FoXIIb452_qt-6_21
author: Reinhard, Johann Paul

ii

m ia

-

—

Ó

as la

i

r

T

a

.

—

x

-

m

ES

A

—

st

um

a

ais

II

g

as

E

E

A

m

D

AL

"

Y

-

-

dpiuc

SEURRUMIUEUE O VE

du

—

-

us

*

&1

t

»

&

",

A

i

*

*

ha.

5

Z

.^

E

X

a

*

4

F

N

$

&

H

od

z *

*

*

»

T&

n

E

Lj

£

:

E

z

P

m

F

d

$

h s

xi

w

a

.

-

x

;e Y

*

z**

:

É

"4

Á

2

d

d

»

"

—

$

boat

s

n

D d

d.

A

"-

*

N a

g

i

P u

»

W

2É

R

É

L

j

N d

$5

T

a

K

m

5 d

P

Á

*

*

EE d

æ.

.WN ^

w

* d

*s

x d

r

*

A

9. i

d*

Qs

^

*

*

)

»e

Ls

;

F

AA

"

ii

v.,,ä

»4,

*

m ]

"

P*

W.»,

J

R

*

p

DL

*

w

*y

M

x

3

P5

:

y

-

Mn

X*

*

$

d

y

$

*

E

d

dl

z

».Wau:

P.

^

-*

&

E

À

E.

*

psé

n

P

d

5

-

"

*

L.

E

E

A

$

F

;

d

»

-

*

u

?

EM

P

2 (*

»

«.m

Ls

H

»

$

1

pÓ

-

*

r

gue

*

^

L

s

K

*

W

*

"

*

&

a.

*

s

*

-

i

a

,,M

I

]

"

-

»^

T

E

&

iye

»*

*

i

-

[

"

W.

s

-

m

*

?

p

L

»

»

»

*

F4

r

"]

ii

ET

"

"

-

5

M

*

d

^

a

L

at

n

lpl ao k

i m-

D — ii

a

E

u

Bdb

——

-

ec nl

r ii

-

——

—

t

Bo

—

ia —

L

AUs RUE

N12«510260976 021

WE L

uB Tübingen(!*i

.

*

.DE Ifís

PUR

ü&mm

QVAE SACRORVM

IN FRANCONIA EMEND A-

bt

TIONEM FACILIOREM REDDIDERVNT

Aufpice (

Volun.

ORATIO

äV

m

AVSPICATISSIMO DIE NATALI

SERENISSIMI PRINCIPIS AC DOMINI

D O M IN I

b ilo Pges;

vt (polL)

FRIDERICI

MARGGRAVII BRANDENBVRGICI BORVSSIAE SII..ESIAEQX]E

quen

DVCIS nrzL:QyA BVRGGRAVII NORIMBERGENSIS RELIQVA

igitur duis.

CIRCVLI FRANCONICI SVPREMI

BELLI DVCIS

ET TRIVM LEGIONVM AC COHORTIVM PRAEFECTI

fuit petitio

i

ACADEMIAE FRIDERICIANAE ERLANGENSIS

tj mte

RECTORIS MAGNIFICENTISSIMI

J

;

D. X. MAIL A. O. R..cl5 I5 cc Lxr,

wfttvdo:

H.ABITA

at pont

& eoot

IOANNE PAVLLO REINH4ARDW0'

illà pontífie

, Proptt«

ANTIQVITAT, ELOQV. ET PO"E—S. P. P. O.

dicts urbit;

; & gubet

fidem mhw

v Q&?*AD E p

/'

itfonem «

ynibus adot--

'nglm

A

E

g

d fereritute,

Y

rt?

ä

"

ïäfgff

ilis mcul

, Quiterlis

il

J

sss

roributoret

"

]

Dom

) À

iQümi

------------------------

L

Q

d

............

----------

XX

Y

g us

ERLANGAE,

: -ææxiææ-»&æx

CTYPS ET SVMTIBTV'SA WOI:FGANGI XVALTHERL

7

/

E

—— —— u,l.&L

D R

MAGNIFICE ACADEMIAE PRORECTOR,

ILLFVSTRISSIMI S. R, J. COMITES,

ILLVSTRIS PROCANCELLARIE,

PATRES CONSCRIPTI,

WINI SVMME REVERENDI, ILLVSTRES, CONSVLTISSIMI , EXPE.

