animali homo ſimilis eſt: catulus
em̃ noſter eſt gratia quã qñq; accepimꝰ

7 bona opera digna de ↄgruo ⁊ quaſi de

cõdigno vita ecerna. Sepe autẽ accidit
ꝙ hanc gratiã perdimus ⁊ deus ip̃am a
nobis ſubtrahit ꝓpter peccatũ:⁊ duʒ vo
lumus ipᷣm recuperare ab ipſo deo: ſpe/

cula in hac vita poſita ideſt mundana/p

ſperitas delectatio carnis? honoꝛes nos
detinent ⁊ retardãt a fetu recuperãdo:⁊
ſuperuenit moꝛs:⁊ ſic damnamur. Nõdi
ligamus igitur vmbꝛe vanitateʒ ſed rei
veritatẽ:nõ negligẽtie tarditatẽ ſʒ bono/
rum operũ velocitatẽ:de diligẽtia poteſt
dici illud Luce.xiij. Opoꝛtet me hodie
2 cras ⁊ ſequẽti ambulare.i.cõtinue ⁊ di
ligenter. Talib igit᷑ dabitagilitas glo/
rioſa:⁊ hoc de pᷣmo. Secũdo dixi ꝙ agi
litas pᷣdicta erit in mouẽdo coꝛpus quo
volet potentia. volũtas dicẽte btõ Aug.
xxij.de ci. Vbi volet ſpũs ibi erit ptinus
coꝛpus. Vñ coꝛpus nõ inc linabit magis
ad ſurſum qᷓ; ad deoꝛſum:nec magis ad
deoꝛſum qᷓ; ad ſurſuʒ.Qð declaras Bo
nauẽ.ait Coꝛpus gloꝛioſum rõnẽ ſueno
bilitatis ⁊ ſtabilitatis trahit ab aia: iòo
inclinatio eius eſt adaiĩiam nõ ad aliqͥd
extra. Et qm̃ agilitas ſequit᷑ inclinatio/
nẽ ⁊ aia põt moueri in omnẽ differenciã
poſitõis:ideo coꝛpus eſt habitale ad om
nem ſituʒ: vnde agiluas nõ inclinatad
aliquẽ locum determinatũ:ſed eſt pꝛom/
ptitudo vt coꝛpus moueat᷑ in oẽm locuʒ
ad quẽ vult moueri aĩa:nã appetitꝰ ele/
mentoꝝ totaliter quietat᷑ in illo coꝛxoꝛe:
ita ꝙ nullũ elementũ in eo a petit ſuam
ſperã:⁊ ideo ablatus eſt terre appetitus
ad deoꝛſum ⁊ grauitas. Hec ille. Nunc
autẽ coꝛpus noſtrũ tendit deoꝛſum ꝓprer
grauitatẽ ſnã:ſed tunc nõ ſic:vt dictũ eſt
Hic ergo mũdus pꝛo nunc eſt locus coꝛ
poꝛũ noſtroꝛũ: ſed mimis artus in cõpa/
ratione ad celũ ſyderũ. Similes tamen
plures mũdani ſunt aubus cõcluſis in
gabia inqua ſi ponantur a iuuẽtute: ila

Quarta gloꝛia coꝛpoꝛis

bene cantãt du citer:ſicut extra. Sic pec

catoꝛes in pccĩis nutriti et aſſueti in hoc

mũdo letant᷑:ac ſi eſſent in paradiſo: vel
ſi nõ attendęetes pericula ⁊ laqueos hu
jus mũdi ꝑ quos plures capiunt᷑ ⁊ dedu
cunt᷑ ad locum inferni:eſt tamẽ in volun
tate nr̃a gratia dei aſſiſtẽte vt ad locũ ſu/⸗

pꝛemũ aſcẽdamus: ⁊ pᷣdictam agilitatẽ

cõſequamur. Et hoc de ſecũdo. Certio
dixi ꝙ agilitas pᷣfata erit in mouẽdo coꝛ
pus nõ rei carẽtia.i ꝓpter aliquẽ defectũ

vnde Richar. dicit ꝙ coꝛꝑa gloꝛioſa nõ

acquirẽt aliquã ꝑfectionẽ per ſuũ motuʒ
localẽ:mou ebuut᷑ tũ vt id qð habent in
virtute actu exercentes diuinã ſapientiã
in oibus cõmendabilẽ oſtendãt:⁊ vt refi
ciant᷑ viſus eoꝝ pulchꝛitudine diuerſaꝝ
ereaturaꝝ:in qͥbus dei potẽtia ⁊ ſcientia
⁊ bonitas emineter relucebũt. Hec ille.
Motus autẽ hicvt cõiter eſt pꝛopter ali
quã indigentiã ⁊ eſt entis imꝑfecti ꝑfici
endi per terminũ qui acquirit᷑ per motũ
Motus tñ ad vbi põt eſie entis ꝑfecti:ſi

cut patet de celo ⁊ de ſubſtãtijsiſſeparatis

que mouent᷑ motu locali:qᷓ;uis ſint entia
pfecta ex ſuo motu nullã ꝑfectionẽ ĩtrin/
ſecã acquirẽtia. Sed de loco huius mũ/

di moueri multũ affectare debemꝰ:quo/

niã hic multis bonis caremus:nã caro
nr̃a dicit᷑ a carẽdo eo ꝙ caret omni bono

Laro em̃ cunctis virtutibus eſt denuda

ta:pꝛauis affectibus inflãmata:duris tu
multibus excitata:ideo eſt ꝑ abſtinentiã

2 penitentiã caſtiganda et repꝛimẽda:qꝛ

qñ caro nr̃a mimis ꝑ delicias impinguat᷑

cõtra ſpiritũ recalcitrare molitur ad mo

dum equi pinguis.Caro em̃ humana ſi
fuerit bene paſta et nutrita nunqᷓ; ceſſat

ludere et inhoneſte ſe poꝛtare. Vn apłs
loquẽs deſeipᷣo añ cõuerſionem. dicit ad

Ephe.ij. Aliqñ cõuerſati ſumus in deſi/
derijs carnis nr̃e faciẽtes voluntatẽ car
nis. Eſt in carne maloꝝ affectus:qꝛ ſem
per ꝑ mala deſideria ardet ſemꝑ nititur
ſpiritũ inuenerare ꝑ delectationẽ:aut ip/⸗
ſum cõturbare per terroꝛes⁊ opiniones
Ad Gał v. Caro concupiſcit aduerſus

ſpiritũ: vt pꝛius dictũ eſt Et ita eſt duris

carnis curã ne feceritis in deſiderijs Ex

tumultibus excitata. Eccke. xvij. Quid
nedqus qᷓ; qd excogitauit caro ⁊ ſanguis
Ex hoc argueret᷑ Ideo ait apłs Ro. xiij

carentia igit᷑ boni in carnẽ optare debe/
mus:vt ipa coꝛpoꝛa nr̃a mutent᷑ in meli

us qð fiet dum mouebimur abſq; caren

tia alicuiꝰ boni. Et hoc de tertio.Quar/⸗
to dictũ eſt ꝙ agilitas pꝛius dicta erit in
mouẽdo coꝛpus.vñ dicit Richar.ꝙ per
illũ motũ nõ minuet᷑ in aliquo eoꝝ ↄtem
platio:qꝛ quocũq; vadãt deum ſemꝑ pꝛe
ſentẽ habebũt:hec ille. Itẽ inquit virtute
ſuꝑnaturali humanitatẽ xpᷣi oculis coꝛ/
poꝛalibovidebũt in quocũq; loco celi em
pirei fuerint.hec ille. Nunc autẽ q;uis de
us ait. Actu. xvij. Non longe ſit ab vno
quoq;: in ipſo enĩviuimus moꝛiemur et
ſumus tñ ipᷣm nõ videmus ſicut ĩ patria
videbimus. Vbi ait Nico.de lyra.In ip
ſo ⁊c:ſicut in cauſa efficiẽte:nã cauſat in
nobis viuere mouere ⁊ eſſe ſic eſt intimi/
oꝛ nobis qᷓ; noſipᷣi: qꝛ coniungit pᷣncipia
in trinſeca. Hec ille. Iſte ſunt q̃ttuoꝛ do

tes coꝛꝑis de qbus iam diximus ſcʒ cla⸗

ritas:ĩpaſſibilitas:ſubtilitas:et agilitas

Vlñ ait Bonauẽ. ꝙ dotes dicunt q̃ſi di⸗

uitie date deſpõſate. Et Richar.dos an/

tiquitus ſolet aſſignari quãdo ſpõſa tra

ducit᷑ in domũ ſpoſi qᷓ dos q;uis aſſigne
tur ſpõſo a patre:ſpõſe tamẽ ꝓpꝛietas re/

ma net penes ſpõſam.qᷓ;uis vſius debeat᷑

ſponſo. Vñ ſoluto carnali matrimonio

dos remanet ſpõſe. Sic ⁊ dotes beatoꝛũ
ſunt ad ſpõſi gloꝛiã et ꝓpꝛiam ꝑfectionẽ

beatoꝝ. Itẽ dicit ꝙ dotes ſunt q̃litates.

Vnde dos viſionis eſt quidã habitꝰ lu

minoſus in intellectu quo eleuat᷑ ad cla/
re deum videndũ.Oos fruitionis eſt ꝑfe
ctus charitatis habitus quo aĩa fruitur
deo. Vñ ꝓpꝛie loquendo in dotibus ale
non cõſiſtit beatitudinis eſſentia: ſed in
acribus earũ ad quos oꝛdinant᷑ ſicut ha
bitus ad actum. Et harũ duarũ dotum
viſio ⁊ fruitio ſunt actus ꝓpꝛie loquẽdo.
Dos aũttertia a duabus alijs diſtincta
eſt habitus ꝑfectus:quo volũtas eſt ꝑfe
cte ſecura de ꝑpetuatione tentionis pᷣdi⸗/

e — — —

2

—

cte. Sine em̃ pᷣdicta aſſecuratiõe nõ po/
teſt intelligi ala deo ꝑfecte vnita: pꝛius
ergo eſt dos viſionis:ſcdᷣo dos fruitiõis:
tertio dos ꝑfecte ſecuritatis: VUnde dos
in ꝓꝓpolitoſſicut deſcribit᷑. Dos eſt ꝑpetu/

us oꝛnatus ale ⁊ coꝛpoꝛis vite ſufficiens

in eterna beatitudine iugiter ꝑſeuerans

Dotes coꝛpoꝛis ſunt que dicte ſunt. No
tandũ iaſuꝑ ꝙ de dotibus cõtingit loqͥ
dupliciter ait Richar.aut ſm id qð ſunt
aut ſub ratione qua dotes ſunt. Pꝛimo
modo in oibus beatis ſunt iſte tres do/
tes ſcʒ clara viſio:ꝑfecta fruitio ⁊ ꝑpetui
tatis vtriuſq; ſecuritatis ꝑfectio.hec ille
Quod eſt intelligendũ ad ſenſum expᷣſ/
ſatũ. Itẽ ait idẽ. Dotes autẽ coꝛꝑis que
ſunt agilitas impaſſi bilitas ſubtilitas⁊
claritas erũt in oibus beatis ſᷣm coꝛpus
poſt reſurrectionẽ. Sed loquẽdo de doti
buslſub ratione qua dotes ſunt ſic maxi
me ꝓpꝛie ſunt in aiab beatis aliquo etiã
modo:qᷓ;uis nõ ita ꝓpꝛie ſunt in xpᷣo ⁊ in
angelis ſancris. Luiuſratio eſt:qꝛ inter

ſponſum ⁊ ſpõſam ꝓpꝛie loquẽdo requi/
ylitur cõfoꝛmitas in natura et diſtinctio

in ꝑſona:⁊ ꝙ ſpõſa facta ſit ſponſa de nõ
ſponſa.Et qꝛ inter xpᷣm ⁊ eccleſiã homi⸗

nũ beatoꝝ eſt cõfoꝛmitas in natura et di

ſtinctio in ꝑſona ⁊ de nõ ſponſa facta eſt
ſpõſa:ideo in matrimonio ſpirituali ma
xime habet rationẽ ſponſe dicente apło.
Ephe. v. Chꝛiſtus dilexit eccleſiam ⁊ ſe

metipᷣm tradidit ꝓea: vt illã ſanctifica/⸗

ret mundãs lauacro aque in verbo vite:
vt erhiberet ipſe ſibi gloꝛioſam eccleſiã
nõ habentẽ maculã aut rugã aut aliqͥd
eiuſmodi:ſed vtſſit ſancta et ĩmaculata.
CLũ ergo dos aſſignet᷑ ratione matrimo

nij vilio fruitio.ſecuritas ꝑfectio in aĩa/

bus beatis habet potius rationem dotis
qꝙᷓ; in angelis ſanctis: qꝛ in angelis ſctis
nõ eſt nature ↄfoꝛmitas ad xpᷣm: ⁊ ita ec
cleſia ipſarũ nõ ita ꝓpꝛie habet rationem

