<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>El249</title>
        <respStmt>
          <resp>Provided by</resp>
          <name>University Library of Tübingen</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>Transcribed with</resp>
          <name>Tesseract</name>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <p>To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).</p>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <bibl>
          <title>Die Kunst, rohe und calcinirte Potasche zu machen</title>
          <author>Lavoisier, Antoine Laurent</author>
        </bibl>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
  </teiHeader>
  <sourceDoc>
    <surface n="1" type="page" xml:id="s_El249_001">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_001.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="2" type="page" xml:id="s_El249_002">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_002.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1407" lry="829" type="textblock" ulx="424" uly="146">
        <line lrx="972" lry="161" ulx="605" uly="146">7 —</line>
        <line lrx="1405" lry="209" ulx="424" uly="166">—2 Ke α La aken</line>
        <line lrx="964" lry="230" ulx="681" uly="209">7 *</line>
        <line lrx="540" lry="265" ulx="430" uly="249">4 .</line>
        <line lrx="791" lry="315" ulx="528" uly="275">64 N.</line>
        <line lrx="673" lry="829" ulx="663" uly="818">„</line>
      </zone>
      <zone lrx="1412" lry="1766" type="textblock" ulx="374" uly="1667">
        <line lrx="1412" lry="1754" ulx="374" uly="1667">N124509561752 021 4</line>
        <line lrx="1395" lry="1766" ulx="1382" uly="1746">.</line>
      </zone>
      <zone lrx="722" lry="1843" type="textblock" ulx="371" uly="1784">
        <line lrx="722" lry="1843" ulx="371" uly="1784">IIIINIEIIIAIIIIIIIII</line>
      </zone>
      <zone lrx="1009" lry="1879" type="textblock" ulx="794" uly="1857">
        <line lrx="1009" lry="1879" ulx="794" uly="1857">08 Tüůbingen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1335" lry="2189" type="textblock" ulx="1120" uly="2112">
        <line lrx="1301" lry="2143" ulx="1120" uly="2112">ArechVIIEA</line>
        <line lrx="1335" lry="2189" ulx="1129" uly="2155">orhandend</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="3" type="page" xml:id="s_El249_003">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_003.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="4" type="page" xml:id="s_El249_004">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_004.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="5" type="page" xml:id="s_El249_005">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_005.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="840" lry="354" type="textblock" ulx="495" uly="172">
        <line lrx="707" lry="250" ulx="627" uly="172">Die</line>
        <line lrx="840" lry="354" ulx="495" uly="236">Kunſt,</line>
      </zone>
      <zone lrx="942" lry="436" type="textblock" ulx="379" uly="379">
        <line lrx="942" lry="436" ulx="379" uly="379">rohe und calcinirte</line>
      </zone>
      <zone lrx="1150" lry="689" type="textblock" ulx="213" uly="464">
        <line lrx="1150" lry="689" ulx="213" uly="464">Potaſche</line>
      </zone>
      <zone lrx="1138" lry="972" type="textblock" ulx="230" uly="700">
        <line lrx="811" lry="757" ulx="497" uly="700">zu machen,</line>
        <line lrx="763" lry="832" ulx="546" uly="777">auf Befehl</line>
        <line lrx="1138" lry="923" ulx="230" uly="845">Seiner allerchriſtlichſten Majeſtaͤt</line>
        <line lrx="747" lry="972" ulx="611" uly="927">durch</line>
      </zone>
      <zone lrx="1150" lry="1084" type="textblock" ulx="175" uly="982">
        <line lrx="1150" lry="1039" ulx="175" uly="982">die Generalverwalter des Pulvers und Salpeters</line>
        <line lrx="781" lry="1084" ulx="524" uly="1052">bekannt gemacht,</line>
      </zone>
      <zone lrx="962" lry="1219" type="textblock" ulx="354" uly="1114">
        <line lrx="962" lry="1165" ulx="354" uly="1114">aus dem Franzoͤſiſchen uͤberſezt</line>
        <line lrx="683" lry="1219" ulx="622" uly="1195">von</line>
      </zone>
      <zone lrx="1071" lry="1307" type="textblock" ulx="234" uly="1182">
        <line lrx="1071" lry="1307" ulx="234" uly="1182">Chriſtoph. Friderich Kausler,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1044" lry="1395" type="textblock" ulx="262" uly="1309">
        <line lrx="943" lry="1352" ulx="398" uly="1309">Zoͤgling in der Militaͤr⸗Akademie</line>
        <line lrx="1044" lry="1395" ulx="262" uly="1358">Seiner Herzoglichen Durchlaucht zu Wirtemberg.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1121" lry="1953" type="textblock" ulx="154" uly="1810">
        <line lrx="805" lry="1860" ulx="499" uly="1810">Stuttgard,</line>
        <line lrx="1121" lry="1944" ulx="154" uly="1869">Aei Chriſtoph Friderich Cotta, Hof⸗ und Canziei⸗Bnadrnaern</line>
        <line lrx="906" lry="1953" ulx="592" uly="1924">I 7. 8</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="6" type="page" xml:id="s_El249_006">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_006.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1397" lry="1880" type="textblock" ulx="1378" uly="1216">
        <line lrx="1397" lry="1880" ulx="1378" uly="1216">„ , à  —0 r</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="7" type="page" xml:id="s_El249_007">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_007.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="890" lry="630" type="textblock" ulx="526" uly="560">
        <line lrx="890" lry="630" ulx="526" uly="560">Vorrede.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1174" lry="1928" type="textblock" ulx="206" uly="862">
        <line lrx="1174" lry="943" ulx="342" uly="862">Seine Herzogliche Durchlaucht,</line>
        <line lrx="1162" lry="1033" ulx="251" uly="945">deren Aufmerkſamkeit ſich auf</line>
        <line lrx="1155" lry="1109" ulx="441" uly="1046">alles erſtrekt, was eine Bezie⸗</line>
        <line lrx="1149" lry="1188" ulx="212" uly="1129">hung auf das Wohl Ihrer Unterthanen</line>
        <line lrx="1145" lry="1274" ulx="209" uly="1212">hat, haben bey Durchleſung dieſes Auf⸗</line>
        <line lrx="1145" lry="1355" ulx="209" uly="1294">ſatzes, der auf Befehl des Allerchriſtlich⸗</line>
        <line lrx="1142" lry="1434" ulx="210" uly="1374">ſten Koͤnigs von kunſterfahrnen Maͤnnern</line>
        <line lrx="1144" lry="1522" ulx="207" uly="1458">in Frankreich verſertiget worden iſt, ge⸗</line>
        <line lrx="1142" lry="1604" ulx="206" uly="1540">urtheilt, daß die Bekanntmachung deſſel⸗</line>
        <line lrx="1141" lry="1685" ulx="206" uly="1620">ben auch fuͤr Ihren Staat nuͤzlich ſeyn</line>
        <line lrx="1142" lry="1765" ulx="208" uly="1691">wuͤrde. Hoͤchſtdieſelbe haben mir daher</line>
        <line lrx="1141" lry="1889" ulx="207" uly="1769">gnaͤdigſt aufgegeben, eine getreue Ueber⸗</line>
        <line lrx="1140" lry="1928" ulx="662" uly="1865">A 2 ſetzung</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="8" type="page" xml:id="s_El249_008">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_008.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1181" lry="1729" type="textblock" ulx="223" uly="197">
        <line lrx="846" lry="245" ulx="577" uly="197">Vorrede.</line>
        <line lrx="1179" lry="358" ulx="248" uly="286">ſetzung davon zu machen und ſie zum Druck</line>
        <line lrx="1179" lry="441" ulx="251" uly="370">zu befoͤrdern, damit die darinn enthalte⸗</line>
        <line lrx="1180" lry="519" ulx="250" uly="451">nen Vorſchlaͤge auch von denjenigen Ih⸗</line>
        <line lrx="1180" lry="599" ulx="250" uly="532">rer Unterthanen, die der franzöſiſchen</line>
        <line lrx="1177" lry="721" ulx="251" uly="614">Sprache nicht kundig ſind, gepruͤft gud</line>
        <line lrx="772" lry="766" ulx="247" uly="688">benuzt werden moͤchten.</line>
        <line lrx="1181" lry="870" ulx="392" uly="785">Ich ſchaͤtze mich gluͤcklich, daß</line>
        <line lrx="1180" lry="947" ulx="247" uly="867">Seine Herzogliche Durchlaucht mich</line>
        <line lrx="1180" lry="1022" ulx="223" uly="956">gewaͤhlt haben, etwas zur Erreichung</line>
        <line lrx="1180" lry="1104" ulx="249" uly="1033">Ihrer weiſen Landes⸗vaͤterlichen Abſich⸗</line>
        <line lrx="1180" lry="1184" ulx="248" uly="1115">ten beyzutragen; und mein Vergnuͤgen</line>
        <line lrx="1178" lry="1263" ulx="249" uly="1201">wird vollkommen ſeyn, wenn das Publi⸗</line>
        <line lrx="1180" lry="1349" ulx="249" uly="1284">cum aus dieſer geringen Probe urtheilen</line>
        <line lrx="1180" lry="1432" ulx="248" uly="1365">wird, daß ich der bisher genoſſenen groſ⸗</line>
        <line lrx="1178" lry="1512" ulx="247" uly="1439">ſen Gnade meines Durchlauchtigſten</line>
        <line lrx="1179" lry="1600" ulx="246" uly="1524">Wohlthaͤters als ein treuer Unterthan</line>
        <line lrx="873" lry="1729" ulx="247" uly="1612">nicht unwuͤrdig geweſen bin.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1179" lry="1907" type="textblock" ulx="777" uly="1712">
        <line lrx="1178" lry="1814" ulx="777" uly="1712">Der Ueberſetzer.</line>
        <line lrx="1179" lry="1907" ulx="1062" uly="1845">Vor⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="9" type="page" xml:id="s_El249_009">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_009.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="983" lry="913" type="textblock" ulx="392" uly="841">
        <line lrx="983" lry="913" ulx="392" uly="841">Vorerinnerung.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1154" lry="1891" type="textblock" ulx="218" uly="1105">
        <line lrx="1152" lry="1252" ulx="219" uly="1105">De Pulververwalter haben gleich Anfangs,</line>
        <line lrx="1152" lry="1273" ulx="368" uly="1215">da ſie die Potaſche zu Verfertigung des</line>
        <line lrx="1152" lry="1348" ulx="221" uly="1289">Salpeters gebrauchten, die Moͤglichkeit eingeſe⸗</line>
        <line lrx="1152" lry="1430" ulx="221" uly="1366">hen, die Erzielung einer Materie im Koͤnigreich</line>
        <line lrx="1152" lry="1504" ulx="221" uly="1444">betraͤchtlich zu vermehren, welche zu deſſen Ver⸗</line>
        <line lrx="1154" lry="1583" ulx="219" uly="1515">theidigung ſo nothwendig iſt, ſich den ungewiſſen</line>
        <line lrx="1152" lry="1658" ulx="219" uly="1589">und fuͤr den Staat immer beſchwerlichen Bey⸗</line>
        <line lrx="1153" lry="1735" ulx="218" uly="1679">trag der Auslaͤnder in wenigen Jahren entbehr⸗</line>
        <line lrx="1152" lry="1817" ulx="218" uly="1755">lich zu machen, und endlich die wohlthaͤtigen Ab⸗</line>
        <line lrx="1154" lry="1891" ulx="668" uly="1825">As ſh⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="10" type="page" xml:id="s_El249_010">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_010.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="899" lry="250" type="textblock" ulx="509" uly="162">
        <line lrx="899" lry="250" ulx="509" uly="162">Vorerinnerung.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1191" lry="1254" type="textblock" ulx="204" uly="237">
        <line lrx="1173" lry="324" ulx="242" uly="237">ſichten Seiner Majeſtaͤt zur Erleichterung Ihrer</line>
        <line lrx="1174" lry="397" ulx="242" uly="340">Unterthanen zu erfuͤllen, dadurch, daß ſie von</line>
        <line lrx="1176" lry="477" ulx="243" uly="418">dem Zwang befreyet wuͤrden, welchen ihnen</line>
        <line lrx="1178" lry="555" ulx="204" uly="497">das Aufſuchen des Salpeters in ihren Kel⸗</line>
        <line lrx="1179" lry="630" ulx="246" uly="575">lern und Wohnungen verurſachte; und daß die</line>
        <line lrx="1180" lry="710" ulx="249" uly="651">Communen der Provinzen Champagne, Elſaß,</line>
        <line lrx="1181" lry="794" ulx="251" uly="732">Lorraine, Franchecomte, Burgund, und die</line>
        <line lrx="1183" lry="864" ulx="252" uly="808">drey Bißthuͤmer von den Lieferungen des Brenn⸗</line>
        <line lrx="1185" lry="943" ulx="254" uly="882">holzes zu dem Geſchaͤft der Salpeterſieder und</line>
        <line lrx="1186" lry="1020" ulx="255" uly="956">von den Fuhren befreyt wuͤrden, welche ſie zu</line>
        <line lrx="1188" lry="1095" ulx="256" uly="1035">Verſchickung des Erzeugniſſes und der Geraͤth⸗</line>
        <line lrx="1191" lry="1175" ulx="257" uly="1118">ſchaft gegen Belohnungen, die weit unter dem</line>
        <line lrx="1147" lry="1254" ulx="258" uly="1191">wahren Werth waren, thun muͤßten.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1203" lry="1894" type="textblock" ulx="262" uly="1372">
        <line lrx="1193" lry="1432" ulx="365" uly="1372">Im Auguſtmonat von 1777. am Ende des</line>
        <line lrx="1195" lry="1508" ulx="262" uly="1451">zweyten Jahrs ſeit der Errichtung der Salpe⸗</line>
        <line lrx="1196" lry="1589" ulx="264" uly="1529">terverwaltung haben Seine Majeſtaͤt Ihren Un⸗</line>
        <line lrx="1197" lry="1663" ulx="266" uly="1605">terthanen die Erleichterung eroͤfnet, die Sie ih⸗</line>
        <line lrx="1198" lry="1743" ulx="270" uly="1687">nen zu verſchaffen Sich bemuͤhet hatten. Der</line>
        <line lrx="1203" lry="1860" ulx="271" uly="1763">ehrfurchtoͤpolle Dank, womit dieſe jenen auf⸗</line>
        <line lrx="1203" lry="1894" ulx="1087" uly="1844">fallen⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="11" type="page" xml:id="s_El249_011">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_011.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="881" lry="206" type="textblock" ulx="492" uly="148">
        <line lrx="881" lry="206" ulx="492" uly="148">Vorerinnerung.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1148" lry="849" type="textblock" ulx="209" uly="234">
        <line lrx="1148" lry="303" ulx="213" uly="234">fallenden Beweis der Gnade aufnahmen, war</line>
        <line lrx="1147" lry="383" ulx="213" uly="322">fuͤr die Pulververwaltung die ſchmeichelhafteſte</line>
        <line lrx="1147" lry="457" ulx="213" uly="400">Belohnung ihrer Bemuhungen; ihr Eifer ver⸗</line>
        <line lrx="1147" lry="534" ulx="212" uly="480">mehrte ſich dadurch, und brachte ſie zu dem Ent⸗</line>
        <line lrx="1145" lry="613" ulx="211" uly="560">ſchluß, ihre Aufmerkſamkeit auf faſt alle Theile</line>
        <line lrx="1145" lry="692" ulx="212" uly="635">des Koͤnigreichs zu verbreiten, und uͤberall die</line>
        <line lrx="1142" lry="768" ulx="212" uly="716">Materien aufzuſuchen, welche von Natur und</line>
        <line lrx="989" lry="849" ulx="209" uly="794">ohne Zuthun der Kunſt ſalpeterartig ſind.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1142" lry="1712" type="textblock" ulx="201" uly="958">
        <line lrx="1141" lry="1012" ulx="310" uly="958">Die Entdeckungen, welche ſie hierinn ge⸗</line>
        <line lrx="1142" lry="1093" ulx="206" uly="1014">macht haben, ſind um ſo wichtiger da man bis⸗</line>
        <line lrx="1139" lry="1166" ulx="206" uly="1114">her nicht gewußt hatte, daß es in Frankreich ei⸗</line>
        <line lrx="1138" lry="1244" ulx="205" uly="1174">ne Art von natuͤrlichem Salpeter gebe, der aber,</line>
        <line lrx="1137" lry="1322" ulx="204" uly="1269">die Wahrheit zugeſtehen, viel zu unvollkommen</line>
        <line lrx="1138" lry="1399" ulx="204" uly="1345">iſt, um nach der gewoͤhnlichen Art behandelt zu</line>
        <line lrx="1137" lry="1478" ulx="204" uly="1423">werden. Sie haben die noͤthigen Maasregeln</line>
        <line lrx="1137" lry="1558" ulx="202" uly="1505">genommen, dieſem abzuhelfen, um die offen lie⸗</line>
        <line lrx="1135" lry="1637" ulx="201" uly="1579">genden, aber nicht erkannten Reichthuͤmer zu</line>
        <line lrx="363" lry="1712" ulx="201" uly="1660">benutzen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1137" lry="1883" type="textblock" ulx="643" uly="1826">
        <line lrx="1137" lry="1883" ulx="643" uly="1826">A 4 Schon</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="12" type="page" xml:id="s_El249_012">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_012.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="898" lry="246" type="textblock" ulx="506" uly="155">
        <line lrx="898" lry="246" ulx="506" uly="155">Vorerinnerung.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1190" lry="1163" type="textblock" ulx="238" uly="236">
        <line lrx="1174" lry="310" ulx="341" uly="236">Schon laͤngſt wuͤrden d die Verwalter die</line>
        <line lrx="1175" lry="389" ulx="241" uly="334">Fruͤchte ihrer Bemuͤhungen uͤber dieſe Entdek⸗</line>
        <line lrx="1176" lry="468" ulx="240" uly="417">kung bekannt gemacht haben, wenn ſie nicht bis⸗</line>
        <line lrx="1190" lry="547" ulx="242" uly="492">her von dem Verlangen zuruͤkgehalten worden</line>
        <line lrx="1177" lry="626" ulx="242" uly="572">waͤren, vorher mehrere zu ſammlen, und ſich in</line>
        <line lrx="1179" lry="700" ulx="243" uly="648">den Stand zu ſetzen, alle die verſchiedenen Orte</line>
        <line lrx="1177" lry="779" ulx="244" uly="724">des Koͤnigreichs zu bezeichnen, wo die Natur ſich</line>
        <line lrx="1181" lry="857" ulx="243" uly="802">beſonders beeifert zu haben ſcheint, dieſem bluͤ⸗</line>
        <line lrx="1181" lry="937" ulx="245" uly="880">henden Staate die Mittel zu verſchaffen, ſich</line>
        <line lrx="1182" lry="1015" ulx="238" uly="954">gegen die Anfaͤlle ſeiner Feinde zu verwahren,</line>
        <line lrx="1182" lry="1090" ulx="247" uly="1035">und ihm einen neuen Handelszweig mit ſeinen</line>
        <line lrx="1068" lry="1163" ulx="248" uly="1104">Nachbarn zu eroͤfnen. .</line>
      </zone>
      <zone lrx="1187" lry="1887" type="textblock" ulx="218" uly="1296">
        <line lrx="1182" lry="1348" ulx="352" uly="1296">Ueberhaupt iſt die Natur mit Erzeugung</line>
        <line lrx="1184" lry="1446" ulx="247" uly="1368">des Salpeters in ſehr kalkartigen Erden geſchaͤf⸗</line>
        <line lrx="1183" lry="1506" ulx="249" uly="1438">tig, wie zum Beyſpiel in der Kreide (Craie,)</line>
        <line lrx="1187" lry="1582" ulx="249" uly="1526">der feinen Tufferde (tuff tendre) und dem Tuff</line>
        <line lrx="1186" lry="1661" ulx="249" uly="1607">von Touraine ꝛc. Es ſcheint, ſie brauche eine</line>
        <line lrx="1185" lry="1739" ulx="249" uly="1684">lange Reihe von Jahren, um ihn zur hoͤchſten</line>
        <line lrx="1185" lry="1818" ulx="218" uly="1761">Vollkommenheit zu bringen, und daß, wann die</line>
        <line lrx="1184" lry="1887" ulx="1079" uly="1844">Kall⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="13" type="page" xml:id="s_El249_013">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_013.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="891" lry="252" type="textblock" ulx="501" uly="166">
        <line lrx="891" lry="252" ulx="501" uly="166">Vorerinnerung.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1167" lry="328" type="textblock" ulx="234" uly="270">
        <line lrx="1167" lry="328" ulx="234" uly="270">Kalkerden von den beyden Beſtandtheilen des</line>
      </zone>
      <zone lrx="1167" lry="478" type="textblock" ulx="234" uly="343">
        <line lrx="1167" lry="475" ulx="234" uly="343">ntenn der Saͤure und dem feuerbeſtaͤndi⸗</line>
        <line lrx="1165" lry="478" ulx="257" uly="426">en Laugenſalze, den erſtern in ziemlicher Menge</line>
      </zone>
      <zone lrx="1163" lry="631" type="textblock" ulx="232" uly="437">
        <line lrx="547" lry="476" ulx="516" uly="443">*,</line>
        <line lrx="1163" lry="574" ulx="234" uly="437">Reſigen „ſie mit dem leztern weniger freygebig</line>
        <line lrx="628" lry="631" ulx="232" uly="579">ſind.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1168" lry="1185" type="textblock" ulx="231" uly="742">
        <line lrx="1164" lry="794" ulx="282" uly="742">Da wo der Salpeter von Natur er⸗</line>
        <line lrx="1168" lry="873" ulx="232" uly="814">zeugt wird, findet man ihn gemeiniglich haͤuſi⸗</line>
        <line lrx="1143" lry="951" ulx="231" uly="884">ger in einer erdigten als in einer alcaliſche</line>
        <line lrx="1167" lry="1027" ulx="231" uly="976">Grundlage; und es iſt erwieſen, daß man je⸗</line>
        <line lrx="1165" lry="1105" ulx="231" uly="1054">ne kalkerdigte Grundlage nur vermittelſt der</line>
        <line lrx="1112" lry="1185" ulx="231" uly="1065">Potaſche in eine alcaliſche verwandeln Pun.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1171" lry="1895" type="textblock" ulx="231" uly="1300">
        <line lrx="1171" lry="1351" ulx="334" uly="1300">Eben das Laugenſalz, welches einen Be⸗</line>
        <line lrx="1170" lry="1431" ulx="231" uly="1378">ſtandtheil des Salpeters ausmacht, wird in</line>
        <line lrx="1167" lry="1509" ulx="233" uly="1452">Frankreich in den Glashuͤtten, Waͤſchereyen</line>
        <line lrx="1168" lry="1587" ulx="232" uly="1529">und Faͤrbereyen gebraucht, wo es unter den</line>
        <line lrx="1169" lry="1665" ulx="231" uly="1609">Namen Potaſche (du Salin &amp; de Poraſſe)</line>
        <line lrx="1165" lry="1745" ulx="232" uly="1679">bekannt iſt. Es wird keine aus dem Koͤnig⸗</line>
        <line lrx="1159" lry="1821" ulx="233" uly="1764">reich verfuͤhrt, und ſelbſt nur ſoviel zubereitet,</line>
        <line lrx="1164" lry="1895" ulx="698" uly="1848">A 5 als</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="14" type="page" xml:id="s_El249_014">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_014.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="891" lry="206" type="textblock" ulx="505" uly="149">
        <line lrx="891" lry="206" ulx="505" uly="149">Vorerinnerung.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1168" lry="1316" type="textblock" ulx="191" uly="250">
        <line lrx="1164" lry="311" ulx="206" uly="250">als zu dem Verbrauche der Handwerker noth⸗</line>
        <line lrx="1163" lry="382" ulx="232" uly="315">wendig iſt. Da es aber wohl moͤglich iſt,</line>
        <line lrx="1163" lry="457" ulx="230" uly="402">eine weit betraͤchtlichere Menge zu verfertigen,</line>
        <line lrx="1163" lry="538" ulx="234" uly="478">auf deren Abſaz man ſicher rechnen koͤnnte,</line>
        <line lrx="1163" lry="614" ulx="232" uly="558">weil die Manufacturiſten des Salpeters fie</line>
        <line lrx="1164" lry="693" ulx="232" uly="626">verbrauchen, und die Pulververwaltung ſoviel</line>
        <line lrx="1164" lry="766" ulx="231" uly="711">man nur immer machen kann, uͤbernehmen</line>
        <line lrx="1167" lry="849" ulx="232" uly="793">wuͤrde; ſo glaubt man zum Beſten des ganzen</line>
        <line lrx="1166" lry="924" ulx="234" uly="871">Staats und der Einzelnen verbunden zu ſeyn,</line>
        <line lrx="1166" lry="1017" ulx="233" uly="949">die Grundſaͤtze einer Kunſt zu entwickeln, wel⸗</line>
        <line lrx="1166" lry="1082" ulx="235" uly="1026">che in einem Koͤnigreich unbekannt iſt, wo ſo</line>
        <line lrx="1167" lry="1157" ulx="191" uly="1104">viele andere durch den Geiſt ſeiner Bewohner</line>
        <line lrx="1168" lry="1239" ulx="234" uly="1165">auf den Gipfel der Vollkommenheit gekom⸗</line>
        <line lrx="416" lry="1316" ulx="234" uly="1268">men ſind.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="482" type="textblock" ulx="1338" uly="446">
        <line lrx="1397" lry="482" ulx="1338" uly="446">Von</line>
      </zone>
      <zone lrx="1393" lry="789" type="textblock" ulx="1345" uly="755">
        <line lrx="1393" lry="789" ulx="1345" uly="755">Vo</line>
      </zone>
      <zone lrx="1396" lry="1050" type="textblock" ulx="1351" uly="1011">
        <line lrx="1396" lry="1050" ulx="1351" uly="1011">Pr</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="15" type="page" xml:id="s_El249_015">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_015.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="836" lry="214" type="textblock" ulx="527" uly="139">
        <line lrx="836" lry="214" ulx="527" uly="139">Innhalt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="785" lry="404" type="textblock" ulx="575" uly="362">
        <line lrx="785" lry="404" ulx="575" uly="362">I. Capitel.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1154" lry="979" type="textblock" ulx="217" uly="455">
        <line lrx="1153" lry="514" ulx="217" uly="455">Von dem feuerbeſtaͤndigen Laugenſalz aus Pflanzen,</line>
        <line lrx="1151" lry="562" ulx="417" uly="515">das man in Frankreich Salin oder Potaſſe</line>
        <line lrx="1150" lry="623" ulx="412" uly="573">nennt. Seite 1II.</line>
        <line lrx="799" lry="727" ulx="574" uly="685">II. Capitel.</line>
        <line lrx="1154" lry="821" ulx="218" uly="765">Von den verſchiedenen Arten, rohe Potaſche zu ver⸗</line>
        <line lrx="1151" lry="872" ulx="419" uly="827">fertigen. S. 15.</line>
        <line lrx="807" lry="979" ulx="559" uly="937">III. Capitel.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1155" lry="1130" type="textblock" ulx="219" uly="1022">
        <line lrx="1155" lry="1072" ulx="219" uly="1022">Pruͤfung der verſchiedenen Arten, rohe Potaſche zu</line>
        <line lrx="1153" lry="1130" ulx="419" uly="1079">verfertigen. S. 27.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1154" lry="1472" type="textblock" ulx="220" uly="1178">
        <line lrx="809" lry="1219" ulx="567" uly="1178">IV. Capitel.</line>
        <line lrx="1154" lry="1320" ulx="220" uly="1248">Von verſchiedenen Holzarten, die man verbrennen kann,</line>
        <line lrx="850" lry="1371" ulx="418" uly="1322">rohe Potaſche zu erhalten.</line>
        <line lrx="836" lry="1472" ulx="538" uly="1432">Erſter Abſchnitt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1158" lry="1730" type="textblock" ulx="420" uly="1517">
        <line lrx="1157" lry="1564" ulx="420" uly="1517">Meynung der Schriftſteller und Erfahrun⸗</line>
        <line lrx="1157" lry="1619" ulx="485" uly="1569">gen, die von der beonomiſchen Ge⸗</line>
        <line lrx="1158" lry="1675" ulx="549" uly="1632">ſellſchaft zu Leipzig den Preis erhal⸗</line>
        <line lrx="1155" lry="1730" ulx="551" uly="1683">ten haben. S. 33.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1156" lry="1879" type="textblock" ulx="1047" uly="1833">
        <line lrx="1156" lry="1879" ulx="1047" uly="1833">Zwey⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="16" type="page" xml:id="s_El249_016">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_016.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1182" lry="1510" type="textblock" ulx="238" uly="142">
        <line lrx="1078" lry="193" ulx="541" uly="142">Zweyter Abſchnitt.</line>
        <line lrx="1182" lry="256" ulx="445" uly="212">Meynung der Herausgeber und die von</line>
        <line lrx="1177" lry="317" ulx="576" uly="271">ihnen angeſtellten Erfahrungen.</line>
        <line lrx="1177" lry="374" ulx="1053" uly="330">S. 40.</line>
        <line lrx="971" lry="464" ulx="596" uly="416">V. Capitel.</line>
        <line lrx="1176" lry="537" ulx="248" uly="476">Von den verſchiedenen Wegen, ſich mit Aſche zu verſe⸗</line>
        <line lrx="1175" lry="588" ulx="268" uly="538">. hen, und von dem Werth, welchen dieſe fuͤr</line>
        <line lrx="1174" lry="643" ulx="444" uly="598">den Fabricanten der rohen Potaſche hat.</line>
        <line lrx="1173" lry="700" ulx="1046" uly="658">S. 56.</line>
        <line lrx="831" lry="789" ulx="509" uly="744">VI. Capitel.</line>
        <line lrx="1172" lry="867" ulx="241" uly="823">Von der beſten Art, die Werkſtatt eines Potaſcheſieders</line>
        <line lrx="922" lry="922" ulx="442" uly="879">einzurichten und zu regieren.</line>
        <line lrx="854" lry="1013" ulx="557" uly="948">Erſter Abſchnitt.</line>
        <line lrx="1170" lry="1080" ulx="394" uly="1027">Von Gebaͤuden und der noͤthigen Geraͤth⸗</line>
        <line lrx="1167" lry="1142" ulx="571" uly="1091">ſchaft. e S. 64,</line>
        <line lrx="873" lry="1226" ulx="534" uly="1181">Zweyter Abſchnitt.</line>
        <line lrx="1171" lry="1300" ulx="245" uly="1252"> Eiine wirthſchaftliche Art, die Aſche mit</line>
        <line lrx="1169" lry="1361" ulx="568" uly="1310">warmem Waſſer auszulaugen. S. 65.</line>
        <line lrx="834" lry="1447" ulx="576" uly="1397">VII. Capitel.</line>
        <line lrx="1168" lry="1510" ulx="238" uly="1456">Vom Calciniren der rohen Potaſche. S. 74.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="17" type="page" xml:id="s_El249_017">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_017.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1150" lry="746" type="textblock" ulx="216" uly="568">
        <line lrx="908" lry="643" ulx="485" uly="568">Die Kunſt,</line>
        <line lrx="1150" lry="746" ulx="216" uly="662">rohe und calcinirte Potaſche zu machen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1009" lry="817" type="textblock" ulx="361" uly="787">
        <line lrx="1009" lry="817" ulx="361" uly="787">O α</line>
      </zone>
      <zone lrx="1154" lry="1150" type="textblock" ulx="221" uly="867">
        <line lrx="837" lry="925" ulx="546" uly="867">I. Capitel.</line>
        <line lrx="1154" lry="1017" ulx="221" uly="950">Von dem feuerbeſtaͤndigen Laugenſalz aus</line>
        <line lrx="1095" lry="1080" ulx="281" uly="1021">Pflanzen, das man in Frankreich</line>
        <line lrx="971" lry="1150" ulx="423" uly="1092">alin oder Potaſſe nennt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1190" lry="1371" type="textblock" ulx="225" uly="1212">
        <line lrx="1190" lry="1309" ulx="226" uly="1212">(5 das feuerbeſtaͤndige Laugenſalz der Pflan⸗</line>
        <line lrx="1159" lry="1371" ulx="225" uly="1314">☛ zen wird durch Auslaugen der Aſche ver⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1200" lry="1881" type="textblock" ulx="200" uly="1387">
        <line lrx="839" lry="1438" ulx="226" uly="1387">brannter Pflanzentheile erhalten.</line>
        <line lrx="1200" lry="1524" ulx="329" uly="1468">Dieſes Salz iſt in ſeiner groͤßten Reinig⸗</line>
        <line lrx="1161" lry="1596" ulx="200" uly="1535">keit weiß und ohne Geruch, ſchmekt ſcharf, cau⸗</line>
        <line lrx="1162" lry="1654" ulx="229" uly="1596">ſtiſch und urinartig; Der urinhafte Geſchmack</line>
        <line lrx="1162" lry="1716" ulx="230" uly="1658">iſt merklicher, wann man es in Waſſer aufloͤſt.</line>
        <line lrx="1164" lry="1775" ulx="231" uly="1723">Im Handel kommt es unter den Namen Salin</line>
        <line lrx="538" lry="1844" ulx="231" uly="1789">und Fotaſſe vor.</line>
        <line lrx="1165" lry="1881" ulx="1062" uly="1841">Salin</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="18" type="page" xml:id="s_El249_018">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_018.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1189" lry="1495" type="textblock" ulx="216" uly="274">
        <line lrx="1189" lry="328" ulx="363" uly="274">Salin heißt diejenige verdikte Materie, die</line>
        <line lrx="1188" lry="391" ulx="260" uly="333">im Boden des Gefaͤſſes zuruͤck bleibt, wann man</line>
        <line lrx="1185" lry="453" ulx="257" uly="402">eine Lauge aus Pflanzenaſche bis zur Trockenheit</line>
        <line lrx="1189" lry="521" ulx="256" uly="466">abdunſtet. In Deutſchland heißt ſie vohe Pot⸗</line>
        <line lrx="694" lry="585" ulx="257" uly="529">aſche. (Potaſſe crue.)</line>
        <line lrx="1182" lry="662" ulx="355" uly="610">Die im Handel vorkommende Potaſche hat</line>
        <line lrx="1180" lry="729" ulx="252" uly="669">gewoͤhnlich eine mehr oder weniger braune Far⸗</line>
        <line lrx="1180" lry="792" ulx="253" uly="733">be, deren Staͤrke von dem Grade der Abtrok⸗</line>
        <line lrx="1183" lry="854" ulx="250" uly="797">nung abhaͤngt, den man der Materie gegeben</line>
        <line lrx="1177" lry="917" ulx="248" uly="866">hat. Wann die Ahbtroknung ſo weit getrieben</line>
        <line lrx="1178" lry="984" ulx="246" uly="928">iſt, daß die Potaſche eine Art von Roͤſtung er⸗</line>
        <line lrx="1177" lry="1054" ulx="216" uly="993">litten hat, ſo nimmt ſie verſchiedene Farben an,</line>
        <line lrx="1176" lry="1110" ulx="244" uly="1052">und dieſe Farbenveraͤnderung zeigt ſich noch wei⸗</line>
        <line lrx="1175" lry="1175" ulx="242" uly="1123">ter, wann man ſie einem Reverberirfeuer aus⸗</line>
        <line lrx="1174" lry="1238" ulx="242" uly="1184">ſezt. Dieſe durch das Feuer gewuͤrkten Veraͤn⸗</line>
        <line lrx="1173" lry="1302" ulx="240" uly="1243">derungen ruͤhren von denen in der rohen Potaſche</line>
        <line lrx="1172" lry="1372" ulx="239" uly="1314">ſteckenden Mittelſalzen, erdigten und minerali⸗</line>
        <line lrx="1171" lry="1437" ulx="239" uly="1372">ſchen Theilen, beſonders vom Eiſen her, welches</line>
        <line lrx="865" lry="1495" ulx="238" uly="1437">man nicht davon abgeſondert hat.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1169" lry="1845" type="textblock" ulx="231" uly="1527">
        <line lrx="1169" lry="1582" ulx="339" uly="1527">Die rohe Potaſche (Saliu) heißt im Han⸗</line>
        <line lrx="1169" lry="1649" ulx="235" uly="1594">del egleinirte Potaſche (Etaſſe) wann ſie im</line>
        <line lrx="1167" lry="1713" ulx="234" uly="1660">Reverherirofen geweſen iſt. Die Farbe der lez⸗</line>
        <line lrx="1166" lry="1777" ulx="233" uly="1721">tern iſt gewoͤhnlich grau oder blaulichgrau oder weiß</line>
        <line lrx="1166" lry="1845" ulx="231" uly="1788">mit blau geſprengt, ſelten findet man ganz weiſſe.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="19" type="page" xml:id="s_El249_019">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_019.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1138" lry="226" type="textblock" ulx="584" uly="170">
        <line lrx="1138" lry="226" ulx="584" uly="170">GASa 13</line>
      </zone>
      <zone lrx="1155" lry="456" type="textblock" ulx="271" uly="257">
        <line lrx="1141" lry="326" ulx="308" uly="257">Wann die Potaſche gut calcinirt iſt, ſo</line>
        <line lrx="1155" lry="397" ulx="271" uly="320">ſie Locherigt und eckicht, wie die Kraͤtze von</line>
        <line lrx="1138" lry="456" ulx="300" uly="388">allen, leicht, und giebt ein Geraͤuſch wie</line>
      </zone>
      <zone lrx="448" lry="522" type="textblock" ulx="335" uly="423">
        <line lrx="393" lry="460" ulx="338" uly="423">en,</line>
        <line lrx="448" lry="522" ulx="335" uly="484">nſtein.</line>
      </zone>
      <zone lrx="268" lry="271" type="textblock" ulx="206" uly="261">
        <line lrx="268" lry="271" ulx="206" uly="261">errrr</line>
      </zone>
      <zone lrx="289" lry="454" type="textblock" ulx="207" uly="411">
        <line lrx="289" lry="454" ulx="207" uly="411">Met</line>
      </zone>
      <zone lrx="334" lry="517" type="textblock" ulx="271" uly="415">
        <line lrx="334" lry="452" ulx="293" uly="415">all</line>
        <line lrx="332" lry="517" ulx="271" uly="489">mſe</line>
      </zone>
      <zone lrx="324" lry="524" type="textblock" ulx="307" uly="476">
        <line lrx="324" lry="524" ulx="307" uly="476">ſ</line>
      </zone>
      <zone lrx="1156" lry="1774" type="textblock" ulx="207" uly="488">
        <line lrx="332" lry="516" ulx="319" uly="488">e</line>
        <line lrx="1143" lry="615" ulx="311" uly="544">Dieſe calcinirte Potaſche hat die Eigen⸗</line>
        <line lrx="1143" lry="684" ulx="207" uly="609">ſchaft, die Feuchtigkeit der Luft einzuziehen, und</line>
        <line lrx="1145" lry="745" ulx="209" uly="667">waln ſie der Luſt ausgeſezt iſt, zweimal ſoviel</line>
        <line lrx="1147" lry="808" ulx="211" uly="741">Waſſer als ihr Gewicht betraͤgt, einzunehmen;</line>
        <line lrx="1146" lry="876" ulx="211" uly="795">Man kann ſie nur in aͤuſſerſt wohlverwahrten Ge⸗</line>
        <line lrx="1116" lry="939" ulx="212" uly="868">faͤſſen ganz troken erhalten.</line>
        <line lrx="1148" lry="1020" ulx="316" uly="953">Die rohe Potaſche (Salin) zieht die</line>
        <line lrx="1149" lry="1087" ulx="213" uly="1017">Luftfeuchtigkeit noch viel geſchwinder in ſich, und</line>
        <line lrx="1149" lry="1149" ulx="214" uly="1077">man kann nicht vorſichtig genug ſeyn, ſie dafuͤr zu</line>
        <line lrx="927" lry="1220" ulx="215" uly="1162">bewahren.</line>
        <line lrx="1151" lry="1301" ulx="317" uly="1233">Um rohe Potaſche (Salin) von calcinirter</line>
        <line lrx="1152" lry="1370" ulx="217" uly="1290">Potaſche (Potaſſe) zu unterſcheiden, heiſſen wir</line>
        <line lrx="1153" lry="1435" ulx="217" uly="1359">Potaſche (Salin) dasſenige Laugenſalz, welches</line>
        <line lrx="1154" lry="1502" ulx="217" uly="1420">nicht im Calcinirofen geweſen iſt, und Potaſche</line>
        <line lrx="967" lry="1562" ulx="218" uly="1494">¶Ptaſſe) wann ſie calcinirt worden iſt.</line>
        <line lrx="1156" lry="1641" ulx="322" uly="1574">Wir unterſuchen hier nicht, ob das Lau⸗</line>
        <line lrx="1156" lry="1712" ulx="221" uly="1639">genſalz ſchon vor dem Verbrennen in den Pflan⸗</line>
        <line lrx="1156" lry="1774" ulx="220" uly="1705">zen ſtekt, oder ob es ſich erſt waͤhrendem Verbren⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1157" lry="1868" type="textblock" ulx="222" uly="1764">
        <line lrx="1157" lry="1835" ulx="222" uly="1764">nen bildet; ob es ein Product aus der Zerlegung</line>
        <line lrx="1157" lry="1868" ulx="1100" uly="1826">der</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="20" type="page" xml:id="s_El249_020">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_020.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="803" lry="238" type="textblock" ulx="251" uly="182">
        <line lrx="803" lry="238" ulx="251" uly="182">14 RE</line>
      </zone>
      <zone lrx="1185" lry="787" type="textblock" ulx="218" uly="282">
        <line lrx="1185" lry="341" ulx="248" uly="282">der Pflanzen oder thieriſchen Theile durch die</line>
        <line lrx="1181" lry="407" ulx="246" uly="340">Faͤulniß iſt. Eben ſo wenig werden wir uns</line>
        <line lrx="1182" lry="465" ulx="243" uly="408">in die verſchiedenen Verbindungen einlaſſen, de⸗</line>
        <line lrx="1181" lry="529" ulx="244" uly="476">ren dieſes Salz mit verſchiedenen Subſtanzen</line>
        <line lrx="1179" lry="594" ulx="243" uly="537">faͤhig iſt. Wir begnuͤgen uns zu erinnern, daß</line>
        <line lrx="1181" lry="655" ulx="242" uly="605">es mit den Oelen und fetten Materien Seife</line>
        <line lrx="1179" lry="724" ulx="242" uly="667">macht, und daß der Salpeter eine Verbindung</line>
        <line lrx="923" lry="787" ulx="218" uly="730">dieſes Salzes mit Salpeterſaure iſt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1178" lry="1782" type="textblock" ulx="218" uly="829">
        <line lrx="1178" lry="883" ulx="345" uly="829">Wir werden die verſchiedenen Arten ange⸗</line>
        <line lrx="1176" lry="950" ulx="241" uly="894">ben, deren man ſich in Europa bedient, das</line>
        <line lrx="1175" lry="1010" ulx="218" uly="952">feuerbeſtaͤndige Laugenſalz der Pflanzen, welches</line>
        <line lrx="1175" lry="1077" ulx="240" uly="1021">wir rohe Potaſche (Salin) nennen, zu berei⸗</line>
        <line lrx="1173" lry="1138" ulx="239" uly="1088">ten, und eben ſo die Arten ſeiner Calcination</line>
        <line lrx="1172" lry="1205" ulx="240" uly="1146">aufzaͤhlen. Wir werden diejenigen Methoden</line>
        <line lrx="1172" lry="1269" ulx="239" uly="1207">bemerken, die wir zu einer oder der andern je⸗</line>
        <line lrx="1172" lry="1333" ulx="237" uly="1277">ner Arbeiten fuͤr die Vorzuͤglichſten halten, und</line>
        <line lrx="1173" lry="1397" ulx="236" uly="1343">dem Publicum Verſuche mittheilen, welche wir</line>
        <line lrx="1170" lry="1460" ulx="227" uly="1407">angeſtellt haben, theils um das Laugenſalz aus</line>
        <line lrx="1172" lry="1524" ulx="238" uly="1471">verſchiedenen Holzarten und Pflanzen zu erken⸗</line>
        <line lrx="1171" lry="1597" ulx="235" uly="1537">nen, theils um uns zu verſichern, was die im</line>
        <line lrx="1169" lry="1652" ulx="238" uly="1599">Handel gangbaren Aſchen geben koͤnnen, und da⸗</line>
        <line lrx="1175" lry="1721" ulx="237" uly="1664">durch deren Werth zu Bereitung der rohen Pot⸗</line>
        <line lrx="599" lry="1782" ulx="239" uly="1728">aſche zu beſtimmen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1178" lry="1902" type="textblock" ulx="1122" uly="1855">
        <line lrx="1178" lry="1902" ulx="1122" uly="1855">II.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="21" type="page" xml:id="s_El249_021">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_021.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1160" lry="476" type="textblock" ulx="224" uly="168">
        <line lrx="1160" lry="241" ulx="607" uly="168">RS 15</line>
        <line lrx="1002" lry="343" ulx="538" uly="267">II. Capitel.</line>
        <line lrx="1160" lry="407" ulx="224" uly="347">Von den verſchiedenen Arten, rohe Pot⸗</line>
        <line lrx="910" lry="476" ulx="478" uly="419">aſche zu verfertigen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="997" lry="569" type="textblock" ulx="381" uly="508">
        <line lrx="997" lry="569" ulx="381" uly="508">Oc= = 20☚</line>
      </zone>
      <zone lrx="1159" lry="1761" type="textblock" ulx="209" uly="658">
        <line lrx="1159" lry="714" ulx="226" uly="658">1. (a) * ie gewoͤhnlichſte Art rohe Pot⸗</line>
        <line lrx="1159" lry="777" ulx="375" uly="723">* aſche zu machen, beſteht darinn, daß</line>
        <line lrx="1159" lry="842" ulx="376" uly="789">* man eine groſſe Menge Holzes ver⸗</line>
        <line lrx="1159" lry="905" ulx="376" uly="851">* brennt, und das Salz aus der Aſche</line>
        <line lrx="519" lry="967" ulx="376" uly="918">* zieht.</line>
        <line lrx="1159" lry="1048" ulx="442" uly="994">* Man bringt die Aſche in einen groſ⸗</line>
        <line lrx="1157" lry="1111" ulx="376" uly="1060">* ſen kupfernen Keſſel, gießt dazu eine</line>
        <line lrx="1156" lry="1175" ulx="376" uly="1117">* hinlaͤngliche Menge Waſſers, laͤßt</line>
        <line lrx="1158" lry="1240" ulx="375" uly="1186">* dieſes Gemiſch ſieden, um das Salz</line>
        <line lrx="1156" lry="1304" ulx="328" uly="1250"> in der Aſche aufzuloͤſen. Nachdem</line>
        <line lrx="1157" lry="1368" ulx="376" uly="1317">* dieſe Lauge ausgeruht hat, gießt man</line>
        <line lrx="1155" lry="1434" ulx="373" uly="1376">* ſie in einem andern Keſſel und duͤnſtet</line>
        <line lrx="1154" lry="1496" ulx="375" uly="1444">* daraus bis zur Trokenheit ab; das</line>
        <line lrx="1026" lry="1562" ulx="374" uly="1507">* dadurch erhaltene Salz iſt roth.</line>
        <line lrx="1155" lry="1640" ulx="209" uly="1587">2. (5) * An Orten, wo man viel Kohlen brennt,</line>
        <line lrx="1154" lry="1704" ulx="372" uly="1651">* bereitet man gelegenheitlich auch die</line>
        <line lrx="1154" lry="1761" ulx="1027" uly="1715">*² Pot⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1066" lry="1898" type="textblock" ulx="250" uly="1803">
        <line lrx="1066" lry="1847" ulx="252" uly="1803">(4) Dictionnaire des Arts &amp; Metiers, Artikel Potaſſe.</line>
        <line lrx="495" lry="1898" ulx="250" uly="1853">() Ebendaſelbſt.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="22" type="page" xml:id="s_El249_022">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_022.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="353" lry="1404" type="textblock" ulx="229" uly="1352">
        <line lrx="353" lry="1404" ulx="229" uly="1352">3. (6)</line>
      </zone>
      <zone lrx="409" lry="857" type="textblock" ulx="381" uly="837">
        <line lrx="409" lry="857" ulx="381" uly="837">32</line>
      </zone>
      <zone lrx="408" lry="1276" type="textblock" ulx="382" uly="1257">
        <line lrx="408" lry="1276" ulx="382" uly="1257">25</line>
      </zone>
      <zone lrx="1174" lry="315" type="textblock" ulx="391" uly="254">
        <line lrx="1174" lry="315" ulx="391" uly="254">* Potaſche. Man verfertigt in dieſer</line>
      </zone>
      <zone lrx="1197" lry="382" type="textblock" ulx="389" uly="322">
        <line lrx="1197" lry="382" ulx="389" uly="322">* Abſicht Roͤhren von Blech, und ſtekt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1173" lry="1016" type="textblock" ulx="382" uly="386">
        <line lrx="1173" lry="444" ulx="438" uly="386">* ſie in den Scheiterhaufen, welchen</line>
        <line lrx="1170" lry="515" ulx="382" uly="453">* man zum Kohlenbrennen bereitet hat.</line>
        <line lrx="1170" lry="573" ulx="390" uly="515">* Wann das Holz brennt, ſo deſtillirt</line>
        <line lrx="1170" lry="639" ulx="386" uly="581">* die Feuchtigkeit durch die Roͤhren,</line>
        <line lrx="1168" lry="707" ulx="383" uly="645">* und fuͤhrt eine groſſe Menge Salzes</line>
        <line lrx="1168" lry="765" ulx="388" uly="712">* qus dem Holze mit ſich; Man fangt</line>
        <line lrx="1166" lry="829" ulx="385" uly="775">* ſie in Kuͤbeln auf, welche man hin⸗</line>
        <line lrx="1166" lry="897" ulx="437" uly="840">wegnimmt, wann das Holz verkoh⸗</line>
        <line lrx="1169" lry="958" ulx="435" uly="907">let iſt, und die Feuchtigkeit zu flieſſen</line>
        <line lrx="587" lry="1016" ulx="384" uly="966">² qufhoͤrt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="409" lry="923" type="textblock" ulx="383" uly="902">
        <line lrx="409" lry="923" ulx="383" uly="902">55</line>
      </zone>
      <zone lrx="1164" lry="1119" type="textblock" ulx="452" uly="1061">
        <line lrx="1164" lry="1119" ulx="452" uly="1061">* Die erhaltene Fluͤßigkeit iſt ſaͤuer⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1164" lry="1182" type="textblock" ulx="382" uly="1128">
        <line lrx="1164" lry="1182" ulx="382" uly="1128">* ſich, und mit viel Salz und branzich⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1165" lry="1472" type="textblock" ulx="386" uly="1193">
        <line lrx="1164" lry="1249" ulx="386" uly="1193">* tem Oel uͤberſezt; Man troknet ſie in</line>
        <line lrx="1075" lry="1312" ulx="435" uly="1261">eiſernen oder kupfernen Keſſeln ab.</line>
        <line lrx="1165" lry="1407" ulx="387" uly="1344">* Das zugehauene Holz haͤuft man in</line>
        <line lrx="1165" lry="1472" ulx="433" uly="1418">groſſen Gruben, die in dieſer Abſicht</line>
      </zone>
      <zone lrx="1166" lry="1532" type="textblock" ulx="437" uly="1483">
        <line lrx="1166" lry="1532" ulx="437" uly="1483">* in die Erde gemacht werden, verbrennt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1166" lry="1778" type="textblock" ulx="385" uly="1542">
        <line lrx="1166" lry="1599" ulx="385" uly="1542"> eg allmmaͤhlich, ſammelt davon die Aſche,</line>
        <line lrx="1165" lry="1665" ulx="386" uly="1608">* und waſcht ſie, um den ſalzigten Theil</line>
        <line lrx="817" lry="1727" ulx="435" uly="1673">* daraus abzuſondern.</line>
        <line lrx="1166" lry="1778" ulx="997" uly="1733"> Wann</line>
      </zone>
      <zone lrx="988" lry="1887" type="textblock" ulx="267" uly="1849">
        <line lrx="988" lry="1887" ulx="267" uly="1849">(c) Dictionnaire Encydopédique, Artikel Potaſſe.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="23" type="page" xml:id="s_El249_023">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_023.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="34" lry="319" type="textblock" ulx="1" uly="287">
        <line lrx="34" lry="319" ulx="1" uly="287">er</line>
      </zone>
      <zone lrx="28" lry="1535" type="textblock" ulx="0" uly="1429">
        <line lrx="27" lry="1476" ulx="0" uly="1429">t</line>
        <line lrx="28" lry="1535" ulx="0" uly="1500">t</line>
      </zone>
      <zone lrx="27" lry="1663" type="textblock" ulx="0" uly="1623">
        <line lrx="27" lry="1663" ulx="0" uly="1623">il</line>
      </zone>
      <zone lrx="29" lry="1786" type="textblock" ulx="0" uly="1754">
        <line lrx="29" lry="1786" ulx="0" uly="1754">n</line>
      </zone>
      <zone lrx="1167" lry="243" type="textblock" ulx="613" uly="162">
        <line lrx="1167" lry="243" ulx="613" uly="162">R 17</line>
      </zone>
      <zone lrx="1200" lry="1785" type="textblock" ulx="223" uly="240">
        <line lrx="1200" lry="324" ulx="258" uly="240">.  Wann das Waſſ. r hinlaͤnglich mit</line>
        <line lrx="1160" lry="378" ulx="377" uly="322">„ Salz geſattigt iſt, ſo wird es in eiſernen</line>
        <line lrx="1159" lry="442" ulx="376" uly="385">*² Keſſeln bis zur Trockenheit abgedun⸗</line>
        <line lrx="1169" lry="510" ulx="378" uly="448">*. ſtet, das Salz ſezt ſich alsdann ſo feſt</line>
        <line lrx="1158" lry="571" ulx="428" uly="521">* quf den Boden, daß man es mit Zan⸗</line>
        <line lrx="1158" lry="636" ulx="379" uly="580">* gen und Haͤmmern heraus nehmen</line>
        <line lrx="519" lry="698" ulx="375" uly="649">* muß.</line>
        <line lrx="1157" lry="781" ulx="223" uly="722">4. (4) * Alle Baͤume und Pflanzen geben,</line>
        <line lrx="1159" lry="843" ulx="423" uly="790">* wann ſie durch Feuer in Aſche verwan⸗</line>
        <line lrx="1157" lry="906" ulx="374" uly="850">* delt ſind, ein Salz von einer und eben</line>
        <line lrx="1154" lry="971" ulx="378" uly="920">* derſelben Art, nur einige mehr als</line>
        <line lrx="559" lry="1027" ulx="376" uly="987"> andere.</line>
        <line lrx="1157" lry="1112" ulx="441" uly="1056">* Je aͤlter die Aſche iſt, deſto mehr</line>
        <line lrx="1154" lry="1179" ulx="376" uly="1125">* giebt ſie Potaſche; man muß ſie in</line>
