Fr51_qt_7 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Imperantium Nomina A Fati Opinione Liberanda Tittel, Gottlob August N 12–5 10298115 021 IIIINIIIuINIIII 8B Tübingen IMPERANTIVM NOMINA A FATI OPINIONE LIBERANDA. SOLLEMNIA INAVGVRATIONIS SoCIETATIS LATINAE MARCHICO BADENSIS AVSPICIIS PROTECTORIS CLEMENTISSIMI. SERENISSIMI PRINCIPIS HAERED1SGSs CAROLI LVDOVICI NVPER INSTITVTAE AD DIE M XVIII. FEBRVARII CIDIOCCLXVI.5,=.. INDICIT EIVSDEM SOCIETATIS DIRECTOR GOTTLO B. AVG. TI I IEL. CAROLS KVRAE, EX TYFP OGRAFHI A AVLICA 2MACLOTIANA- , O WW 24, 4 Gi „H V 6 . „ . . nia, vt ab iis, quae eodem modo aliquoties vel ſaepius contingunt, vniuerſalis quaedam opinio ducatur, neceſſitate ita fieri, inprimis ſi ea res ſingulare quiddam habere viſa eſt; eiusque ne- ceſſitatis rationem vbi nullam inueniunt, vim occultam ſibi fin- gunt, fati nomine inſigniri ſolitam. Tum in plurimis rebus aliis, tum vero ſpeciatim in Principum nominibus id animaduertitur. Si quando obſeruatum eſt, qui certo nomine eſſent, hos plerum- que bonos vel malos fuiſſe, vel ſecunda vel aduerſa fortuna vſos, rempublicam vel auctam per illos, vel imminutam, ex ipfſis adpel- A 2 lationi- 4 HMTEERANTIV M NOMIN A lationibus ad talia veluti deſtinari putauerunt, hisque fatalem adeo euentuum deſignationem attribuerunt. Itaque rerum ra- tionibus coufuſis & permixtis, quod laudis vel vitii in homine repertum, illud in nomen translatum & quae prorſus ab alia cauſſarum coniunctione deriuari deberent, ex certo adpellandi modo eueniſſe creditum eſt. Oritur ab iſta ſcrupuloſa nominum obſeruatione peculiare ſuperſtitionis genus, ſecundum quod vni- uerſo cuidam populo, regno, vel prouinciæ quædam imperan- tium nomina aut ſalutaria, aut exitioſa ſtatuuntur. Equidem magno argumentorum cumulo nihil opus eſt ad iſtam opinionem confutandam, quum per ſe ſit inanis & petulans & omni proba- tione deſtituta: illud tamen mihi propoſui ſingularia quaedam ex hiſtoria depromere, ad nomina illuſtria ſpectantia, quo rectius intelligatur, tum qua ratione ea opinio nata ſit, tum quid veri illa habeat vel falſi. Omnis eius rei tractatio tribus locis poteſt comprehendi, vt primum obſeruentur aliquot exempla illorum nominum, quae vel ipſorum, quibus indita fuerunt, vel vniuer- ſae gentis ſalutem aut interitum protendere viſa ſunt: deinde di- uerſarum gentium diſſimilem & contrariam adeo fuiſſe rationem, vt quae vni fauſta & glorioſa eſſent imperantium nomina, ab his pernicies, calamitas & malorum cumulus alteri immineret, iti- dem exemplis comprobetur: tum vero planum efficiatur, non con- ſtanter A F AT I˖) ᷑OPI N I O Nͤ äKx L I B ERANDA. 