FoXIIa498_qt
author: Otto, Augsburg, Bischof, Kardinal

Ea

*

DT x

—

—€

u — Ü Ó—

——

; d

*

*

E

r

"

-

E

Mw

Y -

E

,

W

*

«

H

*

g

*

u

4

P

*

*«

*

h..

-—

"

a

"1

»

2

"

P

L

-

E!

H

EN

x

A

&æ

"

i

P

ii

a

E

-

m

^g

*«

ia

dÉ

*

u

as

W,

is«

ES

ET

*

E

m

-**

--

*

e

w

fs

H

E

-

»

*

$

»

Pa

T

n

"

E

1

*

à

3

E

W

*

*

N

-

*æ

^

E

A

d

:

m

d

*

i

-

i

F.

"

B

E

E

i

ss

E

M

b

*

d

&

E

h

*

-

a

$3

*

4

s

E

.

X .

E

r

.

-

$*

$

r

:

E

i

«

l

s

s

u

M

:

J

&

"

&

M

Ó

h.*

"

E

E

x

*

&

i&

E

-

—

w

-]

[

r

b

E

"

s

*

r

d

*

&F

4

E

te

..

"

3

3

*

$

*

E

u

*

.

*

2

$

-

-

ü

*

LT

^

*s

$

i

d

s

e

»

1

Á

N

v

*

&t

h

P

T

E

*

-

*s

^

—

f

*

»

E

4

»

"

Y

La d

—

$.

T

p

,a

É

*

*

E

*

*

:

tM

(

Ó

d

-

—

W

-

" ]

——

—

b

C

-

W

2

-

-

-

&.

—

&

*

-

-

p

*

-

COHumeee — — — 7074

s

us

TE

f

f5

Eu i

—

AE C

iiase. 5

ä?

EE MR

l

t

m

—— a

i

ER TRU m

m

»

N

*

per

-

m A 1

UB Tübingen þ/

TEURU UM

l

i

i

N12«510260244 021

LEU

E

VENEA C

A EC R, ER

i ii a

— t

A at

Lt

db a

]

E

P'ROTESTATIO

J

TRUCHSESSII $ R

CARDINALIS ET EPISCOTPI

AVGVSTANI &c. DEFENSA.

e4DVERSUS

ANON?MI CUIUSDAM PROT E-

STANTIS OBIECTIONES

5

RELATIONI

AVGVSTANARVM

RERVM

NVPERRIME

INSERTAS:

QUIBUS EVINCERE

CONATUR, EA PROTESTATIONE

NON OBSTANTE, LVTHERAN/& CONFES.

SIONIS EXERCGITIA, EX PAcE RELI610NIS

p

Anm 155$.in Auguftama Dioccefi tuta

effe oportere.

Editio Altera. -

Cum Facultate Sxpemmm.-

.3;*2

:

ïä

N

DILINGZA,

£.

Sumpu CasrAnI SvrOnIS

Anno M, DC. XXX.

Cs a XIL- 9 2 3-

NVE u

M

L—-—

'u

——

-

I

o

ed

d

*

"T

äw .I,tc

c22

yaut

Apo

WW

g

££2

-1

EE oA

3 OE

E CA

— Ó

lonem,ri

SatQ

Wm

L LE

J

Ihptopof;

à

i

potte

x

Yon

bu

qnämrm

E.

P md

*

&

LE T

.v..'

MWNWW

äix

«ä

«

kos

W&!

h

qeomeu 3

r

m

N

M.&

i

L

CX

äww

pecnt

M

E

ää

LO

g A.Piv.!

ia äw

F ss

um

H

h7*

a

P

b æää

E

f.w

s

um

4€e 74 UO

d-

F3

R

o

UE

-

4:«&3:;

X

M

ii

..W..!ri.

^

-

r d

nl

w

És

d

«sl

ww

M

"

w;fv

ia

b

r t

m

»—w

ui.r!uky

^

E

E

WW

M

BC

Hs

d.

-f

'!'

/';'59

o

Y^

.'3

e)

x

(—*..c

" -

N

— -l

—

r ä*ü

AC

^ *

VS "A

v 3

P Nex

i

i

je

L/) 3

.

&

a -

-

-

r

]j

s

*

p

p

(i

P AE

( C^ i

(

a* -

o

TTONIS

CÀ

RDI

ALIS

&c.

H

ESTATIO. DEFENSA.

PRT

-0

OT iam eftymaximé in Romano [mperio;

N

y

-s

N

-

-

;

(5J fan&zm

emor. Ottonis Truchfeffijj, Rom.

P.

& Ecclefis Cardinalis,Epifcopi Auguftani, &

^

XV

/

-

k

) Eluacenfis Przpofiti , proteftatio ; Quod

5

i

*

E

videlicet Anno 155 $ in Auguftanis Comi-

[

tiis, cüm inter Dele&os Imperi Principes,

ä

A )

z.

A

C L al g

2

».

! de mediis Pacis componendzinter Catho-

licos& Auguftanz Confeffioni adherentes

Ord:ihtsagcretur:p&r

Cancellarium fuum Córadum Brunümi.

propriz manus fcriptu

m obtulerit.folemuüiter proteftando fe»

circa dogmat3 ; iutifdi-

in propofitaea media fiue articulos ,

&ionem.res,aut perfonas,

nec multum,

necparum confentire

nti fui vinculo, quod & Sedi

.potï-ä , aut velle;fed in iurame

duelmperio pta(titit.in omni-

Rom.Apoftolicz, & Cafaripfi

bus articulisillafüm ,& inuiolatum p

ermanfürum; ac potius,

fentiat.corpus,vitam, &

quàminaliquem talem tractatum con

quidquid in tertis habeat;conftanter relié&turum; in eaque pra-

tcftatione,acteferuatione vfquead mortem períeueraturum.

omnibüs Imperij Comitiis, a-

Eandémque proteftationem in

liifque Conuentibus;inquibus

dePace Religionis actum fuit,

l per Legatosfuosrepetiuit; Imo

vel'pet fe;fi prefensaderat,ve

étiam;poft füum ex Vrbe reditumin German iam,inapologia.

typis edita; &ano 15 $6. eandem proteftationem à fc fadtams

conmmetmorauit;& confirmauit ; Se cum Qmnipotentis Dei

nefemper víque ad l-

-

*æamlw io;inea füafententiaac proteftatio

"

A a

timuns

E

&

OrToN1:s CanDriNALIS&c

timum fpiritum perfeueraturum, atque nihil,quod contra ob-

queftio

ligationem, honorem & officium (uumintelligipoffitadmi(-

politef

furum ;.nihilominustamen erga quofcunquein concordia &

tiones à

pace perfeueraturum. Hzcfuse commemoratarepcriuntur in

natur;f

libro,qui infcribitur Pacs Campofirio,q. 67.edit.1.& q.7 8.cdit. z.

tionesi

Hanc Cardinalis Ottonis Proteftationem lureconfult s

tecetfr

quidam acatholicusrefütandam füfcepit in confilio germani-

procont

céfcripto, &inferto Relationi,que nuperrimein gratiam ciui-

[ diffola

um LutheranorumAuguftanz ciuitatis,(ine nomine au&Gtoris,

Confent

typographi,; acloci,editaeít , cuiustitulus , Relation ober bef

culas eit

Sxeilígen Sxcidoeftat Xuafpurg ieníaett erbármíid)en Quftanb / (n Syabren

(s

1628/1629.vorgangen/gereudtrim SSafr GDrifti 1650. Huic. inquam,

litiz Prg

relationi ícriptum confilium infertum eft , in quo Cardinalis

(abilita

Ottonis Proteftatio non quidem fattanegatur, autin dubium

T

reuocatur, fed plurium teftimonijs comprobaturin appédice

ER

eiu(dem relationis, fol. 13 2. & feqq. Sed hocfolüm oftendere

Num Pu

conatur Au&orille, quód Cardinalis Ottonis, Auguftani Epi-

ütiolm

fcopi ; aduerfuüsReligionis Pacem, fa&ta & oblata Proteftátio)

kX [Iuc1

exercitio Cenfeffionis Lutheranzin dicecefi Auguítana nul-

Otlis Ca;

lum prziudicium,aut impedimentum afferre debeat, baf bíetvt,

Otntte

berben Seliaiondfrieoen vom G'arbinal cíngetvenbtefDtoreftation bet 2(ige

fputaifd)en &onfeffion an jfremfrepen exercitio onfimo

-cr(icb vnb vnfcþäö,

fíd) fetj/fol. 167.

Tamet

fi vero oppofitum huius, videl. per eam Cardinalis

Ottonis Protceftationem , Ecclefiz & dioecefis Augu(tanz ju-

m

rifdictionem, & juraomnia Ecclefiafticaillefamanfitfe; ita vt

/0] j

di&us Cardinalis , & fucceflores eius potuerint ; & adhüc pof-

fint quafcunquce füz dieecefis Ecclefias, Monafteria , facra col-

legia, & beneficia Ecclefiaítica, etiam antc Paffauicam tranía-

&ionemà Lutheranis occupata,vnà cüm Ecclefiaftica juriídi-

NP"M

&ione; poffefforijs iuris remedijsrepetere, ac recuperare; Ta»

mlatm

metfi,inquam, hec veritas pluribusargumentis demonfirata,

tao

HO eyer

füetitinlibro , qu; igfcribitur Pacié Compofitio , faprhallega

ua

9

nllUUm i

f nd.,,, "

1

]

PaROTESTAT10. DEFENSR

3.

dcontrtob- .

| quzftione ; Atquemüäum vemansfundamcntalcsrmwes

olit;admil -

pofitz fuerint q.2 $.

ene . tamendæ&uslurce.näümsra-

;oncordia &

tiones & argumenta cxä'lmä tacitus przterit.nec diffoluere co-

peantaria

natur folummtcncusoppofïuom vt videl. argumenta & ra-

tionesin partem contrariam afferat. Quoipfo (cribendigene-

q10dit.,

reconfült $

receníeri debet admittere. probatxoncs partis noftrz , caíque.

'hogc(mam

proconfe(fis habere;fed interim dubmnone&pwpowc,qnw

aratmm Clm

fi diffolutz fuerint, tam concordiaminire & cum partealrera

nncau&on&

confentire velle, Quapropter operz pretium erit, obie&iun-

culas eius omnes, (eu dubitationes in mcdlum affcrrc & ad

anon gf

i i ydrn

m?gulas breuiter ac dilucidé refpondere; [ta vt cauía Cardma-h

litiz Proteftationisnon folüm probata ;:& ((olidis rationibus

jic inquit)

o Cidinalis

üabxhta mancat, fed etiam abadueríariornmobiec&is defenía.

grin dubium

. Sequendo autem eiufdem Iureconfulti ordinem, diuidi-

yínappelit

mas apologiam iftam in.duas quæ(honcs quarum prima ail;,!P

n offendete

Num Pax Religionisfit tmnfaaxo feu. fædus ,anlex & .co:

?tamïPl

tutio Imperialis:;Altera; Siue Pax Religionis tranía&tio. ütägucä

lex fiue vtriu(que naturam participet, vtrum Prc:»te:&azuguQ;;-.g

tonis Cardinalis, contraarticulos Pacis fa&a,fubüücrc & Ju.m

uüananu

veat; DGWM'

thmcw poüit

áod lö

E

jarit

*sj

rcþm-lþ

(LVJESTIO -

TA

vnfur

$

Cærdmäh*

m de Klzgjonw,e itain (ömxtys /mperydn-g

gll

(lanz ]U

ngn(läc ,

iv

, 8015 j, É tran[actiomis formam habeat, an Im-

&a

dhucp?

-;*ää

A

perm[u lcgþ:, an fvtrm/que -

1

co

i: ä

ul

cm [

prmcxpxo füi dx(curfus Opponcns üyla Gcrmamco, q,ucm

l

(ricaJ!

r[fdlr

ïïïï

latinum fideliter tranftulimus, hzc fcribit : 44 flabiliendam.a

I

banc noftram. upmm;g,( quod videl. Cardinalis. Qttoms Protcfta-

t

(uido

tio exercitio Lutheranz. Qonfeüïoms in dicccefi Auguftana,

J

j

nullum mpcdgæcmmübäæ poffit ) primiomnium nece[farium erit

qe

Mm&r:,pa:em Rdgæw»l.egmpülacm.cmjhwummäjkn&wm Impe-

4

rmlnn,

4

OrToNis CARD£ENXALIS&G

rialemynon vero fmplex aliquod paBlnm veltranfatlionem effe.pront Inveconfule

hüius:

) Dilinganisannupero de Pacis compofitione &c diunlgatotraclatu flatuermntas

asod ipfum ex fub[equentibus vationibus fole meridiano clarins apparebit.

tranfa

ANam primo , clara C expre[[a eiu[dem pacificationis verba bocipfum a-

Íecità

firmnunt,quiainibi verba Imperatina, G ad vniuev[os Imperi flatusomnes C fa-

ipfost

frlos divetla pofita [unt , atque quibu[cunque feriomandatum , & iniuntlum»

fuityut nemoimpoflerum propter Religionemy,inuadi aut granari debeat. fab po-

petial

Qit,tu

za violationis pacis publica.Qua poflea eodem fapius modo f(ub forma mandati in

! buiffe

fab[equentibus Imperi) Recefsibus vepetita fuerunt , vti ex Comitiorum Spiren-

f'um o Anno1557.$.Cyo Daben mír $ /1c. .. Item "Auguflanorum Anno 1559.8..

;um cf

:

JDíeteeil aber/ac vurfus zdnouflanorum 4da501566.$. nb nad bembaun/

€ tandem Ratisbonenfium Auno 1613.5. o feínb wiþ'a;x'cþ,'z c. Rtceflibialiqui-

dlorip

dänggarm

'l k.ïïg'&

RESPONSIO.

COf

hever

Hxc pofitio;qvam opponens fundamentalem effe ait»

Ordin

non eít coutra Au&orces libri; qui infcribitur Pac Compofftio

tder

irno ab eifdem pluribus in locisalferta & repetitafuit. ^ Videl.

Y

quód Pax Religionis non tantüim faederis ac tranfactionis na-

:

turam habeat.fed etiam Cafarczlegis; & publice fanétionis Vi

gorém,cit.q.2 5.fol. 11 1.edit.1.& foL 5 1.edir.2. Iteimfol. 1327

.I'IMMI;/;,

Jiwu; f

eiufdem edit.2,hzc verbaleguntur:Fatemur , quàd Pax Religiomey

QMidey,

qua per mnodurn tran[actionis concepta.formam quoque Imperialis conffi-

Ü quila

Iutionis atceptrat vL4nno i n feguentibus porrà Comitii videl, Anmo

!

amïw

tratai

15$7..1559. 0" 10 66. denub per Imperialem conflitutionem confrmata,

& Recfüibus inférta futrit. Scd & paffim in toto tra&tatu Pax Keli,

a&m/,

ia conflitutio.

Wtgr (

gionisappellatur Pac/ficator

Wäema

Apparetitaque mani

fefié ; quod Opponens ftatim in li-

i quicrm:

mine,ac fundamento (ui difcurfüs delinquat - Partim,quiapo-

fitionem,quzà parte aducrfariaadmittitur, & proconfeffa ha-

ïfämm

(

betür , ipfe pl'urimis argumentis ftabilireaggteditur , inanitet

ác früftra; Partim ; quia Aduer

(ariis füisdo&trinam falfam.quz

3 C .A

Al t

ábipfis nunquam pofita; velafferta

fuit .non fine fraude attric

buiti' Videl. quod Pacis Compofitiofitfimplex pactum ; vel

"o R:ceg

n vfcvrö

fqu.w(

&ánfadtio; f fiiedrer ROergied ävefr—ææmaæ Oppofitu

huius

N,w"d" t

E

L

PaRoTrTrsTATIÓ DrrrwsÉ

»

n lerecinfule

huius docuerunt Auctores Pacu Compeofitioni ,. Non effe nudam

tf

pparebt:

tranfa&tionem;fed queformamImperialis Conftitutionis có-

fecuta fit.. Si Opponens dixiffet de lareconfultis Dilingaánis,

hcipfuma.

w Ü f«

ipfosPacis Compofitionem non habere pro nudaac meraIm-

& inmuma

petiali Conftitutione,fed quein pa&o & tranfaGione fundata

dehi f

fittuac veritatem dixiffet, íed materiam oppugnandi non ha-

94 mandau n

bux(ï'ct, Itaque finxit fibi pofitionem quafi aducrfauorum fuo-

j Sprrtte

rum effet, vteanroppugnare poffet.

y AsoujoS.

ad;bemoann

Sed &hocdi(fimularinonporeft. quod Opponens,vt Lc-

tfb

&ori perfuadcat,etiamAuguftanumEpifcopum articulisPacis

Rceligionis,quatenusEcclefiafticz eius lurifdi&ioni derogant,

comprch &(um fuiffe,fcribit,in eademPacificatoria cóftitutio-

né verba clariffimá expreffa füiffe ad omnes & fingulos Imperij

em effe ao

Ordines dirc&ta, quzipfetanquam formalia fint; fignato cha-

raéctererefert; cüm tamenin eadem Pacificatoria cóftitutione

j a:/n/ü/f/tff

M Vldf [

ita nequaquam reperiantur. Ethec de prigo pun&o difcurfus,

( Rionisnt-

Accedamus ad alterum : Secesdo,(inquit Opponens)exiffi-

,,,g;omsvr

nmndum non efl , quod AAuno (555. Pax Religionis (lriEtiore && artliore modocon-

Jflituta fuevit,quam antebac erat. Sed ex ditlo Receffa manifeflum eft, quandoz

d Re[zgwmfi

nidem in omnibusintra trigintayC" amplius ab hinc annos , celebratis Comitys,

ib l ,

C quibu[dam alisparticularibus Comuentibus,decommuni , duratura G con-

A

flantipace inter (acriImperi flatus propter Religionts difiidia, flatmenda , varie

j iil

traélatum ac deliberatum fuit,C aliquotits inducia con[litute,quatamen ad pa-.

11] anf 'MM,

cis confernatienem nunquam (uffecerunt: quod propterea tunc temports,melior,

qpa Mi

zutior C plenior dipofitio in[lituenda fuerit,vt grauia d* damno[n di iffidia , que

batlenu in Imperio davárunt , tollerentur , ac flatuum C fubditorum auimi ad

quietem mutuzzmæ fidem & fincevitatemveuocarentnr , [ecundim expre[tiffi-

tifts

qum?

mum (upra dithi Rece[fus Comitiorum Auguflanorum.4dnuo 1555. celebra:orllm

faht

seeorem $. 530 foídoer (ütgesogener/ic-

x

nfe

Cumitag,iamantea per generalem Con[litmtionem & puä!xcam Santlit.

t mam

«

nem Ca[area Maieflatis Caroli V.gloriofsfSima mesmorie Imperatorts.Pax Rcltgw.

,a

nts omnibusC [mpwlis frne ommi di[crisine vel exceptione mandata fuerit [scuti.

faudg jtti

ex Rece[fu Commomm Spirenfinm e/funot$44. $. "Migtoit abet / 1(- J2. cumS

d ;

féqq.vt & Receffn Comitiorum V Vormatieufrums 74n»o 5 45. $. &)atnit m 1c.

pi

u.wdcre licet , ideo dubintm nullum efl , qnin flatva Impers in fubfeqnewtibus

ol

j yeo

fe

p

*

Qr'rams Cnaarxatæs&c.

eGenyit?s Zdunetgg . ngufle celebratis , eidem Cónflitutioni &m&wm [

M;zyïxmeadbafrzm ) neg, p um C tran(attionem aliquam fecerint » ita vt

ewinta Statuum uel affen[um dare.veleontradicere ehberum eg&t' Hac enim ra-

uone "Pax R el:gxanu,contra imtentiouem d:/þonentmm,mn!ta :wpcrfe&wrö"m.

certior futura]uiffet, quam unquam alias: quandoquidem plurimi flatm Impc-

'rijj 4d Comitia ifla 44 gufhana( prout fub feviptione teflátur ) ne2, coram,ueá, per

lelegátos comparmertint,multo minus de. pace illa deliberare,tratlare at con[li-

ttionem ilins adinsmáre potmerumt , qui tamen omnes C frnguli /Emndum feu-

zentiam aduer[ariorum , fr ; fapius nominata Pax Religienis smplex tantm pa-

um veltran[atlio effettanquam in[ci & ion confentientes vel accepmnm,pn'

mndem obligari n:qumz'gäm

RESPONSIO

In Rccefquormaucnf' Annoxyæs nullam fpccxccon-

ftitutio de Pace Religionis edita fuit ; fed tantüm verbis gene-

zalibusea,quz feu ex Ordinum confení(u, fcu explenitudines

potc&at;scæfareæ videl. Anno precedente Spirz, decretae

rant,denuó confirmatacit.$.amítrnunyc. Quód vero attinet ad

di&um Ánni 1 5 44. Spirenfem Receffum,apparct ex eod. s. Xte

tvít aber /:c. articulos Pacis, abíq; Catholicorum Statu um con-

fenfuà CæfarcCatolo, ex poteftatis plenitudige,decretos fuif-

fe , fan&ione puré pragmatica. - Verüm idadueríarij noftriin-

tentionem non adiuuat fedeam magis defttuit. I. Si vult Pacis

articulos Annot555. pcr!mperatonæ auctoritatis plenitudi-

hemomnibus Imperij Statibus imperatos fuiffe , fine depen-

dentiaàconfenfuomnium & fingulorum.ficuti idanno 1 5 44.

Spuæ accidit ; tum faterietiam cogitur , quod Pax Religionis

mpermodum pai, ac tranfaGionis , f(ed fecundüm pura

pragmatxcæ (an&ionis formam conftituta fuerit , ideoqueeá.

dem Cafarisauctoritate, & plenipotentia, abíque confenfu o-

mnium acfingulorum , Pax Religionis tolli ; & aboleri poffit;

Quod caufæ & intcationi Oppenentis noflri plurimim obeft.

lpfemet Caíar Carolus poftea agnouit errorem.»

üiilm;a&'«äm?l&wäq&e articulosPacis Religionis;à fc psw

A. )

ticc

P " orzsrTAT1iO0 DzrkN sa

L

ticé decretos Spirzinfirmos cífe cen(üit; ac reijcieados. ficuti

legere licetininftrudione eiufdem Cafaris data Commiffarijs

ad ComitiaAuguftana Anni 1 5 5 5.deftinatis,in appendice Pa.

cis Compofit, lit. B. Exempli caufadearticulo di&i Receffus,

GBb fellen oetmnado auidy/c. in quo decretum erat, vt ex bonis Ec-

clefiafticis neceffaria (uftentatio preberetur Ecclefiarum Mi-

Rniftris& Scholaribus, ficutiantea tempore Ratisbonenfium.a

ComitiorumAnni r 54.1.dari folebat,abfíque difcrimine,vete-

ríne Catholicz an Lutheranz Religioniadhererent ; De hoc

ipfo articulo tale judicium ferrepijffimus Imperator non du-

bitauit : Syiefet Ofrticfef bet i bafin verftefet / baf bet nctocn Sefigiont

fDtebíger onb Cdjuelet von ber Geifttidoen Ocfellen eno Ginfomtmen ene

betfaltentoetben folfen / 1c. Sy(t feineé Synnfaít& von CGBnteüroen / ía25e

ttadjtuna / baf bic Ocifttid)e Gürfervonvenferm SBorcltern ín bem Oortcóo

bien(t/mad) ber a(teni teafren Gatfjotifd)en 9efigton sufalter/eerotbnet ob

funbiett feynb/batumg tónnen/mógen/enb (ollen biefc(ben aud) mitvnferti

Gioiffen/Gefeif obersBemilligung/in feíen anbern/vif tecniget ineinen foto

den Gebraud) verteenbet/onb verfert tvoerben/tve(d)et Der Seliaton/bte tott

fe(bft falten/totbettbettig ift. o toit vng atid) nidyt acbíiten in ciniee foldpens

$yanelima/batía vin& fcítt Iurifdidion suftefet/ Commiflarien perotbnen.

Id efl : Axticulusifte, in quo id fignificatur . quód nouitiz Religionis

j

Pradicatores& Scholares exEcclefiafficis reditibusac prouentibus fuftenta-

tionem habere debeant &c.vires nüllas habere poteft , propterea quód Ee-

clefiaftica bonà à Maioribusnoftris pro diuinis officijs, (ecundüm veterett

veram & Catholicam Religionem celebrandis, donata & fundata fuerint.;;

uamobrem necdebent, nec poffuntea cum noftra fcientia,juffu ,aut con»

feníu, in vllum alium;minimé veró ad eiufmodi vfum qui Religioni , quam,

nosipfi profitemur,repugnat,applicari, & commutari. Sed neq; id nos de-

cet, vt in talibus caufis ( fi videlicet ratione fuftentationis Augü-

4

ft

an& Confeffionis Miniftrisprebenda ex bonis Ecclefiafticis;.

Commiffarios deítinemus.

controuerfiz oriantur) in quibus nulla nobis jurifdictio cqmpg;in.g;

Hac, & fimilia retorqueri poH'unffaduöx;füs Luthcfanos;

fi velint , Pacisarticulos Anno 1 5 55. inAuguftanis Comitijs

abfque dependentiaà conuentione, QCQOäxfgnfu Pralatorum,

qui-

$

Ortfours CARDINALIS Kkc.

/ thbu sÉcclefiaftica (ua juraimminuta &ablata (ünt; per Cæ-

farcam pragmaticam fanctionem decretos fuiffe ; videl, quoód

conftitutio talis proinfirma, & ipfo jure irrita haberi debear;

cüm tran(cendat limites poteftatis fecularis, quippe qu& circa

tRateriam juris diuini,& Ecclefiaftici , 3mmutando, aut deto-

gando ftatuere nihil poteft , (icuti Ce(ar Carolus faffus eft, &

auguftiffimus Imperator noíter Ferdinand II. in Edi&o fuo

Anno przced.die 6. Martij edito, $. ieferQtcericul ; baf bíe fe(6ftet/

$tb Griffrungeninben Sunbarionen oenb Ocífifid)en Dingemn, mítben £an»

eavenb Senfdaffennidirs u rbin Daben/fonbett/mie vorgebadyt/aebóten

fieGottono Der Sird)en su/ babet ficbann 9on QBelcidem GOebíer ob SX «

gitmont DíBfald exemptenb frep (enn.