AMPLISSIMI EXCELLENTISSIMIQVE

RIENTISSIMI

FfAVTORES, HOSPITES, AMICI, PROSVA QVISQVE

DIGNITATE COLENDI

TVQVE COMMILITONVM GENERE 4C . DOCTRINA

(NOBILI$SSIMORVM CONCIO LECTISSIMÁ

LJ

N

f—

ERN

SY.

um hilari pietate illos dies feftos agitamus, quibus

p

E5

Tif

N

þï-;-*

»9»ii

linguarum miffilium, quas prodigio inaudito tem-

b |

peftss ignea placide in primos Chrifti cultores

«m)

fulminavit, tnemoria folet renouari

alia adhuc

larandi cauffa nobis, bonisque omnibus, adfertur , fiquidem fi-

mul, inter preces et vota, aufpicatiffinum natalem SERE-

À a

NIS-

E.

1v

435 6099 — qeoay

NISSIMI PRINCIPIS: ac DOMINI pnofti,

CON-

fo

DITORIS et NY TRITORIS huius Müufarum fedis M vw1rt-

s

CENTISSIMI, fauflis fideribus hodie de coelo ruríus re-

u

du&um,; celebramus.

Valet adhuc vigetque 1NDVLGEN-

e

TiSSIMVS PATRIAE PATER, per quem fummum Nu-

Tü

Tmen omnia felicitatis publice bona nobis adhuc contulit, et,

n

quod íperamus, in pofterum quoque conferet

memorique

N

animo agnofcimus, Deo immortali, qui fuam bonitatem nos

H

adhuc circumfluere patitur, pratias et laudes deberi

Licet

«

autem vnusquisque, ita nos omnes cogitare, facile praeuidere

fi

ac conicere pollit: noluiftis tàmen, PATRES CONSCRIPTI,

$

quae vESTRA eft deuotio, saudium hoc tacitum effe, fed

rnandaflis, vt fenfa noítra dicendo exprimerem.

Quodfi ex

!

illa linguarum coeleftium, in pios coniectarum, affluentia, non

centum, quod in grauiffimis argumentis votum eft poétarum,

X;

Ófed vna tantum mihi effet

dubitari. non poteft, quin mihi

contingeret digniffima PRIN CIPE, digniffima fenatu ora-

T1O

Verum quum haec fruftrra oprentur: incredibilis -huius

diei laetitia mihi, ex voluntate vESTRA in corona bác fplen:

didiflima verba facienti , vires debet füfficere; ficuri rempus fa-

crum, quo hanc panegyrin infüituimus, argumentum oratio-

nis haud incommodum fuppeditat.

Erenim, quut eam ob

cauffam Hierofolymis res illa admiranda, cuius recordationi hi

dies fefti confecrati funt, acciderit, vt diuini Chrifti legati,

variarum lmguarum dono inflructi, veritatem .eo facilius cum

]

P

1

Xnor-

7

E

4635 "xGose — qeuy

Y

ON.

fnortalibus communicarent, illosque ad facra puriora traduce-

[

rent: haud ab re fore fpero, AvptTORES, fi hac mea ora-

It«

tione ea confiderauero , quae facrorum in Franconia noftra

EN«

i

emendationem, diui Lv THERI tempore , faciliorem reddide-

Vü.

runt. Vix enim in Saxonia finitima incomparabilis ille heros

&

in imperium pontificium , quod aduerfus omnium temporum

que

iniurias perpetuo fecurum fibi effe videbatur, magno animo

10

irruere , illiusque fundamenta quaffare coeperat; quum Fran-

«t

coniae noflrrae magna pars illius doctrinam ampleceretur,

20

fümmaque alacritate iugum acerbum ; fub quod miffa erat.

WI,

excuteret,

Equidem lubentiffime concedimus, immo potius

d

vlro fatemur, nutu ac prouido Dei O. M. coníilio falutare

illud. negotium coeprum, promotum, perfectum effe;; ; (ed ne-

1no, nifi omnium rerum ignarus, ibit infitias,, idem NNumen

l

fápientiffimum cunéta direxiffe ira , vt;, antequam emendatio-

l

nis facrorum alea iaceretur , variis rebus arduo huic operi pa«

varetur vià. lra inuentione artis typographicae ommino effe

j

um eft, vt purioris doctrinae lux tanto fíe diffunderet la-

s

tius, breuiffimoque tempore radiis füis vniuerfum orbem illu-

ie

ftraret.

