Fr51_qt_7
author: Tittel, Gottlob August

N 12–5 10298115 021

IIIINIIIuINIIII

8B Tübingen

IMPERANTIVM NOMINA

A FATI OPINIONE LIBERANDA.

SOLLEMNIA INAVGVRATIONIS
SoCIETATIS LATINAE MARCHICO BADENSIS
AVSPICIIS

PROTECTORIS

CLEMENTISSIMI.
SERENISSIMI PRINCIPIS HAERED1SGSs

CAROLI LVDOVICI

NVPER INSTITVTAE

AD
DIE M XVIII. FEBRVARII CIDIOCCLXVI.5,=..

INDICIT

EIVSDEM SOCIETATIS DIRECTOR

GOTTLO B. AVG. TI I IEL.

CAROLS KVRAE,
EX TYFP OGRAFHI A AVLICA 2MACLOTIANA-

,
O WW

24, 4
Gi „H
V
6

.
„
.
.

nia, vt ab iis, quae eodem modo aliquoties vel
ſaepius contingunt, vniuerſalis quaedam opinio

ducatur, neceſſitate ita fieri, inprimis ſi ea res

ſingulare quiddam habere viſa eſt; eiusque ne-
ceſſitatis rationem vbi nullam inueniunt, vim occultam ſibi fin-
gunt, fati nomine inſigniri ſolitam. Tum in plurimis rebus aliis,
tum vero ſpeciatim in Principum nominibus id animaduertitur.
Si quando obſeruatum eſt, qui certo nomine eſſent, hos plerum-
que bonos vel malos fuiſſe, vel ſecunda vel aduerſa fortuna vſos,
rempublicam vel auctam per illos, vel imminutam, ex ipfſis adpel-
A 2 lationi-

4 HMTEERANTIV M NOMIN A

lationibus ad talia veluti deſtinari putauerunt, hisque fatalem
adeo euentuum deſignationem attribuerunt. Itaque rerum ra-
tionibus coufuſis & permixtis, quod laudis vel vitii in homine
repertum, illud in nomen translatum & quae prorſus ab alia
cauſſarum coniunctione deriuari deberent, ex certo adpellandi
modo eueniſſe creditum eſt. Oritur ab iſta ſcrupuloſa nominum
obſeruatione peculiare ſuperſtitionis genus, ſecundum quod vni-
uerſo cuidam populo, regno, vel prouinciæ quædam imperan-
tium nomina aut ſalutaria, aut exitioſa ſtatuuntur. Equidem
magno argumentorum cumulo nihil opus eſt ad iſtam opinionem
confutandam, quum per ſe ſit inanis & petulans & omni proba-
tione deſtituta: illud tamen mihi propoſui ſingularia quaedam
ex hiſtoria depromere, ad nomina illuſtria ſpectantia, quo rectius
intelligatur, tum qua ratione ea opinio nata ſit, tum quid veri
illa habeat vel falſi. Omnis eius rei tractatio tribus locis poteſt
comprehendi, vt primum obſeruentur aliquot exempla illorum
nominum, quae vel ipſorum, quibus indita fuerunt, vel vniuer-
ſae gentis ſalutem aut interitum protendere viſa ſunt: deinde di-
uerſarum gentium diſſimilem & contrariam adeo fuiſſe rationem,
vt quae vni fauſta & glorioſa eſſent imperantium nomina, ab his
pernicies, calamitas & malorum cumulus alteri immineret, iti-
dem exemplis comprobetur: tum vero planum efficiatur, non con-
ſtanter

A F AT I˖) ᷑OPI N I O Nͤ äKx L I B ERANDA. 5

ſtanter hoc, quidquid ſit, contigiſſe, neque vllum a nominibus
L
augurium peti oportere.