        <line lrx="1157" lry="1239" ulx="390" uly="1189">einem feuchten Ort aufbewahren; die</line>
        <line lrx="1045" lry="1307" ulx="391" uly="1249"> beſte kommt aus harten Hoͤlzern.</line>
        <line lrx="1154" lry="1383" ulx="437" uly="1329">* Im Sommer laugt man mit kal⸗</line>
        <line lrx="1155" lry="1450" ulx="427" uly="1396">tem, im Winter mit halb kaltem und</line>
        <line lrx="1156" lry="1509" ulx="392" uly="1453">halb warmem Waſſer aus: waͤre das</line>
        <line lrx="1156" lry="1577" ulx="378" uly="1520">* Waſſer zu warm, ſo wüuͤrde die Aſche</line>
        <line lrx="1152" lry="1641" ulx="391" uly="1583"> verderbt, und ihre Fettigkeit koͤnnte ſich</line>
        <line lrx="807" lry="1710" ulx="392" uly="1652">nicht abſondern.</line>
        <line lrx="1160" lry="1785" ulx="677" uly="1736">B Das</line>
      </zone>
      <zone lrx="390" lry="1273" type="textblock" ulx="379" uly="1259">
        <line lrx="390" lry="1273" ulx="379" uly="1259">„</line>
      </zone>
      <zone lrx="400" lry="1416" type="textblock" ulx="379" uly="1400">
        <line lrx="389" lry="1416" ulx="379" uly="1400">8</line>
      </zone>
      <zone lrx="389" lry="1479" type="textblock" ulx="380" uly="1465">
        <line lrx="389" lry="1479" ulx="380" uly="1465">„</line>
      </zone>
      <zone lrx="390" lry="1608" type="textblock" ulx="379" uly="1592">
        <line lrx="390" lry="1608" ulx="379" uly="1592">„</line>
      </zone>
      <zone lrx="922" lry="1896" type="textblock" ulx="226" uly="1832">
        <line lrx="922" lry="1896" ulx="226" uly="1832">0) Die Kunſt Glas zu machen, von Hunkel.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="24" type="page" xml:id="s_El249_024">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_024.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="805" lry="229" type="textblock" ulx="641" uly="171">
        <line lrx="805" lry="229" ulx="641" uly="171">O</line>
      </zone>
      <zone lrx="1198" lry="583" type="textblock" ulx="413" uly="273">
        <line lrx="1198" lry="324" ulx="477" uly="273">* Das beſte Waſſer zum Auslaugen</line>
        <line lrx="1198" lry="390" ulx="415" uly="336">* iſt dasjenige, ſo ſchon einige Zeit ge⸗</line>
        <line lrx="1196" lry="453" ulx="416" uly="402">* ſtanden hat und gefault iſt; es giebt</line>
        <line lrx="1196" lry="526" ulx="415" uly="463">* doppelt ſoviel Potaſche als reines und</line>
        <line lrx="759" lry="583" ulx="413" uly="525">* hartes Waſſer.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1195" lry="1347" type="textblock" ulx="361" uly="639">
        <line lrx="1194" lry="698" ulx="429" uly="639">* Man macht in Zuͤbern (Buͤtten,</line>
        <line lrx="1195" lry="760" ulx="408" uly="708">*² Böottich) die von Eichen oder Tan⸗</line>
        <line lrx="1193" lry="826" ulx="407" uly="774">* nenholz 1¼ Zoll dick gemacht ſind, ei⸗</line>
        <line lrx="1191" lry="891" ulx="406" uly="835">* nen falſchen Boden, bereitet daruͤber</line>
        <line lrx="1192" lry="952" ulx="409" uly="896">* eine Decke von Stroh, auf dieſe haͤuft</line>
        <line lrx="1190" lry="1017" ulx="404" uly="961">* man die Aſche und druͤkt die erſte</line>
        <line lrx="1191" lry="1082" ulx="384" uly="1025"> Schichten zuſammen, damit das Waſ⸗</line>
        <line lrx="1190" lry="1145" ulx="403" uly="1092">* ſer nicht zu ſchnell abflieſſe. Die</line>
        <line lrx="1189" lry="1212" ulx="361" uly="1157"> Strohdecke erneuert man im Winter</line>
        <line lrx="1188" lry="1277" ulx="403" uly="1219">* alle 6 Wochen, im Sommer aber nur</line>
        <line lrx="917" lry="1347" ulx="404" uly="1285">* alle 2 Monate.</line>
      </zone>
      <zone lrx="439" lry="419" type="textblock" ulx="429" uly="405">
        <line lrx="439" lry="419" ulx="429" uly="405">„</line>
      </zone>
      <zone lrx="1185" lry="1894" type="textblock" ulx="393" uly="1394">
        <line lrx="1185" lry="1450" ulx="462" uly="1394">* Wann waͤhrendem Abdunſten die</line>
        <line lrx="1185" lry="1515" ulx="398" uly="1458"> Fluͤſſigkeit aufhoͤrt zu rauchen, als zu</line>
        <line lrx="1184" lry="1585" ulx="400" uly="1527">* welcher Zeit die Potaſche ſich zu bilden</line>
        <line lrx="1184" lry="1646" ulx="397" uly="1592">* anfangt, muß man ſie mit einem Ste⸗</line>
        <line lrx="1184" lry="1715" ulx="397" uly="1653">* cken umruͤhren, damit ſich das Salz</line>
        <line lrx="1182" lry="1777" ulx="393" uly="1718">* in der Pfanne ſammle; man ſchwaͤcht</line>
        <line lrx="1182" lry="1842" ulx="395" uly="1784">* zugleich das Feuer, laͤßt es endlich gar</line>
        <line lrx="1180" lry="1894" ulx="1063" uly="1854">* qus⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="642" type="textblock" ulx="1387" uly="606">
        <line lrx="1397" lry="642" ulx="1387" uly="606">—</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="25" type="page" xml:id="s_El249_025">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_025.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="34" lry="513" type="textblock" ulx="0" uly="289">
        <line lrx="34" lry="319" ulx="0" uly="289">en</line>
        <line lrx="34" lry="384" ulx="2" uly="354">e⸗</line>
        <line lrx="32" lry="448" ulx="0" uly="408">bt</line>
        <line lrx="32" lry="513" ulx="0" uly="472">d</line>
      </zone>
      <zone lrx="263" lry="645" type="textblock" ulx="225" uly="605">
        <line lrx="263" lry="645" ulx="225" uly="605">5.</line>
      </zone>
      <zone lrx="405" lry="297" type="textblock" ulx="380" uly="282">
        <line lrx="405" lry="297" ulx="380" uly="282">22</line>
      </zone>
      <zone lrx="406" lry="362" type="textblock" ulx="380" uly="345">
        <line lrx="406" lry="362" ulx="380" uly="345">22</line>
      </zone>
      <zone lrx="404" lry="507" type="textblock" ulx="380" uly="490">
        <line lrx="404" lry="507" ulx="380" uly="490">22</line>
      </zone>
      <zone lrx="401" lry="646" type="textblock" ulx="286" uly="591">
        <line lrx="401" lry="646" ulx="286" uly="591">C) *</line>
      </zone>
      <zone lrx="402" lry="741" type="textblock" ulx="376" uly="660">
        <line lrx="402" lry="675" ulx="376" uly="660">2²</line>
        <line lrx="399" lry="741" ulx="377" uly="723">22</line>
      </zone>
      <zone lrx="401" lry="804" type="textblock" ulx="378" uly="785">
        <line lrx="401" lry="804" ulx="378" uly="785">25</line>
      </zone>
      <zone lrx="398" lry="1073" type="textblock" ulx="373" uly="930">
        <line lrx="398" lry="946" ulx="376" uly="930">25</line>
        <line lrx="397" lry="1010" ulx="374" uly="992">2</line>
        <line lrx="397" lry="1073" ulx="373" uly="1059">22²</line>
      </zone>
      <zone lrx="399" lry="1138" type="textblock" ulx="372" uly="1122">
        <line lrx="399" lry="1138" ulx="372" uly="1122">22</line>
      </zone>
      <zone lrx="400" lry="1603" type="textblock" ulx="372" uly="1265">
        <line lrx="398" lry="1281" ulx="374" uly="1265">22²</line>
        <line lrx="398" lry="1345" ulx="375" uly="1329">2²</line>
        <line lrx="397" lry="1410" ulx="372" uly="1393">22</line>
        <line lrx="400" lry="1473" ulx="374" uly="1458">22</line>
        <line lrx="400" lry="1538" ulx="375" uly="1520">2²</line>
        <line lrx="400" lry="1603" ulx="375" uly="1585">2²</line>
      </zone>
      <zone lrx="399" lry="1668" type="textblock" ulx="374" uly="1649">
        <line lrx="399" lry="1668" ulx="374" uly="1649">29</line>
      </zone>
      <zone lrx="1172" lry="394" type="textblock" ulx="431" uly="280">
        <line lrx="1172" lry="335" ulx="432" uly="280">ausgehen und nimmt die rohe Potaſche</line>
        <line lrx="813" lry="394" ulx="431" uly="344">mit Zangen heraus.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1169" lry="540" type="textblock" ulx="431" uly="419">
        <line lrx="1169" lry="475" ulx="440" uly="419">* In Sachſen und Boͤhmen macht</line>
        <line lrx="1080" lry="540" ulx="431" uly="487">man auf eben dieſe Art Potaſche.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1171" lry="1700" type="textblock" ulx="423" uly="591">
        <line lrx="1171" lry="645" ulx="430" uly="591">Die Arten, rohe Potaſche zu bereiten,</line>
        <line lrx="1170" lry="709" ulx="428" uly="655">ſind bey verſchiedenen Nationen ver⸗</line>
        <line lrx="1170" lry="772" ulx="424" uly="721">ſchieden; die beſte iſt die, welche in</line>
        <line lrx="820" lry="836" ulx="427" uly="781">Schweden uͤblich iſt.</line>
        <line lrx="1166" lry="914" ulx="437" uly="858">* In Smoland ſind ſehr groſſe Bu⸗</line>
        <line lrx="1169" lry="979" ulx="426" uly="923">chenwaldungen, die man zu Bereitung</line>
        <line lrx="1166" lry="1044" ulx="424" uly="990">der Potaſche benuzt. In andern Pro⸗</line>
        <line lrx="1165" lry="1110" ulx="423" uly="1053">vinzen von Schweden bedient man ſich</line>
        <line lrx="1073" lry="1169" ulx="423" uly="1118">der Erle aus Mangel an Buchen.</line>
        <line lrx="1166" lry="1252" ulx="437" uly="1194">* Man hauet das Holz in Stuͤcke,</line>
        <line lrx="1165" lry="1313" ulx="425" uly="1260">bringt es in Haufen, verwandelt es</line>
        <line lrx="1165" lry="1377" ulx="426" uly="1325">bey gelindem Feuer in Aſche, ſondert</line>
        <line lrx="1164" lry="1441" ulx="424" uly="1385">alsdann ſorgfaͤltig die Aſche von Un⸗</line>
        <line lrx="1164" lry="1506" ulx="424" uly="1454">reinigkeit und Kohlen, und ſammelt ſie</line>
        <line lrx="1162" lry="1571" ulx="426" uly="1520">in Tonnen von Baumrinde, um ſie</line>
        <line lrx="1163" lry="1636" ulx="424" uly="1581">in beſondere Huͤtten zu bringen, wel⸗</line>
        <line lrx="1163" lry="1700" ulx="426" uly="1645">che dazu in den Waͤldern aufgebauet</line>
      </zone>
      <zone lrx="1163" lry="1767" type="textblock" ulx="378" uly="1708">
        <line lrx="1163" lry="1767" ulx="378" uly="1708">* ſind. So faͤhrt man fort bis eine hin⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1164" lry="1827" type="textblock" ulx="680" uly="1771">
        <line lrx="1164" lry="1827" ulx="680" uly="1771">B 2  ſaͤng⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="704" lry="1924" type="textblock" ulx="261" uly="1882">
        <line lrx="704" lry="1924" ulx="261" uly="1882">(e*) Dictionnaire de 'induſtrie.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="26" type="page" xml:id="s_El249_026">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_026.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1184" lry="389" type="textblock" ulx="446" uly="270">
        <line lrx="1184" lry="326" ulx="446" uly="270">laͤngliche Menge Aſche beyſammen iſt,</line>
        <line lrx="1184" lry="389" ulx="453" uly="336">alsdann wird ein ſchiklicher Ort ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1210" lry="461" type="textblock" ulx="404" uly="400">
        <line lrx="1210" lry="461" ulx="404" uly="400">* waͤhlt, um aus dieſer Aſche eine Art</line>
      </zone>
      <zone lrx="1184" lry="651" type="textblock" ulx="401" uly="466">
        <line lrx="1184" lry="533" ulx="401" uly="466">von Teig zu machen, indem nach und</line>
        <line lrx="1184" lry="591" ulx="403" uly="526">* nach, eben ſo wie beym Moͤrtelma⸗</line>
        <line lrx="1150" lry="651" ulx="404" uly="596">* chen, Waſſer darauf gegoſſen wird.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1190" lry="1457" type="textblock" ulx="397" uly="682">
        <line lrx="1186" lry="734" ulx="458" uly="682">* Man bereitet alsdann auf der Er⸗</line>
        <line lrx="1185" lry="800" ulx="398" uly="745">*² de eine Lage Holz von gruͤnen Fichten</line>
        <line lrx="1184" lry="865" ulx="406" uly="810">* und uͤbertuͤncht ſie mit jenem Teig von</line>
        <line lrx="1186" lry="929" ulx="397" uly="871">*² Aſche; Auf dieſe erſte Lage wird eine</line>
        <line lrx="1186" lry="995" ulx="400" uly="936"> zweyte von eben dieſem Holz quer uͤber</line>
        <line lrx="1187" lry="1057" ulx="405" uly="985">* gelegt und mit dem Teig wie die erſte</line>
        <line lrx="1188" lry="1122" ulx="456" uly="1062"> uüberſtrichen; ſo faͤhrt man fort,</line>
        <line lrx="1188" lry="1182" ulx="454" uly="1127">* Schichte auf Schichte zu legen bis der</line>
        <line lrx="956" lry="1248" ulx="404" uly="1196">* ganze Teig verbraucht iſt.</line>
        <line lrx="1190" lry="1334" ulx="499" uly="1270">*² Dieſe Haufen ſind oft ſo hoch wie</line>
        <line lrx="1189" lry="1391" ulx="402" uly="1334">„*Haͤuſer; man zuͤndet ſie mit trockenem</line>
        <line lrx="1187" lry="1457" ulx="400" uly="1401">* Holz an, macht das Feuer ſo ſtark als</line>
      </zone>
      <zone lrx="1231" lry="1521" type="textblock" ulx="404" uly="1460">
        <line lrx="1231" lry="1521" ulx="404" uly="1460">* moͤglich, und unterhaͤlt es ſo lange,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1189" lry="1896" type="textblock" ulx="402" uly="1525">
        <line lrx="1189" lry="1584" ulx="403" uly="1525">* bis jene Aſche anfaͤngt roth und fluͤßig</line>
        <line lrx="1189" lry="1649" ulx="402" uly="1594">* zu werden, Alsbald reißt man den</line>
        <line lrx="1188" lry="1719" ulx="406" uly="1659">* Haufen mit langen Stangen ein, und</line>
        <line lrx="1188" lry="1778" ulx="411" uly="1720">» waͤhrend daß die Aſche noch im Fluß</line>
        <line lrx="1188" lry="1881" ulx="443" uly="1786">iſt, ſchlaͤgt man ſie mit langen biegſa⸗</line>
        <line lrx="1187" lry="1896" ulx="1082" uly="1860">men</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="1276" type="textblock" ulx="1366" uly="1239">
        <line lrx="1398" lry="1276" ulx="1366" uly="1239">6.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="27" type="page" xml:id="s_El249_027">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_027.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="61" lry="564" type="textblock" ulx="0" uly="265">
        <line lrx="61" lry="316" ulx="1" uly="265">iſt,</line>
        <line lrx="59" lry="376" ulx="3" uly="340">ge⸗</line>
        <line lrx="58" lry="435" ulx="0" uly="392">Art</line>
        <line lrx="57" lry="498" ulx="0" uly="459">und</line>
        <line lrx="56" lry="564" ulx="0" uly="532">na⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="19" lry="627" type="textblock" ulx="0" uly="596">
        <line lrx="19" lry="627" ulx="0" uly="596">.</line>
      </zone>
      <zone lrx="54" lry="975" type="textblock" ulx="0" uly="672">
        <line lrx="54" lry="722" ulx="0" uly="672">Er⸗</line>
        <line lrx="51" lry="779" ulx="0" uly="746">ten</line>
        <line lrx="49" lry="845" ulx="0" uly="814">on</line>
        <line lrx="50" lry="908" ulx="0" uly="869">ine</line>
        <line lrx="49" lry="975" ulx="0" uly="932">der</line>
      </zone>
      <zone lrx="47" lry="1167" type="textblock" ulx="0" uly="1068">
        <line lrx="47" lry="1111" ulx="0" uly="1068">t,</line>
        <line lrx="46" lry="1167" ulx="0" uly="1131">er</line>
      </zone>
      <zone lrx="45" lry="1437" type="textblock" ulx="0" uly="1269">
        <line lrx="45" lry="1309" ulx="0" uly="1269">die</line>
        <line lrx="43" lry="1371" ulx="0" uly="1341">m</line>
        <line lrx="39" lry="1437" ulx="0" uly="1398">ls</line>
      </zone>
      <zone lrx="38" lry="1765" type="textblock" ulx="0" uly="1535">
        <line lrx="38" lry="1572" ulx="0" uly="1535">ig</line>
        <line lrx="37" lry="1628" ulx="0" uly="1599">en</line>
        <line lrx="35" lry="1692" ulx="2" uly="1654">1d</line>
        <line lrx="34" lry="1765" ulx="0" uly="1717">iß</line>
      </zone>
      <zone lrx="32" lry="1820" type="textblock" ulx="0" uly="1781">
        <line lrx="32" lry="1820" ulx="0" uly="1781">a⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1159" lry="226" type="textblock" ulx="610" uly="170">
        <line lrx="1159" lry="226" ulx="610" uly="170">R 21</line>
      </zone>
      <zone lrx="353" lry="1280" type="textblock" ulx="222" uly="1226">
        <line lrx="353" lry="1280" ulx="222" uly="1226">6. ()</line>
      </zone>
      <zone lrx="1166" lry="1159" type="textblock" ulx="372" uly="267">
        <line lrx="1161" lry="321" ulx="376" uly="267">„ men Stoͤcken, damit das Fichtenholz</line>
        <line lrx="1160" lry="386" ulx="387" uly="330">»eine Kruſte von dieſer Aſche annehmen</line>
        <line lrx="1160" lry="450" ulx="377" uly="394">» moͤge. Durch dieſes Mittel bildet die</line>
        <line lrx="1163" lry="515" ulx="379" uly="458">» Aſche um das Holz herum eine feſte</line>
        <line lrx="1162" lry="579" ulx="377" uly="520">* Rinde, die ſo hart iſt als Stein,</line>
        <line lrx="1163" lry="642" ulx="377" uly="585">» wann man gut verfahren hat. End⸗</line>
        <line lrx="1162" lry="708" ulx="377" uly="650">* ſich raſpelt man dieſe Aſche oder viel⸗</line>
        <line lrx="1161" lry="772" ulx="378" uly="715">„ mehr das alſo zubereitete Salz mit ei⸗</line>
        <line lrx="1161" lry="839" ulx="372" uly="779">„ ſernen Werkzeugen zuſammen, und</line>
        <line lrx="1160" lry="899" ulx="378" uly="842">„ verkauft es unter dem Namen Pot⸗</line>
        <line lrx="1163" lry="964" ulx="378" uly="908">* aſche. Es hat dieſes Salz eine blau⸗</line>
        <line lrx="1162" lry="1031" ulx="377" uly="972">* liche Farbe und gleicht ziemlich dem</line>
        <line lrx="1166" lry="1096" ulx="377" uly="1032">* Eiſenfeil, da es hie und da weiß gruͤn⸗</line>
        <line lrx="1106" lry="1159" ulx="375" uly="1102">* liche Puncte von reinem Salze hat.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1192" lry="1664" type="textblock" ulx="374" uly="1217">
        <line lrx="1192" lry="1280" ulx="376" uly="1217">* Vor einigen Jahren hat man in Eng⸗</line>
        <line lrx="1160" lry="1339" ulx="375" uly="1286">* ſand eine Methode bekannt gemacht/</line>
        <line lrx="1162" lry="1407" ulx="376" uly="1348">* Potaſche zu machen, die der in Ruß⸗</line>
        <line lrx="1160" lry="1471" ulx="375" uly="1414">„* land aͤhnlich iſt; ſie iſt vom Ritter</line>
        <line lrx="1162" lry="1537" ulx="375" uly="1479">* Peter Waren. Er ſagt, daß das</line>
        <line lrx="1162" lry="1599" ulx="374" uly="1542">* Holz dazu zwiſchen den Monaten No⸗</line>
        <line lrx="1157" lry="1664" ulx="375" uly="1606">* vember und Februar gehauen ſeyn und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1158" lry="1744" type="textblock" ulx="359" uly="1675">
        <line lrx="1158" lry="1744" ulx="359" uly="1675">* in Haufen ein ganzes Jahr lang aus⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1159" lry="1794" type="textblock" ulx="665" uly="1724">
        <line lrx="1159" lry="1794" ulx="665" uly="1724">B 3 * ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1003" lry="1909" type="textblock" ulx="252" uly="1854">
        <line lrx="1003" lry="1909" ulx="252" uly="1854">(F) Difionnairs Encyclopédique, Artikel Potaſſe.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="28" type="page" xml:id="s_El249_028">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_028.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1175" lry="840" type="textblock" ulx="370" uly="267">
        <line lrx="1174" lry="326" ulx="386" uly="267">* getroknet haben muͤſſe. Nachher ver⸗</line>
        <line lrx="1175" lry="394" ulx="383" uly="333">* brennt man es auf einem mit Bakſtei⸗</line>
        <line lrx="1173" lry="458" ulx="385" uly="399">* nen belegten Boden, welcher, um</line>
        <line lrx="1175" lry="522" ulx="384" uly="464">* mehr Aſche zu erhalten, bedekt iſt.</line>
        <line lrx="1175" lry="586" ulx="381" uly="527">*² Die geſiebte Aſche bringt man in Zu⸗</line>
        <line lrx="1174" lry="644" ulx="381" uly="588">* ber, gießt hinlaͤnglich Bpunnen⸗ oder</line>
        <line lrx="1175" lry="712" ulx="370" uly="656">** Regenwaſſer zu, daß ſie daruͤber</line>
        <line lrx="1173" lry="779" ulx="381" uly="719">* ſchwimmt, und ſo laͤßt man alles 4</line>
        <line lrx="1175" lry="840" ulx="370" uly="784">* bis 5 Monate lang ſtehen. Alsdann</line>
      </zone>
      <zone lrx="1213" lry="972" type="textblock" ulx="379" uly="848">
        <line lrx="1213" lry="907" ulx="382" uly="848">* werden beſondere Oefen angezuͤndet,</line>
        <line lrx="1185" lry="972" ulx="379" uly="913">* welche denjenigen gleichen, deren ſich</line>
      </zone>
      <zone lrx="1176" lry="1873" type="textblock" ulx="362" uly="977">
        <line lrx="1176" lry="1036" ulx="362" uly="977"> die Becken bedienen; ihr Eingang iſt</line>
        <line lrx="1175" lry="1097" ulx="381" uly="1040">* weit und ſie haben oben zum Durch⸗</line>
        <line lrx="1176" lry="1164" ulx="381" uly="1107">* zuge der Luft, 3 bis 4 Oeffnungen,</line>
        <line lrx="1174" lry="1228" ulx="382" uly="1168">* welche ſich nach Belieben ſchlieſſen laſ⸗</line>
        <line lrx="1176" lry="1296" ulx="381" uly="1232">de ſen. In dieſen Oefen wird ein ſtar⸗</line>
        <line lrx="1176" lry="1355" ulx="381" uly="1297">* kes Feuer mit Eichen⸗ oder Spindel⸗</line>
        <line lrx="1174" lry="1422" ulx="381" uly="1361">* baum⸗ (de Juſin) Holz angezuͤndet,</line>
        <line lrx="1174" lry="1483" ulx="382" uly="1424">* alsdann jene befeuchtete Aſche darein</line>
        <line lrx="1174" lry="1547" ulx="383" uly="1489">* gebracht, welche ſich erhaͤrtet und ver⸗</line>
        <line lrx="1175" lry="1612" ulx="382" uly="1550">* glaſt. Man faͤhrt fort ſtark zu feu⸗</line>
        <line lrx="1173" lry="1678" ulx="385" uly="1618">* ren, bis der Ofen mit Aſche gefuͤllt</line>
        <line lrx="1173" lry="1745" ulx="384" uly="1683">* iſt: durch dieſes Mittel wird ſie feſt,</line>
        <line lrx="1172" lry="1859" ulx="384" uly="1748"> und giebt ſich in oſf Maſſen zuſam⸗</line>
        <line lrx="1170" lry="1873" ulx="1042" uly="1824">* men,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="550" type="textblock" ulx="1359" uly="512">
        <line lrx="1397" lry="550" ulx="1359" uly="512">7</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="29" type="page" xml:id="s_El249_029">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_029.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="38" lry="1091" type="textblock" ulx="0" uly="862">
        <line lrx="38" lry="1091" ulx="0" uly="862">N R</line>
      </zone>
      <zone lrx="8" lry="1152" type="textblock" ulx="0" uly="1122">
        <line lrx="8" lry="1152" ulx="0" uly="1122">—</line>
      </zone>
      <zone lrx="27" lry="1212" type="textblock" ulx="1" uly="1138">
        <line lrx="27" lry="1212" ulx="1" uly="1138">WNN</line>
      </zone>
      <zone lrx="26" lry="1280" type="textblock" ulx="0" uly="1251">
        <line lrx="9" lry="1280" ulx="0" uly="1251">☚</line>
        <line lrx="26" lry="1277" ulx="10" uly="1253">N</line>
      </zone>
      <zone lrx="25" lry="1521" type="textblock" ulx="0" uly="1305">
        <line lrx="25" lry="1521" ulx="0" uly="1305"> ☛m h – W</line>
      </zone>
      <zone lrx="22" lry="1670" type="textblock" ulx="0" uly="1512">
        <line lrx="22" lry="1670" ulx="0" uly="1512"> NN N</line>
      </zone>
      <zone lrx="19" lry="1792" type="textblock" ulx="0" uly="1718">
        <line lrx="19" lry="1792" ulx="0" uly="1718">N —</line>
      </zone>
      <zone lrx="1154" lry="216" type="textblock" ulx="607" uly="134">
        <line lrx="1154" lry="216" ulx="607" uly="134">r 23</line>
      </zone>
      <zone lrx="347" lry="552" type="textblock" ulx="218" uly="501">
        <line lrx="347" lry="552" ulx="218" uly="501">7. (9)</line>
      </zone>
      <zone lrx="1156" lry="439" type="textblock" ulx="369" uly="249">
        <line lrx="1156" lry="314" ulx="369" uly="249">* men, womit man hernach Faͤſſer ſo</line>
        <line lrx="1154" lry="377" ulx="372" uly="317">* anfuͤllt, daß der Zugang der Luft ver⸗</line>
        <line lrx="675" lry="439" ulx="372" uly="389">* hindert wird.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1203" lry="546" type="textblock" ulx="372" uly="483">
        <line lrx="1203" lry="546" ulx="372" uly="483">* Die ſicherſte Art gute Potaſche zu be⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1159" lry="609" type="textblock" ulx="418" uly="550">
        <line lrx="1159" lry="609" ulx="418" uly="550"> reiten wuͤrde diejenige ſeyn, daß man</line>
      </zone>
      <zone lrx="1213" lry="1513" type="textblock" ulx="372" uly="614">
        <line lrx="1160" lry="675" ulx="375" uly="614">* Holz in freier Luft verbrennt, damit</line>
        <line lrx="1159" lry="737" ulx="372" uly="671">* der ſchmierige und oͤligte Theil verfloͤ⸗</line>
        <line lrx="1161" lry="804" ulx="425" uly="741">* ge, daß man hernach die Aſche ſam⸗</line>
        <line lrx="1209" lry="867" ulx="374" uly="807">* melte, die Kohlen ſoviel moͤglich davon</line>
        <line lrx="1162" lry="932" ulx="375" uly="871">* abſonderte und die geſaͤuberte Aſche mit</line>
        <line lrx="1163" lry="995" ulx="379" uly="935">* kalt Waſſer abwaſchte. Das hin⸗</line>
        <line lrx="1163" lry="1061" ulx="391" uly="998"> laͤnglich mit Salz geſaͤttigte Waſſer</line>
        <line lrx="1165" lry="1124" ulx="378" uly="1067">* muͤßte alsdann filtrirt, und bis zur</line>
        <line lrx="1163" lry="1189" ulx="381" uly="1128">* Trockenheit abgedunſtet werden; und</line>
        <line lrx="1164" lry="1250" ulx="377" uly="1187">* wann das GSal;z recht trocken iſt, duͤrf⸗</line>
        <line lrx="1164" lry="1311" ulx="381" uly="1253">*te man es nur im Ofen gluͤhend</line>
        <line lrx="1167" lry="1381" ulx="378" uly="1321">* werden laſſen, und in dieſem Zuſtand</line>
        <line lrx="1213" lry="1448" ulx="380" uly="1385">* einige Zeit, ohne daß es ſchmelzt, er⸗</line>
        <line lrx="561" lry="1513" ulx="381" uly="1464">* halten.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1167" lry="1681" type="textblock" ulx="384" uly="1554">
        <line lrx="1167" lry="1611" ulx="445" uly="1554">* Das Caleiniren koͤnnte man nach</line>
        <line lrx="1091" lry="1681" ulx="384" uly="1624">* Erachten mehrmahls wiederholen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="997" lry="1898" type="textblock" ulx="277" uly="1842">
        <line lrx="997" lry="1898" ulx="277" uly="1842">2) Dicionnaire Encyclopédique, Attikel Potaſſe.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="30" type="page" xml:id="s_El249_030">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_030.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="786" lry="224" type="textblock" ulx="625" uly="167">
        <line lrx="786" lry="224" ulx="625" uly="167">RSee</line>
      </zone>
      <zone lrx="420" lry="1157" type="textblock" ulx="363" uly="1131">
        <line lrx="420" lry="1157" ulx="363" uly="1131">„22</line>
      </zone>
      <zone lrx="1177" lry="1024" type="textblock" ulx="388" uly="262">
        <line lrx="1171" lry="318" ulx="392" uly="262">* Man ſtellt Zuͤber (Boͤttich, Buͤtten)</line>
        <line lrx="1173" lry="382" ulx="388" uly="330">* auf Geſtelle, die hoch genug ſind, um</line>
        <line lrx="1173" lry="446" ulx="390" uly="390">* hoͤlzerne Geſfaͤſſe (vecettes) darunter zu</line>
        <line lrx="1175" lry="545" ulx="391" uly="452">* ſtellen, die Fluſſigkeit aufzunehmen.</line>
        <line lrx="1176" lry="576" ulx="443" uly="520">In dem Boden der Zuͤber ſind zwet</line>
        <line lrx="1175" lry="637" ulx="444" uly="583">Loͤcher gebohrt, um Zapfen darein zu</line>
        <line lrx="1175" lry="702" ulx="443" uly="650">ſtecken, deren eines Ende rund, das</line>
        <line lrx="1176" lry="767" ulx="392" uly="715">* andere aber viereckicht iſt; Das Aus⸗</line>
        <line lrx="1177" lry="830" ulx="395" uly="771">* flieſſen des Waſſers wird verhindert,</line>
        <line lrx="1176" lry="895" ulx="449" uly="838">oder befoͤrdert, je nachdem man das</line>
        <line lrx="1177" lry="958" ulx="449" uly="908">runde oder viereckichte Ende der Zap⸗</line>
        <line lrx="856" lry="1024" ulx="444" uly="969">fen in die Loͤcher ſtekt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="416" lry="668" type="textblock" ulx="392" uly="654">
        <line lrx="416" lry="668" ulx="392" uly="654">25</line>
      </zone>
      <zone lrx="422" lry="922" type="textblock" ulx="394" uly="841">
        <line lrx="420" lry="856" ulx="394" uly="841">22</line>
        <line lrx="422" lry="922" ulx="396" uly="907">92</line>
      </zone>
      <zone lrx="418" lry="987" type="textblock" ulx="395" uly="970">
        <line lrx="418" lry="987" ulx="395" uly="970">»»</line>
      </zone>
      <zone lrx="1181" lry="1641" type="textblock" ulx="394" uly="1072">
        <line lrx="1178" lry="1127" ulx="460" uly="1072">* Auf den Boden der Zuͤber legt man</line>
        <line lrx="1181" lry="1191" ulx="448" uly="1134">Staͤbe, einen neben den andern und quer</line>
        <line lrx="1178" lry="1256" ulx="449" uly="1199">uͤber dieſe andere, um einen fallſchen Bo⸗</line>
        <line lrx="1180" lry="1320" ulx="394" uly="1264">* den zu machen, welcher mit Baͤuſten von</line>
        <line lrx="1180" lry="1386" ulx="398" uly="1330">* zuſammen gebundenem Stroh, deren</line>
        <line lrx="1180" lry="1447" ulx="444" uly="1395">einer neben dem andern liegt, bedeckt</line>
        <line lrx="1180" lry="1512" ulx="399" uly="1461">* wird; Man macht zwey dergleichen</line>
        <line lrx="1181" lry="1575" ulx="399" uly="1519">* Schichten von Stroh. Die alſo zube⸗</line>
        <line lrx="1178" lry="1641" ulx="399" uly="1583">* reiteten Zuͤber werden mit Aſche gefuͤllt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1178" lry="1716" type="textblock" ulx="1049" uly="1673">
        <line lrx="1178" lry="1716" ulx="1049" uly="1673">*Das</line>
      </zone>
      <zone lrx="421" lry="1221" type="textblock" ulx="398" uly="1203">
        <line lrx="421" lry="1221" ulx="398" uly="1203">9²</line>
      </zone>
      <zone lrx="419" lry="1411" type="textblock" ulx="394" uly="1395">
        <line lrx="419" lry="1411" ulx="394" uly="1395">9²</line>
      </zone>
      <zone lrx="1180" lry="1897" type="textblock" ulx="281" uly="1763">
        <line lrx="1180" lry="1802" ulx="281" uly="1763">(ℳ) Eine von Hrn. Nadal, Pulvercommiſſarins in Colmar</line>
        <line lrx="1179" lry="1851" ulx="349" uly="1811">verſchafte Schrift uͤber die Art, die rohe Potaſche zu ver⸗</line>
        <line lrx="606" lry="1897" ulx="349" uly="1858">fertigen im Elſaß.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="31" type="page" xml:id="s_El249_031">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_031.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1150" lry="228" type="textblock" ulx="983" uly="164">
        <line lrx="1150" lry="228" ulx="983" uly="164">25</line>
      </zone>
      <zone lrx="1195" lry="1905" type="textblock" ulx="371" uly="271">
        <line lrx="1153" lry="321" ulx="431" uly="271">* Das Auslaugen der Aſche nimmt</line>
        <line lrx="1154" lry="388" ulx="371" uly="336">* ſeinen Anfang dadurch, daß man ſie</line>
        <line lrx="1195" lry="451" ulx="372" uly="392">* mit ein wenig lau Waſſer befeuchtet,</line>
        <line lrx="1152" lry="514" ulx="371" uly="459">* alsdann etwas waͤrmeres und endlich</line>
        <line lrx="1154" lry="580" ulx="373" uly="525">* ſiedendes daruͤber gießt. Wann die</line>
        <line lrx="1155" lry="645" ulx="372" uly="590">* Züber ganz mit Waſſer gefuͤllet ſind,</line>
        <line lrx="1156" lry="713" ulx="372" uly="653">* ſo laͤßt man dieſes eine halbe Stunde</line>
        <line lrx="1156" lry="775" ulx="372" uly="718">* ſtehen, nachher werden die Ablaufloͤ⸗</line>
        <line lrx="1157" lry="839" ulx="374" uly="784">* cher geoͤfnet, indem man die viereckich⸗</line>
        <line lrx="1158" lry="902" ulx="375" uly="850">* te Seite der Zapfen in die Oefnun⸗</line>
        <line lrx="629" lry="968" ulx="375" uly="917">* gen bringt.</line>
        <line lrx="1159" lry="1049" ulx="439" uly="993">* Den erſten Ablauf der Lauge gießt</line>
        <line lrx="1155" lry="1116" ulx="377" uly="1060">* man wieder in den Zuber zuruͤk, und</line>
        <line lrx="1158" lry="1185" ulx="375" uly="1123">* faͤhrt hernach fort, die Aſche mit ſie⸗</line>
        <line lrx="1160" lry="1243" ulx="375" uly="1188">* dend Waſſer zu begieſſen, bis dieſes</line>
        <line lrx="1158" lry="1310" ulx="375" uly="1256">* unten eben ſo heiß ausfließt; alsdann</line>
        <line lrx="1189" lry="1372" ulx="374" uly="1316">* wird kalt Waſſer in die Zuͤber ge⸗</line>
        <line lrx="570" lry="1437" ulx="376" uly="1387">* goſſen.</line>
        <line lrx="1160" lry="1521" ulx="434" uly="1463">* Wann der ſchwache Geruch und</line>
        <line lrx="1161" lry="1586" ulx="379" uly="1534">* Farbe der Lauge anzeigen, daß der</line>
        <line lrx="1159" lry="1654" ulx="379" uly="1594">* groͤßte Theil des Salzes aufgeloͤſt iſt,</line>
        <line lrx="1159" lry="1714" ulx="378" uly="1662">* ſo ſezt man das hernach abflieſſende</line>
        <line lrx="1157" lry="1778" ulx="378" uly="1726">* (Waſſer, weil es zu einer vortheilhaf⸗</line>
        <line lrx="1162" lry="1844" ulx="383" uly="1787">* ten Abduͤnſtung zu ſchwach iſt, auf</line>
        <line lrx="1167" lry="1905" ulx="678" uly="1856">B 5  die⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="32" type="page" xml:id="s_El249_032">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_032.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="813" lry="229" type="textblock" ulx="650" uly="172">
        <line lrx="813" lry="229" ulx="650" uly="172">R</line>
      </zone>
      <zone lrx="1193" lry="390" type="textblock" ulx="409" uly="268">
        <line lrx="1193" lry="337" ulx="410" uly="268">* die Seite und behaͤlt es bis zum Aus⸗</line>
        <line lrx="913" lry="390" ulx="409" uly="337">* laugen neuer Aſche auf.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1192" lry="1209" type="textblock" ulx="399" uly="438">
        <line lrx="1192" lry="497" ulx="468" uly="438">* Wann eine hinlaͤngliche Menge</line>
        <line lrx="1192" lry="561" ulx="407" uly="507">* ſtarker Lauge beyſammen iſt, ſo faͤngt</line>
        <line lrx="1190" lry="626" ulx="404" uly="569">* man das Abduͤnſten in eiſernen Keſſeln</line>
        <line lrx="1189" lry="691" ulx="407" uly="637">* an: ſo wie nach und die Lauge ſich</line>
        <line lrx="1189" lry="762" ulx="405" uly="705">* vermindert, wird neue zugegoſſen, und</line>
        <line lrx="1187" lry="821" ulx="405" uly="764">* wann man merkt, daß der Spd ſich</line>
        <line lrx="1188" lry="884" ulx="403" uly="826">* zu verdicken anfaͤngt, ſo ruͤhrt man</line>
        <line lrx="1189" lry="949" ulx="400" uly="890">* ihn beſtaͤndig mit einer eiſernen Spatel</line>
        <line lrx="1188" lry="1011" ulx="401" uly="955">* um, das Anhaͤngen des Salzes am</line>
        <line lrx="1186" lry="1076" ulx="399" uly="1025">* Boden des Keſſels zu verhindern.</line>
        <line lrx="1185" lry="1141" ulx="400" uly="1087">* Das Salz wird nicht eher ausgenom⸗</line>
        <line lrx="1109" lry="1209" ulx="399" uly="1153">* men, als bis es wohl getroknet iſt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1179" lry="1899" type="textblock" ulx="1022" uly="1855">
        <line lrx="1179" lry="1899" ulx="1022" uly="1855">III. Ca⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="961" type="textblock" ulx="1345" uly="579">
        <line lrx="1398" lry="961" ulx="1345" uly="579"> E</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="1315" type="textblock" ulx="1369" uly="1015">
        <line lrx="1398" lry="1315" ulx="1369" uly="1015">— — O — 9</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="1509" type="textblock" ulx="1376" uly="1413">
        <line lrx="1398" lry="1509" ulx="1376" uly="1413">☛ —</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="1839" type="textblock" ulx="1380" uly="1614">
        <line lrx="1398" lry="1839" ulx="1380" uly="1614">— — c 8—</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="33" type="page" xml:id="s_El249_033">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_033.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="56" lry="306" type="textblock" ulx="0" uly="271">
        <line lrx="56" lry="306" ulx="0" uly="271">us⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="51" lry="733" type="textblock" ulx="0" uly="444">
        <line lrx="51" lry="483" ulx="0" uly="444">ige</line>
        <line lrx="49" lry="547" ulx="0" uly="506">igt</line>
        <line lrx="47" lry="604" ulx="0" uly="562">ln</line>
        <line lrx="44" lry="675" ulx="0" uly="627">ich</line>
        <line lrx="43" lry="733" ulx="0" uly="692">nd</line>
      </zone>
      <zone lrx="39" lry="1057" type="textblock" ulx="0" uly="830">
        <line lrx="39" lry="862" ulx="0" uly="830">an</line>
        <line lrx="38" lry="927" ulx="0" uly="888">el</line>
        <line lrx="36" lry="991" ulx="1" uly="961">m</line>
        <line lrx="33" lry="1057" ulx="0" uly="1026">n.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1156" lry="475" type="textblock" ulx="217" uly="170">
        <line lrx="1154" lry="235" ulx="508" uly="170">S 27</line>
        <line lrx="843" lry="330" ulx="523" uly="270">III. Capitel.</line>
        <line lrx="1156" lry="406" ulx="217" uly="343">Pruͤfung der verſchiedenen Arten, rohe</line>
        <line lrx="944" lry="475" ulx="421" uly="416">Potaſche zu verfertigen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1012" lry="550" type="textblock" ulx="354" uly="504">
        <line lrx="1012" lry="550" ulx="354" uly="504">O= = α</line>
      </zone>
      <zone lrx="1173" lry="1907" type="textblock" ulx="214" uly="566">
        <line lrx="1161" lry="668" ulx="215" uly="566">Es⸗ wird gut ſeyn, der wuͤrklichen Pruͤfung der</line>
        <line lrx="1158" lry="733" ulx="215" uly="678">verſchiedenen Arten Potaſche zu machen, einige</line>
        <line lrx="1159" lry="796" ulx="216" uly="737">Grundſaͤze voraus zu ſchicken, welche die Un⸗</line>
        <line lrx="1160" lry="863" ulx="214" uly="804">terſuchung erleichtern und verſtaͤndlicher machen</line>
        <line lrx="365" lry="915" ulx="216" uly="873">werden.</line>
        <line lrx="1173" lry="994" ulx="323" uly="936">Die durch das Verbrennen erhaltene</line>
        <line lrx="1160" lry="1060" ulx="217" uly="1005">Pflanzenaſche iſt nichts anders als eine Zuſam⸗</line>
        <line lrx="1159" lry="1124" ulx="217" uly="1070">menſezung von Erde und Salzen verſchiedener</line>
        <line lrx="1166" lry="1191" ulx="215" uly="1134">Art, nemlich Laugenſalz, vitrioliſirtes Wein⸗</line>
        <line lrx="1163" lry="1255" ulx="216" uly="1199">ſtein⸗ und Kochſalz ꝛc. Die Salzze laſſen ſich</line>
        <line lrx="1158" lry="1319" ulx="216" uly="1262">nur durch Aufloͤſung von der beygemiſchten Erde</line>
        <line lrx="1160" lry="1384" ulx="216" uly="1331">trennen, welche bekanntlich durch warm Waſſer</line>
        <line lrx="1161" lry="1452" ulx="216" uly="1390">weit geſchwinder und vollſtaͤndiger geſchieht als</line>
        <line lrx="448" lry="1509" ulx="216" uly="1459">durch kaltes.</line>
        <line lrx="1159" lry="1585" ulx="321" uly="1529">Unſere Verſuche beweiſen, daß die Salze</line>
        <line lrx="1159" lry="1646" ulx="216" uly="1592">verſchiedener Hoͤlzer entweder von Natur weni⸗</line>
        <line lrx="1161" lry="1715" ulx="216" uly="1655">ger aufloͤslich oder mehr mit fettigem Extraet ver⸗</line>
        <line lrx="1160" lry="1778" ulx="217" uly="1722">bunden ſind, welchen das Feuer nicht hat zerſtoͤ⸗</line>
        <line lrx="1161" lry="1845" ulx="216" uly="1784">ren koͤnnen, weil 216 Pfund ſiedend Waſſer</line>
        <line lrx="1160" lry="1907" ulx="1100" uly="1865">zue</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="34" type="page" xml:id="s_El249_034">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_034.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="389" lry="460" type="textblock" ulx="246" uly="407">
        <line lrx="389" lry="460" ulx="246" uly="407">Eben ſo</line>
      </zone>
      <zone lrx="724" lry="1102" type="textblock" ulx="240" uly="571">
        <line lrx="720" lry="601" ulx="262" uly="571">66 — 5 ½ 3</line>
        <line lrx="717" lry="683" ulx="242" uly="631"> — 1= ⸗</line>
        <line lrx="724" lry="774" ulx="244" uly="739">300⸗ — 24 ¾ 1I</line>
        <line lrx="723" lry="848" ulx="245" uly="821">120 2¾ — 8 2 1I 2</line>
        <line lrx="716" lry="933" ulx="260" uly="903">30 2 — 22 2 2</line>
        <line lrx="716" lry="1014" ulx="245" uly="987">200 = — 22⸗‧ 12 ⸗</line>
        <line lrx="715" lry="1102" ulx="240" uly="1069">276 — 27 à2</line>
      </zone>
      <zone lrx="663" lry="1265" type="textblock" ulx="242" uly="1236">
        <line lrx="663" lry="1265" ulx="242" uly="1236">612 2 — 39 % *</line>
      </zone>
      <zone lrx="775" lry="593" type="textblock" ulx="764" uly="576">
        <line lrx="775" lry="593" ulx="764" uly="576">5</line>
      </zone>
      <zone lrx="767" lry="677" type="textblock" ulx="752" uly="655">
        <line lrx="767" lry="677" ulx="752" uly="655">1</line>
      </zone>
      <zone lrx="772" lry="1181" type="textblock" ulx="751" uly="1070">
        <line lrx="772" lry="1181" ulx="751" uly="1070">£△D</line>
      </zone>
      <zone lrx="1182" lry="407" type="textblock" ulx="246" uly="259">
        <line lrx="1182" lry="331" ulx="247" uly="259">zur Ausleerung von 23 Pfund Aſche aus Bux⸗</line>
        <line lrx="1182" lry="407" ulx="246" uly="340">baumholz (bois de buis) erfordert wurden.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1186" lry="523" type="textblock" ulx="246" uly="484">
        <line lrx="1186" lry="523" ulx="246" uly="484">124 Pf. ſied. Waſſ. zu 12 Pf.; 2 Unz.; 5Quent. (*) (Gros) Aſche aus</line>
      </zone>
      <zone lrx="1183" lry="1263" type="textblock" ulx="835" uly="519">
        <line lrx="1183" lry="555" ulx="899" uly="519">Eichenholz (Chene.)</line>
        <line lrx="1181" lry="599" ulx="843" uly="568">2 — Aſche aus</line>
        <line lrx="1181" lry="637" ulx="942" uly="603">Buchen (Heètre.)</line>
        <line lrx="1180" lry="682" ulx="974" uly="650">— Aſche aus</line>
        <line lrx="1183" lry="727" ulx="835" uly="654">Hagenbuchen (Charme.)</line>
        <line lrx="1183" lry="763" ulx="842" uly="734">2 — Afſche aus</line>
        <line lrx="1181" lry="803" ulx="955" uly="770">Ulmen (Orme.)</line>
        <line lrx="1180" lry="848" ulx="844" uly="818">2 — Aſche aus</line>
        <line lrx="1182" lry="888" ulx="947" uly="851">Aſpe (Tremble.)</line>
        <line lrx="1180" lry="927" ulx="973" uly="899">— Aſche aus</line>
        <line lrx="1181" lry="969" ulx="880" uly="933">Rothtannen (Sapin.)</line>
        <line lrx="1181" lry="1019" ulx="889" uly="981">36 Gran Aſche aus</line>
        <line lrx="1181" lry="1051" ulx="949" uly="1016">Weiden (Saule.)</line>
        <line lrx="1180" lry="1104" ulx="886" uly="1064">36 Gran Aſche aus</line>
        <line lrx="1179" lry="1131" ulx="1015" uly="1101">Weinreben.</line>
        <line lrx="1179" lry="1178" ulx="971" uly="1148">— Afſche aus</line>
        <line lrx="1180" lry="1219" ulx="862" uly="1182">Sonnenblumenſtengel.</line>
        <line lrx="1178" lry="1263" ulx="971" uly="1231">— Aſche aus</line>
      </zone>
      <zone lrx="854" lry="922" type="textblock" ulx="844" uly="905">
        <line lrx="854" lry="922" ulx="844" uly="905">X</line>
      </zone>
      <zone lrx="853" lry="1006" type="textblock" ulx="842" uly="990">
        <line lrx="853" lry="1006" ulx="842" uly="990">„</line>
      </zone>
      <zone lrx="853" lry="1088" type="textblock" ulx="842" uly="1070">
        <line lrx="853" lry="1088" ulx="842" uly="1070">N</line>
      </zone>
      <zone lrx="849" lry="1173" type="textblock" ulx="839" uly="1155">
        <line lrx="849" lry="1173" ulx="839" uly="1155">x„</line>
      </zone>
      <zone lrx="1180" lry="1307" type="textblock" ulx="695" uly="1233">
        <line lrx="1180" lry="1307" ulx="695" uly="1233">Welſchkornſtengel (Blé de turquie.)</line>
      </zone>
      <zone lrx="1178" lry="1380" type="textblock" ulx="1070" uly="1340">
        <line lrx="1178" lry="1380" ulx="1070" uly="1340">wobei</line>
      </zone>
      <zone lrx="409" lry="1916" type="textblock" ulx="270" uly="1878">
        <line lrx="409" lry="1916" ulx="270" uly="1878">(Ueberſ.)</line>
      </zone>
      <zone lrx="1180" lry="1861" type="textblock" ulx="274" uly="1440">
        <line lrx="1179" lry="1481" ulx="274" uly="1440">(*) Nach Poids de Marc oder dem Handelsgewicht in Frankreich</line>
        <line lrx="1180" lry="1554" ulx="343" uly="1490">iſt: 1I Pfund (Livre) — 2 Mark — 16 Unzen (Onces) = —</line>
        <line lrx="863" lry="1574" ulx="346" uly="1536">128 Quentin (Gros) — 9216 Gran.</line>
        <line lrx="854" lry="1620" ulx="414" uly="1586">1 Unze — 8 Quentin (Gros.)</line>
        <line lrx="1176" lry="1669" ulx="416" uly="1632">1 Quentin (Gros) — 72 Gran. (MN. ſ. von</line>
        <line lrx="1034" lry="1722" ulx="342" uly="1680">Muͤnchhauſen, Hausvater, J. Th. 5. Tabelle.)</line>
        <line lrx="1175" lry="1765" ulx="414" uly="1726">1I Pf. Poids de Marc Gewicht haͤlt 10193 Aß Coͤlner</line>
        <line lrx="1174" lry="1813" ulx="340" uly="1774">Gewicht, und 100 Pf. deſſelben ſind gleich 103 Pf. Nuͤrn⸗</line>
        <line lrx="913" lry="1861" ulx="339" uly="1823">berger Gewicht. (Ebendaſ. 7 Tabelle.)</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="304" type="textblock" ulx="1309" uly="268">
        <line lrx="1398" lry="304" ulx="1309" uly="268">wo</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="438" type="textblock" ulx="1338" uly="320">
        <line lrx="1398" lry="369" ulx="1338" uly="320">friſ</line>
        <line lrx="1398" lry="438" ulx="1339" uly="385">ſin</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="588" type="textblock" ulx="1341" uly="539">
        <line lrx="1398" lry="588" ulx="1341" uly="539">thi⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="778" type="textblock" ulx="1347" uly="741">
        <line lrx="1398" lry="778" ulx="1347" uly="741">an</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="35" type="page" xml:id="s_El249_035">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_035.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1158" lry="215" type="textblock" ulx="607" uly="142">
        <line lrx="1158" lry="215" ulx="607" uly="142">RRE 29</line>
      </zone>
      <zone lrx="1158" lry="1037" type="textblock" ulx="218" uly="246">
        <line lrx="1156" lry="301" ulx="219" uly="246">wobei allemal gegen 20 Auslaugungen jede mit</line>
        <line lrx="1157" lry="369" ulx="220" uly="311">friſchen ſiedendem Waſſer vorgenommen worden</line>
        <line lrx="301" lry="437" ulx="220" uly="384">ſind.</line>
        <line lrx="1157" lry="520" ulx="326" uly="456">Nach dieſen Erfahrungen ſcheint man genoͤ⸗</line>
        <line lrx="1156" lry="588" ulx="218" uly="527">thigt zu ſeyn, denen Auslaugungen mit kaltem</line>
        <line lrx="1157" lry="651" ulx="218" uly="590">Waſſer zu entſagen, und zur Erleichterung der</line>
        <line lrx="1156" lry="715" ulx="219" uly="654">Aufloͤſung des Salzes andere Mittel als bisher</line>
        <line lrx="1158" lry="779" ulx="221" uly="718">anzuwenden; denn aus unſern Beobachtungen</line>
        <line lrx="1157" lry="846" ulx="221" uly="776">laͤßt ſich mit Wahrſcheinlichkeit abnehmen, daß</line>
        <line lrx="1158" lry="906" ulx="220" uly="844">bisher die Auslaugung der Aſchen in den Werk⸗</line>
        <line lrx="1157" lry="976" ulx="221" uly="912">ſtaͤtten der Potaſcheſieder ſehr unvollkommen ge⸗</line>
        <line lrx="1156" lry="1037" ulx="221" uly="974">weſen ſind. —</line>
      </zone>
      <zone lrx="1159" lry="1591" type="textblock" ulx="223" uly="1071">
        <line lrx="1157" lry="1140" ulx="288" uly="1071">Regen⸗ oder Flußwaſſer loͤſen die Salze am</line>
        <line lrx="1157" lry="1206" ulx="223" uly="1146">geſchwindeſten auf, weil ſie von Natur weniger</line>
        <line lrx="1159" lry="1269" ulx="223" uly="1200">davon mit ſich fuhren als Brunnen⸗ oder Quell⸗</line>
        <line lrx="1158" lry="1339" ulx="225" uly="1268">waſſer: man muß alſo jene zum Auslaugen der</line>
        <line lrx="1158" lry="1398" ulx="225" uly="1336">Aſche vorziehen; und es kommt uns ungereimt</line>
        <line lrx="1159" lry="1461" ulx="226" uly="1401">vor, Waſſer, das aus Pfüuͤzen kommt oder ver⸗</line>
        <line lrx="1159" lry="1526" ulx="224" uly="1461">fault iſt, vorzuſchlagen, um weit mehr rohe Pot⸗</line>
        <line lrx="673" lry="1591" ulx="226" uly="1526">aſche zu erzielen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1166" lry="1876" type="textblock" ulx="229" uly="1633">
        <line lrx="1165" lry="1696" ulx="332" uly="1633">Die erſte der gewoͤhnlichen Bereitungsarten</line>
        <line lrx="1164" lry="1758" ulx="229" uly="1691">(II. Cap. Nro. 1,) wo man anraͤth, die Aſche</line>
        <line lrx="1166" lry="1824" ulx="229" uly="1756">mit hinlaͤnglich Waſſer in einem kupfernen Keſſel</line>
        <line lrx="1165" lry="1876" ulx="1064" uly="1831">ſeden</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="36" type="page" xml:id="s_El249_036">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_036.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="807" lry="230" type="textblock" ulx="249" uly="154">
        <line lrx="807" lry="230" ulx="249" uly="154">30⁰ RR</line>
      </zone>
      <zone lrx="1186" lry="373" type="textblock" ulx="245" uly="253">
        <line lrx="1186" lry="312" ulx="245" uly="253">ſieden zu laſſen, und dabey umzuruͤhren, ſcheint</line>