Ita etiam bonarum arüium inftauratio ! inter tantae

zutationis praeludia merito numeratur. Juuar ipitur in prae-

fenti ea paullo curarius expendere , quibus/Franconia noftra

&d tam felicem rerum conuerfionem praeparata eft; id quod

neque a .loco, quo ad dicendum fürrexi , neque a tempore?

quo-haec fupplicatio et folemnitas inftituta eft, alienum erit.

L.

'Ag

Ne-

Vi

mm «N5 (f5

Neque ptto, AVDITORES, .pluribus vos effe rogandos, vt

me beneuolis animis audiatis.

Quodfi enim fentiendi liber-

tatem inter fümma bona merito numerant litterati ; fique,

nihil diuina veritate praeítantius effe, concedimus : exoptatis-

fimae illius viciffitudinis , quae Francis noftris et libertatem

fentiendi et puriora facra donauit, initia ex rerum geítarum

monimentis qui receníebit, illum profecto attentione VESTRA

indignum non iudïcabitis.

Quemadmodum olim Romae iniuriis Tarquiniorum agi-

DMRUR

tatus populus libertatis cupiditate incendebatur: ita impuden-

tiffimae illae beneficiorum cocleftium nundinationes , quas in-

dulgentias. vocare folent, magnae parti Europae occafionem

dederunt a iugo Romano feíe afferendi. Inde a faeculo XI

pontifices illas exercuerant, fiquidem primum Alexander II cer-

ta templa vifirantibus largitus eft noxarum veniam *), quam

deinde Vrbanus II, eiusque fucceffores, aut' proficifcentibus

eontra Turcas, aut impenfas in notiífimas illas infauítiffimas-

que expeditiones cruciatas füppedirantibus , dederunt... Sub

hoc obtentu immanes poítea pecuniarum exactiones factae fünt,

quae maximam partem in longe alios vfüs erogabantur. At

deinde foediffima illa mercatura plus imperio gontiü;io no-

cuit ,

^* Vidg; GERDESII hift. Euangelii Saec, ZLVI. pafüm per Europam re«

r

n?uati T.L p.T4. $. 3T-

Vi

Qb "COR dés5

cuit, quam antea profuerat.

In Saxonia Tezeli, in Hel.

us

uetia Samíonis *") furores fuiffe infperatas facris fitum deter-

g,

gendi cauffas, quis ignorat ? Danorum quoque er Suecorum

li

ánimos, regnante Chrifliano II, fraudibus et auaritia Arcim-

boldi, ideo in vltimum feprentrionem miffi, vt eandem illam

NI

quaeíturam exerceret, a Romano pontifice alienatos, praepara-

M

tosque effe ad facra, a fordibus, temporis diuturnitate illis ad-

Íperfis, repurganda, quis negat ? ]am fi euicero, ante Lu-

fheri tempora iamiam Francos noftros contra nundinationes

j

illas diplomatarias cornua erexiffe: fine dubio, primam facilio-

ris fücrorum in Franconia emendationis cauffam me inueniffe;

[l«

iure arbitrabor.

Tl

i

Vicinam Norimbergam íàeculo XV iamiam opificum

[«

praeftantia, ac negotiatione quaeftuofà, ira floruiffe, vt cum

emporiis Europae eo tempore celeberrimis potuerit certare ,

i

íatis conftat.

Putabant igitur indulgentiarum nundinatores,

b

prae reliquis Franconiae vrbibus hane ad coacerüandas pe-

l

cunias apprime commodam effe ; faepiusque tabernas fuas in

ea figebant.

Senarus, tantum pecuniae efferri, indignatus;

!

fnederi huic proteruiae mature coepit.

Itaque cum tempore

con-

9*) 10. wiLH. RICHTERA de Samfone, indulgentiarum in Heluetia

praecone,

Lipf 1756.

1

VIUX

QU "PLoxe qi»

quo 1

concilii.Bafileenfis ") talis rurfus circulator Norimberpgam ve-

fnerc

niret, fingeretque , pecuniam, quae ex indulgentiis rediret, de-

n

flinatam effe ad impenfas irineris,, quod Ioannes VII, impe-

tien

—— —

rator Conftantinopolitanus ; Baüleam fufcipere vellet , vt ibi,

cho

eo praefente, de Graecis ac Latinis in concordiam reducen-

I

dis ageretur: baud permifere Norxmberaenfes, vt venum ex-

de

poneret chartulas fuas, fed eum in alia opp1da abire iuffe-

fein

runt.