ſpõſe ſicut eccleſia hominũ:humana eti/⸗
am natura chꝛiſti non eſt confoꝛmis diui

ne nature nec; diſtricta ab ea in ꝑſona:
quia in chꝛiſto nõ eſt gſona niſi perſona

verbi⁊ pterea nunq; fuit nõ ſponſa:ł iõ

minime ꝓpꝛie ea que dotes dicunt in x-ᷣ
habent rationẽ dotis qᷓ;uis illa que diciᷣ

tur dotes excellẽtiſſime ſint in ipo ſᷣm id

qð ſunt.Sicut ergo diſpoſitiões aie biẽ
per q̃s deo ꝑfecte cõungit᷑ do tesdicunt᷑:
ſic diſpoſitiones coꝛpoꝝ beatoꝛũ per qᷓs
ꝑfectius ſuis aiabus coiungunt᷑ ⁊ eis ꝑ⸗/
fecte obediunt dotes dicunt᷑.hec oĩa Ri/
char. Bonauẽ.vero harũ dotuʒ aſſignat
numerũ ⁊ ſufficientiã ſᷣm q̃ttuoꝛ genera
cauſarũ ſed ad pᷣſens recitabo ſᷣm duas
cau ſas illarũ ſufficientiã:ait em̃. Scðo

accipit᷑ nrumerus ſᷣm cauſam efficientẽ:

dotes em̃ vt in huiuſmodi coꝛpoꝛe ſunt

cõſumatũ ⁊ ꝑfectũ eſſe habẽt ab influen

tia aĩe in coꝛpus Anima autẽ in coꝛpus
dupliciter influit:ſcʒ vt ꝑfectio ⁊ vt mo/
toꝛ. Vt ꝑfectio aĩa gloꝛioſa influit viuifi

cãdo vitã moꝛtali. Ut motoꝛ influit mo
uendo motu inuatigabili alioqͥn nõeſſet

gloꝛioſa niſi excluderet moꝛtẽ ?⁊ penam.
Quia ergo viuificat vita neceſſe ẽ in coꝛ
poꝛe eſſe diſpoſitionẽ ad vitã:⁊ hoc eſt lu
cis abundãtia ⁊ claritas:qꝛvero vita im
moꝛtali neceſſe eſt coꝛpus habere diſpo⸗
ſitionẽ ad iĩmoꝛtalitatẽ ⁊ iſta eſt impaſſi/

bilitas. Onia vᷣo motu infatigabili mo⸗
nuet ideo opoꝛter etiã ꝙ nihil reſiſtat: ꝛi5
ſubtilitas eſt in coꝛpoꝛe:opotet ecxiã nihil

retardet.⁊2 ſic eſt agiitas Quarto modo
accipit᷑ ̃m cauſam materialẽ. iic coꝛpus
noſtrũ eſt cõpoſitũ ex quatuoꝛ elemẽtis:

2 qꝛ ab elemẽtis habet quadruplicẽ defe

ctibilitatẽ:ab aqua que eſt elementũ hu/⸗
midum ⁊ paſſibile habet paſſibilitatẽ et

coꝛruptionẽ:vnde humidũ aque coꝛpus

coꝛrumpit. A terra vero habet obſcuri/
taxem quia elementũ opacum. Ab igne
animalitarẽ:quia caloꝛ cõſumi cõtinue
T cõtinua indiget alimonin cihoꝛum

Ab aere vero habet infirmitatẽ. Aer em

facillime immutat᷑ ⁊ cecidit cuilibet im/

pellenti: qm igitur qᷓtuoꝛ iſti defectus de
bẽt per bona oppoſita remoneri ad hoc
ꝙ coꝛpus ſit completuʒ complexione co-

pleta: ideo quattuoꝛ ſunt dotes: contra

coꝛruptionẽ impaſſibilitatis:contra ob/

ſcuritatẽ claritas:cõtra aialitatem ſpia

litas: cõtra infirmitatẽ virtus ſeu pene/
trabilitas:et hec vltima cõuenientioꝛ eſt
inter oẽs qm̃ cõcoꝛdat auctoꝛitati ⁊ rati
oni:auctoꝛitati apłi.i.Coꝛint᷑ xv. Semi
nat᷑ ⁊c.ſicut dictũ eſt. Cõcoꝛdat etiã ra⸗
tioni.Hotes em̃ coꝛpoꝛis dicunt᷑ nõ oẽs

litates em qualitates nobiles? pᷣncipa
les de nouo ſuꝑaddite nature ꝗᷓ reciptut
magis et minus ꝑ acceſſum ad terminũ

nõ per immixtionẽ cõtrarij. Hec ille.Et
Richar. ait. Erit autẽ pᷣdictarũ dotum
oꝛigo a deo per creationẽ vt quidam nõ
impꝛobabiliter dicũt:vnde ꝓ tanto dicit᷑
ꝙ pᷣdicte dotes erũt in coꝛpoꝛe a beatitu
dine aie per quãdã redũdantiã qua deꝰ
illas creabit in coꝛpoꝛibus beatoꝝ ꝓpter
meritũ aĩarũ:qꝛ in via ſibi ⁊ coꝛpoꝛibus
ſuis gloꝛiã meruerũt. Hec ille Itẽ aitꝙ
ꝓpter dotes pᷣdictas reddet᷑ coꝛpus tale
vt in nullo aggrauat aĩiam q;uis etiã ag

grauet dum eit coꝛruptwile. Inq; tũ etiã

per dotes pᷣdictas magis vigebüũt in ac/
tibus ſuis potẽtie ſenſitiue:coadunabũt
ad ulam operationẽ intellectus qua itel

liget qddita tes rerũ ſenſibiliũ in fantaſ/⸗

mate qᷓs qͥdditates triplici modo intelli
ger ſcʒ in verbo? in iplo genere ſine fan
taſmate ⁊ cũ fantaſmate ſi placuerit vo/

lũtati cũ modus intelligẽdiin fantaſma
te ſit homini naturalis. Hec ille. Hec
ſunt ergo que pertinent ad gloꝛiam coꝛ/

Porig in vita ꝑpetua quam gloꝛiaʒ dona

it chꝛiſtus eſectis dum dicet eis. Ueni

te benedicti ⁊c̃.

Onſeqnenter vi

Cc dendũ eſt de alijs que adigloꝛi
aum magis accidentalẽ faciũt:
vñ ſicut ſpõſis carnalibs dant᷑ tria. Quo

rũ pꝛimũ dicit᷑ dos. Scᷣm donatioꝓpter
nuptias. Et tertiũ parafernalia: dos eſt

vt dictũ fuit donatio facta ſpõſe ex parte
patris ⁊ hoc ad vſum ſponſi: donatio fit
ſpõſe ꝓpter nuptias a ſponſo. Alia dant᷑
poſt nuptias vt ſunt munera que ſibi dã
tur ab amicis:⁊ hoc donũ dicit᷑ parafer/
nalia. Et dicitooc parafernalela para qðᷣ
eſt luxta:⁊ fernos qð eſt dos: qꝛ luxta et

poſt dotẽ datur. Sie in diuinis deus pa

ter dat dotem ſponſe ad poſſidendũ ſed
ſpõſo xpᷣo ad gloꝛiã⁊ honoꝛẽ:⁊ nõ ad vſũ

qꝛ bonoꝝ noſtroꝝ nõ eget.Donatio pꝛo-
pter nuptias eſt qð a ſponſo datur ſpon

ſe:⁊ hoc erit in futuro gaudium qð habe

bit ſponſa in viſione xpi hominis ſponſi
Aliud erit gaudiũ qð habebit᷑ de ſociera

te beatoꝝ:⁊ de ↄgratulatione felicitatis

⁊ de loco celi empirei quod erit habita⸗/

tio ipſoꝝ beatoum.

Ainta gloꝛiacoꝛ

q porꝛis erit celeſtis habitatio:

2 nõ (uiuſlibet celi: ſed celi de
cimi qð dicit᷑ celum empireũ de quo celo
loquit᷑ xpᷣs Matth̊.xxij. In reſurrectiõe

em̃ neq; nubẽt neq; nubent᷑ ſed ſunt ſicut

angeli dei in celo:ꝛde quo ait magt ꝓpꝛie

tatu. Celũ empireũ eſt pᷣmũ ⁊ ſummũ ce

lum:locus angeloꝝ: regio ⁊ habita culũ

hominũ beatoꝝ. Et dicit᷑ empireũ a pyr
qð eſt ignis q̃ſi totũ ſic dietũ:nõ ab ardo

re:ſed potius a lumine ⁊ ſplẽdoꝛe:qð ce/⸗

lum ſumme eſt lucidũ influẽs lucẽ ⁊ ſplẽ
doꝛẽ ſuꝑ celũ criſtallinũ ꝓpinquũ et ꝓxi/

mũ.Iſtius celi ꝓpꝛietates deſcribit Ra/
banus vtens vhis Baſilij in exameron

di.ſic. Celũ empireũ eſt coꝛpus pᷣmũ:na
tura ſimpliſimũ: de coꝛpulẽtia habens
minimũ:qꝛ ſubtiliſſ mũ:pᷣmũ mundi fir
litate lu /
cidũ:figuratione ꝑſpicuũ:locali ſiiu ſuß=/

— —— . — ——

mamentũ:quãtitate maximũ: qᷓ

mũ:qꝛ a cẽtro remotũ:ãpliatiue ſpirituũ

⁊coꝛpoꝝ viſibiliũ⁊ ĩuiſibiliũ ↄtẽtiuũ:dei
ſummũ habitaculũ.licet em̃ deus ſit vbi

q; ſpecialiter tñdicit᷑eſſe in celo:qꝛ ibi re

lucet potiſſime ſue virtutis operatio hec
ille. Hoc eſt celũ de quo loqͥmur oicẽtes

Pater noſter qui es in celis. Iſtud celuʒ

poſt reſurrectioneʒ erit locus naturalis

coꝛpoꝛi gloꝛificato:qð declarãs Alexan
der in lij ait. Materia coꝛꝑis hũani nõ
ſolũ eſt elementũ:ĩmo etiaʒ qͥnta eſſentia
vt nobis ſine alioꝝ pᷣiudicio videt᷑ ſcʒ de
natura celi empirei qð patet Coꝛpus eim̃

aĩatũ cõpoſitũ eſt ex cõtrarijs: ſed impof
ſibile eſt ꝙtraria ↄueniãt⁊ faciãt armo

niam nilir
hoͤpodeſt e
contrariet
iſta q coſil

1408 que

autẽ natu⸗
bito mod
tumad ſi
ram in ir
habet ad
bilioꝛis
Siergo
eſt diſpot
ſibilis qu
tes otral
ſit noblli
ſiliet coꝛp
fectio ant
nobilioꝛ
lur celler
liemptte
copyo h.

opnalis, E

poſſerate
de celo emne
numachſu
ta gutu ſoit
ificatü tun
coiporer
laris leteb⸗
kotrario::
glorfceno⸗
ur elemmen
lum empire
poziglo
gor dicat gn
inqu
Uurainſtiru
atura co;
us eins er
ec ergo
ſt
nbiu bab
untqnon
Nimo an
Oeidon
eitiopt
lartol⸗

nis delts n

ſidendü ſel

Kanad pſü

Dorano o.
nſodatur von
Cdiumgöbade

ominis ſport

Pbebildeſodene

tone felictans
Nd ent habimy
loꝛuco:

ſtis habitatior

tceliſed celde

ei deloe⸗
Nnfelurwectiot
hkſedſunt ſant

u magt gee

mütſumm
gorhehlntali
lkenpreüspp⸗
Hetienodbanr
ſpidarge
nes irſl
pwingnicb
etiſeͤ

lliineranenn

cotpnsoi

mü irurle⸗
bocaliſtuſuß
loriueſpinui
iliütinnnde
eſn deus ſt
nanatit

Poſnuroſeſß

is Ftndale

g
cnpbͤbianiſp
inzaftteſeti
corett
Me Lohlb

itfitütnm

Quarto laudabilis ſanctitudo.

erit celeſtis habitatio

niam niſi per naturã cõſiliantẽ: hec autẽ

nõ poteſt eſſe natura elemẽtaris:qꝛ habʒ

contrarietatẽ:ergo hec debet eſſe natura
iſta q̃ cõſiliat naturas elemẽtares cõtra⸗
rias ⁊ que habet ꝓpoꝛtionẽ ad oẽm. Hec
autẽ natura lucis ad hoc ꝙ coꝛpus ſit de
bito modo ⁊ in debita aromonia cõpoli/
tum ad ſuſceptionẽ aie: neceſſe eſt natu/
ram in ipſo coꝛpoꝛee eſſe:coꝛpoꝛaq; ita ſe
habẽt ad ſuas ꝑfectiones ꝙ reſpectu no/
bilioꝛis ꝑfectiõis nobilioꝛ eſt diſpoſitio.
Si ergo ad ſuſceptionẽ aie vegetabilis

eſt diſpoſitio ex parte coꝛpoꝛis ſßa luxvi/
lliã

ſibilis que eſt lux firmamẽti cõſiliãs par
tes ↄtrarias coꝛpoꝛis ⁊ cũ ala ſenſibilis

ſit nobilioꝛ lux criſtallina diſponat ⁊ co/

ſiliet coꝛpus:⁊ cũ vlterius nobilioꝛ ſit ꝑ⸗
fectio anime rationalis:necefſe eſt ꝙ lux

nobilioꝛ diſponat ad illaʒ. Hec autẽ eſt

lux celi empirei:neceſſe eſt ergo ꝙ lux ce/⸗
li empirei per influẽtiã infuia ſi/ ubintret
coꝛpus humanũ ad ſuſceptionẽ aĩe rati⸗

onalis. Et illud aꝓparet: qnia homo nõ

poſſet aꝓpellari minoꝛ mũdus niſi aliqᷣd
de celo empireo ĩflueret in coꝛpus huma
num ad ſuſceptionẽ aĩe rationalis. Invi
ta autẽ ſpirituali quãdo coꝛpus erit glo/
rificatũ tunc natura lucis dominabit᷑ in

coꝛpoꝛe ⁊ manifeſtabit᷑. Nam aũt elemẽ/

taris latebit et occultabit᷑: licet modo ſit
ecõtrario: ⁊ ideo cõueniet locus coꝛpoꝛi

gloꝛificato ſm naturã lucis:⁊ nõ ᷣm na/
turã elementarẽ. Hic autẽ locus erit ce
lum empireuʒ ⁊ ita naturalis locus erit

coꝛpoꝛi gloꝛificato. Hec ille.Et licʒ Gre
goĩ. dicat ꝙ carnis locus ꝓpꝛie terra eſt.
Hoc inquit Alexãder no eſt verũ de na/
tura inſtituta in vita ſpirituali ſicut erit
natura coꝛpoꝛis gloꝛificati:imo ꝓpꝛie lo

cus eius erit celum empireum. Bec ille.

Hec ergo celeſtis habita tio cõperit glo/
rioſs pꝛpoꝛi:⁊ de qua tam pulchꝛa ⁊ mi
rabiu habitatione beati multum gaude
bunt quoniã in ipſa erit.
Pꝛimo amabilis pulchꝛitudo.
Secũdo mirabilis magnitudo.
Ter tio ꝑſtabilis foꝛtitudo.

