<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>El240</title>
        <respStmt>
          <resp>Provided by</resp>
          <name>University Library of Tübingen</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>Transcribed with</resp>
          <name>Tesseract</name>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <p>To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).</p>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <bibl>
          <title>Die ächte Fabrikatur des Dunkerker und Englischen Sentomers, auch alle gangbaren Sorten Rauch- und Schnupftoback</title>
        </bibl>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
  </teiHeader>
  <sourceDoc>
    <surface n="1" type="page" xml:id="s_El240_001">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_001.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="2" type="page" xml:id="s_El240_002">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_002.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="882" lry="1794" type="textblock" ulx="377" uly="1759">
        <line lrx="882" lry="1794" ulx="377" uly="1759">N12309562238 021</line>
      </zone>
      <zone lrx="727" lry="1914" type="textblock" ulx="376" uly="1861">
        <line lrx="727" lry="1914" ulx="376" uly="1861">UIIINIAIIIIIIIIIAI</line>
      </zone>
      <zone lrx="1015" lry="1945" type="textblock" ulx="799" uly="1923">
        <line lrx="1015" lry="1945" ulx="799" uly="1923">us Tüöbingen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1458" lry="412" type="textblock" ulx="1422" uly="171">
        <line lrx="1458" lry="412" ulx="1422" uly="171"> ☚</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="3" type="page" xml:id="s_El240_003">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_003.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1324" lry="134" type="textblock" ulx="738" uly="40">
        <line lrx="1324" lry="134" ulx="738" uly="40">h „ 2 35 767. Fr  .</line>
      </zone>
      <zone lrx="1322" lry="366" type="textblock" ulx="109" uly="52">
        <line lrx="1097" lry="154" ulx="848" uly="87">PrrA,  w</line>
        <line lrx="1322" lry="366" ulx="109" uly="52">S SS A D Z</line>
      </zone>
      <zone lrx="1277" lry="323" type="textblock" ulx="218" uly="170">
        <line lrx="1277" lry="323" ulx="376" uly="170">,. N-  pr ,n BP =</line>
        <line lrx="377" lry="323" ulx="218" uly="276">Er. —</line>
      </zone>
      <zone lrx="402" lry="369" type="textblock" ulx="300" uly="307">
        <line lrx="375" lry="344" ulx="336" uly="332">5</line>
        <line lrx="402" lry="369" ulx="300" uly="307">2 ρ</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="4" type="page" xml:id="s_El240_004">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_004.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="5" type="page" xml:id="s_El240_005">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_005.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1072" lry="353" type="textblock" ulx="372" uly="116">
        <line lrx="1071" lry="246" ulx="372" uly="116">Die aͤchte Fabrikatur</line>
        <line lrx="1072" lry="353" ulx="675" uly="274">des 2</line>
      </zone>
      <zone lrx="1256" lry="671" type="textblock" ulx="278" uly="396">
        <line lrx="1139" lry="496" ulx="306" uly="396">Dunkerker und Engliſchen</line>
        <line lrx="1256" lry="671" ulx="278" uly="555">SENTOMERS.</line>
      </zone>
      <zone lrx="811" lry="838" type="textblock" ulx="669" uly="782">
        <line lrx="811" lry="838" ulx="669" uly="782">auch</line>
      </zone>
      <zone lrx="1132" lry="1059" type="textblock" ulx="311" uly="894">
        <line lrx="1132" lry="980" ulx="311" uly="894">alle gangbare Sorten Rauch⸗</line>
        <line lrx="987" lry="1059" ulx="458" uly="984">und Schnupftoback.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1166" lry="1268" type="textblock" ulx="257" uly="1193">
        <line lrx="1166" lry="1268" ulx="257" uly="1193">Mit feinen Kupfern und Abdruͤcken verſehen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1188" lry="1553" type="textblock" ulx="278" uly="1414">
        <line lrx="1188" lry="1483" ulx="278" uly="1414">Nebſt einer Zugabe aprobirter haͤus⸗</line>
        <line lrx="1032" lry="1553" ulx="405" uly="1494">licher und ſehr nuͤtzlicher</line>
      </zone>
      <zone lrx="889" lry="1627" type="textblock" ulx="497" uly="1560">
        <line lrx="889" lry="1627" ulx="497" uly="1560">Wiſſenſchaften.</line>
      </zone>
      <zone lrx="882" lry="1947" type="textblock" ulx="554" uly="1889">
        <line lrx="882" lry="1947" ulx="554" uly="1889">Amſterdam.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="6" type="page" xml:id="s_El240_006">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_006.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="7" type="page" xml:id="s_El240_007">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_007.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1131" lry="1885" type="textblock" ulx="187" uly="551">
        <line lrx="1121" lry="650" ulx="187" uly="551">ðð Ich bin ein Teutſcher von Geburt, habe aber</line>
        <line lrx="1131" lry="694" ulx="278" uly="640">ſeit geraumen Jahren in England gewohnt, und</line>
        <line lrx="1121" lry="744" ulx="277" uly="693">eine anſehnliche Tobacksfabrike, gewiß nicht</line>
        <line lrx="1119" lry="800" ulx="274" uly="746">ohne betraͤchtlichen Vortheil, gehabt; da ich</line>
        <line lrx="1119" lry="847" ulx="275" uly="796">aber nunmehro alt und bald Lebens ſatt bin,</line>
        <line lrx="1120" lry="901" ulx="273" uly="849">und zur ruhigen Beſchließung meiner mir</line>
        <line lrx="1121" lry="953" ulx="273" uly="901">von dem Himmel beſtimmten Tage einen Wohn⸗</line>
        <line lrx="1120" lry="1003" ulx="272" uly="953">ort in Teutſchland gewaͤhlt; ſo habe mich aus</line>
        <line lrx="1119" lry="1058" ulx="257" uly="1005">Liebe zu meinen Landesleuten bewogen gefun⸗</line>
        <line lrx="1119" lry="1107" ulx="271" uly="1059">den, dieſe Abhandlung zu ſchreiben, und dem</line>
        <line lrx="1119" lry="1162" ulx="271" uly="1110">Druck zu uͤbergeben, zumalen da nach dem</line>
        <line lrx="1120" lry="1212" ulx="270" uly="1163">Amerikaniſchen Krieg eine unzaͤhlige Menge ſo⸗</line>
        <line lrx="1120" lry="1267" ulx="255" uly="1212">genannter Tobacksfabriken entſtanden, welche</line>
        <line lrx="1119" lry="1321" ulx="225" uly="1265">theils aus Unwiſſenheit, theils aber durch ver⸗</line>
        <line lrx="1118" lry="1375" ulx="268" uly="1319">geblich angewandte Koſten, ſich zu Grunde</line>
        <line lrx="1120" lry="1421" ulx="269" uly="1371">richten, und ſchwerlich ihren Endzweck errei⸗</line>
        <line lrx="1117" lry="1472" ulx="259" uly="1422">chen werden, weil ſo viele Herumlaͤufer, wo</line>
        <line lrx="1123" lry="1525" ulx="267" uly="1470">einer balb hier entweder zum Schnupftoback,</line>
        <line lrx="1116" lry="1577" ulx="267" uly="1527">ein anderer dar zum Rauchtoback eine gute</line>
        <line lrx="1118" lry="1633" ulx="220" uly="1581">Beitze oder Sauce zu wiſſen vorgiebt, und die⸗</line>
        <line lrx="1114" lry="1687" ulx="266" uly="1630">ſen um ein paar Ducaten oder Thaler, einen</line>
        <line lrx="1113" lry="1735" ulx="265" uly="1685">andern wieder um etliche Carolinen betruͤbt;</line>
        <line lrx="1128" lry="1785" ulx="254" uly="1737">wo im Grunde bey allen dieſen Recepten nichts</line>
        <line lrx="1113" lry="1842" ulx="260" uly="1787">als fruchtloſe Proben angeſtellt werden koͤnnen;</line>
        <line lrx="1113" lry="1885" ulx="253" uly="1839">. ðð dann</line>
      </zone>
      <zone lrx="267" lry="1897" type="textblock" ulx="250" uly="1877">
        <line lrx="256" lry="1885" ulx="251" uly="1877">8</line>
        <line lrx="267" lry="1897" ulx="250" uly="1886">£</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="8" type="page" xml:id="s_El240_008">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_008.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="813" lry="178" type="textblock" ulx="289" uly="140">
        <line lrx="813" lry="178" ulx="289" uly="140">4 ww</line>
      </zone>
      <zone lrx="1134" lry="382" type="textblock" ulx="277" uly="202">
        <line lrx="1134" lry="274" ulx="287" uly="202">dann alle dieſe Leute haben keine Erfahrung</line>
        <line lrx="1130" lry="326" ulx="277" uly="277">und Erkenntniß, und woher ſollkten ſie ſolche</line>
        <line lrx="1130" lry="382" ulx="287" uly="328">haben? Hat einer etwan in einer Fabrike ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1132" lry="431" type="textblock" ulx="210" uly="382">
        <line lrx="1132" lry="431" ulx="210" uly="382">Arbeitet, ſo wird er niemals dazu gelaſſen, die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1169" lry="1140" type="textblock" ulx="224" uly="424">
        <line lrx="1132" lry="495" ulx="286" uly="424">Zubereitung derer Saucen zu ſehen ‚ oder deren</line>
        <line lrx="1132" lry="547" ulx="285" uly="474">Beſtandtheile zu erfahren; das einzige, was ei⸗</line>
        <line lrx="1132" lry="587" ulx="260" uly="536">ner allenfalls anzugeben im Stande iſt, waͤre</line>
        <line lrx="1131" lry="660" ulx="263" uly="588">ohngefehr die dazu erforderlichen Geraͤthſchaf⸗</line>
        <line lrx="1169" lry="695" ulx="263" uly="645">ten, und nicht einmal die, weil ein jeder in</line>
        <line lrx="1129" lry="753" ulx="285" uly="695">einer rechten Fabrike ſeine angewieſene Arbeit</line>
        <line lrx="1130" lry="803" ulx="275" uly="748">hat, und nicht zu ſehen bekoͤmmt, was der an⸗</line>
        <line lrx="1129" lry="848" ulx="284" uly="803">dere verrichtet, und wann dieſes durch Ueber⸗</line>
        <line lrx="1128" lry="904" ulx="264" uly="853">einkunft derer Arbeiter auch geſchaͤhe, ſo fehlt</line>
        <line lrx="1130" lry="956" ulx="263" uly="904">es doch an der Hauptſache, naͤmlich derer In⸗</line>
        <line lrx="1128" lry="1023" ulx="258" uly="954">gredientien und Verhaͤltniſſen gegen einander,</line>
        <line lrx="1129" lry="1066" ulx="266" uly="1011">mithin iſt es umſonſt, von ſo einem vorgeblichen</line>
        <line lrx="1144" lry="1140" ulx="224" uly="1061">B Tobacksfabrikanten etwas zu erlernen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1167" lry="1700" type="textblock" ulx="259" uly="1138">
        <line lrx="1150" lry="1252" ulx="339" uly="1138">Dieſe Ab handlung  giebt meinen geehrten</line>
        <line lrx="1130" lry="1315" ulx="285" uly="1235">Leſern den vollkommenſten Unterricht, nicht nur</line>
        <line lrx="1132" lry="1368" ulx="286" uly="1298">in allen Handgriffen, ſondern in allem, was</line>
        <line lrx="1132" lry="1416" ulx="276" uly="1352">hierzu noͤthig iſt. Wer alſo Luſt hat, eine Fa⸗</line>
        <line lrx="1130" lry="1457" ulx="287" uly="1407">brike anzulegen, oder nur einzeln in Toback zu</line>
        <line lrx="1130" lry="1509" ulx="286" uly="1459">arbeiten, darf ſich nur dieſes ſchaͤtzbaren Trak⸗</line>
        <line lrx="1131" lry="1560" ulx="287" uly="1510">tats bedienen, welcher zu einer jeder, in dieſem</line>
        <line lrx="1167" lry="1616" ulx="259" uly="1543">Fach einſchlagende Sache, die naͤchſte und kuͤr⸗</line>
        <line lrx="939" lry="1700" ulx="286" uly="1610">zeſte, auch ſicherſte, Anleitung giebt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1131" lry="1798" type="textblock" ulx="321" uly="1743">
        <line lrx="1131" lry="1798" ulx="321" uly="1743">Ich kann mit Recht einem jeden Beſitzer die⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1157" lry="1926" type="textblock" ulx="283" uly="1794">
        <line lrx="1157" lry="1855" ulx="283" uly="1794">ſes Buches es als einen Schatz zur Verwah⸗</line>
        <line lrx="1135" lry="1926" ulx="1050" uly="1854">rung</line>
      </zone>
      <zone lrx="992" lry="1922" type="textblock" ulx="982" uly="1914">
        <line lrx="992" lry="1922" ulx="982" uly="1914">5</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="9" type="page" xml:id="s_El240_009">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_009.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1140" lry="1016" type="textblock" ulx="214" uly="227">
        <line lrx="1098" lry="304" ulx="250" uly="227">rung anempfehlen, dann viele große Fabriken</line>
        <line lrx="1109" lry="359" ulx="250" uly="307">haben 200 und mehr Louisd'or angewandt,</line>
        <line lrx="1098" lry="410" ulx="251" uly="359">und doch nicht erhalten, was hieraus zu erler⸗</line>
        <line lrx="1112" lry="488" ulx="242" uly="412">nen ſteht; die Probe wird einem jeden uͤberzen⸗</line>
        <line lrx="1103" lry="513" ulx="253" uly="460">gen, ob ich, der Herausgeber, als ein recht⸗</line>
        <line lrx="1096" lry="584" ulx="254" uly="514">ſchaffener Mann gehandelt habe, oder nicht.</line>
        <line lrx="1100" lry="619" ulx="253" uly="569">Von allen Buͤchern, die in unſem Jahrhun⸗</line>
        <line lrx="1097" lry="674" ulx="253" uly="622">dert und vorhero geſchrieben „handelt gewiß</line>
        <line lrx="1118" lry="723" ulx="254" uly="676">keines von der Fabrikatur des Rauch⸗ und</line>
        <line lrx="1095" lry="798" ulx="254" uly="714">Schnupftobacks, wenigſtens nicht ausfuͤhrlich,</line>
        <line lrx="1096" lry="830" ulx="254" uly="779">wie ich ſolches beſchreibe, weil ein jeder Be⸗</line>
        <line lrx="1108" lry="885" ulx="256" uly="833">ſitzer dieſe Wiſſenſchaften, als ein gluͤcklich⸗</line>
        <line lrx="1133" lry="935" ulx="256" uly="886">machendes Kleinod, fuͤr ſich behalten, und nur</line>
        <line lrx="1140" lry="1016" ulx="214" uly="935">auf ſeine naͤchſte Anverwandten oder Kinder</line>
      </zone>
      <zone lrx="566" lry="1044" type="textblock" ulx="254" uly="993">
        <line lrx="566" lry="1044" ulx="254" uly="993">fortgepflanzt hat.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1115" lry="1561" type="textblock" ulx="255" uly="1064">
        <line lrx="1097" lry="1143" ulx="305" uly="1064">Da ich aber keinen ferneren Gebrauch hier⸗</line>
        <line lrx="1110" lry="1196" ulx="255" uly="1144">von mache, auch keine Leibeserben habe, die</line>
        <line lrx="1115" lry="1251" ulx="257" uly="1199">ſolches benutzen koͤnnen, hat mich die Liebe zu</line>
        <line lrx="1100" lry="1300" ulx="258" uly="1229">meinen Teutſchen Landesleuten bewogen, ih⸗</line>
        <line lrx="1100" lry="1354" ulx="257" uly="1305">nen alles, und zwar um einen ſehr geringen</line>
        <line lrx="1101" lry="1408" ulx="258" uly="1357">Subſcriptions-Preiß von 2 Ducaten mitzuthei⸗</line>
        <line lrx="1100" lry="1457" ulx="260" uly="1409">len. Selbſt ein geehrtes Publicum wird mir</line>