5 ſtanter hoc, quidquid ſit, contigiſſe, neque vllum a nominibus L augurium peti oportere. Largam hiſtoria ſuppeditat exemplorum ſupellectilem, qui- bus, quod primo loco poſitum a me eſt, confirmari poteſt. Cele- brantur adhuc per vniuerſam Galliam , quibus illa paruit, PHI- LIPPI & LVDoVICI reges. IIIi ſex numerantur neque vnus inter illos reperitur, cuius nomen vel ipfſi vel regno ipſius minus glorioſum exſtitiſſe dicendum fit. Magnifici inprimis habiti ſunt primus & ſecundus, vnde & Auguſtus hic adpellatus eſt. Tertius animi magnitudine excellens, aduerſus Hiſpanos fortiter pugna- uit, & qui huic ſucceſſit eius nominis quartus, exactiſſimus ſuorum iurium ſtator & defenſor, ex grauiſſimis controuerſis, inter ipfum & qui curiæ Romanae tum praefuit BoNIFAcCIVM agitatis, maxime inclaruit. Inter ipfius filios quintus fuit, a quo nihil certe de Philippici nominis laudibus detractum eſt. Poſtremus ex his vel ob id ſolum inclytiſſimus, quod diadema regium ad Valeſiorum familiam ipſe deferret, quæ duobus fere ſeculis eo condecorata perſtitit. Ludoviéum nomen diu Gallico regno ſalutare iudica- tum eſt, poſtquam plurimos Gallia vidit ciuilis prudentiae laude, rerum geſtarum amplitudine, imperii diuturnitate clariſſimos reges, eo nomine adpellatos. Angli- I M P ERAN TIVM Nꝰ O M IN A — Anglicae nationis gloria HkNRICORVM regimine maxi- me colluſtrata eſt. Ab his enim florentiſſimarum regionum poſ- ſeſſione aucta, aduerſus vicinos populos felici ſucceſſu defenſa, in vtriusque Gallici & Anglici regni vniendi ſpem elata, funeſta & cruenta duarum illuſtrifſimarum familiarum diſcerdia exſtin- cta, ſuprema regum auctoritas vindicata, religio reſtaurata, ma- Xxima Anglorum genti apud ceteras cunctas exiſtimatio compara- ta. Neque minori felicitate vtuntur GEoRGII. Triplex enim adhuc, non interruptum illorum regnum gloriae pleniffimum & magnarum rerum admodum foecundum egſtitit. Hiiſpania ſui regni formam, inſtitutionem & omne decus FERDINANDIS regibus refert, quorum primus imperator di- us eſt. Olim enim Barbarorum inuadentium ferro & rapinis miſere ſciſſa & in partes diſtracta, prima vice ſub FERDINANDO primo coaluit, vtroque Caſtellae & Legionis regno iunéto. Ac is, qui eo nomine tertius fuit, prorſus egregie Maurorum ferocita- tem coercuit & qui Cortubam, Granatam, Hiſpalin aliasque ce- lebres Hiſpaniae vrbes tenebant, vel imperio plane deiecit vel vectigales reddidit. Poſt aliquot ſeculorum decurfum itidem FERDINANDoO, illi quem catholicum vocant, id felicitatis con- tigit, vt debellatis-& expulſis hoſtibus vniuerſi regni prouincias ſue A FATI OFPINIONE LIBERAND A. 7 ſuo ſubiiceret imperio, vnique huic corpori vaſtiſſimo vires red- deret ac dignitatem. E Luſitaniae regibus ſummo iure fortunatiffimos dicamus IoANNES/ 3quos quinque habuit, quorum quiuis fuis meritis praeſtat ob illuſtria facta bellica: ob Ceutam, firmiſſimum aduer- ſus Barbarorum incurſiones munimentum, expugnatam: ob na- uigationum vſum inuentum: ob Indiam detectam: ob regnatri- cem, Bragantiae ducum, familiam, adhuc florentem, in ſolium regium euectam: ob rempublicam bene & ſapienter ad- miniſtratam. Brandenburgica & Boruſſica Domus FRIDERICIS fuis ſummo iure gloriari poteſt. Quis enim in Zolleranam Burggra- uiam familiam Electoris dignitatem primus intulit ? Fö;IDERI- CVS. Quis Boruſliae