Pꝛimo in tali loco erit amabilis pul/
chꝛitudo Job.xxvi. Spiruus dũ̃i oꝛna⸗
uit celos.Sioꝛnatũ ſit ⁊ pulchꝛum ipᷣm
firmamentũ in quo ſunt ſtelle: credẽdũ
eſt ꝙ ipᷣm celum empireũ quod eſt locus
gloꝛie ſit pulchꝛius⁊ maioꝛi pulchꝛitudi
ne plenũ: ⁊ hmõi pulchꝛitudo oſtendit᷑
Apocal.xxi.ca. In viſione Johãni facta
cui dicit angelus. Veni oſtendã tibi ſpõ
ſam vxoꝛem agni. Et ſuſtulit me inquit
Johãnes in montẽ excelſum ⁊ altũ. Per
quẽ ait Hico.de lyra.deſignauit celũ em
pireum: quod ſᷣ̃m ſanctos et doctoꝛes eſt
locus beatoꝛũ. Et ſequit.Et oſtẽdit mi/
hi ciuitatẽ ſanctã hieruſalẽ de ſcendentẽ
de celo. Nã ait Nico.de lyra.Anime be/

ate deſcendẽt ad reſuſcitandũ coꝛpoꝛa et

cõmunicãdũ eis gloꝛiã habentẽ clarita/
tem deilumẽ eius ſimile lapidi pꝛecioſo
tanqᷓ; lapidi iaſpidis ⁊ ſicut criſtallũ Et
in hoc deſcribit᷑ q;dtum ad pulchꝛuʒ eius

aſpectũ. Quid pulchꝛius claritate dei:

vtiq; nihil. Et ne credat᷑ ꝙ hec claritas

ſit ſimilis claritati ſolis que viſum ledit

ideo ait Johãnes ꝙ hec claritas ſimilis
eſt lapidi iaſpidis:qui lapis ſᷣm magrm
ꝓꝛietatũ viſum acuit ⁊ cõfoꝛtat: ita lux

celiempireiviſum nõ ledet:ſed magis cõ
foꝛtabit. Et quia nõ habemus aliqᷣd qd

poſſit nobis ad plenũ tantã pulchꝛitudi

nẽ manifeſtare. Ideo iohãnes in hoc mi
nus dicit ⁊ plus intelligit. Criſtallũ ve/

ro de quo loquit᷑ cõſequẽter habet virtu/
tem cõtra ſitim ⁊ ardoꝛem per qð innuit

ꝓ ex tali luce non cauſabit᷑ aliq̃ ſitis aut
ardoꝛ ſicut hic cauſat᷑ ex luce ſolis. O qᷓ;
amenꝰ ⁊ delectabilis erit locus ille.Co/

gita ꝙ ſi delectabile eſt palaciũ pulcher /

rimis oꝛnamẽtis decoꝛatũ: menſa omni

cibo ⁊ potu plena ⁊ quibuſcũq; alijs de/

lectabilibus oꝛnatũ mulco amplius et ſi
ne cõparatione habitatio celeſtis eſt de/

lectabilioꝛ Oq; fatui ſumus qui a pponi
mus oẽm diligẽtiã ad pulchꝛas domos
erigendas ad pulchꝛas cameras oꝛnan

das quas opoꝛtet nos dimittere ⁊ de ce
leſti ⁊ pulcherrima habitatione nõ cogi
tamus:ita enĩ coꝛ aꝓponimus ad caſtra

—

erit celeſtis habitatio

edificia domos ? cetera loca noſtra edifi
canda ac ſi ꝑpetuo illic habitare debere
mus. Cogitemus igitur de illa mãſione

eterna quoniã in ipla amabilis pulchꝛi/⸗

tudo. Et hoc de pᷣmo. Secũdo vero di
cctum eſt ꝙ in ipᷣa eſt mirabilis magnitu
do. Terra vtiq; magna eſt valde ſicut
patet:in qua ſunt tot regna:tot regiones

tot montes:ꝙ ſolus deus nouit: ſed hec
magnitudo nihil eſt cõparatiue ad celũ
pꝛimũ lune ſcʒ:immo eſt quaſi punctus.

BSunt autẽ decem celi a quoꝝ pᷣmo vt di
cit Rabbi Moyſes vſq; ad ſecundũ eſt
tantũ ſpaciũ quantũ poſſet aliquis ire de

via plana in quingẽtis annis.i.quilibet
circulus ſiue celuʒ cuiuſſibet planete ha
bet in ſpiſſitudine viam quingentoꝝ an
noꝛũ:lege in floꝛibus ſanctoꝝ ⁊ hec inue
nies que nõ aſſero eſſevera vel falſa ſicut
nec recitans aſſerit. Sed quicqͥd ſit ma/
nifeſtũ eſt ꝙ celum empireũ eſt maxime
magnitudinis cum ſit decimũ oẽs alios
circũdans:hoc erit palatiũ beatoꝝ mira
bilis magnitudinis. De quo palatio et
eius magnitudine dicit᷑ Baruth. iij. O
iſrael q; magna eſt domus dei et ingens
locus poſſeſſiõis eius. Hec eſt domꝰ ma
xima ꝓmiſſa his quib dicit᷑ in eodẽ ca.
Audi iſrael mãdata vite auribus ꝑcipe
vt ſcias pꝛudentiã. Vide ergo tibiꝓmiſ
ſum ſi pꝛudẽs fueris contra auaros qui

viij. Confuſi ſunt ſapiẽtes pᷣterriti⸗ cap

ti ſunt. erbũ enĩ vñi ꝓiecerunt ⁊ ſapiẽ/

tia nulla eſt in eis ppterea dabo mulieres
eoꝛũ exteris:agros eoꝝ heredib: qꝛ a mi

nimo vſq; ad maximũ oẽs auariciam ſe
quunt᷑. Hico.de lyra exponẽs ait. Here⸗
dibus.i.extraneis:nõ ad modicũ tempꝰ
non igit᷑ attendamus vt magnificamus
ad hec tẽpoꝛalia: ſed ad celeſtẽ maximã
poſſeſſionẽ celi empirei que dabitur ſcire
cupientib et faciẽtibus ea quibꝰ celeſtis
habitatio poſſidebit᷑ Et hoc de ſecundo
TCTTertio dictũ eſt ꝙ in illa habitatione
erit ꝑſtabilis foꝛtitudo de qua foꝛtitudi/⸗
ne dici᷑ Apoca.xxi.Et habebat ſcz ciui⸗
tas de qua pꝛius dictũ eſt: murũ magnuũ
⁊ altum:per quod deſignat᷑ ait Nico.de
lyra ſecuritas diuine ꝓtectionis que ma
xime relucet in ſtatu ſuperne beatitudi/

nis. Et in eodẽ ca. beatus Johãnes ſub

figura deſcribit ſtatuʒ ciuitatis ſuperne
que cauſa bꝛeuitatis dimitto.Foꝛtitudo

buius loci acquiret᷑ per virtutẽ foꝛtitudi

nis que eſt virtus animi qua homo po/
tens ⁊ habilis efficitur ad reſiſtendũ ma
lo:⁊ ꝑſeuerando in bono.Sed vere pau⸗
ci ſunt hodie foꝛtes tales:ſed multi ſunt
ſimiles aſino qui foꝛtis eſt ĩ parte poſte/

rioꝛi: ⁊ debilis in parte anterioꝛi vbi eſt

crux. Iſti ſunt aſini foꝛtes in malis:ĩ pec
catis cõmittendis: ĩmo obſtinati nimis

ceci ad nil aliud tendũt qᷓ; ad mundi di Tales ſunt foꝛtes pꝛo diuitijs acquiren
nitias credẽtes per hoc effici magnos vn dis que ſunt poſterioꝛa:ſed ꝓ bonis ſunt
de auarus ſimilis eſtvrſo qui cũ pelui ar debiles Tales ſe excu ſant ꝙ nõ poſſent

denti ei oſtẽſa excecat᷑ſic tales ꝑ baciuũ taliavel talia facere pꝛo ſalute ſua q̃ ſunt

id eſt per meralla ⁊ duitias huius mũdi

in quib ardoꝛ auaricie eſt incluſus quã/

do ipᷣam per auaritiã.i per appetituʒ in⸗/
oꝛdin atũ reſpiciũt excecant᷑ ⁊ diſcretiõis
lumine pꝛiuant᷑ figurati.iiij. Regũ.vlti.
vbi dici᷑ OQꝛ rex babilonis eruit oculos
Ezechie ⁊ vinctũ cathenis duxit eum in

babilonẽ. Sic rex inferni diabolus exce

cat hoĩes cupidos auaros:lumineq; di/
ſcretionis ⁊ ſapiẽtie ſalutaris eos pꝛiuat

et vinculis male cõſuetudinis eos ligat

⁊ ſic in babilonẽ.i.infernuʒ ſ cum ducit.
Nunc ſunt dies illi de quib dicit᷑ Jere.

pꝛioꝛa opera ⁊ melioꝛa:de quib dicitur.
Trenoꝛũ.i.Abierunt abſq; foꝛtitudine
ante fatiem ſubſequẽtis id eſt inimici ꝑ/
ſequentis. Notemus ergo ꝙ hoc foꝛtiſſi/⸗
mum palaciũ dabit᷑ viris foꝛtibus. Pꝛo⸗
uerbio.xviij. Turris foꝛtiſſima nomẽ do
mini: ad ipſum currit iuſtus ſcʒ foꝛtiter
reſiſtendo peccatis et exaltabit᷑ ſcʒ vſq;
ad celũ empireũ Et hoc de tertio.Quar
todixi ꝙ in illa celeſti habitatione eſt lau
dabilis ſanctitudo de qua dicit ps. Do⸗
mum tuã dñe decet ſanctitudo in longi⸗/
tudinem dierũ id eſt in ꝑpetuũ.Si eniʒ

„

—

Sexta gloꝛia coꝛpoꝛis

eccleſie noſtre dicant᷑ ſancte qꝛ rebus ſan

ctis dedicate:quã tomagiſ illa celeſtis ci

uitas debet dici fancta in quã nihil ĩmũ
dum:nihil coinquinatũ intrabit Apoc̃.

xxij. Foꝛis canes et venefici et impudici

homicide ⁊ idolis ſeruiẽtes:⁊ om̃is qui

amat ⁊ facit mendaciũ Nico.de lyra.FYo

ris canes.i.guloſi ⁊ detractoꝛes cõtra bo
nos latrãtes.⁊ venefici.i.inuidi veneno
inuidie pleni ⁊ impudici ſeipſos inſficiẽ/
tes ⁊ homicide coꝛpoꝛales ⁊ ſpirituales
⁊ idolis ſeruiẽtes quod eſt peccatũ dire/⸗
cte cõtra deũ:⁊ oĩs qui amat ⁊ facit men

daciũ. Ille amat qui delectat᷑mendacia

ꝓferendo: ſed ipocrita facit mendacium
Naʒ ipocriſis eſt mendaciũ in facto.hec
ille. Cales nõ ſunt digni tam ſctã habi⸗
tatione. Sed ſicut diciteodem ca.ſedes

dei ⁊ agni in illa erunt:⁊ ſerui eius ſerui /
ent illu⁊ videbũt faciẽ eius:⁊ nomẽ eius

in frontibus eoꝝ. Iſtud ergo habitaculũ
dicatum ad gloꝛiã ⁊ beatitudinẽ omniũ
ſaluandoꝝ Ad quã introducemur dum
nobis dicet᷑ Vlenite benedicti ⁊c̃.

poꝛis eritvocalis collaudatio
UVingde glo.ſuꝑ illud pz Exul

tationes dei in gutture eoꝝ alt. Exulta/

tiones dei nõ ſui erũt in gutture eoꝛũ vel
faucibus.i.in lingua. Sic eniʒ letabunt᷑

in cubilibus⁊ faucibi.i.in coꝛdeꝛ lingua
vt nõ ſibi tribuant ꝙ boni ſunt ſed deo a

quo acceperunt ꝙ ſunt, Et in glo. illius
verſus. Elt faciãt in eis iudiciu dicit᷑. In
coꝛde ⁊ lingua nõ deſinẽt laudare deuz a
quo eterna habẽt. Et ita ſuꝑ eodẽ verſu
Exultationes dei in gutture eoꝝ ait Ni
co.de ly. Cunc in coꝛpoꝛib gloꝛioſis erit

laus vocalis ſᷣm ꝙ doctoꝛes tenẽt: ⁊ ꝓpba

biliter. Et ratio Richardi ad hoc eſt ta/
lis:qꝛ ſenſus ꝓpinquioꝛes ſunt aĩe qᷓ; coꝛ
pus:ſed coꝛpus ꝓpter beatitudinẽ aie pᷣ
miabit᷑ ergo et ſenlus pᷣmiabit᷑a liqᷓ dele/

ctatione:ſed delectatio non poteſt eſſe in

ſenſu ſine actu. Itẽ natura humana erit
beatis in maxima ꝑfectioe ſed ꝑfectio

no.immerito vocari poteſt ſanctũ:qm̃ de

re ſunt ſenſus ſuis actibus ↄiuncti qᷓ; nõ5

ↄiuncti: ergo in beatis oẽs ſenſus erunt

in actibus:hec ille.Collaudabũt igitur
ſancti in regno celoꝝ.i.ſumul laudabunt

vocaliter deum ꝓpter q̃ttuoꝛ ſpec ialiter.
Pꝛimo ꝓpter eoꝝ creation.
Secũdo ꝓpter eoꝛũ redemptionẽ.
Tertio ꝓpter eoꝝ gloꝛificationẽ
Qua rto ꝓpter eoꝝ gratificationẽ.
Pꝛimo ꝓpter eoꝝ creationẽ. Nam co/

gnoſcentes ſe fuiſſe facios ad imagine,ʒ

trinitatis:iuxta illud Geñ.i. Faciamus
hoĩem ad imaginẽ ⁊ ſimilitudinẽ nr̃am:
nõſimmerito debebũt vocibus magnis

deuz collaudare. Quid eni nobilius:qd
maius potuit facere homini in ſua crea⸗

tione qᷓ; creare eũ ad imaginẽ ⁊ ſimilitu
dinẽ ſuj̊. O deus meus qͥd eſt hoc ꝙ fa⸗

cti ſumus ad imaginẽ tuaʒ ⁊ ſimilitudi
nẽ:vbi ait Hico.de lyra: dicit faciamꝰ in
plurali ad denotandũ pluralitatẽ in diui
nis:verũtñ qꝛ iſta pluralitas ſtat in vni-
tate ſimplicis eſſentie ideo ſubdit in ſin/
gulari nr̃am:imago eni cõſiſtit in aĩa qᷓ;ᷓ
tũ ad ꝓpꝛietates naturales ſcʒ memoꝛia:
intellectũ:⁊ voluntatẽ:ſimilitudo aũt eſt

in gratuitis:⁊ ideo ſimilitudo eſt qdã ꝑ/
fectio imaginis:qꝛ gr̃a ꝑficit naturã:hec
ille. Eãdẽ auctoꝛitatẽ tractat mgr̃ ſentẽ⸗

dil.ij.ᷣmi.de cuius vlterioꝛipſecutione ſi
leo. Et reuera hoc eſt multũ mirabile ꝙ

nos ſumus facti ad imaginẽ btiſſime tri
nitatis:nõ dico ſᷣm coꝛpus:ſed ſᷣm aiam

de quo nũc videmur modicũ recoꝛdari:

2 ſi recoꝛdamur modicũ videmur eideʒ
ꝓ tanto bñficio grati. De natura imagi⸗
nis eſt ꝙ cõfoꝛmemur illi rei cuiꝰeſt ima
go: ⁊ꝙ ipᷣam qᷓ;tuʒ eſt poſſibile repᷣſentet
Eſſe igitur ad imaginẽ dei obligat nos
ad mundiciã aie:⁊ ad virtutes:⁊ ad oꝑa
bona facienda: ſed heu poſſumus dicere
cũ pẽ. Homo cũ in honoꝛe eſſet nõ intel/
lexit cõparatus eſt iumẽtis inſipiẽtibus
7 ſimilis factus eſt illis. Sed exiſtentes
in celo empireo poſt reſurrectionẽ gene/

ralẽ collaudabũt deum de tanta bomta⸗

te ipᷣius creatoꝛis ſcʒ ꝙ ipſos creauit ad
ſuam imaginẽ per quã fuerie gf⸗ et glo⸗

Septima gloꝛia coꝛpoꝛis

rie ſuſceptiui dicentes adinuicẽ. Bene/
dicamus patrẽ et filiũ cum ſancto ſpiri/
tu laudemꝰ ⁊ ſuꝑgꝑexaltemus eũ in ſecula
Tunt alij reſpondẽtes poterunt dicere.
Benedictus es dñe infirmamẽto celi et
laudabilis ⁊gloꝛioſus ⁊ ſugexaltatus in
ſecula:quia ad tuã imagiuẽ nos creaſti:
⁊ hoc de pᷣmo. Secũdo collaudabũt de
um ꝓpter ſuam redemptionẽ ⁊ hec mate

ria maxime laudis:naʒ collaudabũt pa

trẽ:quiavnicũ filiũ nobis miſit dicentes
illud Apoca. vij. Benedictio ⁊ claritas
⁊ ſapiẽtia:⁊gratiarũactio:honoꝛ:virtus
⁊ foꝛtitudo deo noſtro in ſecula ſeculoꝛũ
Amen.Laudabũt filiũ qui carnẽ noſtrã
aſſumpſit:viam paradiſi nos docuit:ſa⸗
cramẽta inſtituit pꝛo ſalute nr̃a: moꝛteʒ
turpiſſimaʒ ſuſtinuit ⁊ redemit a moꝛte
eterna. Quã laudẽ quẽ cantum poteris
dicere pꝛo tantis beneficijs. Certe illud

Apo. v. Digenus eſt egnus qui occiſus

eſt accipere virtutẽ ⁊ diuinitatẽ:⁊ ſa piẽ/⸗
tiam:⁊ foꝛtitudinẽ:⁊ honoꝛẽ:⁊ gloꝛiã:et
benedictionẽ. Collaudabũt ſpiritũ ſan/
ctũ qui in virginẽ vt mater dei eſſet ſuꝑ/⸗
uenit qui apłos omniũ genera linguarũ
vt eccleſiam inſtruerẽt edocuit: ⁊ multa
alia beneficia cõtulit dicẽte illud Sap̃ᷣ.
xij.O qᷓ; bonus ⁊ ſuauis eſt dñe ſpiritꝰ
tuus in oĩbus:iſte erũt laudes:iſte canti
lene:iſtadulcia carmina:⁊ ſimilia que di
cent oẽs ſancti ⁊ ſancte in illa curia cele/
ſti. Cogita ſi potes qᷓ;tuʒ gaudiũ erit in
tantis melodioſiſſimis cantibus.Quis
poſſet capere. Certe nullus viuens.Ta
les nõ ſunt cantilene hominũ mundano/
rum ⁊fatuarũ mulierum que cõmuniter
ſunt inhoneſte ?⁊ magis ad malum qᷓ; ad
bonũ ꝓuocant:⁊ quibs cõmittunt᷑ pecca⸗
ta multa ducẽtia ad ploꝛatũ inferni.De
quolibet hoꝝ ꝓphetauit dauid ⁊ pꝛo eis
dixit. Benedicã dñm in om̃i tẽpoꝛe:lem/
per laus eius in oꝛe meo. Et hoc de ſecũ
do. Tertio vero collaudabũt deuʒ pꝛo
pter eoꝝ gratificationẽ:nam deo faciẽte
gratiam receperũt in ſacramẽtis ⁊ alias
qua merueruntvitam eternã Roma.vi.

Gratia dei vita eterna.Aſta ẽ gratia gra

tum faciẽs que eſt diſpoſitio per quã ani
ma placens deo efficunr ⁊ eius beniuo/

lentiam aſſequit᷑ per quam imago dei in
anima defoꝛmis iterũ refoꝛmat᷑ que etiã
bonos a malis diſcernit: quia ᷣm Aug.
ſuper Joh. Sola dei gratia redemptia
ꝑditis ſunt diſtincti.Et iſta gratia vt ex
pꝛeſſius dicam eſt quedã ſpiritualis foꝛ
ma que in anima a veo immediate creat᷑
per quã aniina ipſi deo cõfoꝛ:tat᷑ diligi ⁊
ad vitam eternã acceptat᷑. Hec aute eſt
fons mentis depura tiuus:ipſa enim la/
uat ſoꝛdes peccati. Ab ipᷣa plures riuuli
virtutũ emanant.Et ſicut fons ad locuʒ

fluit inferioꝛẽ:ſic ad locũ humilioꝛẽ gra

tia Jaco.iiij. Deus ſuperbis reſiſtit: hu/
mi ibus autẽ dat gratiam. Iſta eſt pons
ſuſtentatiuus ne homo cadat in fluuiuʒ
inferni ⁊ de vna ripa ad aliam rranſibi⸗
mus.i.de hoc mundo ad gloꝛiã. Super
iſtum pontẽ poſici moꝛtis periculũ nõ ti
memus:ideo ait apłs Hebꝛe.xiij. Op⸗

timũ eſt gratia ſtabilire coꝛ Act.xv. Per
gratiã dni ieſu credimus ſaluari. Hanc
igitur gratificationẽ ſancti cognoſcẽtes

ſe habuiſſe a deo dum fuerũt in via ſpeci

aliter ſuꝑ hoc referent gratiarũactiones

di. in ps. Non moꝛtui laudabunt te dñe

neq; oẽs qui deſcendũt in infernũ. Sed
nos qui viuimus benedicimus dño per

gratiã quã dediſti nobis in mũdo bene/
dicimus dño ex hoc nunc ⁊ vſq; in ſecu/
lum. Et hoc de tertio. Quarto vᷣo col
laudabunt dñm ꝓpter gloꝛiticationẽ iſta
eſt vltima ⁊ ſumma cauſa gaudendi can
tandi ⁊ deum collaudãdi qui tanca con
feret bona pꝛo meritis incõparabilibus
ad talem gloꝛiã de qua ⁊ ſi aliquid dixe
rimus nihil tamen cõparatiue diximus
ad ea bona que ibi vere ſunt. Ideo ait ꝓ⸗
pheta. Beati qui habitant in domo tua

dñne in ſecula ſeculoꝛuʒ laudabunt te. Et

Apoca.xix.Audiui vocem quaſi multa/
rum turbarũ in celo dicentium alleluia.
Laus ⁊ gloꝛia ⁊virtus deo noſtro. Et ſe
quit᷑. Gaudeamus ⁊ exultemus et demꝰ
gloꝛiã deo noſtro quia venerunt nuptie
agni ⁊ vxoꝛ eius pꝛeparauit ⁊ datum eſt

—

1 ——

7
5

—

S

erit delectabilis viſio

ei vt cooperiat ſe biſſinũ ſplendens cãdi

dum. Iſtud biſſinum eſt duplex ſtola ſcʒ

gloꝛia aie ⁊ coꝛpoꝛis. Sic igitur patet ꝙ
ibi erit vocalis collaudatio ad quã voca
bimur dũ nobis dicet᷑. Venite bñdic.⁊c̃

Evptia gloꝛia coꝛ

ſ poꝛs erit deiectabilis viſio.
NMNMuomodo autẽ fiet talis vi/
ſio declarat Richar.dicens:ꝙduplex eſt
immutatio ſenſus. Quedã quã cõcomi
tat᷑ naturalis oꝛgani trãſmutatio.Que/
dam quã talis trãſmutatio nõ cõcomi/
tatur:ſed patit᷑ſenſus paſſione animali.
In pᷣma immutatione ſenſus ita recipit
foꝛmã ſenſibilis ꝙvere denominat᷑ ab ea

vt cũ homo ita ſentit caloꝛẽ ꝙ inſtrumen
tum ſenſus eſt calidũ. In ſecũda mutati

one ita recipit ſimilitudinẽ foꝛme ſenſi/
bilis ꝙ non denominat᷑ ab ea ſicut patet
in viſu. Viſus eni videndo albũ nõ effi⸗
citur albus. Albedo eni vniuoce nõ pꝛe/
dicat᷑ de albedine que eſt in pariete:⁊ de
eius ſimilitudĩe que eſt in oculo. Pꝛima
immutatio nõ poteſt eſſe ſine materiali
trãſmutatione que ſtare nõ poſſet cũ im/
paſſibilitate beatoꝝ. Sed ſecũda immu
tatio nõ requirit de neceſſitate niſi quan
daʒ im mutationẽ ſeu paſſionẽ animalẽ.

Sine hac aũt eſſe poteſt:quia ſenſus eſt

quedã paſſio animalis loquẽdo de actu
ſentiendi. Secũdo ergo modo intelligẽ
do ꝙ in beatis qͥlibet ſenſus erit in actu:
quia talis paſſio ſenſus eſt eius ſecunda

ria ꝑfectio. Hec ille. Erit igitur coꝛpo/
ralis ⁊ delectabilis viſio rerum in quat/

tuoꝛ pꝛincipaliter.
Pꝛumo erit viſio aſſumpte humanitatis
ecũdo virginis ⁊ dei matris.
Tertio felicis ſocietatis.
Quarto celeſtiũ claritatis.

Piꝛincipalis igiturviſio erit aſſumpte

humanitatis. Sictũ eſt eni pᷣus per Ri/
chardũ ꝙ virtute ſuꝑnaturali humant/
tatẽ chꝛiſti oculis coꝛpoꝛalibs beati vide
bũt:in quocũq; loco celi empirei fuerint
Si pulchꝛũ eſt videre regem in oꝛnamẽ

tis regaliby:quãto magis pulchꝛũ ⁊ dele

ctabile erit videre regẽ regum in decoꝛe
illo maximo quo fulgebit in celo. Vtiq;
nihil amplius erit tam delectabile ſicut
ipᷣm ſic videre. Nunc enĩ nõ ſaturat᷑ ocu/
lus viſu. Eccł.i.Sedvidere tunc ſatura
bit᷑. Tũc quidẽ beatus ingrediet᷑ ⁊ egre
diet᷑ ⁊ paſcua inueniet Johã.x. Quia vt
ait Nico.de lyra. Btũs reficiet᷑ interius
in aſpectu diuinitatis:⁊ exterius in aſpe
ctu humanitatis ꝑ quã ſaluatus eſt. J0
dicit ĩ plurali paſcua.hec ille. VMt ad hãc
delectabilẽ viſionem ꝑuenire valeamus
multũ diligẽter debemus cuſtodire ocu⸗/
los nr̃os vt nõ ꝑdamus tantã viſionẽ ip
ſius xpᷣi.Ideo dicit ꝓheta. Auerte ocu
los meos ne videant vanitatẽ in via tua
viuifica me. Et ob hoc dicitur. Ecck iij.
Oculi ſapiẽtis in capite eius:caput nrĩm
eſt xpᷣus. In hoc capite debemus oculos
collocare dicẽte ꝓpheta.Oculi mei ſemꝑ

ad dñm. Et ſi nunc nõ poſſumus oculos

coꝛpoꝛales in eũ figere:nec eũvidere tali
bus oculis:debemꝰ tñ oculos figere ſpi
rituales ſcʒ intellectũ et affectũ vt inſpe/
cta vita xpᷣi ⁊ cõuerſatione ⁊ eius mãda
tis valeamus ei cõfoꝛmari ſicut ſcriptoꝛ
per hoc ꝙ oculos ad exẽplardirigit recte
ſcribit vt dicamus illud.ij. Parali.xx.ðo
nr̃o. Cũ ignoremus qͥd agere debeamus
hoc ſolũ habemus reſidui vt oculos no/
ſtros dirigamus ad te. Affectus etiã no
ſter debet in xpᷣo capite collocari vt attẽ/
dentes que ꝓ nobis fecit ⁊ quãta benefi/
cia nobis cõtulit:⁊ cõferre ꝓmiſit ipᷣm ſu
per oĩa diligamus.Sed heu multi ſunt
ſimiles poꝛcis qͥ fructus ab arboꝛe deuo
rant:⁊ oculos ad arboꝛẽ nunqᷓ; leuãt:de
quib dicit᷑ in pxẽ Oculos ſuos ſtatuerũt
declinare in terrã. Nã tota eoꝝ attentio
2 affectio ẽ ad hec terrena. Et vere ſicut