Adefl : Quod Monaíteria , & facra Collegia , quod fundationes fuas, d

cauías Ecclefiafticas , cum fecularium regïonum jurifdictione nibil coÁmune

habent ; íed ficuti fuprà dictum fuit; ea Dei & Ecclefia funt ; atque ideo àíe-

culai jurifdidione & regimine eatenus exempta, atque libera.

X

Idem quoque docent Canoniftz inc. Ecclefia, 10. de

conftitut. & fuséhocargumentum traGatumfuitin Compg.

fitione Pacis, q. 67. edit. 1. & q. 78. edit. 2. pun&to 2:

,

" ME

Articuli Pacisin Comitijs Spirenfibusá Cafare de-

creti,ac mandati fuerunt duntaxat ad breuetempus, videl.do-

nec velin Comitijs proximé celebrandis , velingenerali, aut

nationaliinftituendo Concilio, Pax & Cocordiain Religione

componatur,Gyeyrifcdoer o b(doíeb Ann. 1 544. Derfalben tuIt gencigt/

cum tribus feqq. $$. Si igiturarticuli Pacis, licetad breue tem-

pus,cumimminutionejurium Ecclefiafticorum, au&oritate

*

Caí(atrea decerninon potuerunt ; multó minüs per eandem.s

——

C

^x(iream auctoritatem articuli Pacis cum Ecclefiafticorum.s

jurium deroga tione, &Ecclefiafticejurifdi&ionis füfpenfione

&c. etiam erga contradicentesaliquos Epifcopos & Pralatos.

Anno i5 5 . abíoluté & in perpetuum décerni,ac mandari po-

tuiffent. Quatefi nosdicamus,Pacis articulosobligaffe Status

Tmperij,maximé EcclefiafticosPre(üles feuEpifcopos,ptopter

non.

gonfcnfum ab ipfis æfæüitum, ita vt contradicentes, fcu

con-

^"PunoTrrsTATI!IO D,Eæ ENSA.

9

*

confentientesobligarinon potuetint tantumabefo vtaliquid

de viribus Pacis Religionis detrahatur, vt potiüs, nifi ita dica.

mus, Pacisarticuli pro infirmis habcndï fiat,ficuti oftédimus,

Adobiedionem,quz huicfecundo principaliargumen-

toannexafuit: Siconftitutio Pacis Religionis neminem Epi-

fcoporum conftringere potuit. qui confenfum non dedit, aut.

nó acceptauit,fecuturum effe , vt multi Imperii Romani Ordi-

nes,qui nec per fe,necper Legatos Auguftanis Comitijs Anno

1555.interfuerunt, ideóq; infcij ac non confentientes fuerüt,

di&isarticulisPacisreligiofe nequaquam obligentur. Refpon-

detur;Nos nefcirealiquem Epifcopum, cui Lutherani ecclefi-

as & bona Ecclefiaftica eripuerunt , qui Comitijs Auguftanis

Anno 1 5 $ $. perfe, vel per Legatum non interfuerit. Sin vero

Opponens aliquem producere poffit,dicemus,eum PaceReli-

gionis non obligari;nifi confenfum eius fuperueniffe, oftendi

poffit: Etidem fermé fentiendum dealijs Przlatis , qui Imperij

Status funt. Quamuis cauffa OttonisCardinalis longé euidea-

tiorfit, quippequi palam , & non femel publicéac folemniter

contradixit,eiüíq; contradidtiorecepta fuit,(icuti poftea dice-

.

mus, De alijs Principibus, &OrdinibusImperij fecularibus,po-

fito,quodaliquieorum prefentes non fuerint per (e aut miffos

Y

legatos, num Pace Religionisobligentur, non eft opus hic di-

l

fputare : Przfertim cüm Opponens necdum nominaueritali-

i

quem qui Comitijsijs noninterfuerit, neq; Legatum miferit,

De ciuitatibus Imperialibus non fumus foliciti: Quia cum illís

principaliter PaxReligionis initanon fuit;Sed accefforié adie-

&um , vt quodantca Cafar ijs ciuitatibus,quzaliquo abhine

De

tépore vtriu(q; Religionis exercitia publica habebant,concef-

90

fcrat,ea etiam libertate deinceps frui;& ideo parochias & facra

Ü

loca.quz pro fuzReligionis exercitio occupárant,(fi tempore

u$

Paflauicz tranfa&ionis , vel poftea eorundem poffefonem.s

(

Ecclefiaftici, qui Imperij ftatus non funt,non habuerint ) reti-

r ore poffznt, ficutifuséexplicatuminlibro de Pacis Compo-

)

P^

Tens

fitíonc q.t 34.

to

OÓrToN1s CanRbDtI N.A'-L;i $ &c.

Tertium pan&um , feuargumentum piialcfpæïeitaïiähuæ

V'etbisab Opponenteproponitür: Cz» etiam tevtio ex dotlrina Ce-

léberrimi Cti Baldi in L .Leges 2.4,ll diffofitio Principts & Imperatoria confli-.

thtio pro generali con[litutione lega G fantlione acceptetur , dummodo vham ex '

quind, fub[equentibus proprietatibua. G notts babeat : vt velad (enatumfit mif-

fasut confirmetur , velediéti vocabulamuncupata ; veltoti papulo publicata , «uel

cenerali appellatasvelin Corpus luris velata:ftaque Pax Religiontscb ma TPTM

ouen Imperialis con[litutionis [antliowte , difpafitioms C edithi meretur , cum ei-

dem non una tantem barum proprietatum [edomnes quimá, fimul competant: Si,

quidem primo notorium e[l quod Pax ifla Religionis non folum in communi Comi-

tiorum impevialium Contientu Eleclorum, Priwjpum,,l)mldtomm » Comitum,

Baronum,Dominorum covfirmata, & inramento [Labilita ; (ed etiam ante eiu[-

demeditionem,ac publicationemlegitima "Anthoritate Romanorum Regts Fer-

dinandi l. tanquam f'upremi Prafidi ,in modum , qui in concipienda commusii

Imperiali confHitutione folenuis & in Romano Imperio [ubinde obferuatus ]uit,

con[ultata.ferio deliberata,tratlata & communibus votis €& [nffragits conclufa

verit ficuti "Autbor Autonomia,teflis bac in parte omni exceptioue maior , qui

couflitutioni Pacis Religiomis dataip[émet intevfuit ,lib.y -c 27-pawlo pofl prin e-

pium difertifimis verbis a[erir,

*

bl

.

N

Znm77

4

tquo

d fécnnd

[ de

Religionis bmc inde A nggm 'kominis Aut bori-

bus G locupletiffimis (criptoribus,quin imo à Romani Imperi Ele&toribus, Princi-

ibus &* Statibus Imperi in Imper: Receftibus &* alibiquoque , pracipue verà in.

Receffa Comitiorum Anuo 55 .S.Cenen Semnad)Acplerund, Imperialis con-

flitutio,difpofitio,vt & con]Hitutio " Lex Imperz:Senatu[con[ultum , Decretum

Cafaris * Ordinum,pragmatica.Santlio,editium;Lex-Regni,Lex Impery ,Íus

publicumddicatur C nominetur; d C in toto [ynperiecognitus, ac notorina flylus,

tam in Ce[area Adnla,quam in Camera Spiren[i boc ip[um comprobat & teflatum

f4cit.qu

:

bd proce|fus in Religiomis negotio decreti , ad Con[litutionem Religiofam,

dirigi foleant , vti in Gailio,

Gylmanno T bennagelio , Rofacorbio , Reichvvi» o $

aliis buius Clafits Autbori

busvidere licet, Imo fapius ditla'Pax non folum aCa-

zbolicis Eleftoribus & [lVatibus im fua declaratione: €&.proteflatione quam 4Anno

2894. in Cómitiis Ratifponenfibus in cau[a Wonü;ngdcburgicq prerogati-.

muam concernenteabimlerunt , [edabip[aquoque Ca[area Maieflate , Domino

4Domino Clementifimzo in nupero,quod (uper Imperialibus aliquot decifis Grana-

F

,

spinibispromulgauit definitino editlo, fnadafnm:ahk € precipsa Lex Iwgärg"

urv,babetur " agno[citur.

Vocat

qertio pax ifla Religionts in publicis Comitils coram omnibus Imperij Srati-

Camera

lw zMbln*c reci tdm? qumdum promulgata tandem etiam Imperiali

Spireuo

I1

PM:R OTEST Asï 10 DEFENS A.

tuto Tribunali tran[miffa & inti-

Spivenfisvtpote [uprenso per Germaniam con[H

mata fuitaddito n[uper mandato,vt Camera

buius Cafaves Prafidesch Affeffo-

tioni fefe conforme: gevevesatque fecundumeam , implorantibus

ves buic pacifica

partibm,non Att

ento cuiss ex ditlis Religiosibus exiflant , decentia & nece[[Jaria

luris auxilia impertiri Ó contraomnia

*

bac nullum proceffum a

.

utmandamm

decerne(c,n:g, qnfu:ä alio moglo adugrffg eaagere de!amga.

k

L

ORORRSPONSIO:-

-Hecomnia fruftradicuntur: Cüm Authores Pacis l1bcng

terfateantur,nec vaquam in dubium reuocárint quód paxRe-

ligionisformam Cafarezlegis habeat , & quidem generalis,

non fpecialis:Qua

imióbrem rediffime etiam dicitur, Con/fiturie

Impery, Decretum Cafarié c ordinum,

Ediélutm,Lex regni , Lex funda-

damentals. Quod fi pragmatica [anéctio lat;accipiatur, vtidem fiG

quodlex [mperialis,fatemur etiam, Pacem Religionis effe pra-

gmaticam fan&ionem , ficuti videre licetinlibro Paciscom-

pofitio infctipto;q. 25.fol.11 s.edit.2.Sed vt chgsthpgr;alcs

Senatufconfulti nomine-compellentur, poftquamiuraImpe-

rijin vnum Cafarem tanquam Monarcham collata funt , con-

fültum non putamus.

Sed & eaad propo

autonomiz parte 3.cap.3 7-afferuntur; cum intotoeo capite»

nihilaliud dicatur,nifi quod Ferdinandca , quz à Proteftanti-

,

bus produ&a fuit,declaratio,Paci Religionis anteaconclufz;&

publicate nequaquam derogare potuerit; cum nullam prorfus

conditionem habuctit exiis,que ad authenticam eiufmodi de-

ES

€larationem requiruntur. Exindeautemnihilomnino mfcrn

i

poteft,.quod Cardinális proteftationi obfit. .

*

:

3

"

3

4

»

;

le

1

»

e-

. Pergit Opponens

:

n confirmatione

m eiufdem tertii fui

!

"

argumenti,pluraadducere : Qaarrb Pax ifla Religionts uon minzs Vi

»erfalis vel generali difpofitio pafiien in Imperi Receftibu , & alibiquoqueex-

preftis uerbis vocatur G quod tantundem ,vel amplius quid e[P frmmul ferib flatu-

s

um ,mandatum G cautum e[l, 9t Ce[area O* Regia M. M.Eletlores,Principes

" oc-

(]

'ä'j?a:m I?pcrg » nellum fFatpms dmperij prfzm— "Auguftanans Confeffione

eulte

A

I2

OrTowrs CanDI1NALIISK.

culie velmanifefft , ovanare &c. débeant fecundim Recefim Augu/? Comiiio-

rum nno15$, VBnb bamit/ 1€. . ficati Ferdimandus L

glariojfþ'imæ.memar:'æ

Imperator,iz Receffa qnoä? Comitiorum

u

ufta 4nno1559. celebratorum tefla-.

tueefl , quod Cefarea faa Maieflas de omzni

u fingulis flatibus boc fibi promoit -

tat, G proinde flatuat difponat C* velityvt P

:

ax Religionis [artatetla & inuiolata

férnetur, G'c. Cuins ve]lig?s poflmodumi

uflitit Maximilianus H.laudati, ia

memoris Imperator

» quiomues & fingulos [ecnndum banc Religionis Patem f&

defenfarum,nec que

mquam,cuin[cunque canditionts,

dignitatis C fLatus ss fit,

contra eandeyz granaripa[furum , Ca[area & clement

ifima voluntate promifit,

vticx Receffu Auc.Comitiorum dnuonoé.9fnbna

d)oem bann/c. s. apparet.

Similirer & Mattbias Imperator felicifsima memo

riain Receffa. Comitiorums

Ratifpona Anno 1613 babitorum, Cxo feino toít /1c. 4. Omno

Imper:yj Electores,

grincipes & [Latws fuabditos & fideles, paterne ci clementifime

adbortatusefl , ac

Jemulis omnibus C fingulis , cmiufcunque ordinis dignitatis

ffatu vnufamifa,

fovet. [evióiniunxit & mandauit , vtpacem dnno 1555 Rol

igioni datam;batle-

8Hs totics promilTara C? iuratam,

wArcdebeant,

ex vtraque parte , valide & i;auialabiliter fes-

RESPONSIO.

Si Pax Religionis paffim in Receffiibus Imperij appellatur

Pax publica, bet aetttéíne Sríco; debuiffet Opponens eaomnia, &

fingulalocaallegáre,vt examinari poffent: Allegatautem tan-

2

tümquatuor, ad quzftatim refpondebimus. Primuslocuseft

ex Auguftano Receffü Anni 1 5 5 $. C3nb bamít: Colten bie fayfet»

tidjeotapeftat/QBit/aud) GBurfürften Sürften wnb Cránbeecf .9xcids

feinen Canb oef 9tiid)8 von tveaen bet 2ftafputai[doen Gonfeffion enb

betofcíben £efr / eli

gion enb ætaums balben ; mítocr bat g—em(ttgtj:

;

tbcif v6eriefen /1c.

Md efi : Ca(area Maieftas,Nos ( Rex Romanorum) Electo

:es,Pxin-cipesgc

Status faeri Imperij ; nullum Ordinem Imperij, propter Au

guftanam Con-

feffionem, eiufdemáue doctrinam, Reli

gionem, acFi

idem, facto & per vxe—

lentiam inuadere , ledere &c. debemus,

7

"

$

^

$ -'

Hxzc verb

1

atranfadionem continen

t,atq; promiffio nem

vniirs partis , videl. Catholicorum Imperij Ordinum , inter,

quosetiam Czfar & Rex Romanorum, tanquam membra, &

confortes continentur. Quamobrem manifeftum cft, ijs ver-

þis nó potuiffcaliquem Imgcrïj Principem Catholicum c

om-

pre-

PROTES 'tgmäæ! o DzrrNws AO

tj

prehendi, quiinarticulumeum non confenfit, fedaperté conä

tradixit, & cuius contra&tionem feu proteftationem pacifcen-

tes íciebant, eiufqueexemplum penesfehabebant, Atque vt

magisappareat, verbailla tranfa&tionis ac feederis cffe, ftatim s

fubiungitur alter articulus continens reciprocam promiffio-

nem &obligationem partisalterius, videl. Confeffioni Augu-

ftanzadherentium Ordinum, Syatgeaen fellen bie Ciránbe / o bee

2fuafputaifden Gonfeffio vertoanbt / bie t omifdye JUapferitd)e Stayedftàt

C3n8 vnb Gfurfürften/ Sürften/ enb anbete Defi 9. Steid8 Gitánbe bet at

tet Scliaion anbanala ; Oeiftlidyeober tveltlicoe / fampt onb mítibren Gapt,

tuin enb anbern Oei(tiid)en Cranbrd / 1c- Ofeid)er Ocftatt bey jbrerSX eligto

on/ Gtauben/Stirdgengebrándyen/Dronungen/enb Geremonten/and) jree

$Syaab;/ Güttet/fiaenb. o Sabreno n c enbefeomert bLeiben Lajfen. 74eff: Vi-

ciflim Auguftanz Confeffioni adhzrentes Ordines, Romanam Cefaream.,

Maieftatem,Nos (Regem Romanorum) & Ele&ores, Principes aliosque facri

Imperij Ordines, veteri Religioni addi&os , Ecclefiafticos & feculares, vnà

cum illorum Capitulis,aliosque quiEcclefiaftici (Latus fint,&c. fimili modo

in fua Religionc;Fide, juribus Ecclefiafticis, ordinationibus, & ceremonijs,

poficffionibus item eorundem,bonis im

;

fnobüibus,ac mobilabu;; &c qqie:&

permanere finant,

Alterlocus eftexReceffu Auguftano Anni 1 5 $9. (üb Fer-

dinandol. Imperatore $. £ietsti aber/ie V bi Imperator ait; Poft

diligentem cumOtrdinibusImperij confuültationem,vifum fibi

fuiffe, Qyafbie Tradiation bet Stelfafon(percolloquia) auff anbetevnb bef»

fete Ge(egenfeít cínguftellen / onb nid)tbeftotocntatt bcr :Daffati(d) QBete

TCÁC Ua «b5 o

ttag / aud) oet barauff erfofate onb allficin fünff nb fünffitaften Syabr be»

fdo(ofneSXeligion vnb &anbfrieb / fampt $)anbfabung vnb Gyecution bet»

fcibigen , für vnb füt ttafftiquno beftanbia bleíben/ berfalben CQ«Bíérons bait

gu alfen /onbjeben Cránben/famptenb fonberíid) eerfeben ; Gegen Orb»

nen/onb wollen/baf jest 6erübrter Daffatei(o er CGBertraa batauff etfofate/

vnb alífiein fánff- vnb funffataften 23abt befeofofine X eliaion vnb fanbfríb/

fampt foanbbabung enb Gyccurion betfelbiaen/ftet,fef/'onb enuetbrüdptíd)

acfa(ten tverben foller / ( le8 bey ben CO erfprüconuffen in an

fputai(iben QEb(dbicb meiter eínteríeibt vtb begviffen.

5eregtem äug;-

E

Id efl; Vt vtactatio de R eligione(per inflitetacolloguia) ac aliamagisope

portuna tempora differatur; & nihilominus Paffauica tranfadiio,&poftea fe.

blica,

cu:af atque hic Augufte Auno 1 f f j . décreta Pax Keligionis, & Pax pu

VR

:

4

Orrowrs CerkDINWALLIS&c,

vnicuf executióneearundem , femperin vigore,ac firmitate petmanéant;

anmobrcm de.omuibus ac fingulis Ordinibus.communitrer & feoríim be-

ne fparanees, flaeuimus,ordinamus,& volumus,vt dicta ?aïauzca traníactio,

& irdé fecusa,a: rquehic Anno 155 f. deereta Pax Religionis, & Pax publica,

$nà cutti executione earundem, firaiz, inconculfa & ulæfæ conferuentur ;;

Íeécandüm promiffiones, in dx&o Rece*ffu Aubuffano cop.oüus m(crtas at-

que cómprelien(as,

Adhunclocum dicitur; Non effe conftitutionem nouam,

fcd confirmatoriam con(titutioneim antecedentium. Notum

autemeít, quód confirmatio non extendit difpofitionem quz

confirmatur, ad perfonamantea non obligatam, fecundüm.

Glofï"amrcccptammc L. ver.huglofæ,dc confirm. vtili,velin-

utili. Atqui Cardinalis Otto, Auguí(tanus Eplfcopus articulis

Pacis Religionisnon obligatuserat , quippecümper Deum s;

& Sedi Rom. Apoftolicz ac Czfarez Maicítatis auctoritatem,

ptoteftaretur, quodillzfus , & nonobligatus manere vellec.

Ergo verbailla , $u affen vnb 1eben Gmmen/ accommodatum ha-

bere debentintelle&um quietiamin ipía Con(titutione, fiue

Receífu Anni 1555. expreffus fuit s.Qmb Oi acteben vnb oerfpre»

dyen oemnad) inn quten teabren qremen ( Dietotgebenbe Duncrcenvno Jft»

tícut/) fonit einenjeben / feín Jerifdoafft oberSteunoe / vonn oencn er gt

(didt ober Gemaltbabeno ift/ Bereifft obet Betreffm mag / teabr ftet / feft/

auffeicotía vnb onucrbroden subattem

Id efi: Protittimus itaque & póllicemur;bonaac vera fide,eos (azte-

Cedentes Articulos) in quantum ad vnumquemqwe,vclbommum, aut amicos,

3 quibus vel miffus eft , vel mandatum accepit, pertinet;vel pertinere poteft;

vYéré,conftanter.firmiter,fideliter feruaturos.

Videmus hic; quomodoproniiffiónes Ordinum in di&to

Réceflu Auni : 5 5. limitatzfuerint: has 1taquc,1talmmatas

Cæfar Ferdinandus I. feruari przcepit.

. Id adhuc clariüs apparebit Le&ori fi confi deraucnt—,ld 1p.,

I'um , quod de Conttitutione Pacis Religionis firmiter obfer-

uanda Ferdinandusl. confirmandi cau(a decreuit, in allegato

loco fitiiliter etiám de Paffauica tranfaä*mïï? fancitum fmü"e.

& o

Conftat autem, Paifaulcam txanfa&mücm ägä gd om nes*Im—

p .U dem U D ETU P ^ QREU d D

"perg

7

PRoTEsTATIO DrEFENSA;

perij Principes & Ordinesextentam fuiffe,fed ad eos duntaxat,

qui Paffinij confenferunc & tranfegerunt, eófque qui poftea,

confenfum fuum adiecerunt, $. Qtnb QIBit/ibi.Etníaen Ctanb, fo ftt

bíefetm CBertrag beatiffen/ obet benfelben Dernadom

.

afg q::d)bewwigcn/ vnb

fid) mit a(eicber verpflidbungbateín begcben-

Id eff : Quodneminem Statum , quiin hac tranfa&ione comprehen.

duntur,velin eam poffea confenfür daturi,

i

& cum fimilio'öiigätïbneï;te;

praturifünt. &c. inuadere liceat,

Quemadmodumitaque Cafar FerdinandusT. in Receffu

Annir$66.confirmando , &precipiendo Paffauicam tranfa

&ionem;non potuit, necvoluit eam extendere ad perfonam;

quzineam nunquam confenfit ; itaneque confirmando Pa-

cem feu foedus Religionis inter partesinitum potuit,aut volu:

itextenderead perfonamnon confentientem, fed palàm con-

tradicentem.Accedit denique quod artic.ille,gyíetvtifabes. pree

cipiat quoque de Pace publica;c3om aemeinen f£anbgfríeben/cuius

Obferuationem vltró fatemurad omnes omninóo pertinere, . .

Tertiuslocus eftex Comitijs Auguftanis Anni 1566. füb

MaximilianoIIL.$ €85bnadjbembann^ac. in quoaliud non conti-

netur,nifiinnouatio & confirmatio Pacis, ficutiea Ano 15 5 $,

;

decreta füit, toieobaebad)re r p Syabte verabfdoibet.

Quartus locus ex Comitijs Ratisbonenf. Anno 1615.íüb

Matthia. 1. $.G feyen tvitjcOtinetgeneralemadmonitionem, ac

preceptum ergaomnes Impetij Status, acfübditos, vt Anno

1555.conftitutam Pacem Religionis & profanam, & alias Im-

perij conftitutionesacdecretain omnibus pun&is, &articulis

obferuare velint, gyaf fiebeníin 2fnno 1 y f p auffactidgten vnb (enrfeto

fo mandftnafí sugrfaaterr enb fod)berüfmbten SXeltaton, propfanonno

fanbifrieben 7 vrmnb beffebcn Syanbrfabung / aud) anbete bf feifíaen

SAed)ó Gagnngaenb Orbntmgen ím allen jfcen gouncren eneOfrriculn du

alíen rbeifen veftíafid) enb onnerbrüditid) falten enbvollicfenie- Quod

haud dubié ctiamaccommodatum intelledum habere debet,

vtdidz Imperiales conftitutiones ab omnibus obferuentur,

quatenus ad cospertinent, vt fuprà diünmy&poftcaiterum di.

Cctur-

- Aalac

j

16

Ortrow:s CARDINAtT:I:

g

---

g

— Zdbac eadem Pax Religioniscorpori commumium Imperialium con[hitt.

tiouum ,SanB ionum C Rece[fuum . ficwtinoterium C? nenini uon pev fe manife-.

flum cf in[erta fuit: Ia ot iamexinde mon miuus,quam ex prazedentibus colligi

G concludi pgþit,qzoaï pro tali quog, con[Hitutione , (antbione baberidebeat, quk,

—— — A. "Ü c o o

ad eius ob ernationem omnes in toto S, R, Imperio obliget & denintlos eddat, per

caqua'Baldo adflipuluns tradit Bartol.n l, n. 1. ff. de conflit Princ. & gl. eodeth

loco ,vbi addit, omne con]ïim:ionc&, qua in Corpore 9777 clnqdantur, fmpeg e;gä

j

'*gen:mlæ.

,qubd lchä;-

Nec Bartolus, nec Baldus,nec Gloffa docet

!

farea generalis ea fit;quz omnesin toto Imperio obligat: Id €-

nim nimis falfüm eft, cüm multzleges fint,que generalescen-

:

fentur, & in corporejuris continentur, quz vel nonad omnes

liominesin Imperio diriguntur; vel tametfi vetbotenus dirigi

videantur, aliquitamen ob fpeciales cauías , aut juraeorum

liberi funt. Quod vero inallegatal. r.continetur,& à Gl, & DD.

communiter traditur,hoc eft: Quodlexalia fit perfonalis,que

adcertam perfonem tendit, v.g. Principis interlocutio judici-

Alis : Alia veró fitlexgenetalis , quz, tametfiin caufaaliqua.

fpecialià Principe prolata fit per refcriptum,tamen ad caíus fi-

miles extendi poteft,ac debct;juxtal.non poffunt,1 . ft. dele-

gibus. Hoc veró fignuminteraliaafferunt Au&ores citati ; Si

Jexin corporejuriscontineatur; effe &eneralem :1ta vt tametfi

pro cafü fpecialià Principe latafit, tamen ad alios fimiles trahi

debeat , ficuti Baldusannotauit in fuprà cit.1. 5. n. 1. C. dele-

gibus^,

ü Principalis 0p,poncdtis.ita (c habet:

Argumentum quart

MHoc ipfum 49

artb Z ex abundanti e0 magss coufirmari pererit , quia Collegia

eAMonafleria

Q aliaboua Ecclefaflica S. Ca[area «AMaieftati mediate [ubie-

a , 4ua ante tran[atlionem Pa|[auicam & [ub[ecutam "Religionis pacem

occupata fwerant , in[cits, imo inuitia , ( quam maxime renitentibus Pralatus,

Prepofitis & Conuentualibus ditlorum eAMona[leriorum C'c, in Pace Religions

fmznl co

mprebenfa funt,& proinde expre[ié cautum & fHatutum,vt ij Statusqui

eiu[modi

bona Ecclefiaflica occupárunt , proptereaned, intraneg, extra iudici-

um flabilis ac pevpetua Pacis conferuanda caufa ,

conueniri aut imterpellari de-

beant ; & veronnlium dubiumexiflat , neq, vigoreliterale fenus Pacificatoria

3b iud

PaorzsTAT:0 DEFENSsA.