Ducatum ab omni alius imperii vinculo li- berum reddidit? FRIDERICVS Wilhelmus. Quis regiis hono- ribus auxit? FRIDERICVS. Vnde tot acceſſerunt provinciae? a FRIDERICIS. A quo iſta Boruſlici nominis celebritas? Pe- perit maximam partem is, quem illuſtrium factorum ſeu conſpe- ctu ſeu fama nouit terrarum orbis, FRIDERICVS. Re ipſa omnes, quidam etiam nomine magni fuerunt. Feliciſſimum idem apud Danos nomen prædicari meretur. Contra IMLPERANTIV M NOMINA Contra vero alia exempla in hanc ſententiam valere videntur, quibusdam nominibus certae genti imperantium aliquid aduerſi fati adhaerere. Mirandum eſt, non nego, quinque Scotiae reges, IACOBOS, recto ordine ſibi ſuccedentes ad vnum omnes infeli- citer regnaſſe, miſere periiſſe. Duo obtruncati, duo in bello caeſi, vnus dolore, quem ex accepta ab Anglis clade ceperat, confectus, relinquens filiam Mariam octo dies natam, varia poſthaec fortuna iactatam, vita tandem priuatam. Duo id nomen in Anglia habuerunt reges, neque multo feliciores praedicandi ſunt. Vixzx alter regnum retinuit, alter eo deiectus exul factus eſt. Simile quiddam hiſtoria Gallica promit. Nempe trium HENRICORVM mortem funeſtam ac violentam commemorant ipſius ſcriptores. Vnus inter ludos equeſtres lethale in ocule vulnus accepit, reliqui duo nefando ſcelere interemti ſunt. Plurimarum rerum communem hanc eſſe videmus conditio- nem, vt quae vni conducunt, alteri ſint detrimento, & quae hu- ius ſalutem promouent, ad illius perniciem vergant. De nomini- bus nihilo ſecus comparatum eſt. Fuit, vti paulo ante demon- ſtrauimus, Galliae populis proſperrimum PHILIPPORVM no- men; ſed hoc idem maxime infenſum Luſitanis. Tria regimina Luſitaniam calamitatibus obruunt, affligunt, peſſundant. Intra ſexa- A FAT I OPINIONE LIBERAND A. 99 ſexaginta annorum ſpatium quiduis mali patiuntur ciues: Indiae Orientalis fructibus priuantur, qui Belgis cedunt: Iaponenſium commerciis excluduntur: Ormus, nobiliſſimum emporium, vnde immenſae diuitiae manabant, a Perſis, iuuantibus Anglis, redi- gitur: Moluccae inſulae feraciſſimae Belgarum dominationi ſub- liciuntur: Braſtliae pars adimitur: fubditorum opes exhauriun- tur: libertas opprimitur. Singulare illud etiam in HENRICIS obſeruare licet , quod fuerit illorum apud Gallos & Anglos diſſimilis plane ratio. Equidem conuenit in quibusdam vtriusque gentis HENRICO- RVM imperium, praeſertim quoad funeſtum ac miſerrimum bel- lum ciuile in Gallia a religionis diſſidio ortum, regnante HEN- RICO ſecundo, in Anglia vero ex acerbiffimis Eboracenſium & Lancaſtrenſium contentionibus, eodem fere fenpore ſub HEN- RICO ſexto conflatum. In hoc tamen differunt quod trium HENRICORVM mors violenta apud Anglos audita non eſt. Itaque, quod HENRICIS Galliae regibus infelix omen ineſſe quibusdam viſum eſt, non ita intelligat quispiam, quaſi regno plerumque detrimenta ab ipſis illata fuerint, quod falſiſſimum eſſe comprobat HENRICGI quarti imperium. Is enim cum ſum- mo quouis rege comparandus, & Gallia