        <line lrx="789" lry="373" ulx="245" uly="319">uns gut und wohl gegruͤndet.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1191" lry="993" type="textblock" ulx="238" uly="426">
        <line lrx="1191" lry="482" ulx="299" uly="426">Keine uns bekannte Erfahrung hat darge⸗</line>
        <line lrx="1191" lry="546" ulx="243" uly="489">than, daß das Waſſer, welches waͤhrendem</line>
        <line lrx="1190" lry="611" ulx="245" uly="555">WVerbrennen aus dem Holz weggeht, alcaliſche</line>
        <line lrx="1190" lry="676" ulx="242" uly="613">Theile enthaͤlt; und wir ſind verſichert, daß das⸗</line>
        <line lrx="1190" lry="739" ulx="243" uly="679">jenige, ſo waͤhrendem Einſieden einer ſehr concen⸗</line>
        <line lrx="1189" lry="805" ulx="242" uly="745">trirten Lauge wegduͤnſtet, nichts davon in ſich</line>
        <line lrx="1189" lry="869" ulx="242" uly="813">hat, wir halten uns daher berechtigt, die zweyte</line>
        <line lrx="1190" lry="960" ulx="239" uly="873">Art (II. Cap. Nro. 2) fuͤr eine e Erdichtung zu</line>
        <line lrx="374" lry="993" ulx="238" uly="943">halten.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1190" lry="1549" type="textblock" ulx="239" uly="1045">
        <line lrx="1189" lry="1097" ulx="355" uly="1045">Die in der dritten Art enthaltene Gruͤnde</line>
        <line lrx="1190" lry="1169" ulx="242" uly="1110">enthalten nichts den unſrigen entgegengeſeztes; in⸗</line>
        <line lrx="1190" lry="1232" ulx="242" uly="1170">deſſen werden wir bemerken, wie ſich durch be⸗</line>
        <line lrx="1188" lry="1295" ulx="243" uly="1233">ſtaͤndiges Umruͤhren der Lauge zur Zeit, da das</line>
        <line lrx="1189" lry="1361" ulx="242" uly="1305">Laugenſalz anfangt eine Dichtigkeit zu bekommen,</line>
        <line lrx="1188" lry="1423" ulx="239" uly="1368">das Anſetzen der Potaſche am Boden des Keſſels</line>
        <line lrx="1189" lry="1490" ulx="241" uly="1431">und ihre Bildung zu einer harten Kruſte verhuͤ⸗</line>
        <line lrx="714" lry="1549" ulx="242" uly="1500">ten laſſe.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1188" lry="1704" type="textblock" ulx="244" uly="1547">
        <line lrx="1187" lry="1645" ulx="354" uly="1547">Bey der vierten Art, welche aus Kunkels</line>
        <line lrx="1188" lry="1704" ulx="244" uly="1648">Kunſt, Glas zu machen, genommen iſt, bemer⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1236" lry="1771" type="textblock" ulx="245" uly="1714">
        <line lrx="1236" lry="1771" ulx="245" uly="1714">ken wir eine Menge Fehler: wir begreifen nicht,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1190" lry="1899" type="textblock" ulx="247" uly="1779">
        <line lrx="1190" lry="1837" ulx="247" uly="1779">warum alte Aſche mehr Laugenſalz geben ſoll als</line>
        <line lrx="1189" lry="1899" ulx="1085" uly="1855">neue;</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="360" type="textblock" ulx="1318" uly="255">
        <line lrx="1398" lry="291" ulx="1318" uly="255">neue</line>
        <line lrx="1398" lry="360" ulx="1326" uly="308">ſelbe</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="423" type="textblock" ulx="1328" uly="372">
        <line lrx="1398" lry="423" ulx="1328" uly="372">ſchie</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="751" type="textblock" ulx="1334" uly="586">
        <line lrx="1385" lry="628" ulx="1334" uly="586">im</line>
        <line lrx="1398" lry="751" ulx="1338" uly="712">wie</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="967" type="textblock" ulx="1344" uly="837">
        <line lrx="1392" lry="888" ulx="1344" uly="837">ſer</line>
        <line lrx="1398" lry="967" ulx="1347" uly="907">ben</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="1088" type="textblock" ulx="1353" uly="1055">
        <line lrx="1398" lry="1088" ulx="1353" uly="1055">en</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="37" type="page" xml:id="s_El249_037">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_037.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="67" lry="306" type="textblock" ulx="0" uly="264">
        <line lrx="67" lry="306" ulx="0" uly="264">eint</line>
      </zone>
      <zone lrx="65" lry="735" type="textblock" ulx="0" uly="444">
        <line lrx="65" lry="484" ulx="0" uly="444">ge⸗</line>
        <line lrx="62" lry="543" ulx="0" uly="507">em</line>
        <line lrx="59" lry="613" ulx="0" uly="562">ſche</line>
        <line lrx="56" lry="670" ulx="0" uly="635">as⸗</line>
        <line lrx="54" lry="735" ulx="0" uly="703">en⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="47" lry="936" type="textblock" ulx="0" uly="831">
        <line lrx="47" lry="870" ulx="0" uly="831">te</line>
        <line lrx="44" lry="936" ulx="5" uly="897">zu</line>
      </zone>
      <zone lrx="37" lry="1225" type="textblock" ulx="0" uly="1055">
        <line lrx="37" lry="1098" ulx="0" uly="1055">de</line>
        <line lrx="36" lry="1160" ulx="0" uly="1131">ne⸗</line>
        <line lrx="33" lry="1225" ulx="0" uly="1194">e⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1156" lry="1825" type="textblock" ulx="196" uly="147">
        <line lrx="1149" lry="205" ulx="599" uly="147">S 3</line>
        <line lrx="1150" lry="305" ulx="202" uly="242">neue; wann dieſer Schriftſteller vorſchlaͤgt, die⸗</line>
        <line lrx="1150" lry="369" ulx="205" uly="310">ſelbe an einem feuchten Ort zu bewahren, ſo ge⸗</line>
        <line lrx="1151" lry="456" ulx="204" uly="368">ſchieht es wahrſcheinlich, um die Aufloͤſung des</line>
        <line lrx="621" lry="497" ulx="204" uly="445">Salzes vorzubereiten.</line>
        <line lrx="1156" lry="575" ulx="307" uly="517">Er ſchlaͤgt vor, im Sommer mit kaltem,</line>
        <line lrx="1151" lry="638" ulx="202" uly="582">im Winter mit halb kaltem und halb warmen</line>
        <line lrx="1151" lry="707" ulx="202" uly="642">MWaſſer zu laugen. Wann Kunkel gewußt haͤtte,</line>
        <line lrx="1150" lry="771" ulx="201" uly="713">wie ſchwer es iſt, die Aſche ſogar mit ſiedendem</line>
        <line lrx="1151" lry="835" ulx="202" uly="775">Waſſer auszulaugen, ſo wuͤrde er vermuthlich die⸗</line>
        <line lrx="1151" lry="898" ulx="201" uly="840">ſer Art den Vorzug gegeben und nicht geſagt ha⸗</line>
        <line lrx="1097" lry="967" ulx="202" uly="905">ben, allzu warmes Waſſer verderbe die Aſche.</line>
        <line lrx="1149" lry="1040" ulx="304" uly="985">Wir haben ſchon bemerkt, daß wir weit</line>
        <line lrx="1149" lry="1108" ulx="201" uly="1048">entfernt ſind zu glauben, Waſſer, welches lang</line>
        <line lrx="1148" lry="1172" ulx="201" uly="1112">geſtanden und gefault hat, gebe mehr Potaſche</line>
        <line lrx="1147" lry="1237" ulx="196" uly="1179">als reines und friſches, und wir werden niemals</line>
        <line lrx="1147" lry="1303" ulx="200" uly="1241">billigen, wann man die Potaſche ſich als Kruſte</line>
        <line lrx="1147" lry="1363" ulx="200" uly="1303">am Boden des Keſſels anſetzen laͤßt, um ſie her⸗</line>
        <line lrx="1145" lry="1429" ulx="199" uly="1367">nach mit Zangen auszunehmen, weil dieſe Be⸗</line>
        <line lrx="1144" lry="1493" ulx="199" uly="1436">reitungsart der vollkommenen Abtroknung des</line>
        <line lrx="1144" lry="1567" ulx="201" uly="1499">Salzes nachtheilig iſt, und die Keſſel der Gefahr</line>
        <line lrx="752" lry="1622" ulx="201" uly="1569">zerbrochen zu werden ausſezt.</line>
        <line lrx="1144" lry="1691" ulx="305" uly="1637">Die in Smoland uͤbliche Art (II. Cap.</line>
        <line lrx="1146" lry="1760" ulx="204" uly="1700">Nro. 5.) kann nur eine ſehr unreine calcinirte</line>
        <line lrx="1145" lry="1825" ulx="202" uly="1763">Potaſche hervorbringen, die weit unter der rohen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1144" lry="1879" type="textblock" ulx="1052" uly="1828">
        <line lrx="1144" lry="1879" ulx="1052" uly="1828">Pot⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="38" type="page" xml:id="s_El249_038">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_038.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="788" lry="218" type="textblock" ulx="236" uly="152">
        <line lrx="788" lry="218" ulx="236" uly="152">32 Rℛ</line>
      </zone>
      <zone lrx="821" lry="234" type="textblock" ulx="768" uly="227">
        <line lrx="821" lry="234" ulx="768" uly="227">—</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="1021" type="textblock" ulx="232" uly="252">
        <line lrx="1190" lry="312" ulx="237" uly="252">Potaſche (Salin) iſt, welche man durch Auslau⸗</line>
        <line lrx="618" lry="376" ulx="234" uly="313">gen der Aſche erhaͤlt.</line>
        <line lrx="1398" lry="440" ulx="338" uly="367">Wie haben keinen Grund zu glauben, daß Vr</line>
        <line lrx="1398" lry="507" ulx="234" uly="440">trockenes Holz mehr Laugenſalz giebt als gruͤnes;</line>
        <line lrx="1176" lry="574" ulx="235" uly="516">aber wir haben Urſache zu vermuthen, daß man</line>
        <line lrx="1177" lry="639" ulx="237" uly="576">Laugenſalz im Verhaͤltniß des eigenthuͤmlichen</line>
        <line lrx="1177" lry="698" ulx="235" uly="640">Gewichts des Holzes erhaͤlt, das von dem im</line>
        <line lrx="1185" lry="765" ulx="236" uly="707">neugehauenen Holz ſehr uͤberfluͤſſigen Waſſer be⸗</line>
        <line lrx="1398" lry="838" ulx="232" uly="775">freit iſt. Die Aſche 4 bis 5 Monate lang in Me</line>
        <line lrx="1178" lry="893" ulx="242" uly="836">Zuͤbern mit Waſſer ſtehen zu laſſen, um hernach</line>
        <line lrx="1181" lry="955" ulx="244" uly="900">einen Teig zu bilden, und damit die Oefen zum</line>
        <line lrx="1181" lry="1021" ulx="248" uly="958">Calciniren und Verglaſen zu fuͤllen, ſcheint uns</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="1807" type="textblock" ulx="215" uly="1023">
        <line lrx="1398" lry="1082" ulx="248" uly="1023">ein eben ſo fehlerhaftes Verfahren als das im vor⸗ ◻</line>
        <line lrx="1398" lry="1149" ulx="248" uly="1061">hergehenden Nro. angezeigte. J</line>
        <line lrx="1398" lry="1214" ulx="355" uly="1159">Die Art Nro. 7. hat keine Unſchiklichkeit, den</line>
        <line lrx="1397" lry="1282" ulx="252" uly="1226">auſſer daß die Aſche mit kaltem Waſſer ausge⸗ ver</line>
        <line lrx="1398" lry="1344" ulx="252" uly="1286">laugt wird, denn dieſes Verfahren iſt langweilig, ſal⸗</line>
        <line lrx="1398" lry="1407" ulx="242" uly="1350">und wir halten es faſt fuͤr unmoͤglich, auf dieſe Art zigt</line>
        <line lrx="1396" lry="1475" ulx="254" uly="1416">alles in der Aſche enthaltene Salz auszuziehen. ten</line>
        <line lrx="1398" lry="1540" ulx="359" uly="1478">Das Verfahren Nro. Z. iſt ziemlich gegruͤn⸗ Lal</line>
        <line lrx="1398" lry="1607" ulx="254" uly="1545">det; wir billigen indeſſen die Vorſichten zum Fil⸗ wir</line>
        <line lrx="1396" lry="1676" ulx="253" uly="1603">triren des Waſſers nicht, weil wir ſie fuͤr unnuͤtz det</line>
        <line lrx="1191" lry="1736" ulx="258" uly="1677">halten. Man wird urtheilen koͤnnen, ob die von</line>
        <line lrx="1398" lry="1807" ulx="215" uly="1743">uns vorgeſchlagene vorzuziehen ſeyn. ber</line>
      </zone>
      <zone lrx="1195" lry="1880" type="textblock" ulx="992" uly="1828">
        <line lrx="1195" lry="1880" ulx="992" uly="1828">IV. Ca⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="39" type="page" xml:id="s_El249_039">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_039.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="64" lry="630" type="textblock" ulx="0" uly="461">
        <line lrx="64" lry="507" ulx="0" uly="461">es;</line>
        <line lrx="63" lry="559" ulx="0" uly="529">nan</line>
        <line lrx="63" lry="630" ulx="0" uly="582">hen</line>
      </zone>
      <zone lrx="68" lry="1072" type="textblock" ulx="0" uly="711">
        <line lrx="68" lry="767" ulx="6" uly="711">be⸗</line>
        <line lrx="60" lry="815" ulx="0" uly="777">in</line>
        <line lrx="59" lry="886" ulx="1" uly="838">ach</line>
        <line lrx="60" lry="943" ulx="1" uly="913">um</line>
        <line lrx="60" lry="1007" ulx="0" uly="972">uns</line>
        <line lrx="61" lry="1072" ulx="0" uly="1039">or⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="76" lry="1397" type="textblock" ulx="0" uly="1165">
        <line lrx="76" lry="1215" ulx="0" uly="1165">eit,</line>
        <line lrx="59" lry="1275" ulx="0" uly="1235">ge⸗</line>
        <line lrx="60" lry="1342" ulx="3" uly="1292">lig,</line>
        <line lrx="58" lry="1397" ulx="0" uly="1354">Art</line>
      </zone>
      <zone lrx="57" lry="1722" type="textblock" ulx="0" uly="1480">
        <line lrx="57" lry="1528" ulx="0" uly="1480">un⸗</line>
        <line lrx="56" lry="1601" ulx="0" uly="1552">Fil⸗</line>
        <line lrx="55" lry="1666" ulx="0" uly="1608">uͤtz</line>
        <line lrx="55" lry="1722" ulx="0" uly="1690">von</line>
      </zone>
      <zone lrx="1161" lry="353" type="textblock" ulx="530" uly="166">
        <line lrx="1161" lry="243" ulx="608" uly="166">RRE 33</line>
        <line lrx="851" lry="353" ulx="530" uly="293">IV. Capitel.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1161" lry="437" type="textblock" ulx="183" uly="373">
        <line lrx="1161" lry="437" ulx="183" uly="373">Von verſchiedenen Holzarten, die man ver⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1101" lry="574" type="textblock" ulx="277" uly="446">
        <line lrx="1101" lry="515" ulx="277" uly="446">brennen kann, um rohe Potaſche zu</line>
        <line lrx="777" lry="574" ulx="590" uly="519">erhalten.</line>
      </zone>
      <zone lrx="996" lry="661" type="textblock" ulx="375" uly="625">
        <line lrx="996" lry="661" ulx="375" uly="625">Q . W◻</line>
      </zone>
      <zone lrx="1151" lry="985" type="textblock" ulx="215" uly="723">
        <line lrx="882" lry="779" ulx="481" uly="723">Erſter Abſchnitt.</line>
        <line lrx="1149" lry="862" ulx="215" uly="800">Meinungen der Schriftſteller und Erfahrungen,</line>
        <line lrx="1151" lry="928" ulx="318" uly="869">die von der oͤconomiſchen Geſellſchaft zu Leipzig</line>
        <line lrx="789" lry="985" ulx="318" uly="933">den Preis erhalten haben.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1155" lry="1666" type="textblock" ulx="208" uly="1064">
        <line lrx="1151" lry="1158" ulx="213" uly="1064">Jede Art von Baͤumen und Pflanzen kann nach</line>
        <line lrx="1149" lry="1228" ulx="211" uly="1160">den Schriftſtellern durch Verbrennen in Aſche</line>
        <line lrx="1148" lry="1285" ulx="210" uly="1231">verwandelt werden, und alle geben das Laugen⸗</line>
        <line lrx="1148" lry="1351" ulx="209" uly="1292">ſalz der Pflanzen; unterdeſſen nehmen ſie die har⸗</line>
        <line lrx="1149" lry="1417" ulx="210" uly="1354">zigten Hoͤlzer aus; uͤberhaupt ziehen ſie die har⸗</line>
        <line lrx="1155" lry="1492" ulx="210" uly="1418">ten Hoͤlzer als ſolche vor, die mehr Aſche und</line>
        <line lrx="1147" lry="1572" ulx="210" uly="1479">Laugenſalz geben. In der Folge dieſes Werks</line>
        <line lrx="1144" lry="1645" ulx="210" uly="1551">wird man ſehen, ob ihre Meinung wohl gegruͤn⸗</line>
        <line lrx="727" lry="1666" ulx="208" uly="1609">det iſt oder nicht.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1145" lry="1899" type="textblock" ulx="208" uly="1714">
        <line lrx="1145" lry="1795" ulx="312" uly="1714">Um dasjenige Holz mit Gewißheit anzuge⸗</line>
        <line lrx="1145" lry="1842" ulx="208" uly="1766">ben, das die meiſte und beſte Aſche giebt, muͤß⸗</line>
        <line lrx="1144" lry="1899" ulx="678" uly="1854">C te</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="40" type="page" xml:id="s_El249_040">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_040.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1190" lry="1780" type="textblock" ulx="235" uly="184">
        <line lrx="1177" lry="256" ulx="252" uly="184">34 SE</line>
        <line lrx="1190" lry="338" ulx="255" uly="274">te man alle Arten unterſucht haben; dieſe ſehr</line>
        <line lrx="1189" lry="401" ulx="252" uly="342">weitlaͤuftige Arbeit, die wir wegen unſerer taͤglichen</line>
        <line lrx="1188" lry="467" ulx="250" uly="406">Geſchaͤfte noch nicht ganz haben umfaſſen koͤnnen,</line>
        <line lrx="1183" lry="530" ulx="250" uly="477">war der Gegenſtand eines im Jahr 1764. von</line>
        <line lrx="1183" lry="596" ulx="248" uly="537">der oͤconomiſchen Geſellſchaft zu Leipzig ausgeſez⸗</line>
        <line lrx="1183" lry="660" ulx="246" uly="605">ten Preiſes; da ihr aber die eingegebenen Schrif⸗</line>
        <line lrx="1182" lry="724" ulx="242" uly="668">ten nicht Genuͤge thaten, ſezte ſie im Jahr 1765.</line>
        <line lrx="1183" lry="789" ulx="243" uly="737">eben dieſen Gegenſtand wieder zur Bearbeitung</line>
        <line lrx="1181" lry="853" ulx="244" uly="798">aus. Im Jahr 1766. croͤnte ſie das Werk des</line>
        <line lrx="1181" lry="917" ulx="243" uly="865">Herrn von Wildenheim, Factors eines Ei⸗</line>
        <line lrx="1180" lry="982" ulx="240" uly="929">ſenwerks zu Bareith; wir haben uns dieſes Werk</line>
        <line lrx="1179" lry="1046" ulx="241" uly="993">angeſchaft, und werden das Publikum in Stand</line>
        <line lrx="1180" lry="1112" ulx="240" uly="1051">ſetzen, daruͤber zu urtheilen: da ſich aber in der</line>
        <line lrx="1179" lry="1175" ulx="241" uly="1122">Ueberſetzung, welche wir davon haben machen</line>
        <line lrx="1177" lry="1240" ulx="238" uly="1183">laſſen, moͤgen Fehler eingeſchlichen haben, und</line>
        <line lrx="1179" lry="1305" ulx="241" uly="1253">wir das Gewicht und Maas nicht recht kennen,</line>
        <line lrx="1177" lry="1375" ulx="239" uly="1314">deſſen er ſich bedient hat, ſo haben wir fuͤr noͤthig</line>
        <line lrx="1177" lry="1434" ulx="238" uly="1375">erachtet, uns von ſelbſt der Producte aus denen</line>
        <line lrx="1177" lry="1499" ulx="239" uly="1441">in Frankreich bekannteſten und haͤufigſten Holz⸗</line>
        <line lrx="1176" lry="1562" ulx="237" uly="1509">arten und aus andern Pflanzen zu verſichern, die</line>
        <line lrx="1175" lry="1627" ulx="237" uly="1575">wegen ihres Umfangs, ſchnellen Wachsthums</line>
        <line lrx="1175" lry="1691" ulx="236" uly="1639">und Nutzens, die Aufmerkſamkeit der Landleute</line>
        <line lrx="786" lry="1780" ulx="235" uly="1700">und Potaſcheſieder verdienen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="854" lry="1787" type="textblock" ulx="849" uly="1764">
        <line lrx="854" lry="1787" ulx="849" uly="1764">1</line>
      </zone>
      <zone lrx="1396" lry="395" type="textblock" ulx="1353" uly="349">
        <line lrx="1396" lry="395" ulx="1353" uly="349">(</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="587" type="textblock" ulx="1351" uly="480">
        <line lrx="1398" lry="539" ulx="1353" uly="480">rel</line>
        <line lrx="1397" lry="587" ulx="1351" uly="554">un</line>
      </zone>
      <zone lrx="1374" lry="1076" type="textblock" ulx="1351" uly="995">
        <line lrx="1374" lry="1012" ulx="1352" uly="995">32</line>
        <line lrx="1374" lry="1076" ulx="1351" uly="1057">25</line>
      </zone>
      <zone lrx="1373" lry="1140" type="textblock" ulx="1351" uly="1122">
        <line lrx="1373" lry="1140" ulx="1351" uly="1122">72</line>
      </zone>
      <zone lrx="1374" lry="1397" type="textblock" ulx="1350" uly="1252">
        <line lrx="1373" lry="1268" ulx="1350" uly="1252">97</line>
        <line lrx="1374" lry="1335" ulx="1351" uly="1315">2⁷</line>
        <line lrx="1373" lry="1397" ulx="1351" uly="1379">25</line>
      </zone>
      <zone lrx="1371" lry="1463" type="textblock" ulx="1350" uly="1446">
        <line lrx="1371" lry="1463" ulx="1350" uly="1446">27</line>
      </zone>
      <zone lrx="1375" lry="1684" type="textblock" ulx="1352" uly="1667">
        <line lrx="1375" lry="1684" ulx="1352" uly="1667">2</line>
      </zone>
      <zone lrx="1375" lry="1744" type="textblock" ulx="1355" uly="1729">
        <line lrx="1375" lry="1744" ulx="1355" uly="1729">92</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="41" type="page" xml:id="s_El249_041">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_041.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="70" lry="1170" type="textblock" ulx="0" uly="284">
        <line lrx="70" lry="333" ulx="1" uly="284">ſehr</line>
        <line lrx="69" lry="397" ulx="0" uly="350">chen</line>
        <line lrx="68" lry="465" ulx="0" uly="426">nen,</line>
        <line lrx="62" lry="521" ulx="0" uly="491">von</line>
        <line lrx="62" lry="593" ulx="2" uly="543">ſez⸗</line>
        <line lrx="62" lry="657" ulx="1" uly="608">rif⸗</line>
        <line lrx="61" lry="720" ulx="0" uly="678">65.</line>
        <line lrx="61" lry="786" ulx="0" uly="748">ung</line>
        <line lrx="59" lry="842" ulx="0" uly="804">des</line>
        <line lrx="59" lry="907" ulx="0" uly="865">Ei⸗</line>
        <line lrx="58" lry="972" ulx="0" uly="932">erk</line>
        <line lrx="56" lry="1051" ulx="0" uly="996">ind</line>
        <line lrx="57" lry="1101" ulx="0" uly="1059">der</line>
        <line lrx="55" lry="1170" ulx="0" uly="1123">en</line>
      </zone>
      <zone lrx="69" lry="1228" type="textblock" ulx="0" uly="1189">
        <line lrx="69" lry="1228" ulx="0" uly="1189">ind</line>
      </zone>
      <zone lrx="55" lry="1680" type="textblock" ulx="0" uly="1263">
        <line lrx="55" lry="1302" ulx="0" uly="1263">en,</line>
        <line lrx="53" lry="1365" ulx="0" uly="1317">hig</line>
        <line lrx="53" lry="1421" ulx="0" uly="1391">nen</line>
        <line lrx="53" lry="1493" ulx="0" uly="1446">l⸗</line>
        <line lrx="51" lry="1550" ulx="0" uly="1510">die</line>
        <line lrx="50" lry="1614" ulx="0" uly="1580">ms</line>
        <line lrx="50" lry="1680" ulx="0" uly="1645">ute</line>
      </zone>
      <zone lrx="1174" lry="400" type="textblock" ulx="233" uly="177">
        <line lrx="1174" lry="261" ulx="612" uly="177">RE 35</line>
        <line lrx="1174" lry="336" ulx="339" uly="281">Wir haben die Aſche des Holzes von Bux</line>
        <line lrx="1174" lry="400" ulx="233" uly="345">(de buis,) Eichen, Buchen, Hagenbuchen, Ul⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1175" lry="468" type="textblock" ulx="227" uly="407">
        <line lrx="1175" lry="468" ulx="227" uly="407">men, Aſpen, Rothtannen, Weiden, und Wein⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1174" lry="593" type="textblock" ulx="231" uly="471">
        <line lrx="1174" lry="538" ulx="232" uly="471">reben, von Stengeln der groſſen Sonnenblume</line>
        <line lrx="1122" lry="593" ulx="231" uly="537">und des welſchen (tuͤrkiſchen) Korns unterſucht.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1208" lry="755" type="textblock" ulx="233" uly="619">
        <line lrx="1208" lry="690" ulx="335" uly="619">Wann die Erfahrungen des Hrn. Wil⸗</line>
        <line lrx="1173" lry="755" ulx="233" uly="700">denheim ſich weiter erſtrecken als die unſrigen,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1171" lry="818" type="textblock" ulx="226" uly="764">
        <line lrx="1171" lry="818" ulx="226" uly="764">ſo wird das Publikum urtheilen, ob ſie mit glei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="948" lry="884" type="textblock" ulx="230" uly="829">
        <line lrx="948" lry="884" ulx="230" uly="829">cher Genauheit angeſtellt worden ſind.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1173" lry="1496" type="textblock" ulx="226" uly="926">
        <line lrx="1171" lry="979" ulx="332" uly="926">* Um auf die Entdeckung der Erzielung der</line>
        <line lrx="1172" lry="1045" ulx="241" uly="987"> Potaſche zu kommen, (ſagt dieſer Schriftſtel⸗</line>
        <line lrx="1173" lry="1110" ulx="241" uly="1054">ler) wurden verſchiedene Zuruͤſtungen gemacht.</line>
        <line lrx="1173" lry="1175" ulx="228" uly="1120">* Ich ließ einen Theil des Holzes im Winter,</line>
        <line lrx="1171" lry="1241" ulx="228" uly="1182">* den andern im Fruͤhjahr hauen, in 75, , 4</line>
        <line lrx="1171" lry="1304" ulx="226" uly="1249">* und ½ Klafter, das Scheit 3 Fuß lang, zu⸗</line>
        <line lrx="1170" lry="1365" ulx="240" uly="1308">ſammen machen und in die Huͤtte der Werk⸗</line>
        <line lrx="1169" lry="1433" ulx="227" uly="1374">* ſtatt fuͤhren; die Wurzeln wurden nicht in</line>
        <line lrx="910" lry="1496" ulx="226" uly="1441">* Klafter gemacht, aber gewogen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1169" lry="1923" type="textblock" ulx="227" uly="1529">
        <line lrx="1169" lry="1598" ulx="283" uly="1529"> Alles Holz und die Wurzeln wurden,</line>
        <line lrx="1169" lry="1659" ulx="227" uly="1600">* nachdem ſie abgetroknet, gemeſſen und gewo⸗</line>
        <line lrx="1168" lry="1724" ulx="227" uly="1665">* gen waren, zur Abduͤnſtung des Waſſers in</line>
        <line lrx="1168" lry="1790" ulx="229" uly="1727">der Werkſtatt gebraucht. Dieß geſchahe</line>
        <line lrx="1168" lry="1856" ulx="229" uly="1786">* theils aus Wirthſchaft, theils um die Aſche</line>
        <line lrx="1168" lry="1923" ulx="672" uly="1865">C 2 . ohne</line>
      </zone>
      <zone lrx="240" lry="1010" type="textblock" ulx="230" uly="994">
        <line lrx="240" lry="1010" ulx="230" uly="994">„</line>
      </zone>
      <zone lrx="239" lry="1073" type="textblock" ulx="228" uly="1058">
        <line lrx="239" lry="1073" ulx="228" uly="1058">*</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="42" type="page" xml:id="s_El249_042">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_042.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1178" lry="402" type="textblock" ulx="238" uly="286">
        <line lrx="1178" lry="335" ulx="238" uly="286">* ohne Abfall und reinlicher zu erhalten, da die</line>
        <line lrx="926" lry="402" ulx="238" uly="351">* Oeſen ſehr gut beſchaffen waren.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1178" lry="884" type="textblock" ulx="237" uly="443">
        <line lrx="1178" lry="498" ulx="343" uly="443">* Als nach dem Berbrennen die Aſche er⸗</line>
        <line lrx="1177" lry="562" ulx="242" uly="509">* faͤltet war, maß und wog ich ſie genau, be⸗</line>
        <line lrx="1176" lry="643" ulx="237" uly="561">* zeichnete dieſelbe, und ließ ſie bis zum Augen⸗</line>
        <line lrx="1177" lry="689" ulx="247" uly="638">* blick des Auslaugens aufbewahren: die</line>
        <line lrx="1177" lry="758" ulx="239" uly="695">* Pflanzen wurden in einem Bakofen eingeaͤ⸗</line>
        <line lrx="1176" lry="825" ulx="237" uly="764">* ſchert; die Aſche gewogen, gemeſſen, bezeich⸗</line>
        <line lrx="1098" lry="884" ulx="238" uly="826">* net und nach der Erkaͤltung aufbewahrt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1180" lry="1430" type="textblock" ulx="236" uly="926">
        <line lrx="1176" lry="979" ulx="343" uly="926">* Meine Erfahrungen ordentlich anzuſtel⸗</line>
        <line lrx="1177" lry="1047" ulx="251" uly="988"> len, ließ ich 4 kleine Waſchzuͤber machen, von</line>
        <line lrx="1180" lry="1109" ulx="252" uly="1055"> ohngefehr drei Maas (Meſure) Innhalt, und</line>
        <line lrx="1177" lry="1170" ulx="249" uly="1114"> einem doppelten mit mehrern Loͤchern verſehe⸗</line>
        <line lrx="1177" lry="1235" ulx="237" uly="1181">* nen Boden. Ich ließ 4 kleine eiſerne Keſſel</line>
        <line lrx="1176" lry="1302" ulx="238" uly="1246">* zum Abduͤnſten des Waſſers gieſſen, dieſe wur⸗</line>
        <line lrx="1174" lry="1365" ulx="248" uly="1310">* den nicht eingemaurt, ſondern auf eiſerne Drei⸗</line>
        <line lrx="781" lry="1430" ulx="236" uly="1376"> fuͤſſe geſtellt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="249" lry="1077" type="textblock" ulx="239" uly="1061">
        <line lrx="249" lry="1077" ulx="239" uly="1061">„</line>
      </zone>
      <zone lrx="247" lry="1144" type="textblock" ulx="237" uly="1129">
        <line lrx="247" lry="1144" ulx="237" uly="1129">„</line>
      </zone>
      <zone lrx="248" lry="1333" type="textblock" ulx="237" uly="1319">
        <line lrx="248" lry="1333" ulx="237" uly="1319">2*</line>
      </zone>
      <zone lrx="1207" lry="1527" type="textblock" ulx="339" uly="1449">
        <line lrx="1207" lry="1527" ulx="339" uly="1449">* Ueber den doppelten Boden breitete man</line>
      </zone>
      <zone lrx="252" lry="1557" type="textblock" ulx="237" uly="1519">
        <line lrx="252" lry="1557" ulx="237" uly="1519">2</line>
      </zone>
      <zone lrx="1176" lry="1904" type="textblock" ulx="235" uly="1535">
        <line lrx="1175" lry="1590" ulx="250" uly="1535"> nach der Gewohnheit Stroh aus, befeuchtete</line>
        <line lrx="1174" lry="1659" ulx="235" uly="1600">* die Aſche mit friſch Waſſer, brachte ſie in die</line>
        <line lrx="1174" lry="1720" ulx="236" uly="1663">* Aſchenzuͤber und laugte ſie mit ſiedend Waſſer</line>
        <line lrx="1172" lry="1783" ulx="237" uly="1728">* ſo lang aus, als dieſes noch die Zunge reizte;</line>
        <line lrx="1174" lry="1845" ulx="235" uly="1792">* Man nahm 4 bis 5 Aimer (Seaux?) Waſſer</line>
        <line lrx="1176" lry="1904" ulx="1068" uly="1855">* auf</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="1454" type="textblock" ulx="1326" uly="1029">
        <line lrx="1397" lry="1067" ulx="1326" uly="1029">„ tl</line>
        <line lrx="1396" lry="1131" ulx="1327" uly="1093">* d</line>
        <line lrx="1397" lry="1204" ulx="1326" uly="1155">*2</line>
        <line lrx="1394" lry="1325" ulx="1327" uly="1286">* d</line>
        <line lrx="1397" lry="1454" ulx="1326" uly="1415">„ d</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="1617" type="textblock" ulx="1326" uly="1560">
        <line lrx="1397" lry="1617" ulx="1326" uly="1560">bellea</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="1689" type="textblock" ulx="1301" uly="1642">
        <line lrx="1397" lry="1689" ulx="1301" uly="1642">rohe</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="1759" type="textblock" ulx="1325" uly="1700">
        <line lrx="1397" lry="1759" ulx="1325" uly="1700">faſſ⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="43" type="page" xml:id="s_El249_043">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_043.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="82" lry="318" type="textblock" ulx="0" uly="279">
        <line lrx="82" lry="318" ulx="0" uly="279">a die</line>
      </zone>
      <zone lrx="81" lry="807" type="textblock" ulx="0" uly="438">
        <line lrx="81" lry="478" ulx="0" uly="438">er⸗</line>
        <line lrx="80" lry="558" ulx="27" uly="504">be⸗</line>
        <line lrx="79" lry="615" ulx="2" uly="559">gen⸗</line>
        <line lrx="80" lry="669" ulx="28" uly="632">die</line>
        <line lrx="80" lry="747" ulx="1" uly="684">geaͤ⸗</line>
        <line lrx="79" lry="807" ulx="0" uly="758">eich⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="80" lry="1344" type="textblock" ulx="0" uly="919">
        <line lrx="78" lry="969" ulx="0" uly="919">ſtel⸗</line>
        <line lrx="79" lry="1024" ulx="12" uly="994">von</line>
        <line lrx="80" lry="1088" ulx="9" uly="1049">und</line>
        <line lrx="78" lry="1160" ulx="0" uly="1110">ſehe⸗</line>
        <line lrx="77" lry="1224" ulx="0" uly="1175">eſſel</line>
        <line lrx="77" lry="1281" ulx="0" uly="1251">vur⸗</line>
        <line lrx="74" lry="1344" ulx="0" uly="1306">rei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="106" lry="1520" type="textblock" ulx="0" uly="1476">
        <line lrx="106" lry="1520" ulx="0" uly="1476">nan</line>
      </zone>
      <zone lrx="74" lry="1836" type="textblock" ulx="0" uly="1537">
        <line lrx="74" lry="1574" ulx="0" uly="1537">tete</line>
        <line lrx="73" lry="1635" ulx="0" uly="1597">die</line>
        <line lrx="73" lry="1708" ulx="0" uly="1657">iſſer</line>
        <line lrx="71" lry="1772" ulx="0" uly="1730">zte;</line>
        <line lrx="73" lry="1836" ulx="0" uly="1788">iſſer</line>
      </zone>
      <zone lrx="75" lry="1898" type="textblock" ulx="9" uly="1849">
        <line lrx="75" lry="1898" ulx="9" uly="1849">auf</line>
      </zone>
      <zone lrx="1171" lry="223" type="textblock" ulx="619" uly="163">
        <line lrx="1171" lry="223" ulx="619" uly="163">S 37</line>
      </zone>
      <zone lrx="1182" lry="573" type="textblock" ulx="232" uly="253">
        <line lrx="1182" lry="317" ulx="233" uly="253">* auf jedes Maas Aſche; das Laugen daurte 15</line>
        <line lrx="1170" lry="383" ulx="232" uly="324">* bis 16, das Abduͤnſten 10 bis 12 Stunden.</line>
        <line lrx="1170" lry="446" ulx="232" uly="390">*. Man muß bemerken, daß Aſche von Eichen</line>
        <line lrx="1179" lry="548" ulx="234" uly="446">* und Ahorn (éruble) 10 bis 12 Sunden mehr</line>
        <line lrx="1089" lry="573" ulx="232" uly="527">* erfordern. =W</line>
      </zone>
      <zone lrx="1172" lry="1458" type="textblock" ulx="226" uly="631">
        <line lrx="1168" lry="685" ulx="333" uly="631">* Dieſen Unterſchied hat man bei andern</line>
        <line lrx="1172" lry="759" ulx="234" uly="686">* Holzarten nicht angetroffen, da man eine wie</line>
        <line lrx="1168" lry="822" ulx="230" uly="748">* die andere behandelt hat; ich darf nicht ver⸗</line>
        <line lrx="1171" lry="885" ulx="229" uly="814">* geſſen, zu bemerken, daß ich bey der gewoͤhn⸗</line>
        <line lrx="1170" lry="943" ulx="229" uly="889">* lichen Arbeit das ſchwache Waſſer zum Aus⸗</line>
        <line lrx="1169" lry="1007" ulx="227" uly="953">* laugen brauche, welches ich hier nicht habe</line>
        <line lrx="1171" lry="1072" ulx="228" uly="1017">* thun koͤnnen, um weder in die Farbe, noch in</line>
        <line lrx="1171" lry="1135" ulx="228" uly="1083">* das Gewicht eine Verſchiedenheit zu bringen.</line>
        <line lrx="1169" lry="1204" ulx="227" uly="1142">* Als das Auslaugen und Abduͤnſten voruͤber</line>
        <line lrx="1169" lry="1266" ulx="228" uly="1209">* war, wurde die erzeugte rohe Potaſche nach</line>
        <line lrx="1167" lry="1328" ulx="228" uly="1273">* dem Erkaͤlten bezeichnet, in wohlverwahrte</line>
        <line lrx="1165" lry="1399" ulx="226" uly="1335">„ Gefaͤſſe gebracht und folglich gegen Beruͤhrung</line>
        <line lrx="628" lry="1458" ulx="226" uly="1404">* der Luft geſchuͤzt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1167" lry="1753" type="textblock" ulx="224" uly="1500">
        <line lrx="1166" lry="1557" ulx="326" uly="1500">Am Ende dieſes Werks wird man die Ta⸗</line>
        <line lrx="1165" lry="1633" ulx="226" uly="1557">belle finden, welche das Product an Aſche und</line>
        <line lrx="1167" lry="1685" ulx="224" uly="1630">roher Petaſche aus jeder Art des von dem Ver⸗</line>
        <line lrx="866" lry="1753" ulx="224" uly="1692">faſſer unterſuchten Holzes enthaͤlt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1167" lry="1902" type="textblock" ulx="669" uly="1818">
        <line lrx="1167" lry="1902" ulx="669" uly="1818">C 3 3 Wir</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="44" type="page" xml:id="s_El249_044">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_044.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="276" lry="231" type="textblock" ulx="221" uly="176">
        <line lrx="276" lry="231" ulx="221" uly="176">38</line>
      </zone>
      <zone lrx="1161" lry="323" type="textblock" ulx="324" uly="249">
        <line lrx="1160" lry="266" ulx="745" uly="249">— —</line>
        <line lrx="1161" lry="323" ulx="324" uly="274">Wir koͤnnen uns verſchiedener Bemerkun⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1160" lry="457" type="textblock" ulx="220" uly="337">
        <line lrx="1159" lry="399" ulx="221" uly="337">gen uͤber die Art, wie dieſe Verſuche angeſtellt</line>
        <line lrx="1160" lry="457" ulx="220" uly="405">worden ſind, nicht enthalten. Es kommt uns</line>
      </zone>
      <zone lrx="1165" lry="518" type="textblock" ulx="212" uly="469">
        <line lrx="1165" lry="518" ulx="212" uly="469">vor als ob dabey nicht alle Genauigkeit beobachtet</line>
      </zone>
      <zone lrx="1030" lry="587" type="textblock" ulx="221" uly="529">
        <line lrx="1030" lry="587" ulx="221" uly="529">worden waͤre, deren ſie faͤhig geweſen ſind.</line>
      </zone>
      <zone lrx="262" lry="700" type="textblock" ulx="226" uly="672">
        <line lrx="262" lry="700" ulx="226" uly="672">1.</line>
      </zone>
      <zone lrx="261" lry="1023" type="textblock" ulx="225" uly="992">
        <line lrx="261" lry="1023" ulx="225" uly="992">2.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1162" lry="931" type="textblock" ulx="321" uly="649">
        <line lrx="1161" lry="714" ulx="321" uly="649">Man hatte den Verſuch nur mit halben,</line>
        <line lrx="1158" lry="768" ulx="325" uly="713">Biertels oder Achtels Klaftern gemacht und</line>
        <line lrx="1162" lry="862" ulx="324" uly="776">doch beym Gewicht des Holzes die Bruche</line>
        <line lrx="843" lry="931" ulx="326" uly="840">unter 1 Ach htel weggelaſſen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1161" lry="1129" type="textblock" ulx="322" uly="968">
        <line lrx="1161" lry="1022" ulx="322" uly="968">Iſt die Art des Waſſers, deſſen man ſich</line>
        <line lrx="820" lry="1129" ulx="326" uly="1025">bediente, nicht Rugegeben.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1163" lry="1280" type="textblock" ulx="319" uly="1155">
        <line lrx="1163" lry="1208" ulx="319" uly="1155">Hat man nur 4 Zuͤber von Holz gebraucht,</line>
        <line lrx="1162" lry="1280" ulx="325" uly="1220">um drey und vierzigerley Arten von Aſche</line>
      </zone>
      <zone lrx="1165" lry="1336" type="textblock" ulx="326" uly="1280">
        <line lrx="1165" lry="1336" ulx="326" uly="1280">auszulaugen. Entweder haͤtte man ſollen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1162" lry="1474" type="textblock" ulx="324" uly="1344">
        <line lrx="1162" lry="1400" ulx="325" uly="1344">Gefaſſe aus einer andern Materie waͤhlen</line>
        <line lrx="1102" lry="1474" ulx="324" uly="1410">oder fuͤr jede Art Aſche ein eigenes haben.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1162" lry="1907" type="textblock" ulx="323" uly="1535">
        <line lrx="1162" lry="1588" ulx="323" uly="1535">Die Menge des zu jeder Auslaugung ver⸗</line>
        <line lrx="1162" lry="1653" ulx="353" uly="1593">rauchten Waſſers iſt nicht genau beſtimmt</line>
        <line lrx="1161" lry="1716" ulx="327" uly="1663">worden. Man hat davon einerley Menge</line>
        <line lrx="1162" lry="1783" ulx="330" uly="1728">genommen, das heißt, 4 bis 5 Eimer</line>
        <line lrx="1162" lry="1850" ulx="328" uly="1792">(Seaux) jeden von 16 Kannen (Euts) auf</line>
        <line lrx="1161" lry="1907" ulx="1093" uly="1859">jede</line>
      </zone>
      <zone lrx="1371" lry="1259" type="textblock" ulx="1334" uly="1199">
        <line lrx="1371" lry="1259" ulx="1334" uly="1199">5.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1396" lry="1819" type="textblock" ulx="1334" uly="1780">
        <line lrx="1396" lry="1819" ulx="1334" uly="1780">gen</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="45" type="page" xml:id="s_El249_045">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_045.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="50" lry="507" type="textblock" ulx="0" uly="282">
        <line lrx="46" lry="312" ulx="0" uly="282">in⸗</line>
        <line lrx="44" lry="377" ulx="0" uly="338">llt</line>
        <line lrx="45" lry="441" ulx="2" uly="407">ns</line>
        <line lrx="50" lry="507" ulx="0" uly="471">tet</line>
      </zone>
      <zone lrx="49" lry="828" type="textblock" ulx="0" uly="662">
        <line lrx="28" lry="692" ulx="0" uly="662">n</line>
        <line lrx="45" lry="756" ulx="1" uly="718">nd</line>
        <line lrx="49" lry="828" ulx="0" uly="780">che</line>
      </zone>
      <zone lrx="54" lry="1321" type="textblock" ulx="0" uly="1284">
        <line lrx="54" lry="1321" ulx="0" uly="1284">len</line>
      </zone>
      <zone lrx="52" lry="1386" type="textblock" ulx="1" uly="1346">
        <line lrx="52" lry="1386" ulx="1" uly="1346">len</line>
      </zone>
      <zone lrx="54" lry="1894" type="textblock" ulx="0" uly="1541">
        <line lrx="53" lry="1572" ulx="3" uly="1541">er⸗</line>
        <line lrx="53" lry="1638" ulx="4" uly="1603">mt</line>
        <line lrx="53" lry="1709" ulx="0" uly="1671">ige</line>
        <line lrx="53" lry="1765" ulx="0" uly="1734">ner</line>
        <line lrx="54" lry="1836" ulx="0" uly="1787">auf</line>
        <line lrx="53" lry="1894" ulx="0" uly="1855">ede</line>
      </zone>
      <zone lrx="1159" lry="227" type="textblock" ulx="608" uly="148">
        <line lrx="1159" lry="227" ulx="608" uly="148">Ae 39</line>
      </zone>
      <zone lrx="306" lry="1813" type="textblock" ulx="226" uly="1774">
        <line lrx="306" lry="1813" ulx="226" uly="1774">gen:</line>
      </zone>
      <zone lrx="1166" lry="946" type="textblock" ulx="322" uly="246">
        <line lrx="1161" lry="302" ulx="323" uly="246">jede Maas Aſche. Nach unſern Verſu⸗</line>
        <line lrx="1159" lry="369" ulx="324" uly="313">chen ſind wir berechtigt zu glauben, daß</line>
        <line lrx="1162" lry="433" ulx="322" uly="376">Hr. Wildenheim ſeine Aſchen nicht gleich</line>
        <line lrx="1163" lry="498" ulx="323" uly="439">maͤſig und vollſtaͤndig ausgelaugt hat, er</line>
        <line lrx="1162" lry="561" ulx="324" uly="504">hat ſich keiner Salz⸗ oder Soolwaage be⸗</line>
        <line lrx="1165" lry="623" ulx="323" uly="570">dient. Der Geſehmak, das Ey oder die</line>
        <line lrx="1164" lry="689" ulx="323" uly="633">Kugel von Bernſtein ſind nicht ſonderlich</line>
        <line lrx="1165" lry="758" ulx="323" uly="699">ſichere Anzeigen. Wir beſitzen zwey Areo⸗</line>
        <line lrx="1164" lry="818" ulx="322" uly="766">meter von gelbem Bernſtein, die man uns</line>
        <line lrx="1162" lry="883" ulx="323" uly="830">aus Danzig geſchikt hat, und womit man</line>
        <line lrx="1166" lry="946" ulx="323" uly="886">in der That das Gewicht einer ſtarken alca⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1166" lry="1014" type="textblock" ulx="319" uly="958">
        <line lrx="1166" lry="1014" ulx="319" uly="958">liſchen Lauge beſtimmen kann, die aber bey</line>
      </zone>
      <zone lrx="1167" lry="1135" type="textblock" ulx="324" uly="1022">
        <line lrx="1167" lry="1119" ulx="324" uly="1022">ſchwach geſalzenen Feirlek  Ausſehlag geben</line>
        <line lrx="477" lry="1135" ulx="324" uly="1090">wuͤrden.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1205" lry="1640" type="textblock" ulx="322" uly="1153">
        <line lrx="1168" lry="1255" ulx="322" uly="1153">Eben ſo wichtig war es, die Staͤrke jeder</line>
        <line lrx="1166" lry="1318" ulx="323" uly="1264">Art roher Potaſche beym Ausnehmen aus</line>
        <line lrx="1166" lry="1383" ulx="327" uly="1328">der Pfanne zu beſtimmen; aber dazu hatte</line>
        <line lrx="1167" lry="1446" ulx="326" uly="1391">Hr. Wildenheim wahrſcheinlich keine</line>
        <line lrx="1167" lry="1520" ulx="327" uly="1448">Mittel, und in Ermanglung einer Salz⸗</line>
        <line lrx="1205" lry="1579" ulx="326" uly="1520">waage glaubte er, dieſes durch den Abgang</line>
        <line lrx="922" lry="1640" ulx="328" uly="1582">bei dem Caleiniren zu ergaͤnzen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1167" lry="1887" type="textblock" ulx="330" uly="1699">
        <line lrx="1166" lry="1767" ulx="330" uly="1699">Wir haben nicht eben den Weeg eingeſchla⸗</line>
        <line lrx="1167" lry="1822" ulx="360" uly="1766">die Mutterlauge des Salpeters hat uns</line>
        <line lrx="1167" lry="1887" ulx="696" uly="1836">C 4 zum</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="46" type="page" xml:id="s_El249_046">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_046.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1174" lry="380" type="textblock" ulx="228" uly="155">
        <line lrx="1160" lry="236" ulx="228" uly="155">40 RE =</line>
        <line lrx="1174" lry="316" ulx="232" uly="257">zum Maasſtabe gedient, die Staͤrke unſerer Pro⸗</line>
        <line lrx="1174" lry="380" ulx="236" uly="324">ducte zu erfahren, nachdem wir ſie vorlaͤufig</line>
      </zone>
      <zone lrx="1173" lry="527" type="textblock" ulx="234" uly="384">
        <line lrx="1173" lry="471" ulx="234" uly="384">durch eine Probe mit der Salzwaage erforſcht</line>
        <line lrx="365" lry="527" ulx="236" uly="449">hatten.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1172" lry="614" type="textblock" ulx="300" uly="558">
        <line lrx="1172" lry="614" ulx="300" uly="558">Hr. Wildenheim findet, daß die Staͤm⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1214" lry="679" type="textblock" ulx="234" uly="605">
        <line lrx="1214" lry="679" ulx="234" uly="605">me und Wurzeln jeder Art von Baͤumen weder</line>
      </zone>
      <zone lrx="1176" lry="1318" type="textblock" ulx="200" uly="689">
        <line lrx="1175" lry="744" ulx="234" uly="689">einerley Menge Aſche noch gleichviel Laugenſalz</line>
        <line lrx="1174" lry="812" ulx="232" uly="752">geben; wir denken, dieſer Unterſchied ruͤhre von</line>
        <line lrx="1175" lry="875" ulx="235" uly="812">dem mehr oder weniger trockenen Zuſtand her,</line>
        <line lrx="1174" lry="934" ulx="229" uly="877">darinn ſich Stamme und Wurzeln zur Zeit des</line>
        <line lrx="1176" lry="1000" ulx="200" uly="940">Abwaͤgens befunden haben. Den Aſchen von der</line>
        <line lrx="1172" lry="1068" ulx="212" uly="1008">rothen Buche, von der Birke, Eſche (Frène),</line>
        <line lrx="1175" lry="1130" ulx="233" uly="1072">weiſſen Weide (COſter) vom Ahorn, Hollunder</line>
        <line lrx="1175" lry="1191" ulx="233" uly="1136">(Sureat) und von Hagenbuchen, giebt er als</line>
        <line lrx="1174" lry="1299" ulx="227" uly="1198">ſolchen, die das meiſte Lallgenſal enthalten, den</line>
        <line lrx="785" lry="1318" ulx="229" uly="1264">Vorzug. 1</line>
      </zone>
      <zone lrx="928" lry="1450" type="textblock" ulx="466" uly="1342">
        <line lrx="928" lry="1450" ulx="466" uly="1342">zweiter Abſchnitt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1177" lry="1594" type="textblock" ulx="233" uly="1457">
        <line lrx="1177" lry="1537" ulx="233" uly="1457">Meinung der Herausgeber und die von ihnen ange⸗</line>
        <line lrx="707" lry="1594" ulx="339" uly="1542">ſtellte Erfahrungen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1174" lry="1843" type="textblock" ulx="232" uly="1675">
        <line lrx="1174" lry="1770" ulx="237" uly="1675">Jndem wir uns damit beſchaͤftigten, dem Pu⸗</line>
        <line lrx="1173" lry="1843" ulx="232" uly="1774">blikum die Kunſt rohe Potaſche zu verfertigen,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1197" lry="1909" type="textblock" ulx="1117" uly="1850">
        <line lrx="1197" lry="1909" ulx="1117" uly="1850">be⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="249" type="textblock" ulx="1309" uly="238">
        <line lrx="1397" lry="249" ulx="1309" uly="238">—</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="433" type="textblock" ulx="1286" uly="266">
        <line lrx="1397" lry="307" ulx="1313" uly="266">beka</line>
        <line lrx="1397" lry="374" ulx="1314" uly="325">nicht</line>
        <line lrx="1397" lry="433" ulx="1286" uly="386">nom</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="1144" type="textblock" ulx="1315" uly="458">
        <line lrx="1374" lry="507" ulx="1316" uly="458">lich</line>
        <line lrx="1397" lry="574" ulx="1315" uly="523">ſtimt</line>
        <line lrx="1397" lry="635" ulx="1316" uly="588">gleie</line>
        <line lrx="1397" lry="690" ulx="1318" uly="652">dem</line>
        <line lrx="1397" lry="756" ulx="1321" uly="714">We</line>
        <line lrx="1397" lry="821" ulx="1320" uly="778">Rot</line>
        <line lrx="1397" lry="893" ulx="1322" uly="845">gel</line>
        <line lrx="1397" lry="951" ulx="1322" uly="899">korn</line>
        <line lrx="1397" lry="1019" ulx="1323" uly="976">lezte</line>
        <line lrx="1394" lry="1089" ulx="1323" uly="1035">ſchn</line>
        <line lrx="1395" lry="1144" ulx="1325" uly="1097">wer</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="1704" type="textblock" ulx="1327" uly="1270">
        <line lrx="1397" lry="1315" ulx="1327" uly="1270">Uln</line>
        <line lrx="1395" lry="1380" ulx="1328" uly="1339">teln</line>
        <line lrx="1397" lry="1453" ulx="1330" uly="1412">gen</line>
        <line lrx="1395" lry="1510" ulx="1330" uly="1467">W</line>
        <line lrx="1392" lry="1572" ulx="1330" uly="1532">des</line>
        <line lrx="1397" lry="1636" ulx="1334" uly="1594">ben</line>
        <line lrx="1397" lry="1704" ulx="1335" uly="1662">troe</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="47" type="page" xml:id="s_El249_047">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_047.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="75" lry="1551" type="textblock" ulx="0" uly="1513">
        <line lrx="75" lry="1551" ulx="0" uly="1513">nge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="73" lry="1784" type="textblock" ulx="0" uly="1732">
        <line lrx="73" lry="1784" ulx="0" uly="1732">Pu⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="72" lry="1850" type="textblock" ulx="0" uly="1810">
        <line lrx="72" lry="1850" ulx="0" uly="1810">gen,</line>
      </zone>