17

U na conHitutionts exifleve poftitquin -Abbates,Pralani , Prapoftti, Conuentuales

alieg, Fcclefiaflico per[ona qui Status Imperij mou [unt,pev Pacem Religionis , in»

cana fibi ab Euangelicis ( Lutberanis) ereptorum bonorum Ecclefraflicorum,Ude

lide obligati f uevint. ita vtea nullavia luris vepetéve pofint,aut valeant.

e/ft verocontratus patla C* tranA&liones con[entientes tantiim obligara

pofuns; Contravero,id quodin[cientem G contradieentem obligat,legis waturan

(

babeve debet:quorum vtrumá,tam certum G* indubitatum eft . ut ipfimet quoQ,

Dilinganiin fapranominato tratlatunegare non potuerint , fed tanquam uni-

cum jundamentum G Maximam.adnau[cam v[d, inculcárint & vehementi[-

Jeemé vrferint. Quapropter etiam nece[[ario concludendum ef! , quiod pax Religioe

mis non folum fimplex pa&ium,tran[atlio velcontratius , fad esiam publica Impee

rialisconflitutio, (anflio & difpofitio nomiuari C baberidebeat,

A

Opponens,vt vidimus, itaratiocinatur: Si Pax Keligionis

)!

neminem ex Ecclefia(ticis obligare potuit, quominus bonaac

jüra (ü3à Confeffioni(tiserepta , repeterepoffit, nifiin dida

Pacis articulos per modum voluntarix tranfa&tionis confen-

füm dederit, tuncfequitur, quod multi Ecclefiaftici Przlati, &&

ls

Collegiafacra,quz Status Imperijnon fünt,ideod: Auguftanis

Comitijs Annor555.noninterfuerunt,neg; tranfegerunt,di-

Í.

&isarticulisneutiquam obligentur; ideóq; bona & jurafua, c-

c-

tiam ante Paffauicam tráfactionem occupata repetere poffint;

M

Confequutio antem hzcaperté repugnat articulo PacisReli»

d

"

gionis. $. Díetoeit abet erid)e Ctanbt. Ergo &c.

ii

RE£sPONDETVYR.Opponensnon fatis confültó egiffe vi»

lt

detur, quód hocargumentum mouerit : Quandoquidem:ea;

quz claris verbis tranfa&ta & decifa fant, in difputationemad-

j:

duccrenonoportet. Quare nequenos difputabimus :Sed quia

gm

neceffe eft,vtad obiecdtionemrefpondeatur, pauculaqu& non

p

tantüm vera,fed etiam notoria fünt; afferemus, Primum. Nihil

d

nouiideft , fiquis dicat Religionis Pacem , cim tranfadtionis

TP

naturamhabeat,ita comparatam eíffe , vrneminem obligare»

"m

poffit,nifi quiin eam confenferit. xamidipfumiam dudum di-

qul

l

xeruntyac propofuerunt Ordines quidam Auguftana Confef-

Át-

fioniadhzrentes,in Comitijs Ratisbon. Anni 1 5 76. füb Maxi-

u

vnnb

JW

miliano.I.. Czfare ; die2 $. Augufti : Daf .n.ï:cbzüelegcnf)m;

4ferfs

I$

Orrowis CaARDINATLIS&C.

Jíttb citet tranfaction onnb Q?cmagä/ batinnen bet SXeliatonéfritbe: attffz

gmcbt tvorbdn tfïfmemanbf binbes fan/bet batinn feinoan feten tïld)t gebm

bat.

ld ef:Quód Pax Relxgloms,fecundum naturam & coudatwnes tran!ä.

&ionis;in qua factafuit,neminem obligare poffit,qui in eam non confenfit.

Et Affeffor quidam Imperialis Camerz Spirenfis , apud

Laurentium Reichvveinin formulari var. füpplic. de Conftit.

Pacificatotia Religionis f0:205. hzc dixit: PaxR*el:gzanutanmm

ex plaam drconuentione obfhringit illos , quiim eam con[en[erunt , c qui

1ymicem ftbi ex ea fe ablzgazas e[fe -voluemnt Vade d certa fürma proceden-

diin eapralcripta,qua àiure communi Pmrfw eff aliena:nec contra quem-

- Nidemus hic

libet fvfurpzrz poteff.mifi quitllam formam approbauir.

claram veritatem; Conftitutain Pace Religionis non poffe a-

liosobligare,ni(i quiineam voluntarie confenferunt per mo-

dum padi. Nam quod Epifcoporum v. g. Ecclefiaftica iuri(di-

&io erga homines propriarum dioecefium,in rebusad Fidem &

Religionem pertinentibus fufpeníaeffe debeat ;aut quod Ec-

clc[iæ,& bona Ecclefiafticaaliqua,que pervim 1n1u&am ablata

erant,fpoliatis reftituinon debeant;hecàiure communi pror-

füsaliena fünt ; vt proinde iufté exerceri, aut vfurparinon pof-

fint;nifi erga eos qui confeníerunt;aut pepigerunt.

Alterum. Hzcipfíado&rinacertitffima, & extra contro-

uerfiameft filoquamurde Ecclefiarum ac Dioecefium Gapiti-

bus;videl.Epifcopis qui & Imperij Ordines funt; quod ab ipfis

pluribus, vel paucioribus; aut etiam vnico.fi non confenfent,

fed contradixerit,obligatio contrahi non potuerit. Inde veró

non ilico illatiofit ad Przlatosinferiores, feu mediatos ;. qui

nec capitadicecefium fünt, necImperij Ordines,nequeaperté

contradixerunt , aut contra Pacem protceftati fuerünt, ficuti

Cardinalis Otto.

Quare manifcftum eft, nihilad propofitam

quzftionem,feu cauíam Ecclefiz Auguftanz pertinere,vt exa-

minetur, num Przlatialij, quLOrdmcs Imperij non fant, ideo-

queComitiis non intererant;neque vocati fuerant,exarticulis

Pacxs obligationem contraxerint; cüm caufa Dioecefis Augu-

i»

E

x*

ftanz

Li

ro:

PRnorESTAT«0 DEFENSA.

ftanz,cuiusiura pär—cxprc(ï'am Ottonis Cardinalis, actoties rez

petitam, & acceptatam contradidtionem conferuata fucrunt',(

longéalia, & per fc ipam fatis manifefta fit.

*

Tertium. Nechoctacebimus, Conradum Brunum Can-

cellarium di&ti Cardinalis, prout ex omnibus fcriptis ; & editis

t

librisapparet,fuiffe in ea fententia,quód per taliapa&a,aut fta-

tüta Ecclefiafticisiuribusac bonisderogari non poffit; prefer-

f

tim fiin perpetuum obligare debeant : Videri poteftinlib.3.

[e

ceiuídem Bruni de hareticis , cap.15.& 16.edit.Moguntinz An-

nir549.Quare valdecredibile eft, Ottonem Cardinalem huius

i«

viri, Confiliari füiintimi,fententiam fecutum, etiamob hanc

caufam , interaliás, Pacis Religionis articulis contradixiffe»,

quod non videret rationem,qua confentire poffct,vtMonafte«

|

ria , àcra Collegia , & Ecclefiz füz dioecefis,prafertim que ex-

empta &Romanz Apoftolicz Sedi immediaté fübiecta fünt,

C

v.g. Carthufienfium, Przmonftratenfium,Predicatoruni.fra-

I

trum Minorum, &c.Przlatis ipforum non vocatis , fed iníciis

[

& non conf(entientibus,(uis iuribus per pa&um aut ftatutum s

-

fine Sedis Apoftolicz affenfu priuarentur. Alij veró plerique

in Auguítanis Comitiis Anni 1555. exiftimárunt, id propter

neceffitatem fieti poffe.Et horum fententia obtinuit,atque fc-

cundüm eam Pax Religionis formata, atque Receffui inferta.,

tl

fuit. Vtproindeà nobis difputariiam non debeat, num re&é

!

"

fa&um fuerit; przíertim,cüm,vti oftenfum;idad caufam pro-

teftationis quam Auguftana Ecclefia producit, dcfendendam,

[Q

:

neceílarium non fit.

Xux

Vobie&ioni alicui occurtit:

tté

Sed pergit Opponens , &

Hac memorata vero omnia conuelli & labefatlari nequaquam. poterunt,

]u

per eA , qua nonnulli publica quietis iurati bofles , de poteflate Imperatorta cir-

m

ca pacts Rcligio]k conflitutionem otiose difputant,quafi politico Mazifiratuiom-

y4

s5 poteflas in per[onas & bona Ecclefiaflica,de ii[demvelmandandi vel flatuen-

dierepta fit : Iflhec emim obieElio ( quaquidem alias prolixiusvefelli poffet , nifi

(0

ylis

breuitatiin omnibusfludere mallemus ) per vnam G folam Imp .Rudolpbi II, Fe-

licis Mem.refolutionemstanquam fulmen aliquod retunditur C diffipatur , qu

"u

n2

C j

ipfiué

*.

A0

OrTOoN:s: C&RDINALISX&Ct.

spfim Caf. Maieflaserga eres Seculaves Eletloves dumo t o-fequentibus Cofaren.

|

C memorabilibus verbts fefe declarare uoluit : quautum quidem validam' a-

quabilem illam ob[eruationem pacificatoria Coflitutions attinet, fefivnper in bae

Jententia fuiffe atque etiamuum e[fé,quod iflbac tantis laboribus,famptibus Cf exa

penfis decreta Pax.per omnia [inceve,valide && inuiolabiliter [evizari debet , nom

ebflante,quod contra eampa m m Schola[Heis.amt Politicis concertationibus de

poteflate fBatuontium, Ó duratione pexpetua at temporali buius Paeis ,aut eius

imtits C origine.aliquantó vebementim d immodeflius,quam [na Caf. Mai. op-.

taret difputarifoleat ; fiquidem eiufmodi cancertationes omnes,per clariftimnma

textum G' ipfifsimam eiu[ä&m Conflitutioni literam [afficienter re futgfztur,.

AK(ESPONSIOGO.

Hic prþä*it fé Opponens. quod hzrefin Lutheri inanimo

fuogerat Namipíe dogma hocperuerforum ; atque Paciad-

uerfantium hbominum effe ait, Quód fecularis Magiftratus cir-

caperfonas, bona, & iura Ecclcfiaftica ftatuere, ac mandare

non poffit. Ettamen idfatenturipfimet CatholiciImperato-

res, ac Reges , ficutifüprà oftenfum fuit, & noruntomnes qui

Rom.Imperiy praxin cognitam habent.

uod verà Czfàr Ru-

dolphus II. reprehendit, hoceft, quód aliqui in vtramque

partem difputando, in dubium reuocárint, num Conftitutio

Pacis Religionis Anno r $5 $.abíque Apoftolicz Sedis confen-

fu fieripotuerit;ita vt effet perpetua;an potits cenferi debeat

|

id (tatuentium poteftatemexce(fiffe. Quatamen in re Oppo-

rens culpare non poteft Au&tores Pacis Compoftiozs ,. cüm ipfi

palàm profeífi fint q.2o.Pacificationem R eligionis ficutifacta

fuitabfoluté& in perpetuum , ita feruandam effe à Catholicis;

dummodo pars etiamaduería

promiffa feruet, & condbiutione.s

E

feuarticulos Pacis adimpleat.

Pofteaalteri Obie&ioni occurrit Opponens talibus v

äbis:

Sed nec hoc naffra [ípra dednila G benz fuudata. (ententia. officit , quüd

Pax Religionts interdum tran[atlio;pallum velcontratius nominatur, quodque

tam apud. Euangelicos., quam. Catholicos 12. confe[fo ef , diflam Pacem fab

forma.contratiue patli & tran[atlionis alicgüu.cmfïmti f*iffe ; bac dao enim

fiei

PaoóTxEsTAT:0 Drrrwsa

z

fibiunicena nou vepugnant , C fferi potefl , vt Lex;couflitutio & fantlioper mo-

dum tran[a&lionss G' contratluseum pracipucin finem [anciatur , vt partibus .

tring, [ufficienter caueaturquod talis con[litutio, [amtlio & difpofitio, ne, a Cef.

AMaieflate neg, maiore Statuum Imperuy pavte, in praiudicium reliquorum con.-

trabentium vtl diffentientium , cafari & aboleripofit, Legeenim G flatuta,

quamuis (ni naturá fint renocabilia, G commutabilia, S. fed natuvalia, n 1.f de

iuve nat pent G ciu. tamen [rfiant per modum contratlus , defnunt poffé mutáe

vé, Bart.in lomtes populi,num. 2p. ff. de Inflit. & Inve, Dec. conf. 292. mum.)

".

"Alexander conf.s a.mum.14.. 3. (eq ol a. allegati, ? probati a Fern: Vafa,li, g,

2. HHTE, ..

Contronerf.u[um frequent.cap.gi.num.2 Sebafl, Medic, delegib, e jiamt.gpar—;.

n bunc Fnem quinis Rom. Ipmperator aut Rom. Rex flatim p9f fatiam ,

eletlienem , ft Eletloribus , nominetotius facvi Impergj« , omiriuma, nmenibrorum,

ein[dem,in Capitulatiene oblisare folet , quod emzes * fingnlos tam apud Paceps

Religions,quam catera inratneri(g def endere welit Quód autéidcirco Pax Re..

ligionts vigorem naturam G proprietatem , omnes C [imaulos in Jmperioobligan.

di deuinciendi, amifevit , non mindls ab[urdum e[l . quam fs quis dicere vellet.,

Legibus fandameutalibus [aeri Imperij non omnes, fed eos tantummodo , . HieX-

prefie in eas con[en[erint » fubieGhos e|Je ; c£tm omneilegos Fuudamentalo per mo-

'dum ( viam contratlui

Pj

p4tti vel tran[Aélionss conflitmi , & pl:mmgz;e?i(rgim,

r(ndo cenfirmari foleant.

RESPONSIO

^' .. Re&é fatetur , & confentit nobifcum Opponensin eo,

quodait; Pacem Religionis in forma tranfa&ionis, padi,&

contra&us conceptam & conf(titutam fuiffe: Addit vero , effe

ctiam Conftitutionem , feu legem; quodipfum etiam nosli-

benterfatemur.ficuti füpra dictum fuit circa 1. argum. Neque

enim repugnat , quo minus eadem difpofitio tranfa&ionis, &

conftitutionis naturam habeat , prout etiam docuerunt Au-

&ores Pacis Compofitionis quzft.2 5.num.24.& 26 edit.2.

. Verumhocloco exa&é confiderandum eft; Duobus mo-

disacciderepoffe, vt forma contra&tus &forma legisin eadem

difpofitione concurrant;P rimó.fi difpofitio legis & ftatutian-

tecedat, poftea vero perpromiffionem ipfius ftatuétis, aut fta-

tuentium, in contraQum tranfcat; Quo modo ctiam Princeps

&

22

OTr'TONIS CARDINALIS&c.

H

feobligare poteft.vt quodingratiam aliorum conftituit, fineo

tlj

corumconfenífureuocare , aut mütarenon poffit. Etdehoc

K

cafüloquitur Bartolus c. l. omnes populi ; & allegati Do&o-

PC

ies. Secundó; Sicontra&tus , feutranfattio inter partes ante-

K

cedat , cáque poítea perlegemaudoritate Principis przcipia-

(«

tur, promulgetur, ac poenis publicis fubijciatur. Secundum.

N

huncmodum lexnontranfitin contractum ; fed tranfactio fi-

f

ue contra&us tranfit in legem, fcu accipit formam legis , &

li

publice conftitutionis.

ü

Pax Religionis quam tranfactionem effe Opponens ipfe-

t

met fatetur,non primo,fed fccundo modo conftitutionis for-

mam habet:

Í

I

uiaid ordinarié fit, vt, fitranfaQtionesinterpartes

diuerías initz ftabiliri & confirmari debeant, talis confirma-

W

tio perlegem pofteaaccedat: Quia ttanfa&:o quznon c& non

]

«onfitmatur.

W

A

Idipfum conftat ex pubhc1s a&tis Comitiorum An ni

1555.Quod partes diuerfz Catholicorum,&Auguftanz Con-

I

fefhoniadhzrentium Ordinum, in plen('que articulis tranfa-

t

&ionisinter fe diu diffentientes erant, ita vt componino pof-

f

fe viderentur: quamobrem neceffe erat;vt Principes mediato-

M

fes adhiberentur, Rex Bohemie Maximilianus. DuxBauariz

Albertus,& DuxlIuliacenfis:quorumopera cffedü fuit,vt par-

tes fibiinuicem cederent, & in propofitis vtring;articulis ad-

ä

di, vel demi finerent, ac deniquecommuni confenfuaccepta-

p

fentur, Qux omnia inter partestranfigentesantecefferuntb,

priu(quam Receffus formatus, fignatus, & promulgatus fuit.

ÀII.

Pax Religionis, vtiomnesfatentur,eft complemen-

tum , ac velutiopusabfolutum Paffauice anteainftitutz tran-

ä

faGionis: Etenim que Anno 1552.inter Regem Romanorum

C

Ferdinandum I. & Otdines quofdam Catholicos ex vna parte,

$

& Principes aliquosAuguftanz Confeffioniadhzrentes exal-

lr

tera paftc, Paífauij coeptacfl trafa&xo,&Anm,: $55.inComi-

tijs

ü

PàüorzsrATrO DEFENSA.

23

tíjs &ugufte ad pluresImperij Ordines,plurefque articulos ex-

X

senía , ea poftea Receffui Imperij inferta, publicelegis & Im:

"

eratoriz Conftitutionis vigoremaccepit. Itaque dici non.,

Q-

potcft, quód PaxReligionis fit Czfarea lexque tranfierit in.,

contra&tum, auttran(íactionem: Sed dici debet quód Pax Re-

ligionis fittranfadtio;quz tranfieritinlegem publicam;ac Ce-

[

faream: Nonitaquidem vt defieriteffe tranfa&tio,feanaturám

tráfaGionis amiferit : quin potius, vt tranfactio fit fündamen-

tum.ac fübftatiain qua fuübfiitat legis obligatio , ficuti explica-

l

tum eft in Pace compofitionis q. 2 $. fol. 127. & feqq. edit. 2.

I

uemadmodum etiam in priore cafiü, fi lex feu ftatutum tran-

fcatin contractum.non definit effelex fed accipit;ac velutifu-

$1

perinducit qualitatem acformam accefforiam contra&tus,

- IV. QuandolexPrincipistranfitin contra&tum, tunc

Princeps, feulegislator ex vna parteobligat fe ijs exaltera par-

tejin quorumgratiamlexlatafuit;v g inremunerationem: At

fl

veroin Pace Religionis nor ita euenit; fed RexRomanorum

[l^

ipfed; Cefar fuerurit membrá vnius partis contrahentiuni feü

o

tranfigentium;quia vynà cumCatholicis Ordinibus obligárunt

Íe Ordinibus Auguftanz Confeffioni adhzrentibus, &abijfdé

viciffim conditionesatq; obligationesacceperunt: Eáq; reci-

r

proca promiffio & tranfadtio per publicam Cefareamlegem's

promulgata fuit, Ex quo apparet, quod Rex Romanorumiae

Cafar priüs compartisrationem fubierint in tranfigendo ; aé

poítea Legislatorisrationem in ftatuendo & precipiendo.

h

Quz iam di&ta funt , manifefta fientlegenti ipfam Pacis

conffitutionem, maxim? in $. €3nb nadj betti bcy verafeldjung bicfeg

1-

Sríben8/ vbi Rex Ferdinandusteftatür, quodaduerfarüm Reli:

gionum partes, circa punctumillud vnicimReferuationis Ec:

clefiatticorum concordare non potüerint , $ag (idj beyber Stett

)

gíon Crinbenidyt faben vergleid)en fónben ; (atis indicando , quod

ll

in-' Reliquis omnibus artículis ipfemet partes concordaue-

lo

rint 1ntc r fe». - At Veró-in alijs Imperatorijs Réceffuum Im-

b

pcria

24.

Orr'ogm.S'*CAnn INALISÉt:.

perialiumordinationibus, quz perfe primo;ac qundämcnïtali-

forit

ter conftitutiones & ediéta funt;fiue in contra&tumtranfeant,

potet

fiueinon , Czfar non ita loquiconfueuit; $Df fid) bepbe Sbeiloer,

meri t

Y

elídyen Baben/ Quód ambe parres comcordauertnt inter fe ; fed ita; :Daf

Sypt Sitapeftát (id) mít beri Gfurfürften/Gürften/ 1c. íng gentein/ onb fiebinv

Íottib

teíber mit Sy6e Stapeftát veceinigt /enb veralidoen faben/ .Quod fua Mate-

eliget

as cums Elelloribwe eyc.communiter , C tpfi oiciffum cum faa Maieflate

tione

»

x

cen[anferint , q* concordauerint,

:

pijc

— — His intelle&is, efficacitsiam infift

od

saduerfus Oppo-

tradic

nentem. Vel aii, Pacem Religionis; ( quam Imperialem confti-

ttperi

fo if

tutionem effe, vtrinque confeffi fumus ) reuocari ac.tolli poffe

Caíaris decreto, fi pars maiorImperij Principum,ac Ordinum

quor

luscog

coníentiant,tametfi vnus, aut alter, aut pars minor, compara-

tionetotius numeri,contradicat; velid ipfum fieri poífe negat,

ï

diciur

Sicum alijs di&is fuis conuenienter loqui vellet Opponens,

deberetaffirmare: Nam hoc, & nonalio modo Cardinalis Ot-

Cden

tum

tonis proteftationem euertere poterit ; nifi dicat, Pacificato-

Demi

riam conftitutionem , inftaraliarum Imperialium lcgum-'edi'-

tam fuiffe exCz(arisau&oritate,precedente confenfu maioris

Cenfe

m

Ordinum partis, tametfi vnus, velalter, aut páuci contradixe-

rint; Confequenter codem modo tolli & aboleri poffe exeiuf-

&ali():

TWWtyi

dem Cafarisau&teritate , tametfi vnus,velalter, aut pauciex

$p

Imperij Ordinibus contradicant. MNam omwi res per quas cau[as

na[citur,per cafdem difaluitur ,c.1 .de regulis juris. E nibil tam natu-

Tesif

Ver te

valeefh, quàm eo genere quidquam di[folui,quo colligatum eff, reg. 3 5. ff.

Et $. vlt. Iaftitut. Quibus modis tolliturobligatio : Oblizationes

l'o[in

lh

ua con[en[u cotrabuntur contraria voluntate diffaluuntur. Ym vero,

firc&& attendimus , plura requiri folent tam in naturalibus,

Whinis

quàm in politicisrebus,ad producendum, quàm ad diffoluen-

idig

dum : Vt proinde hic locus etiam fitargumento à maiore ad

|

minus : SiPax Religionis Czfarea auGtoritate ex plurium Im-

IätioI

tulari

perij Ordinum confenfu, quamuis vno altero, aut paucis con-

tradicentibus, conftitui potuit; magis ctiam per candem au-

$Bl

Qorita-

lliax

25

^ Paor£tsTÁTIO DEFENSA.

fl

&oritatem Ce(aream;ex plurium Ordinum confenfu, aboleri

nf

poteft; quamuis vnus, velalter , aut pauc

X

jcompara;jonc nu-

.

ilttt,

meri maioris, contradicant.

j ng

Verüm,quia Opponenstaliaaffirmando, exiguam

Àcon-

M

fortibus LutheranzConfeffionis gratiam reportaret,ideo ipfe

Mil

eliget partem negantem, dicétque , Pacificatoriam conftitu-

dit

tionem, au&oritate Cefarea, cum Principum,& Ordinum Im-

perij confeníu, tolli non poffe, (i pauci, vel etiam vnicus con-

)ppo-

tradicat. Quod difertis verbisin eadem Relatione fcriptum.s

;on,üi-

reperitur in przced.difcurfu;quiincipit QDieSxóm. Starf. t«fapeft-

fol. 162.. Syaf bet SXefígionfricben / nit fan / nifi confentientibus omnibus

Lgoiïe

hn

quorum intereft, atiffacfebt toetben : /d ef/ ; quód Pax Religionis nifi omni»

bus confentibus , tolli non polfit.

Wm.-

Prouocare hic nobislicetad omnes

Iureconfaltos, vtju-

6al

dicium fuum ferant,annoninde manifefté cófequens fit,quod

[1005,

isQt-

cadem PaxReligionis non nifi confentientibus omnibus quo-

rum intereft, conftitui potuerit; feu , vt clariüs dicatur, quód

yato

neminem , cuius intererat,non confentientem ; aut contradi-

medi-

centem obligare potuerit , fecundüm receptiffimam do&ri-

aiorís

nam Gl.inl.2.ver. aüt rationem, C quz fit longaconfuetudo,

dixe«

xellie

& alios Do&oresapud Petr. Duenasreg. 297. quód /fatutum 4

maiore parte Vniuer fitatie deiuribus fengulorum ,in eorundem praiudici-

a

umnon tenet,nif omnes con[intiant. Apparetitaque, quód Dodo-

MW

resitti Lutherani , dum Cardinalis Ottonisprotcftationem e-

nl

uertere conantur,eam magisaftruant: Aut, ficonfiftere cam.s

s

nolint, totam Religionisconftitutionem euerti poffe , fateri

;,uianef

debeant. Confideret Le&or , & judicet.an non magis hisho-

jvero

minibus expediret,vt tacerent; quàm vt oppugnando, cauíam

ajibus

aduerfariorum füorum ftabilirent. :

;

u-

þ"—[ucn-

Quód veró Opponens poftea fübiecit de Cxfarea Capi

jore4

latione. eanihilomnino caufam ipfius adiuuat : ]. Quia Capi-

umlm

tulatio Cefaris nó habetrationem legis imperialis: Quis enim

$(

Regem Rom. ele&umlege obligaret ? Non ipfemet feipfum;

gnat-

Quianamsimperr lg iprobere quuam pl penui, &

lo[m

26

OrToNtS CARDINALIS&C, !

derecé ptjä ; quiarbitrium &c. Sed nec Ele&ores, & Ptincipés

je&or

tüatu

Imperíj:quianec patin parem, multo minusinferior erga fu-

eriorem imperium habere potcff , aut legis ferenide potefta-

pacif

(üste

tem.Capitulatio itaqueCzfarem ele&um obligat ex mera vo-

juntaria promiffione,& contraQu ficuti Auguftiffimus Impe-

ept:

rator ac Dominusnofter Ferdinandus IT. Anno 1619; die 28.

türc

pote

Augufti P rancofurti claré teftatus eft his verbis, $) tvít $5$ bart-

fiodj/auf ftepem qnebigen voilTen/tmir benfe[bén enfern fieben 9ietien/ Dbeo

i

r

r^»

lüste

tnyvnnb G furfür(ften/biefer nadofofgenben Xrtículn/Oebingonnb actré

lexf

OR ci/ecteiniat/eerttagen/onb angenotmttienic. Quod proinde Nos, ex li-

didi

bera & clemente voluntate,cum eifdem noftris diledtis agnatis, cognatis , &

Electeribus;infübfequentibusarticulis permodum padti & contractus, con-

[

cordauimus,& tranfegimus,eofdemque acceptauimus &c.