Poft aliquot menfes , quum alius nundlmtor aduen-

eodt

taret, eademque cauffaretur, ac laudibus folitis dxplomata fua

v

extolleret: fenatus denuo eorum ,Vendmonem lmpedunt, coe-

fiel

girque íllum circumforaneum, vt trifli animo, et deficxente cru-

EUl

mena, e pomoeriis excederet. At paullo poft "

*) idem in-

T

uerecundus gratiae ponuficme praeco Nonmbergam rediit; in

pol

templis vrbis maioribus arcas fuas, fiue aeraria, pofuit; et in-

PN

uito fenatu ;

merces fallaces fucofasque coepit. extrudere.

[-

Idem poftea tentauit alius ftentor anno millefimo quadrmoen-

Ti

tefimo quinquagefimo primo, fed parum profpero fücceffu; fi-

qu1dem perpaucos inuenit emtores, atque a ciuibus ommum

ordinum toruo vultu exceptus eft.. lNon poterant non. haec

ompia. difplicere NNorimbergenfibus,. qui, quum viderent ,

-

f

quo

Mi

[

*) Anno recuperatae falutis M. CCCC XXXVI

* *) Áungo Chrifti M CCCC XXXVII

IX

dDib cmUme 04

! Vez

quo minus ad fe commearent interdum papalium veniarum

'et) dec

mercatores, impediri non poffe, in animum induxerunt, rem

in vtilitatem publicam conuertere, et ab Innocenrio VIII pe-

impe.

Vt i

tierunt, vt certa quadam-formula iis, qui ad ftructuram pto-

dücen.

chotrophii pecuniam darenr, noxarum impunitatem |promitte-

fh ex-

ret.

uo facto nemo Norimbergae tam pauper fuit, quin

uffe.

de vi&u fuo aliquid defraudaret, atque iíti ftructurae dicaret;

nemo tam auarus, quin e gaza, centum clauibus feruata,

duen.

eodem. confilio aliquor numos depromeret.

Vndique ex agro

f f

] Cöe-

vicino pecunia Norimbergam ad vtilílimam illam aedificatio-

nem comportatüur; ingens omnium fÍludium, mira alacritas

Cfü-

animaduertitur; breui tempore magnum auri pondus confici-

n n«

tur. Innocentius, qui artibus aerarium fuum augendi nulli

(, i

Ifl»

pontificum cedebat; quum, tempus pecuniam illam afportandi

NSGN

adeffe, putaret, Ioannem Altendorfium et Ioannem de Monte

legatos miit Norimbergam, qui pecuniam numerarent, nu-

Defl«

meratam fibi adferrent.

Fremebat vniuería ciuitas, quum in-

1? f

n

teliigeret, quam turpiter decepta effet; quum videret, nu-

mos, ad tam fàlutare opus ab omnium ordinum ciufbus libe-

huec

raliter datos, non calamitate quadam perire, fed, qui illos au-

li j

ferrent, Roma veniffe; a fümmo pontifice miffos effe. Deum

quo

finmortalem! is, cuius loco in terris effe vult ifte pontifex,

minatus eft, fe illos olim repudiaturum effe, qui egenos füa

ope defituerint; qui efürientes non cibauerint; qui fitienti-

bus haud dederint potum; qui nudos non vefliuerint; Inno-

centius contra pecuniam , ad fuftentationem pauperum, ad

4edificandum ptochotrophium deftinatam, facrilega manu ra-

B

pere

X

4b oX — qe45

ls t

pere non erubeftit! Verum enim'vero accidebant haec eo

tempore, quo fcribebatur paffim , Papam im ommibus et pev

pzeku

Tunt

ommia po[fe dicere et facere, quicquid fhi placeret ; . etiam aufe-

dici

veudo ius fuum, cwi vellet ; quo affifmabatur publice, Papam

vi

contra jus, fupra ius, Q9 extra us ommia poffe; ommia et fuper

Mi b a A al od i RRS aaiea

bu&

emnia e[fe ").

Non audebant ipgitur Norimbergenfes, ponti-

N

fii; quae tam ardenter cupiebat, denegare; ac quadam fum-

—

— —

rim

mula, quam veluti ex gratia ad aedificationem ptochotrophii

rl

relinquebat ; contenti effe ; immo permittere debebant, vt

natu

poft aliquor annos Raymundus Payraldus, legatus pontificius ;

inuifas illas nundinationes indulgentiarias Norimbergae inftau-

'm' N

ni$

raret * ^.