      <zone lrx="96" lry="1923" type="textblock" ulx="16" uly="1864">
        <line lrx="96" lry="1923" ulx="16" uly="1864">be⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1142" lry="229" type="textblock" ulx="586" uly="172">
        <line lrx="1142" lry="229" ulx="586" uly="172">o.2 1411</line>
      </zone>
      <zone lrx="1180" lry="391" type="textblock" ulx="212" uly="265">
        <line lrx="1145" lry="326" ulx="212" uly="265">bekannt zu machen, hielten wir dafuͤr, daß es</line>
        <line lrx="1180" lry="391" ulx="213" uly="335">nicht genug ſeyn wuͤrde, ihm die bisher ange⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1147" lry="457" type="textblock" ulx="185" uly="391">
        <line lrx="1147" lry="457" ulx="185" uly="391">nommenen Begriffe darzuſtellen, und daß dien⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1159" lry="1168" type="textblock" ulx="214" uly="464">
        <line lrx="1148" lry="520" ulx="215" uly="464">lich waͤre, durch vorgelegte Erfahrungen zu be⸗</line>
        <line lrx="1148" lry="588" ulx="214" uly="518">ſtimmen, ob verſchiedene Holzarten gleichviel und</line>
        <line lrx="1154" lry="653" ulx="215" uly="593">gleichartiges Laugenſalz geben. Wir haben uns</line>
        <line lrx="1157" lry="713" ulx="217" uly="648">demnach ungefloͤßtes Holz von Bux, Eichen,</line>
        <line lrx="1156" lry="778" ulx="220" uly="721">Weißbuchen, Hagenbuchen, Ulmen, Aſpen,</line>
        <line lrx="1156" lry="842" ulx="219" uly="784">Rothtannen, Weiden, Weinreben, und Sten⸗</line>
        <line lrx="1156" lry="917" ulx="221" uly="845">gel von der groſſen Sonnenblume und dem Welſch⸗</line>
        <line lrx="1158" lry="974" ulx="221" uly="915">korn (bié de turquie) verſchaft. Dieſe zwei</line>
        <line lrx="1158" lry="1036" ulx="222" uly="975">lezte Pflanzen haben wegen ihres Umfangs und</line>
        <line lrx="1159" lry="1139" ulx="222" uly="1045">ſchnellen Wachsthums unſerer Aufmerkſamteit</line>
        <line lrx="582" lry="1168" ulx="224" uly="1111">werth geſchienen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1169" lry="1719" type="textblock" ulx="226" uly="1206">
        <line lrx="1165" lry="1271" ulx="331" uly="1206">Das Eichen⸗ Buchen⸗ Hagenbuchen⸗</line>
        <line lrx="1165" lry="1336" ulx="226" uly="1279">Ulmen⸗Aſpen⸗ und Rothtannenholz ſind in Vier⸗</line>
        <line lrx="1163" lry="1401" ulx="227" uly="1342">teln des koͤniglichen Klafters gemeſſen und nachher</line>
        <line lrx="1164" lry="1467" ulx="229" uly="1409">gewogen worden; der Bux, die Weide, die</line>
        <line lrx="1165" lry="1529" ulx="229" uly="1473">Weinreben, die Stengel der Sonnenblume und</line>
        <line lrx="1166" lry="1593" ulx="229" uly="1536">des Welſchkorns hat man blos gewogen. Wir</line>
        <line lrx="1169" lry="1664" ulx="233" uly="1602">bemerken, daß Hoͤlzer und Pflanzen vollkommen</line>
        <line lrx="539" lry="1719" ulx="233" uly="1671">trocken waren.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1171" lry="1919" type="textblock" ulx="701" uly="1848">
        <line lrx="1171" lry="1919" ulx="701" uly="1848">E 5 Ge⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="48" type="page" xml:id="s_El249_048">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_048.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1066" lry="432" type="textblock" ulx="337" uly="333">
        <line lrx="1066" lry="432" ulx="337" uly="333">Gewicht des Holzes und der Pflanzen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1139" lry="540" type="textblock" ulx="381" uly="487">
        <line lrx="1139" lry="540" ulx="381" uly="487">Arten des Holzes Gewicht des</line>
      </zone>
      <zone lrx="1168" lry="1238" type="textblock" ulx="55" uly="540">
        <line lrx="1123" lry="589" ulx="523" uly="540">und HHHolzes und</line>
        <line lrx="1168" lry="692" ulx="425" uly="584">der = der Pflanzen.</line>
        <line lrx="1079" lry="715" ulx="251" uly="661">Bux 2 ⸗  800 Pf.</line>
        <line lrx="1054" lry="771" ulx="251" uly="677">Eiche ⸗= Klafter. 2 7 915 2⸗</line>
        <line lrx="1054" lry="820" ulx="250" uly="769">Buche⸗ † Kl. ⸗ , 887 2⸗</line>
        <line lrx="1053" lry="873" ulx="250" uly="823">Hagenbuche 4½ Kl. ⸗ ⸗ 981 2</line>
        <line lrx="1052" lry="924" ulx="252" uly="875">Unne ⸗ 2 Kl. ⸗ 2„ (1018 2</line>
        <line lrx="1074" lry="978" ulx="253" uly="927">Aſpe ⸗ 1 KlAl ⸗ ⸗ 648</line>
        <line lrx="1054" lry="1027" ulx="252" uly="980">Rothtanne ½ Kl. „730 2</line>
        <line lrx="1053" lry="1075" ulx="252" uly="1032">Weide 4 ⸗ Ü—3800 2</line>
        <line lrx="1052" lry="1129" ulx="55" uly="1083">. Weinreben ⸗ ⸗ 27 8900 „</line>
        <line lrx="1053" lry="1185" ulx="252" uly="1130">Stengel von der Sonnenblume 200 ⸗</line>
        <line lrx="1053" lry="1238" ulx="254" uly="1187">Stengel vom Welſchkon ⸗ 440 ⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1170" lry="1409" type="textblock" ulx="338" uly="1355">
        <line lrx="1170" lry="1409" ulx="338" uly="1355">Die Hoͤlzer und Pflanzen ſind abgeſondert</line>
      </zone>
      <zone lrx="1172" lry="1672" type="textblock" ulx="234" uly="1480">
        <line lrx="1172" lry="1543" ulx="234" uly="1480">ſaͤuberten Bakoͤfen verbrannt worden; man war</line>
        <line lrx="1170" lry="1607" ulx="237" uly="1545">aufmerkſam, das Feuer bis zur gaͤnzlichen Ver⸗</line>
        <line lrx="696" lry="1672" ulx="236" uly="1620">brennung zu unterhalten.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1188" lry="1475" type="textblock" ulx="235" uly="1422">
        <line lrx="1188" lry="1475" ulx="235" uly="1422">auf vollkommen reinen Heerden und in wohlge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="1638" type="textblock" ulx="1330" uly="1342">
        <line lrx="1398" lry="1385" ulx="1330" uly="1342">Lau</line>
        <line lrx="1391" lry="1450" ulx="1331" uly="1410">des</line>
        <line lrx="1398" lry="1514" ulx="1332" uly="1474">dien</line>
        <line lrx="1398" lry="1585" ulx="1335" uly="1543">ten</line>
        <line lrx="1398" lry="1638" ulx="1336" uly="1601">entl</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="49" type="page" xml:id="s_El249_049">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_049.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="43" lry="523" type="textblock" ulx="0" uly="491">
        <line lrx="43" lry="523" ulx="0" uly="491">es</line>
      </zone>
      <zone lrx="70" lry="637" type="textblock" ulx="2" uly="581">
        <line lrx="70" lry="637" ulx="2" uly="581">en.</line>
      </zone>
      <zone lrx="60" lry="1394" type="textblock" ulx="0" uly="1359">
        <line lrx="60" lry="1394" ulx="0" uly="1359">dert</line>
      </zone>
      <zone lrx="77" lry="1465" type="textblock" ulx="0" uly="1419">
        <line lrx="77" lry="1465" ulx="0" uly="1419">ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="60" lry="1587" type="textblock" ulx="0" uly="1491">
        <line lrx="60" lry="1522" ulx="0" uly="1491">var</line>
        <line lrx="57" lry="1587" ulx="0" uly="1549">er⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="59" lry="1883" type="textblock" ulx="0" uly="1852">
        <line lrx="59" lry="1883" ulx="0" uly="1852">ro⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1154" lry="317" type="textblock" ulx="497" uly="157">
        <line lrx="1154" lry="234" ulx="497" uly="157">43</line>
        <line lrx="1019" lry="317" ulx="500" uly="255">Product an Aſche. —</line>
      </zone>
      <zone lrx="1153" lry="1036" type="textblock" ulx="238" uly="357">
        <line lrx="1109" lry="405" ulx="283" uly="357">Arten des Holzes e. Product—</line>
        <line lrx="976" lry="439" ulx="393" uly="389">oder Ihr an</line>
        <line lrx="1153" lry="490" ulx="273" uly="421">anderer Pflanzen. Gewicht Aſche. 1</line>
        <line lrx="1134" lry="565" ulx="659" uly="493">Pf. P. Unz. Quent. Gr.</line>
        <line lrx="1093" lry="595" ulx="240" uly="558">Bux ⸗ ⸗ 800 23 ⸗  2</line>
        <line lrx="1096" lry="640" ulx="241" uly="599">Eiche ⸗= 2 915 112 ⸗ 51 2⸗</line>
        <line lrx="1106" lry="687" ulx="240" uly="643">Buche èòèòM 882 5 3  2⸗</line>
        <line lrx="1100" lry="733" ulx="238" uly="672">Hagenbuche ⸗ 98 1 1II ⸗ T 2⸗</line>
        <line lrx="1097" lry="771" ulx="239" uly="729">Ulme ⸗ ⸗ I1018 24 I 6</line>
        <line lrx="1097" lry="820" ulx="239" uly="776">Aſee⸗ ⸗ 648  1 5 ⸗</line>
        <line lrx="1096" lry="859" ulx="239" uly="821">Rothtanne ⸗ ⸗ 730 2 7 7</line>
        <line lrx="1115" lry="909" ulx="239" uly="859">Weide ⸗- ⸗ 800 22 12 5 36</line>
        <line lrx="1115" lry="948" ulx="238" uly="900">Weinreben⸗ ⸗= S8oo 27 2⸗ 4 36</line>
        <line lrx="1099" lry="992" ulx="240" uly="949">Stengel der Sonnenbl. 200 10 11 4 ⸗</line>
        <line lrx="1099" lry="1036" ulx="269" uly="993">— des Welſchkorns. 44  39 ⸗ 2</line>
      </zone>
      <zone lrx="1200" lry="1693" type="textblock" ulx="219" uly="1050">
        <line lrx="1200" lry="1138" ulx="324" uly="1050">Nachdem wir das Gewicht jeder Art von</line>
        <line lrx="1161" lry="1198" ulx="220" uly="1142">Aſche erfahren hatten, ſuchten wir durch eine ge⸗</line>
        <line lrx="1162" lry="1262" ulx="219" uly="1201">ſchwinde Probe, die ſich auch von denen, welche</line>
        <line lrx="1161" lry="1333" ulx="221" uly="1268">Aſche kaufen, leicht anſtellen laͤßt, das enthaltene</line>
        <line lrx="1161" lry="1395" ulx="220" uly="1318">Laugenſalz zu beſtimmen. Wir haben uns dazu</line>
        <line lrx="1162" lry="1455" ulx="221" uly="1401">des Areometers (Soolwaage, Poſe liqueur) be⸗</line>
        <line lrx="1161" lry="1521" ulx="221" uly="1469">dient, welches wir vor 2 Jahren angeordnet hat⸗</line>
        <line lrx="1160" lry="1591" ulx="223" uly="1534">ten, die Menge des in einer ſalpetrigen Lauge</line>
        <line lrx="906" lry="1649" ulx="223" uly="1596">enthaltenen Salpeters zu finden. (i)</line>
        <line lrx="1157" lry="1693" ulx="1060" uly="1650">Das</line>
      </zone>
      <zone lrx="1168" lry="1894" type="textblock" ulx="257" uly="1740">
        <line lrx="1158" lry="1778" ulx="257" uly="1740">(i) Man findet dergleichen nach unſerer Art eingerichtete Werk⸗</line>
        <line lrx="1156" lry="1819" ulx="325" uly="1780">zeuge bey Cappy und Mouſſy, welche die phyſikaliſchen</line>
        <line lrx="1168" lry="1858" ulx="323" uly="1818">Inſtrumente fuͤr die Koͤnigl. Akademie der Wiſſenſchaften</line>
        <line lrx="486" lry="1894" ulx="324" uly="1858">verfertigen,</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="50" type="page" xml:id="s_El249_050">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_050.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1183" lry="422" type="textblock" ulx="247" uly="180">
        <line lrx="800" lry="248" ulx="248" uly="180">442 SRS</line>
        <line lrx="1183" lry="355" ulx="350" uly="239">Das Verhaͤltniß dieſes Werkzeugs g degen</line>
        <line lrx="1044" lry="422" ulx="247" uly="342">eine alcaliſche Lauge iſt folgendes: .</line>
      </zone>
      <zone lrx="1176" lry="545" type="textblock" ulx="247" uly="414">
        <line lrx="1176" lry="545" ulx="247" uly="414">Bey 7 2¾ Gr. ſindin 100 Th. Lauge 5Th. Laugenſ</line>
      </zone>
      <zone lrx="1118" lry="710" type="textblock" ulx="254" uly="534">
        <line lrx="1118" lry="596" ulx="256" uly="534">R⸗ 93½  „ 100 7%½ 3 ½ ⸗</line>
        <line lrx="1110" lry="639" ulx="254" uly="602">= I21 2 2 Ioo = ⸗ I0  2 2</line>
        <line lrx="1111" lry="703" ulx="298" uly="658">7 I15 2 ⸗ 100 7 % 12 22 7</line>
        <line lrx="1046" lry="710" ulx="696" uly="687">= 2 1</line>
      </zone>
      <zone lrx="1179" lry="856" type="textblock" ulx="309" uly="726">
        <line lrx="1179" lry="856" ulx="309" uly="726">Die Prabe, wovon die Rede iſt 1. beſtehi</line>
      </zone>
      <zone lrx="1186" lry="1499" type="textblock" ulx="220" uly="838">
        <line lrx="1180" lry="925" ulx="244" uly="838">darinnen „daß man ein halbes Pfund oder 8 Un⸗</line>
        <line lrx="1181" lry="980" ulx="242" uly="910">zen Aſche genau wiegt, in ein Gefaͤß ſchuͤttet,</line>
        <line lrx="1181" lry="1038" ulx="244" uly="976">und eine Pinte oder 2 Pfund ſiedend Waſſer da⸗</line>
        <line lrx="1183" lry="1104" ulx="243" uly="1033">zu gießt (wir haben uns des Waſſers aus der</line>
        <line lrx="1186" lry="1165" ulx="244" uly="1104">Seine bedient, in welcher unſer Areometer auf</line>
        <line lrx="1184" lry="1249" ulx="246" uly="1170">½ ſtund). Man ruͤttelt die Aſche mit dem Waſ⸗</line>
        <line lrx="1183" lry="1302" ulx="243" uly="1231">ſer einige Minuten, um die Aufloͤſung des Lau⸗</line>
        <line lrx="1185" lry="1364" ulx="244" uly="1299">genſalzes zu erleichtern, filtrirt alsdann eine hin⸗</line>
        <line lrx="1186" lry="1427" ulx="245" uly="1365">laͤngliche Menge der Fluͤßigkeit, damit das In⸗</line>
        <line lrx="1183" lry="1499" ulx="220" uly="1421">ſtrument darein getaucht und an dem Grad, wor⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1184" lry="1565" type="textblock" ulx="248" uly="1487">
        <line lrx="1184" lry="1565" ulx="248" uly="1487">auf es ſtehen bleibt, die Menge des in der Aſche</line>
      </zone>
      <zone lrx="1033" lry="1669" type="textblock" ulx="247" uly="1549">
        <line lrx="1033" lry="1669" ulx="247" uly="1549">befiudlichen Salzes erkennt werden kann.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="700" type="textblock" ulx="1330" uly="631">
        <line lrx="1397" lry="700" ulx="1330" uly="631">E</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="1464" type="textblock" ulx="1342" uly="1432">
        <line lrx="1397" lry="1464" ulx="1342" uly="1432">ver</line>
      </zone>
      <zone lrx="1394" lry="1589" type="textblock" ulx="1342" uly="1486">
        <line lrx="1385" lry="1532" ulx="1342" uly="1486">ſie</line>
        <line lrx="1394" lry="1589" ulx="1344" uly="1547">die</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="51" type="page" xml:id="s_El249_051">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_051.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="66" lry="324" type="textblock" ulx="0" uly="286">
        <line lrx="66" lry="324" ulx="0" uly="286">gen</line>
      </zone>
      <zone lrx="63" lry="511" type="textblock" ulx="0" uly="446">
        <line lrx="63" lry="511" ulx="0" uly="446">enſ⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="85" lry="838" type="textblock" ulx="0" uly="787">
        <line lrx="85" lry="838" ulx="0" uly="787">teht</line>
      </zone>
      <zone lrx="67" lry="1470" type="textblock" ulx="0" uly="847">
        <line lrx="64" lry="894" ulx="0" uly="847">Un⸗</line>
        <line lrx="65" lry="964" ulx="0" uly="922">tet,</line>
        <line lrx="64" lry="1020" ulx="0" uly="973">da⸗</line>
        <line lrx="65" lry="1085" ulx="6" uly="1045">der</line>
        <line lrx="67" lry="1155" ulx="2" uly="1105">auf</line>
        <line lrx="65" lry="1221" ulx="0" uly="1171">aſ⸗</line>
        <line lrx="63" lry="1284" ulx="1" uly="1246">au⸗</line>
        <line lrx="64" lry="1358" ulx="0" uly="1300">din⸗</line>
        <line lrx="62" lry="1414" ulx="0" uly="1365">In⸗</line>
        <line lrx="62" lry="1470" ulx="0" uly="1440">or⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="60" lry="1544" type="textblock" ulx="0" uly="1492">
        <line lrx="60" lry="1544" ulx="0" uly="1492">ſche</line>
      </zone>
      <zone lrx="61" lry="1898" type="textblock" ulx="0" uly="1857">
        <line lrx="61" lry="1898" ulx="0" uly="1857">ade</line>
      </zone>
      <zone lrx="1149" lry="241" type="textblock" ulx="598" uly="160">
        <line lrx="1149" lry="241" ulx="598" uly="160">RSE 45</line>
      </zone>
      <zone lrx="1098" lry="357" type="textblock" ulx="266" uly="280">
        <line lrx="1098" lry="357" ulx="266" uly="280">Grade der Saͤttigung der Lauge bey voriger</line>
      </zone>
      <zone lrx="1155" lry="1259" type="textblock" ulx="230" uly="354">
        <line lrx="740" lry="404" ulx="609" uly="354">Probe.</line>
        <line lrx="1087" lry="556" ulx="514" uly="455">Arten ede</line>
        <line lrx="1114" lry="549" ulx="515" uly="514">. auf dem</line>
        <line lrx="1128" lry="617" ulx="470" uly="538">der Aſche. Areometer.</line>
        <line lrx="1052" lry="733" ulx="230" uly="631">ſhe von 227 Gr</line>
        <line lrx="1028" lry="738" ulx="389" uly="685">Bur⸗ 2 2 ½</line>
        <line lrx="1029" lry="795" ulx="390" uly="738">Eichen⸗ ⸗ ⸗ 4 ½</line>
        <line lrx="1026" lry="847" ulx="390" uly="792">Buchen⸗⸗ ⸗ 5</line>
        <line lrx="1002" lry="895" ulx="390" uly="844">Hagenbuchen⸗ ⸗ 3</line>
        <line lrx="1030" lry="944" ulx="390" uly="894">Ulmen⸗. =⸗ 33</line>
        <line lrx="1004" lry="998" ulx="391" uly="950">Aſpen ⸗ ⸗ ⸗ 2</line>
        <line lrx="1004" lry="1049" ulx="391" uly="1002">Rothtannen ⸗ ⸗ 4</line>
        <line lrx="1002" lry="1108" ulx="389" uly="1049">Weiden⸗ ⸗ ⸗ 3</line>
        <line lrx="1031" lry="1152" ulx="390" uly="1103">Weinreben ⸗ 7</line>
        <line lrx="1155" lry="1224" ulx="238" uly="1112">Stengeln der groſſen Sonnenblume 2</line>
        <line lrx="1002" lry="1259" ulx="238" uly="1208">Stengeln des Welſchkorns ⸗ 5</line>
      </zone>
      <zone lrx="1193" lry="1667" type="textblock" ulx="221" uly="1357">
        <line lrx="1155" lry="1406" ulx="323" uly="1357">Alsdann nahmen wir das Auslaugen der</line>
        <line lrx="1193" lry="1474" ulx="221" uly="1421">verſchiedenen Aſchen vor; da unſere Abſicht war,</line>
        <line lrx="1154" lry="1538" ulx="221" uly="1483">ſie ganz ihres Laugenſalzes zu entledigen, ſo be⸗</line>
        <line lrx="1157" lry="1602" ulx="222" uly="1548">dienten wir uns eines Mittels, deſſen Erfolg der</line>
        <line lrx="1051" lry="1667" ulx="222" uly="1608">ſicherſte ſchien.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1163" lry="1903" type="textblock" ulx="222" uly="1715">
        <line lrx="1157" lry="1773" ulx="326" uly="1715">Die Aſche wurde in eine kleine eiſerne Pfan⸗</line>
        <line lrx="1163" lry="1865" ulx="222" uly="1780">ne mit dreimal ſoviel Waſſer als ihr Gewicht be⸗</line>
        <line lrx="1156" lry="1903" ulx="1059" uly="1860">trug,</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="52" type="page" xml:id="s_El249_052">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_052.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="797" lry="244" type="textblock" ulx="252" uly="172">
        <line lrx="797" lry="244" ulx="252" uly="172">4 G</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="526" type="textblock" ulx="250" uly="238">
        <line lrx="1194" lry="338" ulx="251" uly="238">trug, ebracht, und bis zum Sieden erhizt;</line>
        <line lrx="1397" lry="393" ulx="250" uly="337">alsdann warf man ſie ſamt dem Waſſer uͤber jedes</line>
        <line lrx="1397" lry="462" ulx="250" uly="403">einen Filtrirſak, wiederholte dieſe Arbeit ſo oft als Abd</line>
        <line lrx="1397" lry="526" ulx="250" uly="464">noͤthig war, um die Aſche ganz ihres Saſzes zu Sal</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="906" type="textblock" ulx="222" uly="535">
        <line lrx="1397" lry="590" ulx="222" uly="535">entledigen, bemerkte dabey die Menge des ver⸗ ge</line>
        <line lrx="1397" lry="654" ulx="248" uly="596">brauchten Waſſers genau, und hoͤrte mit dem Sal</line>
        <line lrx="1384" lry="725" ulx="245" uly="664">Auslaugen in ſiedendem Waſſer nicht eher auf, und</line>
        <line lrx="1397" lry="782" ulx="245" uly="729">als bis die Lauge mit dem Areometer keinen Aus⸗ brin</line>
        <line lrx="1397" lry="858" ulx="245" uly="789">ſchlag gab, und mit Saͤuren nicht mehr braußte. nach</line>
        <line lrx="1397" lry="906" ulx="1320" uly="868">verp</line>
      </zone>
      <zone lrx="1184" lry="1022" type="textblock" ulx="244" uly="897">
        <line lrx="1184" lry="956" ulx="350" uly="897">Es iſt nicht unnuͤtz zu erinnern, daß wir uns</line>
        <line lrx="1184" lry="1022" ulx="244" uly="964">zur Aufnahme der filtrirtem Lauge keiner andern</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="1809" type="textblock" ulx="229" uly="995">
        <line lrx="1360" lry="1009" ulx="1350" uly="995">e</line>
        <line lrx="1340" lry="1083" ulx="243" uly="1027">Gefaͤſſe als von Fajence bedient haben, die man</line>
        <line lrx="1110" lry="1181" ulx="241" uly="1091">nach jeder Arbeit ſehr puͤnetlich gewaſchen hat.</line>
        <line lrx="1184" lry="1260" ulx="245" uly="1170">Menge des zum Auslaugen der Aſche verbrauch⸗</line>
        <line lrx="1397" lry="1302" ulx="585" uly="1251">ten Waſſers. —</line>
        <line lrx="1397" lry="1364" ulx="1353" uly="1322">de</line>
        <line lrx="1390" lry="1422" ulx="248" uly="1354">Artender Hoͤzer Sewicht der Praduct Grade Ver⸗ des</line>
        <line lrx="1397" lry="1445" ulx="483" uly="1372">Hoͤlzer und aeuß dem nhr Pff</line>
        <line lrx="1165" lry="1463" ulx="310" uly="1402">Pflanzen. Pflanzen. A ſche. lreometer. Waſſer.</line>
        <line lrx="588" lry="1493" ulx="504" uly="1469">Pfund.</line>
        <line lrx="1397" lry="1537" ulx="269" uly="1470">Bupy ⸗ „ 80⁰ 23 Pf. Unz. Qut. Gr. 2 1/2 216 Pf. —</line>
        <line lrx="1390" lry="1550" ulx="269" uly="1516">Eiche ⸗ 915 12 „ ⸗ „ 2 4 1/2 124 Bux</line>
        <line lrx="1397" lry="1576" ulx="268" uly="1545">Buche⸗ ⸗ 8872 5 3 7 66 ⸗ Eiche</line>
        <line lrx="1397" lry="1605" ulx="269" uly="1571">Hagenbuche⸗ 981 II⸗  I 2 3 216 ⸗ Buch</line>
        <line lrx="1396" lry="1637" ulx="268" uly="1591">ulme⸗  1018 247 1 565 ⸗ 3 3/4 300 ⸗ Hage</line>
        <line lrx="1397" lry="1656" ulx="268" uly="1625">Aſpe ⸗ ⸗ 648 8 2 1 5 2 120 ⸗ Ulme</line>
        <line lrx="1394" lry="1687" ulx="270" uly="1652">Rothtanne ⸗ 73⁰ 21 7 7 4 80 ⸗ Aſpe</line>
        <line lrx="1397" lry="1713" ulx="269" uly="1674">Weide⸗ ⸗ 800 42 ½ 12 5 36513 200 ⸗ Rorh,</line>
        <line lrx="1397" lry="1735" ulx="270" uly="1701">Weinreben ⸗ 800 27 ⸗ 4 36 7 2. 276 - Weid</line>
        <line lrx="1395" lry="1765" ulx="269" uly="1730">Sonnenblume 20⁰0⁰ 10 % 1II 4 ⸗ 4 333 4 Wein</line>
        <line lrx="1396" lry="1804" ulx="229" uly="1748">— Welſchkorn ⸗ 440 39 5 2 1 . 5 602 ⸗ Soß⸗</line>
        <line lrx="1397" lry="1809" ulx="1343" uly="1786">Welſ</line>
      </zone>
      <zone lrx="1182" lry="1903" type="textblock" ulx="1058" uly="1853">
        <line lrx="1182" lry="1903" ulx="1058" uly="1853">Beym</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="53" type="page" xml:id="s_El249_053">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_053.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="92" lry="270" type="textblock" ulx="0" uly="260">
        <line lrx="92" lry="270" ulx="0" uly="260">—</line>
      </zone>
      <zone lrx="95" lry="338" type="textblock" ulx="0" uly="289">
        <line lrx="95" lry="338" ulx="0" uly="289">hizt;</line>
      </zone>
      <zone lrx="90" lry="853" type="textblock" ulx="0" uly="347">
        <line lrx="90" lry="393" ulx="9" uly="347">uͤber</line>
        <line lrx="88" lry="458" ulx="0" uly="416">t als</line>
        <line lrx="88" lry="529" ulx="0" uly="488">8 zu</line>
        <line lrx="86" lry="587" ulx="11" uly="556">ver⸗</line>
        <line lrx="86" lry="652" ulx="11" uly="611">dem</line>
        <line lrx="87" lry="726" ulx="8" uly="674">auf,</line>
        <line lrx="86" lry="780" ulx="0" uly="738">Aus⸗</line>
        <line lrx="85" lry="853" ulx="0" uly="803">ußte.</line>
      </zone>
      <zone lrx="83" lry="1080" type="textblock" ulx="0" uly="915">
        <line lrx="83" lry="951" ulx="15" uly="915">uns</line>
        <line lrx="82" lry="1015" ulx="2" uly="974">dern</line>
        <line lrx="82" lry="1080" ulx="0" uly="1047">man</line>
      </zone>
      <zone lrx="8" lry="1143" type="textblock" ulx="0" uly="1131">
        <line lrx="8" lry="1143" ulx="0" uly="1131">4</line>
      </zone>
      <zone lrx="81" lry="1256" type="textblock" ulx="0" uly="1206">
        <line lrx="81" lry="1256" ulx="0" uly="1206">uch⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="61" lry="1456" type="textblock" ulx="0" uly="1380">
        <line lrx="31" lry="1401" ulx="0" uly="1380">Zer.</line>
        <line lrx="61" lry="1430" ulx="1" uly="1405">aucht</line>
        <line lrx="61" lry="1456" ulx="0" uly="1433">aſſer.</line>
      </zone>
      <zone lrx="80" lry="1472" type="textblock" ulx="0" uly="1464">
        <line lrx="80" lry="1472" ulx="0" uly="1464">—</line>
      </zone>
      <zone lrx="60" lry="1526" type="textblock" ulx="0" uly="1500">
        <line lrx="60" lry="1526" ulx="0" uly="1500"> Pf.</line>
      </zone>
      <zone lrx="9" lry="1763" type="textblock" ulx="0" uly="1507">
        <line lrx="8" lry="1522" ulx="1" uly="1507">5</line>
        <line lrx="7" lry="1552" ulx="0" uly="1533">4</line>
        <line lrx="7" lry="1574" ulx="1" uly="1561">5</line>
        <line lrx="7" lry="1601" ulx="0" uly="1581">5</line>
        <line lrx="8" lry="1627" ulx="0" uly="1613">5</line>
        <line lrx="9" lry="1652" ulx="0" uly="1639">5</line>
        <line lrx="8" lry="1679" ulx="0" uly="1666">5</line>
        <line lrx="7" lry="1763" ulx="0" uly="1743">3</line>
      </zone>
      <zone lrx="1188" lry="1125" type="textblock" ulx="213" uly="123">
        <line lrx="1161" lry="262" ulx="576" uly="123">e 47</line>
        <line lrx="1163" lry="340" ulx="327" uly="242">Beym Abduͤnſten der Lauge haben wir</line>
        <line lrx="1162" lry="399" ulx="221" uly="344">jedesmal den Keſſel wohl gereinigt; ſo wie das</line>
        <line lrx="1163" lry="463" ulx="219" uly="403">Abduͤnſten ſich ſeinem Ende naͤherte, und das</line>
        <line lrx="1188" lry="535" ulx="213" uly="469">Sallz ſich zu bilden anfieng, ruͤhrte man die Lau⸗</line>
        <line lrx="1161" lry="594" ulx="215" uly="535">ge mit einem eiſernen Spatel, damit ſich das</line>
        <line lrx="1161" lry="657" ulx="217" uly="601">Salz nicht an dem Boden incruſtiren moͤchte,</line>
        <line lrx="1165" lry="719" ulx="217" uly="668">und man es zu einer vollkommenen Trockenheit</line>
        <line lrx="1163" lry="787" ulx="219" uly="727">bringen koͤnnte. Wir haben bemerkt, daß,</line>
        <line lrx="1165" lry="890" ulx="218" uly="793">nachdem alles abgetroknet war, das Kochſalz</line>
        <line lrx="382" lry="917" ulx="219" uly="867">verpufte.</line>
        <line lrx="1161" lry="992" ulx="321" uly="940">Die vollkommen abgetroknete und ſo gar ge⸗</line>
        <line lrx="1159" lry="1059" ulx="217" uly="1006">doͤrrte rohe Potaſche wurde gewogen und in wohl⸗</line>
        <line lrx="1028" lry="1125" ulx="217" uly="1069">verwahrten glaͤſernen Flaſchen aufgehoben.</line>
      </zone>
      <zone lrx="922" lry="1236" type="textblock" ulx="455" uly="1181">
        <line lrx="922" lry="1236" ulx="455" uly="1181">Product an Laugenſalz.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1162" lry="1830" type="textblock" ulx="233" uly="1278">
        <line lrx="875" lry="1302" ulx="826" uly="1278">Das</line>
        <line lrx="872" lry="1347" ulx="407" uly="1307">Gewicht zum</line>
        <line lrx="1162" lry="1362" ulx="276" uly="1325">Arten des Hol⸗ Product Grade Aus⸗ Das durch</line>
        <line lrx="1145" lry="1387" ulx="250" uly="1356">des Holzes zes oder auf laugen Auslaugen hervor⸗</line>
        <line lrx="1087" lry="1412" ulx="265" uly="1384">oder der der an Aſche. dem pver⸗ gebrachte</line>
        <line lrx="1105" lry="1440" ulx="257" uly="1409">Pflanzen. Pflan⸗ Areo⸗ brauch⸗ Laugenſalz.</line>
        <line lrx="873" lry="1466" ulx="434" uly="1439">zen. merer, te</line>
        <line lrx="886" lry="1493" ulx="826" uly="1459">Waſ⸗</line>
        <line lrx="883" lry="1558" ulx="496" uly="1469">. ſer.</line>
        <line lrx="1144" lry="1584" ulx="235" uly="1522">Bux ⸗ ⸗ 23 P.. Unz.O. G. 21/ 246 Af. rP 1a. 6.a1G.</line>
        <line lrx="1134" lry="1591" ulx="235" uly="1554">Eiche ⸗ 915 ⸗ 12 5 4 1/2 [124 12 6 ⸗ 12 ⸗</line>
        <line lrx="1053" lry="1641" ulx="235" uly="1567">Buche ⸗ 887 2 5 . 3 5 2 3 60 „ 1 ⸗ 4 7</line>
        <line lrx="1104" lry="1659" ulx="235" uly="1593">Hagenbuche 98 1 ⸗ I ⸗1I ⸗ 216  1 : 3⸗ 52 36</line>
        <line lrx="1132" lry="1670" ulx="233" uly="1620">Ume ⸗ [1018 ⸗ 14 ⸗1I 6 2 3 ¼ 300  3  15 ⸗ ⸗</line>
        <line lrx="1097" lry="1702" ulx="235" uly="1651">Aſpe ⸗ ⸗ 648 ⸗ 8 ⸗1 5 – 2 120  7 ⸗ 7:6 „</line>
        <line lrx="1131" lry="1725" ulx="234" uly="1687">Rothtanne 7360 ⸗ 2 2 7 7 ‧4 80⁰ 3·7 77 7</line>
        <line lrx="1133" lry="1749" ulx="234" uly="1718">Weide ⸗ 850  [22 ⸗12 5 36 3 aoo ⸗ 22 5⸗1 18 „.</line>
        <line lrx="1133" lry="1776" ulx="235" uly="1746">Weinreben Soo⸗ 272 7 4 36, 7 11½ ,276 „ 4  10 ⸗ 4 %</line>
        <line lrx="1131" lry="1813" ulx="234" uly="1771">oenblume 2029 „ 10 ⸗II 4 4 333  4 ⸗ :⸗</line>
        <line lrx="1131" lry="1830" ulx="238" uly="1796">Weiſchkorn ! 4406 ⸗ [139 ⸗ ⸗ ⸗5 512 7 „ 12  I 36 7</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="54" type="page" xml:id="s_El249_054">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_054.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="792" lry="226" type="textblock" ulx="243" uly="159">
        <line lrx="792" lry="226" ulx="243" uly="159">48 L RR</line>
      </zone>
      <zone lrx="1178" lry="383" type="textblock" ulx="243" uly="251">
        <line lrx="1178" lry="312" ulx="348" uly="251">Wir haben die Staͤrke dieſer Producte</line>
        <line lrx="1177" lry="383" ulx="243" uly="323">durch eine fertige und leichte Probe zu erfahren</line>
      </zone>
      <zone lrx="1182" lry="512" type="textblock" ulx="155" uly="388">
        <line lrx="1182" lry="447" ulx="192" uly="388">gelſucht. Sie beſteht darinn, daß man 2 Unzen</line>
        <line lrx="1175" lry="512" ulx="155" uly="451">roher Potaſche in 1 Pfund kalt Waſſer aufloͤßt;</line>
      </zone>
      <zone lrx="1181" lry="1161" type="textblock" ulx="241" uly="521">
        <line lrx="1177" lry="574" ulx="241" uly="521">Das von uns gebrauchte Waſſer war aus der</line>
        <line lrx="1176" lry="639" ulx="243" uly="585">Seine: wollte man Brunnen⸗ oder Quellwaſſer</line>
        <line lrx="1178" lry="708" ulx="242" uly="649">nehmen, ſo muͤßte man zuvor den Grad wiſſen,</line>
        <line lrx="1179" lry="771" ulx="245" uly="714">welchen es auf dem Areometer bezeichnet, und her⸗</line>
        <line lrx="1180" lry="837" ulx="242" uly="779">nach denjenigen beſtimmen, auf welchen es alsdann</line>
        <line lrx="1180" lry="904" ulx="243" uly="842">gehoben wuͤrde, nachdem man 2 Unzen Potaſche</line>
        <line lrx="1180" lry="963" ulx="244" uly="904">darinn aufgeloͤßt hat. Wann die Aufloͤſung vor⸗</line>
        <line lrx="1181" lry="1031" ulx="245" uly="971">bey iſt, filtrirt man die Lauge, taucht das Areo⸗</line>
        <line lrx="1180" lry="1094" ulx="244" uly="1036">meter ein, bemerkt deſſen Grad, und das was</line>
        <line lrx="731" lry="1161" ulx="243" uly="1100">im Filtrirblatt zurukblieb.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1183" lry="1267" type="textblock" ulx="247" uly="1205">
        <line lrx="1183" lry="1267" ulx="247" uly="1205">Grade, auf welche das Areometer gehoben wurde.</line>
      </zone>
      <zone lrx="423" lry="1312" type="textblock" ulx="246" uly="1298">
        <line lrx="423" lry="1312" ulx="246" uly="1298">—</line>
      </zone>
      <zone lrx="1179" lry="1801" type="textblock" ulx="228" uly="1303">
        <line lrx="841" lry="1337" ulx="452" uly="1303">Ge⸗ Gra⸗Waſ⸗</line>
        <line lrx="1171" lry="1366" ulx="301" uly="1319">Arten wicht Product de ſer Das Grade</line>
        <line lrx="1157" lry="1388" ulx="275" uly="1351">des Holzes des auf zum durch Laugen auf</line>
        <line lrx="1162" lry="1412" ulx="296" uly="1377">und der Holzes an Aſche. dem Aus⸗ hervorgebrachte  dem</line>
        <line lrx="1162" lry="1449" ulx="282" uly="1396">Pflanzen. und der Are⸗ lau⸗ Salz. Areos⸗</line>
        <line lrx="1174" lry="1468" ulx="433" uly="1432">Pflan⸗ ome⸗ gen. meter.</line>
        <line lrx="755" lry="1492" ulx="452" uly="1462">zen. ter.</line>
        <line lrx="1125" lry="1556" ulx="228" uly="1485">[Bux ⸗ ⸗  800 Pf. 23 Pf. . . G. 2 /½ 216 Pf. 1pf. 12 u. uc 24G. 10</line>
        <line lrx="1126" lry="1565" ulx="264" uly="1532">Eiche⸗⸗ 915 – 12 ⸗ 5 4 ä/2 12 ¾ ⸗ 62 15</line>
        <line lrx="1176" lry="1591" ulx="265" uly="1533">Buche -⸗ 8872 -5 2 3 2 5 66 1 . :3  14 1/3</line>
        <line lrx="1177" lry="1621" ulx="264" uly="1575">Hagenbuche 981 ⸗ 11 21I1 ⸗ 3 216 = 1⸗ 3⸗5 ½ 36 14 3/4</line>
        <line lrx="1178" lry="1643" ulx="267" uly="1601">Ulme⸗ ⸗ I018 ⸗ [24⸗ I 6 ½ 3 3/4 300⸗ 3 ½ 15= 22⸗ „ 15 1½%</line>
        <line lrx="1124" lry="1672" ulx="267" uly="1633">Aſpe⸗⸗ 6483 ⸗ 8⸗ 1 5  2 120 „ 2 726⸗ 12</line>
        <line lrx="1178" lry="1702" ulx="268" uly="1658">Rothtanne 230 ⸗ 22 7 7 14 80⸗ 3 ½ 7T⸗ ⸗⸗xr3 ä/</line>
        <line lrx="1125" lry="1724" ulx="250" uly="1688">Weide ⸗ 860o ⸗ 22 12 5 36 3 200 ⸗ ſ2 ⸗ 5 – 1⸗ 18 ⸗ 14</line>
        <line lrx="1179" lry="1748" ulx="269" uly="1710">Weinreben Lo0o ⸗ [22⸗ ⸗ 4 36 7 a 276⸗ 4⸗ 10 4⸗⸗14 1/2</line>
        <line lrx="1125" lry="1776" ulx="266" uly="1743">Sonenblume 200 ⸗ 20 ⸗11 4 ‧% 4 333 ⸗ 4 =⸗ 2⸗ r</line>
        <line lrx="1178" lry="1801" ulx="268" uly="1757">Welſchkorn ! 440 ⸗ 130 ⸗ ⸗ ⸗ 55 322 ⸗KZ.⸗ 12; I⸗36 ⸗ I12 1/2</line>
      </zone>
      <zone lrx="1226" lry="1886" type="textblock" ulx="1117" uly="1840">
        <line lrx="1226" lry="1886" ulx="1117" uly="1840">Da</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="497" type="textblock" ulx="1318" uly="322">
        <line lrx="1397" lry="365" ulx="1318" uly="322">peten</line>
        <line lrx="1397" lry="427" ulx="1318" uly="388">peter</line>
        <line lrx="1397" lry="497" ulx="1319" uly="445">hat:</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="817" type="textblock" ulx="1316" uly="519">
        <line lrx="1397" lry="557" ulx="1317" uly="519">verſe</line>
        <line lrx="1394" lry="626" ulx="1316" uly="576">ſalze</line>
        <line lrx="1397" lry="686" ulx="1317" uly="637">aſche</line>
        <line lrx="1383" lry="744" ulx="1317" uly="711">aus</line>
        <line lrx="1396" lry="817" ulx="1317" uly="778">geno</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="1206" type="textblock" ulx="1314" uly="963">
        <line lrx="1397" lry="1006" ulx="1318" uly="963">trock</line>
        <line lrx="1378" lry="1069" ulx="1318" uly="1031">den</line>
        <line lrx="1397" lry="1144" ulx="1315" uly="1090">Pfu</line>
        <line lrx="1397" lry="1206" ulx="1314" uly="1150">faͤſſe</line>
      </zone>
      <zone lrx="1394" lry="1401" type="textblock" ulx="1308" uly="1347">
        <line lrx="1394" lry="1401" ulx="1308" uly="1347">Pfu</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="1524" type="textblock" ulx="1317" uly="1411">
        <line lrx="1397" lry="1460" ulx="1317" uly="1411">aufg</line>
        <line lrx="1397" lry="1524" ulx="1317" uly="1487">vorg</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="55" type="page" xml:id="s_El249_055">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_055.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="86" lry="1263" type="textblock" ulx="0" uly="1222">
        <line lrx="86" lry="1263" ulx="0" uly="1222">urde.</line>
      </zone>
      <zone lrx="85" lry="1309" type="textblock" ulx="0" uly="1302">
        <line lrx="85" lry="1309" ulx="0" uly="1302">—</line>
      </zone>
      <zone lrx="77" lry="1467" type="textblock" ulx="0" uly="1340">
        <line lrx="74" lry="1364" ulx="0" uly="1340">Grade</line>
        <line lrx="61" lry="1389" ulx="21" uly="1368">auf</line>
        <line lrx="73" lry="1414" ulx="17" uly="1394">dem</line>
        <line lrx="66" lry="1442" ulx="0" uly="1420">Ares⸗</line>
        <line lrx="77" lry="1467" ulx="1" uly="1448">meter.</line>
      </zone>
      <zone lrx="82" lry="1651" type="textblock" ulx="4" uly="1567">
        <line lrx="80" lry="1596" ulx="4" uly="1567">14 1/3</line>
        <line lrx="81" lry="1624" ulx="4" uly="1596">14 3/4</line>
        <line lrx="82" lry="1651" ulx="6" uly="1621">15 1½</line>
      </zone>
      <zone lrx="82" lry="1703" type="textblock" ulx="3" uly="1674">
        <line lrx="82" lry="1703" ulx="3" uly="1674">13 M4</line>
      </zone>
      <zone lrx="96" lry="1819" type="textblock" ulx="0" uly="1761">
        <line lrx="30" lry="1778" ulx="17" uly="1761">4</line>
        <line lrx="82" lry="1807" ulx="5" uly="1778">12 1/½</line>
        <line lrx="96" lry="1819" ulx="0" uly="1811">—</line>
      </zone>
      <zone lrx="131" lry="1903" type="textblock" ulx="22" uly="1856">
        <line lrx="131" lry="1903" ulx="22" uly="1856">Da</line>
      </zone>
      <zone lrx="99" lry="1775" type="textblock" ulx="5" uly="1707">
        <line lrx="14" lry="1722" ulx="7" uly="1707">1</line>
        <line lrx="99" lry="1755" ulx="5" uly="1727">14 2 †</line>
        <line lrx="14" lry="1775" ulx="6" uly="1759">I.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1156" lry="221" type="textblock" ulx="608" uly="137">
        <line lrx="1156" lry="221" ulx="608" uly="137">S 49</line>
      </zone>
      <zone lrx="1156" lry="833" type="textblock" ulx="218" uly="259">
        <line lrx="1154" lry="316" ulx="321" uly="259">Da der Zweck unſerer Arbeit iſt, die Sal⸗</line>
        <line lrx="1153" lry="382" ulx="218" uly="323">peter⸗Mutterlauge aufzuloͤſen, um daraus Sal⸗</line>
        <line lrx="1154" lry="446" ulx="219" uly="391">peter zu erzeugen, der eine alcaliſche Grundlage</line>
        <line lrx="1154" lry="513" ulx="219" uly="455">hat; ſo haben wir, um die Menge des in dieſen</line>
        <line lrx="1156" lry="574" ulx="218" uly="513">verſchiedenen rohen Potaſchen enthaltenen Laugen⸗</line>
        <line lrx="1154" lry="643" ulx="218" uly="584">ſalzes noch genauer zu beſtimmen, mit jener Pot⸗</line>
        <line lrx="1156" lry="702" ulx="218" uly="648">aſche eine Probe durch Salpeter⸗Mutterlauge</line>
        <line lrx="1149" lry="768" ulx="219" uly="669">aus Sapeterſäre und Kreide (Craie) vor⸗</line>
        <line lrx="424" lry="833" ulx="219" uly="794">genommen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1157" lry="1222" type="textblock" ulx="217" uly="897">
        <line lrx="1155" lry="968" ulx="322" uly="897">Von dieſer Salpetermutter, die wir in</line>
        <line lrx="1157" lry="1028" ulx="220" uly="969">trockener Geſtalt haben, hat man eilf Theile je⸗</line>
        <line lrx="1154" lry="1088" ulx="220" uly="1038">den von einer Unze abgewogen, und jeden mit 1</line>
        <line lrx="1156" lry="1172" ulx="217" uly="1100">Pfund Waſſer beſonders in eines von eilf Ge⸗</line>
        <line lrx="1098" lry="1222" ulx="217" uly="1166">faͤſſen gethan.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1186" lry="1358" type="textblock" ulx="307" uly="1250">
        <line lrx="1186" lry="1358" ulx="307" uly="1250">In einer gleichen Menge Waſſers von 1</line>
      </zone>
      <zone lrx="1158" lry="1417" type="textblock" ulx="183" uly="1329">
        <line lrx="1158" lry="1417" ulx="183" uly="1329">Pfund haben wir 2 Unzen jeder unſerer Potaſchen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1156" lry="1498" type="textblock" ulx="220" uly="1420">
        <line lrx="1156" lry="1498" ulx="220" uly="1420">aufgelöoßt und die Saͤttigung der Mutterlauge</line>
      </zone>
      <zone lrx="489" lry="1540" type="textblock" ulx="221" uly="1502">
        <line lrx="489" lry="1540" ulx="221" uly="1502">vorgenommen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1160" lry="1878" type="textblock" ulx="687" uly="1833">
        <line lrx="1160" lry="1878" ulx="687" uly="1833">D Men⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="56" type="page" xml:id="s_El249_056">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_056.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="755" lry="237" type="textblock" ulx="197" uly="151">
        <line lrx="755" lry="237" ulx="197" uly="151">50 R</line>
      </zone>
      <zone lrx="1148" lry="358" type="textblock" ulx="206" uly="246">
        <line lrx="1148" lry="317" ulx="206" uly="246">Menge roher Potaſche, die zur Saͤttigung einer</line>
        <line lrx="1096" lry="358" ulx="257" uly="303">Unze Salpetermutter verbraucht worden iſt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1073" lry="1020" type="textblock" ulx="295" uly="402">
        <line lrx="707" lry="434" ulx="608" uly="402">Menge</line>
        <line lrx="1022" lry="479" ulx="364" uly="432">Rohe der zur Saͤttigung Diß thut an</line>
        <line lrx="971" lry="516" ulx="336" uly="468">Potaſche. verbrauchten feſtem</line>
        <line lrx="1007" lry="542" ulx="529" uly="506">alegliſchen Lauge. Laugenſalz.</line>
        <line lrx="1055" lry="660" ulx="529" uly="595">Y. unz. Qu. Gr. Yj. Unz. Qu. Gr.</line>
        <line lrx="1056" lry="665" ulx="295" uly="632">Bux ⸗ ⸗ 2 ⸗ N)</line>
        <line lrx="1057" lry="705" ulx="296" uly="639">Eiche⸗ ⸗ ⸗ 10 32 66 ⸗ I I 153</line>
        <line lrx="1056" lry="742" ulx="297" uly="702">Buche ⸗ ⸗ 9 7 52 ⸗‧ 1 2 61</line>
        <line lrx="1073" lry="776" ulx="298" uly="739">Hagenbuche⸗ — lo 5 22= I 1 22</line>
        <line lrx="1061" lry="808" ulx="299" uly="777">Ulme ⸗ ⸗ 11 4 28  1I à3 19</line>
        <line lrx="1058" lry="845" ulx="298" uly="812">Aſpe ⸗ = 11 5 30 7 1I 7 51</line>
        <line lrx="1060" lry="879" ulx="299" uly="847">Rothtanne ⸗  15 3 43 2 1 5 53</line>
        <line lrx="1059" lry="921" ulx="297" uly="878">Weide . ⸗ 12 6 06 ⸗= 1I 3 31</line>
        <line lrx="1063" lry="950" ulx="300" uly="917">Weinreben: ⸗ 8s 7 536⸗ 7 70</line>
        <line lrx="1063" lry="984" ulx="300" uly="952">Sonnenblume⸗ 13 7 62  1 4 30</line>
        <line lrx="1063" lry="1020" ulx="300" uly="987">Welſchkorn⸗ ⸗ 12 2 24 ⸗ 1 2 66</line>
      </zone>
      <zone lrx="966" lry="1086" type="textblock" ulx="378" uly="1047">
        <line lrx="966" lry="1086" ulx="378" uly="1047">*) Die Saͤttigung war nicht vollſtandig.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1164" lry="1827" type="textblock" ulx="216" uly="1121">
        <line lrx="1157" lry="1175" ulx="315" uly="1121">Nicht alle rohe Potaſchen ſind von einerley</line>
        <line lrx="1158" lry="1242" ulx="218" uly="1180">Farbe. Die aus Buyxaſche iſt etwas glaͤnzend</line>
        <line lrx="1159" lry="1303" ulx="216" uly="1246">und hat die Farbe der Bleymine; die Aufloͤſung</line>
        <line lrx="1161" lry="1366" ulx="219" uly="1315">von 2 Unzen in 1 Pfund Waſſer war citrongelb,</line>
        <line lrx="1159" lry="1432" ulx="218" uly="1373">auf dem Filtro blieben 2 Quentin (Eros) vitrio⸗</line>
        <line lrx="1161" lry="1515" ulx="220" uly="1438">liſirtes Weinſteinſalz und 1 Quent 30 Gran er⸗</line>
        <line lrx="689" lry="1561" ulx="222" uly="1508">digter Materie.</line>
        <line lrx="1162" lry="1630" ulx="327" uly="1546">Die rohe Potaſche von Eichenholz iſt bl blau⸗</line>
        <line lrx="1164" lry="1694" ulx="224" uly="1638">lichgrau, und die Aufloͤſung im Waſſer ſanft⸗</line>
        <line lrx="1164" lry="1760" ulx="226" uly="1702">gruͤn, welches aber nur etliche Stunden gedauert</line>
        <line lrx="1060" lry="1827" ulx="227" uly="1769">hat. Im Filtro blieben 25 Gran erdigtes.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1166" lry="1873" type="textblock" ulx="1073" uly="1831">
        <line lrx="1166" lry="1873" ulx="1073" uly="1831">Von</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="424" type="textblock" ulx="1347" uly="318">
        <line lrx="1398" lry="360" ulx="1347" uly="318">N</line>
        <line lrx="1395" lry="424" ulx="1347" uly="386">im</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="631" type="textblock" ulx="1346" uly="521">
        <line lrx="1398" lry="574" ulx="1346" uly="521">loͤſt</line>
        <line lrx="1396" lry="631" ulx="1346" uly="591">ben</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="840" type="textblock" ulx="1346" uly="732">
        <line lrx="1398" lry="774" ulx="1346" uly="732">Au</line>
        <line lrx="1398" lry="840" ulx="1347" uly="797">Gr</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="1255" type="textblock" ulx="1346" uly="937">
        <line lrx="1397" lry="989" ulx="1347" uly="937">ſeh</line>
        <line lrx="1398" lry="1196" ulx="1346" uly="1142">loͤſt</line>
        <line lrx="1398" lry="1255" ulx="1346" uly="1211">Gr</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="1457" type="textblock" ulx="1344" uly="1354">
        <line lrx="1398" lry="1403" ulx="1344" uly="1354">ſun</line>
        <line lrx="1398" lry="1457" ulx="1350" uly="1433">10</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="1611" type="textblock" ulx="1346" uly="1562">
        <line lrx="1398" lry="1611" ulx="1346" uly="1562">ſun</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="1668" type="textblock" ulx="1347" uly="1626">
        <line lrx="1398" lry="1668" ulx="1347" uly="1626">bli</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="1816" type="textblock" ulx="1349" uly="1772">
        <line lrx="1398" lry="1816" ulx="1349" uly="1772">ein</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="57" type="page" xml:id="s_El249_057">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_057.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="55" lry="288" type="textblock" ulx="0" uly="258">
        <line lrx="55" lry="288" ulx="0" uly="258">ner</line>
      </zone>
      <zone lrx="53" lry="1739" type="textblock" ulx="4" uly="1703">
        <line lrx="53" lry="1739" ulx="4" uly="1703">ert</line>
      </zone>
      <zone lrx="1197" lry="206" type="textblock" ulx="651" uly="148">
        <line lrx="1197" lry="206" ulx="651" uly="148">R 51</line>
      </zone>
      <zone lrx="1238" lry="1615" type="textblock" ulx="237" uly="249">
        <line lrx="1199" lry="302" ulx="358" uly="249">Von Buchenaſche ſieht ſie wie Caffe mit</line>
        <line lrx="1197" lry="369" ulx="254" uly="310">Milch, die Aufloͤſung iſt ſehr ſtark orangefarb;</line>
        <line lrx="887" lry="430" ulx="253" uly="378">im Filtro blieben 16 Gr. Erde.</line>
        <line lrx="1197" lry="509" ulx="322" uly="456">VWon Hagenbuchen weißgraulicht, die Auf⸗</line>
        <line lrx="1196" lry="576" ulx="250" uly="516">loͤſung faͤrbte das Waſſer nicht, im Filtro blie⸗</line>
        <line lrx="621" lry="631" ulx="250" uly="586">ben 10 Gran Erde.</line>
        <line lrx="1196" lry="718" ulx="353" uly="661">Von Ulmen roͤtlichgrau (gris vineux ²) die</line>
        <line lrx="1193" lry="782" ulx="247" uly="725">Aufloͤſung leicht citronirt, im Filtro blieben 12</line>
        <line lrx="451" lry="837" ulx="248" uly="793">Gr. Erde.</line>
        <line lrx="1194" lry="927" ulx="351" uly="870">Von Aſpen dunkelſchwarz, die Aufloͤſung</line>
        <line lrx="1192" lry="1000" ulx="246" uly="933">ſehr orangefarbig, im Filtro blieben 1 Quent 9</line>
        <line lrx="998" lry="1051" ulx="246" uly="998">Gran ſchwarzer kohlenartiger Materie.</line>
        <line lrx="1192" lry="1133" ulx="348" uly="1078">Von Rothtannen etwas ſchwarz, die Auf⸗</line>
        <line lrx="1238" lry="1200" ulx="243" uly="1138">loͤſung ſehr braun, auf dem Filtro blieben 84</line>
        <line lrx="1191" lry="1264" ulx="241" uly="1206">Gr. erdigter Materie von taubenhaͤlſiger Farbe.</line>
        <line lrx="1188" lry="1340" ulx="345" uly="1286">Von Weiden ſanft blaugrau, die Aufloͤ⸗</line>
        <line lrx="1189" lry="1406" ulx="238" uly="1350">ſung leicht orangefarbig, auf dem Filtro waren</line>
        <line lrx="596" lry="1467" ulx="243" uly="1415">10 Gran erdigtes.</line>
        <line lrx="1186" lry="1548" ulx="343" uly="1494">Von Weinreben graulichweiß, die Aufloͤ⸗</line>
        <line lrx="1187" lry="1615" ulx="237" uly="1554">ſung faͤrbt nicht, auch iſt nichts im Filtro ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="379" lry="1665" type="textblock" ulx="237" uly="1621">
        <line lrx="379" lry="1665" ulx="237" uly="1621">blieben.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1186" lry="1887" type="textblock" ulx="237" uly="1697">
        <line lrx="1185" lry="1766" ulx="305" uly="1697">Von Sonnenblumenſtengeln milchweiß,</line>
        <line lrx="1186" lry="1824" ulx="237" uly="1768">ein wenig in das Gelbe ſtechend, die Aufloͤſung</line>
        <line lrx="1185" lry="1887" ulx="699" uly="1833">D 2 ohne</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="58" type="page" xml:id="s_El249_058">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_058.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1142" lry="359" type="textblock" ulx="199" uly="265">
        <line lrx="1142" lry="319" ulx="199" uly="265">ohne Farbe, auf dem Filtro blieben 12 Gran</line>
        <line lrx="409" lry="359" ulx="361" uly="331">S</line>
      </zone>
      <zone lrx="1144" lry="611" type="textblock" ulx="202" uly="330">
        <line lrx="948" lry="382" ulx="202" uly="330">erdigter Materie von einer Ziegelfarbe.</line>
        <line lrx="1143" lry="468" ulx="307" uly="417">Von Welſchkornſtengeln aſchengrau, die</line>
        <line lrx="1144" lry="534" ulx="228" uly="480">lufloͤſung wie eine ſtarke Infuſion von Caffe,</line>
        <line lrx="1144" lry="611" ulx="202" uly="544">auf dem Filtro waren 2 Quent 58 Gran erdigtes.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1147" lry="1090" type="textblock" ulx="191" uly="631">
        <line lrx="1144" lry="690" ulx="234" uly="631">Vergleicht man die verbrennten Hoͤlzer in</line>
        <line lrx="1145" lry="753" ulx="205" uly="698">Abſicht auf die Menge der daraus erhaltenen</line>