Largam hiſtoria ſuppeditat exemplorum ſupellectilem, qui-
bus, quod primo loco poſitum a me eſt, confirmari poteſt. Cele-
brantur adhuc per vniuerſam Galliam , quibus illa paruit, PHI-
LIPPI & LVDoVICI reges. IIIi ſex numerantur neque vnus
inter illos reperitur, cuius nomen vel ipfſi vel regno ipſius minus
glorioſum exſtitiſſe dicendum fit. Magnifici inprimis habiti ſunt
primus & ſecundus, vnde & Auguſtus hic adpellatus eſt. Tertius
animi magnitudine excellens, aduerſus Hiſpanos fortiter pugna-
uit, & qui huic ſucceſſit eius nominis quartus, exactiſſimus ſuorum
iurium ſtator & defenſor, ex grauiſſimis controuerſis, inter ipfum
& qui curiæ Romanae tum praefuit BoNIFAcCIVM agitatis, maxime
inclaruit. Inter ipfius filios quintus fuit, a quo nihil certe de
Philippici nominis laudibus detractum eſt. Poſtremus ex his vel
ob id ſolum inclytiſſimus, quod diadema regium ad Valeſiorum
familiam ipſe deferret, quæ duobus fere ſeculis eo condecorata
perſtitit. Ludoviéum nomen diu Gallico regno ſalutare iudica-
tum eſt, poſtquam plurimos Gallia vidit ciuilis prudentiae laude,

rerum geſtarum amplitudine, imperii diuturnitate clariſſimos

reges, eo nomine adpellatos.

Angli-

I M P ERAN TIVM Nꝰ O M IN A

—

Anglicae nationis gloria HkNRICORVM regimine maxi-
me colluſtrata eſt. Ab his enim florentiſſimarum regionum poſ-
ſeſſione aucta, aduerſus vicinos populos felici ſucceſſu defenſa,
in vtriusque Gallici & Anglici regni vniendi ſpem elata, funeſta
& cruenta duarum illuſtrifſimarum familiarum diſcerdia exſtin-
cta, ſuprema regum auctoritas vindicata, religio reſtaurata, ma-
Xxima Anglorum genti apud ceteras cunctas exiſtimatio compara-
ta. Neque minori felicitate vtuntur GEoRGII. Triplex enim
adhuc, non interruptum illorum regnum gloriae pleniffimum &

magnarum rerum admodum foecundum egſtitit.

Hiiſpania ſui regni formam, inſtitutionem & omne decus
FERDINANDIS regibus refert, quorum primus imperator di-
us eſt. Olim enim Barbarorum inuadentium ferro & rapinis
miſere ſciſſa & in partes diſtracta, prima vice ſub FERDINANDO
primo coaluit, vtroque Caſtellae & Legionis regno iunéto. Ac is,
qui eo nomine tertius fuit, prorſus egregie Maurorum ferocita-
tem coercuit & qui Cortubam, Granatam, Hiſpalin aliasque ce-
lebres Hiſpaniae vrbes tenebant, vel imperio plane deiecit vel
vectigales reddidit. Poſt aliquot ſeculorum decurfum itidem
FERDINANDoO, illi quem catholicum vocant, id felicitatis con-
tigit, vt debellatis-& expulſis hoſtibus vniuerſi regni prouincias
ſue

A FATI OFPINIONE LIBERAND A. 7

ſuo ſubiiceret imperio, vnique huic corpori vaſtiſſimo vires red-

deret ac dignitatem.

E Luſitaniae regibus ſummo iure fortunatiffimos dicamus
IoANNES/ 3quos quinque habuit, quorum quiuis fuis meritis
praeſtat ob illuſtria facta bellica: ob Ceutam, firmiſſimum aduer-
ſus Barbarorum incurſiones munimentum, expugnatam: ob na-
uigationum vſum inuentum: ob Indiam detectam: ob regnatri-
cem, Bragantiae ducum, familiam, adhuc florentem, in ſolium
regium euectam: ob rempublicam bene & ſapienter ad-
miniſtratam.