        <line lrx="1112" lry="1510" ulx="255" uly="1458">vielen Dank wiſſen, weil ſie von denen Beſitzern</line>
        <line lrx="1101" lry="1561" ulx="260" uly="1514">dieſer Blaͤtter gewiß mit preißwuͤrdiger Waare</line>
      </zone>
      <zone lrx="1175" lry="1627" type="textblock" ulx="260" uly="1549">
        <line lrx="1175" lry="1627" ulx="260" uly="1549">bedient werden; welche herrliche Sache iſt nicht</line>
      </zone>
      <zone lrx="1101" lry="1833" type="textblock" ulx="238" uly="1615">
        <line lrx="1100" lry="1668" ulx="238" uly="1615">allein dieſe, aus guten Virginiſchen Blaͤttern,</line>
        <line lrx="1100" lry="1720" ulx="260" uly="1673">wo das Pfund 3 bis 4 Ggr., und bey guten</line>
        <line lrx="1101" lry="1776" ulx="260" uly="1724">Zeiten noch viel niedriger zu ſtehen koͤmmt, ei⸗</line>
        <line lrx="1101" lry="1833" ulx="259" uly="1778">nen guten Kanaſter, der wenigſtens das Pfund</line>
      </zone>
      <zone lrx="288" lry="1888" type="textblock" ulx="257" uly="1875">
        <line lrx="288" lry="1888" ulx="257" uly="1875">4</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="10" type="page" xml:id="s_El240_010">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_010.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1176" lry="688" type="textblock" ulx="287" uly="265">
        <line lrx="1128" lry="315" ulx="287" uly="265">ein bis ein und einen halben Thaler werth iſt,</line>
        <line lrx="1130" lry="373" ulx="287" uly="317">mit geringen Koſten zu bereiten; Ich geſtehe,</line>
        <line lrx="1130" lry="424" ulx="287" uly="370">ich habe dieſe Wiſſenſchaft ſelbſt von einem</line>
        <line lrx="1130" lry="477" ulx="288" uly="418">Mohren fuͤr hundert Pfund Sterlinge erlernet</line>
        <line lrx="1132" lry="530" ulx="289" uly="472">ſo einfach ſie auch ſcheint, ſo großen Nutzen</line>
        <line lrx="1129" lry="584" ulx="289" uly="522">hat ſie mir eingetragen, welchen Nutzen ein</line>
        <line lrx="1138" lry="638" ulx="288" uly="579">jeder, der es hierdurch erlernt, einerndten wird,</line>
        <line lrx="1176" lry="688" ulx="291" uly="630">derer andern Hauptſachen gar nicht mehr zu ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="809" lry="763" type="textblock" ulx="796" uly="751">
        <line lrx="809" lry="763" ulx="796" uly="751">1</line>
      </zone>
      <zone lrx="1083" lry="1638" type="textblock" ulx="655" uly="1520">
        <line lrx="1083" lry="1638" ulx="655" uly="1520">Der Verfaſſer.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="11" type="page" xml:id="s_El240_011">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_011.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="947" lry="800" type="textblock" ulx="383" uly="709">
        <line lrx="947" lry="800" ulx="383" uly="709">Einleitung.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1109" lry="1013" type="textblock" ulx="378" uly="922">
        <line lrx="1109" lry="1013" ulx="378" uly="922">e Sentomer iſt die Seele von allen Ar⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1119" lry="1433" type="textblock" ulx="245" uly="1011">
        <line lrx="1112" lry="1065" ulx="420" uly="1011">ten Schnupftoback: wer dieſen zu ma⸗</line>
        <line lrx="1112" lry="1119" ulx="266" uly="1062">chen verſteht, dem wird es durch nachfolgen⸗</line>
        <line lrx="1112" lry="1171" ulx="264" uly="1113">de Anweiſung etwas leichtes ſeyn, alle Sorten</line>
        <line lrx="1115" lry="1224" ulx="265" uly="1163">zu fabriciren; deswegen will ich bey dieſer Ab⸗</line>
        <line lrx="1116" lry="1276" ulx="245" uly="1217">handlung mit vorbemeldetem Sentomer den An⸗</line>
        <line lrx="1117" lry="1329" ulx="266" uly="1269">fang machen, und wahrhafftig anzeigen, wie ſol⸗</line>
        <line lrx="1119" lry="1378" ulx="267" uly="1320">cher bereitet wird, und wie aus ſelbigem alle</line>
        <line lrx="1038" lry="1433" ulx="268" uly="1382">nachfolgende Sorten entſtehen. .</line>
      </zone>
      <zone lrx="1167" lry="1897" type="textblock" ulx="230" uly="1474">
        <line lrx="1119" lry="1534" ulx="320" uly="1474">Zuerſt wird es noͤthig ſeyn, daß man ſich</line>
        <line lrx="1123" lry="1592" ulx="270" uly="1530">der beſten ſchwarzen oder braunen Virginiſchen</line>
        <line lrx="1167" lry="1639" ulx="271" uly="1582">Switſens⸗Tobacksblaͤtter anſchaffet, und hier⸗</line>
        <line lrx="1126" lry="1695" ulx="257" uly="1634">von einen hinlaͤnglichen Vorrath macht, nach⸗</line>
        <line lrx="1125" lry="1750" ulx="272" uly="1688">dem man die Fabrike groß oder klein anzule⸗</line>
        <line lrx="1126" lry="1799" ulx="230" uly="1736">gen gedenket, welches ſich nachhero von ſelbſt</line>
        <line lrx="1134" lry="1857" ulx="250" uly="1791">verſtehet, daß deren immer mehr von Zeit zu</line>
        <line lrx="1130" lry="1897" ulx="599" uly="1840">A 4 Zeit</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="12" type="page" xml:id="s_El240_012">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_012.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1119" lry="634" type="textblock" ulx="268" uly="217">
        <line lrx="1119" lry="323" ulx="274" uly="217">Fee angeſchaff⸗ -werden muͤſſen; nachhem die</line>
        <line lrx="1115" lry="326" ulx="317" uly="273">brike in Aufnahme koͤmmt; ich habe auch</line>
        <line lrx="1116" lry="376" ulx="273" uly="328">zu dieſem Geſchaͤfte graße braune Ungariſche</line>
        <line lrx="1115" lry="429" ulx="272" uly="380">Blaͤtter ſehr bewaͤhrt gefunden, und den beſten</line>
        <line lrx="1117" lry="478" ulx="273" uly="428">Sentomer daraus bereitet, auch ſind die Ukrai⸗</line>
        <line lrx="1117" lry="531" ulx="272" uly="483">ner, auch Luͤbecker Blaͤtter genannt, nicht zu</line>
        <line lrx="1116" lry="588" ulx="270" uly="535">verwerſen, doch muß hierbey wegen der Sauce</line>
        <line lrx="1116" lry="634" ulx="268" uly="588">ab⸗und zugethan werden, weil ſie die Schwaͤr⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="888" lry="739" type="textblock" ulx="269" uly="691">
        <line lrx="888" lry="739" ulx="269" uly="691">nicht haben, wie ſolgen wird.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1115" lry="978" type="textblock" ulx="267" uly="780">
        <line lrx="1115" lry="850" ulx="319" uly="780">Ich werde demnach Schritt vor Schritt ge⸗</line>
        <line lrx="1114" lry="929" ulx="268" uly="843">hen, und mit denen erforderlichen Geraͤthſchaften</line>
        <line lrx="640" lry="978" ulx="267" uly="898">den Anfang machen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1116" lry="1785" type="textblock" ulx="225" uly="963">
        <line lrx="1116" lry="1054" ulx="284" uly="963">Zum zweyten gehoͤret bierzn ein a großer Keſ⸗</line>
        <line lrx="1113" lry="1106" ulx="225" uly="1030">ſe.l, zu Kochung der Sauce, der wenigſtens 6 Ei⸗</line>
        <line lrx="1112" lry="1160" ulx="264" uly="1110">mer haͤlt, einige Eimer und Stuͤnze, ein groſ⸗</line>
        <line lrx="1115" lry="1210" ulx="263" uly="1162">ſer eiſerner Moͤrſer, einige Mullen, einige</line>
        <line lrx="1112" lry="1261" ulx="261" uly="1213">Koͤrbe, einige in der Mitte durchgeſchnittene</line>
        <line lrx="1112" lry="1319" ulx="250" uly="1266">Oxhoffe, ein Faß, in welches die Blaͤtter</line>
        <line lrx="1109" lry="1368" ulx="260" uly="1318">zum Sentomer eingemacht, aber, laut hintenſte⸗</line>
        <line lrx="1115" lry="1419" ulx="261" uly="1358">hender Abbildung, dazu ver fertiget worden iſt;</line>
        <line lrx="1108" lry="1469" ulx="261" uly="1421">dieſes Faß muß a proportion groß oder klein</line>
        <line lrx="1110" lry="1522" ulx="260" uly="1468">ſeyn, nachdem man viel oder wenig Blaͤtter ein⸗</line>
        <line lrx="1113" lry="1575" ulx="259" uly="1527">machen will, zum Beyſpiel zu 100 Pf. Blaͤtter</line>
        <line lrx="1112" lry="1628" ulx="258" uly="1579">iſt ein ohmiges Faß groß genug, und muß laut</line>
        <line lrx="1108" lry="1680" ulx="260" uly="1631">Kupfertafel (Tabula 1), welches von Nro. I bis</line>
        <line lrx="1111" lry="1761" ulx="260" uly="1682">Nro. 8. alle Zubehoͤrde anzeigt, mit einem dop⸗</line>
        <line lrx="847" lry="1785" ulx="259" uly="1736">pelten Boden verfertiget werden.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1108" lry="1883" type="textblock" ulx="984" uly="1797">
        <line lrx="1108" lry="1883" ulx="984" uly="1797">No. 1)</line>
      </zone>
      <zone lrx="1116" lry="689" type="textblock" ulx="268" uly="639">
        <line lrx="1116" lry="689" ulx="268" uly="639">ze und Fettigkeit derer Virginiſchen Blaͤtter</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="13" type="page" xml:id="s_El240_013">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_013.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1131" lry="318" type="textblock" ulx="274" uly="193">
        <line lrx="1130" lry="268" ulx="292" uly="193">No. 1) iſt die Oeffnung des Faſſes, aus welchem</line>
        <line lrx="1131" lry="318" ulx="274" uly="267">der eine Boden herausgenommen. 2) Drey</line>
      </zone>
      <zone lrx="1160" lry="1236" type="textblock" ulx="258" uly="319">
        <line lrx="1128" lry="376" ulx="274" uly="319">keilfoͤrmige Stuͤcke Holz, welche ſechs Zoll,</line>
        <line lrx="1118" lry="440" ulx="276" uly="372">von dem unterſten Boden befeſtigt werden muͤſ⸗</line>
        <line lrx="1133" lry="490" ulx="277" uly="415">ſen, 3) ein hoͤlzerner Zapfen, die durchgelauffe⸗</line>
        <line lrx="1131" lry="548" ulx="277" uly="467">ne Sauce abzulaſſen, 4) ein Bock, worauf das</line>
        <line lrx="1119" lry="583" ulx="276" uly="525">Faß ſteht, 5) ein Stunz, die durchgedrungene</line>
        <line lrx="1133" lry="636" ulx="276" uly="580">Sauce hinein zu laſſen, 6) der zweite Boden,</line>
        <line lrx="1130" lry="703" ulx="275" uly="635">der auf den drey keilſoͤrmigen Hoͤlzern Nro. 2.</line>
        <line lrx="1119" lry="739" ulx="274" uly="687">ruhet, und laut Figur mit einem Bohrer durch⸗</line>
        <line lrx="1134" lry="793" ulx="274" uly="740">loͤchert iſt, damit die uͤberfluͤßige Sauce zu dem</line>
        <line lrx="1160" lry="863" ulx="258" uly="793">zweyten dichten Boden durchdringen kann, 7)</line>
        <line lrx="1122" lry="897" ulx="274" uly="846">ein Handgriff an dem Boden, ſolchen heraus</line>
        <line lrx="1133" lry="951" ulx="273" uly="897">zu heben und wieder hinein zu laſſen, 8) der</line>
        <line lrx="1130" lry="999" ulx="273" uly="951">Deckel auf das Faß, der auf die heraus genom⸗</line>
        <line lrx="1131" lry="1056" ulx="272" uly="1001">mene einzelnen Dauben beſtehen kann, und nach⸗</line>
        <line lrx="1131" lry="1108" ulx="272" uly="1053">gehends, wann das Faß mit Blaͤttern angefuͤllt</line>
        <line lrx="1130" lry="1200" ulx="271" uly="1107">iſt, darauf gedeckt, und mit ſchwerem Eiſenger</line>
        <line lrx="951" lry="1236" ulx="271" uly="1148">wicht oder Steine beſchwert wird. R</line>
      </zone>
      <zone lrx="1098" lry="1396" type="textblock" ulx="288" uly="1232">
        <line lrx="1098" lry="1329" ulx="288" uly="1232">Die Sauce zum Fantomer, naͤmlich zu</line>
        <line lrx="894" lry="1396" ulx="534" uly="1286">hundert Pfund.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1130" lry="1577" type="textblock" ulx="274" uly="1395">
        <line lrx="1130" lry="1495" ulx="283" uly="1395">Erſtlich nehme man zum Anfang 3 Pfund</line>
        <line lrx="1126" lry="1520" ulx="274" uly="1468">einer bereits fertigen Carotte **), ſchneidet ſie</line>
        <line lrx="1129" lry="1577" ulx="306" uly="1522">. A. x5 = klein</line>
      </zone>
      <zone lrx="1124" lry="1923" type="textblock" ulx="317" uly="1646">
        <line lrx="1123" lry="1723" ulx="317" uly="1646">*) Jedesmal wann die Blaͤtter aus dem Faß</line>
        <line lrx="1123" lry="1780" ulx="361" uly="1715">ſind, muß es reine gemacht, und fuͦr Schim⸗</line>
        <line lrx="724" lry="1805" ulx="360" uly="1768">mel bewahret werden.</line>
        <line lrx="1124" lry="1858" ulx="318" uly="1784">**) Nachhero wann man erſt den Anfang hat, iſt</line>
        <line lrx="1123" lry="1923" ulx="363" uly="1841">dieſes nicht mehr noͤthig/ weil die durchge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1224" lry="1763" type="textblock" ulx="1219" uly="1750">
        <line lrx="1224" lry="1763" ulx="1219" uly="1750">1</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="14" type="page" xml:id="s_El240_014">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_014.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="502" lry="136" type="textblock" ulx="450" uly="123">
        <line lrx="502" lry="136" ulx="450" uly="123">=</line>
      </zone>
      <zone lrx="1140" lry="1704" type="textblock" ulx="218" uly="184">
        <line lrx="1101" lry="283" ulx="228" uly="184">kliein ober reißt ſie aus einander, und thut ſie in</line>
        <line lrx="1116" lry="319" ulx="259" uly="265">den vorbeſchriebenen Keſſel, hierauf gieße man</line>
        <line lrx="1117" lry="373" ulx="259" uly="322">vier Eimer oder 16 Maaß helles fließendes oder</line>
        <line lrx="1102" lry="431" ulx="237" uly="348">Regenwaſſer, hierzu kommen y Pfund ausgeſuch⸗</line>
        <line lrx="1112" lry="483" ulx="258" uly="425">te reife Wacholderbeeren, welche zuvor in</line>
        <line lrx="1111" lry="529" ulx="259" uly="474">den vorbemeldeten eiſern Moͤrſer ganz klein</line>
        <line lrx="1120" lry="594" ulx="257" uly="530">geſtoßen werden. Dieſes muß unter ſtetem</line>
        <line lrx="1114" lry="643" ulx="258" uly="579">Umraͤhren wenigſtens eine halbe Stunde kochen,</line>
        <line lrx="1103" lry="685" ulx="258" uly="618">dann macht man das Feuer unter dem Keſſel</line>
        <line lrx="1127" lry="742" ulx="231" uly="684">aus, deckt ein grobes Tuch uͤber eines der durch⸗</line>
        <line lrx="1114" lry="805" ulx="253" uly="737">geſchnittenen Ohoffe, „ſchoͤpft die Sauce und</line>
        <line lrx="1129" lry="842" ulx="256" uly="790">alles darauf, und laͤßt es durchlaufen, das uͤbri⸗</line>
        <line lrx="1123" lry="901" ulx="243" uly="835">ge wird feſt ausgedruͤckt; nun nimmt man 3</line>
        <line lrx="1114" lry="948" ulx="256" uly="895">Pfund Tamarinden, dieſe werden mit Zugießung</line>
        <line lrx="1106" lry="998" ulx="257" uly="948">von der Sauce in den eiſern Moͤrſer, nebſt ih⸗</line>
        <line lrx="1114" lry="1056" ulx="256" uly="1000">ren Steinen, geſtoßen, und immer etwas mehr</line>
        <line lrx="1116" lry="1105" ulx="236" uly="1050">Sauce zugeſchuͤttek, bis es ganz klein und wie</line>