        <line lrx="1146" lry="816" ulx="191" uly="759">Wſche, um ſie darnach zu ordnen; ſo erhellet, daß</line>
        <line lrx="1146" lry="878" ulx="206" uly="797">das Holz nicht in Verhaͤltniß ſein ner Haͤrte mehr</line>
        <line lrx="1147" lry="972" ulx="206" uly="892">Aſche giebt. Dieſes deſto leichter einzuſehen,</line>
        <line lrx="1147" lry="1009" ulx="205" uly="957">haben wir die Producte von 4000 Pfund jeder</line>
        <line lrx="614" lry="1090" ulx="207" uly="976">Art Holzes berechnet;</line>
      </zone>
      <zone lrx="1069" lry="1780" type="textblock" ulx="287" uly="1123">
        <line lrx="784" lry="1172" ulx="547" uly="1123">. Gewicht</line>
        <line lrx="1011" lry="1197" ulx="342" uly="1159">Arten des Holzes des Product</line>
        <line lrx="950" lry="1236" ulx="416" uly="1190">und der Holzes an</line>
        <line lrx="976" lry="1272" ulx="405" uly="1227">Pflanzen. und der Aſche.</line>
        <line lrx="773" lry="1302" ulx="687" uly="1269">Pflan⸗</line>
        <line lrx="750" lry="1337" ulx="696" uly="1309">en.</line>
        <line lrx="1063" lry="1389" ulx="724" uly="1353">Pf. [Pf. Unz. Qu. Gr.</line>
        <line lrx="1064" lry="1426" ulx="287" uly="1387">Stengel von Welſchkorn 4000 354 £ 5 8</line>
        <line lrx="1058" lry="1460" ulx="294" uly="1427">St v. Sonnenblumen 400ο 228 4 ⸗ ⸗</line>
        <line lrx="1065" lry="1497" ulx="289" uly="1463">We ⸗ ⸗ 4000 135 2 6 36</line>
        <line lrx="1059" lry="1532" ulx="291" uly="1504">Bux ⸗ . 400οHE  1185 ⸗ ⸗</line>
        <line lrx="1065" lry="1566" ulx="314" uly="1534">Beie ⸗ ⸗ doco II3 15 3 36</line>
        <line lrx="1067" lry="1609" ulx="290" uly="1571">Ulme ⸗ ⸗ ⸗ 40 0ο 94 II 5 52</line>
        <line lrx="1066" lry="1643" ulx="291" uly="1602">Eiche ⸗ ⸗ ⸗ 40o ο o  5.  1 55</line>
        <line lrx="1067" lry="1674" ulx="290" uly="1642">Aſpe ⸗ ⸗ ⸗ 4000 49 6 2 8</line>
        <line lrx="1067" lry="1717" ulx="291" uly="1646">Hagenbuche . ⸗ 40000 45 2 2 25</line>
        <line lrx="1067" lry="1745" ulx="292" uly="1710">Buche ⸗ ⸗ 5 4000 23 6 2 31</line>
        <line lrx="1069" lry="1780" ulx="293" uly="1748">Rothtanne ⸗ ⸗ 4000 13 I10 6 6</line>
      </zone>
      <zone lrx="1395" lry="384" type="textblock" ulx="1323" uly="345">
        <line lrx="1395" lry="384" ulx="1323" uly="345">kom</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="1614" type="textblock" ulx="1328" uly="1601">
        <line lrx="1398" lry="1614" ulx="1328" uly="1601">6</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="1641" type="textblock" ulx="1326" uly="1610">
        <line lrx="1398" lry="1641" ulx="1326" uly="1610">in</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="1770" type="textblock" ulx="1328" uly="1664">
        <line lrx="1398" lry="1711" ulx="1328" uly="1664">laus</line>
        <line lrx="1396" lry="1770" ulx="1329" uly="1727">and</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="59" type="page" xml:id="s_El249_059">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_059.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1188" lry="242" type="textblock" ulx="0" uly="185">
        <line lrx="1188" lry="242" ulx="0" uly="185">= A. 53</line>
      </zone>
      <zone lrx="1190" lry="396" type="textblock" ulx="4" uly="273">
        <line lrx="1190" lry="333" ulx="4" uly="273">ran Nach dem aus ihnen erhaltenen Laugenſalz</line>
        <line lrx="878" lry="396" ulx="247" uly="343">kommen ſie in folgende Ordnung:</line>
      </zone>
      <zone lrx="1127" lry="1359" type="textblock" ulx="0" uly="491">
        <line lrx="704" lry="549" ulx="0" uly="491">ne, Gewicht</line>
        <line lrx="1077" lry="620" ulx="0" uly="551">tes. Hoͤlzer der Erhaltenes Laugen⸗</line>
        <line lrx="693" lry="644" ulx="32" uly="607">. und Hoͤlzer</line>
        <line lrx="961" lry="699" ulx="0" uly="631">in Pflanzen. und ſalz.</line>
        <line lrx="711" lry="741" ulx="3" uly="706">nen Pflanzen.</line>
        <line lrx="1108" lry="830" ulx="0" uly="756">daß Pfund. Pfund. Unz. Qu. Gran.</line>
        <line lrx="1093" lry="876" ulx="0" uly="824">ehr Sonnenblume 4000 8o ⸗ ⸗</line>
        <line lrx="1109" lry="937" ulx="0" uly="886">en, Welſchkorn⸗ 4000 720 8 6 13</line>
        <line lrx="1093" lry="992" ulx="0" uly="941">de Weinreben⸗ 4000 23 4 4 ⸗</line>
        <line lrx="1093" lry="1023" ulx="334" uly="989">Ulmen⸗⸗ dooo  15 10 4 ⸗</line>
        <line lrx="1107" lry="1071" ulx="334" uly="1036">Weiden⸗ ⸗ 4000 1II 9 6 18</line>
        <line lrx="1107" lry="1125" ulx="334" uly="1082">Bux⸗ ⸗ ⸗ 4000ο 8 15 7 48</line>
        <line lrx="1109" lry="1168" ulx="333" uly="1126">Eiche ⸗ ⸗ 4000 6 2 3 434</line>
        <line lrx="1108" lry="1228" ulx="333" uly="1179">Buche ⸗ ⸗ 4000ο 5 13 4 42</line>
        <line lrx="1127" lry="1272" ulx="332" uly="1228">Hagenbuche⸗ 4000 5 2 1 69</line>
        <line lrx="1106" lry="1312" ulx="332" uly="1278">Aſpe⸗ ⸗ ⸗ 4000 3 ⸗ 1 13</line>
        <line lrx="1108" lry="1359" ulx="332" uly="1326">Rothtanne ⸗ 4000 13 2 6</line>
      </zone>
      <zone lrx="1179" lry="1769" type="textblock" ulx="198" uly="1530">
        <line lrx="1179" lry="1584" ulx="341" uly="1530">Endlich nach der Staͤrke des Laugenſalzes</line>
        <line lrx="1179" lry="1649" ulx="233" uly="1594">in Abſicht auf die zur Saͤttigung der Mutter⸗</line>
        <line lrx="1176" lry="1716" ulx="198" uly="1661">lauge erfoderliche Menge, ſolgen ſie alſo auf ein⸗</line>
        <line lrx="357" lry="1769" ulx="235" uly="1726">ander:</line>
      </zone>
      <zone lrx="1177" lry="1914" type="textblock" ulx="4" uly="1837">
        <line lrx="1177" lry="1914" ulx="4" uly="1837">ach . D 3 Rohe</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="60" type="page" xml:id="s_El249_060">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_060.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="769" lry="249" type="textblock" ulx="607" uly="192">
        <line lrx="769" lry="249" ulx="607" uly="192">RSe</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="1819" type="textblock" ulx="194" uly="327">
        <line lrx="1396" lry="376" ulx="294" uly="327">Rohe Potaſche Menge der zur Diß thut in</line>
        <line lrx="970" lry="411" ulx="347" uly="367">aus den Saͤttigung an</line>
        <line lrx="1397" lry="443" ulx="309" uly="400">verſchiedenen einer Unze ver⸗ trockenem de</line>
        <line lrx="1039" lry="483" ulx="311" uly="441">Hoͤlzern und brauchtenalcaliſchen Laugenſalz.</line>
        <line lrx="1394" lry="519" ulx="337" uly="472">Pflanzen. Lauge. te</line>
        <line lrx="1095" lry="567" ulx="517" uly="523">Pf. Unz. Qu. Gr.] Pf. Unz. Qu. Gr.</line>
        <line lrx="1397" lry="602" ulx="295" uly="530">Weinreben ⸗ P 8 7 : 72 750 de</line>
        <line lrx="1396" lry="646" ulx="296" uly="594">Buche⸗ ⸗ 9 7 52 7 I -⸗ 61 di</line>
        <line lrx="1096" lry="672" ulx="296" uly="640">Eiche⸗⸗⸗⸗ ⸗ 10 2 66 -I I 15</line>
        <line lrx="1397" lry="711" ulx="297" uly="652">Hagenbuche⸗ · ⸗ 10 5 221½ 1I 142 ch</line>
        <line lrx="1260" lry="744" ulx="296" uly="706">ulme⸗⸗⸗⸗ ⸗ I 4 28 = I 2 19</line>
        <line lrx="1098" lry="780" ulx="298" uly="743">Welſchkoon⸗ ⸗ 12 2 24  1I 2 66</line>
        <line lrx="1096" lry="812" ulx="300" uly="782">Weide⸗ 12 6 60 ⸗ 1 3 31</line>
        <line lrx="1395" lry="850" ulx="300" uly="801">Sonnenblume ⸗ 13 7 62 ⸗ 1 4 30 . ze</line>
        <line lrx="1098" lry="887" ulx="300" uly="854">Rothtanne⸗ ⸗ 15 3 48 ⸗ 1 5 53</line>
        <line lrx="1098" lry="929" ulx="296" uly="890">Aſpe⸗ ⸗ ⸗ 1 I 53 302 1 7 51</line>
        <line lrx="1395" lry="961" ulx="300" uly="918">Burxz⸗  1 2 ⸗  ⸗ 2 ⸗ 2 L.</line>
        <line lrx="1397" lry="1047" ulx="407" uly="984">, . E</line>
        <line lrx="1397" lry="1092" ulx="334" uly="1025">Aus den eben erzaͤhlten Erfahrungen folgen I</line>
        <line lrx="1395" lry="1156" ulx="229" uly="1083">fuͤr die Potaſcheſieder ziemlich wichtige Saͤtze:</line>
        <line lrx="1397" lry="1232" ulx="334" uly="1176">Nicht alle Hoͤlzer geben bey gleichen Ge⸗ be</line>
        <line lrx="1397" lry="1297" ulx="231" uly="1241">wichten gleichviel Aſche, und nicht alle Aſchen re</line>
        <line lrx="1397" lry="1367" ulx="230" uly="1306">gleichviel Laugenſalz. Die Aſche braucht bald ſt</line>
        <line lrx="1173" lry="1424" ulx="194" uly="1371">mehr bald weniger Waſſer, das darinn ſteckende</line>
        <line lrx="1397" lry="1492" ulx="232" uly="1436">Salz auszuziehen, es war von 10 biß beynahe ir</line>
        <line lrx="1397" lry="1560" ulx="222" uly="1498">40 mal ſoviel ſiedend Waſſer noͤthig als das 5</line>
        <line lrx="1397" lry="1622" ulx="234" uly="1567">Gewicht der Aſche betrug, die Auslaugungen S</line>
        <line lrx="1397" lry="1685" ulx="230" uly="1628">der von uns behandelten Aſchen zu bewuͤrken; n</line>
        <line lrx="1397" lry="1751" ulx="235" uly="1697">das Laugenſalz aus dieſer oder jener Holzart hat d</line>
        <line lrx="1397" lry="1819" ulx="235" uly="1760">nicht einerley Staͤrke und Eigenſchaft. ſt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1177" lry="1912" type="textblock" ulx="1071" uly="1870">
        <line lrx="1177" lry="1912" ulx="1071" uly="1870">Kann</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="61" type="page" xml:id="s_El249_061">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_061.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="57" lry="1914" type="textblock" ulx="0" uly="1882">
        <line lrx="57" lry="1914" ulx="0" uly="1882">inmn</line>
      </zone>
      <zone lrx="1169" lry="112" type="textblock" ulx="1166" uly="96">
        <line lrx="1169" lry="112" ulx="1166" uly="96">1</line>
      </zone>
      <zone lrx="1189" lry="244" type="textblock" ulx="638" uly="167">
        <line lrx="1189" lry="244" ulx="638" uly="167">AAPeH 55</line>
      </zone>
      <zone lrx="1203" lry="1757" type="textblock" ulx="247" uly="272">
        <line lrx="1191" lry="323" ulx="353" uly="272">Kann man nicht aus dieſer Verſchiedenheit</line>
        <line lrx="1193" lry="390" ulx="251" uly="337">im Product an Aſche und roher Potaſche ſchlieſſen,</line>
        <line lrx="1190" lry="454" ulx="251" uly="401">daß die Schriftſteller mit Unrecht geſagt haben, har⸗</line>
        <line lrx="1192" lry="518" ulx="251" uly="465">te Hoͤlzer geben mehr Laugenſalz als weiche, und</line>
        <line lrx="1194" lry="583" ulx="251" uly="530">daß ſie ſich gleichfalls irren, wann ſie behaupten,</line>
        <line lrx="1196" lry="645" ulx="249" uly="589">die harzigten Hoͤlzer geben gar keines, da wir ſol⸗</line>
        <line lrx="1004" lry="708" ulx="250" uly="657">ches aus der Rothtanne erhalten haben.</line>
        <line lrx="1197" lry="778" ulx="353" uly="725">Koͤnnte man nicht glauben, daß die Pflan⸗</line>
        <line lrx="1195" lry="844" ulx="249" uly="788">zen von dem bey der Zerlegung thieriſcher und</line>
        <line lrx="1195" lry="909" ulx="249" uly="851">Pflanzentheile durch die Faͤulniß ſich bildenden</line>
        <line lrx="1195" lry="973" ulx="249" uly="918">Laugenſalz nur ſoviel enthalten, als davon in der</line>
        <line lrx="1196" lry="1039" ulx="249" uly="984">Erde befindlich iſt, darinn ſie wachſen; die von</line>
        <line lrx="1200" lry="1101" ulx="250" uly="1045">uns verbrannten Sonnenblumenſtengel waren auf</line>
        <line lrx="1197" lry="1165" ulx="250" uly="1115">einem Getreidacker gewachſen, der vollkommen</line>
        <line lrx="1196" lry="1233" ulx="250" uly="1167">beduͤngt war; die Welſchkornſtengel, die Wein⸗</line>
        <line lrx="1196" lry="1332" ulx="249" uly="1233">reben, Ulmen und Weiden waren in  gleichgun⸗</line>
        <line lrx="589" lry="1364" ulx="247" uly="1306">ſtigen Umſtaͤnden.</line>
        <line lrx="1196" lry="1440" ulx="320" uly="1373">Aber ſteigt das Laugenſalz mit dem Saft</line>
        <line lrx="1196" lry="1499" ulx="249" uly="1442">in die Pflanzen, und iſt es vortheilhafter das</line>
        <line lrx="1195" lry="1563" ulx="249" uly="1505">Holz in dieſer oder jener Jahrszeit zu hauen?</line>
        <line lrx="1203" lry="1627" ulx="249" uly="1571">Dieſe Frage kann man nur durch Zerleguns je⸗</line>
        <line lrx="1195" lry="1691" ulx="249" uly="1631">nes Safts entſcheiden: derjenige, ſo haͤufig aus</line>
        <line lrx="1196" lry="1757" ulx="250" uly="1699">den Weinreben fließt, (thraͤnt) kann am leichte⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1016" lry="1830" type="textblock" ulx="204" uly="1769">
        <line lrx="1016" lry="1830" ulx="204" uly="1769">Ken dienen, dieſe Erfahrung anzuſtellen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1200" lry="1900" type="textblock" ulx="682" uly="1840">
        <line lrx="1200" lry="1900" ulx="682" uly="1840">D 4 V. Ca⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="62" type="page" xml:id="s_El249_062">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_062.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="335" lry="220" type="textblock" ulx="236" uly="160">
        <line lrx="335" lry="220" ulx="236" uly="160">56</line>
      </zone>
      <zone lrx="787" lry="222" type="textblock" ulx="627" uly="166">
        <line lrx="787" lry="222" ulx="627" uly="166">R</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="499" type="textblock" ulx="234" uly="277">
        <line lrx="1398" lry="376" ulx="555" uly="277">V. Capitel. haben</line>
        <line lrx="1398" lry="434" ulx="237" uly="356">Von den verſchiedenen Wegen, ſich mit der«</line>
        <line lrx="1398" lry="499" ulx="234" uly="430">Aſche zu verſehen, und von dem Werth, viel</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="1789" type="textblock" ulx="173" uly="499">
        <line lrx="1397" lry="573" ulx="310" uly="499">welchen dieſe fuͤr den Potaſcheſieder ſich d</line>
        <line lrx="1398" lry="635" ulx="630" uly="570">haben. de</line>
        <line lrx="1398" lry="697" ulx="1303" uly="649">abget</line>
        <line lrx="1398" lry="760" ulx="258" uly="693">—O = oft o⸗</line>
        <line lrx="1398" lry="872" ulx="173" uly="778">Eset wirk alte</line>
        <line lrx="1398" lry="892" ulx="301" uly="828">6 giebt wirklich wenige Orte in Frankreich, harte</line>
        <line lrx="1398" lry="948" ulx="228" uly="891">wo der Preiß des Holzes ſo gering iſt, daß man werd</line>
        <line lrx="1398" lry="1014" ulx="227" uly="950">den Eigenthuͤmern als nuzbar vorſchlagen koͤnnte, verbt</line>
        <line lrx="1398" lry="1088" ulx="227" uly="1017">es bloß zum Erzeugen roher Potaſche zu verbren⸗ ſcheſt</line>
        <line lrx="1398" lry="1141" ulx="225" uly="1083">nen. Indeſſen ſind uns in den Alpen und Py⸗ winn</line>
        <line lrx="1398" lry="1212" ulx="225" uly="1138">renaͤen Hoͤlzer bekannt deren Ausziehung wegen ſo w</line>
        <line lrx="1398" lry="1277" ulx="222" uly="1207">der Localumſtaͤnde unmoͤglich iſt, und die auf dem Huͤll</line>
        <line lrx="1389" lry="1335" ulx="221" uly="1274">Platz verbrannt, einen Werth von wenigſtens ders</line>
        <line lrx="1377" lry="1402" ulx="220" uly="1337">30 Sous fuͤr das Klafter haben wuͤrden, jedoch das</line>
        <line lrx="1398" lry="1472" ulx="218" uly="1401">nur bey der Vorausſetzung, daß verſchieden (Jfou</line>
        <line lrx="1379" lry="1527" ulx="217" uly="1467">Holzarten gleich vermiſcht ſind; dann wuͤrde man und</line>
        <line lrx="1398" lry="1601" ulx="216" uly="1534">nur weiſſe oder harzigte Hoͤlzer brennen, ſo waͤ⸗ ſich</line>
        <line lrx="1395" lry="1656" ulx="216" uly="1601">ren durch die leztere, die nur ſehr wenig Laugen⸗ dam</line>
        <line lrx="1398" lry="1720" ulx="217" uly="1661">ſalz geben, die Koſten des Hauens und Verbren⸗ die</line>
        <line lrx="1398" lry="1789" ulx="216" uly="1728">nens nicht bezahlt. weg</line>
      </zone>
      <zone lrx="1185" lry="1890" type="textblock" ulx="1066" uly="1834">
        <line lrx="1185" lry="1890" ulx="1066" uly="1834">Laͤn⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="63" type="page" xml:id="s_El249_063">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_063.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="82" lry="500" type="textblock" ulx="0" uly="375">
        <line lrx="81" lry="422" ulx="6" uly="375">mit</line>
        <line lrx="82" lry="500" ulx="0" uly="446">rth,</line>
      </zone>
      <zone lrx="8" lry="559" type="textblock" ulx="0" uly="549">
        <line lrx="8" lry="559" ulx="0" uly="549">4</line>
      </zone>
      <zone lrx="79" lry="1022" type="textblock" ulx="0" uly="840">
        <line lrx="79" lry="891" ulx="2" uly="840">eich,</line>
        <line lrx="77" lry="947" ulx="0" uly="917">man</line>
        <line lrx="75" lry="1022" ulx="4" uly="979">nte,</line>
      </zone>
      <zone lrx="99" lry="1081" type="textblock" ulx="1" uly="1047">
        <line lrx="99" lry="1081" ulx="1" uly="1047">renz</line>
      </zone>
      <zone lrx="70" lry="1723" type="textblock" ulx="0" uly="1176">
        <line lrx="70" lry="1212" ulx="0" uly="1176">gen</line>
        <line lrx="70" lry="1270" ulx="0" uly="1236">dem</line>
        <line lrx="68" lry="1334" ulx="0" uly="1297">ens</line>
        <line lrx="67" lry="1406" ulx="0" uly="1358">doch</line>
        <line lrx="67" lry="1465" ulx="0" uly="1432">ene</line>
        <line lrx="66" lry="1529" ulx="0" uly="1499">nan</line>
        <line lrx="65" lry="1593" ulx="0" uly="1547">vaͤ⸗</line>
        <line lrx="63" lry="1658" ulx="9" uly="1628">en⸗</line>
        <line lrx="61" lry="1723" ulx="0" uly="1692">en⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="96" lry="1899" type="textblock" ulx="1" uly="1842">
        <line lrx="96" lry="1871" ulx="7" uly="1842">e</line>
        <line lrx="61" lry="1899" ulx="1" uly="1867">an⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1145" lry="321" type="textblock" ulx="314" uly="258">
        <line lrx="1145" lry="321" ulx="314" uly="258">Laͤnder, welche Ueberfluß an Waldungen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1145" lry="387" type="textblock" ulx="176" uly="322">
        <line lrx="1145" lry="387" ulx="176" uly="322">haben, bieten reiche Quellen zu Verfertigung</line>
      </zone>
      <zone lrx="1154" lry="1158" type="textblock" ulx="211" uly="384">
        <line lrx="1145" lry="452" ulx="211" uly="384">der Potaſche an, weil man daſelbſt nothwendig</line>
        <line lrx="1145" lry="512" ulx="212" uly="451">viel Aſche antrift und unendlich viele Mittel hat,</line>
        <line lrx="1146" lry="582" ulx="211" uly="512">ſich dieſelbe zu verſchaffen; das Reiſig, die Rin⸗</line>
        <line lrx="1149" lry="644" ulx="212" uly="576">de, die Spaͤhne, das Saͤgmehl, die Stumpen,</line>
        <line lrx="1149" lry="707" ulx="212" uly="639">abgeſtorbene Baͤume, faulendes Holz bleiben ſehr</line>
        <line lrx="1149" lry="770" ulx="213" uly="701">oft ohne irgend einen Nutzen in den Waldungen;</line>
        <line lrx="1151" lry="835" ulx="215" uly="771">alte Leute, Weiber, Kinder, deren Arme keine</line>
        <line lrx="1150" lry="901" ulx="215" uly="826">harte Arbeit ertragen, koͤnnten dazu gebraucht</line>
        <line lrx="1151" lry="963" ulx="216" uly="900">werden, allen dieſen Abfall zu ſammlen, und zu</line>
        <line lrx="1153" lry="1028" ulx="217" uly="960">verbrennen, und die Aſche an die naͤchſte Pota⸗</line>
        <line lrx="1154" lry="1099" ulx="216" uly="1025">ſcheſiederey zu verkaufen. So wenig auch der Ge⸗</line>
        <line lrx="1153" lry="1158" ulx="217" uly="1087">winnſt aus dieſem geringen Handel ſeyn moͤchte,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1154" lry="1222" type="textblock" ulx="204" uly="1156">
        <line lrx="1154" lry="1222" ulx="204" uly="1156">ſo weiß man doch, wie wichtig die geringſte</line>
      </zone>
      <zone lrx="1162" lry="1800" type="textblock" ulx="217" uly="1217">
        <line lrx="1155" lry="1287" ulx="217" uly="1217">Huͤlfsquelle fuͤr die Bewohner des Landes beſon⸗</line>
        <line lrx="1160" lry="1345" ulx="219" uly="1280">ders im Winter iſt. Man kann auf aͤhnliche Art</line>
        <line lrx="1160" lry="1408" ulx="219" uly="1345">das Kraut von Heiden (bruyères) und Farn</line>
        <line lrx="1159" lry="1481" ulx="219" uly="1414">(Jongères) ſammlen, welche Laugenſalz geben;</line>
        <line lrx="1157" lry="1540" ulx="220" uly="1475">und obſchon der Torf wenig giebt, ſo koͤnnte man</line>
        <line lrx="1160" lry="1610" ulx="218" uly="1542">ſich doch wegen der Koſten fuͤr das Herausgraben</line>
        <line lrx="1162" lry="1669" ulx="222" uly="1605">damit entſchaͤdigen. Es kommt alſo nur darauf an,</line>
        <line lrx="1161" lry="1729" ulx="221" uly="1670">die Landleute zum Aufſuchen aller Pflanzen zu be⸗</line>
        <line lrx="1083" lry="1800" ulx="224" uly="1735">wegen, um dieſelben in Aſche zu verwandeln.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="64" type="page" xml:id="s_El249_064">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_064.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1197" lry="1029" type="textblock" ulx="232" uly="166">
        <line lrx="919" lry="243" ulx="252" uly="166">Ss8— A</line>
        <line lrx="1196" lry="320" ulx="360" uly="267">Die Producte, die wir aus den Stengeln</line>
        <line lrx="1195" lry="382" ulx="250" uly="331">der Sonnenblume und des Welſchkorns erhalten</line>
        <line lrx="1196" lry="450" ulx="252" uly="395">haben, beweiſen, daß dieſe beede Pflanzen in</line>
        <line lrx="1196" lry="516" ulx="252" uly="459">Abſicht auf die Aſche mit Vortheil gebaut wer⸗</line>
        <line lrx="1196" lry="577" ulx="251" uly="521">den koͤnnen; man weiß, was fuͤr eine fruchtbare</line>
        <line lrx="1196" lry="639" ulx="251" uly="588">Quelle das Welſchkorn in verſchiedenen Provin⸗</line>
        <line lrx="1196" lry="707" ulx="250" uly="650">zen des Koͤnigreichs iſt, und der Sonnenblumen⸗</line>
        <line lrx="1194" lry="772" ulx="252" uly="717">ſaamen giebt ziemlich viel und gutes ODel. Man</line>
        <line lrx="1195" lry="837" ulx="251" uly="776">hat uns verſichert, daß ein elſaͤſſiſcher Edelmann</line>
        <line lrx="1196" lry="901" ulx="250" uly="843">ſehr viel Laugenſalz aus den Stengeln von Sau⸗</line>
        <line lrx="1197" lry="963" ulx="232" uly="908">bohnen (Fèves de cochon ou des marauis) gezogen</line>
        <line lrx="353" lry="1029" ulx="252" uly="979">habe.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1200" lry="1894" type="textblock" ulx="211" uly="1072">
        <line lrx="1197" lry="1128" ulx="356" uly="1072">Die Waſſer aus den Waſchhaͤuſern, die</line>
        <line lrx="1196" lry="1192" ulx="253" uly="1137">weder in Doͤrfern noch in Staͤdten einen Werth</line>
        <line lrx="1194" lry="1263" ulx="252" uly="1203">haben, koͤnnen ebenfalls fuͤr Potaſcheſieder von</line>
        <line lrx="1196" lry="1328" ulx="252" uly="1270">groſſem Nutzen ſeyn; ſie enthalten viel Laugenſalz,</line>
        <line lrx="1195" lry="1388" ulx="251" uly="1334">weil man gemeiniglich die beſte Aſche darzu nimmt,</line>
        <line lrx="1192" lry="1452" ulx="249" uly="1399">und ob ſich ſchon dieſes Laugenſalz, nachdem es</line>
        <line lrx="1194" lry="1519" ulx="251" uly="1464">die fette Theile aus der Leinwand und andern</line>
        <line lrx="1194" lry="1581" ulx="251" uly="1526">Kleidern an ſich gezogen, in einem ſeifenartigen</line>
        <line lrx="1192" lry="1651" ulx="250" uly="1588">Zuſtand befindet, ſo laͤßt ſich doch der ſchmierige</line>
        <line lrx="1192" lry="1713" ulx="249" uly="1656">Theil durch das Feuer zerſtoͤren, und nach Aus⸗</line>
        <line lrx="1193" lry="1777" ulx="211" uly="1721">troknung der rohen Potaſche bleibt der laugenhaf⸗</line>
        <line lrx="1192" lry="1842" ulx="250" uly="1784">te unverbrennliche rein zuruͤck. Man kann daher</line>
        <line lrx="1200" lry="1894" ulx="1140" uly="1852">die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="589" type="textblock" ulx="1298" uly="281">
        <line lrx="1397" lry="329" ulx="1298" uly="281">die P</line>
        <line lrx="1397" lry="393" ulx="1300" uly="343">Waßfß</line>
        <line lrx="1396" lry="459" ulx="1302" uly="409">ſie zu</line>
        <line lrx="1397" lry="523" ulx="1302" uly="476">ein 9</line>
        <line lrx="1384" lry="589" ulx="1303" uly="551">gen,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1386" lry="655" type="textblock" ulx="1305" uly="605">
        <line lrx="1386" lry="655" ulx="1305" uly="605">ſtatt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="845" type="textblock" ulx="1308" uly="676">
        <line lrx="1397" lry="708" ulx="1309" uly="676">nen</line>
        <line lrx="1397" lry="773" ulx="1308" uly="729">Wa</line>
        <line lrx="1397" lry="845" ulx="1310" uly="798">alleze</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="1436" type="textblock" ulx="1312" uly="944">
        <line lrx="1382" lry="982" ulx="1312" uly="944">eine</line>
        <line lrx="1397" lry="1047" ulx="1313" uly="1006">verle</line>
        <line lrx="1383" lry="1112" ulx="1314" uly="1071">und</line>
        <line lrx="1395" lry="1176" ulx="1317" uly="1135">Lein</line>
        <line lrx="1395" lry="1250" ulx="1317" uly="1200">ſtalt</line>
        <line lrx="1397" lry="1315" ulx="1318" uly="1265">Pri⸗</line>
        <line lrx="1397" lry="1379" ulx="1319" uly="1328">ſie</line>
        <line lrx="1395" lry="1436" ulx="1321" uly="1393">bere</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="1846" type="textblock" ulx="1323" uly="1547">
        <line lrx="1388" lry="1585" ulx="1323" uly="1547">ein</line>
        <line lrx="1389" lry="1656" ulx="1327" uly="1608">ſich</line>
        <line lrx="1397" lry="1712" ulx="1329" uly="1673">rien</line>
        <line lrx="1397" lry="1773" ulx="1330" uly="1730">bini</line>
        <line lrx="1397" lry="1846" ulx="1331" uly="1806">zoge</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="65" type="page" xml:id="s_El249_065">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_065.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="99" lry="969" type="textblock" ulx="0" uly="278">
        <line lrx="99" lry="328" ulx="4" uly="278">ngeln</line>
        <line lrx="98" lry="385" ulx="0" uly="345">alten</line>
        <line lrx="98" lry="448" ulx="1" uly="410">n in</line>
        <line lrx="97" lry="512" ulx="6" uly="481">wer⸗</line>
        <line lrx="96" lry="577" ulx="0" uly="534">tbare</line>
        <line lrx="95" lry="640" ulx="0" uly="601">ovin⸗</line>
        <line lrx="94" lry="704" ulx="1" uly="673">men⸗</line>
        <line lrx="91" lry="769" ulx="0" uly="726">Man</line>
        <line lrx="91" lry="831" ulx="0" uly="801">nann</line>
        <line lrx="90" lry="896" ulx="0" uly="852">Sau⸗</line>
        <line lrx="91" lry="969" ulx="0" uly="929">ogen</line>
      </zone>
      <zone lrx="88" lry="1903" type="textblock" ulx="0" uly="1088">
        <line lrx="88" lry="1130" ulx="32" uly="1088">die</line>
        <line lrx="86" lry="1201" ulx="0" uly="1153">erth</line>
        <line lrx="83" lry="1258" ulx="15" uly="1227">von</line>
        <line lrx="84" lry="1332" ulx="0" uly="1279">ſalz,</line>
        <line lrx="82" lry="1397" ulx="0" uly="1353">nmt,</line>
        <line lrx="78" lry="1451" ulx="0" uly="1416">n es</line>
        <line lrx="79" lry="1516" ulx="0" uly="1475">dern</line>
        <line lrx="78" lry="1587" ulx="3" uly="1540">igen</line>
        <line lrx="75" lry="1652" ulx="0" uly="1605">rige</line>
        <line lrx="74" lry="1708" ulx="0" uly="1667">lus⸗</line>
        <line lrx="74" lry="1780" ulx="0" uly="1730">haf⸗</line>
        <line lrx="72" lry="1845" ulx="0" uly="1796">aher</line>
        <line lrx="72" lry="1903" ulx="18" uly="1861">die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1140" lry="255" type="textblock" ulx="589" uly="182">
        <line lrx="1140" lry="255" ulx="589" uly="182">SREN 59</line>
      </zone>
      <zone lrx="1151" lry="1451" type="textblock" ulx="202" uly="285">
        <line lrx="1140" lry="341" ulx="202" uly="285">die Potaſcheſieder nicht genug aufmuntern, ſoviel</line>
        <line lrx="1141" lry="405" ulx="203" uly="347">Waſcherlauge als moͤglich zu ſammeln, indem</line>
        <line lrx="1141" lry="470" ulx="203" uly="411">ſie zu ihren Arbeiten wuͤrklich nuzbar iſt. Gegen</line>
        <line lrx="1141" lry="535" ulx="203" uly="476">ein geringes Entgelt koͤnnte man es dahin brin⸗</line>
        <line lrx="1143" lry="600" ulx="203" uly="540">gen, daß die Privatperſonen ſie in jedem Hauſe</line>
        <line lrx="1142" lry="665" ulx="204" uly="601">ſtatt auszuſchuͤtten, ſammeln lieſſen. Wir koͤn⸗</line>
        <line lrx="1142" lry="726" ulx="206" uly="667">nen es nicht genug wiederholen, daß zu was dieſe</line>
        <line lrx="1145" lry="792" ulx="204" uly="732">Waſſer auch gebraucht worden ſind, man doch</line>
        <line lrx="1000" lry="857" ulx="206" uly="791">allezeit noch Potaſche daraus ziehen koͤnne.</line>
        <line lrx="1145" lry="940" ulx="308" uly="868">Hieraus erhellt, daß in Frankreich taͤglich</line>
        <line lrx="1150" lry="999" ulx="205" uly="941">eine ungeheure Menge Laugenſalz durch Waſchen</line>
        <line lrx="1149" lry="1062" ulx="206" uly="1007">verloren geht. Da es indeſſen unverbrennlich iſt,</line>
        <line lrx="1149" lry="1131" ulx="205" uly="1072">und ſich jedesmal, nachdem es zu Reinigung der</line>
        <line lrx="1147" lry="1192" ulx="207" uly="1104">Leinwand gebratcht worden, in ſeiner erſten Ge⸗</line>
        <line lrx="1149" lry="1261" ulx="206" uly="1197">ſtalt wieder herſtellen laͤßt, ſo wuͤrde es fuͤr die</line>
        <line lrx="1151" lry="1326" ulx="207" uly="1264">Privatperſonen eine groſſe Erſparniß ſeyn, wann</line>
        <line lrx="1149" lry="1390" ulx="205" uly="1327">ſie ſich mit dieſem Geſchaͤft abgeben und bey Zu⸗</line>
        <line lrx="1100" lry="1451" ulx="207" uly="1389">bereitung ihrer Laugen ſorgfaͤltiger ſeyn wollten.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1199" lry="1918" type="textblock" ulx="207" uly="1479">
        <line lrx="1154" lry="1536" ulx="313" uly="1479">Wir behaupteten, daß die Aſche nichts als</line>
        <line lrx="1151" lry="1602" ulx="207" uly="1545">ein Gemiſch von Erde und Laugenſalz ſey, daß</line>
        <line lrx="1151" lry="1669" ulx="210" uly="1611">ſich ferner das Laugenſalz mit den fetten Mate⸗</line>
        <line lrx="1153" lry="1734" ulx="211" uly="1675">rien zu einer Seife verbinde; durch dieſe Ver⸗</line>
        <line lrx="1154" lry="1799" ulx="211" uly="1739">bindung wird der Leinwand das ſchmierige ent⸗</line>
        <line lrx="1199" lry="1861" ulx="211" uly="1801">zogen, die Erde würkt hiebey nichts, ſonderrn</line>
        <line lrx="1155" lry="1918" ulx="1077" uly="1868">bloß</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="66" type="page" xml:id="s_El249_066">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_066.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="823" lry="230" type="textblock" ulx="268" uly="173">
        <line lrx="823" lry="230" ulx="268" uly="173">60ℳ RE</line>
      </zone>
      <zone lrx="1203" lry="326" type="textblock" ulx="235" uly="273">
        <line lrx="1203" lry="326" ulx="235" uly="273">bloß das Laugenſalz. Gebraucht man ſchlechte</line>
      </zone>
      <zone lrx="1235" lry="391" type="textblock" ulx="266" uly="338">
        <line lrx="1235" lry="391" ulx="266" uly="338">Aſche, ſo iſt auch die Lauge weniger gut, und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1202" lry="583" type="textblock" ulx="255" uly="400">
        <line lrx="1200" lry="452" ulx="266" uly="400">die Leinwand wird nicht rein, ſoviel man auch</line>
        <line lrx="1202" lry="517" ulx="266" uly="465">immer Seife dazu nimmt, weil dieſe in einer ſol⸗</line>
        <line lrx="1201" lry="583" ulx="255" uly="530">chen Verbindung iſt, die ihr nicht geſtattet,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1200" lry="649" type="textblock" ulx="266" uly="594">
        <line lrx="1200" lry="649" ulx="266" uly="594">ſich eben ſo leicht wie das Laugenſalz, mit den</line>
      </zone>
      <zone lrx="790" lry="712" type="textblock" ulx="266" uly="658">
        <line lrx="790" lry="712" ulx="266" uly="658">fetten Theilen zu verbinden.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1202" lry="987" type="textblock" ulx="233" uly="741">
        <line lrx="1201" lry="796" ulx="322" uly="741">Man wuͤrde alſo weit mehr verſichert ſeyn,</line>
        <line lrx="1202" lry="861" ulx="264" uly="809">eine gute Waſchlauge zu bekommen, wann man</line>
        <line lrx="1202" lry="931" ulx="233" uly="869">ſtatt der Aſche, deren Guͤte man nicht kennt,</line>
        <line lrx="1201" lry="987" ulx="262" uly="933">und die uͤberdiß beſonders, wann ſie aus Kuͤchen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1233" lry="1054" type="textblock" ulx="263" uly="996">
        <line lrx="1233" lry="1054" ulx="263" uly="996">kommt, ſchon viele Fettigkeiten enthaͤlt und kaum</line>
      </zone>
      <zone lrx="1201" lry="1582" type="textblock" ulx="260" uly="1060">
        <line lrx="1201" lry="1117" ulx="263" uly="1060">die Haͤlfte des zur Reinigung erfoderlichen Lau⸗</line>
        <line lrx="1201" lry="1185" ulx="263" uly="1129">genſalzes giebt, eine bekannte Menge Laugenſalz</line>
        <line lrx="1200" lry="1245" ulx="262" uly="1188">in einer zum Befeuchten des Leinwands hinlaͤng⸗</line>
        <line lrx="955" lry="1311" ulx="260" uly="1255">lichen Menge Waſſers aufloͤßte. (1)</line>
        <line lrx="1198" lry="1396" ulx="365" uly="1343">Es wuͤrde wenig Aufwand erfodern zwey</line>
        <line lrx="1199" lry="1465" ulx="260" uly="1409">eiſerne Keſſel in einen Ofen von Erde oder Bak⸗</line>
        <line lrx="1201" lry="1531" ulx="260" uly="1469">ſteinen zu ſetzen, ſo, daß wenn die Waͤrme auf</line>
        <line lrx="1201" lry="1582" ulx="435" uly="1543">. den</line>
      </zone>
      <zone lrx="1201" lry="1900" type="textblock" ulx="292" uly="1676">
        <line lrx="1198" lry="1716" ulx="292" uly="1676">(?*) In Paris ſetzen die Bleicher eine Aufloͤſung der Sode zu</line>
        <line lrx="1199" lry="1761" ulx="363" uly="1724">ihrer Lauge. Die Sode iſt ein mineraliſches Laugen⸗</line>
        <line lrx="1199" lry="1809" ulx="365" uly="1765">ſalz, das ſich mit den Fettigkeiten vereinigt. Dieſer</line>
        <line lrx="1198" lry="1858" ulx="362" uly="1817">Gebrauch iſt noch in vielen Theilen des Koͤnigreichs un⸗</line>
        <line lrx="1201" lry="1900" ulx="359" uly="1870">bekannt. . .</line>
      </zone>
      <zone lrx="307" lry="1778" type="textblock" ulx="294" uly="1769">
        <line lrx="307" lry="1778" ulx="294" uly="1769">—</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="364" type="textblock" ulx="1276" uly="221">
        <line lrx="1397" lry="241" ulx="1276" uly="221">—</line>
        <line lrx="1397" lry="306" ulx="1278" uly="261">den ert</line>
        <line lrx="1397" lry="364" ulx="1280" uly="317">ten uüb</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="946" type="textblock" ulx="1278" uly="388">
        <line lrx="1397" lry="434" ulx="1281" uly="388">laugenr</line>
        <line lrx="1397" lry="501" ulx="1282" uly="450">dieſem</line>
        <line lrx="1397" lry="564" ulx="1285" uly="517">gebliel</line>
        <line lrx="1397" lry="630" ulx="1286" uly="580">ſche zu</line>
        <line lrx="1397" lry="693" ulx="1289" uly="645">erſpar</line>
        <line lrx="1397" lry="749" ulx="1291" uly="710">als in</line>
        <line lrx="1397" lry="819" ulx="1292" uly="774">ohne</line>
        <line lrx="1397" lry="897" ulx="1278" uly="837">hergel</line>
        <line lrx="1393" lry="946" ulx="1295" uly="902">Man</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="1169" type="textblock" ulx="1299" uly="1056">
        <line lrx="1397" lry="1099" ulx="1299" uly="1056">der 2</line>
        <line lrx="1397" lry="1169" ulx="1301" uly="1120">ſieder</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="1266" type="textblock" ulx="1303" uly="1257">
        <line lrx="1397" lry="1266" ulx="1303" uly="1257">—</line>
      </zone>
      <zone lrx="1381" lry="1318" type="textblock" ulx="1308" uly="1285">
        <line lrx="1381" lry="1318" ulx="1308" uly="1285">000</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="67" type="page" xml:id="s_El249_067">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_067.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="114" lry="271" type="textblock" ulx="0" uly="261">
        <line lrx="114" lry="271" ulx="0" uly="261">—</line>
      </zone>
      <zone lrx="110" lry="336" type="textblock" ulx="0" uly="290">
        <line lrx="110" lry="336" ulx="0" uly="290">hlechte</line>
      </zone>
      <zone lrx="142" lry="392" type="textblock" ulx="41" uly="352">
        <line lrx="142" lry="392" ulx="41" uly="352">und</line>
      </zone>
      <zone lrx="106" lry="647" type="textblock" ulx="0" uly="416">
        <line lrx="106" lry="463" ulx="24" uly="416">auch</line>
        <line lrx="106" lry="526" ulx="0" uly="478">er ſol⸗</line>
        <line lrx="105" lry="592" ulx="0" uly="549">attet,</line>
        <line lrx="103" lry="647" ulx="0" uly="607">t den</line>
      </zone>
      <zone lrx="101" lry="997" type="textblock" ulx="0" uly="756">
        <line lrx="101" lry="808" ulx="10" uly="756">ſeyn,</line>
        <line lrx="101" lry="862" ulx="17" uly="832">man</line>
        <line lrx="100" lry="935" ulx="0" uly="887">ennt,</line>
        <line lrx="98" lry="997" ulx="0" uly="944">uͤchen</line>
      </zone>
      <zone lrx="129" lry="1067" type="textblock" ulx="0" uly="1015">
        <line lrx="129" lry="1067" ulx="0" uly="1015">kaum</line>
      </zone>
      <zone lrx="96" lry="1257" type="textblock" ulx="0" uly="1076">
        <line lrx="96" lry="1118" ulx="8" uly="1076">Lau⸗</line>
        <line lrx="95" lry="1191" ulx="0" uly="1141">enſalz</line>
        <line lrx="93" lry="1257" ulx="0" uly="1200">lͤng⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="90" lry="1862" type="textblock" ulx="0" uly="1367">
        <line lrx="89" lry="1406" ulx="0" uly="1367">zwey</line>
        <line lrx="89" lry="1466" ulx="0" uly="1422">Bak⸗</line>
        <line lrx="90" lry="1536" ulx="0" uly="1488">auf</line>
        <line lrx="88" lry="1594" ulx="27" uly="1555">den</line>
        <line lrx="84" lry="1723" ulx="0" uly="1689">de zu</line>
        <line lrx="84" lry="1770" ulx="0" uly="1743">tugen⸗</line>
        <line lrx="83" lry="1819" ulx="0" uly="1782">Dieſer</line>
        <line lrx="82" lry="1862" ulx="0" uly="1833">s un⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1172" lry="838" type="textblock" ulx="186" uly="263">
        <line lrx="1172" lry="322" ulx="186" uly="263">den erſten gewuͤrkt hat, nunmehr unter den zwey⸗</line>
        <line lrx="1123" lry="387" ulx="187" uly="331">ten uͤbergienge. In jenem wuͤrde das zum Aus⸗</line>
        <line lrx="1136" lry="451" ulx="187" uly="364">laugen erforderliche Waſſer erhitzt (2) und in</line>
        <line lrx="1127" lry="515" ulx="188" uly="459">dieſem die von einer vorhergehenden Waſch uͤbrig</line>
        <line lrx="1126" lry="580" ulx="189" uly="528">gebliebenen Lauge abgedunſtet, um ſie in Pota⸗</line>
        <line lrx="1130" lry="644" ulx="189" uly="591">ſche zu verwandeln. Hierdurch wuͤrde viel Holz</line>
        <line lrx="1139" lry="709" ulx="191" uly="657">erſpart werden, da man in einem Ofen weniger</line>
        <line lrx="1128" lry="774" ulx="192" uly="717">als in freyer Luft verbraucht; man wuͤrde auch</line>
        <line lrx="1130" lry="838" ulx="192" uly="788">ohne alle Unkoſten, die in der Lauge einer vor⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1140" lry="930" type="textblock" ulx="177" uly="840">
        <line lrx="1140" lry="930" ulx="177" uly="840">hergehenden Waſch ſteckende Potaſche e erhalten.</line>
      </zone>
      <zone lrx="685" lry="970" type="textblock" ulx="194" uly="916">
        <line lrx="685" lry="970" ulx="194" uly="916">Man ſehe die IIIte Tafel.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1141" lry="1245" type="textblock" ulx="195" uly="996">
        <line lrx="1134" lry="1056" ulx="297" uly="996">Es giebt eine ſehr leichte Probe, die Guͤte</line>
        <line lrx="1141" lry="1139" ulx="195" uly="1061">der Aſche zu beſtimmen, deren ſich die Potaſche⸗</line>
        <line lrx="720" lry="1184" ulx="196" uly="1131">ſieder leicht bedienen koͤnnen.</line>
        <line lrx="1135" lry="1245" ulx="1036" uly="1201">Man</line>
      </zone>
      <zone lrx="1145" lry="1903" type="textblock" ulx="228" uly="1269">
        <line lrx="1137" lry="1365" ulx="228" uly="1269">9 Wann man ſich, eine Waſchlauge zu machen, einer Aufloͤ⸗</line>
        <line lrx="1137" lry="1382" ulx="301" uly="1341">ſung von roher oder calcinirter Potaſche bedient, ſo iſt es</line>
        <line lrx="1139" lry="1429" ulx="304" uly="1388">unnoͤthig die Lauge beſtaͤndig aus dem Zuber flieſſen zu</line>
        <line lrx="1138" lry="1476" ulx="305" uly="1439">laſſen. Man darf nur die Menge Waſſers, welche man</line>
        <line lrx="1138" lry="1525" ulx="307" uly="1485">darinn haben will, abmeſſen, die aufgeloͤßte Potaſche dar⸗</line>
        <line lrx="1141" lry="1570" ulx="308" uly="1532">ein bringen, und es nach und nach in den Keſſel ſchuͤtten,</line>
        <line lrx="1139" lry="1619" ulx="308" uly="1573">damit es zuvor, ehe man es in den Zuber bringt, um</line>
        <line lrx="1142" lry="1667" ulx="309" uly="1628">einige Zeit in Digeſtion zu bleiben, erhitzt werde; wann</line>
        <line lrx="1144" lry="1713" ulx="310" uly="1672">es alsdann anfangt zu erkaͤlten, kommt es wieder in den</line>
        <line lrx="1144" lry="1761" ulx="308" uly="1720">Keſſel, und von da noch einmal in den Zuber, welchen</line>
        <line lrx="1143" lry="1806" ulx="308" uly="1767">man bedekt halten muß, weil die Verbindung des Lau⸗</line>
        <line lrx="1145" lry="1855" ulx="310" uly="1813">genſalzes, mit der Fettigkeit beſſer in der Waͤrme ge⸗</line>
        <line lrx="656" lry="1903" ulx="313" uly="1867">ſchieht als in der Kaͤlte,</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="68" type="page" xml:id="s_El249_068">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_068.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="820" lry="215" type="textblock" ulx="262" uly="158">
        <line lrx="820" lry="215" ulx="262" uly="158">62 62</line>
      </zone>
      <zone lrx="1206" lry="702" type="textblock" ulx="256" uly="258">
        <line lrx="1206" lry="312" ulx="365" uly="258">Man hat ein Areometer oder Salzwaage,</line>
        <line lrx="1204" lry="383" ulx="260" uly="324">welches die in einer ſalpetrigen Lauge enthaltene</line>
        <line lrx="1206" lry="442" ulx="260" uly="388">Menge Salpeters beſtimmt. Eben dieſes Werk⸗</line>
        <line lrx="1204" lry="508" ulx="257" uly="449">zeug, deſſen Verhaͤltniß gegen eine laugenſalzig⸗</line>
        <line lrx="1203" lry="574" ulx="258" uly="517">te Fluͤſſigkeit man oben geſehen hat, beſtimmt</line>
        <line lrx="1200" lry="637" ulx="257" uly="578">auf gleiche Art, nach Verhaͤltniß des in der Aſche</line>
        <line lrx="1018" lry="702" ulx="256" uly="648">enthaltenen Laugenſalzes, deren Werth.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1203" lry="1739" type="textblock" ulx="210" uly="778">
        <line lrx="1203" lry="831" ulx="361" uly="778">Man wiegt ein halb Pfund oder 8 Unzen</line>
        <line lrx="1200" lry="898" ulx="257" uly="841">Aſche ab, und gießt daruͤber eine Pinte oder zwey</line>
        <line lrx="1201" lry="963" ulx="254" uly="907">Pfund ſiedend Waſſer, deſſen Grad man zuvor</line>
        <line lrx="1200" lry="1032" ulx="254" uly="973">ſchon durch das Areometer beſtimmt hat. Die</line>
        <line lrx="1200" lry="1097" ulx="210" uly="1033">Aufloͤſung des Laugenſalzes zu erleichtern, ruͤhrt</line>
        <line lrx="1200" lry="1154" ulx="254" uly="1098">man die Aſche und das Waſſer mit einer hoͤlzer⸗</line>
        <line lrx="1200" lry="1219" ulx="253" uly="1167">nen oder eiſernen Spatel um. Hierauf wird ei⸗</line>
        <line lrx="1198" lry="1285" ulx="252" uly="1231">ne hinlaͤngliche Menge der Lauge durch grau Pa⸗</line>
        <line lrx="1198" lry="1357" ulx="251" uly="1296">pier filtrirt, um das Areometer darein zu tauchen.</line>
        <line lrx="1196" lry="1419" ulx="252" uly="1357">Zeigt es 5 Grade, welches der Stand fuͤr</line>
        <line lrx="1194" lry="1480" ulx="253" uly="1421">Buͤchenaſche iſt, ſo kann der Potaſchenſieder 2</line>
        <line lrx="1198" lry="1541" ulx="249" uly="1488">Livres 10 Sous fuͤr den Centner geben, weil</line>
        <line lrx="1197" lry="1611" ulx="251" uly="1547">daraus 12 Pfund rohe Potaſche gezogen werden</line>
        <line lrx="1195" lry="1677" ulx="252" uly="1619">koͤnnten, die wohl abgetroknet 14 Grad auf dem</line>
        <line lrx="1195" lry="1739" ulx="252" uly="1683">Areometer bezeichnen wuͤrde, wann man 2 Un⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1196" lry="1855" type="textblock" ulx="1128" uly="1824">
        <line lrx="1196" lry="1855" ulx="1128" uly="1824">von</line>
      </zone>
      <zone lrx="1217" lry="1808" type="textblock" ulx="252" uly="1740">
        <line lrx="1217" lry="1808" ulx="252" uly="1740">zen davon in 1 Pfund Waſſer aufloͤßte und da⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="303" type="textblock" ulx="1303" uly="264">
        <line lrx="1397" lry="303" ulx="1303" uly="264">von</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="478" type="textblock" ulx="1302" uly="319">
        <line lrx="1397" lry="378" ulx="1302" uly="319">Pfur</line>
        <line lrx="1392" lry="478" ulx="1305" uly="428">Bey</line>
      </zone>
      <zone lrx="1376" lry="788" type="textblock" ulx="1343" uly="511">
        <line lrx="1376" lry="788" ulx="1343" uly="511">A N N NXN N</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="1417" type="textblock" ulx="1311" uly="920">
        <line lrx="1396" lry="963" ulx="1311" uly="920">Ver</line>
        <line lrx="1393" lry="1034" ulx="1312" uly="985">nach</line>
        <line lrx="1397" lry="1098" ulx="1314" uly="1049">auf</line>
        <line lrx="1389" lry="1164" ulx="1314" uly="1116">hat.</line>
        <line lrx="1397" lry="1221" ulx="1314" uly="1180">decke</line>
        <line lrx="1397" lry="1286" ulx="1314" uly="1247">um</line>
        <line lrx="1397" lry="1351" ulx="1316" uly="1313">mit</line>
        <line lrx="1397" lry="1417" ulx="1317" uly="1381">ter 1</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="1658" type="textblock" ulx="1319" uly="1542">
        <line lrx="1397" lry="1585" ulx="1319" uly="1542">Bu⸗</line>
        <line lrx="1394" lry="1658" ulx="1320" uly="1618">gem</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="1719" type="textblock" ulx="1320" uly="1672">
        <line lrx="1397" lry="1719" ulx="1320" uly="1672">Gre—</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="69" type="page" xml:id="s_El249_069">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_069.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="33" lry="250" type="textblock" ulx="0" uly="243">
        <line lrx="33" lry="250" ulx="0" uly="243">—</line>
      </zone>
      <zone lrx="1167" lry="222" type="textblock" ulx="1072" uly="163">
        <line lrx="1167" lry="222" ulx="1072" uly="163">63</line>
      </zone>
      <zone lrx="93" lry="570" type="textblock" ulx="0" uly="281">
        <line lrx="93" lry="321" ulx="0" uly="281">age,</line>
        <line lrx="91" lry="377" ulx="0" uly="338">lltene</line>
        <line lrx="93" lry="444" ulx="0" uly="400">Verk⸗</line>
        <line lrx="91" lry="513" ulx="0" uly="466">llzig⸗</line>
        <line lrx="90" lry="570" ulx="0" uly="536">mmt</line>
      </zone>
      <zone lrx="87" lry="642" type="textblock" ulx="0" uly="593">
        <line lrx="87" lry="642" ulx="0" uly="593">Aſche</line>
      </zone>
      <zone lrx="90" lry="1737" type="textblock" ulx="0" uly="787">
        <line lrx="90" lry="836" ulx="0" uly="787">inzen</line>
        <line lrx="86" lry="902" ulx="0" uly="863">zwey</line>
        <line lrx="88" lry="960" ulx="0" uly="928">uvor</line>
        <line lrx="87" lry="1025" ulx="4" uly="982">Die</line>
        <line lrx="87" lry="1095" ulx="0" uly="1042">uͤhrt</line>
        <line lrx="87" lry="1160" ulx="0" uly="1108">lzer⸗</line>
        <line lrx="87" lry="1218" ulx="0" uly="1178">d ei⸗</line>
        <line lrx="85" lry="1292" ulx="4" uly="1241">Pa⸗</line>
        <line lrx="85" lry="1353" ulx="0" uly="1306">ihen.</line>
        <line lrx="83" lry="1419" ulx="26" uly="1366">fuͤr</line>
        <line lrx="81" lry="1476" ulx="2" uly="1445">er 2</line>
        <line lrx="85" lry="1541" ulx="5" uly="1501">weil</line>
        <line lrx="84" lry="1605" ulx="3" uly="1566">rden</line>
        <line lrx="82" lry="1670" ulx="6" uly="1631">dem</line>
        <line lrx="82" lry="1737" ulx="7" uly="1692">Un⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="104" lry="1817" type="textblock" ulx="21" uly="1750">
        <line lrx="104" lry="1817" ulx="21" uly="1750">da⸗ L</line>
      </zone>
      <zone lrx="83" lry="1865" type="textblock" ulx="15" uly="1833">
        <line lrx="83" lry="1865" ulx="15" uly="1833">von</line>
      </zone>
      <zone lrx="1133" lry="323" type="textblock" ulx="186" uly="253">
        <line lrx="1133" lry="323" ulx="186" uly="253">von das Pfund 5 Sous 10 Deniers, alſo die 12</line>
      </zone>
      <zone lrx="955" lry="387" type="textblock" ulx="189" uly="327">
        <line lrx="955" lry="387" ulx="189" uly="327">Pfund 3 Livres 10 Sous werth waͤren.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1134" lry="491" type="textblock" ulx="192" uly="437">