Brandenburgica & Boruſſica Domus FRIDERICIS fuis
ſummo iure gloriari poteſt. Quis enim in Zolleranam Burggra-
uiam familiam Electoris dignitatem primus intulit ? Fö;IDERI-
CVS. Quis Boruſliae Ducatum ab omni alius imperii vinculo li-
berum reddidit? FRIDERICVS Wilhelmus. Quis regiis hono-
ribus auxit? FRIDERICVS. Vnde tot acceſſerunt provinciae?
a FRIDERICIS. A quo iſta Boruſlici nominis celebritas? Pe-
perit maximam partem is, quem illuſtrium factorum ſeu conſpe-

ctu ſeu fama nouit terrarum orbis, FRIDERICVS. Re ipſa

omnes, quidam etiam nomine magni fuerunt. Feliciſſimum
idem apud Danos nomen prædicari meretur.

Contra

IMLPERANTIV M NOMINA

Contra vero alia exempla in hanc ſententiam valere videntur,
quibusdam nominibus certae genti imperantium aliquid aduerſi
fati adhaerere. Mirandum eſt, non nego, quinque Scotiae reges,
IACOBOS, recto ordine ſibi ſuccedentes ad vnum omnes infeli-
citer regnaſſe, miſere periiſſe. Duo obtruncati, duo in bello
caeſi, vnus dolore, quem ex accepta ab Anglis clade ceperat,
confectus, relinquens filiam Mariam octo dies natam, varia
poſthaec fortuna iactatam, vita tandem priuatam. Duo id nomen
in Anglia habuerunt reges, neque multo feliciores praedicandi
ſunt. Vixzx alter regnum retinuit, alter eo deiectus exul factus
eſt. Simile quiddam hiſtoria Gallica promit. Nempe trium
HENRICORVM mortem funeſtam ac violentam commemorant
ipſius ſcriptores. Vnus inter ludos equeſtres lethale in ocule
vulnus accepit, reliqui duo nefando ſcelere interemti ſunt.

Plurimarum rerum communem hanc eſſe videmus conditio-
nem, vt quae vni conducunt, alteri ſint detrimento, & quae hu-
ius ſalutem promouent, ad illius perniciem vergant. De nomini-
bus nihilo ſecus comparatum eſt. Fuit, vti paulo ante demon-
ſtrauimus, Galliae populis proſperrimum PHILIPPORVM no-
men; ſed hoc idem maxime infenſum Luſitanis. Tria regimina
Luſitaniam calamitatibus obruunt, affligunt, peſſundant. Intra

ſexa-

A FAT I OPINIONE LIBERAND A. 99

ſexaginta annorum ſpatium quiduis mali patiuntur ciues: Indiae
Orientalis fructibus priuantur, qui Belgis cedunt: Iaponenſium
commerciis excluduntur: Ormus, nobiliſſimum emporium, vnde
immenſae diuitiae manabant, a Perſis, iuuantibus Anglis, redi-
gitur: Moluccae inſulae feraciſſimae Belgarum dominationi ſub-
liciuntur: Braſtliae pars adimitur: fubditorum opes exhauriun-

tur: libertas opprimitur.

Singulare illud etiam in HENRICIS obſeruare licet , quod
fuerit illorum apud Gallos & Anglos diſſimilis plane ratio.
Equidem conuenit in quibusdam vtriusque gentis HENRICO-
RVM imperium, praeſertim quoad funeſtum ac miſerrimum bel-
lum ciuile in Gallia a religionis diſſidio ortum, regnante HEN-
RICO ſecundo, in Anglia vero ex acerbiffimis Eboracenſium &
Lancaſtrenſium contentionibus, eodem fere fenpore ſub HEN-
RICO ſexto conflatum. In hoc tamen differunt quod trium
HENRICORVM mors violenta apud Anglos audita non eſt.
Itaque, quod HENRICIS Galliae regibus infelix omen ineſſe
quibusdam viſum eſt, non ita intelligat quispiam, quaſi regno
plerumque detrimenta ab ipſis illata fuerint, quod falſiſſimum

eſſe comprobat HENRICGI quarti imperium. Is enim cum ſum-

mo quouis rege comparandus, & Gallia eo imperante infinitis
B com-

L M PERANTIVM N O MI N A

commodis, gloria & magnifſicentia aucta eſt. Verum ipfſi tamen

cum ceteris, vti nomen, ſic triſte illud fatum commune fuit, vt

per vim vita praecluderetur.