.

II Quiafi maior pars Ele&orum, Princi

pum ,'at'v(juþcï)

Ordinum Impertij confentiant, Czfarem liberare poterunt v-

:w

rio,aut pluribusarticulis Capitulationis füue,tametfi aliqui pau-

ciotes contradicant ,: propter regulam Do&orum receptiffi-

gi

mam ; Qusab Vniuetrfitatefeu Collegio fecundüm plurium.s

confenfüm;pro iure communi ac publico ordinata,aut in pa-

&um dedu&a funt , eactiam fecundüm plurium coníeufum.s

tolli;remitti,aut renuntiari poffe, Hzc fi velit Opponensetiam

dn

de Pacificatoria conftitutione dici poffc caufz fuz plurimüm.

óbeft Sinnolit;fateri cogitur, C

n

-

zíarcam capïitula.tion.f:m.i fru-

"

te

ftràà feaddu&tam fuiffe.

I

entalibus ä&'&rtuþ ,? 1d

-** Deniquequodde lcgibus fundam

fl

re&é (c habet, quod omnesleges fundamentales per modum.s

a[lei

pa

&i;contra&us;ant tranfaGionis con(titutafint : Nam ea ra-

Clm

tioneftabilitatem acquirunt.vt

Cafaris, (eu fupremi Principis

at

I

arbitratu,ne quidem fecundüm poteflatis plenitudinem tolli

[

poffint ficutictiam di&um fuit in libro de Pacis compofitione

L1

q.25.inGne, edit.2. Numautemadlegum fundamentalium.s

L

conftitutionem necefle (itomnes confentire,ita vt ij qui non.,

p

confentiant, fed contradicunt;iisobligarinon potliat, ad hoc

l]

teob-

n

vna generalis rcfp?nfio dari non poteíl; fed pro diuerfita

ie&to-

PRoTEsTATIO ArirFENSA:,;

Itipes

ie&orum di(tinguendum.Si enimlexaliqua fundamentalis fta-

g (

tuatur circa materiam iuris publici ipforum ftatuentium &

teltà-

pacifcentium poteftati (übicctam, tunc non omnium confen-

4 YO-

fus rcquiritur,fed tantüm partis maioris vnà cum Principisac-

lipe

ceptatione acpromiffione.Sinautemlexfun damentalis vería-

||e.2t.

turcirca materiam iuris fingnlorum, & non fubiedtam libera

TT

poteftati ftatuentium ac pacifcentium, tunc omnium confen-

bt

fus requirituradhoc. vtomnesác finguli obligentur... Ettalis.

at

lexfundamentalis eft Pacificatoria conítitutio , prout ex fuprà

s arli.

yis , &

di&is patet, & exlibro de Pac

t

edit pun 2 probat 1.

€ R;ligiojnis q.67. ,,I..Cdit.'?c q 78.2,

US, con«

quu

ALTERAQ/VJEST.IOQ

Unt V-

"Utrum per Ottonti Cardinalis proteflationem An-

jpit-

m gultana Ecclefía libera ftt ab oblzg;ttione articulo-

,gfxiïx-

a

..

TT

rum Pacist Religionis,quatenus etus Ec-

E

i p-f-

— elefiafficiriuribus derogare po[fant.

um

' Pöüca,quam Opponens priorem quzftionem, quam fun-

gïiam

damentalem ipfe vocat, Num Pax Religionis tranfadio fit,an.,

numa

Impcrialis con(titutio,pertra&auit; tranfitum inde facit adal-

p Ít

teram quzftionem,ita differens:

ua omnia ideo aliquamtb fufos rratlata funt

quiain hac quæ)?iahe T

lf;ld

féllicet Pax Religionis conflitutio.[aptlio G difpafitio Imperialis fit metne; fuperius

dum»

- allegata Epifcopalisproteffationts ( vigorecuims attentatum fuit ,vt Auguflani

Ciues Euangelici ab exercitij Auguflama Confe[tiontstemparis diuturnitate,atq,

e2 [*

vltraannos centum confirmata poffefione derurbarentur ) fundamentum niti,

ncips

puvsquofublato fuopte nuts cadat oportet quod il [uperflrutlum efl : Cum prote-

" fgll

bt

flatiocontva leges Ó conflitutiones faGa uslimajit spomenti , textus in L, Papt-

itiont

niamun ff.de publ.invem a& gloff Bart.& alij inl.alimenta,C.de negotits effas. Ra

]uf

tioefl Quiaproteflationeuin bis duntaxat operantur , qua dependent à voluntate

jnore

proteflantis propria,Bartol.im l.on folura,S.smerte. ff. de noni oper.nuntiat, C in

l. Nefenniws ff.de negot.geffis:Et omnes ita notave in diéle $ morte yteflatur'Bur.

;jnoc

l172 19.vol.2.Teber.Decian.ref.33.n.7 'Sol.t.

(£0u*

H

fktmaä

D

3

iO

28

"

OrTrowNtits CaRDINALIS&Kc

RESPONSIO

fiorum

temol

Inptimis retorquemus argumentum. Opponens fuzop-

Dattot

Qioni

pugnationis fundamentum pofüit,quód PaxReligionis non fit

nudatranfa&io,fed Imperialis conftitutio:Id autem à Dilinga-

C$co

&is$nunquam negatum, fed claris verbis atïirmatum fuit: Ergo

dinal

jadep

«aífa & irrita eftomnis eiusoppugnatio.

Mirum profe&ó eft.quod fententiam Au&torum, Pacis Com-

petijd

&con

pofttionis, clariffimis verbis patfim in vtraq; editione expreffam,

diffimulare,imó peruertereaufüs fuerit Opponens : Cap. 5. q.

Comir

A $-fol. 1 11.edit. r.D£cirur: Licet Pax Religionis primeua [ua matura ae

Wott

Jnbflantia ,federis [eu tran[sclionis naturam babeat , tamen accefforio,

frgt

pa/t'guam CaJarea aucforttate apprabata, é Receffüi inferta eff legis pubii-

ditad

often

e& vrgorem obtinere inter eos qui in trap[atHionem confenferunz.Et edit.

2.€ad.q.2 5.fol.12 $. in 2. refp. vbiclariffimé res tota explicata.,

fübie|

rcpentur,quod tranfactio fiue fadus imter partes ( videl. Ordines v-

Vtote

triufque Religionis)/zitwm.off obieifum fautfionu ffue leau Imptria-

gari

li, áque ip/a ( fan&io Imperialis de Pace Religionis)zzzrzzfecó, &

Card

Jibflantialiter dependet:adeh vt fene fadeve ferri , aut originem fumnere

l

ao potuerit,podca quag, defenere deberet f fadus corrueret.

OPPQ

Sed neque in]. Papinianus, que eft r6. f£. de publicianas

ao

in rem a&ione, id habetur , neque Gloff. aut Bartolus

p

docent inl.alimenta.11. C.de negot.geftis, quod Proreffatiocon-

pofi

tra leges Ó conflitutiones faGla,nullius tt momenti, Quin imó prote-

diQ

ftatio contra legem, qua aliquis inuitus obligari non poteft

hum

plurimum momenti habet.

Sed quod inlocis fuprà allegatis

hi i

traditur id eft, quód proteffatio , ne quis id faciat, qtma' lfacere tenetur,

quiy

non tmopedit acfum geri.. Itemysproteffationon adiuuat in ia quaqua ex

inde

lege f'acere obligatus efl , icuti tradit Abb.Panormit.c.2. n. 27. de»

tht

libelli obligatione,quód prore/fario non adiunat n i5 qua [umt ex le-

Que

£^ ablzgmonf Verüm Cardinalis Otto nullaomnino lege obli-

Ctcit

gatus erat ad Ecclefias f(ibicommiffas,earumque iura Luthera-

nis rchnqucnda acdeferenda; ;neque vel Cxfar, vel Rex Roma-

i

norum,

PaortsTAT 16 DEFENSA.

29

norum,alijue Principes psätüemnt*,ac*-vel uerunt conttadicen-

tem obligare, vt ouesfibià Chrifto Domino fummo Ecclefiz

Paftore commiffas defereret , earümque defenfioni acjuri(di-

t0p-

&ioni (uz renuntiaret, ficuti fusé often(um fuit in libro de Pa-

on(it

cis compofit.q.67.edit. 1.&q.7 8.edit.2.Igitur proteftatioCar-

gt«

Eno

dinalisfa&ta fuitin ijsrebus,que officij eius erant; & liberz atq;

iudependentià Ccfare, RegeRománorum , & OrdinibusIm-

Com

perij difpofitioni commiffa:Ideod; valida fuit proteftatio eius;

&cconferuatiuajuris dudum acquifiti, fecundüum dodrinams

fi&m,

&

communiterreceptam apud Bartachinumin repertorio ; ver,

CITO

proteftatioin princ. Tufchum eod. ver. concl.938. nu. 3 1. &

feqq.Quod ca proteftatio maximéoperatur,& valet, queten-

fíri

ditadjuris fibiliberé competentis conferuationem: Atqui, vt

ulli-

'edits

oftenfüm eft, jura& bona Ecclefiarum Auguftanz Dioeccefis

fubie&a erantliberz adminiftrationi Ottonis Cardinalis, ita.;

at

AL

vtpreter,autcontraeius voluntatem,auferri,aut eifdem dero-

u;mfa-

gatri fecundüm leges poffibile non fuerit :

Ergo p-rot;&;;io

Cardinalis vtilis, & efficax fuit. -

VM

g, d

mitrt

, - idquoq; praterirenon poffumus, nimis falfum effe , quod

Opponens dicere aufus fuit , Ciues Lutheranos Augufte vltra

rE

annoscentum in exercitij Augaftanz Cófe(fionis poffeffione

permanfiffe: Nam (vt tacei,nullamjuridica, & proprié dicdtam

tolus

u-

pofteffioné in hocgenere ipfis cópetere poffe) oftenditur,hoc.

di&um fal(üm effe: l. Quia Auguftana Confeffio nondum an-

toté-

yel

numcentefimum compleuit; cüm Ánno 1530. meníelIunioà

PhilippoMelanchthonefeftinanter compilata &àPrincipibus

gatis

quibuídam, atquc duabus Imperialibus ciuitatibus (quibus de

jf

indequatuor aliz accefferunt, inter quastamén Auguíta non

rgimc

erat, Cz(íariCarolo V.oblatafuerit die 2 $.eiufdem menfis.Ita-

] "[

712

que verum effenon poteft, quod Auguftang Confeffionis ex-

ercitium Auguf(tz vltra centum annos viguetit.

obl

H

Conftat expublicis a&tis,& authenticisliteris, quod

ho

m1545;

0nà

esma diàum annum 1 5 3 o. & poítca vfque ad annu

rüff

Sacra-

30

OrTomuis CARDINAEI"?SES

e

Sacrámentariorum & Zvvinglij hzrefis in '*p'ubli&ö exercitio

Ecieí

Auguftzfuerit cuiusrei teftes nobisfüntM. Michael, Martinus

tinil

Buzerus; V Volffzangus Mufculus,Sixtus Betuleius, quietiam

fplíc

Ícholis apud S. Annam prefuit , omnes eo tempore notorij

ligion

Zx vinglio addidi Miniftri,&iconoclaftz. Tamet(i vero negari

ffituti

non poffit vnà cum Zvvinglianis,etiam AuguftanzConfe(lio-

XcH

nis.Miniftros Augufte aliquamdiu przdicaffe , tamen ij non.

thr

diutoleráti fuerunt,fed ab i pfometMagiftratu amotiscüm vel-

|

lent vniformemintota ciuitate Fidei doctrinam , & ceremo-

tüdit:

miny

nias vigere,videl. Sacramentariorum,;feu Z vvinglianorum, fi-

omne

cuti exliteris duorum Lutheranorum Ptzdicantium , ad:Se:

st

natum VrbisAuguf(tanz fcriptis ; qui ob eam ipíam caufam.s

fione,

Vrbeexcederedebuerunt, luculentiffimé oftc

nor literarum eft iíte:

"

ndi'poþcü. Tc-

Yeon

fe(lu

* Cirfidiía ; Erfam/QBefi e/äe Biztm*aeiicbx Spetzeniägir-bmm it.m*-

h* bofft/ e$ tvereong ein enoticoer 6fdbieb worben mitfampr bem

Otto

2:

Suatembetaet / foabet (ofdoes-ni

*

dotéc(doefenift/ erforbert íc Jio»

tburfftenferSad) fürgubringen.

Cnte:

Qum Crfter/ nad) oem vít jegtDerfommtmen feinb / faben wit G G.

ho

burd) & drifft anjaíat/tvie tofe a(f vergangenensX eíd)staa/enfer?Defanote

Fe

M,

fiié getfanfaben/ mitbem Gfrift(id)en Gourfürften vonn Gadfen/enbet

d

*

anberm Sürften onb Gitürten/ onb tvo.cud) fo(dyer G bvifttidoen Pefanbmug

sjnnfaltaecficl/vnb vít E G S.B.bargi rauglidytoetenmeten toi toillig eud)

lati

|

Qu

iubienen nad) ber Onao GD 2cgvng mitgerbailt/ voabernid)t/meren toit

tvillia absuftcben/ vn» vn$ bíntoeg sutfun. 2(uff (ofdoeg baben wir XMnrmort

htm

etipfatiaen butd) ben Crfamen enb QBeifen- S)eren AntonizBimmel 29*

bt

getmai(ter / Gortverfenco fbm ein frótíde Qfuffetftebima/tir foften eín 2eít

fatiq atfo ftülftcfen/teann esioer am6cfter angefefben bon ben Grfamen vb

þïdü

lia

GiBeiferi fyerien 9Ouraermaiftee 9ainb 9Carf / af vaB fütobin cinfcllig qe

puetigt/ Xoannein Grf. D. SXarf) wooll fínfüran einfelltae «Drebiaer Daben.

übïg

À

S3ber feíd)eg faben G G. QB. qen Goftnís wb Crrafburs acfdiidft nad)

i

(

fDtebígetn / ob bod) obl aetüft/baf bic(elbe nid)t alcid) mitonél.brenim

lüar

Stadymaf(ocf o Enen /enb body bícfcibe auffacftelt/ prebíaen Laffen/vnnb

lhci

?n8 faffen fdmergeti. uf tveld)en bapben SXeben ennb $faten/ fo teit st

fam

nfo€c,

frtmex; rbrm vnt cemeffen/ fefen tvít/ bag tvir SOr(aub faben. an

qm. eine

lii

PaorzsrATio DRFENSAO

3.

; qitod

Cm.einfelliae otcoiaer tvillfaben/

"

j

nnbanberfttoofin fdoreiót nady (prebi-

accn /bicnidht gleidformig mit png

(ebtcn vom91ad)rmaft G priftiifte cíts.

fquam

ftadrmabí nidor tetll/tvit tool^

icotdiá

arof aetoif 2Enieigen/baf mann(er £breom

C

/

bie Gorttid) it/ auff anberebíte

ten

vannabiciden vonn foldyer onfet £ebt

"

betop-

tvít nídy (ür O

éttííd) jalten ; bad fónnen tv

itnidrtfun/ennb teóleng nícot

:nchgz,

tbimn/bann teír É

ónnen ed nídpr eeranttvortentot Oort: SDarumb vol(en teít -

padiüt

fotd) CBrfaub aetn annefmen ennb faben ennb bem5efebL G Driffi onfers.

$& nen nadifommen/ a erfagt/ too tman cud) nicpt bórt/ foteeid)tvotn fel

i, ib

ber Crtb / vnnb (coütlet ben Oab von bea Gufenau cinec Geicignue bbet

m Di«

(icGotdyem SSefcbtd G briffi müffen tvit nadyfommen/teieteo( mit &iditeve

gen/oietoci( man ong nid)t fóten teill/ fotoít bod) bíc Oótt(idye IBarbeit at«

gugitt,

" cui-

ptebiat faben nb nod) prebíaen. Satimb teoffen twitalfo SBrlaub baben/

ii ft-

band'en G G. OIB. alfet &ieb/ Steunot(daffteng onnb ben en(eem befepeben/:

üm'ht

nb begefren von Jyergen/Oott too(8 &GS.QD.onb eíner gangen Oemeinb

1 :) ,'(M-

etftatten/aud) on& eeracben/moo tvir jetanbt belaibiget betren.- aDer CBattet

allet SBatmfergiafeít o GCG. QB. auff ben QBecg oct QBarfeit fübren

foem 18

i(m,//lz

nb efaltus/XEmen. Spiemit feon €C$.q9.Oort befoblen.-

eltittda

*

n m

É B at

u-

atf

drall d

Queertánige:

$

fagerf-

D. I:OA:;NNES RANA.

w

S TEP HANVS À cu GQI:, As

Satisoftendunthzliterz , qualisnam Aüg.ti&a fu,exgtpo-

udorti

fteaquam à veteriCatholicaFide defecit,videl,à Zvvinglij Mi-,

4j (01-

niftris & Iconoclaftis fedu&ta; cuiusrei, vid. Sacrarumimagi.

, nihi

num deieQdarum, fra&tarum,, facraram zdium dirutarum &c.,

, Cot

multaad hanc víque diem veftigia in eadem vrbé vifuntur. Vt.

zc;a,ufb

proinde ciues iactare fe nonpoffintde ccntcnanaAuguüanæn

Confeflionis continuatàá poffeffione; cium eam ipfimet varijs

ynis L

C05 r

modis violárint toties Religionemintraannoscentum mutá:,

do : Nam abie&a Religione Catholica fa&i (unt Zvvingliani;;

Jjcips

poftca Interimi(ftici, deindeiterum Zvvin

Zg;,,a,?g

,

liani, & Confeffio-.

niflz : denig; Vbiquiftz &c.

E

IIL, Poft

"

32

OftróNis CARDINALIISÉC

"

ITIL

Poft bello Smalcaldico fuperatos Proteftantes;

»

lemnitt

rtieta.

Intcnmläfca do&rina (expulfis, &in Heluetiá abeuntibus Mi-

m,äpstvmghams quife conformare nolebant) ab Eplfco po

D

dodrin

de Átras Auguftz conftituta fuitánno 1548. Q/o tempore,&

aliquotannis fequentibus nullumfeu Lutheranz , feu Zvvin--

tofaeft

f Gatir

glianz Religionis publicumin ciuitate exercitium füiffe, no.

tumeit ex Chronicis,actis pubticis; &?t«nanfa&ænc inter Otto-

tur : F

!

xïem Cärd inalem; &**Auou&anam ciuit tem öodcm anno48.

fetiüsty

celcbrata Etenim Intcumxfhca do&rina, fccundüm omnem

Ipii pto

fübítantiam fuam , Cathohcæüdezconfcngtanäaaat quippe.

Mic qu

cümab xplïo Carolo Cz(areV. Nouatotibus, feu ijs quiinRom.

UW

Imperioà veteri Catholica Religione defecerant; interim v£«

Itcepti

quead generalis Concilij deciüonem data, & obferuari maa-

(cnoti.

dàta fuerit. Quamobreni Interimiftici Miniftri veri facerdotes

Dun, .

effe debebant,atq; Epifcopali iuri(dictioni, (altem in Ecclefia-

Düfm,2

fticis rebus , fübie&ti, & parentes; ficuti & literzeorum often-

düm, w

düt,in quibus oleum facrum,& chrifmadáb Epi(copo Augüfta-

405,1n

no petierant; inueftituram ad begefïem, ordinationes & man-

debata

data circa [Interimifticz doGrinz exercitiaacceperant. Sed &

Que v

alias Ecclefiz ceremonias obferuabant;preterquam quód po-

imCo

ulo SS. Euchatiftiz (acramentum (uüb fpecie vtraque przbe-

1 CT

ren£,& córiügio,fiánte fafcéptum facerdotium contraxcrant,

It .

hbcre vterentur.

Tut;Aq

! 'Obiter híc obféruanduiii; ;Quod non paucz Impcru ciui-

COntraq

tates do&ttinam Intérimifticam víq: adannum r;;s. imóetid

&t conf

diutius retinuerint ; reie&o penitus Auguítane Confeffionis*

lfl

cxgrcmo. Itad; hz crmtates ImperijP acc&lxberratcachgroms

U

früi nen debent;

Ntte

hi

äïa*d)bcm abcrin vrfen.

prout cö*i*hguur checcffu Anni 1555. 5i

abenm

- 9 2 LlcctAnnoxgsz Auguftæ,abohta xtcn-mæ[hca

fansfa&n

do&rina, Miriftri, quos füperioribus annis pulfos diximus , ex

Hcluetia reuocati, atq; poftliminio reftituti fueriut, ope Au-

gumnæ Confclioniadhzrentium Prmaipum , taten necipfi

Á

á

Và den

Miniftri

PnaotTrsTATi5 DrErEMSA.

:33

ffent

JMMiniftri , neccines &aguüaæaäwmg!wmfaw., :

Juribus

0, abf-

xwaæmääweunæntiabüxmm animum indüxerunt: ÁAdco

Untatt

quidem , vtobhancipíam cáufam M. Georgius Melhorn Lu-

theranus Przdieans,quod Zvvinglianis Mini(tris fe conforma-

riifitit

rc nollet;ciuitate pulfus faerit,prout ipfemet teftatur in literis

WQ*

Wralva h

Rauensburgiad Min

m Auguftanz cinitatis Anno 1 $5 $.

PNPWM

die 6. Augu(ti fcriptis. Exhis itaque apparet, falfumefic , quod

j Camert

Opponens fcrip(itde g

bofle(lione exercitij Auguftanz Confef-

TLTA

fionis,|centum &ampliüsannis Augu&æ continuata,

gGfarca

Et fic plené fatisfadtum eft primz Opponentis obie&ioni:

j "a

Accedimus nunc: ad alteram. Pofitover?, fed non conce]fo , quód Pax Re-

mDitt

ligionis lex & eonþttgt:almpertalu non fit , [ed merumpatium . coutratiu , [en

iromin

tran[aklio;nibilominus produtla ca proteffatione , propter vatioues qua bic eon-

eurrunt nibiloperaripo[fet contra Augu/lame Con jeji:onu exercitium , [ed m/ïr,-

jt; Go

jaui p

ma,G irrita effet.Quamuts emim fatlum a maiori parte Collegy vel Vuiuerfitatis,

T l

$n praiudicium [r ngulornm non tentat nifromnes con[entiant, Petr Dnen.reg.227

jn prin.attamen id non procedit in Vyiuer[itate babente poteflatem leges conden-

di, Duen.d.reg.197.linit.2..3.Sic etiamuon procedit ,quando fa&xma maievi

p^rte concerneret pxlrl:cam vtilitatem.Idem Duen.ditl-veg.297 in q.limit. M-*.

AMartin.Nigrintratt. de proteflat verb "denuntiationemn.35,

RESPONSIO.

Roma

Inprimis errat Opponensetiam in hoe$.quando a.;t,Au-

0155j

&0::8 libri Pacis compofitionis in ea fententia efle, quod Pax

icmAl

Religionis mera & nuda tranfaüio fit, & conftitutionis Impc-

rialisformamnon habeat Ad argumenti veró obicctionemis.

1 ïum:

A[chluo

dicitur; Effe receptam apud DD.regulam , fi cutupfcmch&fö'-,

,,[.6113

que fatetur,quód maior pars C ollegij difponerenon potcffm..

preiudicium (ingulorum,nifi ij confentiant, Verüm ab hacre- '

nt,abca

gula excipi folet ; Si pars maior Collegij , feu Vniuerfitatis,

quamuis aliis contradxccnnbus,dxfpoaat &elftatuat cum prz-

lf:äwn

cmn e

iudicio fingnlorum ob publicam vtilitatem;atque. Collegium

ius habeat flatuendi feu legem condendi; Exemplum huius rci

mp^? j

equ

[l

habemus in tributis,colle&is faciendisexpatrimoniis ingulo-

m 0*

vaüeæuþäämaþtmpubhcam vnhtatem,ac neceffitatem

j

] [cm

2

Magt-—

44

TTONIS CARDINALIS &c.

;Magift mms decernere pote(t,etiam quibüfdamcon trádiceriti-

ceífot.

Teirrit

'bus,dü

10do pars maior eorum;,quiadlegis;aut ftatuti vigo-

r:em con(entire debent,confenfum dederint, proutfuséex pli-

tation

[cient

-éatum fuit in allegata quzít.67.edit. 1.q.7 8.edit.3. ÓbieQt. $; V-

'bietiam oftenfum , ea qu& detributis contra Turcam V. G ex

Cisay

"Cafaris & partismaioris Ordinum confeníà, contra quorun-

Yra):

.dam voluntaterh imperandis,recté dicuntur,transferti nom.,

lcali

poffead caufam Cardinalis:Eanrmaximéób caufam;quod iura

lt eit

|

Ecclefiz Auguftanz,& fpiritüalisiurifdi&ioin perfonas res, &

ptofe

.dogmata dicecefis,non fuerit fubie&ta difpofitioni Cafaris, Re-

tione

gisRomanorum aliortimqueOrdinum. . Quod di&um,licet

p

Opponensà peruerfis & paciinimicis hominibus proficifci di-

Apo.

cat,tamen & olim;datequamLutheraniin mundum venerünt,

conf

lefii

& nunc apud Catholicos Cæfe'ms; Reges, Ducï:s; ac Do mlnos

pro indubitato habetur.

fes &

Accedimus nunca

dtertiam *Oppþnehtis bbic&io nemi,

*umï

qua fic fe habet:Preterea ditladomini Cardinalis proteflatio potizs ad con-

AIit;c

felendsmim concientie .quam ad turbas Principibus depace Religionis face[fendas

faBa videtur , ficuti llluflviftima ipfius Celfitudims verba declaratoria, quibus in

*

"Apologia fna vtitur,tefLatum faciunt quod Confeffionem Ó declarationem [(uam,

Tnus

n

necefitate C* con[cientia fic iubentibuscitra praiudicium alterim fecerit:atq, ni-

bilominusin con[lante coucordia G'pace erga quafeunque pev[éueraturam.Quod

E

Wi

W

ipfum ein[dem Legatus quoque in literis Vlma ad ipfius Celfitud

z.

nem fab datoio.