oculus ſm diuerſitatẽ rerũ diſtantiũ eſt
cognitiuus:qꝛ rem quã videt a remotis

iudicat paruã ⁊ quam videt de ꝓpe iudi
cat magnã vt apparet in ſole quẽ paruũ
iudicat cã tñ ſit octies maioꝛ tota terra.
Sic eſt de pctõꝛiba a deoꝛ a celeſti pᷣmio
per peccati diſtantiã plurimũ elõgatis.
Nã vt dicit põ. Lõge a pctõꝛi D ſalus
1

erit delectabilis viſio

ideo ⁊ celeſte pꝛemiũ paru ipendũ t. Ter
rena vero quibo per amoꝛẽ ſunt ꝓpinqui

magnipendũt ⁊ caripẽdũt,. In quoꝛũ ꝑ/⸗
ſona dicit᷑ Yla. xxxviij. Attenuati ſũt ocu
li mei ſeʒz in excelſo. Sed aſpicientes ter
rena habẽt oculos foꝛtes ⁊ ludicãt talia
eoꝝ affectioni ꝓpinqua foꝛe magna.Ecõ
cra iuſtoꝝ oculis celeſtia eoꝛũ affectioni
ꝓpinqua vident᷑ maxima:dicẽtes cũ pꝛo
pheta.Ego cognoui ꝙ magnus eſt dũs

terrena vero cũ ſinta inſtis remota par
ua vident᷑imo q̃ſi nulla Yere.iiij. Aſpe/

xi terrã ⁊ eccevacua erit ⁊ nihil. Leueinꝰ
igitur oculos nr̃os ad deũ ſicut legimus
de lancto martino ⁊ plurib alijs ꝙ ocu/
lis ac manibus in celũ erat ſemꝑ intẽtus
vt mereamur xpᷣm videre oculis coꝛpo/
ralibus in aſſumpta humanitate:qm il/
la erit maximeviſio delectabilis Et hoc
de pᷣmo. Secũdo dixi ꝙ erit delectabi⸗

lis viſio virginis ⁊ dei matris. Hec eni

poſt xpᷣm maxime erit pulchꝛa ⁊ excellẽs
in dotibus coꝛpoꝛis:⁊ in gloꝛia illius: et
ideo erit muleũ delectabile ipᷣ̃am virgi/
nẽ ⁊ dei ma trẽ videre. Hec eni poſt chꝛi/
ſtuʒz ſpecialiter erit dilecta ab oibus ſan
ctis. Nam cognoſcet᷑ ab oĩbus ꝙ ipſa eſt
mater dei:cognoſcet᷑ ꝙ ipſa mediãte ſũt
redẽpti: ꝙ ipſa fuit aduocata eoꝛũ dum

erãt in mũdo:⁊ multa alia beneficia cog

noſcẽt que nũc ignoꝛãt: que tñ ipſa ꝓcu/
rante fuerũt eis collata:ideo ſumme eaʒ
diligẽt ⁊ amabũt:⁊ maximã reuerẽtiam
exhibebũt. Et nõ ſolum hoĩes: ſed etiaʒ
angeli q̃ſi reginã celoꝝ:⁊ dominã ange⸗
loꝝ honoꝛabũt: ideo oẽs ibᷣam cũ maxi/
mo gaudio videbũt. Cum q;ᷓto gaudio
videres matrẽ dulciſſimã ſi eſſet regina
pacifica ⁊ maxima ꝓſperitate totius oꝛ/
bis Vere tale gaudiũ nihil eſt ad gaudi
um illud qð habebũt ſancti de ſanctiſſi/⸗
ma matre dei. Hanc autẽ gloꝛiã et pul/
chꝛitudinẽ virgo mater dei meruit ſuis

maximis virtutibo ſcʒ humilitate: caſti/

tate: ⁊ charitate. Hec aũt nõ habuit ocu
los ſuꝑbos: nꝗ oculi ſublimes pᷣtendũt
elationẽ animi:dicẽte Grego. in moꝛali

bus. Coꝛdis ſuꝑbia vſq; ad memb:ꝛa fo

ras oſtendit᷑ ⁊ per oculos citius ſudicat.
Sciebat eniʒ virgo benedicta ſcribtam
eſſe Ya. v. Oculi ſublinnũ depᷣment᷑: di
cereq; potuit illud ps. Dñe non eſt exal

tatũ coꝛ meum:neq; elati ſunt oculi mei:
neq; ambulaui in magnis.Sciebat inſu
per ꝙ ſuꝑbia excecat oculũ rationis: vn
de in figura dicitoe aſſyrijs qui interpꝛe

tant᷑ ſublimes.iiij. Reg.vi. Percute gen
tem hanc cecitate. Vere patit᷑oculus fau
mo ſuꝑbie ⁊ excecat᷑ vt videre nõ poſſit.

Juxta illud ꝓpbete. Obſcurent᷑ oculieo

rum ne videant:vnde inter oẽs paſſiões

miſerabilioꝛ eſt ipſa cecitas:nam ipa eit

que decipit cecũ in appꝛehẽdendo:in iu/

dicando:⁊ eligẽdo. In appꝛehẽdendo qꝛ
cecus neſcit appꝛehẽdere vtrum hoc ſit
album aut nigrũ. In vidẽdo:quia quan/
doq; ſe iudicat ad oꝛientẽ ire ⁊ vadit ad
occidentẽ.Etiã in eligẽdo:quia loco au⸗

ri eligit cupꝛũ. Ita cecus.i pctõꝛres mnũ

danas que ſunt nigre obſcure ⁊ viles re/⸗
putatlclaras ⁊ nobiles. Et ecõuerſo etiã
peccatoꝛ decipit᷑in iudicãdo ſiue delibe/
rando:qꝛ ſepe fitvt deliberet⁊ iudicet ire

finaliter ad paradiſum: ⁊ tamẽvadit ad
infernũ: decipit᷑ etiã quia cõmuniter eli⸗

git denariũ pꝛo paradiſo Sopho.i.Am
bulabunt vt ceci quia dño peccauerunt.
Tales igit᷑ pericula peccati non perpen
dunt. Virgo autẽ humilis clariſſime vi

dens oia ad ſalutẽ neceſſaria ad tantã ꝑ

fectionẽ ꝑuenit vt in curia celeſti ſit dele
ctabile eavidere ab oĩbus beatis Et hoc
de ſecundo. Tertio erit viſio delectabi

lis felicis ſocietatis. Quot erũt beati in

illa celeſti gloꝛia ſolus deus ⁊ cui reuela
re voluit nouit. Certũ eſt tñ ꝙ btõꝛũ erit
maximus numerus. Sicut dicit᷑ Apoc̃.
vij. Cogita igit᷑quantũ gauderes ſi ha/⸗

beres maximã multitudinẽ fratrũ mul/
tũ a te amatoꝝ ⁊ videres oẽs eos in ma

xima ptãte in maxima gloꝛia ꝑpetua: et

in qua nullꝰ poſſet eos moleſtare. Vere
tu plus dil iges quẽlibet ſctm̃ in paradiſt

gloꝛia quã vnqᷓ; dilexeris aliquã ꝑſonã
in hoc ſeculo:⁊ per cõſequẽs plus gaude
bis videre illos ĩ illa gloꝛia qᷓ; gauderes

Octaua gloꝛia coꝛpoꝛis

be quibuſcũq; amicis huius mundi exi/
ſtentibus in quacũq; excellẽtia mũdana
ſiue in papatu ſiue in gloꝛia regali.Ois
igit᷑ moꝛtalis hoc gaudiũ intelligere po/
terit:quod tamẽ nõ erit pᷣncipale gaudiũ
Ab illa celeſti curia oĩs inuidia erit elõ/
gata:que tñ in hoc mũdo multũ regnat

Aullus eniʒ triſtabit᷑ de bono alcerius:

ſed gaudebit vt dictũ eſt. Nunc vero in/
uidia filia elationis habet curſum ſuum
Ex eo enim ꝓꝙ aliquis vult alij pꝛeferri
eius inuidet ꝓſperitati: ideo inuidia di/
citur a non videndo:quia non poteſt vi/⸗
dere bona alioꝝ. Hec eniĩ eſt qua mediã
te diabolus ꝓcurauit caſum pᷣmoꝝ parẽ
tuʒ:qua mediãte cayn interfecit abel fra
trem ſuũ:quaſmedia te ioſeph venditus
eſt a ſuis fratribus:qua mediãte xpᷣus a
iudeis crucifixus eſt. Dicente ſcriptura.
Matth. xxvij. De ipſo pylato:ꝙ ſciebat
qꝙ; per inuidiã tradidiſſent euʒ. Inuidia
immediate opponit᷑charitati que deus
eſt. Non ſic de illis qui ſunt vel erunt: in
gloꝛia:ſed idvere de illis dicet᷑ qdð ſcribit
pᷣmi Macha. viij. Oẽs obediunt vni:⁊
non eſt inuidia:neq; ʒelus inter eos. Et
hoc de tertio. Quarto dictum eſt ꝙ ibi
erit delectabilis viſio celeſtiũ claritatis.
Mõ enim ſolum delectabiliter xpᷣm vide
but aut virginẽ gloꝛioſam aut tantã ſoci
etatẽ:ſed etiã videbunt oculis coꝛpoꝛeis
illud maximũ⁊ pulcherrimũ pallacium
celi eipirei:⁊ quecũq; voluerint videre
intota mũdi machina videbũt. Vnde ſi
cut pulchꝛitudo domos facit ad ſolaciũ
et complacentiã atq; delectationẽ hoĩm
ſic vtiq; pulchꝛitudo illius perpetue do/
mus ⁊ habitationis faciet ad gaudiũ et
delectationẽ ſanctoꝝ.Si tantũ delectãt
pulchꝛa caſtra pulcherrime domusꝰ? ha
bitationis huius mũdi in eis habitãtes
vt vix velint ea dimittere:quid faciet il/
la domus regia que ſine cõparatiõe pul/
chꝛioꝛ erit oibus palacijs que vnqᷓ; fue/
runt etiã ſi oĩs illarũ domoꝛũ pulchꝛitu/⸗

do poſſet ſimul eſſe Hec eſt domus de 3

dicit᷑ in pe. Gloꝛia ⁊ diuitie in domo e

Cogitemus igit᷑ fratres ꝓ nõ habemus
hic ciuitatẽ manentẽ ſed futurã inquiri
mus Hebꝛeo.xiij. Ait enim pꝛopheta.
Letatus ſum in his que dicta ſunt mihi
Et que ſint dicta reſpondet. In domum
domini ibimꝰ Et ſi eſt leticia in ſpe quã
to plus in re. Vere multividẽtur de his
nihil credere et per conſequens eſſe infi/
deles cum tantam diligentiam videan/
tur habere de iſtis domibus tranſitoꝛijs
⁊ de illa celeſti nõ curent. Hec ergo cele

ſtis habitatio dabit᷑ vt ꝑpetuo in illa de

lectabiliter viuant his quibus dicetur.
Venite benedicti patres mei⁊c̃. Et hoc
de ſeptimo pᷣncipali.

Ctaua gloꝛiacoꝛ
o poꝛis erit grata multum audi
tio. Dictum eſt pꝛius pomnes

ſenſus erunt cum ſuis actibus ⁊ hoc ra⸗
tionabiliter:quia ſi ſit ibi vocalis collau
datio:ſicut pꝛius dictum eſt:etiã creden/

dum eſt ꝙ ille voces audientur a beatis

cum in ſuis coꝛpoꝛibus nulla membꝛa
vel oꝛgana deſint. Videmus enim expe
rimentaliter ꝙ magna eſt delectatio etx
complacentia in cantu bene oꝛdinato et

pꝛopoꝛtionato. Sic credendum eſt ꝙ il

la celeſtis congregatio delectabiliter au
iendo tot et tam dulces voces oꝛdinet

Vnge ibi erit gratiſſima auditio ex que

tuoꝛ. Et. .
Pꝛimo ex vocũ ſonoꝛitate.
Secũdo ex multoꝝ quãtitate.
Tertio ex dictoꝝ veritate.
Quarto ex cunctoꝝ bonitate.
Erit igit mirabilis 2 gratiſſima melo
dia in auditu ex vocũ ſonoꝛitate. Voxqͥ
dẽ grauis rauca aſpera et diſſona valde
eſt vituperabilis ⁊ nociua:⁊ diſcoꝛdie in

armonia generatiua ⁊ auditꝰ audientiũ

attediatiua:iĩmo vox vniꝰ ſi ſit diſſoluta
multoꝝbene canentiũ turbatvocẽ:vt ait
Pe. de berchipuo:ſʒ vox dulcis ↄſona et
oꝛdinata multas habet laudabiles ꝓpꝛie
tates Eſt em̃vox dulcꝭſletificatiua:amo
ris excitatiua:puritatꝭ cöplexlans i⸗