Ab his & fimilibus, quae plura & copioſiora nunc comme-
morare inſtituti ratio non patitur, ducta eſt'opinio, eſſequaedam
in imperantibus nomina quibusdam gentibus fatalia. Id quale-
cunque ſit, de quibusdam nominibus adhuc obſeruatum, quan-
quam ſingulare, minime tamen eiusmodi eſt, vt ratio poſſet in-
de ſumi ita exiſtimandi. Nominum impoſitio prorſus ab homi-

num arbitrio pendet, nec illum, cui tale imponitur, alium efficit,

quam fuiſſet, ſi diuerſum ab eo accepiſſet, nec in coniunctione

rerum vllam mutationem producit, quae poſſit in euentuum ſe-
riem, ſiue meliorem, fiue deteriorem, influere. Quaecunque eue-

niunt, horum detur aliqua ratio vel libera, ab animi conſtitu-

tione petenda, vel ob aliarum rerum nexum neceſſaria: neutra

earum nomini indiſſolubili vinculo coniuncta. Quos hiſtoria An-
glica commemorat HENRICOS reges, quocunque alio nomine
adpellatos non minus glorioſos commemoraret, modo eadem
ſentiendi agendique ratio & in rebus externis perfecta fuerit
ſimilitudo. Qui triſtem vitae exitum habuere HENRICI Gal-
lici, non feliciorem habituri fuiſſent, etiamſi alii dicerentur,
iis-

A F A T Ia O& PIN IO NE LI B E RAN D A. TfE

iisdem ceteroquin poſitis rerum circumſtantium conditionibus.
Luſitanis aeque ſalutare exſtitiſſet PHILIPPORVM regnum, vti
Gallis, niſi maxima animorum & conſiliorum in vtriusque regni
regibus dilcrepantia eſſet animaduerſa. Non quod talis nomina-
tur princeps, vel tali populo praeeſt, idcirco ipſi aut regno felici-
tas vlla aut infelicitas contingit, ſed quod talis eſt, vel in tali
nexu ponitur.
Deinde huic ſuperſtitioni illud obſiſtit, quod plerisque nomi-
nibus diuerſorum imperantium iisdem, diuerſa plane & contra-
ria plerumque reſpondit euentuum conſequutio. E tribus PE-
TRIS Ruſſia vnum ſiſtit rariffimum fortunae exemplum ob maxi-
marum rerum proſperrimos fucceffus, ſui populi reformatorem,
vel nouum potius conditorem: vnum infeliciſſimum, quod no-
ſtra aetate compertum habemus: medium inter hos, nec huic,
nec illi comparandum. Etiam aliorum regnorum hiſtoria id
edocemur. Coepit cum CaROLO Magno illuſtriffima imperato-
rum Germanicorum familia Carolingica & in eodem nomine poſt
octoginta ſeptem annos deſiit. AVGVTSTVS, qui primus Ita-
liae imperium fuſcepit, & ille ſub quo exſtinctum eſt, AvGv-
STVLVS, nomine quidem conueniunt. Imperii ſedem in
Oriente inſtaurauit CoNSTANTINVS. Magnus, eamdem CoN-

B 2 STAN-

I M P E RAN T I) V M N O M I N A

.

STANTINVS cognomine Palaeologus amiſit. Ita funt res huma-

nae inconſtantes & commutabiles.