eo imperante infinitis B com- L M PERANTIVM N O MI N A commodis, gloria & magnifſicentia aucta eſt. Verum ipfſi tamen cum ceteris, vti nomen, ſic triſte illud fatum commune fuit, vt per vim vita praecluderetur. Ab his & fimilibus, quae plura & copioſiora nunc comme- morare inſtituti ratio non patitur, ducta eſt'opinio, eſſequaedam in imperantibus nomina quibusdam gentibus fatalia. Id quale- cunque ſit, de quibusdam nominibus adhuc obſeruatum, quan- quam ſingulare, minime tamen eiusmodi eſt, vt ratio poſſet in- de ſumi ita exiſtimandi. Nominum impoſitio prorſus ab homi- num arbitrio pendet, nec illum, cui tale imponitur, alium efficit, quam fuiſſet, ſi diuerſum ab eo accepiſſet, nec in coniunctione rerum vllam mutationem producit, quae poſſit in euentuum ſe- riem, ſiue meliorem, fiue deteriorem, influere. Quaecunque eue- niunt, horum detur aliqua ratio vel libera, ab animi conſtitu- tione petenda, vel ob aliarum rerum nexum neceſſaria: neutra earum nomini indiſſolubili vinculo coniuncta. Quos hiſtoria An- glica commemorat HENRICOS reges, quocunque alio nomine adpellatos non minus glorioſos commemoraret, modo eadem ſentiendi agendique ratio & in rebus externis perfecta fuerit ſimilitudo. Qui triſtem vitae exitum habuere HENRICI Gal- lici, non feliciorem habituri fuiſſent, etiamſi alii dicerentur, iis- A F A T Ia O& PIN IO NE LI B E RAN D A. TfE iisdem ceteroquin poſitis rerum circumſtantium conditionibus. Luſitanis aeque ſalutare exſtitiſſet PHILIPPORVM regnum, vti Gallis, niſi maxima animorum & conſiliorum in vtriusque regni regibus dilcrepantia eſſet animaduerſa. Non quod talis nomina- tur princeps, vel tali populo praeeſt, idcirco ipſi aut regno felici- tas vlla aut infelicitas contingit, ſed quod talis eſt, vel in tali nexu ponitur. Deinde huic ſuperſtitioni illud obſiſtit, quod plerisque nomi- nibus diuerſorum imperantium iisdem, diuerſa plane & contra- ria plerumque reſpondit euentuum conſequutio. E tribus PE- TRIS Ruſſia vnum ſiſtit rariffimum fortunae exemplum ob maxi- marum rerum proſperrimos fucceffus, ſui populi reformatorem, vel nouum potius conditorem: vnum infeliciſſimum, quod no- ſtra aetate compertum habemus: medium inter hos, nec huic, nec illi comparandum. Etiam aliorum regnorum hiſtoria id edocemur. Coepit cum CaROLO Magno illuſtriffima imperato- rum Germanicorum familia Carolingica & in eodem nomine poſt octoginta ſeptem annos deſiit. AVGVTSTVS, qui primus Ita- liae imperium fuſcepit, & ille ſub quo exſtinctum eſt, AvGv- STVLVS, nomine quidem conueniunt. Imperii ſedem in Oriente inſtaurauit CoNSTANTINVS. Magnus, eamdem CoN- B 2 STAN- I M P E RAN T I) V M N O M I N A . STANTINVS cognomine Palaeologus amiſit. Ita funt res huma- nae inconſtantes & commutabiles. Quod vero ex vno nomine plures fuiſſe obſeruantur quam ex alio, qui vel incommoda & aduerſitates populo dederunt, aut ipſi funt experti; vel ad ipſorum imperium gloriam adiunxerunt & felicitatem: refſultat hoc ex vniuerſae