        <line lrx="1112" lry="1154" ulx="258" uly="1105">ein duͤnner Brey geworden iſt, dann wird</line>
        <line lrx="1140" lry="1204" ulx="258" uly="1156">es durch vorbemelbetes grobes Tuch zu der Sauce</line>
        <line lrx="1109" lry="1283" ulx="241" uly="1206">gelaſſen, feſt ausgedruͤckt und wohl unter ein⸗</line>
        <line lrx="1111" lry="1315" ulx="257" uly="1248">ander geruͤhrt. Zweytens nimmt man?2 Pfund</line>
        <line lrx="1108" lry="1364" ulx="218" uly="1313">guten dicken und nicht mit Waſſer verfaͤlſchten</line>
        <line lrx="1110" lry="1418" ulx="258" uly="1365">Sirup, thut ihn in einen Keſſel, der hierzu,</line>
        <line lrx="1122" lry="1466" ulx="260" uly="1416">und was noch hinein koͤmmt, groß genug iſt,</line>
        <line lrx="1110" lry="1525" ulx="260" uly="1445">ſetzt ihn aufs Feuer: ſo bald er anfaͤngt zu</line>
        <line lrx="1109" lry="1572" ulx="259" uly="1510">ſteigen, muß man ſich vorſehen, ihn vom Feuer</line>
        <line lrx="1108" lry="1685" ulx="247" uly="1568">zu  heben⸗ weil ſonſt leicht ein agack,⸗ wenn</line>
        <line lrx="1106" lry="1704" ulx="1036" uly="1621">der</line>
      </zone>
      <zone lrx="1114" lry="1937" type="textblock" ulx="328" uly="1732">
        <line lrx="1110" lry="1814" ulx="328" uly="1732">laufene Sauce immer zur Mutter und Anfang</line>
        <line lrx="1114" lry="1907" ulx="352" uly="1807">ſtatt des Sentomers Dderdteh Pfund Carotten</line>
        <line lrx="723" lry="1937" ulx="341" uly="1843">beſſere Dienſte thate⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="15" type="page" xml:id="s_El240_015">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_015.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1099" lry="187" type="textblock" ulx="634" uly="159">
        <line lrx="1099" lry="187" ulx="634" uly="159">— — . 11</line>
      </zone>
      <zone lrx="1136" lry="993" type="textblock" ulx="233" uly="235">
        <line lrx="1122" lry="297" ulx="259" uly="235">der Sirup ins Feuer laͤuft, entſtehen koͤnnte, hier⸗</line>
        <line lrx="1124" lry="359" ulx="258" uly="298">zu gießt man ein halb Maaß guten Weineſſig,</line>
        <line lrx="1107" lry="410" ulx="260" uly="352">ſetzt es wieder aufs Feuer, und laͤßt es ein wenig</line>
        <line lrx="1107" lry="460" ulx="261" uly="404">kochen, dann wird es zu der Sauce geſchuͤttet.</line>
        <line lrx="1119" lry="516" ulx="263" uly="456">Hierzu koͤmmt ferner 5 Loth fein geſtoßene Sala-⸗</line>
        <line lrx="1111" lry="564" ulx="259" uly="510">moniac, 3 Pf. weiße Pottaſche, Loth Salamoniae</line>
        <line lrx="1124" lry="621" ulx="264" uly="563">Depurati, ſo ebenfalls fein geſtoßen, ein Maaß</line>
        <line lrx="1110" lry="672" ulx="265" uly="611">guten franz. oder reiniſcher Brantewein, eine</line>
        <line lrx="1136" lry="726" ulx="267" uly="667">Metze oder 8 Pf. Stein⸗oder Meerſalz, ſonſt</line>
        <line lrx="1126" lry="780" ulx="264" uly="719">Beyſalz genannt, Kuͤchenſalz thut auch die</line>
        <line lrx="1127" lry="828" ulx="233" uly="771">Dienſte, iſt aber nicht ſo ſtark, dieſes wird mit</line>
        <line lrx="1115" lry="881" ulx="266" uly="825">einem Holz wohl unter einander geruͤhrt, bis al⸗</line>
        <line lrx="1114" lry="937" ulx="266" uly="879">les zerſchmolzen iſt, und hiermit iſt die Sause</line>
        <line lrx="977" lry="993" ulx="265" uly="935">zum Sentomer fertig.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1138" lry="1414" type="textblock" ulx="268" uly="1030">
        <line lrx="1127" lry="1092" ulx="278" uly="1030">Drittens muͤſſen die hierzu beſtimmten Blaͤt⸗</line>
        <line lrx="1124" lry="1145" ulx="271" uly="1081">ter vorhero Blatt fuͤr Blatt aus einander gemacht</line>
        <line lrx="1118" lry="1194" ulx="269" uly="1135">worden ſeyn, und was etwan darunter gelb</line>
        <line lrx="1138" lry="1248" ulx="270" uly="1190">ausfaͤllt, ausgeſucht und zu anderm Gebrauch, wie</line>
        <line lrx="1120" lry="1307" ulx="272" uly="1239">folgen wird, aufgehoben werden; dieſer Ab⸗</line>
        <line lrx="1138" lry="1401" ulx="270" uly="1295">Aang wird aber mit eben ſo vielen braunen</line>
        <line lrx="802" lry="1414" ulx="268" uly="1351">Blaͤttern erſet. 4</line>
      </zone>
      <zone lrx="1148" lry="1921" type="textblock" ulx="260" uly="1441">
        <line lrx="1148" lry="1510" ulx="327" uly="1441">Nun hat man Viertens einen Tagloͤhner,</line>
        <line lrx="1126" lry="1568" ulx="274" uly="1499">der eine Handvoll nach der andern, dieſer Blaͤt⸗</line>
        <line lrx="1122" lry="1613" ulx="260" uly="1554">ter in die Sauce dunkt, das ſie durchgehends</line>
        <line lrx="1130" lry="1670" ulx="276" uly="1605">angefeuchtet werden, das uͤberfluͤßige laͤßt er</line>
        <line lrx="1123" lry="1728" ulx="277" uly="1655">vorhero ablaufen, und dann werden dieſe Blaͤt⸗</line>
        <line lrx="1122" lry="1768" ulx="262" uly="1710">ker in das Faß mit dem doppelten und durch⸗</line>
        <line lrx="1123" lry="1824" ulx="277" uly="1761">loͤcherten Boden gelegt, und ſo faͤhrt er fort,</line>
        <line lrx="1123" lry="1876" ulx="277" uly="1813">bis es etwan ein Schuh hoch iſt, dann zieht ge⸗</line>
        <line lrx="1121" lry="1921" ulx="302" uly="1863">dachter</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="16" type="page" xml:id="s_El240_016">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_016.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="307" lry="179" type="textblock" ulx="256" uly="146">
        <line lrx="307" lry="179" ulx="256" uly="146">12</line>
      </zone>
      <zone lrx="1159" lry="892" type="textblock" ulx="227" uly="188">
        <line lrx="1127" lry="298" ulx="258" uly="188">dachter Tagloͤhner hoͤlzerne Schuh an, ſteigt</line>
        <line lrx="1147" lry="333" ulx="257" uly="281">in das Faß, und tritt die Blaͤtter ſo viel moͤglich</line>
        <line lrx="1159" lry="394" ulx="256" uly="327">zuſammen, doch muß er ſich beym Einſteigen</line>
        <line lrx="1115" lry="453" ulx="257" uly="377">in Acht nehmen, daß kein Unrath an/ den hoͤl⸗</line>
        <line lrx="1108" lry="488" ulx="256" uly="436">zernen Schuhen haͤngt, der den Toback verunreini⸗</line>
        <line lrx="1114" lry="548" ulx="256" uly="490">get; hiermit wird auf beſchriebene Art ſortge⸗</line>
        <line lrx="1116" lry="597" ulx="235" uly="528">. fahren „ bis die Blaͤtter alle ſind, allwo zu⸗</line>
        <line lrx="1108" lry="645" ulx="227" uly="593">gleich die Sauce auch alle ſeyn wird, und wann</line>
        <line lrx="1109" lry="699" ulx="254" uly="649">etwas uͤbrig bleiben ſollte, ſo wird der Reſt</line>
        <line lrx="1102" lry="771" ulx="254" uly="694">auf die eingetretenen Blaͤtter geſchuͤttet, der</line>
        <line lrx="1111" lry="805" ulx="253" uly="746">Deckel darauf gelegt, und mit einigen hundert</line>
        <line lrx="1058" lry="892" ulx="252" uly="793">Pfund Eiſengewicht oder Steinen beſchwert.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1135" lry="1732" type="textblock" ulx="199" uly="877">
        <line lrx="1110" lry="968" ulx="301" uly="877">Nach ein paar Tagen zieht man den Zapfen</line>
        <line lrx="1101" lry="1012" ulx="251" uly="957">Nro. 3. aus dem Faß, und laͤßt die ſich ge ſammelte</line>
        <line lrx="1097" lry="1066" ulx="199" uly="1015">Seauce in den Stunz Nro. 5, laufen, ſteckt den</line>
        <line lrx="1101" lry="1117" ulx="212" uly="1066">Zapfen wieder feſt ein, und ſchuͤttet die durchge⸗</line>
        <line lrx="1135" lry="1169" ulx="233" uly="1116">lauffene Sauce, welche braun und dicklich wie</line>
        <line lrx="1103" lry="1228" ulx="251" uly="1171">Sirup iſt, wieder oben auf die eingemachten</line>
        <line lrx="1102" lry="1278" ulx="249" uly="1223">Blaͤtter ins Faß; wenn ſolche 8 oder 10 Tage</line>
        <line lrx="1097" lry="1327" ulx="248" uly="1276">geſtanden haben, ſo faͤngt es, zumalen im Som⸗</line>
        <line lrx="1108" lry="1381" ulx="249" uly="1328">mer, an zu gehren; wann denn dieſe Blaͤtter ei⸗</line>
        <line lrx="1095" lry="1429" ulx="250" uly="1380">nen angenehmen ſauren Geruch von ſich geben,</line>
        <line lrx="1096" lry="1483" ulx="237" uly="1431">ſind ſie zum Abrippen reif: dieſes geſchiehet nun</line>
        <line lrx="1093" lry="1535" ulx="245" uly="1481">folgendergeſtalt. Man nimmt zu Erſparung</line>
        <line lrx="1095" lry="1589" ulx="220" uly="1536">der Koſten zu dieſer Arbeit, worauf hauptſaͤch⸗</line>
        <line lrx="1102" lry="1650" ulx="249" uly="1581">lich zu ſehen iſt, Kinder, die dieſe verrichten</line>
        <line lrx="1100" lry="1726" ulx="249" uly="1631">koͤnnen *), und laͤßte eine Mule voll von den</line>
        <line lrx="1095" lry="1732" ulx="382" uly="1707">. ein⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1119" lry="1935" type="textblock" ulx="274" uly="1758">
        <line lrx="1119" lry="1842" ulx="274" uly="1758">*) Doch muß es an einer guten Ausſicht nicht</line>
        <line lrx="1092" lry="1879" ulx="280" uly="1836">ermangeln, weil dieſe Kinder oft ſpielen, und</line>
        <line lrx="1092" lry="1935" ulx="335" uly="1880">wohl uneinig werden, wovon ich die Er⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="17" type="page" xml:id="s_El240_017">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_017.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1080" lry="202" type="textblock" ulx="542" uly="155">
        <line lrx="1080" lry="202" ulx="542" uly="155">emsen 13</line>
      </zone>
      <zone lrx="1111" lry="923" type="textblock" ulx="211" uly="240">
        <line lrx="1087" lry="290" ulx="234" uly="240">eingemachten Blaͤttern heraus nehmen, dieſe</line>
        <line lrx="1087" lry="346" ulx="211" uly="294">wird auf eines der durchgeſchnittenen Oxhoͤffe</line>
        <line lrx="1090" lry="396" ulx="236" uly="346">oder Faͤſſer geſtellt; um das Faß ſitzen die Kin⸗</line>
        <line lrx="1091" lry="464" ulx="245" uly="399">der, oder wer dieſe Arbeit verrichtet, jedes hat</line>
        <line lrx="1111" lry="513" ulx="250" uly="452">ein Bret auf dem Schoß, welches ein halber</line>
        <line lrx="1092" lry="556" ulx="240" uly="503">Deckel von einer Zuckerkiſte ſeyn kann; nun neh⸗</line>
        <line lrx="1094" lry="607" ulx="247" uly="535">men ſie Blatt fuͤr Blatt aus der Mulle, faſſen es</line>
        <line lrx="1095" lry="658" ulx="254" uly="610">an der Spitze, und ſtreiffen es von beyden Seiten</line>
        <line lrx="1095" lry="714" ulx="244" uly="662">bis zum unterſten Stiehl ab; es muß ihnen aber</line>
        <line lrx="1097" lry="764" ulx="254" uly="715">bedeutet werden, daß ſie die Blaͤtter ſo viel</line>
        <line lrx="1099" lry="818" ulx="257" uly="768">moͤglich ſchonen, daß jede Haͤlfte ganz bleibt,</line>
        <line lrx="1099" lry="903" ulx="257" uly="818">und nicht zerfetzt werde, ſonſt giebe es keine</line>
        <line lrx="684" lry="923" ulx="258" uly="873">gute Carotten.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1113" lry="1519" type="textblock" ulx="230" uly="972">
        <line lrx="1104" lry="1026" ulx="274" uly="972">Dieſe abgeſtreiften Blaͤtter werden auf das</line>
        <line lrx="1104" lry="1080" ulx="258" uly="1030">Bret gelegt, und, wenn es ein ziemlicher Hau⸗</line>
        <line lrx="1105" lry="1132" ulx="230" uly="1082">fen iſt, mit der Hand ein wenig zuſammenge⸗</line>
        <line lrx="1105" lry="1182" ulx="263" uly="1132">druͤckt, und in das Faß, worauf die Mulle</line>
        <line lrx="1107" lry="1237" ulx="263" uly="1188">ſteht, gelegt, und ſo lange fortgefahren, bis</line>
        <line lrx="1108" lry="1287" ulx="265" uly="1238">die Blaͤtter alle abgerippet ſind. Die Rippen</line>
        <line lrx="1109" lry="1343" ulx="264" uly="1291">werden in einen Korb geſammelt, auf einen</line>
        <line lrx="1111" lry="1393" ulx="265" uly="1344">reinen gediehlten Boden, zum Abtrocknen, aus</line>
        <line lrx="1113" lry="1484" ulx="266" uly="1395">einander geſtreuet, deren Gebrauch zu ſeiner</line>
        <line lrx="710" lry="1519" ulx="265" uly="1443">Zeit erwaͤhnt werden ſoll.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1125" lry="1850" type="textblock" ulx="266" uly="1547">
        <line lrx="1116" lry="1603" ulx="323" uly="1547">Nun ſchreiten wir zu einer Arbeit, welche</line>
        <line lrx="1117" lry="1657" ulx="266" uly="1606">Poppen machen heißt, wozu man folgende Ge⸗</line>
        <line lrx="1119" lry="1763" ulx="272" uly="1657">rachſchaften Paben muß. Aus 100 Pfund</line>
        <line lrx="1125" lry="1850" ulx="311" uly="1800">fahrung habe, daß alſo ofters nichts ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1126" lry="1938" type="textblock" ulx="315" uly="1852">
        <line lrx="1126" lry="1897" ulx="315" uly="1852">than wird, und ein halber, ja wohl ganze</line>
        <line lrx="964" lry="1938" ulx="354" uly="1893">Tage fruchtloß hingebracht werden.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="18" type="page" xml:id="s_El240_018">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_018.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1128" lry="398" type="textblock" ulx="258" uly="225">
        <line lrx="1128" lry="286" ulx="265" uly="225">Blaͤtter macht man ohngefehr 30 Carotten:</line>
        <line lrx="1128" lry="347" ulx="272" uly="281">hierzu hat man noch einmal ſo viel Tuͤcher noͤ⸗</line>
        <line lrx="1126" lry="398" ulx="258" uly="333">thig, welche aus nicht allzu groben ungebleich⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1148" lry="444" type="textblock" ulx="252" uly="385">
        <line lrx="1148" lry="444" ulx="252" uly="385">ten Linnen beſtehen, jedes drey Viertel Elle</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="709" type="textblock" ulx="249" uly="438">
        <line lrx="1126" lry="500" ulx="272" uly="438">lang, und eine halbe Elle breit, man muß</line>
        <line lrx="1126" lry="550" ulx="290" uly="491">auch bey einem Nadler ſehr ſtarke, doch nicht</line>
        <line lrx="1128" lry="606" ulx="290" uly="542">zu lange Stecknadeln machen laſſen, wie die</line>
        <line lrx="1127" lry="658" ulx="273" uly="596">Figur No. 9. ausweiſet. Wann dieſes nun in</line>
        <line lrx="1128" lry="709" ulx="249" uly="648">Bereitſchaft iſt, ſo nimmt ein Tagloͤhner eine</line>
      </zone>
      <zone lrx="1141" lry="761" type="textblock" ulx="287" uly="700">
        <line lrx="1141" lry="761" ulx="287" uly="700">Mulle voll der abgerippten Blaͤtter, ſtellt ſie</line>
      </zone>
      <zone lrx="1126" lry="1180" type="textblock" ulx="253" uly="752">
        <line lrx="1126" lry="816" ulx="284" uly="752">auf einen nicht zu kleinen Tiſch, breitet eins</line>