.'1

Ia

Nonembris e/Anno 1 63.deflinatis innmeve-volnit bifce verbis: Veflra illufiviftima

-Celfitudinis "Proteflationem bic(in Connentu Sueuici Circuli)exprefsts C pre[cri-

Qu

ptis verbis repetij,eo adieéto.Cim diéla proteflatio hatlenms nenrini damno[a fue-

lat;

rit,etiamin poflerum [peravi, quod nemini graums aut molefla futura fit yatq; ità

bus

(videl

"

&b bac declaratione nemini cam prote[lationem grauem., fd-elänqle m

du

| f().feittff'?ftd pretefia ï;g)?ikiuroto?ollo inferta fuit.

3

f

5

3

RESPONSI o.

Qu

Vk

Hacobie&io aperté friuolaeft. Satisenim conftat , di-

Xl

ftinguendumeffe inter caufam impellentem,&caufam obiedi-

uam,aeprapm fïnäkem ; ExempucaufaPW

ceífor

s

ProTEzsTATIO DEFENSA

355

licetti-

cefforalienationem fecit V.G.decimarum elerrcähaääïïþfo iu-

tivigo.

reirritam aQionem ad repetendas de

^

r

cimasinftitüit; foliim ea»

& fecündàm con-

tenyli-

ratione motus;quia id ex officij obligatione ;

/

(s V-

fcientiz di&tamen,fibiincumbe

reárbitraturs cum alioquin pa-

cisamans fit eamqduemaximé conferuatam effe

cüpiat. Dehoc

vt decimz rnà-

juorut-

Przlatoinepté aliquis dicet

et;éutnon petere,

f ho

léalienatz (ibireftitüanturxI

mo veroidmaximépétit;eüm lic

jodiura

fit eius principalis & proprié fi

nalis intentio m cet . ad' eam.»

(cientiz di&amine, & obliga-

st

profequendam motus fit ex con

'tione.Eodem

modo Cardinalis Otto. þmp.tc;r—,oï?lïgätionef "

m icet

aftoralisofficij & iuaamentumgeminum quod Sedi Romane

xcifci di-

Apoítolicz praftiterat , obligatum (e cffcexiftimauit , vt pro

veruat,

conferuatione iurium Ecclefiz fuz proteftaretur, eaque fibi il-

mminqs

]1z(a & inuiolata conferuaret,quoad dogm ata,iurifdidtionem.s

res & perfonas. Nemo profeaó hinc inferre poteft, quod iuri-

.thW»

'um Ecclefi2 conferaationem illzfam permanere non intendc-

iil tif-

tit;cüm hoc ipfum expretfis verbisin prbte&ationc fre'qugtc;

;

repetita dicatur.

fagqgcndm

aedwcsis a ii RB o s a

Práéterea obie&tion

T fmf'

mus, Ipfemetenim fatetur,quód Cardinalis Otto , coram Im.

à

fi[jdff; Jl«

W.

j Ordinibusaduerfusdrticülos PacisReligi

s proteftatus

'm.Qn

à

atume (feéxifti-

$

fuerit,quiaad hoc di&ante confcientia fe obli

"ID

marit::d quidem veriffimum eft atqui manjfc(tó inde fequitur,

Mgþä&?]&

quód pertalem proteftationem,iura omnia Ecclefic (uz inuio-

d-

nnüfüf"'

ata conferuare intenderit Cardinalis, adeó; vtnonobftanti-

NU

busiisarticulis Pacisiurifdi&ionem Ecclefiafticam inomnias

ff

"füg Dioécefis loca,bona,& perfonas illz(am retineret.ficutiip-

fi deiure competebat, & ab Apoftolica Sede comiffum erat. Si-

quidem hoc ipfüm,& non aliud con(cientia ipfi di&tabat,quod

videl.affumptum munus paftorale, & przftitum iuramentumes

cxigeret, vt di&ta Ecclefia fuz iura, & commiffas perfonas non

uti d;

perderet;aut d

ugbie 3

erclinqueret red.om—gimod& prot»cgeyr-ct: & con-

æmarct

j

W&tä-

L.

E

3

Ve-

*

: ccffof

36

| .OrTonui s C..As DINALIS a&g

" Veruntamen eain re re&é lo

quutus e(t Opponens ; qüód

8f

Cardinalis noluerit,

prote(tationem fuam tédere i& cuiufquam

u

preiudicium,damnum,aut moleftiam;fed pacem & concordià

gt

«um omnibus conferuare paratum effe,

Noffcautem debet op-

ttttt

ttit td

ponens quodisgrauare, aut moleftiam

iaferre non cenfetur,

ff

quiiure füo vtitur,aut ius íüaum conferu

ari vult:

Neque paci,ing—

I

ámicus fit,qui petit id;quod iure fibidebetur,

?

f u

.^ Quarta obiedio ita fonat: Repira fefe habere.fiub

4

.

Fquen;ia; äm..

hu

turna€ plus quam [epts.

tgenariaobferuantia teflatum reddi

tifiquidem Domi-

[ic&ott

gi Epifcopi Augu[tani cinibusEnangelicis( Lutberanis Jeius v

vbisanibilvnquam,

gv

fsieuti neq, aliis in ipforum dieceft exiflentibus Imperi Statibus , àtempore confli-

yriot

3Hta pacit,quoad publicum Augnflana Con feffionis exercitium , fab pratextu fa-

tundu

piua memorata proteflatiomsnegotij face[feve,eidem incommodare, aut Ciues boc

Mthgg

nomine uelextra;uelintra iudicium granare conati f'antiquamuss non ravo,ma-

ts

Ximé verbe/Mnno 1583. C iy8q.in turba ob Calendarium obortte , occaftonem vei

lt 95

gergndæ' opportuzam babnuiffent. Obferuantiaenim diuturnao

mnium legum.flas

Üuum ( vltima-

nb

tMtoyum ordinationnm conflitutionum.di "ofitionum » contra

rHm voluntatum,optimus eff isterpres,

imo Dux & Regina. Et quotie(Ccunque du

Bitatnr devebus anté atlisin aualibet

materia,dubitatio illa fóler vemoueri ab a

i

ibus [ubfecntis quiaattus fequens declarat v

oluntatem pracedentem, vt rnfinis

neprobat lofeph.Ludou,commun.concl. zi per

tot. Alderan, MajfGard.intratl.de

Aeneraliflasutorum intevpr.concl.2.2.129, 8* /feq4. Dominus Martin, Mager Se«

renifi. edrchiducis Leopoldi &c.. Confiliarima

Ad...

(Sp$. x

&

aa;gtig ATTHALA CAp 16 1072. 180

in :legamiþimo tratlatu þoï 9'53

í

$

RESPÓ NSIO

Lutherani ad retinendam dorinam Fidei fue du&um..

Cz(areis edi&is damnatam, & retinendas Ecclefias quas con-

R('aqu,

Nilrs

traomniaiuraper vim Ecclefiafticis Pralatisabítulerunt, nihil

N de

prorfüus afferre poffuntprater Pacificatoriam Religionis Con-

mulm

ftitutionem , in quatalia malé y(urpataipfisconcordiz caufa.,

Ptoin,

permittidebeant.Siitaque hocfundamentum,quo omnis Lu-

,

theranorum exeeptio atque defen(io aduerfus Catholicos ni-

x

H

s

s

&

Corf;

iodis

ti debet

- ;

; de(truatur ; videl, in Religionis Pace non cflc ipfis

doN

p

Ro

E

D t V.O ocr N N ao

Pofle,.

V

CProTisriTlOo DÉKENSA

£

"

$

3

T

TCItio

Eccleíias poft ttanfa&ione

m

LilUs

i Paffauicam;aut qua poft eandeti

tran(a&ioné occupata erant,retinendi: Velfi oftédatur,veluti

etiam

zeplicando aduerfus exceptionem Lutheranorum,ex PaceRe?

ototij

ligionis defumptá, quód a&or feu petitor ea Pacificatoria Có2

negari

ftitutione nonligetur,qhiain eam non cófen

"

L

3

fi

X

It;

,fed **caäïir;ad»i-

ch(ïxo-

m

xit:His duobus modis,velaltetos eorü exclufa exc Q,IP" N

theranorü , nullü prorfusjus habentfeu fcriptum , feu cänüää

nvel.

tudinarium, ncq; vllà defenfionem quáallegate poffint; quo-

fa.

minus rcítituere teneantur : Siquidem hoc ipío quód leges

Im, l,

omnes diuinz, Ecclefiaftica, & Cafarez ciufmodi fpoliatoti-

dSe.

TTE

bus repugnant;ideóq;in mala fide perseuerant; fed nec potfet?

fionem juridicam Ecclefiafticorum jurium,quoram ipfi quip-

ic TC*

pe omnesLaici;incapaces fünt,haberepoilunt hocipfo mahi-

feflum cft, inquam, nullam conífüetudinem juris, aut legitim&

priícriptionem aut defenfionem ipfis patrocinari poffe,,

1

o

Porró , cur Epifcopi Aüguftani poft obitum Cardinalis

praci

Ortonis,proteflationem nunquam repetiueriat, caufzfüffici-

n dv

entes allatz funt in libro de Pacis compofitione , ad quas re-

fow.

fpondere debuiffetOpponens:

tria proteftatio femel facta, fi

fantte

percamjus conferuatüm fit,repetinon debet;dummodo quis

d

atctum contrarium protcftationi honexerceat , ita vt à prote-

atud

ftatione precedente tecedere,eiquerenuntiarevideatur. At-

jj

tttteít

qui Ottonis Cardinalis proteftatio tendebat adconíeruatio-

vtl

nemjurium Ecclefiz (uz Auguftane dudum acquifitorum; Et

ir

;»pifcopi Ottonis Succeffores nunquam exercucrunta&tum s

(Qut

prote(tationi contrarium. Qüod vero tacucrint, & cx prote-

ao

Häïä;äc caufas füasaduerfu

s Lutheranos non defenderint, ra-

li

tio in promptu eft, quia talis f(emper temporum ftatusfuit, vt

Wm-

Epifcopi ca

re nihil profeciffent , fed Ecclefiam ac dioecefin..

1 ndd,

fuam & clerüm vaiuerfüm maiori Aduerfariorum odio , atq;

puitl

t

incurGionibus expofuiffent. Denique,tametfi pon

amus, quod

2111

tamen verüm non eít, Epifcopos juribus Ecclefia

I

1im fuarum

æ(fälïf

U ]

j

4

I

s conferua-

acämrius,& per prq;ffta*cïbnæ*m Cätdï;iali

tis

j t

j

OrTrON1s CARDINALLIS.&C.

Minilh

tQis renuntiare voluiffe ,id tamen efficere non potuiffento:

anteaà

Cüm notumfit , quód Przlatus juri Ecclefiz acquifito, ab

q

quider

ie neceflitatis caufa;alij(que canonicis rcquifitis/, rþcmi.x-xtim*cï

theria

non pofhit. -

L]

Quinta Opponenti

s obiectio : Porrà fapius allegata profq/?igia,

It ol

»«4,4 Rom. Rege Ferdimando,neq,vllo alie Imperi] Statu acceptata G approbata,

Nauen

mnlto minus Rece[fui aut pacificatoria Con[litutioni in[erta fuit ; & propterea

dieé./

nsillum valorem sbtinuit : Prosut non folum A[feffor quidam Imperialis Camera

Üppot

Spirenfis,Catbolica Religioni additlusapud Gylmannum]l.z. decis Camer, 56.n.

2. G* 8. interminis terminantibus , vt loquuntu, concludit , [éd etiam Ca[area

. nïs,u

E

v aieflas, Inuittiffims nofler Imperator Ferdinandu. II. ïpjämet , in fapra al-

legato nnper publicato Editlointer alia argumentatur ; Czm allegatum Decre-

A&

t

35

?

m Pa

cj "Religiouzs infertum non fit , fed ei potizs aduerfetur G repugnet;

Áiimi]

zeq, Cam

era vnquam infinuatum , aut fécundim illud iudicatum , multominus

tranai

,

vfu receptum fuerit ; [ed ne3, con[en[usveliquorum Statuum acce[ferit , Cum»

aci Religionis deroget ; quod in ipfapacificatoria Conflitutione fub granipona

Ia in

probibitum fuit Qb bac , decretum illud nullius valori effe po[fe.. Quaomniafi-

hordud

mili módo ad Cardinalis protefiationem re&é accommodantur , nulliuumomenti

p

*

r

atque valeris eam.effe po[fe.

iJDHmI

at

RESPONSIO

.Kfafdïtj;!«

-

lhp*rimis Proteftatio Cardihafis O,ttonivs à Re»gc' Rgin,a'-.

h

3

norum & [Imperij OrdinibusAugu(tz inComitijs Anno 15 $ 5..

'&a

itS

mAu-

accepta fuit,eo ipfo quoód non reie&ta;fed om nibus falte

guftaüe Confe(fioni adharentibus Principibus exemplum s

tialisf

proteftationis traditum, originaleautem inImperiali Archiu )

dicitur

vfquead hanc diem aífferuatum. ,;Profcöfþcx fa&oifto,ífeuad-

Qie fate

nmiffioneprote(tationis manifeftéc olligitür confenfustacitus

D.

quizquiualere debet confenfui expreffo ; Praíertim in.

tali ca-

glüa u

u,cümij coram quibus, & contraquos proteftatio fit,ficon-

6

Qu

fcägit*c nollent, palàm co»ntr,afdiccrg,fgy;gontra prote(tari de-

lüdicio

bcrént jüxtaca que docet Felinusin c-nofie,de prz(umpr. Sed

lus habc

nec vllo miodo credib ilee ft,q uodO gt-: 3 Cardinali sgm feq

uenti-

àDemi

bus ploribus Comitijs aufus fuilfer protellationem fuam fos

n d,

PanoTrrsTATI1O DxzrENsA.

39

ante

lemniter repetere , fieam vel Cafar, vel Ordme»s*lmperu pro

w M

reicéta, & improbatahabuiffent. -

- Deinde confidcranda eftegregia & communiter traditá

iÍcono

yore X

do&ripa; Difcrimen cffeinter proteftationem quzalterione-

Tyvit

rofaeft, feu alteriusjuri preiudicans : Eaenim non valet , ni-

fe, 00

fi &atin ptefentia partis , &'abeaacceptetur. , íeu approbe-

tur : Etinterproteftationem;quzonero(à non eft., feu iuriale

FOtto

104

teriusnon derogans; folümiinftitutaad conferuationemjuris

ipfi proteftanti competentis : Hzcadeó non requirit , vt alij

ynoem

erga quos proteftatiofit,in eam confentiant,autacceptent, vf

quprt

etiam inabfentia eorum €oram teftibus fieri poflic. Hac efl

n Non.

m vl

xccepufïïma do&rina BartoliinLl nonfolum $. morte,n.1 5.ff.

n

denouioperisnuntiat. Abb.in c.Cumana;num. $. ibid. Imola

num.5.deeled. Cardinal. Tüfch. ver. proteítatio, concl. 945.

[dotc$

«clefia

num.21. Conftantij Roaem dcptorcüauoneg Tertió viden:

dum, num. 5 1. Sasbouti de regulisjuris , vér. proteftatio; regi

.olen

405.infine. Proteftatioautem Ottonis Cardinalis folüm tens

;ugü['m

debatad coníeruationém jurium füorum,& Ecclefiarum: Ne-

&uman

$ed &

que vlli hominum onerofa fuit , feu alterius juri preiudicans;

cüm Confeffioni Auguftanz Status Ecclefias & bona Ecclefi-

od po*

.ptat

aftica contraomniajuraoccupárint , & eo tempore detinue-

rint. Ergo opusnon fuiffet, vteaacceptaretur,vela pprobare—

tur; Adeó, vtetiaminabfentia Ordinum Iuiperij, velijsaperté

contradicentibus, fieri debuiffet:

uandoquidem nemo indi--

r ao

get confenfüalterius in eare, quz juríacpoteftati fuz iam füb--

imo etià

(fjoni

dn:a e&t, atqueinuitoaufferrinon poteft.

^Quod vero ait Opponens; Cardinalis proteftatlonem,n

hglonü

ReceffmAtmn 155 5.infertamnon fuiffe ; &idco proinfirma.

y A

ii!'

habendamshzc eius obiectio nimisinfirmaeft. Cümabund&

)7

r;miülca

fatisfa&um fuerit mtcntmmCardmahs,quan do eius protefta-«

tio inpublico deputatorum Prmc:pum & chatmum Con-

us ?

TU

uentu tradita , & acceptata , in Actis Imperij publicisanno-

tata, denlqucm Imperi H'äancellana pofita, & feruata fuic;

j n« 195

r

Notif-

Mm;&n

40

Orroxrs CanDINALIS &6

Notiffimum enimeft apud lureconfultos , quod publica eíuf-

trgts

modi a&a pleniffimam fidem, imó notorium juris efficiant,

teitunt

D.in c.cüm olim 24:de verbot.fignific.& inl,vlt. C. dereíu-

dicata, vbiImpp.Honorius & Theodofius: Gofla, qua funt tranf-

T.

lata in publica monuxenta , babere volumus perpetuam firmitatem, Fe-

toiamt

lin. c.inter num. 1 0; dereiudicata, Maícardus vol. 2. probat.

expeta

Celar]

concl. 1106. num. 13. Quamobrem etiam in Circuli Sueuici

Conuentu Anno 1562, ciim exmandato Ottonis Cardinalis,

POTP

eteiu(di

Commiffarij eius proteítationem aduerfusarticulos Pacis Rc-

i'

ligionis (.eo quod conclufis eiufdem Conuentus inferi debe-

hiinfi

bant) verbis expreffis repeterent , inciusreiteftimonium, ac

(xupty

fecuritatemnon petiuerunt, pi

ro

)))))

t.

e€

?

ftationem conclufis inferi:

Em

Mf!/c

Idenim odiofum fuiffet,nectam facilé impetraffent : Sed hoc

tb

folüm petiaerunt; atque obtinuerunt, vt di&a proteftatioin..

&riny

protocollum referretur , prout videre licet in libro de Pacis

$(ttg

Compofitione,cap.r1

gt

edit. 2.

;.i-

qepm edm& q.78.n, 14 & 1 $.

n

(iu)s

]

Nunc porró

| udæamus $ -numD-bmviäd:sv iil&-Gf&ncraii

s

Catholicus , in terminis terminantibus ipfius intentioni af-

frt

hn f

fitat , an vero refiftat. Apud Adrianum Gylmannum lib. z.

l

deci(, Cameral. quaft..5 6, num. 8. fol. 680. ita loquitur. :

*

ii

uod porrà dicitur , prote[Jus (aduer(us Nobilem , qui Epifcopi

[T

juri(di&ioni temporali (ubie&us , infantem more Lutherano

Vty (m

baptizari j uflit )

fubfiflere non po[fé , eb quad Religia x4uguftana ,

f'umd

qua poffant circa illam incidere controuer a, ab épfiu Pontific

i5 G Coctig

Htitgy,

meré Poutificy Cr omnium eius generu iudicum examine excepta fit , per

Wi

Sfátuum declarationes citrn alióa fapó,tum Neoburgi voan.60. Q* dugufle

.l

'Im,wï

annà 66, incau(a Electoris Palatimi faifas. Ad bocrefpandeo , mihil mibi

eonfHare de protefdlationibe illu , ed boc mefcire ex Recefabwe Impers) no-

ihte

bis infinuatis, baf Ynno 48-bic Gourfürften/Gütften/enb gerteine Citónb

t!OneE

aemeintid) (vr baber textus ) betm batniatg afbetait angcfangnen Goncilioau

Scient fidg enbermürffia aemador/enb

beifelben erórtetums suscrontten/onb

| Qojn

&«nte

hn f

aqgelebm bewillígt ob anaenommen /

fid aud) mit ber ap[. ray. bet

m

desf

PROTES$TATIO DEFENSA.

41

ic4elaf:

totqeit ciimüeria ( vt babertextis) vetatidyen Daben./ $. berfalbtu dbó(lcn

fficiant.

teitvnd: Dargu fie fid) 2Ínno r r-abermalg etbotten/ v 4pp

.dere(t

Rece[fu $- 3yietocit fid) bannentmíber(precb(idg. «-— 0 -

AT'CE CX CL5 AW

t trinj-

ldef. ; Quodanno48. Eledores, Principes, & S

hii EU

itm Ee-

eo iamtempore coepto Tridenti Concilio fübiecerunt, eiufque decifionem,

expedlare , atque obtemperare confenferunt, & annuerunt ; Atque cüm,

, probit

i Sueaici

Cefar. Maieffate vnanimes ( vtitextushabet) concordárunt, $. Serfalben

tdinalis

wóllen Q'Bit. Atque ad hocipfüm anino

ex ciufdem anni Receflu $. SOíetveif fid) bann.

*

$ 1. denuó &-dthIcrüm, vti ä'Pllïäfef

le

Dads -

eri debt-

-Cuius promt[sionu , quod ego quidemft /am,pu

Blieit Recefsibus m—'

bis infinuata , nullamvnquamvemt[sionem fibi inuicern fecerunt Status,

n.mmn X

exctpto , bà8 Y nnio 5 7. IBeil nadiactesenfeit berfefoen Qeit vb £abff ( vf

fisiníeri:

babet textu) cin qeietal &friftlid) Gonciliutm nidyt wol angtftellen ennb

- Sedhoc

bantiber toeg eineg Golloquij vot ber 2eitimebr gebraudor tvotbom / fid) bíe

[latioif..

Ctáno für baf mabt (v baber zextm ) etgtid)en ) baf cín Golloquintit atte

) dc Päcls

aeftelit toerben foll/ razo mamente nibilomtnu. interim,aut certà,, (qao;i egó

t Kf

(ciam) non vtrinqueexpre[sà vefoluto priove paGlo,

&

Veruntamen vt vt bocfft quód nb&rk-æltïqum rationt extraiuäifïc;l;-

Gencralig

ger conflaret de proteflationibus illis allezatis ; quia tamem nobis inftnua-

ntíoni l-

Fa non [unt.ntg, per Imperasorem ci Ordines preceptumyvt [eeumdium i-

m Db2

les indicavemu , non video , quomodoillas in expeditiaue bulue,meo iudi-

yquittP»

eió.pveiudicialifsima upplicationu,allegare , vel attendere po[simms ,aut

liïipifco?i

verti aliquid concludere contra Pontifiiam Ecclefiaflicorum iurifdictia-

gem (maximà Epifioporum im proprios fubditos : Cim etiam altàs , quüd

Atb

feeundo locovefpondeo , Proteflationesetufmadi , qua funt ab altera parte

tgü

ä«cät//y

Tantimn,cam vim non babeaut, vtprotellanti nouum iue tribuere pofSinnt;

j

»e dum altcri boc , quod.

(/l

du

fum , auffivri,

772 4& oyioi bomtuum memoria manfrt im.aielg.

j

yli

,

ii

Sifciuiffet Opponens , hunc Domini Ca

m erä&is lo cum.s

.

In

integrum produ&um iri,credibileeft, quod eiusnullam men-

(í eöhmu

tionem feciffet. Nam exinde intelligitur , quod proteftatío,

| QWIW

quzinalioruminiuftumgrauamen , & alieni jurisdero gatio-

(

" u/t

nem t&dit; nullius robozis fit, fi non approbetur, fedrei jciatur:

hu

t

al

u

wzgm

T

P

! ïesfz;;emt Pzotcftantium protcftationes , quas fepéi

n Co-

d

niitijs

OrroNis CARDINALIS&C.

41

cundi

mitijs, reclamantibus Catholicis fecerunt; V. G. fubditis om-

4utett

nibus,etiamin Catholicorum;maximéEcclefiafticorumtetri-

4ccor

torijs. liberum Auguftanz Confeffionis exercitiü permitten:

dumeffe: Cuieorum proteftationi, & declarationi oppofuc-

prote

ceff

runt fe Rex FerdiaandusI.& Catholici Ordines Anno 1 544 &

Maximilianus . atque Catholici Ordines Anno r 576. Item»

Mli

poftu

Lutheraniszquéjac Catholicis ad Ecclefiatica beneficia libe-

rum acceffum effe opportere:Cti eorum petitieniac prote(ta.

deret.

fed at

tioni,vnà cüumCafare.oppo(uerunt fe CatholiciPrincipesan-

n01555.1559.1576.& aliàs frequenter. Praterea, Lutheranis

di&isl

PrincipibusatqueOrdinibus Imperij permiffum effe oportere,

vtomnesEcclefias, Monafteria,& facra collegia , que fuz diti-

decla

C

onis (feu, vtillipretendunt, territorialis jutifdi&ionis funt)

Ooccupare &ad Lut heranifmum transferre poffint: Cuieorum

dum,

fit Ef

petitioni acproteftationi oppofucrunt fe Catholici in omni-

busferméComitijs,omaximéAnno 1559.1594.&c 1615.Àtve-

liv

1 o OttonisCardinalis proteftatio tendebat non adjusaliquod

Corr

nouum, cumaliorum prziudicio acquirendum ; fedadjura,

Spirt

Ecclefiz Auguftanz, quz ipfi plurimis feculis competebant,

At Ye

illefa feruanda. Quod ipfüm breuibus verbis complexus eft

Vüqu;

Tufchus Cardinalis ver.Proteftatio, concl.93 9. num.3. Profe-

eft:

flatio nibilaperatur , quandoagitur dezure alteri adimendo , [ed folum

pj

äï:äfï 31?

eperatur ,

quando agitur deiure proteflantis con[eruando

Hoc

uzpro

latafueruntab Opponente ex Ferdinandi H.Ca.

(üram Ferdinandez

fc0p;

faris noftri edito Edi&o , centinent cen

düce

declarationis,quam authenticam non effe, fedà quibufdam.

lint,

Proteftantibus confi&á,& (uppofititiam,his rationibus often-

J

dit Imperator: I. Quia Paci Religionis, cuius declaratio effe»

Qum

perhibetur, contrariae(t. 1. Quiafiue Ordinum confeníu fa-

[m fm

& fuit; & vel hacipfa ratione inutilis: quandoquidem in Pace

Dtríne

ö'inþ

Religionisexprefsé cautum fuerat , nealiqua derogatoria de-

COpopy,.

claratio daretur, aut impetraretur ; alioquin irritam fore. III.

traf]* ,

mere infiguata fuitnec fc-

lag

Quiadicta dcclarat;o gcc Spüurá Ca

cundum

PRoTEsTATIO DEFENSA.