finitae naturae qualitate & contingentia. Omnia, quae in vniuerſo fiunt, ita contingunt, vt poſſint etiam non euenire, alio modo aeque ac illo, quo eue- niunt: prouti maior in quibusdam eſt vel minor ratio contin- gentiae, quaedam rariora, quaedam crebriora, alia ſingularia, alia magis vniuerſalia deprehenduntur. Non vllum facile rerum in vniuerſo exſiſtentium genus aequali plane modo in vtramque partem diuiſum eſt. Plus habet vnum, alterum minus. Quid mirum igitur, ſi in numero imperantium ea paritas neglecta cernitur, vt, quot in vno populo ex vno nomine felici imperio vſi ſunt, tot etiam ex altero vterentur. Diſcrepantia haec ſint, & non eodem plane modo conſtituta propter ipſam huius vni- uerſi conditionem neceſſe eſt. Vt huius vel illius nominis eſſent, qui prae ceteris felices aut infelices habentur, caſu factum pu- temus & aeque aliter nominari potuiſſe &, ſi aliam adpellatio- nem accepiſſent, nihilo magis huic tribuendum, quod poſtea ac- ciderit — EEE- — A FATII O PINIONE L I B ERAND A. ciderit. Mittamus igitur iſtam ominoſam nominum interpretatio- nem, fundamento firmo deſtitutam, a ſuperſtitione progenitam: non temere fati opinionem iis rebus immiſceamus, quarum aliae cla- riores & veriores rationes ſuppetunt: ne ſtatim, quod ſingulare eſt, occultae neceſſitati fubiiciamus. Mente & prouidentia im- peria reguntur, non nomine. Commune hoc peſſimo ſaepe cum optimo accidit & prius cuique tribuitur, quam, qui, ſit futurus ab vllo ſcitum eſt. Ac ego quidem, ſi augurium ab his ducere velim, quantum boni praefagire liceret animo de SERE NISSIMO PRINCI- PpE HAEREDE, CAROLO LVDOVICO? lIungitur enim in H0C vtrumque nomen multis iam temporibus egregie ab his, quibus inditum eſt, exornatum; alterum quidem illius, quem nullius aeui longinquitate Germanorum mencibus excidere ſinent annales, quem ſui defenſorem colit Teutonica tellus: al- terum ſummam fundens in animos ciuium voluptatem, ob plu- rimarum virtutum cumulum, hoc vno comprehenſum, qui CA- ROLVS FRIDERICVS nunc dicitur. Immenſa foret haec augurandi materies. Nam ſi illud valet augurium, nec fortior vllus, nec melior erit CAROL 0 LVDOVICO. Quaeris ani- mum intrepidum; habebit a LVDoOVICO Badenſi: deſideras B 3 virtu- 14 IMFPERANTIV M NOMINA virtutem quamcunque; manabit a CAROLO genitore. Heros futurus eſt & idem pacis ac litterarum ſtator. Sed ne leui & obſcuriori in tanta re dininatione vtamur: certa prorſus eaque clariffima argumenta in promptu ſunt, talem fore PRINCIPEM HVNC, qualem optant ciues. In his illud eſt, quod iam nunc delectatur litteris, muſas earumque confortium expetit, ſemper- que arétius cum illis vinculum contrahit. Intelligentifſimum & ſapientiffſimum profecto ILLVM futurum exiſtimemus, qui in hac aetate tenera tantum intelligit, mentem bonis litteris inſtru- ctam ad quaeuis praeclara valere, neque poſſe iis carere Princi- pem ſine ſummo ipſius & fui populi detrimento: qui tantum fſa- pit, vt principatum haereditatis iure ad SE