Mouebant haec omnia ftomáchum cordatiorum ; ne-

[ain

que dubitamus ;

quin in alis Franconiae vrbibus ex ifta

inercatura par indignatio orta fit.

Sed illo tempore non

im

omnia tam follicite , vt hodie, litteris effe confignata, multa-

qu

rumque rerum memoriam perüífe, et nos dolemus, et omnes

j

«qui hiftoriarum cognitione delectantur; grauiter ferunt.

q

Quum hoc modo animi Francorum noftrorum a Ro-

4ano Pontifice alieniores effe, nilque magis in votis habere

hh

d

inciperent, quam vt feruitutem immanem cum libertate, fu-

EH

perftiionem cum pietate commutare poíffent: fürrexere in

his

W

EE

p

PEGVERA decif, 52»

*) prHiL. DECIVS conf. 588. n. d. t 4

42 9. 6.

3* *X) Anno M CCCC XC.

Conf. ro. wirg. von der LITH Grláufe«

rung ber Steformationébiftorie 9om 1524 bi$ jum 1528 Syabr

€brifti p. 10. feqq.

x

dQ "enU*. oO

t

his regionibus paffim teíles veritatis , qui rcligionis corru-

ü r

prelas , du&u luminis diuini , et agnouerunt et reprehende-

J /Zufe.

runt, lra'Theodorus Morungerus , quum lectione affidua co-

Paam

dicis facri errores pontificios detexiffer, Curiae Varifcorum,

1 llþfr

vbi fumma vigirlantiä incolarum fàaluti confulebat, in orationi-

ponti-

bus, e fuggeftu facro habitis , deteftatus eft indulgentiarum nun-

füm-

dinationes ; immo, quae illius fuit animi magnitudo , No-

'ophii

rimbergam profectus eft, ac modo nominato Payraldo publice

G6 M

reflitir, qui ftatim: ferrum flammamque veritatis praeconi mi-

P

natüs eft, et quum a fenatu. Norimbergenfi, vt Morungerus

inue

in vincula coniiceretur, fruftra poftularet ; Friderici Marchio-

; n

nis, quem feniorem in annalibus vocare folemus, et qui tuné

t if

tam Culmbacenfes , quam Onoldinas terras regebat, auxilium

f0f

.implorauit; qui etiam virum 'optimum (depinxerat eum tam-

t

quam nebulonem peílimum legatus) non procul Norimberga

Innes

captum et'indignis modis habitum, carceri inclufit. Amitte-

bar hoc mode Curia Varifcorum vigilantiffimum -facerdotem;

Ro-

cuius tamen veftigia premebat loannes Soergelius, qui pari

Dete

ftudio, pari animo, Curiae Varifcorum peregrinationes facras,

diuorum et imaginum cultum , indulgentiarum nundinationes;

, li

impugnabat. -Paullo :poft Lutherus "Vitebergae doctrinam di-

t li

vinam a fàeculi füi abufibus vindicare coepit, ac loannes Hol-

hig

lerus, Soergelii fucceffor, illi ftatim affenfus eít, atque vna.cum

*), pu-

&ollegis fuis, Martino Helfero *) et Cafparo Loehnero *

ff

B2a

riokra

I

—

* Max. reuerendi HSCHV LINII fránfifje S9teformtatipuége(tbichte

futt

jur

p. 12. fq.

** CASP, a LILIEN comm. de Georgio pio' P. 9.

XII

4ii» "Go q

riora facra inflàurauit.

Protuli in medium ,. AvD1TORES,

l

m*

nomina nonnullorum virorum, qui multa veritatis euangelicae

eo CO

femina per Franconiam noflram difperferunt; quae tam altas

Jorar!

in hominum mentibus egerunt radices, vt quum. proprior

perü

repurgationis facrorum dies alluceíceret ;; eà quoque vber-

mi5 «

tim íemet exíererent, atque in ramos et fructus mire pro-

pp

—

pullularent. Memoriam quidem eorum ferme deleuit obliuio;

PNXC

fed profecto aeterna praeconia merentur, quoniam veritas, fü-

fdtl

ordit

perítitione oppreffa, eorum manu alleuata , erigere feífe; et

Curiae Varifcorum funda-

velut de carcere prodire coepit.

que

ute

menta emendationis in his regionibus facrorum iacta fünt.

t

Ex ea vrbe veritatis diuinae lumen in reliquam Franconiam

fefe. diffudit.