        <line lrx="1125" lry="863" ulx="286" uly="804">der Tuͤcher aus, und nimmt 4 Pfund der ab⸗</line>
        <line lrx="1124" lry="923" ulx="287" uly="853">gerippten Blaͤtter, die ihm von einem andern</line>
        <line lrx="1126" lry="975" ulx="285" uly="908">zugewogen werden, *) und legt ſie der Laͤnge</line>
        <line lrx="1125" lry="1022" ulx="258" uly="956">nach auf das ausgebreitete Tuch; die kleinſten</line>
        <line lrx="1125" lry="1082" ulx="253" uly="1013">Blaͤtter kommen in die Mitte, welche dicker</line>
        <line lrx="1124" lry="1125" ulx="284" uly="1065">werden, und an den Enden ſpitz zulaufen</line>
        <line lrx="1125" lry="1180" ulx="284" uly="1117">muß; oben und unten werden die beſten Blaͤt⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="1231" type="textblock" ulx="262" uly="1169">
        <line lrx="1128" lry="1231" ulx="262" uly="1169">ter gelegt; wann nun dieſe 4 Pfund Blaͤtter</line>
      </zone>
      <zone lrx="1125" lry="1589" type="textblock" ulx="256" uly="1222">
        <line lrx="1125" lry="1282" ulx="257" uly="1222">alle auf ein Tuch, der Laͤnge nach, gelegt wor⸗</line>
        <line lrx="1123" lry="1335" ulx="272" uly="1276">den ſind, ſo wird die eine Spitze oder Ecke des</line>
        <line lrx="1123" lry="1393" ulx="282" uly="1328">Tuches um die andere geſchlagen, ſo feſt als</line>
        <line lrx="1122" lry="1443" ulx="281" uly="1384">moͤglich mit den Haͤnden zuſammen gezogen,</line>
        <line lrx="1122" lry="1488" ulx="262" uly="1432">und mit einer vorbeſchriebenen Nadel zuſam⸗</line>
        <line lrx="1122" lry="1546" ulx="256" uly="1479">men geſteckt, und nun die andere Seite, und</line>
        <line lrx="1121" lry="1589" ulx="428" uly="1540">= . denn</line>
      </zone>
      <zone lrx="1123" lry="1924" type="textblock" ulx="257" uly="1687">
        <line lrx="1121" lry="1751" ulx="325" uly="1687">*) Wer einmal den Handgriff hat, braucht ſich</line>
        <line lrx="1121" lry="1787" ulx="365" uly="1736">die Blaͤtter nicht mehr zuwiegen zu laſſen,</line>
        <line lrx="1123" lry="1839" ulx="258" uly="1777">ees kommt auch eigentlich ſo genau nicht</line>
        <line lrx="1122" lry="1881" ulx="325" uly="1819">darauf an, wann eine Carotte eiwas ſchwe⸗</line>
        <line lrx="1029" lry="1924" ulx="257" uly="1876">eer wie die andere wirde =</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="19" type="page" xml:id="s_El240_019">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_019.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1127" lry="737" type="textblock" ulx="168" uly="251">
        <line lrx="1099" lry="308" ulx="239" uly="251">denn die Mitte vorgenommen, ebenfalls ſeſt</line>
        <line lrx="1121" lry="367" ulx="254" uly="307">eingepreßt, und mit ſo viel Nadeln zuſammen</line>
        <line lrx="1099" lry="421" ulx="168" uly="359">geeſteckt, wie hierzu noͤthig ſind; das Tuch muß</line>
        <line lrx="1127" lry="473" ulx="242" uly="410">allenthalben die Blaͤtter bedecken, daß keine</line>
        <line lrx="1101" lry="528" ulx="201" uly="461">herausgucken, die Enden der Poppen bleiben</line>
        <line lrx="1103" lry="575" ulx="255" uly="515">aber offen, daß die Spitzen der Blaͤtter heraus</line>
        <line lrx="1102" lry="632" ulx="255" uly="566">haͤngen, ſonſt laufen ſie gerne an. Hiermit</line>
        <line lrx="1102" lry="682" ulx="243" uly="620">faͤhrt man fort, bis die Blaͤtter alle eingepopt</line>
        <line lrx="1028" lry="737" ulx="245" uly="689">ſind.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1152" lry="1884" type="textblock" ulx="157" uly="770">
        <line lrx="1104" lry="833" ulx="183" uly="770">Nun bekoͤmmt man wieder eine andere Ar⸗</line>
        <line lrx="1103" lry="893" ulx="157" uly="830">beit, die heißt, Carotten ziehen. Hierzu ſind</line>
        <line lrx="1130" lry="940" ulx="258" uly="880">ſo viel Seile noͤthig, wie man Carotten zu zie⸗</line>
        <line lrx="1104" lry="996" ulx="247" uly="933">hen hat, dieſe muͤſſen aus gutem Hanf geſpon⸗</line>
        <line lrx="1104" lry="1048" ulx="258" uly="984">nen, und ſo dick wie ein duͤnnes Zeugſeil ſeyn;</line>
        <line lrx="1105" lry="1100" ulx="250" uly="1035">jedes Seil hat in einer Laͤnge zehn Klaftern</line>
        <line lrx="1128" lry="1152" ulx="259" uly="1093">oder 30 Ellen, dieſes wird doppelt zuſammen⸗</line>
        <line lrx="1141" lry="1203" ulx="260" uly="1143">gelegt, und in den beyden Enden ein Knoten</line>
        <line lrx="1108" lry="1253" ulx="260" uly="1191">geſchlagen, daß ohngefehr von jedem Ende ¾</line>
        <line lrx="1107" lry="1309" ulx="245" uly="1247">Elle uͤber dem Knoten heraushaͤngt, nun muß</line>
        <line lrx="1106" lry="1355" ulx="261" uly="1296">man ferner eine eiſerne Schraube mit einem</line>
        <line lrx="1107" lry="1410" ulx="260" uly="1352">Hacken in einem Balken beſeſtigen, daran</line>
        <line lrx="1107" lry="1462" ulx="261" uly="1403">wird das Seil gehaͤngt, wo der Knoten iſt, und</line>
        <line lrx="1108" lry="1509" ulx="256" uly="1455">durch einen ſtarken Tagloͤhner aus einander gezo⸗</line>
        <line lrx="1108" lry="1567" ulx="262" uly="1508">gen, daß ſich das Seil nicht verſchlingt; von</line>
        <line lrx="1109" lry="1615" ulx="261" uly="1560">dem geſchloſſenen Ende wird eine Schleife ge⸗</line>
        <line lrx="1152" lry="1676" ulx="240" uly="1612">macht, eine Spitze von der Poppe hinein ge⸗</line>
        <line lrx="1107" lry="1728" ulx="264" uly="1662">ſteckt, und feſt zuſammengezogen, dieſe Ab⸗</line>
        <line lrx="1107" lry="1774" ulx="264" uly="1716">bildung wird einigermaßen den ganz Unkun⸗</line>
        <line lrx="1106" lry="1828" ulx="264" uly="1764">digen zu mehrerer Erlaͤuterung dienen, und iſt</line>
        <line lrx="993" lry="1884" ulx="262" uly="1827">Tab. I. nachzuſehen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="320" lry="1937" type="textblock" ulx="316" uly="1926">
        <line lrx="320" lry="1937" ulx="316" uly="1926">7</line>
      </zone>
      <zone lrx="1106" lry="1927" type="textblock" ulx="916" uly="1872">
        <line lrx="1106" lry="1927" ulx="916" uly="1872">Nro. T0.)</line>
      </zone>
      <zone lrx="949" lry="1996" type="textblock" ulx="942" uly="1986">
        <line lrx="949" lry="1996" ulx="942" uly="1986">1</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="20" type="page" xml:id="s_El240_020">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_020.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="328" lry="215" type="textblock" ulx="267" uly="175">
        <line lrx="328" lry="215" ulx="267" uly="175">16</line>
      </zone>
      <zone lrx="1125" lry="317" type="textblock" ulx="329" uly="253">
        <line lrx="1125" lry="317" ulx="329" uly="253">Nro. 10) iſt ein Balken in einer Scheune oder</line>
      </zone>
      <zone lrx="1152" lry="373" type="textblock" ulx="278" uly="321">
        <line lrx="1152" lry="373" ulx="278" uly="321">Gebaͤude, das lang genug iſt, darinnen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1123" lry="423" type="textblock" ulx="277" uly="370">
        <line lrx="1123" lry="423" ulx="277" uly="370">die Carotten zu ziehen. 11) Der Hacken mit</line>
      </zone>
      <zone lrx="1155" lry="475" type="textblock" ulx="276" uly="422">
        <line lrx="1155" lry="475" ulx="276" uly="422">der Schraube, an den das Seil gehaͤngt wird.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1123" lry="604" type="textblock" ulx="264" uly="473">
        <line lrx="1123" lry="533" ulx="268" uly="473">12) Das Seil. 13) Die Schleife. 14) Die</line>
        <line lrx="403" lry="604" ulx="264" uly="537">Poppe.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1124" lry="684" type="textblock" ulx="331" uly="633">
        <line lrx="1124" lry="684" ulx="331" uly="633">Dann muß der Caroktenzieher die Poppe</line>
      </zone>
      <zone lrx="1163" lry="743" type="textblock" ulx="281" uly="688">
        <line lrx="1163" lry="743" ulx="281" uly="688">herum drehen, daß das Seil ganz dicht an</line>
      </zone>
      <zone lrx="1126" lry="1159" type="textblock" ulx="279" uly="739">
        <line lrx="1124" lry="789" ulx="279" uly="739">einander koͤmmt, ſo, daß nicht das mindeſte</line>
        <line lrx="1125" lry="839" ulx="279" uly="793">von dem Leinen, worin die Blaͤtter eingepopt</line>
        <line lrx="1125" lry="901" ulx="280" uly="845">ſind, zu ſehen iſt. Und wenn ohngefehr der</line>
        <line lrx="1125" lry="950" ulx="280" uly="897">vierte Theil von der Runde der Poppe umge⸗</line>
        <line lrx="1126" lry="1004" ulx="280" uly="950">dreht iſt, wird ſo feſt als moͤglich angezogen,</line>
        <line lrx="1125" lry="1053" ulx="280" uly="997">denn ſonſt wuͤrde nichts aus der Carotte, weil</line>
        <line lrx="1125" lry="1109" ulx="281" uly="1050">ſie etwa, durch die inwendig entſtehenden Cavitaͤ⸗</line>
        <line lrx="1125" lry="1159" ulx="281" uly="1106">ten, dem Verderben und Schimmel unker⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1165" lry="1212" type="textblock" ulx="281" uly="1154">
        <line lrx="1165" lry="1212" ulx="281" uly="1154">worfen iſt; und ſo wird fortgefahren, bis ſie</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="1526" type="textblock" ulx="281" uly="1209">
        <line lrx="1126" lry="1264" ulx="281" uly="1209">voͤllig zugewickelt iſt. Das uͤbrige Theil des</line>
        <line lrx="1128" lry="1314" ulx="283" uly="1263">Seils wird dann herum geſchlagen, und mit</line>
        <line lrx="1127" lry="1369" ulx="283" uly="1313">den zwey am Knoten befindlichen Enden feſt ge⸗</line>
        <line lrx="1126" lry="1425" ulx="281" uly="1366">bunden, damit ſich das Seil nicht wieder ab⸗</line>
        <line lrx="1125" lry="1477" ulx="284" uly="1419">laͤßt oder aufgeht. Wenn dergeſtalt die Pop⸗</line>
        <line lrx="1128" lry="1526" ulx="283" uly="1471">pen alle ſo ſeſt gezogen worden, daß die Sauce</line>
      </zone>
      <zone lrx="1160" lry="1574" type="textblock" ulx="283" uly="1525">
        <line lrx="1160" lry="1574" ulx="283" uly="1525">uͤberall durchdringt, ſo werden ſelbige auf einen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1126" lry="1899" type="textblock" ulx="283" uly="1578">
        <line lrx="1126" lry="1630" ulx="284" uly="1578">Boden zum Abtrockenen an einander gelegt.</line>
        <line lrx="1126" lry="1682" ulx="286" uly="1627">Dieſe noch in den Seilen befindlichen Poppen</line>
        <line lrx="1126" lry="1736" ulx="287" uly="1687">muͤſſen taͤglich umgewandt, und, was unten</line>
        <line lrx="1126" lry="1791" ulx="283" uly="1728">gelegen hat, nach oben gedreht werden, damit</line>
        <line lrx="1126" lry="1840" ulx="283" uly="1785">die durchdringende Sauce nicht alle auslaufe,</line>
        <line lrx="1123" lry="1899" ulx="284" uly="1839">ſondern nach und nach in die Blaͤtker einziehe.</line>
      </zone>
      <zone lrx="946" lry="1963" type="textblock" ulx="942" uly="1953">
        <line lrx="946" lry="1963" ulx="942" uly="1953">7</line>
      </zone>
      <zone lrx="1156" lry="1929" type="textblock" ulx="1016" uly="1891">
        <line lrx="1156" lry="1929" ulx="1016" uly="1891">Wenn</line>
      </zone>
      <zone lrx="1396" lry="594" type="textblock" ulx="1371" uly="240">
        <line lrx="1396" lry="594" ulx="1371" uly="240">——o H NE ee eeeſẽ</line>
      </zone>
      <zone lrx="1396" lry="1063" type="textblock" ulx="1381" uly="620">
        <line lrx="1396" lry="1063" ulx="1381" uly="620">ᷣͤ—  f —  dD —— —.—</line>
      </zone>
      <zone lrx="1396" lry="1558" type="textblock" ulx="1381" uly="1183">
        <line lrx="1396" lry="1558" ulx="1381" uly="1183">—— 00 — — — —</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="21" type="page" xml:id="s_El240_021">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_021.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="19" lry="925" type="textblock" ulx="0" uly="598">
        <line lrx="19" lry="925" ulx="0" uly="598">. NNS en  S</line>
      </zone>
      <zone lrx="12" lry="1395" type="textblock" ulx="0" uly="971">
        <line lrx="12" lry="1395" ulx="0" uly="971"> LN  e e — N</line>
      </zone>
      <zone lrx="1154" lry="395" type="textblock" ulx="272" uly="165">
        <line lrx="1123" lry="199" ulx="581" uly="165">= 17</line>
        <line lrx="1127" lry="292" ulx="272" uly="230">Wenn ſie dergeſtalt 14 Tage auf dem Boden</line>
        <line lrx="1125" lry="346" ulx="272" uly="296">gelegen, und taͤglich umgewandt worden ſind,</line>
        <line lrx="1154" lry="395" ulx="273" uly="348">werden die Seile losgemacht, die Carotten in</line>
      </zone>
      <zone lrx="1126" lry="509" type="textblock" ulx="272" uly="399">
        <line lrx="1126" lry="451" ulx="272" uly="399">ein ander trocken Tuch geſchlagen, wieder mit</line>
        <line lrx="1124" lry="509" ulx="272" uly="452">Nadeln, wie das erſtemal geſchehen, befeſtigt, und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1124" lry="554" type="textblock" ulx="263" uly="507">
        <line lrx="1124" lry="554" ulx="263" uly="507">zum zweytenmal, ſo wie das erſtemal, mit Sei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1164" lry="1080" type="textblock" ulx="268" uly="557">
        <line lrx="1121" lry="608" ulx="272" uly="557">len bewickelt, und ſo feſt gezogen, wie thunlich iſt,</line>
        <line lrx="1120" lry="658" ulx="271" uly="609">abermals auf den Boden gelegt, und bey taͤg⸗</line>
        <line lrx="1164" lry="711" ulx="272" uly="660">lichem Herumdrehen wieder 14 Tage liegen laſ⸗</line>
        <line lrx="1122" lry="763" ulx="271" uly="713">ſen. Dann werden die Seile abgemacht; die</line>
        <line lrx="1121" lry="817" ulx="272" uly="764">Tuͤcher aber werden nach jedesmaligem Ziehen</line>
        <line lrx="1121" lry="868" ulx="269" uly="818">im Waſſer eingeweicht und ausgewaſchen, ge⸗</line>
        <line lrx="1119" lry="950" ulx="270" uly="849">trocknet und zum ferneren Gebrauch aufbewahrt.</line>
        <line lrx="1119" lry="969" ulx="268" uly="919">Die Nadeln muͤſſen ebenfalls von dem Carot⸗</line>
        <line lrx="1160" lry="1027" ulx="268" uly="974">tenzieher wieder abgeliefert und zum ferneren</line>
        <line lrx="1009" lry="1080" ulx="268" uly="1027">Gebrauch aufgehoben werden. *)</line>
      </zone>
      <zone lrx="1129" lry="1595" type="textblock" ulx="261" uly="1127">
        <line lrx="1118" lry="1184" ulx="290" uly="1127">Nunmehr geht das Fiſſeliren an, das iſt,</line>
        <line lrx="1117" lry="1229" ulx="267" uly="1182">die Carotten mit Bindfaden zu bewickeln, wel⸗</line>
        <line lrx="1116" lry="1281" ulx="266" uly="1233">ches alſo gemacht wird Man macht am Ende</line>