—

Octaua gloꝛia coꝛpoꝛis

ua:laudis ⁊ p̃conij magnificatiua: hec
ulle. Nuis dubitare debet ꝙ in ülis glo/
rioſis coꝛpoꝛiba ꝑfectiſſime diſpoſitꝭ hec
oia ſint. Were credendũ eſt ꝙ ibi erunt
voces dulciſſime auditui maximã melo
diam facieẽtes multũ reſonãtes letifican
tes cũctos exiſtẽtes in illa ſacra ſocieta/⸗
te. Vox eni foꝛmat᷑ pncipaliter ex cãnali
bus gutturis ⁊ foliculis pulmonis que
ſi ſunt lenes ⁊ tẽperate dulcẽ ⁊ tempera/
tam ⁊ equalẽ reddũt voceʒ. Ibi vero oĩa
que faciũt ad vocem iocundã ⁊ ꝑfectam

in vnũ cõcurrẽt. Vnde hec vox erit de q̃̊

ꝓpbeta in ps. Vox dñi in virtutevox dñi
in magnificẽtia.Et dicit᷑ vox dñi: qꝛ oĩs
vox ſanctoꝝ erit pᷣncipaliter ad gloꝛiã et
honoꝛẽ dñi ⁊ magniſicẽtiã beatiſſime tri
nitatꝭ:ſicut magis dicet᷑ in tertio articu
lo. Si enĩ nunc voces hoĩm bene cantã
tiũ:aut etiã oꝛganoꝝ:aut alioꝝ inſtrumẽ
toꝛũ ſint gratiſſime auditui noſtro quan
to magis voces ille ſine cõparatione dul
cioꝛes et melius reſonãtes erũt auribus
ſanctoꝝ gratioꝛes. Legimus enĩ ꝙ ſyre/⸗
na eſt monſtrũ marinũ habens in vmbi
lico ⁊ ſurſum foꝛmã virginis: inferius fi
gurã piſcis.Que ſyrena dicit᷑a dulcedi/⸗
ne cantus: qꝛ ſui cantus dulcedine nau/
tas trahit ⁊ eos doꝛmire facit: quos cuʒ
viderit cõſopitos ad nauẽ accedit ⁊ quẽ
poterit capere ſecum ducit et ꝑferens ad
locum ſuũ ipᷣm ſecũ cõuenixe cogit quiſi
noluerit vel non poterit ipſum perimit ⁊
eius carneʒ deuoꝛat. Hec Barcho. in li⸗
bꝛo ꝓpꝛietatũ. Tales ſunt cantus cõmu
niter huius mũdi:⁊ mulierũ maxime in
choꝛeis ⁊ alijs locis. VUnde diabolus in
hoc aſſimuilat᷑ cuſtodi poꝛcoꝝ qui quãdo
vult poꝛcos ſuos cõgregare facit vnũ cla
mare:⁊ ſic oẽs alij clamãt ⁊ veniũt.Sic
piabolus quãdovult cõgregare exercitũ
ſuum facit vnã mulierẽ clamare in me/
dia villa:⁊ tunc oẽs ſtulti ⁊ ſtulte cõueni
unt ⁊ ibi capiunt᷑ multis peccatis ⁊ tan
dem ad infernũ deducunt᷑. O chariſſimi
nõ eſt hic locus cantãdi tales cãtilenas:
ſed magis flendi.Lu.vi.Beati qͥ uũc fle
tis qꝛ ridebitis Et ſequit᷑. Nevobis qui

ridetis nunc:qꝛ lugebitis ⁊ flebitis. Si/
cut enĩ ſponſa que recipit alienũ nõ me/

retur cõſolari ſed flagellari. Sic aĩa n⸗

meret᷑ cõſolattonẽ illius celeſtis patrie q̃
recipit alienũ Bernar.Delicata eſt diui
na cõſolatio ⁊ nõ datur admittẽtib alie/

naz. Abſtrahe igitur te a cantn fatuo vt

poſſis audire illa eternã iubilatõeʒ:de q̃
Lanti.ij. Ait ſponſus.i.xpᷣs ſponſe.i ec/⸗

cleſie deſiderãs noſtrã ſalutem. Sonet

vox tua in auribo meis Vox eni tua dul
cis. Si chꝛiſtus ſit dulcis vox cuiuſſibet

beati:nõ immerito debet eſſe dulcis alte⸗

ri beato.Et ſic patet quõ erit gratiſſima
auditio ex vocũ ſuaui ſonoꝛitate. Secũ/
do erit gratiſſima ex multoꝝ quantitate
Nõ enim erit vna vox tantũ reſonans et
dulciter iubuãs:ſed erũt tot voces quot
ſancti:de qua multiplici voce: ait JYohãꝗ.

Apoca.xiiij. Audiui vocẽ de celo tanq;
vocem aquarũ multarũ ⁊ tanqᷓ; voceʒ to

nitrui magni:⁊ vocem quã audini tanq;
cythareodoꝝ cythariʒãtiũ in cytharꝭ ſu/

is ⁊ cantabãt quaſi canticũ nouũ.Dicit

ergo Joh. Audiui vocẽ exprimentẽ mi
hi de gaudio celi tanqᷓ; vocẽ multarũ.i.
multoꝝ populoꝝ ſiue ſctõ:ũ qui ex mul/
tis populis electi ſunt qui dicunt᷑ aquap
pter fluxum ſucceſſiue generationis. Di
cit etiã tanqᷓ; vocem tonitrui magni: qꝛ
longe late audit᷑. Et dicitvox tonitrui ꝓ
pter magnã expꝛeſſionẽ vehemẽtis delſi/
derij quo deſiderant laudare deum. Si /
cut enim tonitruũ generat᷑ ex vapoꝛe in/

cluſo:in nube queʒ cõtinere nõ põt.Sic

ſancti in patria nõ poſſunt cõtineri deſi/

deriũ ſuuʒ quin vocibus illud expꝛimãt
Dicente ꝓpheta in pẽ.Exultabunt ſan/

cti in gloꝛia. Exultare eſt pꝛe gaudio q̃ſi
extra ſe ſalcare. Sequit. Et vocẽ quã au
diui ⁊c̃. Hic cõmendat᷑ illa melodia lab
inſtrumẽto muſico. Cythara lignum ha
bet cui oẽs coꝛde ſunt fixe Hoc lignũ de

ſignat meritũ dñice paſſionis quã in lig

no crucis ſuſtinuit cui oĩa merita ſancto
rũ affixa ſunt ⁊ cuius virtute oĩa efficaci
am habent qꝛ: ſine illo nullũ ſonũ reddũt
Beatt ergo in patria ſua xpᷣo attribnũt:

14

erit grata multũ auditio

ideo coꝛdas ſuas ligno extendũt: ⁊ dum

merita in ſingulis coꝛdis.i.ſanctis cõpu
tando vident coꝛreſpõdere pꝛemia:reſul

tat huiꝰ cythare.i.ſocietatis ſanctoꝝ ſua

uiſſimũ vocis gaudiũ.Et ſequit᷑ Et can

tabant quaſi canticũ nouũ:qꝛ hoc canti⸗
cum tm̃ placebit per infinita ſecula quã
tum illa hoꝛa qua pꝛimo incipiet᷑: ⁊ ideo

ſemꝑ reputabit᷑ nouũ. Hoc eſt canticuʒ
de quo ait ꝓpheta in põ. Cantate domi⸗
no canticũ nouũ. O ineſtimabilis melo

dia. O incõparabilis iubilatio:qͥs te me

rebit᷑ audire.Nonne hi qui gaudẽt plus

de ſua infidelitate:qᷓ; iuſti de fide qͥ ſimi⸗

les ſunt cigno qui ꝓpe moꝛtẽ ſuam dulci
ter cantat:ſimiles eciã delphinis ⁊ ſyre/

nis:qni tunc ſaltãt ⁊ gaudẽt qñ tẽpeſtas
in mari debet inſurgere. Sic multi gau⸗

dent in moꝛte peccati Certe tales nõ me

rẽtur audire illã vocem dulciſſimã qꝛ ex

gaudio taliũ ſequit᷑ tẽpeſtas dãnationis

eterne:de qͥbus dicit᷑ Job.xxi. Exultant
luſibus ⁊ tenẽt timpanũ ⁊ cytharã ⁊ gau
dent ad ſonitũ oꝛgani. Hucũt in bonis
dies ſuos ⁊ in puncto ad inferna deſcen/
dũt:qui dixerũt deo recede a nobis ſcien
tiã viarũ tuarũ nolumus. Ceci qui non
vident lucẽ cõmuniter ſunt triſtes:vñ di

cit Thobias ca v. Quale gaudiũ mihi

erit qui in tenebꝛis ſedeo ⁊ lumẽ celi non
video. Sic ſine lumine gratie nullũ po/
teſt eſſe gaudiũ ſpirituale:⁊ ideo qui per

peccatũ lumine gratie ſunt pᷣuati nunqᷓ;

ꝑ fecte gaudẽt:qꝛ ſemꝑ poꝛtãt ſecuʒ cau/
ſam triſticie ſcʒ remoꝛſum cõſciẽtie ꝓ cri
minib que fecerunt:in ps. Nõ gaudebit
inimicus meus ſuꝑ me ſcʒ inimicus gr̃e
nõ gaudebit de ea:ſed timoꝛ dei delecta
bit coꝛ ⁊ dabit leticiã ⁊ gaudiũ. Eccłe.i.
Talibus dabit᷑ gaudiũ illius eterne iu/
bilatiõis:⁊ hoc de ſecũdo. Tertio dictũ
eſt ꝙ in illa eterna gloꝛia eric grauiſſima
auditio ex dictoꝝ vᷣitate bonis eni bona
placẽt Ad hoc ergo ꝙ cãtus placeat deo
opoꝛtet ꝙ placeat ei cãtoꝛ materia foꝛma
⁊ finis. Et inhoc duo vltima pũcta ſimł
poſſũt declarari.Cantoꝛẽ q̃dẽ duo faciũt

placere iuxta xpᷣm:ſcʒ affectio mũda ⁊in

tẽio retcta. Vñ ſicut vox mũda facit pla
cere cã tũ:ſic affectio mũda:iõ nõ eſt gra⸗
tus cãtus repꝛoboꝝ Iſa.xxxviij. Ait eʒe
chias.DHñe ſaluũ me fac ſcʒ a pctis:⁊ pãʒ

nõ. cã.c.diebi ⁊c̃. Secũdo requirit ꝙ ſit

intentio recta:ſicut vox placet alta:inten
tio enĩ recta facit attingere ad altiſſimũ
In ps. Cantabo dñno qui bnñfecit mihi:et
ps.n.d.altiſ. Nõ minimo ꝓpter cupidita/
tẽ:nõ mundo ꝓpter vanã gloꝛiã:non car
ni ꝓpter laſciuiã: ſed dño ꝓpter eius lau/
dem. Eũ dicit᷑ij. Parał xx. O ioſa phat
ſt atuit cãtoꝛes dñi:vt laudarẽt euʒ. Ve/⸗
re tales ſunt cãtoꝛes illius ſuꝑni templi
quia mũdi a peccatis ⁊ oẽm cantũ ſuum
faciũt ꝓpter deum:ideo eoꝝ cantus ſum/
me placet ipſi deo: ⁊ cunctis ipᷣis cantoꝛi
bus.Si eni cantoꝛ diſpliceret quantũq;
ꝙ bene ageret cãtus eius nõ placeret ipᷣi

odienti. Ibi vero ſcʒ in gloꝛia erit maxi/

mus amoꝛvnius ad alterũ:⁊ ideo cãtus
talium multũ erit gratus oĩbus ibidem
exiſtentib. Videmus enĩ ꝙ matres que
multũ diligũt natos ſuos ſi vident ſiue
audiunt eos bene cantãtes in diuino ſer
uitio multũ delectant᷑. Cantabũt inſuꝑ
dñno vt dictũ eſt figurati pᷣmi. Parał xvi
Vbi dicit᷑ ꝙ dauid cõſtituit coꝛam arca
dñi ſacerdotes canere iugiter. Placet eti

am cantus quando mareria eſt pulchꝛa.

Materia aũt cantus btõꝝ erit de benefi

cys diuinis:in ps. Cãtabimus ⁊ pſalle/

mus virtutes tuas. Cãtabũt igit᷑ de vir
tute ⁊ potẽtia dei:quam oſtẽdit in mũdi
creatione:de eius miſcðᷣia quã oſtẽdit in
nr̃a redẽptione:de eius clemẽtia quã oñ
dit in beatoꝝ ſaluatione:⁊ de multis ali

is que longũ foꝛet enarrare.Dicẽte ꝓphe

ta in ꝑſona cuiuſſibet beati. Miſericoꝛ/
diã ⁊ iudiciũ cãtabo tibi dñe. Platet ite/

rũ cantus qñ fit letando humiliter: ſicut
cãtus auiculaꝝ letioꝛ eſt et magis grat

quã cãtus magnaꝝ auiũ. Vtiq; cantus
beatoꝝ fiet cũ magna humilitate ⁊ reue
rentia ad ipᷣm deũ ⁊ ad ſeinuicẽ:ideo erit
gratiſſimꝰ. Ideo in ꝑſona cuiu ſiibet ſcti
dicit ꝓpheta. Gaudebũt labia mea cũ cã
tauero tibi:⁊ aia mea quã redemiſti Uñn