        <line lrx="1134" lry="491" ulx="192" uly="437">Bey 4 ¼ Grad koſtet der Centner 2 Livres 5 Sous.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1087" lry="801" type="textblock" ulx="240" uly="517">
        <line lrx="1083" lry="554" ulx="240" uly="517">72 4 ⸗ 2 7„ ⸗ 2</line>
        <line lrx="1086" lry="616" ulx="243" uly="569">„ 3 ½ ⸗ 1115 2</line>
        <line lrx="1085" lry="680" ulx="245" uly="644">„ 3 2 15 10 2</line>
        <line lrx="1086" lry="746" ulx="246" uly="696">„ 2 ¾½ ⸗ 1 2 „ æ⸗</line>
        <line lrx="1087" lry="801" ulx="245" uly="758">„ 2 ⸗ 1 2</line>
      </zone>
      <zone lrx="1149" lry="1433" type="textblock" ulx="198" uly="854">
        <line lrx="1142" lry="915" ulx="302" uly="854">Durch dieſe Probe, die fuͤr den Kaͤufer und</line>
        <line lrx="1142" lry="979" ulx="198" uly="923">Verkaͤufer gleich vortheilhaft iſt, wird die Aſche</line>
        <line lrx="1141" lry="1045" ulx="199" uly="991">nach ihrem wahren Werth bezahlt, in Abſicht</line>
        <line lrx="1141" lry="1109" ulx="200" uly="1057">auf den, welchen das Laugenſalz in Frankreich</line>
        <line lrx="1149" lry="1173" ulx="201" uly="1118">hat. Sie dient auch, die Betruͤgereyen zu ent⸗</line>
        <line lrx="1144" lry="1238" ulx="201" uly="1181">decken, welche die Verkaͤufer begehen koͤnnten,</line>
        <line lrx="1145" lry="1303" ulx="201" uly="1250">um das Gewicht ihrer Aſche durch Vermiſchung</line>
        <line lrx="1145" lry="1366" ulx="203" uly="1314">mit Erde, Sand oder auch mit ſchon ausgelaug⸗</line>
        <line lrx="961" lry="1433" ulx="204" uly="1381">ter und abgeſottener Aſche zu vermehren.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1182" lry="1740" type="textblock" ulx="206" uly="1485">
        <line lrx="1148" lry="1537" ulx="309" uly="1485">Wird die Aſche von Hagenbuchen, Eichen,</line>
        <line lrx="1182" lry="1603" ulx="206" uly="1549">Buchen, Ulmen und Aſpen zu gleichen Theilen</line>
        <line lrx="1155" lry="1669" ulx="207" uly="1614">gemiſcht, ſo zeigt das Areometer ohngefehr 3 ¾</line>
        <line lrx="462" lry="1740" ulx="207" uly="1675">Grad.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1150" lry="1888" type="textblock" ulx="991" uly="1839">
        <line lrx="1150" lry="1888" ulx="991" uly="1839">VI. Ca⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="70" type="page" xml:id="s_El249_070">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_070.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1189" lry="797" type="textblock" ulx="252" uly="164">
        <line lrx="1119" lry="247" ulx="252" uly="164">64 n L</line>
        <line lrx="878" lry="331" ulx="527" uly="263">VI. Capitel.</line>
        <line lrx="1189" lry="402" ulx="253" uly="334">Von der beſten Art, die Werkſtatt eines</line>
        <line lrx="1110" lry="476" ulx="332" uly="408">Potaſcheſieders einzurichten und zu</line>
        <line lrx="816" lry="538" ulx="623" uly="481">regieren.</line>
        <line lrx="989" lry="612" ulx="922" uly="584">0</line>
        <line lrx="919" lry="722" ulx="521" uly="666">Erſter Abſchnitt.</line>
        <line lrx="1156" lry="797" ulx="283" uly="742">Von Gebaͤuden und der noͤthigen Geraͤthſchaft.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1191" lry="1413" type="textblock" ulx="250" uly="866">
        <line lrx="1189" lry="965" ulx="250" uly="866">Enn Magazin zur Niederlage der herbeyge⸗</line>
        <line lrx="1190" lry="1031" ulx="252" uly="962">brachten Aſche, ein Gebaͤude zum Auslaugen</line>
        <line lrx="1190" lry="1089" ulx="252" uly="1024">und Aodunſten, eine kleine Cammer in eben dieſem</line>
        <line lrx="1191" lry="1152" ulx="253" uly="1090">Gebaͤude, die rohe Potaſche, ſo wie ſie aus den</line>
        <line lrx="1191" lry="1221" ulx="253" uly="1155">Keſſeln kommt, daſelbſt nieder zu legen, ſind die</line>
        <line lrx="1190" lry="1286" ulx="252" uly="1214">zur Werkſtatt eines Potaſcheſieders hinreichende</line>
        <line lrx="1191" lry="1344" ulx="253" uly="1283">Gebaͤude. Ihr Bau muß ſo bequem und wohl⸗</line>
        <line lrx="639" lry="1413" ulx="254" uly="1355">feil als moͤglich ſeyn.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1195" lry="1874" type="textblock" ulx="254" uly="1453">
        <line lrx="1191" lry="1513" ulx="358" uly="1453">Einfache Mauren von Erde oder Leimen</line>
        <line lrx="1190" lry="1576" ulx="255" uly="1515">mit leichtem Holzwerk zu einem Strohdach ſind</line>
        <line lrx="1193" lry="1647" ulx="254" uly="1581">fuͤr das Aſchenmagazin hinreichend, wohin die</line>
        <line lrx="1193" lry="1711" ulx="257" uly="1642">Aſche erſt lange Zeit, nachdem ſie aus dem Ofen</line>
        <line lrx="1195" lry="1776" ulx="257" uly="1703">gekommen, gebracht wirt. Die einzige noͤthige</line>
        <line lrx="1195" lry="1837" ulx="258" uly="1769">Werkzeuge in dieſem Magazin ſind ein Tiſch,</line>
        <line lrx="1194" lry="1874" ulx="1125" uly="1843">eine</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="562" type="textblock" ulx="1314" uly="266">
        <line lrx="1390" lry="304" ulx="1320" uly="266">eine</line>
        <line lrx="1397" lry="368" ulx="1320" uly="318">bran</line>
        <line lrx="1397" lry="432" ulx="1318" uly="386">Gla</line>
        <line lrx="1397" lry="501" ulx="1317" uly="456">prob</line>
        <line lrx="1397" lry="562" ulx="1314" uly="521">ein .</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="903" type="textblock" ulx="1312" uly="664">
        <line lrx="1397" lry="703" ulx="1315" uly="664">dient</line>
        <line lrx="1397" lry="774" ulx="1315" uly="725">Feus</line>
        <line lrx="1376" lry="837" ulx="1313" uly="787">fer.</line>
        <line lrx="1397" lry="903" ulx="1312" uly="857">zin e</line>
      </zone>
      <zone lrx="1378" lry="976" type="textblock" ulx="1285" uly="921">
        <line lrx="1378" lry="976" ulx="1285" uly="921">das</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="1365" type="textblock" ulx="1308" uly="1066">
        <line lrx="1397" lry="1111" ulx="1311" uly="1066">(mal</line>
        <line lrx="1397" lry="1170" ulx="1311" uly="1131">merk</line>
        <line lrx="1397" lry="1242" ulx="1308" uly="1191">ſchla⸗</line>
        <line lrx="1360" lry="1298" ulx="1309" uly="1258">die</line>
        <line lrx="1397" lry="1365" ulx="1308" uly="1319">Bru</line>
      </zone>
      <zone lrx="1394" lry="1545" type="textblock" ulx="1306" uly="1502">
        <line lrx="1394" lry="1545" ulx="1306" uly="1502">Eine</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="71" type="page" xml:id="s_El249_071">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_071.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="74" lry="406" type="textblock" ulx="1" uly="362">
        <line lrx="74" lry="406" ulx="1" uly="362">nes</line>
      </zone>
      <zone lrx="90" lry="1354" type="textblock" ulx="0" uly="929">
        <line lrx="82" lry="969" ulx="0" uly="929">yge⸗</line>
        <line lrx="84" lry="1033" ulx="0" uly="994">ugen</line>
        <line lrx="85" lry="1099" ulx="0" uly="1049">eſem</line>
        <line lrx="86" lry="1154" ulx="0" uly="1114">den</line>
        <line lrx="88" lry="1218" ulx="1" uly="1179">d die</line>
        <line lrx="88" lry="1285" ulx="0" uly="1243">ende</line>
        <line lrx="90" lry="1354" ulx="0" uly="1306">vohl⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="100" lry="1898" type="textblock" ulx="0" uly="1482">
        <line lrx="93" lry="1516" ulx="0" uly="1482">imen</line>
        <line lrx="92" lry="1589" ulx="24" uly="1540">ſind</line>
        <line lrx="95" lry="1644" ulx="0" uly="1604">a die</line>
        <line lrx="96" lry="1713" ulx="0" uly="1666">Ofen</line>
        <line lrx="100" lry="1779" ulx="0" uly="1728">thige</line>
        <line lrx="100" lry="1898" ulx="31" uly="1860">eine</line>
      </zone>
      <zone lrx="1153" lry="926" type="textblock" ulx="202" uly="173">
        <line lrx="1142" lry="235" ulx="459" uly="173">68222 65</line>
        <line lrx="1153" lry="330" ulx="205" uly="270">eine kleine Waage, einige Schuͤſſeln von ge⸗</line>
        <line lrx="1141" lry="396" ulx="206" uly="342">brannter Erde, 3 oder 4 Trichter von gemeinem</line>
        <line lrx="1141" lry="462" ulx="204" uly="405">Glas, grau Papier, ein Areometer zur Aſchen⸗</line>
        <line lrx="1141" lry="526" ulx="204" uly="468">probe, Schubkarren, hoͤlzerne Schaufeln und</line>
        <line lrx="901" lry="588" ulx="202" uly="529">ein Sieb. Man ſehe die Ite Tafel.</line>
        <line lrx="1145" lry="669" ulx="309" uly="608">Das zur Abduͤnſtung beſtimmte Gebaͤude</line>
        <line lrx="1143" lry="732" ulx="204" uly="669">dient auch zum Auslaugen, und fodert wegen</line>
        <line lrx="1142" lry="797" ulx="205" uly="740">Feuersgefahr ein Dach von Ziegeln oder Schie⸗</line>
        <line lrx="1143" lry="862" ulx="204" uly="805">fer. Es muß 4 biß 5 Toiſen vom Aſchenmaga⸗</line>
        <line lrx="1143" lry="926" ulx="205" uly="868">zin entfernt ſeyn, damit im Fall einer Entzuͤndung</line>
      </zone>
      <zone lrx="946" lry="993" type="textblock" ulx="179" uly="932">
        <line lrx="946" lry="993" ulx="179" uly="932">das Feuer ſich nicht fortpflanzen koͤnne.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1146" lry="1386" type="textblock" ulx="205" uly="990">
        <line lrx="1144" lry="1070" ulx="311" uly="990">Dieſes Gebaͤude hat 20 Fuß im Quadrat .</line>
        <line lrx="1146" lry="1135" ulx="206" uly="1071">(man ſehe die IUIte Tafel) und enthaͤlt wie be⸗</line>
        <line lrx="1145" lry="1200" ulx="207" uly="1143">merkt das Potaſchenmagazin, einen kleinen Ver⸗</line>
        <line lrx="1146" lry="1264" ulx="205" uly="1207">ſchlag fuͤr Holz, einen Ofen mit ſeinen Keſſeln,</line>
        <line lrx="1143" lry="1327" ulx="207" uly="1265">die Auslaugzuͤber, Waſſereymer und einen</line>
        <line lrx="396" lry="1386" ulx="207" uly="1341">Brunnen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1147" lry="1639" type="textblock" ulx="208" uly="1441">
        <line lrx="895" lry="1497" ulx="452" uly="1441">Zweiter Abſchnitt.</line>
        <line lrx="1147" lry="1577" ulx="208" uly="1508">Eine wirthſchaftliche Art die Aſche mit warm</line>
        <line lrx="788" lry="1639" ulx="311" uly="1588">Waſſer auszulaugen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1166" lry="1773" type="textblock" ulx="210" uly="1678">
        <line lrx="1166" lry="1773" ulx="210" uly="1678">Wer glauben die Nothwendigkeit des Auslau⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1149" lry="1868" type="textblock" ulx="201" uly="1781">
        <line lrx="1149" lry="1868" ulx="201" uly="1781">gens wit warmen Waſſer gezeigt zu haben; da</line>
      </zone>
      <zone lrx="1159" lry="1894" type="textblock" ulx="702" uly="1849">
        <line lrx="1159" lry="1894" ulx="702" uly="1849">E Aber.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1138" lry="2026" type="textblock" ulx="1110" uly="1976">
        <line lrx="1123" lry="1989" ulx="1110" uly="1976">7</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="72" type="page" xml:id="s_El249_072">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_072.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="807" lry="207" type="textblock" ulx="243" uly="133">
        <line lrx="807" lry="207" ulx="243" uly="133">66 SRSE</line>
      </zone>
      <zone lrx="1190" lry="570" type="textblock" ulx="245" uly="250">
        <line lrx="1190" lry="307" ulx="246" uly="250">aber dieſe Art eine Ausgabe fodert, welche die</line>
        <line lrx="1189" lry="376" ulx="245" uly="305">Potaſcheſieder abſchrecken koͤnnte, ſo haben wir</line>
        <line lrx="1189" lry="435" ulx="246" uly="380">dagegen ein Mittel geſucht, indem wir die vom</line>
        <line lrx="1189" lry="503" ulx="245" uly="434">Ofen abgehende Waͤrme benuzen, ſo daß alſo</line>
        <line lrx="922" lry="570" ulx="246" uly="508">nur ihre Erbauung Unkoſten macht.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1189" lry="918" type="textblock" ulx="242" uly="604">
        <line lrx="1188" lry="665" ulx="334" uly="604">Hat man nur einen Keſſel, die Lauge abzu⸗</line>
        <line lrx="1188" lry="728" ulx="245" uly="668">dunſten und die Potaſche zu troknen, ſo geht viel</line>
        <line lrx="1186" lry="798" ulx="245" uly="731">Zeit verloren, denn da die Ausduͤnſtung mit Ver⸗</line>
        <line lrx="1189" lry="853" ulx="245" uly="796">dickung der Lauge langſamer vor ſich geht, ſo</line>
        <line lrx="789" lry="918" ulx="242" uly="860">wird das Geſchaͤft verzoͤgert.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1188" lry="1624" type="textblock" ulx="197" uly="957">
        <line lrx="1188" lry="1023" ulx="197" uly="957">Wir rathen daher einen Ofen mit 3 Keſ⸗</line>
        <line lrx="1187" lry="1080" ulx="244" uly="1018">ſeln an; (Man ſehe die I. II. und IIIte Tafel.)</line>
        <line lrx="1188" lry="1139" ulx="243" uly="1085">Der mittlere von Eiſenblech dient zur Abdun⸗</line>
        <line lrx="1186" lry="1210" ulx="241" uly="1152">ſtung des Waſſers; in den beyden andern, die</line>
        <line lrx="1184" lry="1274" ulx="212" uly="1215">gegoſſen ſeyn muͤſſen, endigt man das Abdunſten</line>
        <line lrx="1186" lry="1334" ulx="241" uly="1279">und troknet die rvohe Potaſche. So wie die Lau⸗</line>
        <line lrx="1184" lry="1401" ulx="239" uly="1342">ge in der blechernen Pfanne ſich verdikt, bringt</line>
        <line lrx="1185" lry="1466" ulx="240" uly="1404">man ſie mit einem kupfernen Schoͤpfloͤffel in die</line>
        <line lrx="1185" lry="1529" ulx="240" uly="1472">gegoſſene Keſſel, und auf dieſe Art iſt der Arbei⸗</line>
        <line lrx="1123" lry="1624" ulx="239" uly="1530">ter, der das Feuer regiert, immer beſchaͤftigt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1185" lry="1757" type="textblock" ulx="239" uly="1605">
        <line lrx="1184" lry="1697" ulx="342" uly="1605">Die drey Oefen, deren jeder einen beſon⸗</line>
        <line lrx="1185" lry="1757" ulx="239" uly="1697">dern Heerd mit einer Thuͤr zu Leitung des Feuers</line>
      </zone>
      <zone lrx="1195" lry="1867" type="textblock" ulx="199" uly="1753">
        <line lrx="1195" lry="1867" ulx="199" uly="1753">har, muͤſſen eine betraͤchtliche Waͤrme von ſich</line>
      </zone>
      <zone lrx="1184" lry="1876" type="textblock" ulx="1060" uly="1825">
        <line lrx="1184" lry="1876" ulx="1060" uly="1825">geben;</line>
      </zone>
      <zone lrx="1386" lry="287" type="textblock" ulx="1377" uly="275">
        <line lrx="1386" lry="287" ulx="1377" uly="275">*</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="575" type="textblock" ulx="1332" uly="286">
        <line lrx="1395" lry="324" ulx="1334" uly="286">geb</line>
        <line lrx="1397" lry="378" ulx="1335" uly="339">den</line>
        <line lrx="1398" lry="450" ulx="1333" uly="400">ſche</line>
        <line lrx="1396" lry="508" ulx="1333" uly="469">mit</line>
        <line lrx="1398" lry="575" ulx="1332" uly="535">eine</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="1078" type="textblock" ulx="1329" uly="714">
        <line lrx="1396" lry="753" ulx="1331" uly="714">das</line>
        <line lrx="1398" lry="827" ulx="1330" uly="778">erhi</line>
        <line lrx="1398" lry="883" ulx="1331" uly="842">ben</line>
        <line lrx="1398" lry="957" ulx="1330" uly="907">dieſ</line>
        <line lrx="1398" lry="1012" ulx="1329" uly="973">wel</line>
        <line lrx="1398" lry="1078" ulx="1329" uly="1034">Rin</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="73" type="page" xml:id="s_El249_073">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_073.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="74" lry="416" type="textblock" ulx="0" uly="247">
        <line lrx="74" lry="287" ulx="21" uly="247">die</line>
        <line lrx="73" lry="352" ulx="5" uly="312">wir</line>
        <line lrx="72" lry="416" ulx="0" uly="385">vom</line>
      </zone>
      <zone lrx="73" lry="488" type="textblock" ulx="5" uly="437">
        <line lrx="73" lry="488" ulx="5" uly="437">alſo</line>
      </zone>
      <zone lrx="72" lry="770" type="textblock" ulx="0" uly="600">
        <line lrx="72" lry="648" ulx="0" uly="600">bzu⸗</line>
        <line lrx="72" lry="705" ulx="6" uly="665">viel</line>
        <line lrx="70" lry="770" ulx="0" uly="728">ger⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="72" lry="1507" type="textblock" ulx="0" uly="951">
        <line lrx="72" lry="1002" ulx="0" uly="951">Keſ⸗</line>
        <line lrx="70" lry="1064" ulx="0" uly="1016">el.)</line>
        <line lrx="72" lry="1121" ulx="0" uly="1089">dun⸗</line>
        <line lrx="70" lry="1184" ulx="18" uly="1146">die</line>
        <line lrx="68" lry="1257" ulx="1" uly="1209">ſten</line>
        <line lrx="69" lry="1314" ulx="0" uly="1279">au⸗</line>
        <line lrx="68" lry="1387" ulx="0" uly="1341">ingt</line>
        <line lrx="69" lry="1442" ulx="18" uly="1403">die</line>
        <line lrx="69" lry="1507" ulx="24" uly="1469">ei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="69" lry="1732" type="textblock" ulx="0" uly="1626">
        <line lrx="68" lry="1676" ulx="0" uly="1626">ſon⸗</line>
        <line lrx="69" lry="1732" ulx="0" uly="1697">ters</line>
      </zone>
      <zone lrx="79" lry="1806" type="textblock" ulx="7" uly="1754">
        <line lrx="79" lry="1806" ulx="7" uly="1754">ſich</line>
      </zone>
      <zone lrx="68" lry="1868" type="textblock" ulx="0" uly="1830">
        <line lrx="68" lry="1868" ulx="0" uly="1830">en;</line>
      </zone>
      <zone lrx="1160" lry="239" type="textblock" ulx="597" uly="163">
        <line lrx="1160" lry="239" ulx="597" uly="163">RR 67</line>
      </zone>
      <zone lrx="1159" lry="576" type="textblock" ulx="216" uly="264">
        <line lrx="1159" lry="324" ulx="218" uly="264">geben; Man fuͤhrt daher den vomihnen abgehen⸗</line>
        <line lrx="1157" lry="390" ulx="219" uly="325">den Rauch unter einen kupfernen Keſſel, der zwi⸗</line>
        <line lrx="1157" lry="454" ulx="217" uly="393">ſchen Bakſteine eingemauert iſt und deſſen Heerd</line>
        <line lrx="1156" lry="573" ulx="217" uly="456">mit den Muͤndungen der Aſodunſtunokefl in</line>
        <line lrx="589" lry="576" ulx="216" uly="524">einerley Ebene liegt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1186" lry="1083" type="textblock" ulx="213" uly="640">
        <line lrx="1156" lry="700" ulx="319" uly="640">In einem ſolchen kupfernen Keſſel kann man</line>
        <line lrx="1154" lry="765" ulx="215" uly="706">das zum Laugen noͤthige Waſſer ohne Aufwand</line>
        <line lrx="1186" lry="832" ulx="214" uly="771">erhitzen, weil man nur die Waͤrme der Oefen</line>
        <line lrx="1156" lry="900" ulx="215" uly="835">benuzt, welche ſonſt verloren geweſen waͤre. An</line>
        <line lrx="1153" lry="962" ulx="214" uly="900">dieſem Keſſel wird ein Hahn angebracht, durch</line>
        <line lrx="1155" lry="1026" ulx="213" uly="965">welchen man das Waſſer mittelſt einer hoͤlzernen</line>
        <line lrx="814" lry="1083" ulx="213" uly="1028">Rinne in die Laugenzuͤber leitet.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1154" lry="1914" type="textblock" ulx="206" uly="1135">
        <line lrx="1154" lry="1197" ulx="313" uly="1135">Aus der groſſen Menge Waſſers, die wir</line>
        <line lrx="1154" lry="1261" ulx="210" uly="1198">bey unſern Laugen verbrauchten, ob wir ſchon alle</line>
        <line lrx="1151" lry="1324" ulx="210" uly="1261">Vorſicht angewendet hatten, die Aſche in dem</line>
        <line lrx="1150" lry="1393" ulx="209" uly="1323">Waſſer beſtaͤndig umzuruͤhren erhellet, daß,</line>
        <line lrx="1150" lry="1470" ulx="208" uly="1391">wenn man die wuͤrklich gewoͤhnliche Art der Pot⸗</line>
        <line lrx="1150" lry="1528" ulx="208" uly="1455">aſchenſieder nachahmt und die Aſche in den Zuͤ⸗</line>
        <line lrx="1150" lry="1581" ulx="208" uly="1516">bern haͤufet, wo alſo das Waſſer nicht alle alca⸗</line>
        <line lrx="1151" lry="1656" ulx="207" uly="1581">liſche Theile aufloͤſen kann, die Arbeit ſich entwe⸗</line>
        <line lrx="1149" lry="1713" ulx="206" uly="1649">der ſehr verlaͤngert, oder man nicht die Haͤlfte</line>
        <line lrx="1148" lry="1782" ulx="207" uly="1715">des in der Aſche ſteckenden Laugenſalzes her⸗</line>
        <line lrx="1147" lry="1874" ulx="208" uly="1779">auszieht. Wir rathen dieſe Methode auch nicht</line>
        <line lrx="1146" lry="1914" ulx="652" uly="1848">E 2 an,</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="74" type="page" xml:id="s_El249_074">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_074.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="794" lry="231" type="textblock" ulx="237" uly="156">
        <line lrx="794" lry="231" ulx="237" uly="156">68 ce</line>
      </zone>
      <zone lrx="1183" lry="654" type="textblock" ulx="209" uly="246">
        <line lrx="1182" lry="345" ulx="244" uly="246">an, und hal ten das Filtriren beym Auslaugen</line>
        <line lrx="1181" lry="387" ulx="244" uly="328">der Erde oder der Aſche fuͤr eine gaͤnzlich unnoͤ⸗</line>
        <line lrx="1180" lry="463" ulx="209" uly="398">thige Arbeit; denn da die Erde ſchwerer iſt als</line>
        <line lrx="1181" lry="519" ulx="245" uly="462">das Waſſer, ſo iſt es genug derſelben Zeit zum</line>
        <line lrx="1183" lry="584" ulx="243" uly="520">Niederſetzen zu geben, wenn man gelaͤuterte Lau⸗</line>
        <line lrx="512" lry="654" ulx="243" uly="599">ge haben will.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1189" lry="1215" type="textblock" ulx="196" uly="705">
        <line lrx="1183" lry="768" ulx="353" uly="705">Da aber das Waſſer ohne Filtriren nicht</line>
        <line lrx="1185" lry="837" ulx="196" uly="770">aus dem Zuber flieſſen koͤnnte, indem ſich die Aſche</line>
        <line lrx="1189" lry="890" ulx="213" uly="835">in der am Boden befindlichen Oefnung ſtecken</line>
        <line lrx="1187" lry="960" ulx="247" uly="901">wuͤrde; ſo glauben wir, daß man ſich des von</line>
        <line lrx="1187" lry="1022" ulx="247" uly="965">uns zum Auslaugen der Salpetererden vorge⸗</line>
        <line lrx="1187" lry="1088" ulx="247" uly="1027">ſchlagenen Mittels bedienen koͤne. Es beſteht</line>
        <line lrx="1187" lry="1146" ulx="247" uly="1091">in einer Roͤhre von uͤberzinntem Eiſenblech oder</line>
        <line lrx="1163" lry="1215" ulx="249" uly="1147">von Kupfer, die mit dem Zuber gleiche Hoͤhe un</line>
      </zone>
      <zone lrx="1196" lry="1281" type="textblock" ulx="249" uly="1204">
        <line lrx="1196" lry="1281" ulx="249" uly="1204">einen Zoll im Durchmeſſer hat; ſie endigt ſich bey</line>
      </zone>
      <zone lrx="1188" lry="1347" type="textblock" ulx="248" uly="1284">
        <line lrx="1188" lry="1347" ulx="248" uly="1284">ihrer Grundflaͤche in einen Trichter von 3 Zoll</line>
      </zone>
      <zone lrx="1222" lry="1406" type="textblock" ulx="250" uly="1351">
        <line lrx="1222" lry="1406" ulx="250" uly="1351">im Lichten mit einem ungebogenen 4 Linien brei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1191" lry="1559" type="textblock" ulx="251" uly="1405">
        <line lrx="1191" lry="1471" ulx="251" uly="1405">ten Rand, in we lchem 4 Loͤcher befindlich ſind,</line>
        <line lrx="1190" lry="1559" ulx="252" uly="1475">um ihn mit Naͤgeln an den Boden des Zubers zu</line>
      </zone>
      <zone lrx="441" lry="1641" type="textblock" ulx="253" uly="1538">
        <line lrx="441" lry="1641" ulx="253" uly="1538">befeſtigen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1196" lry="1706" type="textblock" ulx="357" uly="1640">
        <line lrx="1196" lry="1706" ulx="357" uly="1640">Dieſe Roͤhre theilt ſich nach Verhaͤltniß ih⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1193" lry="1891" type="textblock" ulx="254" uly="1711">
        <line lrx="1190" lry="1779" ulx="254" uly="1711">rer Hoͤhe in 4 oder 5 Theile, von welchen immer</line>
        <line lrx="1192" lry="1831" ulx="254" uly="1772">einer in dem andern, wie bey den Fernroͤhren,</line>
        <line lrx="1193" lry="1891" ulx="1083" uly="1839">jedoch</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="371" type="textblock" ulx="1331" uly="239">
        <line lrx="1398" lry="316" ulx="1332" uly="239">jede</line>
        <line lrx="1384" lry="371" ulx="1331" uly="332">die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="793" type="textblock" ulx="1332" uly="492">
        <line lrx="1398" lry="550" ulx="1335" uly="492">Zul</line>
        <line lrx="1397" lry="607" ulx="1333" uly="553">ſche</line>
        <line lrx="1398" lry="663" ulx="1333" uly="631">von</line>
        <line lrx="1398" lry="727" ulx="1333" uly="689">eine</line>
        <line lrx="1395" lry="793" ulx="1332" uly="753">dur</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="857" type="textblock" ulx="1323" uly="810">
        <line lrx="1398" lry="857" ulx="1323" uly="810">ver</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="922" type="textblock" ulx="1334" uly="882">
        <line lrx="1398" lry="922" ulx="1334" uly="882">eine</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="1089" type="textblock" ulx="1332" uly="1049">
        <line lrx="1398" lry="1089" ulx="1332" uly="1049">zwe</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="1339" type="textblock" ulx="1335" uly="1168">
        <line lrx="1398" lry="1211" ulx="1337" uly="1168">cker</line>
        <line lrx="1398" lry="1275" ulx="1335" uly="1235">eine</line>
        <line lrx="1393" lry="1339" ulx="1335" uly="1299">des</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="75" type="page" xml:id="s_El249_075">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_075.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="70" lry="1350" type="textblock" ulx="0" uly="721">
        <line lrx="64" lry="769" ulx="3" uly="721">icht</line>
        <line lrx="66" lry="834" ulx="1" uly="785">ſche</line>
        <line lrx="70" lry="892" ulx="0" uly="850">ken</line>
        <line lrx="67" lry="956" ulx="1" uly="925">von</line>
        <line lrx="68" lry="1027" ulx="0" uly="989">ege⸗</line>
        <line lrx="68" lry="1089" ulx="0" uly="1044">teht</line>
        <line lrx="68" lry="1148" ulx="0" uly="1108">der</line>
        <line lrx="68" lry="1282" ulx="9" uly="1237">bey</line>
        <line lrx="69" lry="1350" ulx="0" uly="1300">Zoll</line>
      </zone>
      <zone lrx="103" lry="1406" type="textblock" ulx="0" uly="1368">
        <line lrx="103" lry="1406" ulx="0" uly="1368">rei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="72" lry="1542" type="textblock" ulx="0" uly="1432">
        <line lrx="72" lry="1478" ulx="0" uly="1432">ind,</line>
        <line lrx="70" lry="1542" ulx="0" uly="1501">65 zu</line>
      </zone>
      <zone lrx="77" lry="1710" type="textblock" ulx="0" uly="1662">
        <line lrx="77" lry="1710" ulx="0" uly="1662">ih⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="73" lry="1904" type="textblock" ulx="0" uly="1737">
        <line lrx="71" lry="1769" ulx="1" uly="1737">mer</line>
        <line lrx="73" lry="1841" ulx="0" uly="1802">ren,</line>
        <line lrx="73" lry="1904" ulx="0" uly="1854">doch</line>
      </zone>
      <zone lrx="1151" lry="408" type="textblock" ulx="212" uly="251">
        <line lrx="1151" lry="335" ulx="213" uly="251">jedoch nicht uͤber einen Zoll tief ſtekt. (Man ſehe</line>
        <line lrx="522" lry="408" ulx="212" uly="344">die Ulte Tafel.)</line>
      </zone>
      <zone lrx="1183" lry="814" type="textblock" ulx="213" uly="425">
        <line lrx="1183" lry="489" ulx="317" uly="425">Dieſe Roͤhre ſezt man auf den Boden des</line>
        <line lrx="1155" lry="559" ulx="216" uly="488">Zubers ſo, daß noch 4 Zoll Zwiſchenraum zwi⸗</line>
        <line lrx="1156" lry="622" ulx="214" uly="561">ſchen ihr und dem Endpunkt des Durchmeſſers</line>
        <line lrx="1159" lry="686" ulx="214" uly="627">von jenem iſt. Der Boden des Zubers iſt mit</line>
        <line lrx="1159" lry="752" ulx="214" uly="688">einem der Oefnung der Roͤhre entſprechenden Loch</line>
        <line lrx="1160" lry="814" ulx="213" uly="753">durchbohrt, welches mit einem hoͤlzernen Zapfen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1156" lry="880" type="textblock" ulx="204" uly="819">
        <line lrx="1156" lry="880" ulx="204" uly="819">verſchloſſen werden kann. Eben ſo ſtekt man auch</line>
      </zone>
      <zone lrx="961" lry="940" type="textblock" ulx="215" uly="884">
        <line lrx="961" lry="940" ulx="215" uly="884">einen in die obere Oefnung der Roͤhre.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1181" lry="1360" type="textblock" ulx="212" uly="979">
        <line lrx="1156" lry="1038" ulx="318" uly="979">Hierauf wird die Aſche in den Zuber biß auf</line>
        <line lrx="1158" lry="1104" ulx="213" uly="1046">zwey Drittheile ſeiner Hoͤhe gebracht, dieſer mit</line>
        <line lrx="1181" lry="1168" ulx="212" uly="1107">Waſſer angefuͤllt und die Aſche mit einem Ste⸗</line>
        <line lrx="1157" lry="1232" ulx="218" uly="1177">cken umgeruͤhrt, damit ſie durch Zertheilung in</line>
        <line lrx="1157" lry="1319" ulx="216" uly="1232">eine Art von Brey verwandelt und die Aufloͤt ſung</line>
        <line lrx="764" lry="1360" ulx="216" uly="1311">des Salzes erleichtert werde.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1162" lry="1524" type="textblock" ulx="217" uly="1402">
        <line lrx="1162" lry="1458" ulx="278" uly="1402">Nun laͤßt man die Aſſche ſich ſetzen und die</line>
        <line lrx="1160" lry="1524" ulx="217" uly="1433">Lauge ſich aufhellen; zieht alsdann den Zapfen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1159" lry="1587" type="textblock" ulx="197" uly="1531">
        <line lrx="1159" lry="1587" ulx="197" uly="1531">unterhalb des Zubers aus, greift mit der linken</line>
      </zone>
      <zone lrx="1205" lry="1907" type="textblock" ulx="215" uly="1593">
        <line lrx="1171" lry="1650" ulx="217" uly="1593">Hand in die Lauge, um den zweyten Abſatz der</line>
        <line lrx="1192" lry="1715" ulx="216" uly="1657">Roͤhre zu halten, waͤhrend daß man den erſten</line>
        <line lrx="1160" lry="1782" ulx="215" uly="1720">mit der rechten Hand in die Hoͤhe hebt. Die</line>
        <line lrx="1205" lry="1847" ulx="216" uly="1785">Lauge fließt hierauf in eine unter dem Zuber an⸗</line>
        <line lrx="1163" lry="1907" ulx="576" uly="1855">l ge⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="76" type="page" xml:id="s_El249_076">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_076.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1167" lry="333" type="textblock" ulx="229" uly="255">
        <line lrx="1167" lry="333" ulx="229" uly="255">gebrachte Rinne. Nach und nach erhebt man</line>
      </zone>
      <zone lrx="1167" lry="593" type="textblock" ulx="209" uly="336">
        <line lrx="1166" lry="394" ulx="232" uly="336">auf eben die Art die uͤbrige Abſaͤtze der Roͤhre,</line>
        <line lrx="1166" lry="459" ulx="230" uly="402">biß man auf der Oberflaͤche der niedergefallenen</line>
        <line lrx="1166" lry="524" ulx="229" uly="471">Aſche ankommt. Wann dieſes geſchehen, wird</line>
        <line lrx="1167" lry="593" ulx="209" uly="534">die Roͤhre wieder eingeſezt, der Zapfen in die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1173" lry="654" type="textblock" ulx="228" uly="601">
        <line lrx="1173" lry="654" ulx="228" uly="601">Oefnung geſtekt und friſches Waſſer in den Zu⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1168" lry="793" type="textblock" ulx="229" uly="667">
        <line lrx="1168" lry="720" ulx="230" uly="667">ber gegoſſen, um dieſe Arbeit ſo oft zu wiederho⸗</line>
        <line lrx="856" lry="793" ulx="229" uly="733">len, biß die Aſche ausgelaugt iſt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1173" lry="1391" type="textblock" ulx="193" uly="814">
        <line lrx="1169" lry="872" ulx="335" uly="814">Man ſieht leicht, daß man waͤhrend dieſer</line>
        <line lrx="1171" lry="934" ulx="226" uly="877">Arbeit mit dem Areometer den Grad der Saͤtti⸗</line>
        <line lrx="1171" lry="1006" ulx="231" uly="949">gung des Waſſers, das man von jeder Auslau⸗</line>
        <line lrx="1172" lry="1069" ulx="233" uly="1014">gung gezogen, beobachten muß; damit niemalen</line>
        <line lrx="1170" lry="1134" ulx="231" uly="1076">ſtarkes Waſſer auf zum Theil ſchon ausgelaugte</line>
        <line lrx="1172" lry="1203" ulx="229" uly="1142">Aſche gegoſſen werde. Es iſt auch gut, die</line>
        <line lrx="1172" lry="1264" ulx="193" uly="1207">ſchwaͤchere Waſſer auf friſche Aſche zu leiten,</line>
        <line lrx="1173" lry="1327" ulx="230" uly="1265">um ihnen den gehoͤrigen Grad der Saͤttigung</line>
        <line lrx="735" lry="1391" ulx="228" uly="1340">zu geben.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1175" lry="1740" type="textblock" ulx="229" uly="1412">
        <line lrx="1173" lry="1477" ulx="335" uly="1412">Dieſes richtig zu bewerkſtelligen, theile man</line>
        <line lrx="1174" lry="1543" ulx="229" uly="1482">die 15 Zuͤber in drey Claſſen, deren erſte ſieben,</line>
        <line lrx="1175" lry="1609" ulx="230" uly="1550">die zweyte fuͤnf, und die dritte drey derſelben ent⸗</line>
        <line lrx="1175" lry="1674" ulx="230" uly="1617">haͤlt. Die Waſſer, ſo aus der erſten kommen,</line>
        <line lrx="1174" lry="1740" ulx="231" uly="1674">flieſſen durch die zweyte, und dann durch die drit⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1183" lry="1911" type="textblock" ulx="230" uly="1733">
        <line lrx="1173" lry="1828" ulx="230" uly="1733">te, wo ſie endlich als fertige Waſſer. (eaux de</line>
        <line lrx="1183" lry="1911" ulx="1083" uly="1817">Bey</line>
      </zone>
      <zone lrx="557" lry="1911" type="textblock" ulx="232" uly="1814">
        <line lrx="557" lry="1911" ulx="232" uly="1814">cnite) auslaufen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="581" type="textblock" ulx="1321" uly="356">
        <line lrx="1397" lry="387" ulx="1321" uly="356">man</line>
        <line lrx="1397" lry="459" ulx="1322" uly="398">zur</line>
        <line lrx="1392" lry="516" ulx="1322" uly="478">eine</line>
        <line lrx="1378" lry="581" ulx="1322" uly="540">bis</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="904" type="textblock" ulx="1324" uly="614">
        <line lrx="1390" lry="645" ulx="1324" uly="614">von</line>
        <line lrx="1397" lry="716" ulx="1325" uly="666">nach</line>
        <line lrx="1397" lry="781" ulx="1324" uly="731">kup</line>
        <line lrx="1392" lry="839" ulx="1325" uly="798">und</line>
        <line lrx="1388" lry="904" ulx="1326" uly="864">mit</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="1265" type="textblock" ulx="1327" uly="1022">
        <line lrx="1397" lry="1071" ulx="1330" uly="1022">muſ</line>
        <line lrx="1397" lry="1128" ulx="1327" uly="1082">wuͤn</line>
        <line lrx="1397" lry="1200" ulx="1328" uly="1150">Ho</line>
        <line lrx="1390" lry="1265" ulx="1331" uly="1215">ſich</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="1808" type="textblock" ulx="1331" uly="1383">
        <line lrx="1380" lry="1419" ulx="1331" uly="1383">ter</line>
        <line lrx="1397" lry="1495" ulx="1332" uly="1441">beſea</line>
        <line lrx="1393" lry="1553" ulx="1334" uly="1505">bey</line>
        <line lrx="1386" lry="1627" ulx="1334" uly="1570">die</line>
        <line lrx="1397" lry="1676" ulx="1334" uly="1635">das</line>
        <line lrx="1397" lry="1753" ulx="1332" uly="1700">jeni</line>
        <line lrx="1397" lry="1808" ulx="1335" uly="1772">aus</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="77" type="page" xml:id="s_El249_077">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_077.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="72" lry="577" type="textblock" ulx="0" uly="287">
        <line lrx="72" lry="317" ulx="0" uly="287">nan</line>
        <line lrx="71" lry="393" ulx="0" uly="342">re,</line>
        <line lrx="69" lry="448" ulx="0" uly="417">nen</line>
        <line lrx="68" lry="513" ulx="0" uly="473">bird</line>
        <line lrx="69" lry="577" ulx="17" uly="537">die</line>
      </zone>
      <zone lrx="75" lry="653" type="textblock" ulx="0" uly="600">
        <line lrx="75" lry="653" ulx="0" uly="600">Zu⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="68" lry="715" type="textblock" ulx="0" uly="667">
        <line lrx="68" lry="715" ulx="0" uly="667">cho⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="68" lry="1320" type="textblock" ulx="0" uly="816">
        <line lrx="67" lry="866" ulx="4" uly="816">eſer</line>
        <line lrx="68" lry="924" ulx="0" uly="879">tti⸗</line>
        <line lrx="67" lry="988" ulx="0" uly="950">au⸗</line>
        <line lrx="67" lry="1053" ulx="0" uly="1014">alen</line>
        <line lrx="65" lry="1125" ulx="0" uly="1083">igte</line>
        <line lrx="66" lry="1182" ulx="14" uly="1143">die</line>
        <line lrx="65" lry="1256" ulx="0" uly="1213">en,</line>
        <line lrx="65" lry="1320" ulx="0" uly="1281">ung</line>
      </zone>
      <zone lrx="63" lry="1782" type="textblock" ulx="0" uly="1431">
        <line lrx="63" lry="1464" ulx="0" uly="1431">nan</line>
        <line lrx="63" lry="1537" ulx="0" uly="1496">en,</line>
        <line lrx="63" lry="1604" ulx="0" uly="1557">ent⸗</line>
        <line lrx="62" lry="1665" ulx="0" uly="1625">en,</line>
        <line lrx="60" lry="1721" ulx="0" uly="1673">rit⸗</line>
        <line lrx="59" lry="1782" ulx="17" uly="1744">de</line>
      </zone>
      <zone lrx="68" lry="1910" type="textblock" ulx="0" uly="1839">
        <line lrx="68" lry="1910" ulx="0" uly="1839">zey</line>
      </zone>
      <zone lrx="1198" lry="916" type="textblock" ulx="223" uly="277">
        <line lrx="1168" lry="333" ulx="333" uly="277">Bey der darauf folgenden Auslaugung geht</line>
        <line lrx="1168" lry="397" ulx="226" uly="336">man von der erſten zur zweyten, und von dieſer</line>
        <line lrx="1169" lry="462" ulx="225" uly="401">zur dritten Claſſe fort, und auf eben die Art wird</line>
        <line lrx="1176" lry="523" ulx="225" uly="457">eine dritte und vierte Auslaugung vorgenommen,</line>
        <line lrx="1169" lry="590" ulx="224" uly="536">bis alles Salz ausgezogen iſt. Das Product</line>
        <line lrx="1170" lry="657" ulx="225" uly="600">von einer jeden dieſer Auslaugungen ſezt man</line>
        <line lrx="1171" lry="719" ulx="225" uly="664">nach dem Grad der Saͤttigung beſonders in den</line>
        <line lrx="1198" lry="785" ulx="223" uly="729">kupfernen Keſſel, um es von neuem zu erhitzen</line>
        <line lrx="1168" lry="908" ulx="224" uly="785">und alsdann in die Zuͤber zu bPrinarn Rdie man</line>
        <line lrx="782" lry="916" ulx="223" uly="863">mit neuer Aſche verſehen hat.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1198" lry="1268" type="textblock" ulx="222" uly="908">
        <line lrx="1192" lry="1009" ulx="329" uly="908">Das zum Abdunſten beſiutnte⸗ Waſſer</line>
        <line lrx="1171" lry="1097" ulx="225" uly="1013">muß ohngefehr 15 Grade der Saͤttigung haben;</line>
        <line lrx="1170" lry="1138" ulx="222" uly="1071">wuͤrde man ſchwaͤcheres nehmen, ſo waͤre der</line>
        <line lrx="1198" lry="1202" ulx="222" uly="1146">Holzaufwand zu groß und die Arbeit verzoͤgerte</line>
        <line lrx="466" lry="1268" ulx="224" uly="1217">ſich zu lange.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1171" lry="1371" type="textblock" ulx="189" uly="1290">
        <line lrx="1171" lry="1371" ulx="189" uly="1290">Das ganze Geſchaͤft kann durch drey Arbei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1173" lry="1854" type="textblock" ulx="218" uly="1372">
        <line lrx="1168" lry="1436" ulx="222" uly="1372">ter hinlaͤnglich verrichtet werden; zwey derſelben</line>
        <line lrx="1169" lry="1502" ulx="222" uly="1432">beſchaͤftigen ſich mit dem Laugen, der dritte iſt</line>
        <line lrx="1170" lry="1560" ulx="223" uly="1502">bey den Oefen, er regiert das Feuer, und bringt</line>
        <line lrx="1172" lry="1624" ulx="222" uly="1569">die Lauge aus der Pfanne in die Keſſel, troknet</line>
        <line lrx="1172" lry="1691" ulx="222" uly="1633">das Salz und fuͤllt die zwey Zuber, welche das⸗</line>
        <line lrx="1173" lry="1764" ulx="218" uly="1686">jenige nach und nach wieder erſetzen muͤſſen, was</line>
        <line lrx="834" lry="1854" ulx="220" uly="1761">aus der Pfanne abgeduͤnſtet iſt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1168" lry="1910" type="textblock" ulx="681" uly="1847">
        <line lrx="1168" lry="1910" ulx="681" uly="1847">EC 4 Man</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="78" type="page" xml:id="s_El249_078">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_078.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1165" lry="510" type="textblock" ulx="203" uly="162">
        <line lrx="787" lry="221" ulx="228" uly="162">72 RRE</line>
        <line lrx="1165" lry="315" ulx="331" uly="262">Man hat die Oefen in der Abſicht an das</line>
        <line lrx="1165" lry="382" ulx="225" uly="323">Salzmagazin hingebaut, um darinnen eine Waͤr⸗</line>
        <line lrx="1165" lry="447" ulx="203" uly="392">me zu bekommen, die hinreichend iſt, das Salz</line>
        <line lrx="582" lry="510" ulx="226" uly="435">trocken zu erhalten.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1163" lry="1079" type="textblock" ulx="221" uly="542">
        <line lrx="1163" lry="600" ulx="330" uly="542">So wie die rohe Potaſche aus den Keſſeln</line>
        <line lrx="1163" lry="664" ulx="227" uly="608">kommt, bringt man ſie in das Magazin, ſchlaͤgt</line>
        <line lrx="1162" lry="729" ulx="226" uly="668">ſie in Faͤſſer von bekannter Tara; druͤkt ſie nach</line>
        <line lrx="1161" lry="793" ulx="224" uly="732">Verhaͤltniß mit einem Gewicht zuſammen und</line>
        <line lrx="759" lry="856" ulx="224" uly="798">ſchließt alsbald die Faͤſſer.</line>
        <line lrx="1160" lry="947" ulx="329" uly="892">Wir haben bey der Probe, wo man zwey</line>
        <line lrx="1161" lry="1031" ulx="223" uly="956">Unzen Potaſche in einem Pfund Waſſer aufloͤßt,</line>
        <line lrx="1163" lry="1079" ulx="221" uly="1004">den Werth eines Pfunds Potaſche ſo beſtimint/</line>
      </zone>
      <zone lrx="1167" lry="1143" type="textblock" ulx="223" uly="1081">
        <line lrx="1167" lry="1143" ulx="223" uly="1081">daß fuͤr jeden Grad, welchen jene Problauge auf</line>
      </zone>
      <zone lrx="1165" lry="1782" type="textblock" ulx="215" uly="1144">
        <line lrx="1165" lry="1207" ulx="221" uly="1144">dem Areometer bezeichnet, 5 Deniers angeſezt</line>
        <line lrx="1159" lry="1269" ulx="220" uly="1216">werden, wofern nur dieſe Grade nicht unter dem</line>
        <line lrx="1161" lry="1335" ulx="218" uly="1278">eilften ſind, dann in dieſem Fall wuͤrde der faͤr⸗</line>
        <line lrx="1158" lry="1398" ulx="216" uly="1336">bende Extract das Areometer eben ſowohl als das</line>
        <line lrx="1159" lry="1479" ulx="217" uly="1398">Laugenſalz ſelbſt erhalten, und folglich die Pota⸗</line>
        <line lrx="1163" lry="1540" ulx="216" uly="1467">ſche von gar ſchlechter Art ſeyn. Man wird von</line>
        <line lrx="1158" lry="1596" ulx="216" uly="1532">der Potaſche in den Konigl. Magazinen fuͤr jeden</line>
        <line lrx="1157" lry="1661" ulx="215" uly="1598">Grad 5 Deniers bezahlen, nachdem man die</line>
        <line lrx="1153" lry="1731" ulx="215" uly="1649">Vier vom Hundert und die Tara der Faͤſſer ab⸗</line>
        <line lrx="472" lry="1782" ulx="215" uly="1728">gerechnet hat.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1154" lry="1892" type="textblock" ulx="1024" uly="1838">
        <line lrx="1154" lry="1892" ulx="1024" uly="1838">Schon</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="1077" type="textblock" ulx="1315" uly="330">
        <line lrx="1387" lry="369" ulx="1320" uly="330">wir</line>
        <line lrx="1397" lry="441" ulx="1320" uly="391">Lau</line>
        <line lrx="1397" lry="506" ulx="1319" uly="455">Aſch</line>
        <line lrx="1397" lry="569" ulx="1320" uly="520">dieſe</line>
        <line lrx="1397" lry="626" ulx="1319" uly="585">Rer</line>
        <line lrx="1396" lry="695" ulx="1318" uly="648">rohe</line>
        <line lrx="1397" lry="756" ulx="1317" uly="714">cinir</line>
        <line lrx="1397" lry="827" ulx="1317" uly="778">halte</line>
        <line lrx="1392" lry="891" ulx="1316" uly="853">zum</line>
        <line lrx="1397" lry="949" ulx="1317" uly="907">aber</line>
        <line lrx="1375" lry="1013" ulx="1315" uly="982">ner</line>
        <line lrx="1397" lry="1077" ulx="1316" uly="1037">wird</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="1148" type="textblock" ulx="1298" uly="1098">
        <line lrx="1397" lry="1148" ulx="1298" uly="1098">Extr</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="1408" type="textblock" ulx="1314" uly="1166">
        <line lrx="1397" lry="1204" ulx="1314" uly="1166">im</line>
        <line lrx="1394" lry="1270" ulx="1316" uly="1223">Koͤn</line>
        <line lrx="1397" lry="1334" ulx="1314" uly="1294">nirte</line>
        <line lrx="1397" lry="1408" ulx="1314" uly="1357">ſie /e</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="1474" type="textblock" ulx="1313" uly="1420">
        <line lrx="1397" lry="1474" ulx="1313" uly="1420">aufſ⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="1705" type="textblock" ulx="1313" uly="1582">
        <line lrx="1397" lry="1639" ulx="1313" uly="1582">ſtatt</line>
        <line lrx="1397" lry="1705" ulx="1313" uly="1653">aſche</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="79" type="page" xml:id="s_El249_079">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_079.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="71" lry="390" type="textblock" ulx="0" uly="277">
        <line lrx="70" lry="316" ulx="5" uly="277">das</line>
        <line lrx="71" lry="390" ulx="0" uly="330">daͤr⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="71" lry="454" type="textblock" ulx="0" uly="407">
        <line lrx="71" lry="454" ulx="0" uly="407">Halz</line>
      </zone>
      <zone lrx="70" lry="795" type="textblock" ulx="0" uly="559">
        <line lrx="69" lry="609" ulx="0" uly="559">ſeln</line>
        <line lrx="70" lry="673" ulx="0" uly="618">aͤgt</line>
        <line lrx="69" lry="736" ulx="0" uly="688">ach</line>
        <line lrx="68" lry="795" ulx="0" uly="756">und</line>
      </zone>
      <zone lrx="71" lry="1087" type="textblock" ulx="0" uly="918">
        <line lrx="68" lry="956" ulx="0" uly="918">wey</line>
        <line lrx="69" lry="1035" ulx="0" uly="981">eßt,</line>
        <line lrx="71" lry="1087" ulx="0" uly="1046">int,</line>
      </zone>
      <zone lrx="74" lry="1151" type="textblock" ulx="6" uly="1103">
        <line lrx="74" lry="1151" ulx="6" uly="1103">auf</line>
      </zone>
      <zone lrx="71" lry="1725" type="textblock" ulx="0" uly="1166">
        <line lrx="67" lry="1215" ulx="0" uly="1166">ſezt</line>
        <line lrx="66" lry="1273" ulx="0" uly="1238">dem</line>
        <line lrx="69" lry="1344" ulx="0" uly="1290">fͤr⸗</line>
        <line lrx="66" lry="1402" ulx="0" uly="1361">das</line>
        <line lrx="67" lry="1467" ulx="0" uly="1433">ta⸗</line>
        <line lrx="71" lry="1538" ulx="0" uly="1501">von</line>
        <line lrx="66" lry="1596" ulx="3" uly="1557">den</line>
        <line lrx="66" lry="1660" ulx="12" uly="1621">die</line>
        <line lrx="62" lry="1725" ulx="0" uly="1677">ab⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="62" lry="1900" type="textblock" ulx="0" uly="1848">
        <line lrx="62" lry="1900" ulx="0" uly="1848">hon</line>
      </zone>
      <zone lrx="1157" lry="237" type="textblock" ulx="605" uly="163">
        <line lrx="1157" lry="237" ulx="605" uly="163">SRRE 73</line>
      </zone>
      <zone lrx="1173" lry="1094" type="textblock" ulx="223" uly="266">
        <line lrx="1164" lry="322" ulx="329" uly="266">Schon beym Anfang dieſes Werks haben</line>
        <line lrx="1166" lry="384" ulx="226" uly="332">wir bemerkt, daß man rohe Potaſche dasjenige</line>
        <line lrx="1167" lry="451" ulx="226" uly="390">Laugenſalz nenne, das aus einer abgedunſteten</line>
        <line lrx="1165" lry="514" ulx="225" uly="461">Aſchenlauge erhalten wird, und daß man eben</line>
        <line lrx="1170" lry="581" ulx="226" uly="526">dieſe Materie Potaſche heiſſe, wenn ſie in einem</line>
        <line lrx="1173" lry="648" ulx="226" uly="582">Reverberiroſen calcinirt worden iſt. Da aber</line>
        <line lrx="1163" lry="707" ulx="225" uly="655">rohe Potaſche mehr Feuchtigkeit anzieht als cal⸗</line>
        <line lrx="1165" lry="773" ulx="224" uly="718">cinirte, ſo wird ſie calcinirt, um ſie lang aufbe⸗</line>
        <line lrx="1164" lry="835" ulx="225" uly="782">halten und ohne groſſen Abgang von einem Ort</line>
        <line lrx="1165" lry="899" ulx="223" uly="844">zum andern bringen zu koͤnnen. Wir muͤſſen</line>
        <line lrx="1164" lry="965" ulx="224" uly="912">aber auch zugleich erinnern, daß ſie hiedurch rei⸗</line>
        <line lrx="1164" lry="1029" ulx="223" uly="973">ner und zu verſchiedenem Gebrauch tuͤchtiger</line>
        <line lrx="1168" lry="1094" ulx="223" uly="1041">wird, weil man ihr durch Calciniren den fetten</line>
      </zone>
      <zone lrx="1164" lry="1158" type="textblock" ulx="205" uly="1105">