        <line lrx="1120" lry="1334" ulx="266" uly="1287">des Bindfadens einen Knoten, ſpaltet oder dre⸗</line>
        <line lrx="1129" lry="1403" ulx="265" uly="1340">het dichte daran den Bindfaben aus einander,</line>
        <line lrx="1114" lry="1441" ulx="264" uly="1392">ſteckt den Knoten durch, ſo hat man ein kleines</line>
        <line lrx="1115" lry="1510" ulx="263" uly="1441">Oehr; hierdurch wird der Bindfaden doppelt</line>
        <line lrx="1114" lry="1595" ulx="261" uly="1490">durchgeſteckt, und ſo hat man eine Schleiſer</line>
        <line lrx="1110" lry="1591" ulx="1065" uly="1564">un</line>
      </zone>
      <zone lrx="1127" lry="1920" type="textblock" ulx="282" uly="1700">
        <line lrx="1110" lry="1745" ulx="282" uly="1700">*) Das Waſſer, worin die Tuͤcher gewaſchen wor⸗</line>
        <line lrx="1106" lry="1805" ulx="343" uly="1744">den, wird in einem Ankerfaſſe auf bewahrt,</line>
        <line lrx="1127" lry="1835" ulx="342" uly="1786">und ſtatt Waſſer zur neuen Sauce gebraucht;</line>
        <line lrx="984" lry="1920" ulx="340" uly="1828">denn hierin ſteckt ach die Quinteſſenz.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="22" type="page" xml:id="s_El240_022">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_022.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1147" lry="806" type="textblock" ulx="248" uly="229">
        <line lrx="1106" lry="281" ulx="258" uly="229">Nun nimmt der Fiſſelirer eine Carotte vor ſich,</line>
        <line lrx="1103" lry="339" ulx="260" uly="283">befeſtigt die Schleiſe durch Zuziehung an einer</line>
        <line lrx="1117" lry="392" ulx="264" uly="331">Spitze, drehet den Bindfaden, daß es jedesmal⸗</line>
        <line lrx="1119" lry="438" ulx="265" uly="387">eine neue Schleife giebt, um die Carotte ver⸗</line>
        <line lrx="1114" lry="498" ulx="264" uly="440">kehrt herum, und ziehet ihn feſt: ſo faͤhrt er</line>
        <line lrx="1106" lry="550" ulx="265" uly="488">fort bis an die andere Spitze; doch muß er</line>
        <line lrx="1111" lry="599" ulx="263" uly="544">beobachten, daß die Nath oder der Anzug auf</line>
        <line lrx="1107" lry="656" ulx="248" uly="597">einander paßt, und nicht ſchief wird, dann wird</line>
        <line lrx="1121" lry="703" ulx="263" uly="649">der Bindfaden abgeſchnitten, und das Ende,</line>
        <line lrx="1109" lry="753" ulx="265" uly="701">damit es nicht aufgehen kann, wohl verwahrt,</line>
        <line lrx="1147" lry="806" ulx="265" uly="753">und mit einem ſcharfen Meſſer zugeſpitzt. Hier</line>
      </zone>
      <zone lrx="1133" lry="1899" type="textblock" ulx="234" uly="856">
        <line lrx="1111" lry="908" ulx="234" uly="856">eine bereits anderswo verfertigte Carotte zur</line>
        <line lrx="1114" lry="970" ulx="267" uly="909">Hand zu nehmen, den Bindfaden abzuloͤſen,</line>
        <line lrx="1113" lry="1018" ulx="242" uly="962">um den Schlag deſto beſſer zu beobachten,</line>
        <line lrx="1114" lry="1070" ulx="269" uly="1012">welches ſich ſo eigentlich nicht beſchreiben laͤßt;</line>
        <line lrx="1113" lry="1119" ulx="268" uly="1066">waͤre ich bey einem jeden zugegen, ſo wuͤrde ich</line>
        <line lrx="1114" lry="1179" ulx="271" uly="1119">ihm mit Vergnuͤgen alle Handgriffe zeigen, ſo</line>
        <line lrx="1124" lry="1230" ulx="271" uly="1169">aber muß ich ihm, wie gemeldet, an eine be⸗</line>
        <line lrx="1124" lry="1279" ulx="273" uly="1218">reits verfertigte Carotte verweiſen, welches, im</line>
        <line lrx="1128" lry="1333" ulx="273" uly="1276">Grunde zu betrachten, nicht ſchwer iſt.</line>
        <line lrx="1118" lry="1439" ulx="348" uly="1379">Nach dem Fiſſeliren ſind unſere Carotten</line>
        <line lrx="1130" lry="1493" ulx="277" uly="1433">fertig, und ſie werden entweder ins Magazin,</line>
        <line lrx="1122" lry="1538" ulx="279" uly="1485">oder einer kuͤhlen Kammer, wo keine Sonne</line>
        <line lrx="1123" lry="1598" ulx="278" uly="1537">hinein ſcheint, auf einander, auf ein Geruͤſte</line>
        <line lrx="1121" lry="1647" ulx="280" uly="1591">gelegt; doch muͤſſen ſelbige in den erſten zwey</line>
        <line lrx="1133" lry="1701" ulx="274" uly="1641">Monaten alle vier Tage, nachhero aber alle</line>
        <line lrx="1123" lry="1751" ulx="276" uly="1690">vierzehn Tage umgedreht, das heißt: was un⸗</line>
        <line lrx="1124" lry="1803" ulx="284" uly="1748">ten gelegen hat, muß zu oben gewandt werden.</line>
        <line lrx="1127" lry="1861" ulx="281" uly="1800">Wenn nun dieſe Carotten fuͤnf Monate gelegen,</line>
        <line lrx="1123" lry="1899" ulx="436" uly="1850">n ſe</line>
      </zone>
      <zone lrx="1154" lry="866" type="textblock" ulx="261" uly="804">
        <line lrx="1154" lry="866" ulx="261" uly="804">gebe ich jedem neuen Fabrikanten den Rath,</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="23" type="page" xml:id="s_El240_023">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_023.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1172" lry="871" type="textblock" ulx="287" uly="240">
        <line lrx="1167" lry="296" ulx="287" uly="240">ſo haben ſie ihre gehoͤrige Reife, und ſind zum</line>
        <line lrx="1139" lry="345" ulx="287" uly="293">Verarbeiten und zum Gebrauch tuͤchtig, welche</line>
        <line lrx="1130" lry="399" ulx="287" uly="343">Verarbeitung folgendermaßen geſchiehet: In</line>
        <line lrx="1140" lry="453" ulx="287" uly="398">England und Holland hat man Windmuͤhlen,</line>
        <line lrx="1139" lry="504" ulx="289" uly="451">in welche Stoßmaſchinen angebracht, weil ſol⸗</line>
        <line lrx="1172" lry="558" ulx="291" uly="502">che aber in Teutſchland nicht uͤblich und anzu⸗</line>
        <line lrx="1139" lry="608" ulx="290" uly="554">legen ſehr koſtſpielich ſind, ſo hat man auf an⸗</line>
        <line lrx="1129" lry="660" ulx="292" uly="608">dere Mittel geſonnen, die Carotten klein zu</line>
        <line lrx="1136" lry="713" ulx="288" uly="660">machen; man hat naͤmlich viereckigte Kaſten,</line>
        <line lrx="1137" lry="768" ulx="287" uly="712">worauf ein ausgezacktes Eiſen befeſtigt iſt, auf</line>
        <line lrx="1131" lry="817" ulx="289" uly="763">welchem die Carotten gerieben werden: dieſes</line>
        <line lrx="1154" lry="871" ulx="287" uly="815">iſt aber ſehr langweilig, und mithin auch</line>
      </zone>
      <zone lrx="487" lry="916" type="textblock" ulx="267" uly="869">
        <line lrx="487" lry="916" ulx="267" uly="869">koſtſpielich.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1153" lry="1334" type="textblock" ulx="253" uly="968">
        <line lrx="1139" lry="1025" ulx="266" uly="968">Idch habe ferner Handmuͤhlen gehabt, deſſen</line>
        <line lrx="1153" lry="1076" ulx="253" uly="1022">Rad mit ausgehauenem Eiſenbleche beſchlagen</line>
        <line lrx="1138" lry="1128" ulx="287" uly="1078">war, worauf ein kuͤchtiger Arbeiter taͤglich</line>
        <line lrx="1138" lry="1181" ulx="289" uly="1129">50 und mehr Pfund zu mahlen im Stande war;</line>
        <line lrx="1138" lry="1236" ulx="287" uly="1179">beym Durchſieben blieb aber noch immer eine</line>
        <line lrx="1140" lry="1286" ulx="285" uly="1231">Menge uͤbrig, welche, ohne fein zu ſeyn, nicht</line>
        <line lrx="1137" lry="1334" ulx="280" uly="1284">benutzt werden konnte; zu trocknen, und dann</line>
      </zone>
      <zone lrx="1174" lry="1386" type="textblock" ulx="285" uly="1339">
        <line lrx="1174" lry="1386" ulx="285" uly="1339">zu ſtoßen, iſt nicht rathſam, weil alsdenn der</line>
      </zone>
      <zone lrx="1138" lry="1554" type="textblock" ulx="283" uly="1389">
        <line lrx="1138" lry="1443" ulx="284" uly="1389">Toback ſeine Kraft verliert: man mußte dahero</line>
        <line lrx="1133" lry="1495" ulx="285" uly="1441">auf Mittel ſinnen, den Toback kleiner zu machen,</line>
        <line lrx="1099" lry="1554" ulx="283" uly="1494">damit kein Abgang uͤbrig blieb.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1141" lry="1864" type="textblock" ulx="279" uly="1596">
        <line lrx="1134" lry="1655" ulx="324" uly="1596">Man laſſe ſich dahero ein oder mehr vier⸗</line>
        <line lrx="1134" lry="1706" ulx="282" uly="1647">eckigte Kaſten machen, ſolche muͤſſen von ſtarken</line>
        <line lrx="1133" lry="1755" ulx="281" uly="1699">Eichenbohlen ſeyn, und mit hoͤlzernen Naͤgeln</line>
        <line lrx="1130" lry="1809" ulx="279" uly="1755">zuſammengefuͤgt wer den, zwey Schuh hoch, und</line>
        <line lrx="1141" lry="1864" ulx="284" uly="1807">1¾ Schuh im Quadrat im Licht, der Boden</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="24" type="page" xml:id="s_El240_024">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_024.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="306" lry="203" type="textblock" ulx="259" uly="170">
        <line lrx="306" lry="203" ulx="259" uly="170">20</line>
      </zone>
      <zone lrx="1151" lry="1759" type="textblock" ulx="215" uly="251">
        <line lrx="1099" lry="307" ulx="256" uly="251">muß wenigſtens aus einem Klotz beſtehen, der</line>
        <line lrx="1099" lry="359" ulx="215" uly="302">einen halben Schuh dick iſt. Eichenholz iſt</line>
        <line lrx="1099" lry="414" ulx="256" uly="353">hierzu nicht gut, weil es im Stoßen zu viele</line>
        <line lrx="1097" lry="463" ulx="258" uly="407">Splitter macht. Dieſer Boden muß an allen</line>
        <line lrx="1099" lry="509" ulx="256" uly="463">vier Seiten ſo weit ausgeſchnitten ſeyn, wie die</line>
        <line lrx="1151" lry="569" ulx="257" uly="515">Bohle des Kaſtens dick iſt, damit er ſehr ei⸗</line>
        <line lrx="1104" lry="622" ulx="257" uly="564">gentlich in den Kaſten paßt, die Falſe kann</line>
        <line lrx="1100" lry="672" ulx="261" uly="614">3 bis 4 Zoll in den Kaſten gehen, und muß</line>
        <line lrx="1102" lry="722" ulx="258" uly="672">ebenfalls mit hoͤlzernen Naͤgeln befeſtigt werden,</line>
        <line lrx="1133" lry="773" ulx="224" uly="723">dann nimmt man eiſerne Naͤgel; ſo werden die</line>
        <line lrx="1103" lry="827" ulx="258" uly="776">Stoßmeſſer um ſo eher zu Grunde gerichtet,</line>
        <line lrx="1104" lry="879" ulx="258" uly="827">weil ſich der Boden, ohnerachtet ſeiner Dicke,</line>
        <line lrx="1102" lry="928" ulx="258" uly="879">dennoch abarbeitet, mithin die eiſernen Naͤgel</line>
        <line lrx="1105" lry="989" ulx="258" uly="933">zum Vorſchein kaͤmen, und dtie Meſſer verder⸗</line>
        <line lrx="1103" lry="1032" ulx="258" uly="986">bet wuͤrden; alsdenn nehme man eine tannene</line>
        <line lrx="1117" lry="1092" ulx="259" uly="1036">Stange, ſo wie ſie die Drechsler zum Drehen</line>
        <line lrx="1104" lry="1143" ulx="259" uly="1085">brauchen, doch muß ſelbige etwas ſtaͤrker ſeyn,</line>
        <line lrx="1094" lry="1193" ulx="258" uly="1140">dieſe wird an der Decke der Arbeitsſtube mit</line>
        <line lrx="1103" lry="1249" ulx="235" uly="1194">Holz oder ſtarken Klammern befeſtigt, doch ſo,</line>
        <line lrx="1104" lry="1299" ulx="259" uly="1247">daß uͤber die Haͤlfte frey haͤngt, und einen</line>
        <line lrx="1106" lry="1348" ulx="260" uly="1299">Schwung hat. Vorne an der Spitze wird eine</line>
        <line lrx="1113" lry="1404" ulx="261" uly="1351">andere tannene Stange, mit ledernen Riemen</line>
        <line lrx="1107" lry="1459" ulx="226" uly="1403">oder ſtarken Darmſeiten, befeſtigt, die Laͤnge</line>
        <line lrx="1107" lry="1510" ulx="260" uly="1456">iſt nach der Hoͤhe des Orts zu beſtimmen, wo</line>
        <line lrx="1107" lry="1559" ulx="262" uly="1511">der Tobak geſtoßen werden ſoll, die herunter⸗</line>
        <line lrx="1108" lry="1618" ulx="263" uly="1561">hangende Stange wird unten am Ende auf bey⸗</line>
        <line lrx="1108" lry="1664" ulx="264" uly="1612">den Seiten platt geſchnitten, an jeder Seite</line>
        <line lrx="1106" lry="1724" ulx="263" uly="1668">koͤmmt ein hoͤlzerner Backen?*). So wohl durch</line>
        <line lrx="1107" lry="1759" ulx="1056" uly="1720">die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1153" lry="1943" type="textblock" ulx="288" uly="1834">
        <line lrx="1153" lry="1902" ulx="288" uly="1834">*) Die Urſache hievon iſt, damit die Meſſer</line>
        <line lrx="1107" lry="1943" ulx="332" uly="1891">weiter aus einander kommen, ſonſt wuͤrde ſich</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="25" type="page" xml:id="s_El240_025">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_025.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1129" lry="197" type="textblock" ulx="604" uly="170">
        <line lrx="1129" lry="197" ulx="604" uly="170">=æ— 21</line>
      </zone>
      <zone lrx="1133" lry="298" type="textblock" ulx="294" uly="235">
        <line lrx="1133" lry="298" ulx="294" uly="235">die Stange als den Backen gehen uͤber einander</line>
      </zone>
      <zone lrx="1203" lry="352" type="textblock" ulx="292" uly="302">
        <line lrx="1203" lry="352" ulx="292" uly="302">zwey Loͤcher, wodurch nachhero zwey Schrau⸗.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1171" lry="817" type="textblock" ulx="270" uly="353">
        <line lrx="1134" lry="401" ulx="293" uly="353">ben, die auf jeder Seite mit einer Mutter ver⸗</line>
        <line lrx="1134" lry="456" ulx="292" uly="407">ſehen, gegen einander geſteckt werden, und zur</line>
        <line lrx="1171" lry="515" ulx="292" uly="433">Befeſtigung der Meſſer dienen muͤſſen; weil</line>
        <line lrx="1134" lry="562" ulx="291" uly="512">nun die Meſſer auch mit zwey Loͤchern verſehen</line>
        <line lrx="1143" lry="613" ulx="290" uly="564">werden, ſo muͤſſen die Loͤcher in der Stange</line>
        <line lrx="1133" lry="667" ulx="291" uly="616">und dem Backen nach dieſen gebohrt werden,</line>
        <line lrx="1134" lry="718" ulx="290" uly="669">damit eins auf das andere paßt. Die Abbil⸗</line>
        <line lrx="1100" lry="817" ulx="270" uly="715">dung Tab. 1. wird mehr Erlaͤuterung geben.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1169" lry="1789" type="textblock" ulx="267" uly="797">
        <line lrx="1132" lry="884" ulx="296" uly="797">Nro. 15) iſt die Stange an der Buͤhne,</line>
        <line lrx="1131" lry="928" ulx="278" uly="865">16) die herabhaͤngende Stange, 17) die zwey</line>
        <line lrx="1131" lry="977" ulx="286" uly="929">Meſſer, 18) der Kaſten, 19) die Schrauben,</line>
        <line lrx="1160" lry="1031" ulx="267" uly="981">20) die Muͤtter, 21) der Handgriff fuͤr den</line>
        <line lrx="1132" lry="1084" ulx="284" uly="1030">Arbeiter, 22) die Klammern zur Befeſtigung</line>