Nona gloꝛia coꝛpoꝛis

talis cantus in omni humilitate factus
delectabit:⁊ ſeipᷣm cantantẽ ⁊ cũctos au
dientes. O quãta leticia quantũ gaudi/
um quãta exultatio erit in auditu tanto/
rũ cantantiũ. Quis poteſt hec cogitare

certe nullus moꝛtaliũ O quantũ debent

optare huiuſmodi cantũ ⁊ maximã me/

lodiã:hij qui delectant᷑ in cantib inbo/

neſtis ⁊ laſciuijs alijs que ducũt ad ĩfer
num. Sed notate ꝙ ſicut opoꝛtet pᷣus fa

cere vigiliã qᷓ; feſtum:ſic opoꝛtet nos pꝛi

us flere cũ flentibi:vt poſt poſſumus gau
dere cũ gaudẽtibus. Placet vltimolcan/
cus qñ eſt ſicut iam diximus in gratiarũ
actione. Sicut filij iſrael cãtauerũt poſt
tranſitũ maris rubꝛi di.ad inuicẽ illud.
Exo.xv. Cantemꝰoñno gloꝛioſe.Sic vti
qcantabũt deo gratiarũactiones referẽ
o ſancti:qꝛ euaſerũt pericula maris ru/
bꝛi.ihuius mũdi peccatis pleni. Viden
res aduerſarios ſuos.i demones⁊ acqui

eſcentes ſubmerſos.i.damnatos ꝑpetuo

in illo maximo mari igne et ſulphure et

alijs multis penis pleno qð eſt infernus

Lantabũt inſuꝑ pꝛo adeptione gloꝛie di
cente. Tho. ca. xiij. Per vicos eius lalle/
luia cantabit᷑. Alleluia em eſt cãtus gau
dij ⁊ exultationis. Interpꝛetat᷑ eniʒ alła
laudate dñm:⁊ ideo iſtue dicit᷑ eſſe canti
cum beatoꝝ qui ſcʒ deum laudãdolletan
tur ⁊ eum bñdicendo ⁊ amando cõtinue

occupant᷑. Iſtud etiã canticũ inter cetera

eccleſia ſepius replicat ad denotandũ ꝙ
laus diuina debet oibus ſum me placere
2 ab oĩbus ſumme deſiderari: vñ Apo.
xix.dicit᷑. Et quattuoꝛ ſenioꝛes ⁊ q̃ttuoꝛ

animalia adoꝛauerũt deum ſedentẽ ſuꝑ

thꝛonũ dicẽtes. Amẽ alła. Vnde in ca.
illo quater ponit᷑ hec vox alła ꝓpter ſacra
mentũ trinitatis ⁊ vnitatis. Talis igit᷑
cantus maximã faciet in auribus ſctoꝝ
delectationẽ ex dictoꝝ vᷣůitate ⁊ cunctoꝛu
bonitate:quã gratiſſimã auditionẽ aſſe
quent᷑ hij qby dicet᷑. Nenite bñ.pa.m.⁊c.
OP na gloꝛia coꝛ⸗
n poꝛis erit redolens odoꝛatio
Piꝛio quo notandũ eſt ſm Ri/

chardũ ꝙ ꝑfectio gloꝛie ꝓhibebit:ne pfe⸗
ctio vnius potẽtie impediat alterius ope

rationẽ qð non põt facere natura in hoc

coꝛruptibiliſtatu. Itẽ dicit ꝙ in coꝛpoꝛi⸗
bus gloꝛioſis erit odoꝛ in ſua vltima ꝑfe

ctione nullo modo per aliquã ſuꝑfluam

humid itatẽ depꝛeſſus:⁊ ideo ab eis mul
tiplicat᷑ odoꝛ ad olfactũ ſine aliqua eua/

poꝛatione. Hec ille.Et iuxta hoc poſſu⸗

mus dicere ꝙ ibi erit adoꝛatio ex quat⸗
tuoꝛ maxime.Et.
ꝛimo ex domini fragrãätia.
ecũdo ex virginis pſentia.
Tertio ex cetus exiſtentia.
Quarto ex ſui ſubſiſtẽtiaa.
Pꝛimo igit᷑ erit ibi odoꝛatio ſuauiſſi⸗
ma ⁊ delectiſſima ex xpᷣi fragrãtia.Cre⸗

dendũ eſt em̃ ꝙ ſicut xpᷣs excedit in glo⸗
ria coꝛpoꝛis oẽs ſanctos ⁊ ſanctas para

diſi:ita etiã excedit in his que cõſequun

tur huiuſmodi gloꝛiã: quoꝛũ vnum erit

odoꝛ ille delectabiliſſimus qui multipli
cat᷑ in coꝛpoꝛe xpᷣi vſq; ad olfactũ cuiuſſi

bet beati. Vñ eccleſia cõſiderans huiuſ/
modi odoꝛẽ excellentẽ ait ipſi xpᷣo:illud

LCañ.i. Trahe me poſt te curremus in

odoꝛẽ vnguentoꝝ tuoꝝ.Bonus odo: cõ
foꝛtat ſpiritus coꝛpoꝛales.Sic xpᷣi odoꝛ
ſuauiſſimus magnã confert cõſolationẽ

⁊ delectationẽ oĩbus beatis. Sicut enizʒ

videmus ꝙ in apotheca ſunt ſpecies re⸗/

dolentes quarũ vna plus redolet altera.

Sic credendũ eſt ꝙ in illa ſũma apochet
ca ſuntvalde plures ſpecies.v ſancti que
rũvnus excellit alterũ ĩ odoꝛe VUñ xpᷣs A

plns ceteriſ redolet figurari põt per pan
theram:de qua dicit᷑ libꝛo ꝓpꝛietatũ.vij.
Oꝛ ab oꝛe eius exit odoꝛ aromaticus ſu

pꝛa modũ ſuauis:⁊ ꝓpter eius ſuauitatẽ
oĩa animãtia ipſaʒ ſequunt᷑ Sic ipᷣe xpᷣs
eſt ꝓferens ex ſe odoꝛem ſuauiſſimũ: pꝛo

pter qð oẽs ſancti ipᷣm ſequunt᷑ De qui
bus dicit᷑ Apoca.xiiij.Sequunt᷑ agnum
quocuq; ierit: hunc odoꝛẽ ſi nõ valemus
nũc ſentire: tñ poſſumus odoꝛẽ ſue bone
vite quã debemus imitari ſentire ⁊ vide

re. Elñ ipſe dicit Joh. viij. Ego ſum lux

mũdi..Qui ſequit᷑ me nõ ainbulat iu te⸗

—

erit redolens adoꝛatio

nebꝛis ſed habebit lumen vite dicit dñs.
Victa xpᷣi ⁊ eius cõuerſatio fugat in no⸗
bis tenebꝛas vicioꝝ. Iſtud qð ſequiteſt
appᷣhẽſio cũ dilectiõe operãte eoꝝ q̃ ſunt
neceſſaria ad ſalutẽ. Vnde ſicut hõ ꝑ qn
q; ſenſus naturales cognoſcit oĩa: quia
oĩis noſtra cognitio incipit a ſenſu. Ita
per quinq; ſenius ſpũales appꝛehẽdit q̃
ad ſalutẽ pꝑtinent. Videlicʒ perviſum ſa
pientie ⁊ diſcretions:ꝑ auditũ obediẽtie
⁊ ſubiectionis:per odoꝛatũ redolẽtis cõ/

templatiõis:per guſtũ ſuauitatis deuo/

tionis per tactũ penetrabilis compaſſio
nis. Et ſicut nõ poteſt qͥs viuere ſi pᷣuet᷑
quinq; ſenſibus coꝛpoꝛalibo⁊ mẽbꝛũ di/
citur moꝛtuũ qð nõ ſentit. Sic anima ꝑ
gratiã nõ eſt viua niſi ſpiritualibs ſenſib⸗
ſit dotata:imo ſi anima que ad ſalutẽ ꝑ
tinent ſentire nõ perpẽdat᷑tmoꝛtua iudi/
cat᷑⁊ ideo ad ſpiritualiter ſentiendũ mo
net aplus. Phil.ij.di. Hoc ſentite in vo/
briers qð ⁊ in xpᷣo ieſu. Sentiamus igitur
mũdi pericula ſiue diſpẽdia. Hoc ſenti⸗
te coꝛdis flagricia in vobis crucis ſuppli
cia in xpᷣo celi ſolatia. Jeſu qͥ interpꝛetat
ſaluatoꝛ Sed multũ de hoc nihil ſentiũt
Cauſa eſt:qꝛ mẽbꝛũ nõ ſentit doloꝛẽ: ni/⸗
ſi qᷓ;diu manet in coꝛꝑe.Oleũ mãdrago
re ſic hominẽ doꝛmire facitꝙ nõ ſentit ſe

ctiones vel puncturas:⁊ ſemẽ iuſquiami

ſi fiat de eo vnguentũ:ita ſtupefacit mẽ/
bꝛũ cui apponit᷑ ꝙ q̃ſi totaliter ꝑdit ſen/
ſum.ſic liniti oleo roſario deliciaꝝ reple
ti ſemine diuiciarũ:chꝛiſti bonum odoꝛẽ
non ſentiũt:iĩmo quaſi inſenſibiles rema
nent. Sap̃.iiij. In cõſtantia cõcupiſcen/
tie tranſuertit ſenſuʒ. HNõ ſic chariſſimi:
ſed ſentiamus xpᷣm donec inueniamus
ipᷣm. Sicut canis dum ſentit pꝛedã non
ceſſat donec eã inuenerit Et hoc de pᷣmo
⁊c̃.Dixi ſecũdo ꝙ in gloꝛia erit redolẽs
odoꝛatio ex pᷣſentia matris dei. Hec em̃
beata virgo:ſicut poſt filiũ ſunʒ ſpecialẽ
habet coꝛpoꝛis gloꝛiã:ita ſpecialẽ habet
odoꝛem: ⁊ ita etiã beati ex ea ſpecialem
ſenſationẽ olfactus ↄſequunt᷑ ⁊ ſpecialẽ
delectationẽ. VUñ de ea cantat ſancta ma
ter eccłia. Sicut myrrha electa odo:ẽ de

dit ſuauitatis ſcã dei genitrix. Cum em̃

ſit iã in coꝛpoꝛe gloꝛioſa:vt pie credim⸗

dedit odoꝛẽ ſuum in celo empiret in qu/
cum xpᷣo filio ſuo regnat ⁊ regnabit per⸗

petuo:dabitq; illũ odoꝛẽ toti curie cele/
ſte poſt diẽ iudicij. Hec etiam in hoc mũ

do flagrat per fame redolentiã Quanta

huius vᷣginis ſit in toto oꝛbe famavide/

ri poteſt ꝑ deuotionẽ ſingularẽ quã om

nes chꝛiſtiam habent ad es Unde de ea

poſſumus dicere:illud Jo.xij.Domus.i.

eccłia impleta eſt ex odoꝛe vnguenti.Et

ipſa loquit᷑ diuina ſa pia. Eccłe.xxiiij.di

Qua ſi balſamũ nõ mixtũ odoꝛ meꝰ. Nã
ſicut in balſamo totũ eſt medicinale: ſcʒ
folia floꝛes ⁊ fructus. Sic in virgine fo/
lia ſancte locutionis floꝛes honeſte ↄuex
ſationis:⁊ fructus bone operatiõis: oĩa
fuerũt bona ⁊ dño accepta. Et in illo ca.
ponunt᷑ aromatica ⁊ odoꝛifica ad expꝛeſ
ſionẽ bone fame ipſius. Nam ⁊ beatã in
quit Lu.x. Me dicẽt oẽs generationes
id eſt beatitudinẽ meã pᷣdicando dilata/
bũt. Nec mirũ:quia per ipſam oẽs bene
ficiũ acceperũt:pctõꝛes reconciliationẽ:
iuſti benedictionẽ ⁊ angeli reparationẽ:
ꝑ ipᷣamdeus oꝑatus eſt ſalutẽ in medio
terre:⁊ ideo ad ipᷣam aſpiciunt vt ad ma
trẽ dei qͥ eſt fructus oẽs reficiẽs ſuo odo
re ſaluifico. Vñ ipᷣa poteſt nobis ꝓferre
illð Geñ.xxvij.Ecce odoꝛ filij mei:ſicut
odoꝛ agri pleni.Hec eſt igit᷑ dña que ſin
gulari odoꝛe fame nũc fragrat ⁊ tragra/
bit odoꝛe reali apud oẽs ſanctos in glo⸗
ria celeſti.Et hoc de ſcdᷣo. Dictũ eſt ter/
tio ꝙ in celo erit odoꝛ redolẽs ex cetus aſ
ſiſtentia:ꝛnam ⁊ cõſequẽter credendũ eſt
ꝙ oẽs illius celeſtis apothece ſpecies.i.
ſcti ſingulari odoꝛe redolebũt ſᷣm plus
2 minus O quantus odoꝛ quanta redo
lentia tot ſpecierũ. Si enim oẽs ſpecies
omniũ apothecarum que nunqᷓ; fuerũt
aut erunt eſſent in vnũ: nõ tantũ facerẽt
odoꝛem:nec ita ſuauem redolentiã ſicut
faciet illa maxima ſocietas ſanctoꝝ. Ibi
odoꝛatus erit in maxia delectatiõe: ĩimo

⁊ ipſe totus homo coꝛpoꝛe ⁊ aia głioſus

iuxta illud Pꝛouerb.xxvij. Varijs odo

7

Decima gloꝛia coꝛpoꝛis
verberet᷑ nõ debet eſſe cura ſic ꝙ aĩa p̃ci
oſa cuſtodiat᷑. Oath̊.xviij. Nolite time/

ribus delectat᷑ coꝛ. Vnde poterũt ipᷣi be/
ati dicere illud.ij. Coꝛint᷑.ij. Chꝛiſti bo/⸗
nus odoꝛ ſumus. Mons libani ratione
multitudinis arboꝛũ aromaticarũ dicit᷑

totꝰ odoꝛificus. Eccłxxxix. Quaſi liba/

nus odoꝛẽ ſuauitatis habẽte.Tales fue

rũt odoꝛiferi ꝑ ſanctitatẽ ⁊ ꝑfectionẽ vi⸗
te. Nã talis odoꝛ ꝑducit ad odoꝛẽ para/

diſi. Et nos qͥdã ſi velimus ad illũ odo/
rẽ paradiſi ꝑuenire debemus bonã vitã

habere Salmo piſcis eſt qui dulcẽ aquã

ſentiẽs adeo eã ſequit᷑ vt nullis aduerſis

detineat᷑timo dum ꝑuenit ad loca molẽ/

dinarũ caudã in oꝛe recipit ⁊ excluſas ꝓ
ſilit:ita ꝙ aliqñ moꝛtuuſ reperit᷑ in palis