        <line lrx="1164" lry="1158" ulx="205" uly="1105">Extract entzieht, deſſen man durch das Troknen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1170" lry="1486" type="textblock" ulx="222" uly="1167">
        <line lrx="1165" lry="1222" ulx="222" uly="1167">im Keſſel nicht hat los werden koͤnnen. Die</line>
        <line lrx="1169" lry="1285" ulx="223" uly="1230">Koͤnigl. Verwaltung zahlt fuͤr das Pfund calci⸗</line>
        <line lrx="1163" lry="1353" ulx="222" uly="1296">nirter Potaſche fuͤr jeden Grad 6 Deniers, wenn</line>
        <line lrx="1162" lry="1421" ulx="222" uly="1360">ſie anders das Areometer uͤber 12 Grad hin⸗</line>
        <line lrx="1170" lry="1486" ulx="222" uly="1424">aufſezt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1201" lry="1719" type="textblock" ulx="221" uly="1532">
        <line lrx="1167" lry="1599" ulx="257" uly="1532">. Nun wollen wir auch die in unſern Werk⸗</line>
        <line lrx="1201" lry="1652" ulx="221" uly="1593">ſtaͤtten uͤbliche Arbeiten zum Calciniren der Pot⸗</line>
        <line lrx="1118" lry="1719" ulx="222" uly="1656">aſche beſchreiben.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1178" lry="1915" type="textblock" ulx="630" uly="1844">
        <line lrx="1178" lry="1915" ulx="630" uly="1844">E S VI.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="80" type="page" xml:id="s_El249_080">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_080.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="800" lry="247" type="textblock" ulx="239" uly="181">
        <line lrx="800" lry="247" ulx="239" uly="181">74 R</line>
      </zone>
      <zone lrx="1165" lry="515" type="textblock" ulx="292" uly="289">
        <line lrx="1094" lry="349" ulx="540" uly="289">VII. Capitel. 8</line>
        <line lrx="1114" lry="446" ulx="292" uly="373">Vom Calciniren der rohen Potaſche.</line>
        <line lrx="1165" lry="515" ulx="969" uly="477">0</line>
      </zone>
      <zone lrx="1171" lry="1416" type="textblock" ulx="217" uly="561">
        <line lrx="1170" lry="681" ulx="224" uly="561">Dee Arbeit geſchieht in einem Ofen von 6</line>
        <line lrx="1170" lry="746" ulx="231" uly="690">Fuß im Quadrat, deſſen Gewoͤlb in Form einer</line>
        <line lrx="1171" lry="849" ulx="231" uly="751">abgeplatteten Wiege in in der Mitte nur 12 Zoll</line>
        <line lrx="375" lry="871" ulx="217" uly="820">hoch iſt.</line>
        <line lrx="1169" lry="950" ulx="321" uly="899">Er wird in drey Theile oder Cammern ein⸗</line>
        <line lrx="1168" lry="1036" ulx="225" uly="962">getheilt, nemlich die in den Calcinirheerd und in</line>
        <line lrx="638" lry="1079" ulx="226" uly="1028">die zwey Feuerheerde.</line>
        <line lrx="1168" lry="1158" ulx="331" uly="1104">Die Ofencammer iſt 3 Fuß 6 Zoll, und</line>
        <line lrx="1170" lry="1224" ulx="223" uly="1171">jeder Feuerheerd einen Fuß breit. Die Feuer⸗</line>
        <line lrx="1167" lry="1290" ulx="223" uly="1232">heerde ſind vom Calcinirheerd durch ein Stuͤck</line>
        <line lrx="1165" lry="1353" ulx="224" uly="1298">gegoſſen Eiſen von 3 Zoll Dicke auf 7 Zoll Hoͤhe</line>
        <line lrx="1171" lry="1416" ulx="223" uly="1363">getrennt; zwiſchen dieſer Scheidwand und dem</line>
      </zone>
      <zone lrx="1190" lry="1483" type="textblock" ulx="221" uly="1425">
        <line lrx="1190" lry="1483" ulx="221" uly="1425">obern Theil des Gewoͤlbes iſt ein Raum von †</line>
      </zone>
      <zone lrx="1163" lry="1548" type="textblock" ulx="222" uly="1482">
        <line lrx="1163" lry="1548" ulx="222" uly="1482">biß 5 Zoll. Wenn man dieſe Scheidwaͤnde</line>
      </zone>
      <zone lrx="1172" lry="1618" type="textblock" ulx="221" uly="1558">
        <line lrx="1172" lry="1618" ulx="221" uly="1558">nicht von gegoſſenem Eiſen haben kann, ſo dienen</line>
      </zone>
      <zone lrx="697" lry="1677" type="textblock" ulx="220" uly="1624">
        <line lrx="697" lry="1677" ulx="220" uly="1624">Back⸗ oder Feuerſteine.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1171" lry="1827" type="textblock" ulx="219" uly="1665">
        <line lrx="1171" lry="1756" ulx="323" uly="1665">Die Thuͤre des Calcinirheerds hat 2 Fuß .</line>
        <line lrx="878" lry="1827" ulx="219" uly="1768">die der Feuerheerde aber nur einen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1158" lry="1917" type="textblock" ulx="1060" uly="1863">
        <line lrx="1158" lry="1917" ulx="1060" uly="1863">Will</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="521" type="textblock" ulx="1328" uly="348">
        <line lrx="1397" lry="398" ulx="1330" uly="348">Por</line>
        <line lrx="1380" lry="455" ulx="1329" uly="414">die</line>
        <line lrx="1396" lry="521" ulx="1328" uly="481">und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="985" type="textblock" ulx="1325" uly="555">
        <line lrx="1397" lry="587" ulx="1328" uly="555">er v</line>
        <line lrx="1397" lry="658" ulx="1328" uly="609">dieſ⸗</line>
        <line lrx="1397" lry="718" ulx="1327" uly="674">Ger</line>
        <line lrx="1397" lry="791" ulx="1326" uly="742">ein</line>
        <line lrx="1397" lry="848" ulx="1325" uly="807">rein</line>
        <line lrx="1397" lry="926" ulx="1327" uly="881">40⁰0</line>
        <line lrx="1397" lry="985" ulx="1325" uly="936">nach</line>
      </zone>
      <zone lrx="1393" lry="1114" type="textblock" ulx="1323" uly="1064">
        <line lrx="1393" lry="1114" ulx="1323" uly="1064">rech</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="1602" type="textblock" ulx="1319" uly="1234">
        <line lrx="1397" lry="1279" ulx="1321" uly="1234">Der</line>
        <line lrx="1373" lry="1342" ulx="1320" uly="1300">die</line>
        <line lrx="1397" lry="1407" ulx="1320" uly="1365">der</line>
        <line lrx="1397" lry="1471" ulx="1319" uly="1440">mun</line>
        <line lrx="1397" lry="1536" ulx="1319" uly="1495">einin</line>
        <line lrx="1397" lry="1602" ulx="1320" uly="1550">traͤc</line>
      </zone>
      <zone lrx="1396" lry="1779" type="textblock" ulx="1320" uly="1737">
        <line lrx="1396" lry="1779" ulx="1320" uly="1737">eina</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="1850" type="textblock" ulx="1319" uly="1797">
        <line lrx="1397" lry="1850" ulx="1319" uly="1797">Extr</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="81" type="page" xml:id="s_El249_081">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_081.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="72" lry="811" type="textblock" ulx="0" uly="627">
        <line lrx="71" lry="662" ulx="0" uly="627">n 6</line>
        <line lrx="71" lry="728" ulx="2" uly="689">iner</line>
        <line lrx="72" lry="811" ulx="0" uly="751">Zoll</line>
      </zone>
      <zone lrx="70" lry="999" type="textblock" ulx="0" uly="893">
        <line lrx="70" lry="933" ulx="2" uly="893">ein⸗</line>
        <line lrx="69" lry="999" ulx="0" uly="959">d in</line>
      </zone>
      <zone lrx="71" lry="1529" type="textblock" ulx="0" uly="1100">
        <line lrx="69" lry="1141" ulx="0" uly="1100">und</line>
        <line lrx="71" lry="1205" ulx="0" uly="1168">ler⸗</line>
        <line lrx="68" lry="1270" ulx="0" uly="1224">tͤck</line>
        <line lrx="66" lry="1341" ulx="0" uly="1289">oͤhe</line>
        <line lrx="71" lry="1400" ulx="0" uly="1365">dem</line>
        <line lrx="64" lry="1474" ulx="0" uly="1434">n 4</line>
        <line lrx="64" lry="1529" ulx="3" uly="1489">nde</line>
      </zone>
      <zone lrx="73" lry="1609" type="textblock" ulx="1" uly="1563">
        <line lrx="73" lry="1609" ulx="1" uly="1563">nen</line>
      </zone>
      <zone lrx="63" lry="1747" type="textblock" ulx="0" uly="1696">
        <line lrx="63" lry="1747" ulx="0" uly="1696">uß,</line>
      </zone>
      <zone lrx="60" lry="1908" type="textblock" ulx="0" uly="1855">
        <line lrx="60" lry="1908" ulx="0" uly="1855">Gill</line>
      </zone>
      <zone lrx="1160" lry="251" type="textblock" ulx="614" uly="176">
        <line lrx="1160" lry="251" ulx="614" uly="176">o.,, 7275</line>
      </zone>
      <zone lrx="1207" lry="1107" type="textblock" ulx="224" uly="273">
        <line lrx="1199" lry="330" ulx="335" uly="273">Will man nun die Calcination der rvohen</line>
        <line lrx="1165" lry="395" ulx="231" uly="335">Potaſche vornehmen, ſo legt man zuerſt Holz in</line>
        <line lrx="1162" lry="462" ulx="230" uly="405">die Caleinircammer und auf die Feuerheerde;</line>
        <line lrx="1207" lry="525" ulx="230" uly="467">und wann man den Ofen das erſtemal erhitzt oder</line>
        <line lrx="1169" lry="601" ulx="229" uly="535">er vorher ganz kalt geweſen iſt, ſo unterhaͤlt man</line>
        <line lrx="1172" lry="654" ulx="228" uly="600">dieſes Feuer ohngefehr 60 Stunden. Hat das</line>
        <line lrx="1164" lry="722" ulx="228" uly="662">Gewoͤlbe keine ſchwarze Flecken mehr, ſo iſt es</line>
        <line lrx="1161" lry="785" ulx="227" uly="728">ein Zeichen, daß hinlaͤnglich gehitzt iſt; alsdann</line>
        <line lrx="1162" lry="850" ulx="226" uly="797">reinigt man den Ofen, ſezt ohngefehr 350 biß</line>
        <line lrx="1162" lry="914" ulx="228" uly="859">400 Pfund rohe Potaſche darein, breitet ſie</line>
        <line lrx="1164" lry="978" ulx="226" uly="927">nach der ganzen Breite, hingegen nur auf zwey</line>
        <line lrx="1171" lry="1072" ulx="225" uly="982">Drittheile der Laͤnge vom Hintertheile an ge⸗</line>
        <line lrx="537" lry="1107" ulx="224" uly="1056">rechnet, aus.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1170" lry="1600" type="textblock" ulx="220" uly="1153">
        <line lrx="1168" lry="1218" ulx="327" uly="1153">Man verſtaͤrkt das Feuer auf den Heerden.</line>
        <line lrx="1168" lry="1277" ulx="223" uly="1220">Der Luftzug durch die Thuͤre jedes Heerds treibt</line>
        <line lrx="1168" lry="1343" ulx="221" uly="1282">die Flamme nach hinten und an das Gewoͤlbe</line>
        <line lrx="1162" lry="1414" ulx="221" uly="1350">der Calcinircammer, und zwingt ſie deſſen Kruͤm⸗</line>
        <line lrx="1170" lry="1472" ulx="220" uly="1420">mung zu folgen, um durch den Eingang der Cal⸗</line>
        <line lrx="1170" lry="1570" ulx="220" uly="1477">cinircammer zu entwiſchen, wann das Feuer be⸗</line>
        <line lrx="457" lry="1600" ulx="221" uly="1542">traͤchtlich iſt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1208" lry="1901" type="textblock" ulx="220" uly="1614">
        <line lrx="1158" lry="1730" ulx="323" uly="1614">Alsdann beruͤhren Ganmne und Potaſche</line>
        <line lrx="1160" lry="1784" ulx="221" uly="1727">einander, und die leztere wird von ihrem fetten</line>
        <line lrx="1208" lry="1858" ulx="220" uly="1787">Extract befreyt. Enthaͤlt die Potaſche Seeſalz</line>
        <line lrx="1155" lry="1901" ulx="1086" uly="1859">und</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="82" type="page" xml:id="s_El249_082">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_082.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="773" lry="236" type="textblock" ulx="230" uly="173">
        <line lrx="773" lry="236" ulx="230" uly="173">76 RNR02</line>
      </zone>
      <zone lrx="1161" lry="394" type="textblock" ulx="195" uly="256">
        <line lrx="1161" lry="336" ulx="195" uly="256">und vitrioliſirtes Weinſteinſalz, ſo hoͤrt man we⸗</line>
        <line lrx="864" lry="394" ulx="227" uly="339">gen der Verpuffung ein Knaſtern.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1158" lry="467" type="textblock" ulx="329" uly="408">
        <line lrx="1158" lry="467" ulx="329" uly="408">Wann die Potaſche ziemlich trocken in den</line>
      </zone>
      <zone lrx="1159" lry="661" type="textblock" ulx="225" uly="458">
        <line lrx="1159" lry="542" ulx="225" uly="458">Ofen geſezt worden iſt, ſo daß das Areometer</line>
        <line lrx="1159" lry="599" ulx="228" uly="545">11 biß 12 Grade gezeigt hat, ſo geſchieht die</line>
        <line lrx="1156" lry="661" ulx="225" uly="603">Calcination leicht und ohne beſondere Zufaͤlle;</line>
      </zone>
      <zone lrx="1178" lry="733" type="textblock" ulx="223" uly="670">
        <line lrx="1178" lry="733" ulx="223" uly="670">war ſie aber im Gegentheil feucht, ſo iſt das in</line>
      </zone>
      <zone lrx="1159" lry="794" type="textblock" ulx="224" uly="738">
        <line lrx="1159" lry="794" ulx="224" uly="738">ihr enthaltene Waſſer, ſobald es erhizt iſt, zur</line>
      </zone>
      <zone lrx="1192" lry="857" type="textblock" ulx="220" uly="798">
        <line lrx="1192" lry="857" ulx="220" uly="798">Aufloͤſung hinreichend, und ſie wuͤrde aus dem</line>
      </zone>
      <zone lrx="1163" lry="1386" type="textblock" ulx="220" uly="866">
        <line lrx="1161" lry="922" ulx="222" uly="866">Ofen flieſſen, wann man ihn nicht mit einen Holz</line>
        <line lrx="1160" lry="987" ulx="222" uly="928">von 4 biß 5 Zoll verſchloͤſſe.</line>
        <line lrx="1161" lry="1061" ulx="232" uly="1008">Wann die rohe Potaſche anfangt zu trok⸗</line>
        <line lrx="1163" lry="1128" ulx="221" uly="1073">nen, ſo nimmt ſie die Conſiſtenz eines Kuchens an,</line>
        <line lrx="1162" lry="1194" ulx="221" uly="1137">deſſen untere Kruſte ſich an dem Boden des Ofens</line>
        <line lrx="1163" lry="1258" ulx="220" uly="1197">anhaͤngt. Der Arbeiter, der das Geſchaͤft ver⸗</line>
        <line lrx="1161" lry="1324" ulx="220" uly="1262">ſieht, muß auf der einen Seite die obere Kruſte</line>
        <line lrx="1162" lry="1386" ulx="222" uly="1329">aufheben, ſie auf den andern Theil werfen, weil</line>
      </zone>
      <zone lrx="1168" lry="1515" type="textblock" ulx="220" uly="1392">
        <line lrx="1168" lry="1459" ulx="221" uly="1392">nun alsdann die dem Ofen anklebende Materie</line>
        <line lrx="1167" lry="1515" ulx="220" uly="1456">mit der Flamme in Beruͤhrung kommt, ſo erhebt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1162" lry="1708" type="textblock" ulx="220" uly="1520">
        <line lrx="1162" lry="1591" ulx="221" uly="1520">ſie ſich, blaͤht auf und loͤßt ſich von ſelbſt ab.</line>
        <line lrx="1161" lry="1641" ulx="221" uly="1589">Der Arbeiter bringt nun den zuvor abgehobenen</line>
        <line lrx="1160" lry="1708" ulx="220" uly="1650">Theil wieder an ſeine vorige Stelle zuruͤk, um</line>
      </zone>
      <zone lrx="1170" lry="1815" type="textblock" ulx="197" uly="1716">
        <line lrx="1170" lry="1815" ulx="197" uly="1716">auf aͤhnliche Art die Kruſte auftder andern Seite</line>
      </zone>
      <zone lrx="1158" lry="1900" type="textblock" ulx="1054" uly="1812">
        <line lrx="1158" lry="1900" ulx="1054" uly="1812">Hie⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="402" lry="1895" type="textblock" ulx="221" uly="1778">
        <line lrx="402" lry="1895" ulx="221" uly="1778">wbauiſen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="575" type="textblock" ulx="1338" uly="396">
        <line lrx="1396" lry="436" ulx="1339" uly="396">der</line>
        <line lrx="1394" lry="507" ulx="1339" uly="462">erh</line>
        <line lrx="1398" lry="575" ulx="1338" uly="524">ſein</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="824" type="textblock" ulx="1341" uly="653">
        <line lrx="1398" lry="702" ulx="1341" uly="653">hat</line>
        <line lrx="1398" lry="758" ulx="1341" uly="720">mit</line>
        <line lrx="1397" lry="824" ulx="1342" uly="778">noͤt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="1747" type="textblock" ulx="1345" uly="1581">
        <line lrx="1398" lry="1625" ulx="1345" uly="1581">ber</line>
        <line lrx="1398" lry="1685" ulx="1346" uly="1641">noͤt</line>
        <line lrx="1398" lry="1747" ulx="1346" uly="1709">ein</line>
      </zone>
      <zone lrx="1398" lry="1822" type="textblock" ulx="1297" uly="1762">
        <line lrx="1398" lry="1822" ulx="1297" uly="1762">hee</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="83" type="page" xml:id="s_El249_083">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_083.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="50" lry="1330" type="textblock" ulx="0" uly="1023">
        <line lrx="48" lry="1063" ulx="0" uly="1023">k⸗</line>
        <line lrx="50" lry="1137" ulx="0" uly="1097">an,</line>
        <line lrx="49" lry="1191" ulx="0" uly="1157">ns</line>
        <line lrx="50" lry="1256" ulx="0" uly="1224">er⸗</line>
        <line lrx="49" lry="1330" ulx="0" uly="1279">ſte</line>
      </zone>
      <zone lrx="50" lry="1384" type="textblock" ulx="0" uly="1344">
        <line lrx="50" lry="1384" ulx="0" uly="1344">eil</line>
      </zone>
      <zone lrx="55" lry="1513" type="textblock" ulx="0" uly="1409">
        <line lrx="55" lry="1465" ulx="2" uly="1409">rie</line>
        <line lrx="55" lry="1513" ulx="0" uly="1472">ebt</line>
      </zone>
      <zone lrx="50" lry="1773" type="textblock" ulx="0" uly="1539">
        <line lrx="50" lry="1578" ulx="0" uly="1539">b.</line>
        <line lrx="49" lry="1643" ulx="0" uly="1613">en</line>
        <line lrx="48" lry="1707" ulx="0" uly="1678">im</line>
        <line lrx="48" lry="1773" ulx="4" uly="1733">ite</line>
      </zone>
      <zone lrx="55" lry="1902" type="textblock" ulx="2" uly="1841">
        <line lrx="55" lry="1902" ulx="2" uly="1841">ie⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1159" lry="251" type="textblock" ulx="602" uly="167">
        <line lrx="1159" lry="251" ulx="602" uly="167"> % 77</line>
      </zone>
      <zone lrx="1168" lry="587" type="textblock" ulx="225" uly="257">
        <line lrx="1161" lry="326" ulx="327" uly="257">Hiezu bedient man ſich einer eiſernen</line>
        <line lrx="1161" lry="390" ulx="225" uly="333">Schaufel von 18 Zoll lang auf 10 Zoll breit,</line>
        <line lrx="1168" lry="453" ulx="225" uly="396">deren Rand einen halben Zoll auf beyden Seiten</line>
        <line lrx="1161" lry="523" ulx="225" uly="465">erhaben iſt. Ihr Stiel iſt 7 Fuß lang, und an</line>
        <line lrx="1164" lry="587" ulx="225" uly="529">ſeinem Ende eine Hoͤhlung befindlich, darinn eine</line>
      </zone>
      <zone lrx="1161" lry="650" type="textblock" ulx="195" uly="592">
        <line lrx="1161" lry="650" ulx="195" uly="592">hoͤlzerne 3 Fuß lange Handhabe ſtekt. Ferner</line>
      </zone>
      <zone lrx="1166" lry="844" type="textblock" ulx="228" uly="656">
        <line lrx="1164" lry="714" ulx="228" uly="656">hat man ein Stecheiſen und eiſernen Hacken</line>
        <line lrx="1166" lry="780" ulx="228" uly="716">mit aͤhnlichen Stielen und von eben der Laͤngs</line>
        <line lrx="357" lry="844" ulx="229" uly="790">noͤthig.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1166" lry="1019" type="textblock" ulx="230" uly="893">
        <line lrx="1166" lry="955" ulx="334" uly="893">Wenn die Potaſche ohngefehr eine Stunde</line>
        <line lrx="1163" lry="1019" ulx="230" uly="956">im Ofen geweſen iſt, ſo verliert ſie allmaͤhlig ihr</line>
      </zone>
      <zone lrx="1166" lry="1084" type="textblock" ulx="212" uly="1020">
        <line lrx="1166" lry="1084" ulx="212" uly="1020">Waſſer, faͤngt alsdann Flamme, der faͤrbende</line>
      </zone>
      <zone lrx="1166" lry="1407" type="textblock" ulx="231" uly="1086">
        <line lrx="1164" lry="1150" ulx="231" uly="1086">Extract verzehrt ſich und die Oberflaͤche wird</line>
        <line lrx="1164" lry="1212" ulx="231" uly="1154">weiß glaͤnzend. Nun kehrt man die Maſſe mit</line>
        <line lrx="1166" lry="1277" ulx="231" uly="1220">der Schaufel um, und bringt den Theil, der</line>
        <line lrx="1166" lry="1341" ulx="231" uly="1282">am Eingang des Ofens war, in die heiſſeſte Ge⸗</line>
        <line lrx="1166" lry="1407" ulx="231" uly="1348">gend nach dem Hintergrund, und den aus dem</line>
      </zone>
      <zone lrx="897" lry="1473" type="textblock" ulx="231" uly="1420">
        <line lrx="897" lry="1473" ulx="231" uly="1420">Hintergrund nach dem Eingang zu.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1168" lry="1898" type="textblock" ulx="229" uly="1527">
        <line lrx="1168" lry="1582" ulx="336" uly="1527">Nunmehr da die Potaſche alles Waſſers</line>
        <line lrx="1168" lry="1646" ulx="233" uly="1593">beraubt und der Ofen erhitzt iſt, iſt nicht mehr</line>
        <line lrx="1168" lry="1710" ulx="234" uly="1653">noͤthig ein ſo groſſes Feuer zu unterhalten; und</line>
        <line lrx="1167" lry="1784" ulx="234" uly="1721">ein ſtarkes Scheit Holz reicht auf jeden Feuer⸗</line>
        <line lrx="1165" lry="1840" ulx="229" uly="1782">heerd zu. Man ruͤhrt die Materie nur noch alle</line>
        <line lrx="1167" lry="1898" ulx="1068" uly="1848">halbe</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="84" type="page" xml:id="s_El249_084">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_084.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1180" lry="1216" type="textblock" ulx="201" uly="154">
        <line lrx="796" lry="218" ulx="239" uly="154">78 R</line>
        <line lrx="1174" lry="314" ulx="239" uly="253">halbe Stunden, ſie hoͤrt auf zu Flammen und</line>
        <line lrx="1173" lry="376" ulx="239" uly="317">erſcheint in einer dunklen Roͤhhe. Nun iſt die</line>
        <line lrx="1178" lry="443" ulx="239" uly="386">ganze Maſſe von gleichem Feuer durchdrungen,</line>
        <line lrx="1173" lry="502" ulx="239" uly="451">und daraus urtheilt man, daß die Calcination</line>
        <line lrx="1177" lry="568" ulx="239" uly="515">vollbracht ſeg. Um ſich hievon zu verſichern,</line>
        <line lrx="1178" lry="631" ulx="238" uly="574">nimmt man einige der groͤßten Stuͤcke, zerſchlaͤgt</line>
        <line lrx="1178" lry="702" ulx="239" uly="644">ſie und wann ſie innen eben die Farbe wie auſſen</line>
        <line lrx="1177" lry="763" ulx="201" uly="704">haben, ſo iſt die Arbeit geendigt. Man laͤßt</line>
        <line lrx="1180" lry="828" ulx="240" uly="773">hierauf das Feuer abgehen, biß ſich alles Holz</line>
        <line lrx="1180" lry="899" ulx="207" uly="831">verzehrt hat und keinen Rauch mehr giebt, der</line>
        <line lrx="1179" lry="962" ulx="231" uly="898">die Potaſche ſchwarz machen koͤnnte. Alsdann</line>
        <line lrx="1179" lry="1017" ulx="242" uly="965">wird die Materie mit einem Hacken oder Schau⸗</line>
        <line lrx="1179" lry="1085" ulx="242" uly="1032">fel herausgezogen, auf eine zubereitete reinliche</line>
        <line lrx="1178" lry="1151" ulx="242" uly="1089">Flaͤche getragen und nach dem Erkaͤlten in Faͤſ⸗</line>
        <line lrx="512" lry="1216" ulx="239" uly="1163">ſern verwahrt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1182" lry="1691" type="textblock" ulx="225" uly="1248">
        <line lrx="1178" lry="1304" ulx="338" uly="1248">Die Potaſche iſt bey einem ſolchem Grad</line>
        <line lrx="1180" lry="1367" ulx="242" uly="1311">der Calcination leicht, ſchwammigt, hellklingend</line>
        <line lrx="1180" lry="1431" ulx="242" uly="1373">und gemeiniglich von blauer oder weiſſer Farbe.</line>
        <line lrx="1180" lry="1498" ulx="244" uly="1438">Lieſſe man ſie aber laͤnger einem heftigen Feuer</line>
        <line lrx="1181" lry="1563" ulx="232" uly="1502">ausgeſezt, ſo wuͤrden ſich die Theile ſchichten⸗</line>
        <line lrx="1181" lry="1632" ulx="225" uly="1568">weis uͤbereinander haͤuffen und nur glasartige</line>
        <line lrx="1182" lry="1691" ulx="228" uly="1637">ſchwere Maſſe geben, die ſich im Waſſer leicht</line>
      </zone>
      <zone lrx="1255" lry="1762" type="textblock" ulx="248" uly="1697">
        <line lrx="1255" lry="1762" ulx="248" uly="1697">aufloͤſen wuͤrde, ohne jedoch etwas an der Guͤte</line>
      </zone>
      <zone lrx="469" lry="1827" type="textblock" ulx="245" uly="1768">
        <line lrx="469" lry="1827" ulx="245" uly="1768">zu verlieren.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1188" lry="1882" type="textblock" ulx="1062" uly="1821">
        <line lrx="1188" lry="1882" ulx="1062" uly="1821">Wuͤr⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="85" type="page" xml:id="s_El249_085">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_085.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="52" lry="1029" type="textblock" ulx="0" uly="280">
        <line lrx="46" lry="318" ulx="2" uly="280">nd</line>
        <line lrx="45" lry="385" ulx="0" uly="345">die</line>
        <line lrx="50" lry="459" ulx="0" uly="418">n,</line>
        <line lrx="45" lry="513" ulx="2" uly="482">on</line>
        <line lrx="49" lry="587" ulx="0" uly="547">n,</line>
        <line lrx="50" lry="650" ulx="0" uly="595">igt</line>
        <line lrx="50" lry="715" ulx="0" uly="666">ſen</line>
        <line lrx="49" lry="780" ulx="0" uly="725">ißt</line>
        <line lrx="52" lry="843" ulx="0" uly="796">olz</line>
        <line lrx="52" lry="901" ulx="0" uly="865">der</line>
        <line lrx="51" lry="965" ulx="0" uly="935">nn</line>
        <line lrx="51" lry="1029" ulx="0" uly="998">au⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="54" lry="1706" type="textblock" ulx="0" uly="1367">
        <line lrx="52" lry="1441" ulx="0" uly="1367">be.</line>
        <line lrx="52" lry="1505" ulx="0" uly="1473">er</line>
        <line lrx="53" lry="1569" ulx="0" uly="1539">en⸗</line>
        <line lrx="52" lry="1642" ulx="1" uly="1596">ige</line>
        <line lrx="54" lry="1706" ulx="0" uly="1659">cht</line>
      </zone>
      <zone lrx="54" lry="1764" type="textblock" ulx="0" uly="1718">
        <line lrx="54" lry="1764" ulx="0" uly="1718">ͤte</line>
      </zone>
      <zone lrx="60" lry="1897" type="textblock" ulx="0" uly="1842">
        <line lrx="60" lry="1897" ulx="0" uly="1842">uͤr⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1182" lry="1759" type="textblock" ulx="216" uly="141">
        <line lrx="1157" lry="229" ulx="597" uly="141">SNEN 79</line>
        <line lrx="1162" lry="315" ulx="323" uly="227">Wuͤrde dieſes Flieſſen vor der gaͤnzlichen</line>
        <line lrx="1159" lry="364" ulx="217" uly="304">Calcination geſchehen, ſo bekaͤme man eine</line>
        <line lrx="1159" lry="432" ulx="216" uly="375">ſchlechte Potaſche, weil das Feuer nicht in das</line>
        <line lrx="1162" lry="504" ulx="217" uly="434">Innere eindringen koͤnnte, den faͤrbenden Extract</line>
        <line lrx="1159" lry="560" ulx="217" uly="500">zu zerſtoͤren. Man erfaͤhrt dieſe Unbequemlich⸗</line>
        <line lrx="1158" lry="624" ulx="216" uly="569">keit, wann man Potaſche calcinirt, die blos von</line>
        <line lrx="1173" lry="687" ulx="218" uly="628">verbrannten Pflanzen kommt, da dieſe mehr</line>
        <line lrx="1160" lry="753" ulx="219" uly="692">Meerſalz haben als die Holzaſchen. Auch ſind</line>
        <line lrx="1166" lry="818" ulx="219" uly="762">dieſe in 24 Stunden calcinirt, da hingegen zu</line>
        <line lrx="1165" lry="882" ulx="219" uly="827">jenen viel mehr Zeit erfodert wird, weil nicht ſo</line>
        <line lrx="1182" lry="948" ulx="221" uly="888">ſtark gefeuert werden darf.</line>
        <line lrx="1159" lry="1023" ulx="236" uly="969">Die Eigenſchaft des Laugen⸗ und Meer⸗</line>
        <line lrx="1160" lry="1089" ulx="218" uly="1034">ſalzes, daß ſie zu gleichen Theilen gemiſcht,</line>
        <line lrx="1162" lry="1158" ulx="221" uly="1091">bald flieſſen, iſt ein Mittel, die Verfaͤlſchungen</line>
        <line lrx="1168" lry="1221" ulx="221" uly="1158">der Potaſchenhaͤndler zu entdecken, da ſie oͤfters</line>
        <line lrx="1162" lry="1281" ulx="220" uly="1226">in den Provinzen, wo das Meerſalz wohlfeiler</line>
        <line lrx="959" lry="1351" ulx="219" uly="1290">iſt, dieſes mit der Potaſche vermiſchen.</line>
        <line lrx="1162" lry="1421" ulx="326" uly="1362">Gute durch Calciniren wohl gereinigte Pot⸗</line>
        <line lrx="1033" lry="1496" ulx="221" uly="1423">aſche ſtellt das Areometer auf 15 Grad.</line>
        <line lrx="1163" lry="1564" ulx="325" uly="1512">Das trockenſte Holz, das am meiſten Flam⸗</line>
        <line lrx="1164" lry="1631" ulx="222" uly="1578">me giebt, iſt beym Calciniren allem andern vor⸗</line>
        <line lrx="1161" lry="1696" ulx="221" uly="1639">zuziehen; man verbraucht davon auf 1000</line>
        <line lrx="1163" lry="1759" ulx="221" uly="1700">Pfund rohe Potaſche ein Fuͤnſtel Pariſer Clafter.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1161" lry="1865" type="textblock" ulx="1073" uly="1815">
        <line lrx="1161" lry="1865" ulx="1073" uly="1815">Der</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="86" type="page" xml:id="s_El249_086">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_086.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1180" lry="553" type="textblock" ulx="232" uly="168">
        <line lrx="876" lry="244" ulx="242" uly="168">8o een</line>
        <line lrx="1180" lry="322" ulx="347" uly="267">Der Abgang der rohen Potaſche beym Cal⸗</line>
        <line lrx="1179" lry="390" ulx="242" uly="324">einiren iſt 10 bis 20 vom Hundert, je nachdem</line>
        <line lrx="1179" lry="483" ulx="242" uly="397">ſie beym Einſetzen in den Ofen rein oder trocken</line>
        <line lrx="332" lry="553" ulx="232" uly="470">war.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1179" lry="948" type="textblock" ulx="236" uly="541">
        <line lrx="1178" lry="627" ulx="336" uly="541">Man baut dieſe Oefen mit Feuer⸗ oder</line>
        <line lrx="1179" lry="692" ulx="239" uly="631">Bakſteinen; die von den leztern ſind heiſſer,</line>
        <line lrx="1177" lry="753" ulx="240" uly="696">aber nicht ſo dauerhaft. Die Vortheile einer</line>
        <line lrx="1178" lry="820" ulx="239" uly="753">beſchleunigten Arbeit und eines feſten Ofens waͤ⸗</line>
        <line lrx="1174" lry="881" ulx="238" uly="823">ren vereinigt, wenn man dickere Bakſteine als</line>
        <line lrx="1130" lry="948" ulx="236" uly="887">die gewoͤhnliche naͤhme. .</line>
      </zone>
      <zone lrx="1177" lry="1374" type="textblock" ulx="229" uly="983">
        <line lrx="1177" lry="1043" ulx="342" uly="983">Nunmehr wollen wir den Plan eines heut</line>
        <line lrx="1176" lry="1118" ulx="237" uly="1050">zu Tag in Teutſchland gebraͤuchlichen Calcinir⸗</line>
        <line lrx="1177" lry="1180" ulx="238" uly="1116">ofens vorlegen: wir wuͤrden ihm ohne Bedenken</line>
        <line lrx="1177" lry="1242" ulx="229" uly="1183">vor dem beſchriebenen den Vorzug geben, wenn</line>
        <line lrx="1177" lry="1307" ulx="239" uly="1243">nicht ſeine mehr ausgeſuchte Zuſammenfuͤgung ei⸗</line>
        <line lrx="881" lry="1374" ulx="239" uly="1313">nen viel groͤſſern Aufwand foderte.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="87" type="page" xml:id="s_El249_087">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_087.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="49" lry="376" type="textblock" ulx="0" uly="273">
        <line lrx="49" lry="330" ulx="0" uly="273">al⸗</line>
        <line lrx="47" lry="376" ulx="0" uly="346">em</line>
      </zone>
      <zone lrx="47" lry="864" type="textblock" ulx="0" uly="576">
        <line lrx="46" lry="610" ulx="0" uly="576">er</line>
        <line lrx="47" lry="681" ulx="0" uly="643">er,</line>
        <line lrx="45" lry="737" ulx="0" uly="707">er</line>
        <line lrx="45" lry="801" ulx="0" uly="753">a⸗</line>
        <line lrx="41" lry="864" ulx="0" uly="824">uls</line>
      </zone>
      <zone lrx="43" lry="1288" type="textblock" ulx="0" uly="1057">
        <line lrx="42" lry="1094" ulx="0" uly="1057">ir⸗</line>
        <line lrx="43" lry="1159" ulx="0" uly="1126">en</line>
        <line lrx="43" lry="1222" ulx="0" uly="1192">nn</line>
        <line lrx="42" lry="1288" ulx="0" uly="1248">ei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="41" lry="1891" type="textblock" ulx="2" uly="1842">
        <line lrx="41" lry="1891" ulx="2" uly="1842">K*</line>
      </zone>
      <zone lrx="1006" lry="359" type="textblock" ulx="382" uly="281">
        <line lrx="1006" lry="359" ulx="382" uly="281">Erklaͤrung der Figuren.</line>
      </zone>
      <zone lrx="395" lry="689" type="textblock" ulx="211" uly="640">
        <line lrx="395" lry="689" ulx="211" uly="640">1. Figur.</line>
      </zone>
      <zone lrx="415" lry="1051" type="textblock" ulx="205" uly="1000">
        <line lrx="415" lry="1051" ulx="205" uly="1000">2. Fig. a.</line>
      </zone>
      <zone lrx="874" lry="455" type="textblock" ulx="501" uly="419">
        <line lrx="874" lry="455" ulx="501" uly="419">AW  .</line>
      </zone>
      <zone lrx="791" lry="594" type="textblock" ulx="553" uly="533">
        <line lrx="791" lry="594" ulx="553" uly="533">I. Tafel.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1146" lry="834" type="textblock" ulx="451" uly="633">
        <line lrx="1146" lry="704" ulx="451" uly="633">Ein Schirm zur Aufbewahrung der</line>
        <line lrx="1144" lry="762" ulx="453" uly="707">Aſche mit Mauren von Erde oder</line>
        <line lrx="1144" lry="834" ulx="451" uly="771">Leimen und einem Strohdach, ſein</line>
      </zone>
      <zone lrx="1145" lry="900" type="textblock" ulx="419" uly="836">
        <line lrx="1145" lry="900" ulx="419" uly="836">Umfang iſt der Menge Aſche gemaͤs,</line>
      </zone>
      <zone lrx="825" lry="954" type="textblock" ulx="453" uly="903">
        <line lrx="825" lry="954" ulx="453" uly="903">die er enthalten ſoll.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1143" lry="1266" type="textblock" ulx="447" uly="1001">
        <line lrx="1143" lry="1111" ulx="452" uly="1001">Eine Tafel, die im Schirm beſud⸗</line>
        <line lrx="710" lry="1122" ulx="453" uly="1068">lich ſeyn muß.</line>
        <line lrx="1137" lry="1217" ulx="454" uly="1103">Eine Waage, deren Schaalen 7</line>
        <line lrx="977" lry="1266" ulx="447" uly="1208">Zoll im Durchmeſſer haben.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1141" lry="1344" type="textblock" ulx="374" uly="1287">
        <line lrx="1141" lry="1344" ulx="374" uly="1287">c. Irdene Schuͤſſeln, darein man die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1137" lry="1565" type="textblock" ulx="448" uly="1350">
        <line lrx="928" lry="1411" ulx="448" uly="1350">Aſche fuͤr die Probe thut.</line>
        <line lrx="1137" lry="1488" ulx="448" uly="1429">Eine Kannte von 1 Pinte oder 2</line>
        <line lrx="891" lry="1565" ulx="448" uly="1494">Pfund Waſſer Inhalt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="942" lry="1628" type="textblock" ulx="446" uly="1573">
        <line lrx="942" lry="1628" ulx="446" uly="1573">Ungeleimtes Filtrirpapier.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1138" lry="1713" type="textblock" ulx="409" uly="1647">
        <line lrx="1138" lry="1713" ulx="409" uly="1647">Ein Gefaͤß fuͤr das zur Aſchenprobe</line>
      </zone>
      <zone lrx="1112" lry="1776" type="textblock" ulx="443" uly="1715">
        <line lrx="1112" lry="1776" ulx="443" uly="1715">beſtimmte Regen⸗ oder Flußwaſſer.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1133" lry="1891" type="textblock" ulx="665" uly="1823">
        <line lrx="1133" lry="1891" ulx="665" uly="1823">§ 2. Fig.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="88" type="page" xml:id="s_El249_088">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_088.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="434" lry="607" type="textblock" ulx="246" uly="556">
        <line lrx="434" lry="607" ulx="246" uly="556">4. Figur.</line>
      </zone>
      <zone lrx="435" lry="998" type="textblock" ulx="242" uly="772">
        <line lrx="435" lry="822" ulx="246" uly="772">5. Figur.</line>
        <line lrx="433" lry="910" ulx="245" uly="859">6. Figur.</line>
        <line lrx="433" lry="998" ulx="242" uly="947">7. Figur.</line>
      </zone>
      <zone lrx="431" lry="1215" type="textblock" ulx="242" uly="1163">
        <line lrx="431" lry="1215" ulx="242" uly="1163">3. Figur.</line>
      </zone>
      <zone lrx="430" lry="1452" type="textblock" ulx="242" uly="1315">
        <line lrx="430" lry="1366" ulx="242" uly="1315">9. Figur.</line>
        <line lrx="415" lry="1452" ulx="246" uly="1402">10. Fig.</line>
      </zone>
      <zone lrx="430" lry="1666" type="textblock" ulx="244" uly="1616">
        <line lrx="430" lry="1666" ulx="244" uly="1616">I. Figur.</line>
      </zone>
      <zone lrx="904" lry="1796" type="textblock" ulx="479" uly="1738">
        <line lrx="904" lry="1796" ulx="479" uly="1738">lang und eben ſo breit.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1180" lry="436" type="textblock" ulx="491" uly="239">
        <line lrx="1180" lry="296" ulx="491" uly="239">Glaͤſerne Roͤhre, worein die Lauge</line>
        <line lrx="726" lry="359" ulx="491" uly="310">filtrirt wird.</line>
        <line lrx="863" lry="436" ulx="492" uly="385">Trichter von Glas.</line>
      </zone>
      <zone lrx="980" lry="516" type="textblock" ulx="460" uly="464">
        <line lrx="980" lry="516" ulx="460" uly="464">.Trichter von Fließpapier.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1195" lry="730" type="textblock" ulx="488" uly="546">
        <line lrx="1195" lry="602" ulx="489" uly="546">Glaͤſerne mit Lauge gefuͤllte Roͤhre,</line>
        <line lrx="1180" lry="672" ulx="488" uly="613">worinn das Areometer auf 3 Grad</line>
        <line lrx="1039" lry="730" ulx="489" uly="682">erhalten wird.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1182" lry="1445" type="textblock" ulx="485" uly="763">
        <line lrx="1180" lry="825" ulx="489" uly="763">Das Areometer oder die Salzwaage.</line>
        <line lrx="958" lry="906" ulx="487" uly="848">Hoͤlzernes Futteral dazu.</line>
        <line lrx="1179" lry="992" ulx="486" uly="939">Durchſchnitt dieſes Futterals, deſ⸗</line>
        <line lrx="1180" lry="1056" ulx="487" uly="1004">ſen oberer Theil mit Wollenzeug ge⸗</line>
        <line lrx="799" lry="1122" ulx="487" uly="1067">fuͤttert ſeyn muß.</line>
        <line lrx="1182" lry="1206" ulx="486" uly="1151">Ein Schubkarren zum Verfuͤhren</line>
        <line lrx="773" lry="1283" ulx="485" uly="1223">der Aſche.</line>
        <line lrx="893" lry="1361" ulx="486" uly="1307">Hoͤlzerne Schaufel.</line>
        <line lrx="1153" lry="1445" ulx="499" uly="1388">Sieb von Eiſendrath fuͤr die Aſche.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1177" lry="1725" type="textblock" ulx="483" uly="1602">
        <line lrx="1176" lry="1660" ulx="484" uly="1602">Grundriß von der Werkſtatt fuͤr das</line>
        <line lrx="1177" lry="1725" ulx="483" uly="1669">Auslaugen und Abduͤnſten; 20 Fuß</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="89" type="page" xml:id="s_El249_089">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_089.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1161" lry="380" type="textblock" ulx="0" uly="161">
        <line lrx="1147" lry="237" ulx="597" uly="161">RR 83</line>
        <line lrx="1161" lry="322" ulx="0" uly="263">auge a. a. a. Zuͤber (Boͤttiche, Buͤtten) die Aſche</line>
        <line lrx="697" lry="380" ulx="456" uly="334">auszulaugen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1145" lry="551" type="textblock" ulx="298" uly="399">
        <line lrx="1145" lry="486" ulx="298" uly="399">h b. b. Eine unter den Zuͤbern angebrachte</line>
        <line lrx="1142" lry="551" ulx="451" uly="496">Rinne, das Waſſer, das man aus</line>
      </zone>
      <zone lrx="1145" lry="676" type="textblock" ulx="0" uly="558">
        <line lrx="1145" lry="617" ulx="0" uly="558">ohre, den Zuͤbern ablaͤßt, in die Behaͤlter</line>
        <line lrx="705" lry="676" ulx="0" uly="625">Grad c. C. zu leiten.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1145" lry="966" type="textblock" ulx="0" uly="715">
        <line lrx="1144" lry="775" ulx="303" uly="715">d. ded. Faͤſſer die Lauge darein zu bringen;</line>
        <line lrx="1145" lry="834" ulx="0" uly="784">aage. ſie muͤſſen mit mehrern Loͤchern eins</line>
        <line lrx="1145" lry="928" ulx="454" uly="843">uͤber dem andern durchbohrt und die⸗</line>
        <line lrx="1078" lry="966" ulx="454" uly="912">ſe mit Zapfen verſehen ſeyn, um die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1167" lry="1658" type="textblock" ulx="0" uly="943">
        <line lrx="1146" lry="1040" ulx="23" uly="943">deſ⸗ Lauge abzulaſſ⸗ en, ſo, wie ſie ſich</line>
        <line lrx="1010" lry="1094" ulx="0" uly="1028">9 ge⸗ nach und nach aufgeklaͤrt hat.</line>
        <line lrx="1167" lry="1208" ulx="12" uly="1129">. e. Pfanne von Eiſenblech zum Abduͤn⸗</line>
        <line lrx="736" lry="1248" ulx="0" uly="1178">ihren ſten der Lauge.</line>
        <line lrx="1145" lry="1356" ulx="363" uly="1295">f. f. Kleine Zuber mit Lauge, welche</line>
        <line lrx="1147" lry="1420" ulx="453" uly="1365">durch Hahnen in die Pfanne geleitet</line>
        <line lrx="1147" lry="1488" ulx="0" uly="1416">che. wird, die nach und nach wegduͤnſten⸗</line>
        <line lrx="902" lry="1546" ulx="454" uly="1490">de Fll uͤßigkeit zu erſetzen.</line>
        <line lrx="1149" lry="1658" ulx="2" uly="1595">das g. g. Eiſerne Keſſel, darein man die Lau⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1150" lry="1791" type="textblock" ulx="8" uly="1660">
        <line lrx="1150" lry="1733" ulx="8" uly="1660">Fuß ge aus der Pfanne bringt, ſo, wie</line>
        <line lrx="1150" lry="1791" ulx="458" uly="1724">ſie ſich zu verdicken anfangt. In</line>
      </zone>
      <zone lrx="1148" lry="1839" type="textblock" ulx="462" uly="1769">
        <line lrx="1148" lry="1839" ulx="462" uly="1769">dieſen Keſſeln“ endigt man die Ab⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1152" lry="1904" type="textblock" ulx="8" uly="1846">
        <line lrx="1152" lry="1904" ulx="8" uly="1846">a. à. F 2 duͤn⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="503" lry="1920" type="textblock" ulx="494" uly="1909">
        <line lrx="503" lry="1920" ulx="494" uly="1909">7</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="90" type="page" xml:id="s_El249_090">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_090.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="789" lry="243" type="textblock" ulx="628" uly="168">
        <line lrx="789" lry="243" ulx="628" uly="168">RS</line>
      </zone>
      <zone lrx="324" lry="1342" type="textblock" ulx="320" uly="1328">
        <line lrx="324" lry="1342" ulx="320" uly="1328">7</line>
      </zone>
      <zone lrx="465" lry="474" type="textblock" ulx="427" uly="435">
        <line lrx="465" lry="474" ulx="427" uly="435">h.</line>
      </zone>
      <zone lrx="466" lry="1178" type="textblock" ulx="416" uly="1153">
        <line lrx="466" lry="1178" ulx="416" uly="1153">.</line>
      </zone>
      <zone lrx="438" lry="1302" type="textblock" ulx="248" uly="1251">
        <line lrx="438" lry="1302" ulx="248" uly="1251">2. Jigur.</line>
      </zone>
      <zone lrx="467" lry="1448" type="textblock" ulx="391" uly="1421">
        <line lrx="467" lry="1448" ulx="391" uly="1421">A. .</line>
      </zone>
      <zone lrx="1181" lry="378" type="textblock" ulx="493" uly="263">
        <line lrx="1181" lry="321" ulx="493" uly="263">duͤnſtung und troknet die Potaſche</line>
        <line lrx="554" lry="378" ulx="496" uly="340">ab.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1183" lry="676" type="textblock" ulx="490" uly="423">
        <line lrx="1181" lry="480" ulx="494" uly="423">Kupferner Keſſel, der durch die Ab⸗</line>
        <line lrx="1181" lry="547" ulx="490" uly="486">duͤnſtungsoͤfen erwaͤrmt wird, und</line>
        <line lrx="1183" lry="609" ulx="493" uly="552">das zum Auslaugen beſtimmte Waſ⸗</line>
        <line lrx="834" lry="676" ulx="493" uly="619">ſer enthalten muß.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1130" lry="783" type="textblock" ulx="458" uly="713">
        <line lrx="1130" lry="767" ulx="458" uly="713">Camin zum Abgang des Rauchs.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1185" lry="929" type="textblock" ulx="495" uly="805">
        <line lrx="1185" lry="862" ulx="500" uly="805">Kleiner Verſchlag fuͤr das zu den</line>
        <line lrx="941" lry="929" ulx="495" uly="861">Oe eſen noͤthi ge Holz.</line>
      </zone>
      <zone lrx="571" lry="1018" type="textblock" ulx="496" uly="980">
        <line lrx="571" lry="1018" ulx="496" uly="980">5</line>
      </zone>
      <zone lrx="1186" lry="1025" type="textblock" ulx="501" uly="970">
        <line lrx="1186" lry="1025" ulx="501" uly="970">Magazin zur Niederlage der aus den</line>
      </zone>
      <zone lrx="1099" lry="1053" type="textblock" ulx="505" uly="1034">
        <line lrx="1099" lry="1053" ulx="505" uly="1034">G</line>
      </zone>
      <zone lrx="1134" lry="1181" type="textblock" ulx="495" uly="1034">
        <line lrx="1134" lry="1110" ulx="512" uly="1034">deſſeln gezo ogen nen rohen Potaſche.</line>
        <line lrx="765" lry="1181" ulx="495" uly="1111">Ein Blunnen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1186" lry="1359" type="textblock" ulx="492" uly="1234">
        <line lrx="1186" lry="1296" ulx="492" uly="1234">Durchſchnitt des Gebaͤudes zum</line>
        <line lrx="1000" lry="1359" ulx="494" uly="1302">Auslaugen und Abduͤnſten.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1133" lry="1548" type="textblock" ulx="458" uly="1401">
        <line lrx="937" lry="1453" ulx="495" uly="1401">Züuͤber zum Auslaugen.</line>
        <line lrx="1133" lry="1548" ulx="458" uly="1486">.Rinne, welche die Lauge abfuhrt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1187" lry="1642" type="textblock" ulx="492" uly="1591">
        <line lrx="1187" lry="1642" ulx="492" uly="1591">Die Oefſen mit der eingemaurten</line>
      </zone>
      <zone lrx="1187" lry="1770" type="textblock" ulx="495" uly="1652">
        <line lrx="1186" lry="1714" ulx="495" uly="1652">Pfanne und den Keſſeln. Die</line>
        <line lrx="1187" lry="1770" ulx="495" uly="1715">Raͤnder der leztern muͤſſen 2 Zoll</line>
      </zone>
      <zone lrx="1188" lry="1869" type="textblock" ulx="486" uly="1781">
        <line lrx="1188" lry="1869" ulx="486" uly="1781">über das Mauerwerk erhaben ſeyn,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1189" lry="1886" type="textblock" ulx="1065" uly="1847">
        <line lrx="1189" lry="1886" ulx="1065" uly="1847">damit</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="91" type="page" xml:id="s_El249_091">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_091.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="67" lry="614" type="textblock" ulx="0" uly="433">
        <line lrx="65" lry="475" ulx="0" uly="433">Ab⸗</line>
        <line lrx="65" lry="538" ulx="0" uly="500">und</line>
        <line lrx="67" lry="614" ulx="0" uly="561">aſ⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="70" lry="859" type="textblock" ulx="8" uly="821">
        <line lrx="70" lry="859" ulx="8" uly="821">den</line>
      </zone>
      <zone lrx="70" lry="1019" type="textblock" ulx="8" uly="980">
        <line lrx="70" lry="1019" ulx="8" uly="980">den</line>
      </zone>
      <zone lrx="70" lry="1296" type="textblock" ulx="0" uly="1258">
        <line lrx="70" lry="1296" ulx="0" uly="1258">um</line>
      </zone>
      <zone lrx="17" lry="1541" type="textblock" ulx="6" uly="1532">
        <line lrx="17" lry="1541" ulx="6" uly="1532">.</line>
      </zone>
      <zone lrx="72" lry="1895" type="textblock" ulx="0" uly="1604">
        <line lrx="71" lry="1638" ulx="0" uly="1604">rten</line>
        <line lrx="70" lry="1704" ulx="0" uly="1662">Die</line>
        <line lrx="71" lry="1776" ulx="0" uly="1726">Zoll</line>
        <line lrx="71" lry="1840" ulx="0" uly="1801">eyn,</line>
        <line lrx="72" lry="1895" ulx="0" uly="1857">umit</line>
      </zone>
      <zone lrx="1143" lry="250" type="textblock" ulx="602" uly="188">
        <line lrx="1143" lry="250" ulx="602" uly="188">SRESS 85</line>
      </zone>
      <zone lrx="1145" lry="335" type="textblock" ulx="455" uly="285">
        <line lrx="1145" lry="335" ulx="455" uly="285">damit die an den hervorragenden</line>
      </zone>
      <zone lrx="1148" lry="532" type="textblock" ulx="458" uly="345">
        <line lrx="1145" lry="459" ulx="458" uly="345">en ſchlagende Luft die Fluͤßigkeit</line>
        <line lrx="1148" lry="467" ulx="467" uly="413">hindere ſich zu erheben und aus den</line>
        <line lrx="823" lry="532" ulx="458" uly="421">1 eſſeln zu flieſſen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1148" lry="771" type="textblock" ulx="456" uly="579">
        <line lrx="1148" lry="635" ulx="463" uly="579">Ein hoͤherer Ofen, der den Keſſel</line>
        <line lrx="1148" lry="699" ulx="456" uly="644">enthaͤlt, worinn man das Waſſer</line>
        <line lrx="944" lry="771" ulx="458" uly="706">zum Auslaugen erwaͤrmt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1125" lry="869" type="textblock" ulx="462" uly="813">
        <line lrx="1125" lry="869" ulx="462" uly="813">Thuͤren zu den Heerden der Oefen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1148" lry="974" type="textblock" ulx="424" uly="915">
        <line lrx="1148" lry="974" ulx="424" uly="915">Thuͤren zu den Aſchenbehaͤltern, die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1150" lry="1102" type="textblock" ulx="461" uly="980">
        <line lrx="1150" lry="1037" ulx="461" uly="980">man zu Leitung des Feuers nach Be⸗</line>
        <line lrx="916" lry="1102" ulx="461" uly="1049">lieben oͤfnet oder ſchließt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1156" lry="1467" type="textblock" ulx="460" uly="1149">
        <line lrx="1154" lry="1205" ulx="462" uly="1149">Camin der Oefen, welches durch</line>
        <line lrx="1153" lry="1290" ulx="460" uly="1207">das Magazin fuͤr die rohe Potaſche</line>
        <line lrx="1152" lry="1338" ulx="462" uly="1269">gefuͤhrt iſt, um daſelbſt eine beſtaͤn⸗</line>