Quod vero ex vno nomine plures fuiſſe obſeruantur quam ex
alio, qui vel incommoda & aduerſitates populo dederunt, aut
ipſi funt experti; vel ad ipſorum imperium gloriam adiunxerunt
& felicitatem: refſultat hoc ex vniuerſae finitae naturae qualitate
& contingentia. Omnia, quae in vniuerſo fiunt, ita contingunt, vt
poſſint etiam non euenire, alio modo aeque ac illo, quo eue-
niunt: prouti maior in quibusdam eſt vel minor ratio contin-
gentiae, quaedam rariora, quaedam crebriora, alia ſingularia,
alia magis vniuerſalia deprehenduntur. Non vllum facile rerum
in vniuerſo exſiſtentium genus aequali plane modo in vtramque
partem diuiſum eſt. Plus habet vnum, alterum minus. Quid
mirum igitur, ſi in numero imperantium ea paritas neglecta
cernitur, vt, quot in vno populo ex vno nomine felici imperio
vſi ſunt, tot etiam ex altero vterentur. Diſcrepantia haec ſint,
& non eodem plane modo conſtituta propter ipſam huius vni-
uerſi conditionem neceſſe eſt. Vt huius vel illius nominis eſſent,
qui prae ceteris felices aut infelices habentur, caſu factum pu-
temus & aeque aliter nominari potuiſſe &, ſi aliam adpellatio-
nem accepiſſent, nihilo magis huic tribuendum, quod poſtea ac-
ciderit

— EEE- —

A FATII O PINIONE L I B ERAND A.

ciderit. Mittamus igitur iſtam ominoſam nominum interpretatio-
nem, fundamento firmo deſtitutam, a ſuperſtitione progenitam: non
temere fati opinionem iis rebus immiſceamus, quarum aliae cla-
riores & veriores rationes ſuppetunt: ne ſtatim, quod ſingulare
eſt, occultae neceſſitati fubiiciamus. Mente & prouidentia im-
peria reguntur, non nomine. Commune hoc peſſimo ſaepe cum
optimo accidit & prius cuique tribuitur, quam, qui, ſit futurus

ab vllo ſcitum eſt.

Ac ego quidem, ſi augurium ab his ducere velim, quantum
boni praefagire liceret animo de SERE NISSIMO PRINCI-
PpE HAEREDE, CAROLO LVDOVICO? lIungitur enim
in H0C vtrumque nomen multis iam temporibus egregie ab
his, quibus inditum eſt, exornatum; alterum quidem illius,
quem nullius aeui longinquitate Germanorum mencibus excidere
ſinent annales, quem ſui defenſorem colit Teutonica tellus: al-
terum ſummam fundens in animos ciuium voluptatem, ob plu-
rimarum virtutum cumulum, hoc vno comprehenſum, qui CA-
ROLVS FRIDERICVS nunc dicitur. Immenſa foret haec

augurandi materies. Nam ſi illud valet augurium, nec fortior

vllus, nec melior erit CAROL 0 LVDOVICO. Quaeris ani-

mum intrepidum; habebit a LVDoOVICO Badenſi: deſideras
B 3 virtu-

14 IMFPERANTIV M NOMINA

virtutem quamcunque; manabit a CAROLO genitore. Heros
futurus eſt & idem pacis ac litterarum ſtator. Sed ne leui &
obſcuriori in tanta re dininatione vtamur: certa prorſus eaque
clariffima argumenta in promptu ſunt, talem fore PRINCIPEM
HVNC, qualem optant ciues. In his illud eſt, quod iam nunc
delectatur litteris, muſas earumque confortium expetit, ſemper-
que arétius cum illis vinculum contrahit. Intelligentifſimum &
ſapientiffſimum profecto ILLVM futurum exiſtimemus, qui in
hac aetate tenera tantum intelligit, mentem bonis litteris inſtru-
ctam ad quaeuis praeclara valere, neque poſſe iis carere Princi-
pem ſine ſummo ipſius & fui populi detrimento: qui tantum fſa-
pit, vt principatum haereditatis iure ad SE aliquando peruen-
turum fuis meritis ornare malit, quam eo ornari. Is fuit
OPTIMI PRINCIPIS, ita a SERENISSIMO PAREN-
TE edocti, animũs, ille ſenſus, quum muſas Latii amantes eius-
que decus in his quoque regionibus vna cum doctrinae augendae
ſtudio ſeruare cupientes, atque ideo in ſocietatem coeuntes, ſplen-
didiſſimo I PSIVS patrocinio exciperet & ipſe PROTECGTOR
declarari haud dedignaretur. Rudem prorſus & incultum efſſe
oportet, qui tam illuſtrem fui erga litteras fauoris comproba-
tionem non pie colat & ſumma veneratione dignam exiſtimet.
Et quoniam SERENISSIMVS PRINCEPS ac DOMI-
NVS.