Sic boniviri iã odoꝛãtes per fidẽ dulce

dinẽ celeſtis patrie oia mundana inſipi/

da ⁊ amara ſpernũt ⁊ accipiũt caudã in

oꝛe.i.cõſiderantes finem ſuũ molẽdina:

id eſt iſta volubilia ad modũ molẽdinis

tranſiliũt. Juxta illud ps. Diuicie ſi af/

fluant nolite coꝛ apponere:ĩmo aliqͥ amo

re illiuſ ſuauiſſimi odoꝛis moꝛiunt᷑ in pa
lis.i.moꝛiunt᷑ pauperrimi oibus rebus
mũdi renũciando:iuxta illud Mat.xix.
SDi vis pfectus eſſe vade et vende oĩa q̃ᷓ
habes ⁊ da pauperib ⁊ habebis theſau/⸗
rum in celo.Et hoc de tertio. Quarto
dictũ eſt ꝙ in celo erit redolẽs odoꝛatio
ex ſui ſubſiſtẽtia.Quilibet ſanctus de ſe
ipſo gaudebit ⁊ odoꝛẽ ſui coꝛpoꝛis dulci
ter ſentiet. Hid emus enĩ ꝙ aliqui nõ ha
bentesex ſe fra grantiã in manu poꝛtant
aliqðð pomũ vel aliqͥd aliud. Beati enim
habebũt p:ꝛo pomo odoꝛifero ſuũ gloꝛio
ſum coꝛpus: qꝛ erunt vna ſpecies illius
maxime apothece. Unde qͥlibet poterit
vicere illud. Cañ.i.Dum eſſet rex in ac/
cubitu ſuo nardus mea.i.coꝛpus meũde
dit odoꝛẽ ſuũ de hoc coꝛpoꝛe:dicit᷑ Sapᷣ.
viij. Cü eſſem magis bonus veni ad coꝛ

vera humiditas: ⁊ in qua erit verus ſa
poꝛ. Hec ille. Erit ergo hec deguſtatio

pus coinqͥ na tũ.i.ꝑ bonitatẽ mentis veni

ad gloꝛiã coꝛꝑis.iIn coꝛꝑe aũt nunc vili
oss inuoluit merces pᷣcioſas ſcʒ aĩaʒ ad
imaginẽ ſuam ⁊ virtutes in ſacr̃o baptiſ/
mi. Sicut mercatoꝛes pan novili ⁊ rudi
ĩuoluũt mercãcias pᷣcioſas et ſi rũpat nõ
eſt cura Sic de carne nr̃a ſi maceretur ſi

re eos qui occidũt coꝛpus aiam autẽ nõ
poſſunt occidere.Dicit᷑ aũt in libꝛo de na
turis rerũ ꝙ monſtrũ eſt magnuʒ qñ qͥs
habet magnũ coꝛpus et paruum caput.
Sic moꝛaliter hoꝛrẽdũ eſt de multis ho
minib qui uimis habẽt coꝛpus magnũ
id eſt carnalitatẽ:⁊ tamen caput in quo
vigent᷑ ſenſus habẽt paruũ id eſt rationẽ

⁊ mentẽ habẽt modicã:quia pauca ſciũr
et modicũ curant de ſua ſalute. Non ſic

paulus coꝛpus ſuũ diligebat ſicut multi
carnales:ſed dicebat illud.i.Choꝛint᷑ ix.
Caſtigo coꝛpus meũ ⁊ in ſeruitutẽ redi

go ſcʒ ſpũs:qꝛ ex tali ſeruitute oꝛit᷑ ſalus

ipſius coꝛꝑis et anime que ſanctis viris
dabitur in die iudicij cum eis dicet᷑. Ve⸗
nite benedicti ⁊c̃. 4

Ecima gloꝛiacoꝛ

d poꝛis erit ſuauis deguſtatio:
vvbi dicit Richar. ꝙ guſtus nõ
erit in aliquo actu deſeruiẽte nutri iue:
ſed tantũmodo inquãtũ eſt appᷣhẽſiuus
ſapoꝛis ⁊ hic põt ſeparari ab alio ꝙ erit

immutatio animalis ſine imutatiõe na⸗/

turali ⁊ materiali. Vnde quidã dicit ꝙ

erit quedã humiditas in lingua beatoꝝ
habens illum ſa poꝛẽ qui maxime com/

petit perfectioni ſenſus illius qui in lin

gua beati ſeruabit᷑incoꝛruptibilis ĩper/
petuum. nde inquit doctoꝛ iſte. TMidet᷑
mihi dicendũ ꝙ hec humid itas aut fiet

a deo in lingua per creationẽ:aut cauſa/⸗
bitur in ea ex vi beatitudinis anie:⁊ erit

ſub modo quadruplici.

„ *

ꝛimo erit quaſi cibus reficiens
Secũdo ipſis ſanctis ſufficiens.
Tertio oꝛis guſtum ꝑficiens.
Quarto viuacicer afficiens.
Pꝛimo erit talis deguſtatio q̃ſi cibus
reficiẽs. Hoc ẽ dictu ꝙ taliſ ſapoꝛ erit in
guſtu btõꝝ:ac ſi eſſet ſapoꝛ melioꝛis cibi

q poſſet imaginari:⁊ adhuc vt credo erxx

cellẽtioꝛ erit oĩ deguſtatione pꝛo vita pꝛe

—

TTf ̃ ̃ꝝ᷑ᷓ ⅜

erit ſuauis deguſtatio

ſenti ima ginabili. Hec eſt guſtatio que
denegabit᷑ vocatis ad cenã magnã: ſed
nolentibus venire. Luce.xiiij. vbi dicit.
Homo quidã fecit cenã magnã et voca/
uit multos:⁊ miſit ſeruũ ſuuʒ hoꝛa cene
dicere inuitatis vt venirẽt: quia iam pa/
rata ſunt oĩa:⁊ ceperunt ſe omnes ſimul
excuſare.Et ſequit᷑. Dico auteʒ vobis ꝙ
nemo viroꝛũ illoꝝ qui vocati ſunt:guſta
bunt cenam meã. Per hanc cenã intelli/
gitur gloꝛia eterna: de qua Apocał.xix.
dicitur. Beati qui ad cenam agnivocati
ſunt ad iſtam cenam vocauit multos:qꝛ
oẽs vocauit chꝛiſtus deus ⁊ homo nemi
nem volens perire:ſed oẽs ſaluos facere
vt dicit᷑ i.Chimo.ij.Et miſit ſeruũ ſuuʒ
id eſt quẽlibet pꝛedicatoꝛẽ:⁊ dicit᷑ in ſin/⸗
gulari:quia oẽs ad eundem fineʒ pꝛedi/

cant ſcʒ ad ſalutẽ animarũ:dicere inuita

tis:quia erant negligẽtes vt venirent:qꝛ
parata ſunt oĩa vt nihil remaneret excu/
ſationis. Sed ſequit᷑ peſſimũ verbum in
quo oſtendit᷑ damnatio multoꝝ. NHaʒ ce/
perunt oẽs ſe excuſare:in quo oſtendunt
valde fuiſſe repꝛehẽſibiles:quia cuʒ libe
raliter inuitant᷑ nolũt venire:ꝓpter quod
iratus paterfamilias ait. Dico autẽ vo/
bis ⁊c̃. Dignũ et congruũ eſt vt ſi homo
inuitatur ad aliquod bonũ percipiendũ
⁊ ex negligentia vel malicia reſpuit ꝙ ip
ſo pꝛiuet᷑. Sed dubitat᷑ de illo verbo om
nes: quia ſi oẽs ſe excuſent nullus videt
ſaluari. Reſpõdet interli. Ceperũt ſe ex
cuſare oẽs qui inquitvenire nolũt cuiuſ⸗
modi ſunt eminẽtijs inbiantes. Villam
inquit emi ⁊c̃. Excuſant ſe rerũ opulen/
tijs implicãtes:ideo alter dicit. Juga bo
um emi ⁊c̃. Tertio excuſant ſe carmis cõ
placentijs inuoluẽtes. Ideo alter dixit:
vxoꝛem duxi ⁊c̃. Tales inuitati venire cõ

temnũt:ideo pᷣcipit inuitari debiles pau

peres cecos ⁊ claudos. Pauperes ſpiri/
tu quoniã ipſoꝝ eſt regnũ celoꝝ:debiles
ad faciendũ mala ⁊ foꝛtes ad facienduʒ
bona:cecos in ſa piẽtia mundi:ſed viden
tes que ſalutis:claudos in quibus ener/
uatur carnis cõcupiſcentia ⁊ recte ambu
lant in via paradiſi.Tales non ſe excu/

ſant. Et tertio quidã cogunt᷑ inſirmita /

te veladuerſicate cũ patientiã habent in

his ꝓpter deuʒ. Qui ergo voluerit guſta
re illam ſem piternã cenã non ſe exculet.
Nemo dicat non poſſum peccata dimit/

tere. Aliena ablata reſtituere:inimicum

diligere:penitentiã agere:ĩmo totis viri
bus laboꝛemus: vt ad illã guſtandã ve/
niamus. Et hoc de pꝛimo. Secũdo dixi

ꝙ illa guſtatio erit ipſis ſufficiens: Ali/⸗
que ſunt deguſtationes que nõ ſufficiũt
vt paruus cibus multũ eſurienti:vel par

uus potus multũ ſitienti non ſufficit cu⸗
iuſmodi ſunt hec terrena que nunqᷓ; ſuffi
ciunt:ſed illa deguſtatio erit ſufficiẽtiſſi/

ma:ſic ꝙ ſancti nil aliudvltra deguſtare

deſiderabũt.Ideo ait ꝓpheta.Guſtate et
videte quoniã ſuauts eſt dñs. Id eo dici
tur cena magna:⁊ vere magna: quia ip
ſe deus cibus erit omniũ in gloꝛia exiſtẽ

tium. Sed ad ſenſuʒ noſtrũ ipſe vt dictũ

eſt ſapoꝛẽ creabit in oꝛe ⁊ lingua cuiuſſi/
bet beati ⁊ ꝑpetuo conſeruabit ſic ꝙ erit
cuiuſſibet ſa poꝛ multũ ſufficiẽs. Et hoc
de ſcdo.Tertio talis deguſtatio erit oꝛis
guſtum perficiẽs. Potẽtia enim perficit
ſuo actu cõueniẽti ⁊ delectabili.Sicvti/
q; guſtus cuiuſſibet beati ex tali ſapoꝛe

per ficiet᷑ vt ſit in operatione tali cõple/
tiſſima. Ad Hebꝛe.v. Perfectoꝝ eſt ſoli

dus cibus id eſt beatoꝝ coꝛpoꝛe ⁊anima
perfectoꝝ eſt ſolidus cibus id eſt ſapoꝛ ꝑ
fectus quaſi eſſet ſolidi ſiue perfecti cibi.
Videmus enim ꝓꝙ alius eſt ſa poꝛ:⁊ alio
modo ꝑficiens guſtũ carnis ⁊ piſcis mel
lis ⁊ lactis et vt cõmuniter quãto cibus
eſt ꝑfectius nutriens tanto eſt ſapoꝛ eius
dulcioꝛ Iſte autẽ ſapoꝛ beatoꝝ poteſt no
bis figurari per ſapoꝛẽ mane:de quo di⸗
citur Exodi.xvi. O guſtus eius erat q̃
ſi ſimile cum melle. Simila ait Hico.de
lyra eſt farina delicatiſſima: et ita ſapoꝛ
ipius mãne erat quaſi ſapoꝛ panis facti
de ſimila cõmixtione mellis:dicit᷑ tamen
Sapiẽ.xvi. Paratũ panem de celo pᷣſti/
tiſti eis ſine laboꝛe:omne delectamẽtũ in
ſe habentẽ ⁊ omnis ſapoꝛis ſuauitatem:
ſed hoc ait Nico.de lyra. Intelligenduʒ

“

eſt ꝙ non erat ex natura mãne:ſed ex me

rito ſanctoꝛũ hominũ qui eum comede/

„7

bant quibus ſapiebat:ſicut deſiderabãat:
malis autẽ hominibꝛ ex eoꝛuʒ de merito
deſipiebat:hec ille.Calisvere erit ille ſa

poꝛ celeſtis qui ex meritis dabit᷑ iis bea
tis ⁊ habebit in ſe omne delectamentũ ?
oĩs ſapoꝛis ſuauitatẽ:⁊ ita erit ſapoꝛ ſo /

lidi ⁊ optimi cibi ⁊ potus. Et hoc de ter
tio. Quarto dictũ eſt ꝓꝙ talis deguſtatio
erit viuaciter afficiens. Nã ſicut ſenſus
guſtus ⁊ oẽs aliqñ ſenſus coꝛpoꝛis gloꝛi

oſi erũt in optima diſpoſitione:ita actus

illoꝛũ erũt in efficaci ⁊ viuaci appꝛehẽſio

ne. Vnde poteſt figurari ꝑ fauuʒ mellis

quẽ guſtauit YSonathas:de quo dicit᷑ pꝛi
mi
mitatẽ virgule quã habebat in manu er
intinxit in fauo mellis ⁊ cõuerttt manuʒ
ſuam ad os ſuum ⁊ illuminati ſunt ocu/
li eius. Sicut ergo ionathas per cõme/
ſtionem mellis foꝛtificatus in viſu ⁊ foꝛ/

te ex ſumptione mellis ⁊ guſtatione: ica

Keg. xiiij. Qꝛ ionachas extẽdit ſum//

vtiq; beati tam ex diſpoſitione coꝛpoꝛis

ᷓ; ex illo ſapoꝛe habebunt viuacem ⁊ ex
cellentẽ multũ guſtationẽ:⁊ ſic erit beati

tudo celeſtis patrie ſtatus omniũ bono⸗
rum aggregatione ꝑfectus:vt ait Boñ.
lib.iij.pꝛoſa.ij. Quem ſtatum dignetux
nobis ſua gratia altiſſimus dei filius in
illo extremo iudicio concedere:cui laus
honoꝛ ⁊ gloꝛia pꝛo complemento huius
operis ſit in ſempiternũ patriq; ⁊ ſpiritu

ſancto quas tres ꝑſonas vnum deuʒ cre
dimus in eternum. Amen. —.

Finit ſpeculũ finalis retributionis cõ
poſitum per reuerendũ magiſtrũ Petrũ
Reginaldeti ſacre theologie ꝓfeſſoꝛem:
oꝛdiniſq; fratrũ minoꝛũ. Impꝛeſſuʒ Ba
ſilee per magiſtrũ Jacobum de pfoꝛtʒen
Anno noſtre ſalutis Milleſimo q̃drin /

genteſimo nonageſimonono.

is
er
ati
no⸗
oſi⸗
ue
in
dus
ius
kic
e

eril
en.

en
in

X
—
5 —

4

N .

SSõ
.
7

SS

.

”ÿ”ÿMBRB

VierfarbSelector Standard*-Euroskala Offset

èð Speculũ finalis retributiõis tam bonoꝝ
ooperüu q; malon:egregij! ſacre theologie doctoꝛis:fratris Betri Reginaldeti:
4. dee oꝛdine fratrũ minoꝝ: In quo ſpeculo diffilſe elucidat cofemplatio penaz
er gaudiop etemallum. D
un⸗28. SSS AK W in „.. Err

„ l.1:. 2 r *Se/ * e F ,

l
Dekg x 1

=ð

—

*

Copyright 4/71999 VxVMaster GmbH wwwW.yKymaster. Com