43

(5 0Rl«

cundàm eam iudicatum; aut in confüctudinem dedu&ta. H-æïc

mtettie

autem omnia & (ingulaad Cardinalis Otronis proteftationem

ittet:

accommodari non poffe;luce meridiana clarius eft: Siquidem

;pofuc-

proteftatioilla anteceffit Pacis couftitutionem, & editum Re-

spc

ceíffum ; ideÓque non poterat continere derogationem in ipía

, Iteino

Religionis Pace prohibitam. Sed neque confenfum Ordinum

poftulauit;cüm non legis püblicz vigorem haberet;neq;ten-

ld lkbg

votella:

deretad nouijuriscumaliorum prziudicio , acquifitionem;

fed ad dudum acquifiti iuris conferuationem , prout ex fuprï

jpeatt

heranis

dictishecomnia manife(ta funt.-

,

Sed nequeid vllo modo obftat, q

uodredliifimé dicatur,

OttIC

[u di [

declarationes ,fi que fadefüntderogatorig Pacis Religionis,

Camerz Spirenfi infinuandas fuiffe , & (ecundum eas iudican-

is (unt)

jeorufm

dum;cum tamen d de Cardinalis proteftatione dici hand pof-

fit Eftenim nimis manifeftum diícrimen. Quia declaratio ta-

1 omm'-

Lis,v;g.Ferdinand,ea,fiia&zseifct,lcgistpublaicæaöä;q&üdäm noues

yMW*

corre&oriz, exorbitantis formam habuiffet ; & ideo Camera

aliquod

Spirenfiiafinnari debuiffet , vt fecundüm illam iudicaretur. ;

adju

:[cban.to

At vero Cardinalis Ottonis prote(tatio nequelexaliqua fuio

vnquam. neque à Caí(arisaut Regis Romanorum Curia pro-

a e

, Pt

ceffit:fed fuitjus proprium EcclefizAuguftanz in publicis Im-

perij Comitijs produ&um;, & per prote(tationem cóferuatuni,

i flm

Hocjus fuum, & Ecclefizfuz Otto Cardinalis, ciu(que in Epi-

fcopatu Succcflores coram Czfare,aut Camera Cefarea, pro-

m

ducere potuerunt, poffunt, acfíemperpoterunt, quando vo-

linandt?

lunt, & expedire judicant.:

gufüama

[ Mabet,

Ad (extam obie&tionem accedimus , quz ita

g ol

Quamuis autem ponaumw , quod tamen falfum €- fapra contrarium fatis oflen-

Jioei

fum fuit , eam fatlam prote[lationem (émel v alorem ac vires babniffe , eatamen

yentü ü

per mortem Domini Cardinalis [ub(equentem tanquam proteflantis,expira[fet,

mm?lcc

(f in famum abire debuiffet.. Cnm morte proteflantis fiviatur ipfa proteftatio

comm. Dd. in L.non folim 8. $. smorte6. ff. d. op. uou. mun. Martin, Nigr. ditt.

aton

m

l

tratl. de proteflat. in verbo denuntiation. (,9. & quidemeo magts » quia ditla

1 fo: co

non feit

:

Jify

)

ffücjfdm ab Epifcogts fuccefforibus non modorepetita.

j

.gd & tranjäöz;'

nt

a

OTTONIS CARDIN AV!. Ls &c.

44

lat d

eni illi 4nzo i. fCiente illius temporzs Epi[copo maximà vero promifiioni illi 49

no 1613. pre[ente Domino Ep zfc/ovpa iatm co tempore Henrico , & Cafarea Maieflate

cusadi

fatlanemo vlla ex parte utrid, contradixit ; cim talistaciturnitas ,quando ter-

vtin E

siusvem inter alios agi nouit , ex qua fibi damnum euenire potefl , omnino praiu-

Yigeat

dlicare foleat-per tex .clar, & expref. inl. fape conflitutuml, 3. ff. [ed fcientibus &*

8bi Alexand n.19 ff.d.vesud. cl. inc.veniens 38, in verbotrad, pars Extv.veina

Poi

dic.Gaik.ob[eru,7 2.Conarun.pratt.que]l.is text im tit.y.quib smodis fend.amitt.

&ltir

$.Praterea ibiq, Glofs.& Dd lib. 1. feud. féd esiam infuper Pax: Religionis abfg,

fuppor

enni conditione exceptioneimrata cum promiffione acceptata C' (ab(cripta fuit.

&ciue

Kficuti ec Imperiy Receftibus , nominatim verà, de 44nnou61: cuius publicationi

ife: Q

modernus Dominus Epifcopus coram inte

;

rfuit , lclqrä'im&appqret , adquem Ere5

$

gixat:ä f:;gp b e&oren? temitm*e 'ualzwmf :

con(t

fateg

R E fs PO NS I O.

quod4

60,de

Häec omnia perperam ab Opponente allegantur , ita v

intentionem eius non releuent fed deftruant. In l; non folüm;

L0f p

8.$. morte; ff denouiopceris nuntiatione, fermo eft dedenun-

impo(

tiationefeu declaratione voluntatis, que haud dubié perfona-

Y

liseft; ideÓq; vna càm denuntiatione,;aut declarante extingui-

Confe

tur,iuxtac. figratiosé s.derefcriptis,in 6. Verümhoclocofer-

hinc

mo nobis non eft de proteftatione, qua fit (implexac mera vo-

duby]

luntatis declaratio, feu denuntiatio;fed de proteftationecon-

Kl

feruatiua jurisacquifiti : Hocjus, càmad haredes , ac fücéeffo-

Ts

restranfitoriumfit, confequenteretiam proteflatio tranfireo

Cipali

debet; fecundàm effe&um & vtilitatemfuam. Siquidemidem

cum t

c& dicere ; jusab Epi(copo Eccle(ig fuw per proteftationem.s

€ntir

conferuatumad Succefforesin eadem Ecclefia tranfire;& pro-

dug(

te(tationem, fecundüm effedum füum, ad eofdemttanfire».

Ttttec

Imó ampliüs quiddicit Cardinal. Tufchus ver. conferuatio,

concl. 95 8.n. 5. Quod Protcflatio Principumin cencor diss fecfis non

toqu

fantium con[eruat ius tpforum proteffantium , fedetiam adbarentium dr

fübfli

febditorum. Quamobrem, fi Auguftanus Epifcopusin tali cafü

168c

Ecclefias, & Parochias à Lutheranisperperam detentas , per..

fuCy

viamjuris zcpetere ggl'l-et hontantüm Clerus præ*fezänxfþæï

fïPfol

Paernsra*rxo DrFENSA

*5

atholi-

"ii a

lati,fed etiam, in horum defe&um, ipfemet po pulu

fafate

cusa&ionem in(tituerepoffet ; Cuüm dioecefanorum mtcr(&:,

iundottfe

vt in Ecclefijs dioecefis Cathohcæ fideiac Rchgwms exercitia

wn)mu-

at D*

vigeant.

Porró in verfi culo Efzqmde co magis $ii (feat amg fo vit bego mcf)r/

XH TOl

d. anilt,

miultimodé peccat Opponens.Primo ; quod tanquam certum

fupponit, tranfadtionem Auguüæ Anno:r584.interSenatum

st df

iptafiit

& ciuesLutheranos editam in damnum Epifcopi cedere potu-

iication

iffe: Cüm tamen oppofitum certum fit, (icuti moxapparebit.

gwmbn-

Secundó, quodait,textum clarum & expreffumin l. fepé

conftitutum, 63. ff. dere iudicata ; fauere füeintentioniscium

tamen eidem repugnet. Namregula vtroque iure recepta cft,

quod Res inter alias acfa.aut iudicata ls obc]fe a debet lib.7. C.tit.

60. Resintera&a, &c. Etcod lib.tit.56. C. anusresmdxcata

, it vl

uia

non nocet. Et c.penult dereiudicata. Ratio reddifolet :

folimy

denuti

impo(hbile cenfetur, vt quiin contrattum extra iudicium, vel

in iudicio in quafi contra&umfeulitis conteftitionem , non

etíonde

confenfit, eiprziudiciumaliquod inferatur,Et hecipía do&n-

xtingu

naincit. l. fepéafferitut, fecundüm omnesinterpretes : 5/ ex

ocoftt

duob:w beredibw (ait cit.lex.) debitorie alter codemnetur , alteri integra

iera YO*

y,c'c(m-

defénfta efd , etiam(t cumbar:dejüa agi (cierit. Ponuntur veró ibi duz

tantüm exceptionesáregula : Prima: Sitertius,ad quem prin-

accello

cipaliter cau(à pertinet,litigantem remouere pofï'ct & (cinlo-

cum eius fubftituere : tum fi permittat alterum hugare, con-

qnideit

fentire videturinlitem:E.C. Sitibipro pecumano debito fun-

rjoncme

dusà Caio debitore tuo oppigneratus fit, de cuius domino Ti-

&&pw-

tius tecum litigare velit;ad debitorem Caiumprimo loco per-

n

tinet cáufa

efendere:quia eius principaliterintereft: Quan:

doquidem fi

nduseuidusfit, tibi foluere, velaliud pignus

of m

fübftituere, contraria pigneratitia aCtione cogi poteft, ]. tutor,

z

g

16.6.contrariam ff.de pigneratitiaadtione, Quarefiin tali ca-

.licatd

fu Caius patiaturte creditorem in iudiciolitigare non premit-

tüs ]

Pib

fa prateftanonc, id ipfi nocebit, iuxta cit. l: (zpe, Secunda ex-

ceptio-

ld

46

Orros:is Ca&pivavrf, .

ceptio cft : Sialterumà quo caufam habes, paffus esin judicio

inzel

agete;autdefendere,fententia contraeumlatatibi nocet.cit.l.

tonf

fzpé. Velutifi vxor, aut focerinjudicio agere, velcau(am de-

fendere permittantur circa res dotales , fententia contra eos

ineo

lataprziudicat marito; quia caufamabhishabet. Similiter i

E

emptor fciens permittat venditorem caufamagere, aut defen-

um

dere circa rem venditam; quippe cüm emptor, fiquodjus, ac

terti

titulum feu caufam habet, à venditoreaccepiffe debet: Hoc

cebat

ea(u fententialata contra venditorem oberit emptori , juxta

rum/

cit.]. (zpé.. Harumautem exceptionum neutrain cafütranfa-

&ionisAuguftanzAnni 1 584 locum habet;proutmanifetum

Capi

cutil

cft : Ideoque ftaturregule communi, quód resinteralios aQta,

C202,

alijs non preiudicet. Accedit , quod tamet(iidjütecommuni

fatis prouifum fuerit,tamen ad maiorem fecuritatem hzc ipfa

falutaris claufula in confirmatione eiufdem tranfactionis à

hil r

htafi

RudolpholI. Imperatore exprefséáppófita fuerit : od cnne/

fente

nb bem $5. Seid) anonfet Obriafeit ; vno fonftmenigtid) an feinen Sxedy

ten eno Oeredyriafeiten onnerateifflid) vnb-vnfdyablid. -

ri.

Ideff :Ytatamen , vt Nobis & facro Romano Imperio quoad fuperio

[copi

tatemnoftram , & alijs quibufcunque quoadjura; & jurifdidtiones nullum,

Ctpta

pr&iudicium , aut damnum inferatur.

dlleg;

Idipfüm quoque iam iudicauit & declarauit Auguftiffi.

pusin

musImperator nofter, Ferdinandus 11 in literis datisad Hen-

ricum Auguftanum noftrum Epifcopum, die 20. Iulij, Anno

L/i [äp

1629. prontipfemet Au&torrelationisrefertfol 119 Qyaf bet

Uma

SBerttag de anno r £ 24.nun;tvifd)en benGarfoti(d)en vnb QOnca

*

u

CCdcn

$Dtirgetni/alfo fine prziudicio tertij be(eoefen.

his:(

251 def : Quodtranfactio Anni r £ 84. folümintet Catholiqos; & Áca-

"

:

àltem

tholicos ciues, atqueideo fine praiudicio tertij, peracta fuerit,

L

Tertió peccat Opponens,quod fruftraallegat tit; s.li

s.

tonül

füit, 4

feudorum. Quibus modis feudumamittitur. $. przterea fi ille;

cüm ad propofitumcafum nihil omninó pertineat. Nam ibi

Cid

folüm hoc ftatuitur: (iis; cui per fucceffionem, tanquam pro-

ludic,

ximggïgnato ; 'fcurc?umpdcbxcmr,con»fcnfegit , vt aliusre.

iïïicii]

inue-

'üm gl

Proft:iTáTiOo DEr£Nsaj

7

1dicio

ánueftiatur, poflea regreffum habere eum non*pai& qüia pc:..

tcit.

tbnfeh?e:mïurtfuo renuntiapit.

jmd

([2 608

narto quodallegat c. veniens, 3 8. demmdæm;,m*m

ineotit nullumtalec.fit. Volebatautemallegarec. veniefis;

liter

38.de teftibus vbi Gl.ait ver.vtraquepars,ibid. AbbasPanorrn.

defen-

num. 14. Tametfi ordinarié loquendo,resinteraliosiudicatae

jus,ac

tertio non obfit, tamenin cafü eiusc. in quo duo fe electos di-

Hoc

cebantin Decanum , Archidiaconus & Subdiaconus, obfutu-

yuta

rum fuiffe Subdiacono,fi tacuiffet: Namipíecaufamhabuità

tranfa«

Capitularibus, ideóque primoloco a&ioeicompetiuiffet, fi-

fedom

cuti fuprà ex fepius allegata l. (epe, quz eft penult.ff.dereiudi-

9j ,

cata , didum fuit.

o muni

umto,quod Andream Gaill, &Couarr.allegat; cümni-

aciplà

hil prorfus ad ré dicant, fed hoc folüm; Si fententia interalios

onis à

lata fit, quod tertius, cnius intere(t,appellare;& executionem.s

fententic impedirepoffit.ficutietiam docetur incit.c.veniehs,

st

"h

Sexto, Quod affeuerare audeat, Religionis PacemabEpi-

fcopis Auguftams abfque vlla condmone, autexceptioneat-

7prr/on-

yulletta

ceptatam iuratam,& fubfcriptamfuiffe: Eius proband1 caufa;

allegat Receffum Anni 1613.cui chncusAuguRanus Epiíco-

u(ïï(&-

pusinterfuit, & fübfcripfit.

Verüm hoc friuolum & inane effe oftenditur]. Quias,

dnen

vt füprà ctiam à nobis di&um fuit,artic.ille continetnon no-

Anno

uamaliquam difpofitionem, fed folüm confirmationetm anté-

mþ W

cedentium Imperij Conftitutionum, ipfiüfque Pacis Religió-

j

u

nis: Confirmatioautem difpofitionem quam confirmat, nec

& Aw

alterat, nec extendit, ficutidocent DD.inc. r. & tototit.déo

- £onfirmatione vtili. vel inutili. Qamobrem fi,vti oftenfünis

llb L.

fuit, Auguftanus Epifcopus, ciufque Ecclefia proptet Ottonis

j a ü luc,

Cardinalis proteftationem, pacificatoria Religionis conítitu-

ym i

tione cdita ÀAnno 1 5 5 $.quatenusea iuribus. Ecclefiaümwpxæ-

jm pro-

iudicare poterat, obligatus non erat ; fequitur,quod nequeper

tiot

arnculum illum confirmatorium , Receffui Anni r613. infer-

j

tum obligari potuerit,

G

IL Ex

45

OrTóWts CARDINALIS &c.

ss lY Exprefentia , & fübfcriptione Hentici Ag;guaagä

'? 'ian'z

tte Jj'

noftri Epifcopi nequaquam colligere poteft Opponens, quod

nibilco

án Pacem Religionis ; cum preiudicio Ecclefiz fuz cóofen(erit.

lum

Cüm enim in Receffueorum Comitiorum nihil pofitum fue-

torem ]

tit ; quod proteftationi Gttonis Cardinalis dejure derogare;

[

poffet , neceffenonerat, vt Epi(copus fe opponeret. Accedit,

&liud ]

(tn uj

quód tametfi Legati Ele&oris Palatini,cumpluribusadhazren-

tibus& Correfpondentibus articulis eiufdem Receffus, prz.

7uädþp

n

fertimconfirmationi Pacis Religionisrepugnárint;atg; fe füb.

d Ord

traxcrint, nihilominus eorundem nomina, proptetea folüm.»

V

quod & ipfiad ea Comitia venerint.in Receflu, perinde acali.

C w;

orum Principum & Ordinum nomina,fubfcripta reperiuntur.

Jhttejn

1taque apparet ; quod ex di&to Anni 1613. Receflunullum.s

I

dmm,

;prorfusargumentum ab adueríarijs duci ,pollït'.

L

751 Qbie&iofeptima Opponentisita opponitur: Erc

um [x:piæii;

TU

H

m interuallum de[erta fue-

Aqwh

allegata proteflatio per feptwaginta quatuor annor

fui,

sit,ead, neg, Cardinalis 2 Epifcopu Otto , neq, ali,

ipfrus Succe[Jores vfi fuerint,

ddeo non oportebat eam vem de nomo producere. Cum

protcy?ario intercedente te-

poris

Mn

inter

vutallo deferta cenfeatur, M»irriii:-. N igrin.,

fap? ditlo tratl. de p'rife]f?.

,:onem Wrbod:nunr.rmm 126

quam

M

0d,

RESPONSIO

Qüg

v Adhocfüfficienter ref ponfurm fuit füpra citca 4: dbic&i*

tf

ïonem.,mfum autem eft.quod vel Nigrinus, vclalius quifpiam

Pmm

Do&orum , ante hunc Opponentem , dixerit;aut fcripferiG,

P/ ffürm

quodproteftatio, de qua nobis hic (ermo eft ,videl.perquam-

tji)j fi

[

jusantea habitum conferuatur ,folo temporis interuallo , aut

À

fola taciturnitate deferta , eiuérenuntiatum cenferi debeato.

02b

. Accedimus nuncad o&auam o

bie&ionem , quz taliseft^ |

t gen

Q—u'm imb Domini Epifcop

i Augnflani ipfimet , multis modis à Cardinalitia pro-

teffatione vece[ferunt 'contra eandem:

Pacem Peligionis fepius tam iudicaliter,

nunqu

quám extraindicaliter, nontantzm excipiendo

( qmd,l)ilinganiIureconjklti

Præfcn

fatentur ) [ed G age

ndo , pro e adduxerunt;prout Epi[copus loannes Otto erga

Cà [pir

Ca(hol

"'PCW.Pbiltypum S.gam.lmpery Marefchallum barfdimrium, Baro

penhaim,

^

PrnoT£sTATi10 DEFENSA:.

49

uguftati

p*nämm fub dato ig. Olobrzs Anno 1593. difertis C* exprefitaverbis teflatum, fe-

€it.fe praterca.quam qua iuva fcr:pm, C falutaris Pax Reli

igionis fibi permittáty

e

ts quod

fenferit

zibilcoutra ip[um atteutaturis, Adbac Cardinalis Otto ip[emet.flatim pofl pub-

licatam Relrgwnw Pacem nominatim /4nno 556.intentionem [uar , contra Ote

itumfue

tonem Henricum Eletlorem Palatinum, € Anno1557. contra Vlricum & Seba-

etome

flianum Comites de Helffen iffain , [uper pace Relzgwnz fundauit,nec quidquan

Àccedit,

aliud petüt & obtinuit, quam vtveiconuenti contra Religionts, e publtmm p4-

dharen

eer nibil smoliri & attentare debevent, Ex quibus magis magisá, sonfirmatur;

fus, prz-

quód [ape aominatus Cardinalis Otto fiam proteffatunem,nullo aliofine, uifi utà

iq;fefub.

Con[cientiam [almavet & tutamreddevet; quemadmodum ante bac fimiliid mo-

'do Ordines Catbolici ( uti conflat ex Rece[fu Comitiorum. szrmf um ddnnod; 44

7 (ohlm:

$. 2í(8 woít abet befunbenic.8 .. ) fecerunt infmnare voluerit, lioquin enim,

vdeacalle

C nif in pace Religionts comprebendivoluiffet , impofübile fuifft , vt zp[ prm:

eritintüL

proce[fus ex ip[a Pacis Compofittone decernzpotug,glönr.

.Qulluma

Sed &' Dominus Epifcopms , qui nunc efl , aduevfm 'vrbem Danavwr.

danam, ante bac videlicet Annoicoó. & 1607. proce|fus fuper Pace Religiontspe-

tjt G obtinuit. Ciuitatiquoque Diuckelfpibl, non obflante eadem prote[latione,

vcim p

"ugullana Con f effioma Exercitium ve[flitutum» & qpafr pojlhmzmo r:ä/ulumm

lr

ult.

Wf fumnh

RESPONSIO

à

yedutt t

| ,W/f Ó

od nequei(íta obie&tio caufz Auguftanæïcclef 2 qmd-

quam obefle dcbcat,mtelhgetur,ü ifta confiderétur: Primum.,

Quód A&or, intentionem petitionémue fuam.qnzin libello

judici proponitur , fundare debeat fuperaliquo iure füo., fcu

oblCöh

aaufacurrcsa.hqualibxdebeatur E..C.. Inperfonaha&lonu-

Petorem mibi dari , quia àmeempta eff... In reali petitorio judicio ;

gifpiat

Petorem sthi dart ,. gum eus Dominu (um :1n poffc florio : Peto, rem

[ jame

wzb: voflitui, quia per vim fpoliatus [um..

jallo s adi

Alterum.Ecclefiz,&íacta collcha,corumq, Prælau,qua-

|debett

do ab Avuguftanz Confeflioni adhzrentibus Ordinibus fpolia-

ti fuerunt , ante velpoft Paffauicam tranfaQionem , jure füo

$ mIlSC

"be M P "

nunquam exciderunt : Sed neque excidere poiï'unt, vlla.feu.

WWW'

prafcriptione, renunciatione, aut pacto, ita vt jura Ecclefiafti-

Ji

ca fpiritualiaab ipfis auferantur: & in Lutheranos laicos & à

u

Catholicafide alacnostransfarantur, ficuti oücnfum fumn..f

r d

n

G 2

libro

Fe"hd"nl

ä

[

OrroNi1sS CARDINALIS &C.

H

libro decompo

:

fitione P-gcis. c. 9. quzft. 60..cdit.x.qüge& 71.€*

dit. 2-

1 mert

i

um.Hinc fequitur; Qtloticfcunque P*rälatiä&orc;

Qo

Qu

[lmtj aduerfüs Auguftanz Confeffioni adhzrentem Statum,có

quod iuribus velbonis Ecclefiafticis fpoliati aut in ijs turbati

bat

m

fuerunt,per fe.& fuápte natura,intention£ac petitionem füam

fundare, feu potiüsfundatam habere debent (üperiure (ibi,aut

If

potiüs Ecclefiz ipforum, cuiusnomineagunt,competente» ,

&

quo fe fpoliatos, autin eoturbatosafferant, ideoque reftitui,

P

velinquiete relinqui,Reumque conuentum, eo quod contra,

ph«

publicam pacem deliquerit, puniripetant : Ethac ipfacaufa

n

eft,cur Catholici conquerentes plerumque libellum fuum, &

accufationem füper iure ctiam communi, atque publicz pacis

mg

(0

violatione fundent.

&

L

"

uartum. Licet

'a&tio Ecclefiafticorum Pralatorum i-n,

fit,

Diaturalibus,& omnium gentiü iuribus fundata fit,vti dittums,

)

tamen per accidens, Pralati adores plerumque fe fundare»

fi

|

K

etiam debent füper Pace Religionis: Propterea,quod Gonfti-

tutio Pacis publicz, quz fecurtdüm naturalia & gen tiumiura,

cu

inImp

erio decreta erat . per Religionis Pacem Anno 1 5 5 5.per

Qu

inodum foederis

lege Cafarea confirmati , modificataac velu-

iC

ti teftricta fuerit; Ita vt in certis Pacisarticulis in quibust on:

fis

fcffioniftis immunitas promiffa fuit , a&io & quercla aduerfus

ol

cos non admittatur,fed perexceptionem declinatoriam ftatim

Hm

zepelli poffit;vt fi

Auguftanz Confeffionis Status fe defenden-

t

doobijciat;Ecclefiam,

quam occupatam tenet,ad Imperii Sta-

tümnon pertinentem,

temporePaffauiea transactionis,ac po-

hU

ftea, non fuiffe in mani

bus & poffeffione Ecclefiafticorum. :

fài

Propterhanc, inquam,

accidentariam,&cnequaquam ex natu-

i

(am,aétor Ecclefiaticus a&io-

raa&tionis prouenientem cau

gi

nem & querelam fuam etiam fundat fuper Pace Religionis:

qi

Negando nimirum,fecundüm Pacem Religionistalem iurium

Y

lfs

OnOor

Bc ;;;Iïaüicoxum tur

þat;onem—.» .aut iurium vel b

Occu-

di

P,g.æg'n-asgrær 10 D EFENSA.

$1

TL

Wcupagqsum detentionem permi iffam effe Reo conuento..