ebe

Non fine fingulari autem Dei. nutu factum effe arbi-

fune

tror; AVDITORES, vt, antequam hoc fieret , Fridericus fe-

&i8 |

nior, quum &etate inpraueícente fe viribus attritum, indeque

af

rébus gerendis non füfficere fentiret,.filiis füis, Georgio et

h

Cafimiro ,. gubernacula traderet; ac concederer Plaffenburgum,

4T

vbi in altiffima quiete confenuit. "Etenim quum partibus pon-

dat

tificis maxime addi&us effet: illius aufpiciis impedimenta in-

T&

At

numera purioris doctrinae inflaurationi obiici potuiffent.

fili eius, veritatis amantiflimi, clementer audiuerunt ciues , vt

V

fincera religio fibi publice concederetur, multis deuortiffimis-

üi

que.precibus orantes, ac tanti momenti rem maturo confilio

C

tractarunt,

In primis Georgius; cui grata pofleritas pii co-

D

gnomen iure dedit, diuina oracula diligenter confüluit, fcri-

eber-

&c

ptaque Luthgyi follicite perlu&rziu.it , tandemque ipfe Vit

gam

gis

XHi

E "xGOS. a

Wzs,

IBxicde

gam o confilio profectus eft, vt de religione fermones cum

eo conferret.. Quemadmodum autem' omnia ferme negotia fà-

nES

lutaria variis obftaculis impediri folent: ita etiam nonnulli fu-

Optig

YOQI-

perftitionis cultores eo progrediebantur audaciae , vt acerbiífi-

mis et ad feditionem fpectantibus clamoribus e fuggeftu facro

t pro.

bltuio

populum reddere perturbatum ; ciuesque aduerfus optimum

Hinc magis magisque exci-

principem armare conarentur.

à5 i

tati vtriusque ditionis, tam Culmbacenfis , quam. Onoldinae,

(s et

erdines finceriorem cultum ftrenue . vrgere pergunt, tandem-

ünda-

funt.

que, poft obitum Cafimiri, ex vniuerfo Burgrauiatu errores in-

ueterati profcribuntur, Nolo iam fufius commemorare, quan-

niam

tam animi magnirudinem. diuus Gedrgius paullo poft in ce-

leberrimis comitiis Auguflanis, quibus noftrates doctrinae

tbi-

fuae formulam Caefari exhibuere;, oftenderit; quanta conítan-

V

tia pro veritate fanguinem profundere, fi foret opus,; haud re-

lque

cufàuerit ; quam egregie fuo exemplo multos confirmauerit;

p «t

nonnullos etiam in füas partes perduxerir. lta enim longius

2UIT

a propofito euagaretur mea oratio,. quum initia tantum emen-

Don

dationis facrorum in Franconia, cauffasque, quae tantum opus

à 1

reddiderunt facilius, exponere decreuerim.

At

. Incredibile di&u eft, quanra exultatione, quantaque pie-

M

tate, diuinam lucem, quum infciriae ac füperftitionis nebulas

nIg-

diffipare inciperet,. Franci nofiri exceperint. . Praeibant terrae

filio

Culmbacenfes. et Onoldinae reliquis Franconiae partibus fuo

(

exemplo, et quo vehementius praefüles Bambergenfis, Wir-

(Il«

ceburgenfis, Aichílettenfis contra nitebamtur ; €o magis ma-

d-

fuperftitionis ;; multique comi-

i

gisgue glifcebat edium prfcae

B 3

tes;

XIV

445 : — qe

f05

tes, Ofnnésque ciuitates - liberae ;^in nobiliffima hac Germa-

g

Idem faciebat

niae parte fitae, facra noftra ample&ebantur.

10m

ingens equitum, qui Caefari et imperio :proxime parent, nu-

Jucaii

yefü

inérus ; ac, nifi infülae; üliaque commoda :et beneficia facra,

di

inultas fanlias illuftres-a :doctrinae purioris ftudio .atcuiffent ;

x

omnes fortaffe -pontifici Romano remififfent nuntium.

db

Quemadmodum autem renafcentia ditterarum ftudia 'in

RitK

áliis regionibus permultum contulerunt ad religionem ab infi-

axtiq

nitis maculis. repurgandáàm

ita etiam fateamur . necefle- eft

argu

idem in Franconia noftra accidiíffe.