        <line lrx="1130" lry="1132" ulx="284" uly="1087">der Stange. Wenn der Kaſten unter den</line>
        <line lrx="1132" lry="1187" ulx="284" uly="1139">Meſſern ſteht, ſo muͤſſen die Meſſer bey keiner</line>
        <line lrx="1142" lry="1238" ulx="283" uly="1191">Bewegung einen halben Schuh von dem Boden</line>
        <line lrx="1131" lry="1294" ulx="278" uly="1241">ſtehen, die Meſſer koͤnnen einen Schuh breit und</line>
        <line lrx="1129" lry="1346" ulx="285" uly="1295">1½ Schuh hoch ſeyn. Die Lappen, wodurch</line>
        <line lrx="1169" lry="1401" ulx="283" uly="1347">die zwey Schrauben gehen, vier Zoll lang; die—</line>
        <line lrx="1130" lry="1450" ulx="283" uly="1400">Schneide muß von gutem Stahl geſchmiedet,</line>
        <line lrx="1130" lry="1501" ulx="281" uly="1452">und, ſobald ſie ſtumpf geſtoßen, loßgemacht</line>
        <line lrx="1128" lry="1554" ulx="279" uly="1505">und auf einem guten Stein geſchliffen werden;</line>
        <line lrx="1128" lry="1607" ulx="279" uly="1554">daher iſt es noͤthig, daß man mehrere Meſſer in</line>
        <line lrx="1168" lry="1656" ulx="278" uly="1607">Bereitſchaft hat. Dann nimmt man von den</line>
        <line lrx="1129" lry="1712" ulx="277" uly="1659">verfertigten Carotten, macht den Bindfaden</line>
        <line lrx="1124" lry="1789" ulx="341" uly="1714">. B 3 ab,</line>
      </zone>
      <zone lrx="562" lry="1804" type="textblock" ulx="277" uly="1794">
        <line lrx="562" lry="1804" ulx="277" uly="1794">— —</line>
      </zone>
      <zone lrx="1126" lry="1962" type="textblock" ulx="349" uly="1793">
        <line lrx="1126" lry="1878" ulx="349" uly="1793">der Toback darzwiſchen ballen, und viele Un⸗</line>
        <line lrx="900" lry="1962" ulx="365" uly="1872">gemachlichktit verurſachen.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="26" type="page" xml:id="s_El240_026">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_026.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1113" lry="917" type="textblock" ulx="201" uly="237">
        <line lrx="1107" lry="314" ulx="262" uly="237">ab, reißt ſie aus einander, oder ſchneidet ſie in</line>
        <line lrx="1109" lry="380" ulx="257" uly="308">Brocken, und wirft ſie in den Kaſten; wenn</line>
        <line lrx="1108" lry="438" ulx="259" uly="364">dieſes geſchehen, faͤngt der Arbeiter an zu ſtoſ⸗</line>
        <line lrx="1105" lry="471" ulx="257" uly="420">ſen, bis es klein genug iſt; dann nimmt er ein</line>
        <line lrx="1108" lry="523" ulx="261" uly="474">Schilfſieb, ſchoͤpft etwas von dem geſtoßenen</line>
        <line lrx="1107" lry="577" ulx="256" uly="526">Toback hinein, und ſiebet es durch; was zu⸗</line>
        <line lrx="1105" lry="633" ulx="258" uly="579">ruͤcke bleibt, wird in ein ander Gefaͤß gethan,</line>
        <line lrx="1106" lry="680" ulx="257" uly="606">und mit Sieben forktgefahren, bis es alle aus</line>
        <line lrx="1104" lry="730" ulx="257" uly="682">dem Kaſten iſt: dann wird das Grobe wieder in</line>
        <line lrx="1104" lry="785" ulx="257" uly="733">den Kaſten geſchuͤttet, friſche Carotten dazu</line>
        <line lrx="1105" lry="840" ulx="201" uly="786">gethan, und aufs neue geſtoßen; und hiermit</line>
        <line lrx="1113" lry="917" ulx="256" uly="837">faͤhrt man fort, ſo lange man will. . L</line>
      </zone>
      <zone lrx="1148" lry="1438" type="textblock" ulx="221" uly="898">
        <line lrx="1103" lry="1004" ulx="273" uly="898">Der Toback wird auf eine Peitſche geſiebet,</line>
        <line lrx="1099" lry="1048" ulx="257" uly="951">welche dieſe Geſtalt hat, laut Tab. I. Nro. 23</line>
        <line lrx="1103" lry="1097" ulx="226" uly="1047">bis 27. und von Eichenbohlen verfertiget wor⸗</line>
        <line lrx="1102" lry="1147" ulx="221" uly="1100">den iſt: die Tafel muß nur Eichenholz ſeyn,</line>
        <line lrx="1103" lry="1200" ulx="226" uly="1145">der Rand und Fuß kann von Tannen gemacht</line>
        <line lrx="1104" lry="1255" ulx="256" uly="1205">werden. Die Groͤße kann man nach Gutduͤn⸗</line>
        <line lrx="1110" lry="1307" ulx="255" uly="1249">ken beſtimmen; zum Ueberfluß aber will ich eine</line>
        <line lrx="1148" lry="1355" ulx="257" uly="1307">Groͤße angeben. Bepy vieler Arbeit iſt es noͤ⸗</line>
        <line lrx="1065" lry="1438" ulx="252" uly="1360">thig „mehr dergleichen Tiſche anzuſchaffen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1118" lry="1925" type="textblock" ulx="219" uly="1432">
        <line lrx="1101" lry="1517" ulx="274" uly="1432">Nro. 23) iſt die Tafel, welche ſechs Schuh</line>
        <line lrx="1101" lry="1570" ulx="219" uly="1490">lang, und zwey und ein Viertel Schuh breit ſeyn</line>
        <line lrx="1101" lry="1618" ulx="254" uly="1569">kann; 24) die hinterſte Wand ein und einen</line>
        <line lrx="1101" lry="1671" ulx="253" uly="1618">halben Schuh hoch; 25) die Seitenwaͤnde</line>
        <line lrx="1100" lry="1727" ulx="253" uly="1673">laufen von hinten bis vorne hin ſchrehe zu;</line>
        <line lrx="1100" lry="1775" ulx="255" uly="1725">26) der vorderſte Rand an der Tafel iſt etwan</line>
        <line lrx="1100" lry="1829" ulx="223" uly="1775">drey und einen halben Zoll hoch; 27) das Kreuz</line>
        <line lrx="1118" lry="1884" ulx="254" uly="1829">oder Fuß von der Hoͤhe eines Tiſches.</line>
        <line lrx="1099" lry="1925" ulx="560" uly="1884">Waenn</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="27" type="page" xml:id="s_El240_027">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_027.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1137" lry="216" type="textblock" ulx="605" uly="169">
        <line lrx="1137" lry="216" ulx="605" uly="169">mrms  e . 23</line>
      </zone>
      <zone lrx="1148" lry="1140" type="textblock" ulx="261" uly="254">
        <line lrx="1140" lry="305" ulx="284" uly="254">Wienn nun der Toback alle durchgeſiebet,</line>
        <line lrx="1137" lry="358" ulx="298" uly="309">und etwan, wie bey alten Carotten zu geſchehen</line>
        <line lrx="1138" lry="409" ulx="295" uly="363">pflegt, zu trocken worden iſt; ſo macht man</line>
        <line lrx="1139" lry="461" ulx="282" uly="411">eine Sauce, welche aus fließendem Waſſer be⸗</line>
        <line lrx="1137" lry="514" ulx="261" uly="462">ſtehet. In das Waſſer thut man Salz, und</line>
        <line lrx="1137" lry="565" ulx="294" uly="517">hiermit wird, wenn das S Salz zerſchmolzen iſt,</line>
        <line lrx="1137" lry="635" ulx="280" uly="542">der Toback angefeuchtet, mit einem Bretchen,</line>
        <line lrx="1138" lry="684" ulx="290" uly="616">ohngefaͤhr einen Schuh lang, einen halben</line>
        <line lrx="1137" lry="722" ulx="296" uly="672">Schuh breit, und einen halben Zoll dick, wel⸗</line>
        <line lrx="1148" lry="776" ulx="288" uly="698">ches einen Handgriff hat, wie die Figur Tab. 1.</line>
        <line lrx="1139" lry="823" ulx="280" uly="777">Nro. 28. ausweiſet, verarbeitet, damit er al⸗</line>
        <line lrx="1139" lry="880" ulx="293" uly="828">lenthalben ſeine gehoͤrige Feuchtigkeit bekoͤmmt:</line>
        <line lrx="1140" lry="929" ulx="293" uly="882">und ſo iſt der Sentomer fertig, welcher entwe⸗</line>
        <line lrx="1146" lry="984" ulx="294" uly="934">der in ein Faß eingedruͤckt, oder in bleyerne</line>
        <line lrx="1140" lry="1046" ulx="292" uly="980">Buͤchſen eingeſchlagen wird, wie ich nach⸗</line>
        <line lrx="1144" lry="1118" ulx="294" uly="1039">mals zeigen werde, und ſo iſt er zuun Ver⸗</line>
        <line lrx="505" lry="1140" ulx="293" uly="1092">kauf fertig.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1146" lry="1453" type="textblock" ulx="283" uly="1149">
        <line lrx="1141" lry="1249" ulx="348" uly="1149">Die Bleye ſind in Goland, Gannober,</line>
        <line lrx="1140" lry="1310" ulx="283" uly="1239">Frankfurt am Mayn und Mainz zu haben,</line>
        <line lrx="1142" lry="1350" ulx="283" uly="1298">welche man per 1000 Stuͤck verſchreiben muß;</line>
        <line lrx="1146" lry="1400" ulx="296" uly="1349">die Figur, welche auf den Umſchlag gedruckt</line>
        <line lrx="717" lry="1453" ulx="296" uly="1402">wird, iſt Tab. 2.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1147" lry="1810" type="textblock" ulx="278" uly="1501">
        <line lrx="1143" lry="1553" ulx="322" uly="1501">Es moͤchte mancher vielleicht wuͤnſchen, dieſe</line>
        <line lrx="1142" lry="1622" ulx="278" uly="1543">. Bleye ſelbſt gießen zu koͤnnen. Auch hierinnen</line>
        <line lrx="1144" lry="1663" ulx="297" uly="1611">will ich dem wißbegierigen Liebhaber Genuͤge</line>
        <line lrx="1147" lry="1731" ulx="297" uly="1655">leiſten, und ihm die Procedur, und die dazu</line>
        <line lrx="1073" lry="1810" ulx="296" uly="1709">gehoͤrigen Wertzenge angeben, wie folget:</line>
      </zone>
      <zone lrx="1185" lry="1915" type="textblock" ulx="642" uly="1842">
        <line lrx="1185" lry="1915" ulx="642" uly="1842">B 4 Tobacks⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="28" type="page" xml:id="s_El240_028">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_028.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="807" lry="208" type="textblock" ulx="262" uly="171">
        <line lrx="807" lry="208" ulx="262" uly="171">24 enn</line>
      </zone>
      <zone lrx="1119" lry="1320" type="textblock" ulx="226" uly="248">
        <line lrx="1118" lry="333" ulx="258" uly="248">Tobacks⸗ ⸗Bleye zu gießen, und was dazu</line>
        <line lrx="1094" lry="370" ulx="612" uly="305">gehoͤrt. .</line>
        <line lrx="1114" lry="459" ulx="323" uly="408">Man nehme eine ſechs Schuh lange Bohle</line>
        <line lrx="1117" lry="513" ulx="271" uly="461">von Eichenholz, einen halben Schuh und zwey</line>
        <line lrx="1116" lry="577" ulx="268" uly="511">Zoll breit, und laſſe ſie ganz glatt hobeln, an</line>
        <line lrx="1117" lry="612" ulx="270" uly="564">beyden Seiten der Laͤnge nach koͤmmt ein Rand</line>
        <line lrx="1115" lry="667" ulx="267" uly="617">von 3 Zoll hoch, welcher mit eiſernen Schrau⸗</line>
        <line lrx="1115" lry="718" ulx="245" uly="668">ben an die Bohle befeſtiget wird, oben und</line>
        <line lrx="1117" lry="772" ulx="267" uly="721">unten bleibt es offen; die Bohle wird mit ganz</line>
        <line lrx="1116" lry="825" ulx="241" uly="772">feinem ungebleichten Linnen bezogen, feſt ange⸗</line>
        <line lrx="1119" lry="875" ulx="266" uly="827">ſpannt und an den Seiten angenagelt, es darf</line>
        <line lrx="1117" lry="929" ulx="264" uly="878">in dem Linnen keine Nath ſeyn, die Seitenbre⸗</line>
        <line lrx="1113" lry="981" ulx="226" uly="931">ter werden nicht bezogen. In dieſe Maſchine</line>
        <line lrx="1115" lry="1031" ulx="261" uly="982">koͤmmt ein Schieber, der eigentlich hinein paßt,</line>
        <line lrx="1113" lry="1099" ulx="256" uly="1033">welcher von oben bis unten hineingeſchoben wer⸗</line>
        <line lrx="1112" lry="1138" ulx="247" uly="1082">den kann, das vorderſte Bret iſt vier Zoll hoch,</line>
        <line lrx="1111" lry="1188" ulx="261" uly="1139">die Seitenbreter laufen ganz ſchrehe ab, wor⸗</line>
        <line lrx="1111" lry="1243" ulx="260" uly="1169">uͤber zur Feſthaltung ein Steg geht, wie dieſe</line>
        <line lrx="929" lry="1320" ulx="250" uly="1243">Figur Tab. I. Nro. 29. zeigen wird.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1112" lry="1909" type="textblock" ulx="222" uly="1318">
        <line lrx="1110" lry="1398" ulx="286" uly="1318">Dieſer Schieber wird oben in den bezogenen</line>
        <line lrx="1111" lry="1449" ulx="258" uly="1369">Kal ſten geſteckt. Ehe man nun gießen will,</line>
        <line lrx="1110" lry="1502" ulx="230" uly="1452">muß das aufgeſpannte Linnen mit nachſtehender</line>
        <line lrx="1112" lry="1551" ulx="256" uly="1504">Maſſe mit einem Pinſel beſtrichen und wieder</line>
        <line lrx="1110" lry="1608" ulx="243" uly="1554">trocken werden. Hierzu nimmt man Toͤpferlei⸗</line>
        <line lrx="1108" lry="1655" ulx="255" uly="1609">men, wo die Ofens mit bekleibet werden, der</line>
        <line lrx="1109" lry="1710" ulx="222" uly="1660">aber ſehr rein und ohne Sand und Steine ſeyn</line>
        <line lrx="1108" lry="1763" ulx="254" uly="1715">muß: dieſer wird ganz trocken gemacht, und</line>
        <line lrx="1108" lry="1817" ulx="252" uly="1765">zu dem zaͤrteſten Pulver gerieben; dieſer Leimen</line>
        <line lrx="1108" lry="1871" ulx="256" uly="1819">wird mit Kuͤhnruß und Leinoͤl vermiſcht, und,</line>
        <line lrx="1108" lry="1909" ulx="1048" uly="1881">wie</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="29" type="page" xml:id="s_El240_029">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_029.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1123" lry="405" type="textblock" ulx="282" uly="246">
        <line lrx="1123" lry="299" ulx="282" uly="246">wie gemeldet, das Linnen beſtrichen; wann es</line>
        <line lrx="1123" lry="353" ulx="283" uly="304">nun trocken iſt, und man gießen will, ſo nimmt</line>
        <line lrx="1123" lry="405" ulx="287" uly="355">man 25 Pfund Bley, hiezu 1 Pfund Wiß⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1123" lry="461" type="textblock" ulx="258" uly="407">
        <line lrx="1123" lry="461" ulx="258" uly="407">muth und 1 halb Pfund Schnelloth; das Bley</line>
      </zone>
      <zone lrx="1125" lry="950" type="textblock" ulx="281" uly="459">
        <line lrx="1123" lry="513" ulx="287" uly="459">muß erſt in einem eiſern Topf zerſchmolzen ſeyn,</line>
        <line lrx="1124" lry="564" ulx="286" uly="512">dann koͤmmt hinein der Wißmuth, und dann das</line>
        <line lrx="1123" lry="613" ulx="285" uly="555">Schnelloth; das Bley muß von allem Unrath</line>
        <line lrx="1125" lry="680" ulx="283" uly="616">gereiniget werden, welches durch Zuſetzung</line>
        <line lrx="1124" lry="719" ulx="282" uly="668">4 Loth Talch oder Unſchlicht geſchiehet, doch nicht</line>
        <line lrx="1123" lry="768" ulx="281" uly="720">auf einmal, ſondern nach und nach, wo man</line>
        <line lrx="1125" lry="825" ulx="281" uly="758">alsdenn mit einem eiſern Schoͤpfer den Unrath</line>
        <line lrx="1124" lry="910" ulx="282" uly="824">oder Bleyaſche an die Seite ſchiebt, und endiich</line>
        <line lrx="872" lry="950" ulx="282" uly="874">aus dem Tepf heraus m acht. .</line>
      </zone>
      <zone lrx="1125" lry="1086" type="textblock" ulx="281" uly="967">
        <line lrx="1125" lry="1051" ulx="334" uly="967">Da wir nun zum Gießen ſchkeiten, das Bley</line>
        <line lrx="1125" lry="1086" ulx="281" uly="1033">gereiniget und recht heiß im Fluß iſt, ſo nimmt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1204" lry="1140" type="textblock" ulx="283" uly="1086">