[1

Quintum, Licet, ordinariélo

jendo, groband: onusa-

&ores

&ori incumbat, interdum tamen (ccüsaccidit, vt AGor,fi fa-

gm.co

&um notorium fit, vel ab ipfo probatum, omne deinde pro-

utbati

bandi onus in Reum conijcere poffit.

uodxpfum tuncper-

Vfüam

mitti debct,fi intentio a&oris deiure fundata fit,ita vtobtine-

biaut

redebeat,nifi Reus conuentusexceptione fe defendat, quam.,

ntC,

& probare ipfe debet : quandoquidem Reus excipiendo veluti

&mllo

a&or efficitur, l. 1.ff. deexceptionibus, & traduntur hæcälgfep

ontrao

pho Mafcardo de probat. vol.1.q.17.n.9. Exemplum habemus

icauf

in Pacocho petente decimasintra parochiam füam fitas, iuxta

l.lm)&

c. 2. derettitut. fpoliatorum in 6.It£in caful, dltfamarl, C.de»

ingenuis. I[demacciditin Ecclefiafticis Przlatis,quando agunt

QZCIS

contra Auguftanz Confeffioniadharentes Status de turbatio-

jf ia

ne, aut fpoliatione circa Ecclefiafticaiura; cümintentionem

kum.!.

ipfi fuam fundatam habeant, vt oftenío,vel notorio exiftente

ndare

faQo,ad probandum aliquid adigi non debeant; (ed;fi ex Pace

onfti

Religionis exceptionem obijcere velit Reus conuentus, eam;

j juraa

cum omnibus qualitatibus feu requifitis probare teneatur, fi-

cut:cxphcatu inlibro de cópofit.Pacis.q.70.ed.2. &hocipfum

$4

cvclu

à Czare Ferdinando [l nuncrefponíum ac decifum eftin cau-

fis rettitutionisMonafteriorum &c Interim verum eft,quod &

lSk on

jueríus

olim, & nunc quoque AQorEEcclef(iaíticus vitro fe offerre pof

;(htlm

fitad probationes faciendas,quando easin promptu habet ; ita

vtcaufà citó expediatur, atquc executioni mandetur.

cndön

Sextum. Nemo pluribus defenfionibus vti proh;bc;ur,l-

nemo. 8.ff. deexceptionibus.& reg.20.in 6. Iddue verum eft,

Acpo

yrufto *

tametíi defenfiones,aut exceptiones oppoütæ fint,(eu quz fi-

mulconfifterenon pofi'unt. ficuti egregié docet Gl.noua mar-

»x natu,

40

ginalis in l. contra maiores, 16. C. de inofficiofo teftamento,

uód habens duas exceptiones, fiin vna füccumbat;ad aliam.,

tranfire poffit,argum.c.paftoralis, 4. de cxceptmmbus,& C.au-

,u.müm

wtlmu

ditis, 1 5.dc praícript. vbi äsæglum habcmus, fi quis fcin im-

3

muni

ol

$2

OrtoNis CAED4NKAIISÉ&C

munitateà decnms praftandis, aut Ordinarijiurifdi&tione, de:

h

j

fendete velit ; quod & priüilegiumallegare poffit ; &, fiineo

fe;

Füccumbat,præfenpuoncm ficüti Abb. ibinotat n.2. Et egre-

eion

gié tradit GLin reg.65.in 6. Licet tutius fit,vt quuntcntle«nem

aduerfarij fui negat;fi exceptione etiam peremptoria munitüus

Áuo

fit negationem non faciat abfoluté;fed füb cónditione. Nego

Wi$,

mietibi permififfe; &,fi promififfentü mihipoftea ómne de-

bank

bitum condonrafn 5 Tamenidneceffarium non e(ft * cum pof-

Ttd

fitetiamabfoluté aduerfarijnegare intentionem; & nihilomi-

Iqua

nus po&ca exceptionemobijcere, perquam tutus fit, etiamfi

flen

intentioabaduerfario probata effet : Propærea quod nemo

Ia

pluribus dcfcnüombus vti prohrbeatur » itavt ü vna deficiat;

liejc

altem arripiatur.

: Hisita explicatis ; ad obuc&mnem diciturI. Ottonem.

ceff

Cardinalem, vel (üccefforem ciusperfe , & ex natura actionis

tüsf

nosi fundaffe iatentioném fuper Pace Réligionis. Nam funda-

Tmentum füper quo attor fefundat debet effe cáuffa & titulus

t

Broy

tribuens actori jus agcnæh AtquiÉcclefiaftici Pezlatiex Pace

fan,

Religionis nihil omnino juris confecuti fant, feu nihilomni-

noipfisdatum;, quodanteacifdemnon compctebat fed'tan-

doqi

m

tümmodo àblatam fuit: Ergo perfeacproprié nullus Prelatüs

Écclefiafticus a&ionis fuz fundamentum fuper Pace Rchgxo-

'&me

ï

Yell

nis confhtuercpote&

idej

: IK Nihilominus fieri potuit. VtCardmahs Otto autfuc-

Íolo

ceffor eius agendo contra Confe(fionis Auguftanz Statums;

inoq

peraccidens;videl. fefpectu huiusaduerfarij;ac fori;fandárit fe

m

fuper Pace Religionis,propter neceffitatem: Quia fciuit,quod

eti

lis intentata ahter fn&rmendænon fitcontrahuncaduerfariü ;

toc.

& ia hoc foró, nifi (e paci Religionisaccommodaret. Apparet

tamen exhoc quód (uper eadem Pace non fundaucrit fe dive-

doir

&d1|

&e &approbatxue fed negatiuéac remotiueé, negando videl;

A düerfario fale aliquid, quod fecundüm natumha & gentium

Dihi

;ura j 1pfamqufe«paccm pubhcam prohibitum cft ; ipfiin Pace»

ettrv

(ati

r

e

Reli-

TET

PRGTES'FA'I"JO DrrENsA.

53

6,de

Rae-lmcms,qua vnica exceptione tuerife poteft,conceffum ef-

If €o

fe; idcod; non obftante fuaexceptione , que fuper Pace Reþö

tgit-

gionis fundatur, condemnandum.

oncm

iE

Tametíi pornamus, quàd OttQ Cardmahs ahuf' qc

initüs

Auouftanus Epi(copus, agendo contra A usguüanæ Confcfüo-

Neo

nis Statum ex Pace Rcllgloms à allquandg obtuleritfead pro«

nc de-

bandum;id tamen accidit exabundante;quia pmbatxoncs pa-

3pof-

ratds habebat & facilé fe rem demonftrare pofte confidebat.A-

lomi

lioquin ad hoc non tenebatur: íed fufficiebat propofito,aco-

jamfi

ftenfo fa&oquodaduerfusgentiumjuracommiffum eft,nega-

iemo

re aduerfarij intentionem,quod tale quippiam ipíi cxPacc Re-

5£ àh

ligionis conceffum aut competens fit.

IV. . Licet Cardipalis Otto ; ciufucin Eplfcopatu Suc-

nems

ceffor aliquis tali modo fuper Pace Religionislitem contefta-

jonis

tus fuerit,ncgando intentionéRei excipientis;videl.quodtale

T

ipfi fecundüm Pacem Religionis conceffum fit , tamen non.

jtüilus

propterea prziudicauit peremptoriz replicationi, quz Augu-

ia

uan-

ftanzEeclefiz exCardinalis proteftatione competebat:

Jufilta

doquidem nemo pluribus dcfenfionibus vti prohibetur, Imo

jtane

tametfi ponamus,quod Cardinalis Otto, vel Succeífor eiusin

Jatü$

aliqua certa cau(a obligaritfe , quód non alia defenfione vti

]igi0-

vellet nifi quz ex contextu Pacis Religionisdetumpta. üt,tamc

id exabundantc feciffe cenfendus c& quia confidebatex hoc

rtfüc

folo defenfienismodo fe obtenturü; vel quia fcxcbat,alterung

m

imodum replicationis perémptoriz , propter facti ptotcüatm«

jtit fe

nem-odiofum, ac difficilem forehoc loco,actempore. . Tgm-

et(i;inquam,ponamus,Augufítanum Epifcopumin aliquo cer-

quoö

iif

to ca(uaftrinxiffe fc ad Pacem Religionis, aduerfarij fui feq ue-

] Qïct

dointeationem, tamen idab(olutéloquendo,, &in ordme.;

dire

ad alias futuras caufas, feu cumhoc , fcu cumalijs aducrfarus,

udd:

nihil præxudlcarct cau(æ Augufítanz Ecclefiz :

Quia renun-

tiatio juris,cüm ftri&z interpretationis fit, non extendi debet

nnum

m

ad ahas perfonas , & caufas , de quibus atum non fuit, Ec

r

i

res

*

OTTONIS CiéxBiNALYSARC

)

res interaliquos acta in iudicioalijs perfonis, vef caüfis, cum.s

!

quibus . vel fuper quibus lis conteftatanon fuit, o:dïnariälo-

quendo,nec prodeffe poteft,nec obeffe.

4

"

.

"

Hxc ideo fufiüs deduximus, vtappareat,tamet

i vera c(';

ti

fent. aut fideliterrelataab Opponente, quzin hacobie&iones

!ï

«ontiaentur, tamen ca nihil omnino obfütura proteftationi

Ottonis Cardinalis. Interim veró circa caufas ab Opponenteo

relatas. in quibus Epifcopi Auguflaniintenrionem a&ionisin-

ä

ftitutz fuper Pace Religionis fundatfe, ideóq; eam approbatfe

dicuntur, nullaeftdifficultas; quod manifc(tum fiet, fiad fin-

—

gulas refponderimus.

ä

Cauífa , & controuerfia

ninter v()ttomþïm Cardinalem.,

à

& Ottonem Henricum Palatinum Rheni,ita fe habuit. Statim

poítt PacemReligioniseditam, Cardinale Ottone Rome adhuc

degente, in Pagisquibu(dam, quorum incole Auguftani Epi-

C

fcopi iurifdi&ioni fübijciuntur,iurcgladijtantummodo Duci

Palatino competente, Religionem mutare, & Parochisloco-

rum illorum Catholicis mandata infinuare, eófq; ad Superin-

f

dentem Lutheranumcitare dictus Dux Otto Henricusaggrcef-

füseft, fuorumattentatorum vnicamrationem ac fundamen-

l

itum adferens, quod talia Auguftanz Confeffioni adhzrenti-

'bus Statibus, in nuperrimé edita Religionis Pace conceffa et-

fent Tum ciuitatis Dilingang Przfe&us,& Confiliarij refpon-

ä

derunt Duci Palatino, taliaipfi vigore Pacis Religionis nequa-

quamcompetere;ideóq; rogarunt, vt faltem tamdiuà propofi-

to füoabfifteret ,'donec Cardinalis Otto certiorfietet, atqueo

tefponfüm indeacciperetur. Sed cüm nihilominus Dux Otto

'Henricusad mutationem inftituendam pergere vellet; Prafe-

'&us & Confiliarij nomine Cardinalisad Regem Romanorum

Ferdinandum, poftea etiam ad Cameram Imper. Spirenfems

g

prouocárunt,indéque mandata inhibitoria contra Ducem im-

petrárunt. Poft reditum vero Ottonis Cardinalis,partim Regis

dinalis

Romanorum Ferdinandi I literis, partim eiufdem Car

bene-

DgoæxsæArxe DrrrzxsaA.

$5

h»enfwfeatra perfuafüm eft Duci, vt refciffo proceffu iudiciali,

in Camera Czíarea coepto,in Cormniffarios à di&to Ferdinando.

lo-

Rege deftinatos, AlbertumBauariz Ducem,;& Chriftophoru

Ducecm Wirtenbergenfcm confentiret. Hi Commiffarij arbi-

[]

trium inter partes pronuntiantes, in primo pun&o decreue-

Y

oni

runt,quod iusReligionis in di&is pagisi inftituendceficuti Lantea

femper, ita & po&ea ad Auguüanum prfcopum fpc&arc de-

to

beat. Idque fecundum hoc pmnunmtum m iis pagis quuc«a,i

iü

hanc diem obfernatum:; fuit.-

A

Exhisiam apparet pumo Quóod Otto Cardmahs,fcu pc-

a

tiàs conftituti inabfentia eius Prefedi &Procuratoresin Pace

Religionis íe non agendo fundárint , fed tantüm refi&cndo,

"u

ac fe dcfendendo: Ncgabant enim, Ottoms Henrici propofi-

um

tum acintentionem redé fundari fuperarticulis PacisReligio-

Jüc

nis. Secundo : Cur hoc ipfo modo defendendife contra Du-

pl

cem Prafcétus & Cófiliarii vfi fuerint,rationes manifeftz fuatq

'uc

Partim;qaiai(te modus facilis,certus,& minimé aliis Principi

(O

bus inuifüs erat. At vero;fi proteftationem Cardinalis oblecu'-

Ü

fcnt,n ontantümnihileo temporeobtinuiffent,fed etiam ma-

d

Íus erga Ottonem Cardinalem, &Ecclefiam Auguüanam ad-

en

üerfariorum odium concitaffent.Partim veró,qniaita caufatii

t«

hanc agere, fcuitafe defendere debebant, vt aliis Catholicis

.el

Principibusnón damnum,fed commodum potius proueniret.

on

Nam vt exempli cau(a dicatur, Eyftettéfis Epifcopus plur:mgä

lua

pagos fibi (ubie&os habet, in quibusius gladii Duci Palatmo

jl

öm

competit. Quarc fi intentionem Ducis füper Pace Relig

5

-

fundatam non negaffet Otto Cardinalis , aut Przfedtus föi; ?1-

Ittü

carius eius, fed proteftationis exceptionem,feu rcphcancfiwm

le

um

obieciffet; tum fignificaffet, quod feclufa pzote&ahonc exip-

fius Paci sRellgwnls tenore fe defendere: non poffct ficut mox

Jterum dicetur.-

j

. ContraComites ab Helfenftain muadenrcs & fpoliantes Ec-

agls

clefiá Collegiatà in W(äfcnüa:g,hbcllu in Camera S pxrcnfïOtto

jlis

Card: pchrocuratorem obtulit A: 1557.inquo, ante nàárratá

ne

fpecieim

,6

Dtitiosi A €uR NATIHS&C

fpeciem fadti,iuris fui funudamentum his verbis poïämæïewägf

ii beybett gemcínen Oeiftlidyen/enb CIBeltlidoen 9X edyteit/ aud) fetaebradoc

Gbriftid)enDronungen/ vnb tifonberbeiraudy bef jüngft auffacridytt $anv*

8b SXcliatonfriben begriffea/ vno ecnfrlíd) geborten/bag eín jeoe D brigfeit/

Geiftlid) ono SIBeitfid/oie anber/onb Der(e(ben 2Onberrfanen 6p jpeee U..

fígion vagríttetor onbertübt bleiben a(fe-Petitio autem ita formatur,.

Goift Xntvalt$ 95itt nb SSegtt/ bte beflagte Geaffen von veaen jegteriebt-

tet ontedprmaffiger/enmo teibet obgente fe!äi"äan'bmifþäïätägïg rïfi*ïbm ab

te $yanb(ung in biesDeenin berüerten gemetrien X edjten/ vno bemtanb enp

X eliatonfriben beatiffen

x

guerfeninen/ic.

EL

/u ggfquenfg:zn/muæ«rrþci&*gnwäwafsafpgeæea!u

: Jd ef : Quamuisin

yg-gö que )u re $ Ech&.lc(ï'a &Jitco 8: öiuäli, & fpccmhter.

innuperedita Religionis, & publica pace contineatur, & ferió pracipiatur,

.....

vt vna(quifque Dorninus aut jurifdictionem obtinens , feu Ecclefiaíticus fit,

feu fecularis, alterum, ei

batos relinquat, &e. -

tfrae;räbdfijzofäg üxaige;ig;ong q;gxi:e:;ös' & impertut-

- Petitio autemi

tafo rmatuür.[deo Pfac-uratoris petitio eR;vizi

accufatos Comites,propter iam dicta illegitima, & memorate Paci publicz ac

Paci Religionis aduerfantia fadta,in poenam in communi iure, & publicaatq;

Relig

ionis Pace compreheníam incidiffe, iudicialiter atque legitim? pronun-

tietur, & declaretur, &c.

2

4

?

H

. Hicapparet; Quod

Ca;:dnahs ä&b.i'funäarit intentionem

fuá füperomniaiura comunia;Ecclefiaftica & Czfarca: Infuper

füper Pacé publica Imperij,ip(amque Religionis Pacé; quippe

inquaattentatumillud nequaquam conceffum, fed expretfis

Verbis prohibitum fuit $ Daraeaen folíen. Deinde caufaifta, qua

Opponens recenfet,nihil omnino ad propofitum fpe&at: Pro-

xterea;quod Ecclefia illa Wifenftaigenfis non Auguftanz, fed

Conftantienfis dioecefis Gt; ideodue vigore proteftationis

Cardinalis defendinon potucrit. Quare nec Cardinalis Otto

querelam contra Comites inftiruit tanquam Ordinariusloci ,

fed tanquamCon(eruato

3

I ciufglcgï?cäcläiïæ,fi;uïtilinki pfqiib'cl;

lo claré exprimitur:

Vtproinde hiciterum apppareat,quod Opponensadrem

nihil pertinentia, & caufam cius non fublenantia, di

ffimulata

veritatejin medium adfcrat.

.. Quod

:PRoTrisTATIO Dzriwsg

87

uodattincet ad caufam Ecclefi Cellegæatæ in G;mnen*-

bacb resitaaccidit: Cüm PhlhppusPappcnhelmxus circaan-

nüm 15 5 $.à Catholica Religione receffiffet;poftca didà Col-

legiatam Ecclefiam , obiuris aduocatiz titulum, invadere vo-

luit; tandem & mediam partem rcdltuum,ahorumq, iuriutms

vendicare ; etiam Anno 1577. agnato . fuo Alexandro per-

fuafit, vt partitionem inftitui pateretur,atque prater alia füb-

ttadta à Philippo , dimidiam quoque partem prouentuum.s

Eccle(iz eidem prouenire, . quamad Przdicantis fuftentatio-

nem applicare poffet: Id auté fiebat pratextu Pacis Religionis,

quafi ex eatalis mutandiac transferendifacultas PhxlmpPoAu-

guftanz Confeffioni addi&o competat, PofthzcEpifcopusIo-

annes Otto,, volente etiam atqueocculté petente Alexandro

Pappcnhamx—o,qurppc quem conícientia monente fadti j poem-

tacrat,oppef uit fePhilippo,fcri pus ad-*eum utcns,quarum mé.

tionem hic Opponens facit, inijfquei 1Ll vrget : ad gcfhtuno-

n&ablatorü,&CollegiataáEcclefia lmpmfccru in iuriíac bonorü

füorum poftcffhione relinquendi; atq; inter ahahgc verba fcri-

püt: fabentvít 08 jeníae toofbebadpríido futgmommm/mämd)taüan bie

gcmeine be(cbriebne Sedyt/ vnb bet fJail(atne 9X efiaionfriben sugeBen/fone

bern teív aud vnfetätmgcnben Qätfceomwbc ætmpïs b*mæmmwot!fæ mcbt

mctiaffm tónbett.

Mdefi :Eanobis rebene. mnü&erata» agere prapcf tam e& quz. nmon fe.

ä

Hàm communia feripta iuta; & falutaris Pax Religionis permittuntfed etiam

nosex Epiíc opähmunera,ek rationis: rcddendg oblxgananc,mtcrmxttere non

poffumus..

Videmus híc pnmo uedxtem opponcs, fupprcif s"'väfäfs,

& diffimulata veritate, :E;x;f;rgt .Aitenim,Epifcopü fcripi

[

E

af €tniemab(en begetet eivag auxenïxren / al$ waf -Sbnie bic b Beïd)mbnc

9 cdt/vnb bct S;mlfame 9Xclígionftieben sitaeben/ .Quod; nunquam velke-

ï

rit aliquid zgerc, nifi quad feriptaiura , Cj falutaris Pax: Religianis pir-

,Brlttunt.Sed.aliter loqmtur prfcopus cuius väfröa,fi opgoncns

fïdclxtcr agere voluiffet,omniá pofüiffet.

Secundo ;Cur prfcopns Ioannes OttO Facem Rchgmms

H2

aHe-

OfToRiS CARDBINALÍS&c.

'.;5?'

allegárit,quia Aduetfarius eius PhilippusPappenheimins in ea

fedudum fandauerat, & eius pratextu transadionem circa i& -

'ya & reditus Ecclefiz Collegiate facere , & partimexequipra-

fumpferat. Quamobrem Epifcopus optimé & confulti(limé e-

'*git,'nög:ndoAducrfafïi intentiohem,(iue dicendo,ex PaceRe-

Tigionis,luxtà quam,tatqüam niaxire falutarem, Confeffioni-

'ftz controuer(iam eiufmodi décidi cupiaut;tale aliquid cócef-

'fum non effe, fedexprefséinhibitum.Non itaque fe Epifcopus

'agendo fundauit fuper Pace Religionis, fedpotiüs defendt-

* do & negando ac deftraéndototüfuündamentum, quo Aduet-

farius Philippus nitebatur &(uper eo'cum agaaro füoiam antc

"tranfegerat. Deftru&o enimeo fundamento,etiamtran(adtio

"ipforum finevlla contradi&tione,corruere debebat.

Tertió ; Confideraripoteft,quodimprudenter & incon-

-1J

";ï'ififö nimis egiffet Epifcopus, fiin hac controuerfia prote(tati-

"

n&tà Ottonis Catdinalis fa&am aduertus Pacem Religionis,

'obieciffet: Nam eare viíus füilfet confiteri, quod talesattenta-

tiones,mutationes,ac fpoliationes Nobilibus ac Dominis Aü-

guftanzConfeffioniaddiai-, & quidem ob folius aduocationis

- ,titulum,permi(Iz fint, &ideo aduerfus didtum Pappenheimiü

"Epifcopusiura Ecclefiz éius Collegiatzalitértaeri non poffit,

-mifi obijciéndo fpecialem-ac propriam pro fua dioecefi factam

proteftationem. Quaipíaratione neq;facilecaufam obtinuif-

fetEpifcopus,&alios Epifcopos , Przlatos, imó vniueríos Ca-

- tholicos taliagendi,aut fe defendendi modo, przteromnem

* neccífitatemadhibito grauiter offendilfer.

- I£&ud etiam hoc locó pfaterire non poffümus, quod dc-

.uo hicinculcat Opponens, Ottonem Cardinalem duntaxao

ad faluandam confcientiam, proteftatum fuiffe; du&o argu-

mento ex Comitijs Spirénfibus Anni 1544 $. X(étvirabet intbet

fyanb(uftig/ vbi Cefax Carolus teftatur, in propofitosarticulos

JPacis Ordines Gatholicos non con(enfiffe; imo ob multasal.

legatas cauías; coníentiré non potuiffe: Si tamen füa

Czfarca

Maie-

PROTEZsTATIO DEFENSA.

$9

Maieftas ex poteftatis plenitudine, decernere velitiipfosnon,

repugnaturos, Daf ficfofded acfdycbenfaffer enb bufben müffen.

Ad hoc breuiter dicitur,caufas effe diuerfiffi mas:

Nam.»

Ann.1544.cüm Czíar Carolus,etiam dcncgato Ecclefiaftico-

rum confenfü , articulos Pacis fuapte propriaau&oritate per..

plenitudinem potef(tatis. ad tempusaliquod decernere vellet,

Catholici rcfpondcrunt, feimpedite, (eu Cafarirefiftere non.,

poffe. Atveró Anno 555 articuli Pacisnontali modo, ficuti

anno 1544.íed voluntariatranfaQione, & pato Epifcoporum

decernendierant: In tale pa&um Otto Cardinalis confentire»

recufauit,atqueaperté proteflatus cít, quod illzfüs, & minimé

€o obligatus manere vellet; interim & ipíe permittens, fïalu

E prcopx paciíci vellent Rcs ifta clari(fime intelligetur ex lite-

ris Conradi Bruüni, quaseodemanno 15 5 $. Auguftefcripfio

die Pentecoftes ad Ottonem Cardinalem Romz degentem

Originale earum literarum hic Dilingz habetur. Verbaautem

formália, quz propofito noftro in(eruiunt ; ita fe habent.

Stann tvill e$ füt be(dtverlid) ad)ten / bafi bic Skapf. Qtay. ín biefet gangen

Gad) (tvíe ficuor 2nno 44-ae(dcben )emag anff i nemmen folL/ bie $86

fcboff folíen c8 alleg tbun/ tiberjbr Srom / Dfüd)t /-enbo 2fib/ bad tecrben

G: $: : obnestecifel fáribeen rpail nidor cDun / barumben ficberbíe Gady

Syaubtfadyiid) batauff; af mitocm QBiberrfait cín Stieb acmadyt meroe

ex turpibus , & inhoneftis padisEpifcoporum ( ha« ante editamia

pacem,ex propria fententia fcripfit Brunus.qualia etiam pub-

L.

licé editislibris fcripfiffe)notum eít, & (uprà monuimus ; circa

1.quzft.pag. 19.) SOnp bietecil bíc eDi(d)oue fotdjeg bieuot nic ifuentosto

[en/teerben e& bíc anctfetgíge pij & Catholici ned) nítifuan / berm bodo/ tíe

ld forgivenia fcii tocrben/iftvit beffer &:8: O: feim nidr gegentverria/ ónb

faffen m9auicn Getre$ míd) bic Cadm vollavet / tvicbifbet / binanf

brinacnift vmb cin $ aufd) sutfun ber ober mid) aebcn teítbt/ 6nb nadjbcm

bte Cad) aar (doteer /barab aud) Stavf. eno Stón.908». teic mann fidr /cin

i

)

fdcideniragen / vnb (id) nidor gern if eínfaffett / €ao baf villeidt aud

jbter pfidr nad) / foaditidybap & $. O. jfrepfior nit menigergubebey

- da:c.

4

ld efi : Gnctofum»id repütatur, i Ca(area Maieftas in hac tota caufa

H ;

ficuti

[L]

6o

OrTowis$ CARDINALI s&c

Ànn

ä&u*u&mmou44 accidit ) aliquid infe recipere debeat :

Epiftopi omnia

;j

agere deberent aduer(us fuam fidem;obligationem, juramentará:

Id fua illu.-

fon

flriffima celfitudo dubio procul pro fuapartenon faciet, Quare resin eofta-

tu fummatim verfatur , vt cum aduerfarijs Pax fiat exturpibus & inhoneftis

cut

pactisEpifcoporum, Ftquiaantehae nunquam vt id facerent , confentire

$

9

."

Ino

luerunt,ideó boni,pij & Catholici nequenuncfacient. Quorurn tamez,

Vi timeo;pauci erünt. Long? meliuseft; quód Celfitudo veftra prafens non.,

l

ft, & mein nominéDomininegotium , ficut hadenus , ad finem perducete

e

finat, Vno firepitu.qui in me irruet, fuperabitur, Et quia res valdé grauis eff,

Al

àqua etiam Cafarea & Regia Maieflates abhorrent , atquefeimmifcere ve-

UM

rentur , idque fortaffc etiam propter obligariones earundem ; ideo arbitror,

N

quod Reuerendiffima veftra Celfitudo ad

fuas obligationesnääminüs

ää;-

?

$endere debeat.