        <line lrx="1156" lry="1401" ulx="463" uly="1344">dige Waͤrme zu unterhalten und ſie</line>
        <line lrx="1076" lry="1467" ulx="464" uly="1406">gegen Feuchtigkeit zu bewahren.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1154" lry="1651" type="textblock" ulx="460" uly="1500">
        <line lrx="1154" lry="1568" ulx="460" uly="1500">Thuͤre in das Magazin fuͤr die rohe</line>
        <line lrx="642" lry="1651" ulx="464" uly="1583">Potaſche.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1155" lry="1826" type="textblock" ulx="463" uly="1648">
        <line lrx="1155" lry="1771" ulx="463" uly="1648">Verſchlag ſuͤr das u den Oefen er er⸗</line>
        <line lrx="752" lry="1826" ulx="468" uly="1751">foderliche Holz.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1159" lry="1927" type="textblock" ulx="667" uly="1865">
        <line lrx="1159" lry="1927" ulx="667" uly="1865">F 3 III. Ta⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="92" type="page" xml:id="s_El249_092">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_092.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="791" lry="250" type="textblock" ulx="247" uly="194">
        <line lrx="791" lry="250" ulx="247" uly="194">86 RE</line>
      </zone>
      <zone lrx="1376" lry="376" type="textblock" ulx="585" uly="296">
        <line lrx="1376" lry="376" ulx="585" uly="296">III. Tafel. =WDð</line>
      </zone>
      <zone lrx="1376" lry="596" type="textblock" ulx="254" uly="437">
        <line lrx="1183" lry="494" ulx="254" uly="437">1. Figur. Grundriß des Ofens zum Abduͤnſten.</line>
        <line lrx="1376" lry="596" ulx="345" uly="539">a. a. a. Thuͤren zu den Oefen. 5.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1182" lry="756" type="textblock" ulx="338" uly="639">
        <line lrx="1182" lry="693" ulx="338" uly="639">b. b. b. Eiſerner Roſt auf dem Grund der</line>
        <line lrx="1130" lry="756" ulx="494" uly="700">Heerde uͤber den Aſchenbehaͤltern.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="1582" type="textblock" ulx="136" uly="779">
        <line lrx="1373" lry="864" ulx="360" uly="779">C. C. C. Canaͤle durch welche ſich Rauch und .</line>
        <line lrx="1354" lry="928" ulx="497" uly="851">Waͤrme aus den Oefen unter den .</line>
        <line lrx="1186" lry="968" ulx="496" uly="915">zum Erwaͤrmen des Waſſers be⸗</line>
        <line lrx="1106" lry="1033" ulx="495" uly="982">ſtimmten kupfernen Keſſel ziehen.</line>
        <line lrx="1229" lry="1138" ulx="435" uly="1066">d. Wand von Bakſteinen, welche die</line>
        <line lrx="1353" lry="1211" ulx="496" uly="1136">Waͤrme noͤthigt, ſich um den Keſſel 3</line>
        <line lrx="1186" lry="1260" ulx="498" uly="1209">herum zu ziehen, ehe ſie in das Ca⸗</line>
        <line lrx="1397" lry="1322" ulx="136" uly="1274">R min ausgeht. 9.</line>
        <line lrx="1184" lry="1420" ulx="434" uly="1355">e. Hefnung, durch welche der Rauch</line>
        <line lrx="913" lry="1476" ulx="493" uly="1434">in das Camin kommt.</line>
        <line lrx="1391" lry="1582" ulx="443" uly="1521">f. Canal des Camins. 10.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1390" lry="1814" type="textblock" ulx="242" uly="1646">
        <line lrx="953" lry="1699" ulx="249" uly="1646">2. Figur. Durchſchnitt der Oefen.</line>
        <line lrx="1390" lry="1814" ulx="242" uly="1732">3. Figur. Ein anderer Durchſchnitt derſelben. 11.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1183" lry="1931" type="textblock" ulx="1067" uly="1880">
        <line lrx="1183" lry="1931" ulx="1067" uly="1880">4. Fi⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="93" type="page" xml:id="s_El249_093">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_093.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="67" lry="476" type="textblock" ulx="0" uly="433">
        <line lrx="67" lry="476" ulx="0" uly="433">ten.</line>
      </zone>
      <zone lrx="71" lry="674" type="textblock" ulx="11" uly="634">
        <line lrx="71" lry="674" ulx="11" uly="634">der</line>
      </zone>
      <zone lrx="70" lry="949" type="textblock" ulx="1" uly="795">
        <line lrx="68" lry="833" ulx="1" uly="795">und</line>
        <line lrx="69" lry="886" ulx="9" uly="850">den</line>
        <line lrx="70" lry="949" ulx="15" uly="911">be⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="112" lry="1182" type="textblock" ulx="0" uly="1124">
        <line lrx="112" lry="1182" ulx="0" uly="1124">eſſel</line>
      </zone>
      <zone lrx="70" lry="1241" type="textblock" ulx="0" uly="1198">
        <line lrx="70" lry="1241" ulx="0" uly="1198">Ca⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="68" lry="1409" type="textblock" ulx="0" uly="1359">
        <line lrx="68" lry="1409" ulx="0" uly="1359">uch</line>
      </zone>
      <zone lrx="68" lry="1783" type="textblock" ulx="0" uly="1752">
        <line lrx="68" lry="1783" ulx="0" uly="1752">en.</line>
      </zone>
      <zone lrx="647" lry="179" type="textblock" ulx="630" uly="163">
        <line lrx="647" lry="179" ulx="630" uly="163">X</line>
      </zone>
      <zone lrx="1161" lry="262" type="textblock" ulx="610" uly="182">
        <line lrx="1161" lry="262" ulx="610" uly="182">SNRe 87</line>
      </zone>
      <zone lrx="410" lry="338" type="textblock" ulx="223" uly="287">
        <line lrx="410" lry="338" ulx="223" uly="287">4. Figür.</line>
      </zone>
      <zone lrx="411" lry="573" type="textblock" ulx="225" uly="524">
        <line lrx="411" lry="573" ulx="225" uly="524">5. Figur.</line>
      </zone>
      <zone lrx="408" lry="918" type="textblock" ulx="218" uly="762">
        <line lrx="408" lry="813" ulx="222" uly="762">6. Figur.</line>
        <line lrx="405" lry="918" ulx="218" uly="868">7. Figur.</line>
      </zone>
      <zone lrx="404" lry="1310" type="textblock" ulx="215" uly="1157">
        <line lrx="404" lry="1209" ulx="216" uly="1157">8. Figur.</line>
        <line lrx="401" lry="1310" ulx="215" uly="1260">9. Figur.</line>
      </zone>
      <zone lrx="387" lry="1546" type="textblock" ulx="216" uly="1494">
        <line lrx="387" lry="1546" ulx="216" uly="1494">10. Fig.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1160" lry="466" type="textblock" ulx="467" uly="266">
        <line lrx="1158" lry="344" ulx="472" uly="266">Die zum Abduͤnſten beſtimmte</line>
        <line lrx="1160" lry="430" ulx="468" uly="350">Pfanne von Eiſenblech (II. Tafel</line>
        <line lrx="680" lry="466" ulx="467" uly="415">Fig. I. e.)</line>
      </zone>
      <zone lrx="1157" lry="702" type="textblock" ulx="466" uly="474">
        <line lrx="1157" lry="577" ulx="472" uly="474">Ein eiſerner Leſſel mit ſeinem Ring,</line>
        <line lrx="1156" lry="640" ulx="467" uly="589">welcher den Keſſel 2 Zoll unter deſſen</line>
        <line lrx="820" lry="702" ulx="466" uly="648">Muͤndung umfaßt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="856" lry="811" type="textblock" ulx="468" uly="761">
        <line lrx="856" lry="811" ulx="468" uly="761">Der kupferne Keſſel.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1156" lry="985" type="textblock" ulx="460" uly="868">
        <line lrx="1154" lry="929" ulx="466" uly="868">Ein kleiner Zuber mit ſeinen Hah⸗</line>
        <line lrx="1156" lry="985" ulx="460" uly="931">nen: er ſteht der Abduͤnſtungspfan⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1152" lry="1050" type="textblock" ulx="423" uly="997">
        <line lrx="1152" lry="1050" ulx="423" uly="997">ne zur Seite, um die abgedunſtete</line>
      </zone>
      <zone lrx="926" lry="1211" type="textblock" ulx="459" uly="1063">
        <line lrx="780" lry="1115" ulx="459" uly="1063">Lauge zu erſetzen.</line>
        <line lrx="926" lry="1211" ulx="464" uly="1156">Hoͤlzerner Waͤſſereimer.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1152" lry="1441" type="textblock" ulx="457" uly="1257">
        <line lrx="1151" lry="1311" ulx="461" uly="1257">Kupferner Schoͤpfloͤffel, die Lauge</line>
        <line lrx="1152" lry="1378" ulx="459" uly="1327">aus der Pfanne in die eiſerne Keſſel</line>
        <line lrx="661" lry="1441" ulx="457" uly="1392">zu bringen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1150" lry="1552" type="textblock" ulx="459" uly="1494">
        <line lrx="1150" lry="1552" ulx="459" uly="1494">Eiſerne zugerundete Schuͤppe, die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1149" lry="1617" type="textblock" ulx="439" uly="1556">
        <line lrx="1149" lry="1617" ulx="439" uly="1556">Potaſche in den Keſſeln umzuruͤhren</line>
      </zone>
      <zone lrx="1088" lry="1693" type="textblock" ulx="456" uly="1629">
        <line lrx="1088" lry="1693" ulx="456" uly="1629">und das Abtroknen zu erleichtern.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1150" lry="1923" type="textblock" ulx="454" uly="1731">
        <line lrx="1150" lry="1788" ulx="455" uly="1731">Roͤhre von Eiſenblech oder Kupfer,</line>
        <line lrx="1148" lry="1855" ulx="454" uly="1798">welche ſich in 5 Theile theilt, deren</line>
        <line lrx="1147" lry="1923" ulx="673" uly="1867">F 4 man</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="94" type="page" xml:id="s_El249_094">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_094.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="413" lry="552" type="textblock" ulx="244" uly="488">
        <line lrx="413" lry="552" ulx="244" uly="488">12. Fig.</line>
      </zone>
      <zone lrx="473" lry="1711" type="textblock" ulx="403" uly="1684">
        <line lrx="473" lry="1711" ulx="403" uly="1684">C. C.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1173" lry="453" type="textblock" ulx="480" uly="275">
        <line lrx="1173" lry="325" ulx="480" uly="275">man einen nach dem andern abnimmt,</line>
        <line lrx="1170" lry="395" ulx="480" uly="335">um die Lauge aus den Zuͤbern</line>
        <line lrx="823" lry="453" ulx="483" uly="403">lauffen zu laſſen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1176" lry="550" type="textblock" ulx="485" uly="498">
        <line lrx="1176" lry="550" ulx="485" uly="498">Ein wirthſchaftlicher Ofen, deſſen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1176" lry="615" type="textblock" ulx="476" uly="557">
        <line lrx="1176" lry="615" ulx="476" uly="557">man ſich in den Waſchhaͤuſern be⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1177" lry="746" type="textblock" ulx="488" uly="628">
        <line lrx="1177" lry="678" ulx="488" uly="628">dienen kann, um das zum Auslaugen</line>
        <line lrx="1101" lry="746" ulx="490" uly="686">beſtimmte Waſſer zu erwaͤrmen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1096" lry="840" type="textblock" ulx="458" uly="786">
        <line lrx="1096" lry="840" ulx="458" uly="786">.Eiſerner Keſſel mit ſeinem Ofen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1182" lry="938" type="textblock" ulx="461" uly="866">
        <line lrx="1182" lry="938" ulx="461" uly="866">Eiſerner Keſſel, die Lauge abzu⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1182" lry="1063" type="textblock" ulx="492" uly="946">
        <line lrx="1182" lry="1009" ulx="492" uly="946">dunſten, um rohe Potaſche zu er⸗</line>
        <line lrx="619" lry="1063" ulx="493" uly="1014">halten.</line>
      </zone>
      <zone lrx="851" lry="1197" type="textblock" ulx="580" uly="1136">
        <line lrx="851" lry="1197" ulx="580" uly="1136">IV. Tafel.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1031" lry="1304" type="textblock" ulx="492" uly="1253">
        <line lrx="1031" lry="1304" ulx="492" uly="1253">Grundriß des Calcinirofens.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1185" lry="1400" type="textblock" ulx="462" uly="1346">
        <line lrx="1185" lry="1400" ulx="462" uly="1346">„Thuͤre zum Heerd oder in die Cam⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1032" lry="1465" type="textblock" ulx="495" uly="1416">
        <line lrx="1032" lry="1465" ulx="495" uly="1416">mer, worinn calcinirt wird.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1186" lry="1566" type="textblock" ulx="465" uly="1503">
        <line lrx="1186" lry="1566" ulx="465" uly="1503">Thuͤren zu den Heerden auf welche</line>
      </zone>
      <zone lrx="909" lry="1623" type="textblock" ulx="496" uly="1574">
        <line lrx="909" lry="1623" ulx="496" uly="1574">man das Holz legt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1187" lry="1787" type="textblock" ulx="457" uly="1657">
        <line lrx="1187" lry="1722" ulx="488" uly="1657">Kleine Mauren, die Heerde von der</line>
        <line lrx="1087" lry="1787" ulx="457" uly="1735">Calcinircammer abzuſondern.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1187" lry="1900" type="textblock" ulx="1073" uly="1849">
        <line lrx="1187" lry="1900" ulx="1073" uly="1849">2. Fi⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1383" lry="316" type="textblock" ulx="1345" uly="289">
        <line lrx="1383" lry="316" ulx="1345" uly="289">2.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1388" lry="956" type="textblock" ulx="1346" uly="910">
        <line lrx="1388" lry="956" ulx="1346" uly="910">—7.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1387" lry="1164" type="textblock" ulx="1351" uly="1130">
        <line lrx="1387" lry="1164" ulx="1351" uly="1130">8.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="95" type="page" xml:id="s_El249_095">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_095.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="57" lry="399" type="textblock" ulx="0" uly="301">
        <line lrx="57" lry="343" ulx="0" uly="301">mt,</line>
        <line lrx="54" lry="399" ulx="0" uly="367">ern</line>
      </zone>
      <zone lrx="60" lry="621" type="textblock" ulx="0" uly="519">
        <line lrx="60" lry="568" ulx="0" uly="519">ſſen</line>
        <line lrx="60" lry="621" ulx="6" uly="580">be⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="61" lry="693" type="textblock" ulx="0" uly="655">
        <line lrx="61" lry="693" ulx="0" uly="655">gen</line>
      </zone>
      <zone lrx="65" lry="949" type="textblock" ulx="0" uly="911">
        <line lrx="65" lry="949" ulx="0" uly="911">zu⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="445" lry="519" type="textblock" ulx="227" uly="293">
        <line lrx="420" lry="342" ulx="230" uly="293">2. Figur.</line>
        <line lrx="419" lry="430" ulx="232" uly="378">3. Figur.</line>
        <line lrx="445" lry="519" ulx="227" uly="466">4. Figur.</line>
      </zone>
      <zone lrx="420" lry="667" type="textblock" ulx="229" uly="616">
        <line lrx="420" lry="667" ulx="229" uly="616">5. Figur.</line>
      </zone>
      <zone lrx="465" lry="973" type="textblock" ulx="234" uly="921">
        <line lrx="465" lry="973" ulx="234" uly="921">7. Figur.</line>
      </zone>
      <zone lrx="424" lry="1192" type="textblock" ulx="235" uly="1140">
        <line lrx="424" lry="1192" ulx="235" uly="1140">8. Figur.</line>
      </zone>
      <zone lrx="452" lry="1839" type="textblock" ulx="375" uly="1733">
        <line lrx="452" lry="1759" ulx="375" uly="1733">e. e.</line>
        <line lrx="452" lry="1839" ulx="390" uly="1797">f. f.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1166" lry="1328" type="textblock" ulx="474" uly="293">
        <line lrx="1085" lry="349" ulx="481" uly="293">Durchſchnitt des Calcinirofens.</line>
        <line lrx="1136" lry="434" ulx="482" uly="379">Ein anderer Durchſchnitt deſſelben.</line>
        <line lrx="1162" lry="522" ulx="479" uly="467">Perſpectiviſche Vorſtellung des Cal⸗</line>
        <line lrx="1012" lry="581" ulx="478" uly="533">cinirofens.</line>
        <line lrx="775" lry="669" ulx="475" uly="618">Eiſerne Spatel.</line>
        <line lrx="1165" lry="760" ulx="480" uly="706">Ein Stecheiſen die Potaſche los zu</line>
        <line lrx="1166" lry="825" ulx="480" uly="770">machen, wann ſie ſich an die Waͤn⸗</line>
        <line lrx="895" lry="887" ulx="474" uly="832">de des Ofens anhaͤngt.</line>
        <line lrx="1165" lry="977" ulx="488" uly="924">Ein eiſerner Hacken, das Holz zu</line>
        <line lrx="1165" lry="1046" ulx="482" uly="989">recht zu legen und die calecinirte Pot⸗</line>
        <line lrx="1107" lry="1105" ulx="476" uly="1053">aſche auszuziehen. L</line>
        <line lrx="1166" lry="1196" ulx="484" uly="1141">Grundriß eines in Teutſchland ge⸗</line>
        <line lrx="982" lry="1268" ulx="478" uly="1201">braͤuchlichen Calcinirofens.</line>
        <line lrx="795" lry="1328" ulx="478" uly="1284">Calcinircammer.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1164" lry="1413" type="textblock" ulx="444" uly="1358">
        <line lrx="1164" lry="1413" ulx="444" uly="1358">Cammern der Heerde, darauf man</line>
      </zone>
      <zone lrx="1165" lry="1917" type="textblock" ulx="476" uly="1421">
        <line lrx="1131" lry="1486" ulx="476" uly="1421">uͤber eiſernen Roͤſten das Holz legt.</line>
        <line lrx="1165" lry="1557" ulx="480" uly="1501">Scheidwand zwiſchen der Calejnir⸗</line>
        <line lrx="966" lry="1626" ulx="477" uly="1567">cammer und den Heerden.</line>
        <line lrx="1048" lry="1693" ulx="476" uly="1635">Oefnung der Calcinircammer.</line>
        <line lrx="915" lry="1768" ulx="480" uly="1706">Oefnungen der Heerde.</line>
        <line lrx="763" lry="1850" ulx="481" uly="1790">Aſchenbehaͤlter.</line>
        <line lrx="1165" lry="1917" ulx="668" uly="1865">F 5 9. Fi⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="96" type="page" xml:id="s_El249_096">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_096.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="304" lry="256" type="textblock" ulx="247" uly="211">
        <line lrx="304" lry="256" ulx="247" uly="211">90</line>
      </zone>
      <zone lrx="804" lry="274" type="textblock" ulx="642" uly="141">
        <line lrx="804" lry="274" ulx="642" uly="141">Ane</line>
      </zone>
      <zone lrx="437" lry="349" type="textblock" ulx="249" uly="298">
        <line lrx="437" lry="349" ulx="249" uly="298">9. Figur.</line>
      </zone>
      <zone lrx="470" lry="510" type="textblock" ulx="382" uly="395">
        <line lrx="470" lry="431" ulx="434" uly="395">g.</line>
        <line lrx="467" lry="510" ulx="382" uly="472">h. h.</line>
      </zone>
      <zone lrx="464" lry="664" type="textblock" ulx="407" uly="625">
        <line lrx="464" lry="664" ulx="407" uly="625">1.1.</line>
      </zone>
      <zone lrx="462" lry="903" type="textblock" ulx="401" uly="863">
        <line lrx="462" lry="903" ulx="401" uly="863">1.1.</line>
      </zone>
      <zone lrx="460" lry="1191" type="textblock" ulx="351" uly="1156">
        <line lrx="460" lry="1191" ulx="351" uly="1156">m. m.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1008" lry="431" type="textblock" ulx="498" uly="266">
        <line lrx="1008" lry="348" ulx="500" uly="266">Durch ſchnitt dieſes Ofens.</line>
        <line lrx="903" lry="431" ulx="498" uly="377">Woͤlbung des Ofens.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1181" lry="578" type="textblock" ulx="491" uly="469">
        <line lrx="1181" lry="522" ulx="498" uly="469">Eine Leimenſchichte zu Bedeckung</line>
        <line lrx="750" lry="578" ulx="491" uly="530">des Gewoͤlbs.</line>
      </zone>
      <zone lrx="686" lry="674" type="textblock" ulx="494" uly="620">
        <line lrx="686" lry="674" ulx="494" uly="620">Zugloͤcher.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1179" lry="789" type="textblock" ulx="462" uly="704">
        <line lrx="1179" lry="789" ulx="462" uly="704">Mauer, die das Gewoͤlb traͤgt,</line>
      </zone>
      <zone lrx="686" lry="816" type="textblock" ulx="492" uly="785">
        <line lrx="686" lry="816" ulx="492" uly="785">von vorne.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1179" lry="1104" type="textblock" ulx="486" uly="858">
        <line lrx="1179" lry="913" ulx="494" uly="858">Eiſerne Stangen, welche in das</line>
        <line lrx="1179" lry="976" ulx="524" uly="927">Nauerwerk gehen, und am Ende</line>
        <line lrx="1179" lry="1083" ulx="486" uly="986">durchloͤchert ſind, einen  Zapfen ein⸗</line>
        <line lrx="677" lry="1104" ulx="489" uly="1055">zunehmen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1178" lry="1257" type="textblock" ulx="486" uly="1135">
        <line lrx="1178" lry="1194" ulx="490" uly="1135">Stuͤcke von Holz, welche das</line>
        <line lrx="1178" lry="1257" ulx="486" uly="1202">Gewoͤlb aus einander zu gehen ver⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1178" lry="1408" type="textblock" ulx="450" uly="1273">
        <line lrx="645" lry="1320" ulx="467" uly="1273">hindern.</line>
        <line lrx="1178" lry="1408" ulx="450" uly="1354">Oefnung unter dem Gewoͤlb des</line>
      </zone>
      <zone lrx="1073" lry="1493" type="textblock" ulx="486" uly="1419">
        <line lrx="1073" lry="1493" ulx="486" uly="1419">Ofens zum Durchzug der Luft.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1140" lry="1582" type="textblock" ulx="243" uly="1514">
        <line lrx="1140" lry="1582" ulx="243" uly="1514">10. u. 11. Fig. Durchſchnitt des Calcinirofens.</line>
      </zone>
      <zone lrx="452" lry="1669" type="textblock" ulx="241" uly="1617">
        <line lrx="452" lry="1669" ulx="241" uly="1617">12. Figur.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1172" lry="1678" type="textblock" ulx="512" uly="1614">
        <line lrx="1172" lry="1678" ulx="512" uly="1614">Deſſen perſpectiviſche Vorſtellung.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1397" lry="363" type="textblock" ulx="1366" uly="315">
        <line lrx="1397" lry="363" ulx="1366" uly="315">OM</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="97" type="page" xml:id="s_El249_097">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_097.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="55" lry="516" type="textblock" ulx="0" uly="476">
        <line lrx="55" lry="516" ulx="0" uly="476">ing</line>
      </zone>
      <zone lrx="54" lry="756" type="textblock" ulx="0" uly="711">
        <line lrx="54" lry="756" ulx="0" uly="711">gt,</line>
      </zone>
      <zone lrx="54" lry="1029" type="textblock" ulx="0" uly="863">
        <line lrx="54" lry="898" ulx="0" uly="863">as</line>
        <line lrx="54" lry="963" ulx="0" uly="924">nde</line>
        <line lrx="54" lry="1029" ulx="0" uly="989">in⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="54" lry="1244" type="textblock" ulx="0" uly="1141">
        <line lrx="54" lry="1177" ulx="0" uly="1141">as</line>
        <line lrx="54" lry="1244" ulx="0" uly="1212">er⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="54" lry="1395" type="textblock" ulx="0" uly="1359">
        <line lrx="54" lry="1395" ulx="0" uly="1359">des</line>
      </zone>
      <zone lrx="49" lry="1661" type="textblock" ulx="0" uly="1622">
        <line lrx="49" lry="1661" ulx="0" uly="1622">ng.</line>
      </zone>
      <zone lrx="50" lry="1911" type="textblock" ulx="0" uly="1876">
        <line lrx="50" lry="1911" ulx="0" uly="1876">18⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1167" lry="273" type="textblock" ulx="625" uly="184">
        <line lrx="1167" lry="273" ulx="625" uly="184">RR or</line>
      </zone>
      <zone lrx="1174" lry="438" type="textblock" ulx="239" uly="308">
        <line lrx="1174" lry="371" ulx="239" uly="308">Auszug aus den Regiſtern der Koͤnigl.</line>
        <line lrx="1029" lry="438" ulx="381" uly="379">Academie der Wiſſenſchaften.</line>
      </zone>
      <zone lrx="917" lry="550" type="textblock" ulx="489" uly="485">
        <line lrx="917" lry="550" ulx="489" uly="485">Vom 28. Aug. 1779.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1171" lry="961" type="textblock" ulx="234" uly="577">
        <line lrx="1171" lry="692" ulx="237" uly="577">D ie Academie hat dem Hrn. Cadet und mir</line>
        <line lrx="1171" lry="746" ulx="238" uly="693">aufgetragen, ihr von einem Werk der Herren</line>
        <line lrx="1169" lry="798" ulx="238" uly="745">Generalverwalter des Pulvers und Salpeters</line>
        <line lrx="1168" lry="851" ulx="237" uly="798">Bericht zu geben, das eine Beſchreibung der</line>
        <line lrx="1170" lry="910" ulx="236" uly="851">Kunſt rohe und calcinirte Potaſche zu machen,</line>
        <line lrx="1165" lry="961" ulx="234" uly="901">enthaͤlt. .</line>
      </zone>
      <zone lrx="1191" lry="1915" type="textblock" ulx="228" uly="982">
        <line lrx="1191" lry="1036" ulx="337" uly="982">Die Herren Verwalter des Pulvers und</line>
        <line lrx="1171" lry="1094" ulx="235" uly="1034">Salpeters, welche auf die Verfertigung dieſer</line>
        <line lrx="1171" lry="1139" ulx="234" uly="1088">wichtigen Materie die auſſerſte Sorgfalt ver⸗</line>
        <line lrx="1170" lry="1192" ulx="234" uly="1140">wandten, ſahen ein, daß, da der zum Pulver</line>
        <line lrx="1169" lry="1243" ulx="232" uly="1191">erfoderliche Salpeter ein Mittelſalz aus Salpe⸗</line>
        <line lrx="1169" lry="1298" ulx="233" uly="1239">terſaure und Pflanzenlaugenſalz iſt, es eben ſo</line>
        <line lrx="1169" lry="1348" ulx="233" uly="1292">wichtig waͤre, dieſe leztere Materie im Ueberfluß</line>
        <line lrx="1169" lry="1402" ulx="232" uly="1348">und mit ſo wenig Unkoſten als moͤglich, ſich zu ver⸗</line>
        <line lrx="1167" lry="1454" ulx="232" uly="1400">ſchaffen als die erſtere. Und diß war der Be⸗</line>
        <line lrx="1168" lry="1505" ulx="232" uly="1455">weggrund zu dem Werk, wovon wir hier Nach⸗</line>
        <line lrx="1165" lry="1562" ulx="232" uly="1505">richt geben. Sein Endzwek iſt, die leichteſte</line>
        <line lrx="1167" lry="1614" ulx="231" uly="1559">und vortheilhafteſte Mittel anzuzeigen, deren ſich</line>
        <line lrx="1165" lry="1663" ulx="232" uly="1605">Privatperſonen bey gewiſſen guͤnſtigen Gelegen⸗</line>
        <line lrx="1162" lry="1715" ulx="231" uly="1658">heiten bedienen koͤnnen, um rohe und caleinirte</line>
        <line lrx="1164" lry="1769" ulx="230" uly="1709">Potaſche zu machen. Rohe Potaſche heiſſen ſie</line>
        <line lrx="1162" lry="1827" ulx="230" uly="1764">dasjenige Laugenſalz, das durch Auslaugen, Ab⸗</line>
        <line lrx="1162" lry="1915" ulx="228" uly="1813">duͤnſten und Austroknen aus der Aſche der Dalzer</line>
        <line lrx="1136" lry="1912" ulx="1092" uly="1882">un</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="98" type="page" xml:id="s_El249_098">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_098.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1164" lry="549" type="textblock" ulx="227" uly="181">
        <line lrx="783" lry="243" ulx="233" uly="181">92 R</line>
        <line lrx="1164" lry="332" ulx="233" uly="281">und anderer Pflanzen gezogen wird, und calci⸗</line>
        <line lrx="1162" lry="387" ulx="232" uly="332">nirte Potaſche eben das Laugenſalz, wann es</line>
        <line lrx="1163" lry="446" ulx="231" uly="382">durch Aufloͤſung, Abduͤnſtung bis zur Trocken⸗</line>
        <line lrx="1163" lry="491" ulx="231" uly="438">heit und Calciniren, ſtaͤrker und reiner gemacht</line>
        <line lrx="884" lry="549" ulx="227" uly="492">worden. .</line>
      </zone>
      <zone lrx="1164" lry="899" type="textblock" ulx="228" uly="573">
        <line lrx="1163" lry="628" ulx="333" uly="573">Nachdem ſie die erſte Bemerkungen uͤber die</line>
        <line lrx="1163" lry="685" ulx="230" uly="629">Pflanzenaſche und das enthaltene Laugenſalz vor⸗</line>
        <line lrx="1163" lry="735" ulx="231" uly="682">ausgeſchikt und die Arten angezeigt haben, deren</line>
        <line lrx="1163" lry="794" ulx="229" uly="734">man ſich in Rußland, Schweden und andern</line>
        <line lrx="1164" lry="842" ulx="230" uly="783">holzreichen Landern bey Verfertigung der groͤßten⸗</line>
        <line lrx="1164" lry="899" ulx="228" uly="839">theils im Handel vorkommenden Potaſche be⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1212" lry="998" type="textblock" ulx="230" uly="890">
        <line lrx="1186" lry="951" ulx="230" uly="890">dient, ſo pruͤfen ſie dieſe Verrichtungen, und ma⸗</line>
        <line lrx="1212" lry="998" ulx="230" uly="942">chen ſehr gute Bemerkungen über die Maͤngel</line>
      </zone>
      <zone lrx="765" lry="1052" type="textblock" ulx="228" uly="996">
        <line lrx="765" lry="1052" ulx="228" uly="996">dieſer Methoden.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1169" lry="1136" type="textblock" ulx="335" uly="1081">
        <line lrx="1169" lry="1136" ulx="335" uly="1081">Beſonders wichtig iſt das Capitel, in wel⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1165" lry="1241" type="textblock" ulx="229" uly="1135">
        <line lrx="1165" lry="1191" ulx="229" uly="1135">chem dieſe Herrn die verſchiedenen Holzarten, die</line>
        <line lrx="1164" lry="1241" ulx="230" uly="1188">man mit mehrerem Vortheil zum Potaſcheſieden</line>
      </zone>
      <zone lrx="1188" lry="1292" type="textblock" ulx="217" uly="1242">
        <line lrx="1188" lry="1292" ulx="217" uly="1242">verbrennen kann, durchgehen; ſie geben hier eine</line>
      </zone>
      <zone lrx="1166" lry="1662" type="textblock" ulx="228" uly="1288">
        <line lrx="1165" lry="1348" ulx="228" uly="1288">ausfuͤhrliche Nachricht von allen bisher daruͤber</line>
        <line lrx="1164" lry="1401" ulx="231" uly="1341">angeſtellten Unterſuchungen, machen daruͤber ſehr</line>
        <line lrx="1164" lry="1456" ulx="229" uly="1398">ſinnreiche Bemerkungen und liefern endlich eine</line>
        <line lrx="1166" lry="1506" ulx="232" uly="1448">groſſe Menge ſelbſt angeſtellter Erfahrungen, um</line>
        <line lrx="1165" lry="1556" ulx="230" uly="1500">diejenige Arten von Hoͤlzern oder Pflanzen zu</line>
        <line lrx="1165" lry="1612" ulx="230" uly="1554">entdecken, deren Aſche am meiſten Potaſche</line>
        <line lrx="371" lry="1662" ulx="230" uly="1608">enthaͤlt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1168" lry="1897" type="textblock" ulx="203" uly="1686">
        <line lrx="1166" lry="1758" ulx="242" uly="1686">Diieſe Erfahrungen, deren Reſultate in ver⸗</line>
        <line lrx="1167" lry="1820" ulx="230" uly="1749">ſchiedenen ſehr bequemen Tabellen angezeigt ſind,</line>
        <line lrx="1167" lry="1862" ulx="203" uly="1803">koͤnnen in Betracht der hiezu erfoderlichen bisher</line>
        <line lrx="1168" lry="1897" ulx="1087" uly="1856">aber</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="99" type="page" xml:id="s_El249_099">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_099.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1187" lry="1864" type="textblock" ulx="224" uly="154">
        <line lrx="1155" lry="232" ulx="609" uly="154">RREN 3</line>
        <line lrx="1158" lry="310" ulx="228" uly="256">aber immer vermißten Genauigkeit, mit der ſie</line>
        <line lrx="1174" lry="367" ulx="229" uly="308">angeſtellt wurden, als neu angeſehen werden. Da</line>
        <line lrx="1167" lry="418" ulx="229" uly="360">dieſe Unterſuchungen, die fur eine groſſe Anzahl</line>
        <line lrx="1168" lry="472" ulx="228" uly="413">Kuͤnſte, welche das fixe Laugenſalz brauchen</line>
        <line lrx="1170" lry="524" ulx="228" uly="462">wichtig ſind, noch weiter getrieben werden koͤnnen,</line>
        <line lrx="1166" lry="577" ulx="226" uly="519">ſo kann man dieſe Herren nicht genug bitten, ſich,</line>
        <line lrx="1157" lry="628" ulx="226" uly="566">fernerhin mit gleicher Sorgfalt damit zu beſchaͤfti⸗</line>
        <line lrx="1167" lry="681" ulx="228" uly="624">gen und ihre Bemuͤhungen bekannt zu machen,</line>
        <line lrx="1169" lry="726" ulx="228" uly="674">um es an keiner Art von Unterricht, ſowohl fur die,</line>
        <line lrx="1161" lry="782" ulx="228" uly="724">welche wuͤrklich Potaſche machen, als auch ſuͤr die,</line>
        <line lrx="1161" lry="834" ulx="228" uly="780">welche gern machen moͤchten, ermangeln zu laſſen.</line>
        <line lrx="1159" lry="887" ulx="229" uly="833">Die Herren Verwalter haben ein beſonderes Ca⸗</line>
        <line lrx="1161" lry="940" ulx="228" uly="886">pitel dazu gewiomet, daß ſie die verſchiedene We⸗</line>
        <line lrx="1163" lry="994" ulx="228" uly="940">ge anzeigen, ſich fixes Laugenſalz um einen guten</line>
        <line lrx="1161" lry="1048" ulx="229" uly="988">Preis zu verſchaffen, ſo zum Beyſpiel die Bamm⸗</line>
        <line lrx="1163" lry="1098" ulx="228" uly="1043">lung der Waſſerlauge, die gemeiniglich verloren</line>
        <line lrx="1162" lry="1153" ulx="228" uly="1092">geht und deren Verluſt ſehr betraͤchtlich iſt, ferner</line>
        <line lrx="1174" lry="1203" ulx="228" uly="1147">das Aufſuchen pflanzenartiger Materien durch</line>
        <line lrx="1163" lry="1255" ulx="228" uly="1199">Weiber, Kinder und alte Leute, um daraus Aſche</line>
        <line lrx="1162" lry="1309" ulx="226" uly="1253">zu brennen. Und da die in verſchiedenen Arten</line>
        <line lrx="1161" lry="1360" ulx="228" uly="1304">von Aſche enthaltene Menge Laugenſalzes ſehr un⸗</line>
        <line lrx="1163" lry="1413" ulx="227" uly="1357">gleich iſt, ſo zeigen dieſe Herren denen Potaſche⸗</line>
        <line lrx="1160" lry="1467" ulx="227" uly="1411">ſiedern eine leichte Probe an, ſich von dem in der</line>
        <line lrx="1187" lry="1517" ulx="226" uly="1462">Aſche enthaltenen Salz und folglich auch des da⸗</line>
        <line lrx="1161" lry="1569" ulx="225" uly="1514">fuͤr zu bezahlenden Preiſes zu verſichern. Dieſe</line>
        <line lrx="1185" lry="1621" ulx="226" uly="1568">Probe beſteht darinn, daß man aus einer beſtimm⸗</line>
        <line lrx="1160" lry="1674" ulx="226" uly="1620">ten Menge Aſche und ſiedendem Waſſer eine kleine</line>
        <line lrx="1160" lry="1735" ulx="224" uly="1669">Lauge macht und mittelſt einer Salzwaage den</line>
        <line lrx="1160" lry="1781" ulx="226" uly="1717">Grad der Staͤrke dieſer Lauge unterſucht. Ue⸗</line>
        <line lrx="1158" lry="1864" ulx="225" uly="1771">berdiß haben ſie noch eine ſehr nuͤzliche Tahene</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="100" type="page" xml:id="s_El249_100">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_100.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="785" lry="213" type="textblock" ulx="236" uly="137">
        <line lrx="785" lry="213" ulx="236" uly="137">929è  6e</line>
      </zone>
      <zone lrx="1165" lry="906" type="textblock" ulx="187" uly="245">
        <line lrx="1165" lry="327" ulx="234" uly="245">uͤber das Verhaͤltniß der Grade dieſer S alzwaage</line>
        <line lrx="1163" lry="398" ulx="200" uly="278">mit der Menge des Lau genſaltes aus verſchied enen</line>
        <line lrx="1164" lry="456" ulx="233" uly="356">Aſchen und folglich mit ihrem Preis angehaͤ iee⸗</line>
        <line lrx="1163" lry="469" ulx="234" uly="409">von da kommen ſie, da ſie ſich durch eine groſſe An⸗</line>
        <line lrx="1163" lry="514" ulx="233" uly="457">zahl Exfahrungen uͤberzeugt hatten, daß die Ache</line>
        <line lrx="1164" lry="566" ulx="233" uly="513">mit heiſſem und nicht mit kaltem Waſſe er ausge⸗</line>
        <line lrx="1165" lry="631" ulx="238" uly="558">laugt werden muͤſſe, e, um alle Potaſche gehoͤrig als⸗</line>
        <line lrx="1164" lry="711" ulx="234" uly="618">zuziehen, auf eine wirt nſchaſtl iche wohl ausgedachte</line>
        <line lrx="1163" lry="721" ulx="209" uly="671">Methode, die Aſche auszulaugen. Das Wirk</line>
        <line lrx="1165" lry="782" ulx="229" uly="722">endigt ſich mit einer Beſchreibung der Arbeiten,</line>
        <line lrx="1165" lry="835" ulx="187" uly="757">die ſie bey Calcinirung der Potaſche in ihren</line>
        <line lrx="702" lry="906" ulx="226" uly="820">Werkſtaͤtten vornehmen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1170" lry="1238" type="textblock" ulx="185" uly="904">
        <line lrx="1167" lry="981" ulx="334" uly="904">Wir glauben, daß das Werk, wovon wir</line>
        <line lrx="1170" lry="1036" ulx="231" uly="983">hier Nachricht gegeben, vollkommen gut ausgear⸗</line>
        <line lrx="1166" lry="1088" ulx="215" uly="1034">beitet iſt, und in aller Ruͤkſicht den Beyfall und</line>
        <line lrx="1166" lry="1140" ulx="230" uly="1089">das Lob der Academie verdient. Geſchrieben in</line>
        <line lrx="1167" lry="1238" ulx="185" uly="1139">der lodenne im Louvre, Samſtags, den 28.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1168" lry="1358" type="textblock" ulx="575" uly="1266">
        <line lrx="1168" lry="1358" ulx="575" uly="1266">Sign. Macquer und Cadet.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1168" lry="1590" type="textblock" ulx="231" uly="1419">
        <line lrx="1168" lry="1491" ulx="269" uly="1419">Ich bezeuge, daß der gegenwaͤrtige Auszug</line>
        <line lrx="1168" lry="1543" ulx="231" uly="1491">mit der Urſchrift und dem Urtheil der Academie</line>
        <line lrx="501" lry="1590" ulx="231" uly="1542">uͤbereinkommt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1168" lry="1694" type="textblock" ulx="723" uly="1639">
        <line lrx="1168" lry="1694" ulx="723" uly="1639">WMWarquis de Condorcet.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="101" type="page" xml:id="s_El249_101">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_101.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="150" lry="828" type="textblock" ulx="0" uly="227">
        <line lrx="150" lry="244" ulx="0" uly="227">—</line>
        <line lrx="146" lry="311" ulx="2" uly="257">lzwaage</line>
        <line lrx="141" lry="369" ulx="0" uly="307">hiedenen</line>
        <line lrx="139" lry="413" ulx="0" uly="363">ehangt:</line>
        <line lrx="134" lry="517" ulx="0" uly="466">e Aſhe</line>
        <line lrx="133" lry="568" ulx="16" uly="526">ausge⸗</line>
        <line lrx="133" lry="617" ulx="4" uly="571">ig abs⸗</line>
        <line lrx="129" lry="679" ulx="0" uly="623">edachte</line>
        <line lrx="127" lry="723" ulx="16" uly="674">Werk</line>
        <line lrx="125" lry="784" ulx="0" uly="725">beiten,</line>
        <line lrx="123" lry="828" ulx="0" uly="780">ihren</line>
      </zone>
      <zone lrx="118" lry="1191" type="textblock" ulx="0" uly="934">
        <line lrx="118" lry="980" ulx="0" uly="934">n wir</line>
        <line lrx="118" lry="1034" ulx="0" uly="993">sgear⸗</line>
        <line lrx="110" lry="1084" ulx="0" uly="1041">ill und</line>
        <line lrx="108" lry="1137" ulx="0" uly="1090">ben in</line>
        <line lrx="107" lry="1191" ulx="0" uly="1153">n 28.</line>
      </zone>
      <zone lrx="101" lry="1345" type="textblock" ulx="0" uly="1300">
        <line lrx="101" lry="1345" ulx="0" uly="1300">ꝛdet.</line>
      </zone>
      <zone lrx="95" lry="1535" type="textblock" ulx="0" uly="1447">
        <line lrx="95" lry="1491" ulx="0" uly="1447">is zug</line>
        <line lrx="93" lry="1535" ulx="0" uly="1497">demie</line>
      </zone>
      <zone lrx="86" lry="1681" type="textblock" ulx="0" uly="1646">
        <line lrx="86" lry="1681" ulx="0" uly="1646">roet.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="102" type="page" xml:id="s_El249_102">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_102.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="103" type="page" xml:id="s_El249_103">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_103.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="2704" lry="633" type="textblock" ulx="2108" uly="540">
        <line lrx="2704" lry="602" ulx="2108" uly="540">S RN</line>
        <line lrx="2677" lry="633" ulx="2213" uly="583"> =T IE ,</line>
      </zone>
      <zone lrx="2275" lry="654" type="textblock" ulx="2058" uly="583">
        <line lrx="2275" lry="654" ulx="2058" uly="583">E</line>
      </zone>
      <zone lrx="2293" lry="2145" type="textblock" ulx="2226" uly="2125">
        <line lrx="2293" lry="2145" ulx="2226" uly="2125">—</line>
      </zone>
      <zone lrx="2929" lry="1939" type="textblock" ulx="2693" uly="1881">
        <line lrx="2929" lry="1939" ulx="2693" uly="1881">. 4 ,</line>
      </zone>
      <zone lrx="2367" lry="2190" type="textblock" ulx="1872" uly="2136">
        <line lrx="2367" lry="2190" ulx="1872" uly="2136">AKaadſtas vonn!</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="104" type="page" xml:id="s_El249_104">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_104.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="105" type="page" xml:id="s_El249_105">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_105.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="2738" lry="497" type="textblock" ulx="2687" uly="466">
        <line lrx="2738" lry="497" ulx="2687" uly="466">W</line>
      </zone>
      <zone lrx="2929" lry="686" type="textblock" ulx="2521" uly="551">
        <line lrx="2929" lry="644" ulx="2521" uly="551">W,</line>
        <line lrx="2643" lry="686" ulx="2521" uly="595"> ,</line>
      </zone>
      <zone lrx="2565" lry="1315" type="textblock" ulx="2220" uly="861">
        <line lrx="2538" lry="883" ulx="2352" uly="861">.</line>
        <line lrx="2563" lry="1059" ulx="2220" uly="959">c, Wg,</line>
        <line lrx="2366" lry="1108" ulx="2220" uly="1022">hh.</line>
        <line lrx="2565" lry="1194" ulx="2347" uly="1110">◻⏑</line>
        <line lrx="2536" lry="1182" ulx="2430" uly="1157">FE YZ</line>
        <line lrx="2406" lry="1315" ulx="2386" uly="1298">2</line>
      </zone>
      <zone lrx="2984" lry="2285" type="textblock" ulx="2286" uly="2236">
        <line lrx="2984" lry="2285" ulx="2286" uly="2236">BLoaHaas on 2 Zaſs Zöär dee D2.— 4 5 6 2 Ng.</line>
      </zone>
      <zone lrx="3059" lry="2260" type="textblock" ulx="2987" uly="2245">
        <line lrx="3059" lry="2260" ulx="2987" uly="2245">10ο 22</line>
      </zone>
      <zone lrx="3001" lry="2371" type="textblock" ulx="2363" uly="2286">
        <line lrx="3001" lry="2370" ulx="2367" uly="2286">ddee non 6 — Se- . 24.2  .</line>
        <line lrx="2598" lry="2371" ulx="2363" uly="2329">——</line>
      </zone>
      <zone lrx="2900" lry="2375" type="textblock" ulx="2575" uly="2354">
        <line lrx="2900" lry="2375" ulx="2575" uly="2354">5 † 2</line>
      </zone>
      <zone lrx="3123" lry="2315" type="textblock" ulx="3066" uly="2258">
        <line lrx="3123" lry="2315" ulx="3066" uly="2258">r.</line>
      </zone>
      <zone lrx="3057" lry="2375" type="textblock" ulx="2951" uly="2342">
        <line lrx="3057" lry="2375" ulx="2951" uly="2342">s. .</line>
      </zone>
      <zone lrx="3900" lry="534" type="textblock" ulx="3226" uly="440">
        <line lrx="3900" lry="534" ulx="3226" uly="440">Bnrehhchnit, αα d doer Linc Cc d</line>
      </zone>
      <zone lrx="3240" lry="1031" type="textblock" ulx="3162" uly="990">
        <line lrx="3240" lry="1031" ulx="3162" uly="990">?</line>
      </zone>
      <zone lrx="3344" lry="1044" type="textblock" ulx="3092" uly="988">
        <line lrx="3344" lry="1044" ulx="3092" uly="988">? .</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="106" type="page" xml:id="s_El249_106">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_106.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="107" type="page" xml:id="s_El249_107">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_107.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="4145" lry="606" type="textblock" ulx="2382" uly="475">
        <line lrx="4145" lry="606" ulx="2382" uly="475">S 6 2* H , ,</line>
      </zone>
      <zone lrx="4148" lry="703" type="textblock" ulx="4078" uly="632">
        <line lrx="4148" lry="703" ulx="4078" uly="632">S</line>
      </zone>
      <zone lrx="2032" lry="1597" type="textblock" ulx="1821" uly="1406">
        <line lrx="1968" lry="1463" ulx="1878" uly="1406">P =</line>
        <line lrx="1985" lry="1597" ulx="1824" uly="1463">H</line>
      </zone>
      <zone lrx="1985" lry="1648" type="textblock" ulx="1785" uly="1459">
        <line lrx="1947" lry="1610" ulx="1788" uly="1547">H</line>
      </zone>
      <zone lrx="2065" lry="1833" type="textblock" ulx="1719" uly="1554">
        <line lrx="2065" lry="1737" ulx="1727" uly="1646">HHH”MUc</line>
        <line lrx="1980" lry="1833" ulx="1719" uly="1645">“</line>
      </zone>
      <zone lrx="2501" lry="1867" type="textblock" ulx="2234" uly="1603">
        <line lrx="2501" lry="1766" ulx="2234" uly="1653">H</line>
        <line lrx="2490" lry="1761" ulx="2311" uly="1714">HM</line>
        <line lrx="2496" lry="1867" ulx="2288" uly="1814">W</line>
      </zone>
      <zone lrx="1980" lry="1896" type="textblock" ulx="1729" uly="1719">
        <line lrx="1936" lry="1896" ulx="1729" uly="1807">WW</line>
      </zone>
      <zone lrx="2817" lry="2367" type="textblock" ulx="2488" uly="2314">
        <line lrx="2786" lry="2331" ulx="2488" uly="2314">— t</line>
        <line lrx="2817" lry="2367" ulx="2553" uly="2320">A. 4 agſtas von 2</line>
      </zone>
      <zone lrx="2713" lry="2408" type="textblock" ulx="2538" uly="2376">
        <line lrx="2713" lry="2408" ulx="2538" uly="2376">NNI. ....</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="108" type="page" xml:id="s_El249_108">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_108.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="109" type="page" xml:id="s_El249_109">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_109.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="110" type="page" xml:id="s_El249_110">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_110.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="111" type="page" xml:id="s_El249_111">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_111.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="200" lry="397" type="textblock" ulx="161" uly="319">
        <line lrx="200" lry="397" ulx="161" uly="319">i</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="112" type="page" xml:id="s_El249_112">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_112.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="113" type="page" xml:id="s_El249_113">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El249/El249_113.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="801" lry="729" type="textblock" ulx="457" uly="551">
        <line lrx="668" lry="589" ulx="588" uly="551">Die</line>
        <line lrx="801" lry="729" ulx="457" uly="611">Kunſt,</line>
      </zone>
      <zone lrx="903" lry="819" type="textblock" ulx="341" uly="754">
        <line lrx="903" lry="819" ulx="341" uly="754">rohe und calcinirte</line>
      </zone>
      <zone lrx="961" lry="1058" type="textblock" ulx="470" uly="839">
        <line lrx="961" lry="1058" ulx="470" uly="839">taſch</line>
      </zone>
      <zone lrx="1104" lry="1594" type="textblock" ulx="136" uly="1073">
        <line lrx="772" lry="1132" ulx="459" uly="1073">zu machen,</line>
        <line lrx="725" lry="1207" ulx="517" uly="1153">auf Befehl</line>
        <line lrx="1047" lry="1298" ulx="192" uly="1220">Seiner allerchriſtlichſten Majeſtaͤt</line>
        <line lrx="658" lry="1347" ulx="573" uly="1302">durch</line>
        <line lrx="1104" lry="1413" ulx="136" uly="1359">die Generalverwalter des Pulvers und Salpeters</line>
        <line lrx="782" lry="1467" ulx="486" uly="1427">bekannt gemacht,</line>
        <line lrx="914" lry="1540" ulx="316" uly="1489">aus dem Franzoͤſiſchen uͤberſezt</line>
        <line lrx="645" lry="1594" ulx="584" uly="1571">von</line>
      </zone>
      <zone lrx="1033" lry="1674" type="textblock" ulx="196" uly="1615">
        <line lrx="1033" lry="1674" ulx="196" uly="1615">Chriſtoph Friderich Kausler,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1006" lry="1769" type="textblock" ulx="224" uly="1684">
        <line lrx="874" lry="1722" ulx="360" uly="1684">Zoͤgling in der Militaͤr⸗Akademie</line>
        <line lrx="1006" lry="1769" ulx="224" uly="1733">Seiner Herzoglichen Durchlaucht zu Wirtemberg⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="767" lry="2235" type="textblock" ulx="461" uly="2186">
        <line lrx="767" lry="2235" ulx="461" uly="2186">Stuttgard,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1082" lry="2329" type="textblock" ulx="116" uly="2245">
        <line lrx="1082" lry="2313" ulx="116" uly="2245">Aei Chriſtoph Friderich Cotta, Hof⸗ und Canzlei⸗Buchdruckern⸗</line>
        <line lrx="682" lry="2329" ulx="554" uly="2300">I 7. 8 ,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1776" lry="871" type="textblock" ulx="1757" uly="846">
        <line lrx="1776" lry="871" ulx="1757" uly="846">16</line>
      </zone>
      <zone lrx="1776" lry="1187" type="textblock" ulx="1758" uly="1162">
        <line lrx="1776" lry="1174" ulx="1758" uly="1162">◻</line>
        <line lrx="1776" lry="1187" ulx="1758" uly="1180">2—</line>
      </zone>
      <zone lrx="1776" lry="1293" type="textblock" ulx="1758" uly="1268">
        <line lrx="1776" lry="1293" ulx="1758" uly="1268">12</line>
      </zone>
      <zone lrx="1776" lry="1398" type="textblock" ulx="1758" uly="1378">
        <line lrx="1776" lry="1398" ulx="1758" uly="1378">11</line>
      </zone>
      <zone lrx="1777" lry="1504" type="textblock" ulx="1758" uly="1479">
        <line lrx="1777" lry="1504" ulx="1758" uly="1479">10</line>
      </zone>
      <zone lrx="1816" lry="701" type="textblock" ulx="1797" uly="179">
        <line lrx="1816" lry="701" ulx="1797" uly="179">VierfarbSelector Standard* -Euroskala Offset</line>
      </zone>
      <zone lrx="1823" lry="2325" type="textblock" ulx="1799" uly="1664">
        <line lrx="1823" lry="2325" ulx="1799" uly="1664">Copyright 4/71999 VXMaster Gmbäa wWwwWw.- NXVMaster. com</line>
      </zone>
    </surface>
  </sourceDoc>
</TEI>