Poftquam enim- Germani;

quin

Itilorum exemplo excitati; patriam a turpitudine ignoratio-

ol

nis bonarum litterarum adferere coeperant:

nter EFrancos no-

Y

ftros màture viri mapni ;; "omaique Jliberali «do&trina .polidifli-

pol

ia

iüi, dliorum admirationem in-fe conuerterunt, ac breut^teme-

ol

poreé nulla facilein'Germania : fuit academia , quae non,vnum

Tuk

fiterumne ex- clariffimorum dectorum füorum: numero .Fran-

E

Eu

coniae debeéret;

"Temporis anguftiis circumfcriptum me-fen-

lu

tíio, AVD1TORES, ac nonnullos tantum in praefenti. -nomi-

&

nare poffum , qui praecipue dipni funt.. quorum nmomina

quauis occafione oblata proferantür, atque a pofteris fero ven:

fiu

tiris fan&tiffime colantur.

Qlem vero omnium primum no-

fut

minare debeo? Num-te, Joanines Regiomontane, .quem , :ob

Y

variaruim linoeuarum coenitiohem., ac rerum mathematicarum

[

Ti

fcientiam , "Germania atque Ttalia admirata eft ?. an. te ; -Bilibal:

q

de Pnckhelmere ; quem Tranconiae Xenophentem, aut.Cato«

|

nem; .vocare poffumus:, .fiquidem fimul.& miles. fortiffimus.,

& prudens fenator-; 'et :vir - do&xfiïnms fuifti ;; omniumque :pri-

inus

4eip wSos — qDu»

xXV

M

sàus Xenophontis. de rebus Graecorum. libros v 11. latine. ver-

IC'IQ'M

tifli? an te, Martine Pollichi, qui Vitebergae virtutum tua-

)j Dl

rum inuenifi theatrum ,. er quem ob fingularem ; doétrinam

fàeri

lucew muudi appellrunt? '"Tuam im primis memoriam hic

refüícitare debeo. Conrade Celtes, . cuius- admirabilem dicen-

ont,

di copiam et excellentem: carmina pangendi artem cum alii fu-

fpexerunt, tum Fridericus 111 imperator tanti aeftimauit,. vt

l i

Poft fata pulcrius

tibi füa manu lauream poeticam imponeret.

itfi:

nitidiusque 'exfplendefcit nomen Vlrici Huttenii. nobiliffimo

-&

antiquiffimoque in Franconia genere oriundi, cuius ingenium

argutum . prorfus, fales Attici exftirerunt, — Colitur adhuc. tam-

nani;

"llid«

quam infigne Franconiae litteratae decus Martinus Dehaim,

R

Norimbergenfis, quem. viam praeiuiffe celebri illi noui. orbis

inuentori, Chriftophoro Columbo, nonnulli putant ". Addi

iill.

poflent. permulti alii, quorum nominaaeternis faftis pofteritas

SWe

infcripfir, et qui populares fuos ad artes atque ícientias acrius

Dum

€olendas egregio íuo exemplo excitarunt , fi inflituti rario,

huic argumento me diutius immorari, pateretur.

Sed quae

lAt«

attigi magis, quam fufius expofui. non potui omittere, quia

wferï-

litterarum luci facrorum. in. Franconia emendationem magna

)ml

ex parte debemus,

1ind

Cl«

Quamdiu igitur bonis artibus fuus conftabit honos,

nunquam diuina verae religionis bona nobis deerunt.

Saluae

[i)u

autem litterae effe non poffünt, nifi faluis academiis. Omnis

Ób

ieitur aetas mieriris laudibus extoller prouidentiam ac munifi-

centiam SERENISSIMI PRINCIPIS AC DOMINI

nofti; PATRIS PATRIAE INDVLGENTISSIMI,

bal-

qui ín terris füis nouum et relipgionis et do&trinae propugna-

0s

culum

À

14

*) Vid. w&6x N SEILII orat. parentalisQ Georgio Friderico Behaimio

n

8. I682. habita,

DQPPELMAXEA, hif.mgthem. Norimb. P.1, L. x.

i

Xvi

43 COR — o

culum exftrüxit.