        <line lrx="1204" lry="1140" ulx="283" uly="1086">man einen Bogen weiß Papier, ſchneidet ihn,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1175" lry="1188" type="textblock" ulx="282" uly="1130">
        <line lrx="1175" lry="1188" ulx="282" uly="1130">daß er juſt in den Kaſten und Schieber paßt:</line>
      </zone>
      <zone lrx="1127" lry="1253" type="textblock" ulx="240" uly="1187">
        <line lrx="1127" lry="1253" ulx="240" uly="1187">dieſes geſchiehet darum, wenn man das heiße</line>
      </zone>
      <zone lrx="1132" lry="1622" type="textblock" ulx="283" uly="1240">
        <line lrx="1127" lry="1294" ulx="283" uly="1240">Bley in den Schieber, ohne Papier darunter zu</line>
        <line lrx="1126" lry="1342" ulx="283" uly="1295">legen, goͤſſe, ſo wuͤrde das Linnen verbrennen,</line>
        <line lrx="1127" lry="1396" ulx="283" uly="1347">dem Papier aber ſchadet es nicht. Zu dieſer</line>
        <line lrx="1127" lry="1450" ulx="283" uly="1399">Arbeit werden zwey Leute erfordert, der eine</line>
        <line lrx="1127" lry="1504" ulx="284" uly="1451">gießt, und der andere zieht den Schieber von</line>
        <line lrx="1128" lry="1556" ulx="285" uly="1502">oben bis unten, daher muß der Kaſten etwas</line>
        <line lrx="1132" lry="1622" ulx="284" uly="1556">ſchrehe geſtellt werden. Das Gießen geſchiehet</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="1690" type="textblock" ulx="272" uly="1609">
        <line lrx="1128" lry="1690" ulx="272" uly="1609">mit einem eiſern Loͤffel oder Gießkelle: einige</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="1825" type="textblock" ulx="284" uly="1661">
        <line lrx="1128" lry="1727" ulx="286" uly="1661">Guͤſſe werden vergeblich gethan, bis man die</line>
        <line lrx="1128" lry="1766" ulx="284" uly="1712">Proportion trifft, wie viel man allemal zu einem</line>
        <line lrx="1128" lry="1825" ulx="285" uly="1766">Guß vor den Schieber ſchuͤtten muß, damit</line>
      </zone>
      <zone lrx="1127" lry="1869" type="textblock" ulx="267" uly="1819">
        <line lrx="1127" lry="1869" ulx="267" uly="1819">eine Platte wie die andere wird: in dem Augen⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="1923" type="textblock" ulx="676" uly="1873">
        <line lrx="1128" lry="1923" ulx="676" uly="1873">B 5 blick</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="30" type="page" xml:id="s_El240_030">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_030.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1124" lry="359" type="textblock" ulx="268" uly="248">
        <line lrx="1124" lry="305" ulx="285" uly="248">blick aber, da der eine ſchuͤttet, muß der andere</line>
        <line lrx="1123" lry="359" ulx="268" uly="307">den Schieber herunter ziehen, und dann hat</line>
      </zone>
      <zone lrx="1132" lry="409" type="textblock" ulx="283" uly="360">
        <line lrx="1132" lry="409" ulx="283" uly="360">man ſo lang und breit, wie die Kaſten, eine</line>
      </zone>
      <zone lrx="1123" lry="461" type="textblock" ulx="283" uly="407">
        <line lrx="1123" lry="461" ulx="283" uly="407">Bleyplatte; dieſe wird gleich heraus genommen,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1129" lry="514" type="textblock" ulx="283" uly="462">
        <line lrx="1129" lry="514" ulx="283" uly="462">und der Laͤnge nach auf einen glatten Tiſch oder</line>
      </zone>
      <zone lrx="1123" lry="1034" type="textblock" ulx="236" uly="514">
        <line lrx="1121" lry="568" ulx="282" uly="514">Bret gelegt, und nun gießet man ſo lange, wie</line>
        <line lrx="1123" lry="618" ulx="281" uly="567">geſchmolzen Bley vorraͤthig iſt; die Bleyplatten</line>
        <line lrx="1121" lry="670" ulx="281" uly="620">werden alle auf einander gelegt und nachhero</line>
        <line lrx="1121" lry="723" ulx="269" uly="671">geſchnitten; hierzu laͤßt man ſich ein Bret</line>
        <line lrx="1122" lry="773" ulx="276" uly="722">machen, ſo groß wie die Bleye ſeyn moͤſſen;</line>
        <line lrx="1121" lry="826" ulx="281" uly="777">dieſes legt man auf die gegoſſenen Platten, und</line>
        <line lrx="1121" lry="880" ulx="270" uly="828">ſchneidet ſie mit einem ſcharfen Meſſer darnach:</line>
        <line lrx="1121" lry="932" ulx="263" uly="878">was abfaͤllt, wird wieder geſchmolzen und ge⸗</line>
        <line lrx="1119" lry="983" ulx="277" uly="929">goſſen, oder zu Deckels auf die Buͤchſen</line>
        <line lrx="549" lry="1034" ulx="236" uly="984">geſchnitten.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1121" lry="1557" type="textblock" ulx="219" uly="1085">
        <line lrx="1119" lry="1140" ulx="293" uly="1085">Das Gießen muß bey ſchoͤnem hellen und nicht</line>
        <line lrx="1121" lry="1191" ulx="219" uly="1136">ſtuͤrmiſchem Wetter geſchehen: bey truͤber, reg⸗</line>
        <line lrx="1118" lry="1242" ulx="266" uly="1192">nichter oder windiger Witterung wird man</line>
        <line lrx="1118" lry="1292" ulx="243" uly="1244">keinen Guß zuwege bringen, weil das Wetter</line>
        <line lrx="1119" lry="1349" ulx="276" uly="1295">in Bley zu ſtarken Einfluß hat. Will man</line>
        <line lrx="1119" lry="1401" ulx="276" uly="1345">nun den Toback in Buͤchſen fuͤllen, ſo laͤßt man</line>
        <line lrx="1119" lry="1453" ulx="253" uly="1399">ſich von Holz eine Form machen, um welche</line>
        <line lrx="1117" lry="1506" ulx="275" uly="1450">man die Büchſen verfertiget, dieſes iſt viereckig</line>
        <line lrx="1118" lry="1557" ulx="274" uly="1506">und ſo groß, daß nachhero ein Pfund Toback</line>
      </zone>
      <zone lrx="1156" lry="1614" type="textblock" ulx="258" uly="1557">
        <line lrx="1156" lry="1614" ulx="258" uly="1557">hinein in die Buͤchſe geht, und hat die Geſtalt</line>
      </zone>
      <zone lrx="706" lry="1659" type="textblock" ulx="273" uly="1608">
        <line lrx="706" lry="1659" ulx="273" uly="1608">laut/ Tab. I. Nro. 30.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1117" lry="1915" type="textblock" ulx="270" uly="1707">
        <line lrx="1117" lry="1769" ulx="323" uly="1707">Dieſe Form legt man auf eines der geſchnit⸗</line>
        <line lrx="1116" lry="1818" ulx="270" uly="1765">tenen Bleyblaͤtter, laßt unten ungefaͤhr einen</line>
        <line lrx="1115" lry="1873" ulx="270" uly="1816">guten Zoll hervorſtehen, und windet es um</line>
        <line lrx="1116" lry="1915" ulx="1038" uly="1878">die</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="31" type="page" xml:id="s_El240_031">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_031.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="17" lry="390" type="textblock" ulx="0" uly="263">
        <line lrx="17" lry="390" ulx="0" uly="263">w</line>
      </zone>
      <zone lrx="1115" lry="302" type="textblock" ulx="259" uly="249">
        <line lrx="1115" lry="302" ulx="259" uly="249">die Form: das hervorſtehende Bley wird einge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1117" lry="619" type="textblock" ulx="266" uly="303">
        <line lrx="1112" lry="358" ulx="266" uly="303">ſchlagen, wie man die Rauchtobackspaquete</line>
        <line lrx="1114" lry="411" ulx="270" uly="354">einſchlaͤgt, die hoͤlzerne Form alsdenn heraus⸗</line>
        <line lrx="1113" lry="462" ulx="268" uly="403">gezogen, und ſo iſt die Buͤchſe zum Einfuͤllen</line>
        <line lrx="1114" lry="513" ulx="271" uly="457">fertig. Soll dieſe nun gefuͤllt werden, ſo hat</line>
        <line lrx="1117" lry="557" ulx="271" uly="509">man eine andere von vier Breterchen zuſam⸗</line>
        <line lrx="1115" lry="619" ulx="273" uly="561">mengeſetzte Form, oben und unten offen, in</line>
      </zone>
      <zone lrx="1114" lry="666" type="textblock" ulx="246" uly="611">
        <line lrx="1114" lry="666" ulx="246" uly="611">welche das Bley nebſt der obigen Form loͤslich</line>
      </zone>
      <zone lrx="1139" lry="1033" type="textblock" ulx="275" uly="666">
        <line lrx="1133" lry="724" ulx="279" uly="666">hinein paßt: nun nimmt man einen blechernen</line>
        <line lrx="1116" lry="773" ulx="276" uly="720">Trichter, der eine viereckigte Roͤhre hat, deren</line>
        <line lrx="1117" lry="826" ulx="275" uly="768">Muͤndung aber etwas kleiner, als die Mün⸗</line>
        <line lrx="1120" lry="880" ulx="276" uly="817">dung der Bleybuͤchſe iſt; wenn nun allemal ein</line>
        <line lrx="1118" lry="931" ulx="277" uly="876">Pfund Toback abgewogen, wird es durch den</line>
        <line lrx="1120" lry="979" ulx="277" uly="925">Trichter in die Buͤchſe geſchuͤttet, welche in</line>
        <line lrx="1139" lry="1033" ulx="277" uly="978">die viereckigte Breterform geſtellt iſt, mit dem</line>
      </zone>
      <zone lrx="1121" lry="1087" type="textblock" ulx="263" uly="1031">
        <line lrx="1121" lry="1087" ulx="263" uly="1031">vorbeſchriebenen Stempel eingedruͤckt, bis alles</line>
      </zone>
      <zone lrx="1137" lry="1353" type="textblock" ulx="271" uly="1083">
        <line lrx="1121" lry="1136" ulx="279" uly="1083">darinnen iſt, dann wird das Bley mit dem</line>
        <line lrx="1122" lry="1190" ulx="279" uly="1134">Toback, mit dem Stempel durch die Form ge⸗</line>
        <line lrx="1123" lry="1244" ulx="279" uly="1181">ſchoben, oben wie unten zugemacht, in Papier</line>
        <line lrx="1137" lry="1297" ulx="279" uly="1236">gewickelt, worauf ein oder das andere Zeichen</line>
        <line lrx="1125" lry="1353" ulx="271" uly="1284">oder Kupfer gedruckt, mit ſtarkem Zwirn oder</line>
      </zone>
      <zone lrx="1168" lry="1400" type="textblock" ulx="255" uly="1342">
        <line lrx="1168" lry="1400" ulx="255" uly="1342">duͤnnem Bindfaden ins Kreuz zugebunden, ſo</line>
      </zone>
      <zone lrx="1150" lry="1912" type="textblock" ulx="276" uly="1394">
        <line lrx="1126" lry="1453" ulx="278" uly="1394">iſt das Paquet fertig. Hiermit haͤtten wir die</line>
        <line lrx="1125" lry="1505" ulx="277" uly="1440">ganze Zubereitung des Sentomers, und die</line>
        <line lrx="1150" lry="1556" ulx="279" uly="1498">Verfertigung der Bleybuͤchſen; doch habe ich we⸗</line>
        <line lrx="1129" lry="1611" ulx="276" uly="1551">gen des Sentomers noch anzumerken, daß die</line>
        <line lrx="1126" lry="1660" ulx="280" uly="1603">Sauce, welche in dem Faß mit doppeltem Boden</line>
        <line lrx="1128" lry="1715" ulx="279" uly="1658">uͤbrig bleibt, in einen kleinen Faͤßchen, welches</line>
        <line lrx="1127" lry="1768" ulx="279" uly="1708">ein halber Anker ſeyn kann, aufgehoben wer⸗</line>
        <line lrx="1136" lry="1819" ulx="277" uly="1759">den muß, und zur Mutter der künftigen Sen⸗</line>
        <line lrx="1127" lry="1873" ulx="278" uly="1814">tomerſauce dienet, welche zu der aufs neue zu</line>
        <line lrx="1129" lry="1912" ulx="986" uly="1863">machen⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="32" type="page" xml:id="s_El240_032">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_032.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1151" lry="298" type="textblock" ulx="290" uly="249">
        <line lrx="1151" lry="298" ulx="290" uly="249">machenden Sauce, anſtatt des Sentomers</line>
      </zone>
      <zone lrx="1150" lry="355" type="textblock" ulx="303" uly="305">
        <line lrx="1150" lry="355" ulx="303" uly="305">geſchuͤttet wird, welchen man alsdenn erſparen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1147" lry="404" type="textblock" ulx="273" uly="356">
        <line lrx="1147" lry="404" ulx="273" uly="356">kann; auch thut dieſe Sauce zu andern Tobacken</line>
      </zone>
      <zone lrx="1147" lry="595" type="textblock" ulx="299" uly="407">
        <line lrx="1147" lry="459" ulx="299" uly="407">vortreffliche Dienſte, welches ein jeder Fabri⸗</line>
        <line lrx="1146" lry="512" ulx="302" uly="461">kant, der nur einigermaßen nachdenken will, zu</line>
        <line lrx="933" lry="595" ulx="300" uly="513">ſeinem groͤßten Nutzen finden wird.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1144" lry="668" type="textblock" ulx="351" uly="589">
        <line lrx="1144" lry="668" ulx="351" uly="589">Es iſt ferner zu merken „ daß in Sommer⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1145" lry="721" type="textblock" ulx="272" uly="663">
        <line lrx="1145" lry="721" ulx="272" uly="663">tagen die Tobacksblaͤtter ſehr trocken werden,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1143" lry="983" type="textblock" ulx="298" uly="721">
        <line lrx="1143" lry="772" ulx="301" uly="721">es muͤſſen daher ſelbige, ehe ſie aus einander</line>
        <line lrx="1142" lry="825" ulx="298" uly="772">gemacht, und in die Sauce gethan, wenigſtens</line>
        <line lrx="1141" lry="876" ulx="301" uly="827">24 Stunden in Keller oder feuchten Ort gelegt</line>
        <line lrx="1140" lry="927" ulx="298" uly="879">werden, damit ſie anziehen und nicht zerbre⸗</line>
        <line lrx="1139" lry="983" ulx="299" uly="930">chen, welches alsdenn keine guten Carotten</line>
      </zone>
      <zone lrx="393" lry="1033" type="textblock" ulx="297" uly="985">
        <line lrx="393" lry="1033" ulx="297" uly="985">giebt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1139" lry="1153" type="textblock" ulx="276" uly="1072">
        <line lrx="1139" lry="1153" ulx="276" uly="1072">Lentomer von Wormſer, Str. asburger,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1125" lry="1251" type="textblock" ulx="346" uly="1145">
        <line lrx="1125" lry="1210" ulx="346" uly="1145">Pfaͤlʒer oder Eſchweger Blaͤttern</line>
        <line lrx="833" lry="1251" ulx="594" uly="1204">zu machen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1141" lry="1506" type="textblock" ulx="295" uly="1271">
        <line lrx="1138" lry="1352" ulx="348" uly="1271">NB. Die Wormſer Blaͤtter ſind am beſten,</line>
        <line lrx="1139" lry="1398" ulx="297" uly="1350">die Strasburger aber auch nicht zu verwerfen,</line>
        <line lrx="1141" lry="1453" ulx="295" uly="1402">und iſt dieſer Sentomer im Preis viel ge⸗</line>
        <line lrx="410" lry="1506" ulx="295" uly="1459">ringer.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1142" lry="1660" type="textblock" ulx="301" uly="1522">
        <line lrx="1142" lry="1613" ulx="343" uly="1522">Man nimmt, wie anfangs gemeldet, ſtatt</line>
        <line lrx="1141" lry="1660" ulx="301" uly="1610">100 Pfund 50 Pf. Virginiſche und 50 Pfund</line>
      </zone>
      <zone lrx="1143" lry="1705" type="textblock" ulx="278" uly="1663">