A FAT I OPINIONE LIBERAND A. 15

NVS

INDVLGENTISSIMVS, CAROLVS FRIDERI-

CVS, dum PRINCIPEM HAEREDEM Societatis caput

eſſe clementiſſime conceſſit, eaamdem SVA auctoritate eminen-

tiſſino modo munitam effecit, inaugurationis ſollemnia die XVIII.

Februarii publice peragere illa inſtituit, praeſertim quod in idem
fere tempus renouata natiuitatis AVGVSTI PR OTECTO-
RIS memoria incidit. Actus vero ita ſe ſequentur.
I. PROTECTOR CLEMENTISSIMVS panegyrico

II.

III.

IV.

V.

a me celebrabitur.
Vir illuſtris FRIDER. DoMINIGC. RING, conſfiliarius
aulicus Bada-Durlacenſis vitam ſummi viri Io. DAN.
ScCHOEPFLINI Communicabit cum audientium coetu.
Vir ſumme reuer. Io. CHRIST. SACHS, Sereniſſimo
Principi noſtro a conſiliis ſacris & ill. gymn. Rector, carmi-
ne latino proſequuturus eſt AVU GVSTVM PROTE-
CTOREM.
Clariſſimus BRVNSIVS, philoſophiae Doctor, elogium
B. REVCHLINI recitabit.
Poſtremo generoſus adoleſcens de NAVENDORF Eques
Saxo-Altenburgicus ſodalium extraneorum & praeſen-

tium nomina recenſebit.

Initium erit hora pomeridiana ſemiſecunda in Auditorio publico.

Cui

I6 IMPERANTIVM NOMINA A FATI OPINIONE LIBERANDA.

Cui inſtituto vt Numen ſit propitium, SERENISSI MVS
& INDVLGENTISSIMVS PATER PATRIAE gratiam
impertiat, PROTECTOR CLEMENTISSIMVS adnuat,
ceteri PRINCIPES faueant, Viri Perilluſtres, Excellentiſſimi

Generoſiſſimi, Eruditiſſimi, fuis quisque titulis, honoribus & laudi-

bus praeſtantiſſimi, quicunque litteras amant, litteratis patrocinan-
tur, de vtrisque bene mereri ſtudent, eius diei feſtiuitatem il-
luſtriorem efficiant, ſplendorem, dignitatem, decus congrega-
tioni ſua praeſentia attribuant, nos pia vota pro CAROLI
FRIDERICI, SERENISSIMAE CONIVGIS, PRIN-
CIPIS8S HAEREDIS, & vniuerſae MARCHIONVM BA-
DENSIVM familiae perenni ſalute nuncupaturos iuuent, pie
precamur, deuote imploramus, obſequentiſſime oramus,
perofficioſe flagitamus, humaniſſime

contendimus.

eeeeeee—ʒ

2

— 5
— 5
IMPERANTIVM NG M⸗⸗
A FATI OPINIONE LIBER
4

17

SOLLEMNIA INAVGVRA
SOCIETATIS LATINAE MARCHICGCG

O Balance Q

15

16

AVSPICIIS “
PROTECT OR ⸗
CLEMENTISSIM =
—

SERENISSIMI PRINCIPIS H.
CAROLI LVDGCN-
MARCHIONIS BADENSIS ET 5

NVPER INSTITVTAE

AD
—
DIE MMe XVIII. FEBRVARII CI9O

7

F
6

10
INDICIT

EIVSDEM SOCIETATIS DIRE C —2

GOTILOB. AVG. T I

5

D
4

3
4 Copyright 4/1999 VXyMaster Gmbhi wwWW.yXmaster. com

CA R 0O L S K V A E, .
EX TYPOGRAPPHIA AVLICA MAG

B
2

. —
.

1