Seruet füpremus rerum arbiter PRINCI-

PEM OPTIMVM, ac faeculi füi TRAIANVM, diutiffime ;

faxitque vt ille beatus dies, qui propitio fato EvM orbi do-

!

nauit, quam faepiffime adhuc laetitiam publicam excitet, nos-

que; officii noftri memores, in hoc bonae mentis facrario lau-

dis & gratiarum a&tionis victimas Deo O. M. .offerre pofli-

íinus

Fruatur CLEMENTISSIMVS MYSAGETA perpetuo

rerum ad vota fluentium curíu, et, inter reliquas pro ciuium

fuorum falute occupationes, benignus porro SVAM Fridexri-

ï

cianam refpiciat. Seruet quoque Numen fuüpremum ac fofpi-

tet SERENISSIMAM PRINCIPEM AC DOMI-

NAM, SOPHIAM CAROLINAM, moxque aduentet

tempus illud exoptatilïïmum, quo, non patriae tantum , fed

SVORVM etiam facta' mater, vtriusque fexus .principes;

dextram fuam laeuamque circumílantes, in quibus respublica

noua felicitatis füae inueniat munimenta,- laeta fpectet. ^ Ef-

fundant füperi in Av GYVSTISSIMVM HOCCE PAR tantam

bonorum copiam, vt, quoties ex altiffimi fortuna loci coniu-

es fortunatiffimi nominandi fint poíteris, FRIDERICVS

er SOPHIA. CAROLINA nominentur.,

Stet haec ele-

gantiffima Mufarum fedes, ac viris, fapientiae ftudiis, egre-

gia iuuentute floreat.

Bene fir illis, qui huic Fridericianae

bene cupiunt; quique in ea docent, cunctis adficiantur felici-

tatibus, nobiliffimeque concordiae vinculo numquam non con-

ftringantut.

'Tueatur porro füummum Numen hanc vrbem,

ac dubiis his formidolofisque temporibus omnes belli calami-

tates, quae tot alia oppida, quondam florentiffima ; vaftarunt »

auerruncet; vt incolumis et pacata, quantum decoris atque

emolumenti ab academia, cui praebet hofpitium, ipfi

proueniat, femper recordctur.

DIXI

ä

|

—

ls ebs

hane.

(QUite«

(

—

d Ino«

üs itf

ürpem

leratur

gentis

fiants,

onfilia

1] con

jaDoe

QOfÍS,

ii

»ï

t pAtt«

Jlice &

!iefe

tet, &

ota f

jenfis,

;tmine

Eï

Centes

]

1 |

E

TM

(0M,

Vi

&

j cir':

d

T l ("n)

^ !

d

-—

»

$a

d

o

MR l s iM I t

CERMLYEN

EEE

MR m t EU R

Óa

Sd ss unattug: uede

R

x

$

TE

x

-

&

$

d

s

»

j h

"

:

$

&

i«

E

M

..y

ts

*

E

*

—

5

*

F

*

*

s

5

t./.

*

s.

T

A

"

*

*

.

h.

P

a

. s

*

j

Á

"

&

$

&

p

s

*

P

m

r

$a

*

-

A.

*

a

m x

*

X

1

h

T

"

x

*

E

N

f

gt

&

L

5

"

E

d

*

$*

A

E

E

5

.

"*

*

xMü

E

hr

i

['

&

"

à.^

&

Es

-w. zP

s*

$

*s

k

E

A

*

E

W. v

*

"

*

E

&*

L

*

r

$

*

X

*

"

:

T

gl

"

"

h

»

y

& -

».

*

*

$

t

:d

"

o

:

-

*

ii

*

*

s

&

&

*

"

*

*

-

^d

*

*

*

X

»

*

*

-

4

Fl2

.

h

TR

—

—

SS

-

À —

z

—

z

—

--

EL

m

—

m

——

——

i

E ——

Es

——

- tiud

—

iil

—

LLX LL R aM

——

—

&

,DE E

: *

[ IN FRANCONIA EMENDA-

ILIOREM REDDIDERVNT

RATIO

19

SIMO DIE NATALI

I PRINCIPIS AC DOMINI

18

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

um

M I N I

i

17

O Baience Q

OERT

15

[RGGRAVII NORIMBERGENSIS RELIQVA

,NBVRGICI BORVSSIAE SII.JESIAEQE?E

Focus

J ENN

DNICI SVPREMI BELLI DVCIS

ONVM AC COHORTIVM PRAEFECTI

DERICIANAE ERLANGENSIS

MAGNIFICENTISSIMI

I A. O. R. cl5 I5 €c ExL

e

N

HABITA

AVLiO'REINHARQO

e

T. ELOQV. ET PO,,E.S' P. P.þO.

L SADER

Me

"

N

À

m

&

N

p Es

Es

^ H

ETA

[

ä

RE

LXORO KOO CO GR

-'-',J., 3230

........

"

?

X

AK

RLANGAE,

dub r W&'Tæmä-

»,;

d

ä

——

—— —

E EEE

—