L

M

l

Hecfolàm hicr

eferuntur,vt appärcat,quenam fine Ott;o

Ca:diaalis, fui Cancellarij Conradi Bruniconfilium fecutus,

N

aduerfus articulos Pacisproteftatus fuerit:: Quiaanteomnia,

4

per modum tranfa&ionis & voluntarij pa&i inter Catholicos,

«piræ&rtim Écclefiafticos , Przlatós,& Auguftanz Confcffioni

adherentesOrdines articuli.v.g.de bonis quibufdam Eeclefia-

fticisnon repctendis ,fed fpoliatoribus relinquendis; deiutit-

di&tione Ecclefiaftica erga Lutheranos in caufis àd Religie-

nem Auguftanz Confeffionis non exercenda &c- conftituendi

erant ;Ita t nonaliter Epifcopi;nifi ex proprio confenfu,obli-

gationem contraherent. Taleautem pa&uminire atque inde;

obligationem. cotrahere velle; arbitratus eft BDrunusalienum

r

effe à iuxibus& immnnitate Ecclefiaftica;ab officio & iuramen-

to Sedi Rkom. Apow&oli;æ.,p reftito ab Epifcopis. Et hocipfum

: ; eflearbitramur; quod Cardinalis Otto in prote&atio:jc fia pa-

^jàm afferuit; feinarticulos Pacis, quatenus dogmatib us,iurif-

! di&tioni,rebus, autperfonis derogant,nec multum,nec parum

" confentire velle; fed in iuramentifüi vinculo inomn ibus put-

&is & articulis illefüm manfürum. Interim alij Epifco pi,cüm

L

*

An.

diuerfaíententia cflent, videl: proptet necetliratem rale»

á

padumreüáéabi

pfis iniri poffe, volentestran fcgcruntEgþg c

mata cít

t;a'infa&ie ï;pubü&ca. | Sæfama lege apggaäaga &.confir

Anno

6t

Ma

p $5$. fed i n ordine ad'cos tsntim , qui tranfegerunt;

nonautemino

'

lu

ead Catdinalem;

itfi-

cuti füprà (atis explicatum fait.

ü

s

$

quü?erf&tcntradlx

ii

ls

Á

It

Denique caufa Donavve

dánórum in memoria pluri-

morum adhuc ver(atur, quomodo miffi à Senatu ciuico fuse

1

Lutheranz Fidei addicti miniftri, proce(fionem publicam fe-

j

b

cundümantiquum Catholicorum morem ; ae ceremonias,ab

Abbate & Monachis S:Crücisin eadem ciuitate inftitutamyin-

(s

1

uàdere.turbare ad vexillum fan&z crucis deponendum cogere

przfüumpferunt. Tum Epi(copus Auguftanus Henricus,Prin-

ceps ac Dominus nofter clementiífimus,tanquam Ordinarius

loci, & Monafterij S.Crucisaduocatus, querelam aclibellum

3

fuþpli:dm adCz(arem Rudolphum II.tranfmifïtfiüäudärætgr

communiaiura, etiam Pacem publicam, &"*Paccrr;g'Rc'ligidüï*ä;

$

adduxit,que fa&o ifto Donavverdanorum notorié violata fue-

Ü

tit. Quod veróid cófultó egerit Celfitudo füa.id ex fuprà di&is

manifeftum fit. Quia nimisid naturz cóueniens cít,vt quifque

caufam fuüà & fuorü eo modo tueriaggrediatur,quiad vincen-

,-

dum,& viminiuftam rcepellendam magis opportünüs fit. Cum

li

itaquc Epifcopo duo aduer(us aduer(arios agendi, cofqueab

iniuftis attentatis repellendi modi füppeterent , vnus facilis,

A-

quiab omnibus tü äd'mittc'batnr,&probaba tur,videl dicendo;

fecundium Pacem Religionis, qua vnica fadtum fuum Dona-

vverdani fe defendere poffe exi(timabant;tale aliquid concef-

fum non effe, fed prohibitum: Altervero fuperandi modus,

confiderato temporum ftatu, valde difficilis, & periculo expo-

fitus, atq; à plerifq tum non admiffus imó veró ignoratus, vi-

del. dicecefin Auguftanam . propter Ottonis Cardinalisprote.

j5 2 500 00 :5 —

ftationem, cx Pace Religionis, quaten usiurifdi&ioniacpote-

-

gp,

ftati Ecclefiaticz preiudicium aliquod generarepoteft, libe

ram&nonobligatam effe; Przterquam,quod, vt füprà di&tum,

— E

eate fignificaffet Epifcopus , in aliar dioecefium Imperialibus

— NUS

?f'i:litä:tibuä talesturbationes, & attentationes fecüdüm Pacem

C--—

Reli-

62

OrToxN: CaARDINALIS&C:.

Religionis permiffaseffe:quain realij Ecclefiaftici Prelati gra-

uiter offcafi fuiffent. Apparctinquam ex hæs,mafulggägxfmw

vider

pum egiffe, imó aliteragere non potuiffe,aut debuiffejquàm yt.

dinalis

affereret.(ccundüm Pacem publicam& Pacem Religionis talia

ntib

ncquaquam permiffa,fed fub poena prohibita eífe quæ pmmd;

t a

poena delinquentibusinferri debeat.

foribu

Supereft vltima. Opponentis ob:c&m, qua talxs cft

Cedere

ANec paucz proce[fus etiam contra Epifcopos,aut eorum [nbditos [nper Pace. Reli-

E r d

fübdite

gionis obtenti fuerunt. Chimtrei pmudz-cmm apud Gylmannum tom,2, S]m;pho-

r:mp. I, 7/0!. 12, €eXT AT,

fübdit:

|

4

RESPONSIO

pHoq

uid adtum fitin caufa Dunckelfpxlenfum Anno I 566.

nhm

tund

1d relatum repcrieturin librodePacis compofitione.cap.10.n.

fftum

40.€dit.2.. Ex proceffueiuscaufz,nequaquam colligere potcü*

20nob

Opponens, Ottonis Cardinalis proteftationem improbatam.s

Qutn er

aut rcie&am fuiffe; càm eam Magiftratus Duuckelfpxlcniïs

ciuitatis coram Cæfare nunquam. allegárit, aut. in.me-

poffet,

&uici

dium produxerib. Notum autem cít, quod Iudex fcn-

Qüfamc

tentiam ferat fecundümallegata & probata, fiue fecundium ea

aC n

tantüm quzin iudicium dedudta fünt ; Ec nihil frcquentius eft,

Topatio

quàm vt a&or, fi exvna propofita caufa fuperetur,exalio po-

ftca titulo fiue caufa iaftituta aCtione fuperare poffit, & fenten-

€lepre

te ?md

tiam pro fe obtinerc.. Quareetiá nuncnon obítanteca fenten-

tia Czfaris,quod ciuitas Dünckelf pllcnfium,fpc&ata PaceRe-

poffer,

ànos,

ligionis, dum nihil ahud adueríus eam obijcitur, Lutheranz

V,

Confcfïioms exercitium habere dcbcat,Magx&ratus eiufdem.s

ciuitatis Catholicus, vel.potiiis eorum Ordinarius Epifcopus

Vetbo

'tl, )

aduerfus Lutheranos ciues adionem inftituere poteft, füuper,

Caidinalis Otton; sgrote&auonc fefundando..

Cnfür.

Denique, quod ait Opponens, adu;rfusEplfcopum,Vcl

mS lnuc

fubd:tos cius fuper Pace Religionis à Cafarco tribunali pro-

;ctïus impetratos fuifle, id tametfi verum effzt, tamen mirum

i Ph

vxdcn

*

fe

tigra-

Pa*a"fr-æ:-«är* AT10 Drzrrzwe .4,

63

qico--

videri non deberet; quandoquidem proteffatio Ottonis Car-

timyt.

dinalis, fecundüm quam dicecefis Auguftana libera effe debe-

üistalia

ret à Pace Religionis, quatenus iuribus Ecclefiarum prziudi-

;go.indg.

cat, à Czfare nunquam infinuata fuit Camerz Spirenfis A ffef-

foribus aut Aule fue Confiliarijs: Quamobrem huc vfque pro-

isdi:

cedere ipfi debebant pro, & contra Auguftanum Epifcepum &

t ia

fubditos eius; ficuti contra alios Imperij Ordines eorámue,

u

fübditos.

í

Caufaautem , quam ex Gglmanno-rcfb,ft,taüs eft:Inop-

pido quodam Auguftarió Epifcopo fübie&o, ciuisad Luthera-

nam Religionem defecerat :-hvuic"cmigrandi facultatem, ac

ns66

mandatum loci magiftratus infinuauit v(que ad S. Iacobi

: .l-Qc,n'

fcftum: Ciuisprorogationem termini à magiftratu petiuit,fed.

SRþthf

nonobtinuit. Tunc CamerzImperiali füpplicauit : vbi dubita-

,mm.-

tum erat, num prorogatio termini ftatimin Camera decerni

'*fglïpfls

i me

poffetan veró necceffarium effet,vtad Superiorem magiftratus

ciuici,videl.ad Epifcopum caufa remitterctur,eóque ctíam ze-

er fl

cuíante, tum demumin Camera Spirenfi prorogatio decerni,

lm cà

ac mandari poffet.Et przualuit fententia,quódin Camera pro-

juse

rogatio mox decerni poffit. Claré apparet,hoc totum nihil ob-

]io po-

effc proteftationi Cardinalis ; atque fruftra fuiffe ab Opponen-

fntet

te productum; & quidem talibus verbis,vt Le&or exiftimare»

(entelt

poffet, maius quippiam fübeffe,quod contraEpifco pos Augu-

cNe

ftanos, & fübditoseiusiudicatum fucrit.

.hcmw

Vltimo loco, Opponens aliorum iudicio fe fübiicit,haee

(demmo

verba fuo difcurfüi adiungens: Sa/vo alorum meltm fentientiumin-

diciv.. In quo vnico laudandus eft; & obtinebit, vt fperamus,.

fupt

cenfüram quam meretur; videl. quód pofitiones probatoria-

lesfinxerit, quzab Aduerfarijs admittuntur; ftatum quaftio

nisinuerterit;Aduer(arijs fuis ad (cripferit.que ipfinon dicunt

yi pr?

fal pro verisallegárit, vera ad rem maxime pertinentia calli:

m

dé füppre íferit; leges, & au&orum teftimonia

quead propofi-

qidut

tum nihil faciunt,

fruftta & impertinenter allegárit ; facta &

Ícripta.

l

Or'rou. CaxnDrN.&c. PRoTEsT. D&FrNsA.

.....

fcnpta perperam,& non fine doloin mediumattulerit, Nobis

!Kïþ

l

autem füfficiat,quod Cardinalis Ottonis proteftatio,que mul-

tis viris do&tis iam probata eft, & plurium celebrium Acade-

füiarum Iuridicz Facultatis iudicio confirmata, etiam hum&

NE Q

: Opponentis vndique conquifitis inanibus obie&io--

qua pro

pii fenf

nibus,in nihilolzfa,fed magis cormbve-

rata fuerit.

tieffed

RCY$

mus,ác

FINIS

licarum

com

lnm* *Dea £5 San[fu* etut.

AMCI

x/

mK

h

*«

u

D) &T

— p 7 n

-

ml

.

a

( 7N

x

[

—

PX

?

El

-

"

-

—

]

--

;

z

z

z

d-

d

|

p

L-2

R

EC

I MPa

(SES)

ORU

'l

"

- ^

n v

i

I

g"läl

ÁN

E

um

"m

zi

ä

3

/

»

LE-3

D

2

A

)

H

[2

:e:

—

-

g

R—

**

(

4

[

e

ä"-

v

;)

.,«"I"

Wemto.

r

»—m

;—

D

Xi

oNÜ

Iv

--

E3

*æl

j

X

Y

At

)

d

E

E

"A

El

d

x*

"EE

i h

7"042 p

stna

P 4!4 f ueï"

Mldgm s

w

a,

U C

!:

v

J»Q

um I o

2

s

N

g)

As

A.

"

* LA

4

AA

q 0E

i

w E

N d

s& "f

As

a

Ms

X

JH

!

f

d

t Nobis

);

N

w n

d

1N

N

x

Y

z d)

y $265

^

E

yue m

nAcide-

m hotus

NE.

VISPIAM EXISTIMARE POSSIT,

qua pro Ottonis Cardinalis Proteftationc fcripta fünt,expro-

&io-

prij fenfus arbitrio profe&ta,non autemin Iuribus re&é funda-

ta effejideo Reuerendiffimus & llluftriffimus Princeps H & N-

R1cvs AuguítanusEpifcopus, dominus nofter Clementiffi-

mus, àceleberrimis quibufdam luridicis Facultatibus Catho-

licarum Academiarum petiuit, & obtinuit , vt libeum de Pacis

compofitioneapprobarent, & in fpecie füum de Car-

dinalis Ottonis proteftatione Iudiciumac

Cenfuram ferrent,

FRIBURGENSIS.

ARCHIDVCALIS ACADEMUE IV'RIDEC'A;

Fa;gltas in app

tobatione data Anno 1629.

die 20. A pril.

x ( NI

I)

«

Otiffimim autem ( in fpecie , þþpajïm Pratgfationr,

"4

$2

6;- :

.

qua Reuerendifiimus && Illuffrifimus Princeps ac Do-

A

A N

rl

1

minus , Dominus Qthe Romana Ecclefa Cardinalis , &

24

M)

^

s»'

*

2

ïï

b

Epifcopus Anauflanus , Prapofitsque Elvvacen[is , co-

$

P

J]

l

vam. Deputatis ad Religionis Pacem componendam v.

"

QPQW

finnarratur.( ficuti eam falam effe , dubitandum mon

V

?.

:.r

E.9/1/

;bä

QU

& e[fl ) ob[eruamimus ;quod Imperi conflitutiones de Pace

—

Q Religionis , Epifcopos Auguflanos pranominati Domini

- Cardinalis Otbonis fucce[fores , nullo modo obligent,

gyulg preinde Impew;

Conflitutionibus non obflantibus , omni iure potmerint ; a€

etiamnum poffiet qua[cunque fua Diecefis Ecclefias, AMonafferia , Collegia , d

Beneficia qmalibet Ecclefraflica, etiamfi ante Tran[atlionem Pa[[Jasien[em occu-

pata fuerint , Invi[dittionémque Ecclefiaflicam im per[onas quaslibet [ua Diace-

69

fir eidem Sed; Auguj?ana,?facunque tempore ereptam,ant ntgAtam, comp

tibus.

ti bnf?ofefïäïiä Iafä&m&ä&'z&,zep?täïe (j recuperate; Ezim*äkaä in quoslibet Die,

cefanos liberé exercere,atque in v [um C praxin deducere s edfque qui ad Augu-

flanam Con J?fg'wem;äqi?i?m»t;ad Catbolicam "";;Rgltgionm reMocare : Turm

T TNOPTIIOERENME

quod pey Proteflationem Epæfifapätgi "duguflano [ima in omnes Diece[anos Invif-

ditlio Ecclefiaflica [alua C' integra fuerit referuatastum quod obligatiaad Re-

ligionts Pacem ob[eruandam ex Conflitutionibus Imperi , ceu Pragmaticts fan-

A(

Gidnibus,non oriatwr, fed potiutex patto , Conuento, Tran[atlione ddedque conz

(znfu nafcatur,quicon[en[as cim im Epifcopo Augu[lawo ce[fet , conficitur , quod

C obligatio cej[et .Nam quodomnes vt fingnlos tangit,ab omnibus vt fingulis ap-

probari de

4

y

bet Cap.Quod omnes,de Regulis Iurisam 6.vbi alaro uodo Dysus di :

b

W,

Gam vegulam interpretatur.

M

INec exceptio pra[criptionts aut taciti comen[is,ob temporis decur[um, evi-

pientibus quidquam patrocinari potefl, quod im pra[cviptione potiftimumvequifiz

(

æ'ä'.ä

tum,nempe bona fides deficiat .Et mutatio voluntatis in EpifGopo Auguflano,qua

MERS L hi tn taiSsez

DA

à Prote[latione C contraditlionerecedere,eam pro nibilo & non fatla baberey ia

? Illüc

direptionem luri[ditlionts, " bonorum Ecclefiaflicorum con[entireyoues de[evere,

Augufä

Officium Epi[copale cum fiorum. f[uarumque ouiumaterna damnationts periculo

.ucrima

relinquere voluerit,minime fit prafamenda; [ed potins exiflimandum , quid ob

injrj,

gemporum difficultatem,iniquitatem C turbulentum Reipublica flatum , oppor-

fW Pr

tunitatem , C occafionem meliorem expetlare , eamq,iam fibi obietlam , iuxta

Princip

Panli Invifcon[nlti Confilium in L. Rapienda ff-de Re o mlis Imris,arripere voluerit,

64 ]y

& 7 Denig, quod taciturnitas C permiffio occuparionts Inri[Aiblionis & muta-

f

tionis Religionis Épi[copi conenfum non opereturinde liquet , quia anutarionen

T^Utp

Epifcopus fine Turba maiore impedire non potuit.per ea , qua tradit Dyamin re-

Wt f

am:qn

gela; th :aCft Q c.de regulis furtsin Sexto,

*

£Ulb

lw]

ha:äCc;n/?m;ü No: Decanusct þl)o&av?äga

lle gyäln;þï in

Á [17

"Archidncali ap(td Friburgum Academia.

'tthyg

In huius maiorem Fijd"cm,Facult)aï-

tis noftrz Sigillum apprimi

curauimusin noftro Senatu

ibidem. Datum 20. Aprilis

Anno r629.

*HEREL

fükfbiæ! -

L ics9

ww [m £

Cr r

QR (0& 6

607

IT TY TT TT

X e o MECQC

iä':faigu.

: Tuno

s lrij-

"HERBIPOLENSI

uind N-

ACADEMIJ IVRIDICA TACVLTA S

M lüf þm-

lii con.

in Genfüra & Iudicio dato eod. Anne 1$29..

;iguv,quïd

die 22. Apguüi.

p 4

T

D;w a'i; '

.

s Y

UN äwie»vm"f Trataj?*aþïmem buictralatui ia cap.tt.20701.63.

Q

3

p

infertam , (j à Reuerendiftimo atque IWuflrifiieno quondarp,

/Z.

*Principe & D,D. Otbone Truchfe[sio . S. R. E. Cardinali, Epi-

y[im ti-

z:

"Q

r

N

249

Jfcopo eduguflano , & Prapofito Elvvatenfi , contra "Pacem Re-

MM!EW

ligioms imer Ordimes Impers Catbolicos & Auguflana Confefiio,

daherto

ni ;zdläærentes i

nitam , eiufdema, avticulos , in publicis Coriti

14

perialibws.

z

P

j difrtrt

Aung?æ "Auxo i555. die 23.e M enfis eAMarti interpofitam . , ean

que in po-.

i p

Jlerioribus Comitits,tum per ip[ammet Ilnfir. Celfiud. fuam , um per Legatos,

^ Wlä :

in [criptis atque vinavoce [epims repetitam,quod attinet ; Cenfemws per banc ipa

fam Proteflationem toties reiteratamytum Reuerendi(simo quondam & Illuftviff;

gm, p«

TP inxté

Principi Cardinali, " Epifcopo Otboni, tum Succeforibus eiufdem , Ecclefiafli-.

cam Inri(ditkionews , cateráque Inra libicompetentianontautum non [nfpenfa

sE

fuiffe , fed omnirmod? farta tetla & illibatapermanfiffe , & etiamnum permane -

gt

re,ut proindeprafatus Iluflrift quondam Princeps,Cardinalis, G* Epifcopus , net

b]nm i tte

non Succe[Jores eiusomni Inve potuerint , & adbuc pofiint in Epifcopatu Augu-

Jlano,qua[cunque fuadio[efis Eccleftas,eVtonafleria,Sacra collegia & Beneficia

qualibet Ecclefiaflica , etiam ante Paffauienfem Tran[atlionem ablata , ficut &

lurifditlionem Ecclefraflicam in per[onas quadlibet diucefi, Sediá, Auguflana quos

libet tempore ereptam, at negatam ,Poffeforis. Inris vemedits repetere. atque

&

|

remperare "

m

m)Facumi,.

: ItaCenfemus Nos Decanus,Senior, & Pro-

, p

feffores Ordinarij Iuridicz Facultatis

roSeit

Herbipolenfis, inque fidem maius no-

0. Apils

ftrum Sigillum apponi iuffimus. Si-

gnat.Herbipoli, Anno Virginei Pattus

1629. 22.die Augufti (tylo co:rc&o.

I

Z

"118

INGOL.

Es

J5

EC A

DNNGX

INGOLSTADIENSIS.

ELECTORALIS ACADEMI4E FACVLTAS

"

luridica in Cenfüra fuadata hoc Anno 1630,

die ae. Martij.

j*

4

Y

$7 A

Í

Njg'ecitproöämnft e4;

qua diferre proponuntur e.11.2.78,( Edir, 2,)-

de Proteffatione,quam Reuerendifsimus C Ieflviffinsis quondam

F 3

;

e

j

$

3

Princeps ac Domiuus.Dominus Otto Truch[effius,S. R.E, Cardi-

- LA U

nalis Epiffopus Aucu[Tanus, C "Prapofitus Elvvacenfis, contra Pa

d

cenz Rel

1

s interpofuityata, per Legatos fuospoflea fapizs repetiuit,

igioms.23. Martw AAnno 15 55.in ii[dem Comitiss &gu]!ä.b

uannis enim videri po[fet ,Hufliftmam fnam Celfttudinem in commpne

fadus,quod Principes & Ordines Imperij,probonopnblicoel totius Puaperi tran-

quillitate inieruni,nece[Jarió veluti mmeubrum Imperi con[éntire debuiffe atque

8iffentientena procon[entiente baberi & faderis obligationi fubiici potuiffe , quia

14765 €a Pax con[en[n Q* conuentionefingulorum Ordinum , de quorum [ingu-

laribus Inribus G quidem SpiritualibusEpifcoporum ,nou communi totius Imperij

Jure agebatur conciliata fuit,neque Status Statui imonecipíe Remanorum Reox

Fesdinandus I diffentientibusvllum praiudicium adferre voluis, cenfemuiPro-

teflationem nunquam veicklam,[emper ilibatam uas etiamnu vires exercere,

xuec ei tacituruitatem Succe[forum,velprafcriptionem vel aliud quid opponi , fedl

Renerondifimum C Ilufivifimune Principem ac Dominum,D.Henricum Epif-.

eopun Auguflanum,lymoye Prote[latiouts integra fernata iu [40 Epifcopatu e-

ä

xXarcereyin eamá, vem.ft opus fit Inuitliffimi lmperazoris Ferdiuandi. 1£, Ca[a.

zeum ojficium implorare paf ,

In Fidem, maius Facultatis Nnc&'rä Si-

f

gillum imprimi curauimus. Da-

tumin Senatunoftro Ingolftadij

zo Martij Ànno 1630G.

ï

r

:

g*

ww

m

--

-

u

^

»

9.

o

"

a

-

d

U

d

rodu:

NT

—

af

EE

UE

Monsets

—

d

i

d

——

P

wBE

—

E WE EE

f«

$

D

-

M a

--

--

--

E

E

b-À

s

E

l—

"

F

"m

&

»

.

*

x*

^

»

"

h

*

EE

"

&

L

i

^

E

"

la

p

Yi

E

ag

*

1

À

4

At

$

*£$

E

- d

«

E

.

k

T.

;

t2

H

s

.1.

s

1

$-s

)ï

4

$

d

a

"k

&

*

^

b

LU

*

L

Á

p

L.

b

u

sj

"

$

-

B

El

z

T

*

r

z

EN

k

*

k

e

$

» 4

p

*

&

-

,

j

1

A

g

"

&

E

t

xE

L

g

P

E

!;f

L

£

-

wl

& a

É

"!

"

.

z

a,

U

.

d

"

D

*

Sect

—

d

í

p

L

t

*

;

*;

*

&

-

L

-

PFQ

Es

sh

?

y

*

[

E

*

j

d

b

,;

s

.

,

«

ol

p

"

o

4

Va

"

L d

É*

£

r

?

s

d

"*

d.

&

j

v**

£

**

f

[23

E

&

Á.

"

$

A

2

& $£

E

*

".

j a.

"

;

s i, s

)

P

LE

d

^

E

L

:

ïx

.5

d

::

,

4j

p

»4

L

p*

E

P

"

"

—

&t

y £*

E

L

i

*

-

E

9

-

N-

^

*l

W.

y

"

[

».

€

g

Ed

»

*s

^

^

vt

d

j

&

[ sf

F2«

ii

[

:*ïvr

i

Bon

/

El

u .

E

&i

-

P

RT

&*

"

"

;:

*

1«

:

-

H

r

te

-

"

P

s

*«

Ls

"1

&

"

-

E

*

L

$*

$

6

i

b s

*

* ;

-

a

E

5 d

MY

s

"

[2

L

E

d a m

ss

x*

£

"

ao

$

"

E

I

;*f- «J:.

,

n

d

B

Yusc

*

[2

r

H

?

Éo

I

i

n

P u

*s

g

Ed

*

^

-

A vege.

z

E

* od

ä

B

,

b i

E

- d

d

E d

[ s

;

& t

D

a

Lj

4

E

qovs.

(,rl

»ar

þ'; *

w

*

LE

-

X

A u

*

;1

;*

* k

&

8

* d

,;.*

y

s

r

*

g

f

*

w

*

s

p*

m

-

d

*

j

$

FA

"

p

-

"

L ^

n

* s

$d

g

*

.

£

$

*

9À

&

v- Ra

X

:

AF

- Q'p,'

E

E

*

i

L

r

&

"

j

"

*

"

á

d

d

PI

"

a

^.

,;

r

!

*

l20 . cem

P'ROTESTATIO

Eu

OTTONIS

e9

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

IRUCHSESSII S R EF

E

r

CARDINALIS ET EPISCOPI

O Baiaance Q

e

AVGVSTANI &c. DEFENSA.

ä

eDFERSUS

Focus

ANONYMI CUIUSDAM PROT E.

STANTIS OBIECTIONES

;äï

e

N

. RELATIONI

—2

RERVM AVGVSTANARVM

NVPERRIME

INSERTAS

e

QUIBUS EVINCERE

CONATUR, EA PROTESTATIONE

NON OBSTANTE, LVTHERAN/E CONFES-

;

SIONIS EXERCITIA,EX PACE RELIGIONIS

Anni 1555. in Auguftama Dioecefi tuta

effe oportere.

6

Editio Altera.

5

Cum Facultate Superiorutu.

«X

B Xj

1

4

äï

N

DILIN G .£

j

:

1

3

Sumptu CaspraAnri SvrOnzis

2

Anno M. DC. XXX.

C a I9 23.

1

4 ^ Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com