aliquando peruen- turum fuis meritis ornare malit, quam eo ornari. Is fuit OPTIMI PRINCIPIS, ita a SERENISSIMO PAREN- TE edocti, animũs, ille ſenſus, quum muſas Latii amantes eius- que decus in his quoque regionibus vna cum doctrinae augendae ſtudio ſeruare cupientes, atque ideo in ſocietatem coeuntes, ſplen- didiſſimo I PSIVS patrocinio exciperet & ipſe PROTECGTOR declarari haud dedignaretur. Rudem prorſus & incultum efſſe oportet, qui tam illuſtrem fui erga litteras fauoris comproba- tionem non pie colat & ſumma veneratione dignam exiſtimet. Et quoniam SERENISSIMVS PRINCEPS ac DOMI- NVS. A FAT I OPINIONE LIBERAND A. 15 NVS INDVLGENTISSIMVS, CAROLVS FRIDERI- CVS, dum PRINCIPEM HAEREDEM Societatis caput eſſe clementiſſime conceſſit, eaamdem SVA auctoritate eminen- tiſſino modo munitam effecit, inaugurationis ſollemnia die XVIII. Februarii publice peragere illa inſtituit, praeſertim quod in idem fere tempus renouata natiuitatis AVGVSTI PR OTECTO- RIS memoria incidit. Actus vero ita ſe ſequentur. I. PROTECTOR CLEMENTISSIMVS panegyrico II. III. IV. V. a me celebrabitur. Vir illuſtris FRIDER. DoMINIGC. RING, conſfiliarius aulicus Bada-Durlacenſis vitam ſummi viri Io. DAN. ScCHOEPFLINI Communicabit cum audientium coetu. Vir ſumme reuer. Io. CHRIST. SACHS, Sereniſſimo Principi noſtro a conſiliis ſacris & ill. gymn. Rector, carmi- ne latino proſequuturus eſt AVU GVSTVM PROTE- CTOREM. Clariſſimus BRVNSIVS, philoſophiae Doctor, elogium B. REVCHLINI recitabit. Poſtremo generoſus adoleſcens de NAVENDORF Eques Saxo-Altenburgicus ſodalium extraneorum & praeſen- tium nomina recenſebit. Initium erit hora pomeridiana ſemiſecunda in Auditorio publico. Cui I6 IMPERANTIVM NOMINA A FATI OPINIONE LIBERANDA. Cui inſtituto vt Numen ſit propitium, SERENISSI MVS & INDVLGENTISSIMVS PATER PATRIAE gratiam impertiat, PROTECTOR CLEMENTISSIMVS adnuat, ceteri PRINCIPES faueant, Viri Perilluſtres, Excellentiſſimi Generoſiſſimi, Eruditiſſimi, fuis quisque titulis, honoribus & laudi- bus praeſtantiſſimi, quicunque litteras amant, litteratis patrocinan- tur, de vtrisque bene mereri ſtudent, eius diei feſtiuitatem il- luſtriorem efficiant, ſplendorem, dignitatem, decus congrega- tioni ſua praeſentia attribuant, nos pia vota pro CAROLI FRIDERICI, SERENISSIMAE CONIVGIS, PRIN- CIPIS8S HAEREDIS, & vniuerſae MARCHIONVM BA- DENSIVM familiae perenni ſalute nuncupaturos iuuent, pie precamur, deuote imploramus, obſequentiſſime oramus, perofficioſe flagitamus, humaniſſime contendimus. eeeeeee—ʒ 2 — 5 — 5 IMPERANTIVM NG M⸗⸗ A FATI OPINIONE LIBER 4 17 SOLLEMNIA INAVGVRA SOCIETATIS LATINAE MARCHICGCG O Balance Q 15 16 AVSPICIIS “ PROTECT OR ⸗ CLEMENTISSIM = — SERENISSIMI PRINCIPIS H. CAROLI LVDGCN- MARCHIONIS BADENSIS ET 5 NVPER INSTITVTAE AD — DIE MMe XVIII. FEBRVARII CI9O 7 F 6 10 INDICIT EIVSDEM SOCIETATIS DIRE C —2 GOTILOB. AVG. T I 5 D 4 3 4 Copyright 4/1999 VXyMaster Gmbhi wwWW.yXmaster. com CA R 0O L S K V A E, . EX TYPOGRAPPHIA AVLICA MAG B 2 . — . 1