        <line lrx="1143" lry="1705" ulx="278" uly="1663">einer der andern Sorten Tobacksbalaͤtter.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1146" lry="1921" type="textblock" ulx="295" uly="1715">
        <line lrx="1144" lry="1764" ulx="295" uly="1715">Bey der Sauce laͤßt man die Tamarinden</line>
        <line lrx="1145" lry="1819" ulx="295" uly="1768">weg, und nimmt an deren Stelle ſo viel</line>
        <line lrx="1146" lry="1871" ulx="298" uly="1819">trockene Quetſchen: in der Sauce wird ferner</line>
        <line lrx="1146" lry="1921" ulx="417" uly="1874">4 J gekocht,</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="33" type="page" xml:id="s_El240_033">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_033.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1091" lry="199" type="textblock" ulx="1046" uly="165">
        <line lrx="1091" lry="199" ulx="1046" uly="165">29</line>
      </zone>
      <zone lrx="1095" lry="768" type="textblock" ulx="254" uly="245">
        <line lrx="1095" lry="299" ulx="254" uly="245">gekocht, 2 Pfund geſtoßene Gallen⸗Aleppo,</line>
        <line lrx="1094" lry="349" ulx="260" uly="300">1 Pfund Goslarſchen Vitriol, 1 Pfund Blau⸗</line>
        <line lrx="1094" lry="404" ulx="256" uly="352">holz: anſtatt ein Maas franz. oder rheiniſchen</line>
        <line lrx="1093" lry="454" ulx="256" uly="404">Brantewein, nimmt man nur ein halb Maas,</line>
        <line lrx="1093" lry="506" ulx="256" uly="457">uͤbrigens aber damit verfahren, wie anfaͤnglich</line>
        <line lrx="1093" lry="556" ulx="255" uly="509">beym Sentomer gemeldet worden iſt. Die</line>
        <line lrx="1094" lry="609" ulx="255" uly="561">Rippen, weil ſie mit teutſchem Gut vermiſcht</line>
        <line lrx="1093" lry="664" ulx="255" uly="613">ſind, muͤſſen apart getrocknet, und, was fuͤr</line>
        <line lrx="1092" lry="715" ulx="254" uly="665">welche ſie ſind, bemerkt werden, um andere</line>
        <line lrx="976" lry="768" ulx="254" uly="718">Sorten Toback heraus machen zu koͤnnen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1100" lry="939" type="textblock" ulx="252" uly="834">
        <line lrx="1100" lry="887" ulx="252" uly="834">Eine noch geringere Sorte Sentomer 3u</line>
        <line lrx="1033" lry="939" ulx="314" uly="887">machen, ohne Carotten zu ziehen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1095" lry="1033" type="textblock" ulx="304" uly="974">
        <line lrx="1095" lry="1033" ulx="304" uly="974">Man nimmt ſchwarze Pfaͤlzer Blaͤtter</line>
      </zone>
      <zone lrx="1096" lry="1089" type="textblock" ulx="244" uly="1037">
        <line lrx="1096" lry="1089" ulx="244" uly="1037">100 Pfund, ſtoͤßt ſie nebſt Stengel in vorbemel⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1097" lry="1456" type="textblock" ulx="252" uly="1082">
        <line lrx="1096" lry="1152" ulx="254" uly="1082">detem Stoßkaſten ganz fein; dieſes Tobacksmehl</line>
        <line lrx="1096" lry="1191" ulx="252" uly="1137">wird durch ein feines Haarſieb geſiebet, weil,</line>
        <line lrx="1095" lry="1240" ulx="253" uly="1193">wann es die Sauce bekoͤmmt, der Toback</line>
        <line lrx="1097" lry="1294" ulx="253" uly="1245">durchs Quellen groͤber wird: nachdem er ge⸗</line>
        <line lrx="1096" lry="1351" ulx="255" uly="1299">ſtoßen und geſiebet, thut man ihn auf die</line>
        <line lrx="1096" lry="1402" ulx="255" uly="1351">Pritſche, oder Arbeitstiſe und befeuchtet ihn</line>
        <line lrx="742" lry="1456" ulx="255" uly="1368">mit nachfolgender Sauce.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1132" lry="1922" type="textblock" ulx="253" uly="1461">
        <line lrx="1097" lry="1553" ulx="303" uly="1461">Man nimmt 1 Maas der durchgelanfenen</line>
        <line lrx="1097" lry="1618" ulx="253" uly="1559">und in einem Ankerfaß aufgehobenen Sento⸗</line>
        <line lrx="1098" lry="1662" ulx="255" uly="1611">merſauce, thut ſie in den Keſſel, und ſchuͤttet</line>
        <line lrx="1132" lry="1716" ulx="254" uly="1663">darauf 15 Maas fließend Waſſer, hierzu</line>
        <line lrx="1096" lry="1769" ulx="254" uly="1717">1 Pfund geſtoßene Wacholberbeeren, 2 Pfund</line>
        <line lrx="1096" lry="1822" ulx="254" uly="1770">getrocknete Quetſchen, welche ebenfalls mit</line>
        <line lrx="1097" lry="1873" ulx="256" uly="1821">den Steinen mit Zugießung etwas Sauce</line>
        <line lrx="1125" lry="1922" ulx="953" uly="1871">geſtoßen</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="34" type="page" xml:id="s_El240_034">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_034.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1200" lry="1862" type="textblock" ulx="229" uly="233">
        <line lrx="1125" lry="294" ulx="285" uly="233">geſtoßen werden, 1 Pf. Gallaͤßſel und 1. Pf.</line>
        <line lrx="1128" lry="344" ulx="284" uly="290">Blauholz, dieſes wird unter ſtetem Umruͤhren</line>
        <line lrx="1126" lry="398" ulx="285" uly="342">eine halbe Stunde gekocht, und dann durch</line>
        <line lrx="1121" lry="447" ulx="285" uly="394">ein grobes Tuch in ein Faß gelaſſen, und der</line>
        <line lrx="1127" lry="499" ulx="286" uly="446">Ueberreſt wohl ausgedruͤckt; hierzu ſchuͤttet</line>
        <line lrx="1128" lry="551" ulx="286" uly="499">man 2 Pfund Sirup, ein Maas guten Wein⸗</line>
        <line lrx="1120" lry="611" ulx="251" uly="550">eßig, 6 Loth ſein geſtoßenen Salamoeniac,</line>
        <line lrx="1200" lry="656" ulx="290" uly="603">3 Pfund Potaſche, ein halb Maas Franz &amp;</line>
        <line lrx="1163" lry="705" ulx="262" uly="655">Brantewein, 10 Pfund Salz. Wenn alles</line>
        <line lrx="1139" lry="764" ulx="229" uly="707">zeerſchmolzen und aufgeloͤßt iſt, wird das geſtoſ⸗</line>
        <line lrx="1151" lry="814" ulx="286" uly="758">ſene und auf der Pritſche liegende Tobacksmehl</line>
        <line lrx="1120" lry="864" ulx="264" uly="811">damit angefeuchtet, mit dem Brete verarbei⸗</line>
        <line lrx="1125" lry="918" ulx="287" uly="863">tet, daß es durchgehends naß, aber nicht zu</line>
        <line lrx="1121" lry="968" ulx="287" uly="915">naß wird, dann wird es in ein Faß gethan und</line>
        <line lrx="1123" lry="1024" ulx="286" uly="966">zugedeckt. Man muß aber alle a Tage dar⸗</line>
        <line lrx="1125" lry="1073" ulx="286" uly="1015">nach ſehen, und in den Toback, durch Machung</line>
        <line lrx="1123" lry="1123" ulx="288" uly="1071">eines Loches, hinein fuͤhlen, ob er warm wird,</line>
        <line lrx="1137" lry="1180" ulx="286" uly="1124">zumal im Sommer; wenn er nun heiß iſt, muß</line>
        <line lrx="1125" lry="1231" ulx="288" uly="1174">er zwey Tage in ſeiner Hitze ſtehen bleiben, dann</line>
        <line lrx="1126" lry="1286" ulx="288" uly="1228">nimmt man ihn aus dem Faß auf die Pritſche,</line>
        <line lrx="1129" lry="1334" ulx="287" uly="1280">und arbeitet ihn mit dem Brete aus einander,</line>
        <line lrx="1125" lry="1385" ulx="288" uly="1330">daß er ſich abkuͤhle, dann wieder in das Faß</line>
        <line lrx="1168" lry="1444" ulx="282" uly="1384">gedruͤckt, und, ſo lange er heiß wird, auf glei⸗</line>
        <line lrx="1166" lry="1491" ulx="245" uly="1436">che Weiſe verfahren: wenn er nachhero ſechs</line>
        <line lrx="1129" lry="1542" ulx="287" uly="1489">oder acht Wochen wohl zugemacht im Faſſe ge⸗</line>
        <line lrx="1138" lry="1596" ulx="288" uly="1543">ſtanden, kann er verbraucht werden; iſt er,</line>
        <line lrx="1152" lry="1648" ulx="275" uly="1593">aber zu trocken worden, ſo feuchtet man ihn mit</line>
        <line lrx="1129" lry="1701" ulx="288" uly="1643">ſtarkem Salzwaſſer an, doch nicht zu feucht,</line>
        <line lrx="1128" lry="1754" ulx="286" uly="1697">wenn er nicht wieder in Hitze gerathen ſoll.</line>
        <line lrx="1131" lry="1805" ulx="286" uly="1747">Keine, weder virginiſche noch ungariſche Blaͤt⸗</line>
        <line lrx="1133" lry="1862" ulx="291" uly="1804">ter haben es an der Art, heiß zu werden, weil</line>
      </zone>
      <zone lrx="804" lry="1921" type="textblock" ulx="802" uly="1911">
        <line lrx="804" lry="1921" ulx="802" uly="1911">1</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="35" type="page" xml:id="s_El240_035">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_035.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1096" lry="190" type="textblock" ulx="712" uly="148">
        <line lrx="1096" lry="190" ulx="712" uly="148">—— 31</line>
      </zone>
      <zone lrx="1131" lry="350" type="textblock" ulx="250" uly="229">
        <line lrx="1104" lry="304" ulx="261" uly="229">ſie ihre gehoͤrige Reife erhalten, woran es dem</line>
        <line lrx="1131" lry="350" ulx="250" uly="283">teutſchen Gute fehlt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1080" lry="466" type="textblock" ulx="291" uly="375">
        <line lrx="1080" lry="466" ulx="291" uly="375">Den engliſchen Sentomer zuů machen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1138" lry="1896" type="textblock" ulx="233" uly="498">
        <line lrx="1121" lry="558" ulx="286" uly="498">Man nimmt zu 100 Pfund Blaͤtter folgende</line>
        <line lrx="702" lry="637" ulx="233" uly="548">Specis zur. Sauce, als:</line>
        <line lrx="1103" lry="721" ulx="314" uly="622">6 Loth geſtoßen und fein geſiebtes Erbſenmehl.</line>
        <line lrx="932" lry="758" ulx="298" uly="711">3 Pfund Abgang von Sentomer.</line>
        <line lrx="786" lry="811" ulx="316" uly="759">3 Loth Galyanwurzel.</line>
        <line lrx="862" lry="863" ulx="317" uly="812">5 Loth Tamarinden, geſtoßen.</line>
        <line lrx="682" lry="915" ulx="316" uly="865">5 Loth Caſſia fiſtula.</line>
        <line lrx="980" lry="967" ulx="293" uly="917">4 Pfund Wacholderbeeren, geſtoßen.</line>
        <line lrx="992" lry="1021" ulx="316" uly="970">3 Pfund trockene Quetſchen, geſtoßen.</line>
        <line lrx="1025" lry="1117" ulx="315" uly="1022">3 Pfund Gallen Aleppo, geſtoßen⸗</line>
        <line lrx="581" lry="1123" ulx="292" uly="1075">4 Loth Vitriol.</line>
        <line lrx="793" lry="1176" ulx="317" uly="1127">3 Loth Gummi Arabicum.</line>
        <line lrx="824" lry="1226" ulx="311" uly="1178">3 Loth braunen Candiszucker.</line>
        <line lrx="1113" lry="1279" ulx="318" uly="1229">3 Loth Rothholz.</line>
        <line lrx="1106" lry="1349" ulx="262" uly="1264">Mit 20 Maas Waſſer eine Stunde gekocht, in</line>
        <line lrx="1103" lry="1389" ulx="262" uly="1335">ein Faß durch ein Tuch gelaſſen, und die Species</line>
        <line lrx="925" lry="1465" ulx="263" uly="1384">ausgedruͤckt. Hierzu kommt ferner:</line>
        <line lrx="903" lry="1488" ulx="299" uly="1436">² Pfund geſtoßener Salamoniac.</line>
        <line lrx="705" lry="1536" ulx="318" uly="1491">1 Pfund Sal Tartari.</line>
        <line lrx="1058" lry="1596" ulx="316" uly="1543">2 Pfund Potaſche. .</line>
        <line lrx="1138" lry="1643" ulx="317" uly="1594">13 Pfund Salz. 1</line>
        <line lrx="1103" lry="1697" ulx="314" uly="1645">Die virginiſchen Blaͤtter werden, wie oben</line>
        <line lrx="1106" lry="1754" ulx="262" uly="1698">gemeldet, in dieſe Sauce gedunkt, eingemacht,</line>
        <line lrx="1103" lry="1806" ulx="264" uly="1750">und ferner ſo verfahren, wie beym Sentomer</line>
        <line lrx="1021" lry="1857" ulx="261" uly="1806">gedacht worden iſt.</line>
        <line lrx="1100" lry="1896" ulx="1013" uly="1854">Aus</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="36" type="page" xml:id="s_El240_036">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_036.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="648" lry="199" type="textblock" ulx="271" uly="143">
        <line lrx="648" lry="199" ulx="271" uly="143">32 —</line>
      </zone>
      <zone lrx="1111" lry="300" type="textblock" ulx="267" uly="220">
        <line lrx="1111" lry="300" ulx="267" uly="220">Aus eſſiſchen, Allendoͤrfer, Eſchweger,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1150" lry="349" type="textblock" ulx="270" uly="294">
        <line lrx="1150" lry="349" ulx="270" uly="294">Pfaͤlzer oder Wormſer Blaͤttern, Carot⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1064" lry="449" type="textblock" ulx="324" uly="346">
        <line lrx="1064" lry="398" ulx="324" uly="346">ten und Sentomer zu machen, auf</line>
        <line lrx="1009" lry="449" ulx="483" uly="398">100 Pfund Blaͤrter.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1110" lry="905" type="textblock" ulx="220" uly="486">
        <line lrx="1110" lry="537" ulx="320" uly="486">Die uͤbrig gebliebene Sauce dient allemal</line>
        <line lrx="1110" lry="591" ulx="269" uly="540">zur Mutter, deren nimmt man 4 Maas und</line>
        <line lrx="1109" lry="644" ulx="271" uly="587">ſetzt ſie aufs Feuer, hierzu koͤmmt 3 Loth Kadix</line>
        <line lrx="1107" lry="697" ulx="270" uly="641">Valeriana, 3 Pf. geſtoßene Gallaͤpfel, 1 Pf.</line>
        <line lrx="1109" lry="746" ulx="270" uly="694">Blauholz und 3 Pfund Vitriol, 1 Pfund</line>
        <line lrx="1107" lry="801" ulx="220" uly="747">Wacholderbeeren, ſo fein geſtoßen, dieſes muß</line>
        <line lrx="1107" lry="852" ulx="260" uly="798">eine halbe Stunde kochen, dann durch ein Tuch</line>
        <line lrx="965" lry="905" ulx="268" uly="855">gelaſſen und ausgedruͤckt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1115" lry="1635" type="textblock" ulx="236" uly="952">
        <line lrx="1108" lry="1005" ulx="320" uly="952">Hierzu koͤmmt ferner, 4 Eimer fließend Waſ⸗</line>
        <line lrx="1115" lry="1058" ulx="266" uly="1005">ſer, 5 Loth fein geſtoßener Salamoniae, 3 Pf.</line>
        <line lrx="1109" lry="1111" ulx="269" uly="1057">Potaſche, 7 Loth Sal alcali fixum depurati und</line>
        <line lrx="1109" lry="1163" ulx="273" uly="1111">2 Loth Salamoniac depurati, 2 Pfund Sirup,</line>
        <line lrx="1110" lry="1216" ulx="272" uly="1162">2 Maas rothe Weindrube, ½ Maas Franz⸗</line>
        <line lrx="1110" lry="1269" ulx="270" uly="1216">Brantewein und 12 Pfund Salz; wenn alles</line>
        <line lrx="1112" lry="1316" ulx="270" uly="1268">in der Sauce mit einem Stock umgeruͤhrt</line>
        <line lrx="1110" lry="1371" ulx="270" uly="1320">und geſchmolzen iſt, werden die Blaͤtter hin⸗</line>
        <line lrx="1112" lry="1424" ulx="270" uly="1372">ein gedunkt, in das Faß, wie bereits gemeldet</line>
        <line lrx="1111" lry="1475" ulx="269" uly="1424">worden, eingekreten, und eben ſo verfahren,</line>
        <line lrx="1112" lry="1528" ulx="269" uly="1477">wie beym Sentomer beſchrieben worden iſt;</line>
        <line lrx="1112" lry="1581" ulx="269" uly="1529">man muß nur braune und keine ganz unreife</line>
        <line lrx="1061" lry="1635" ulx="236" uly="1584">gruͤne Blaͤtter nehmen. h</line>
      </zone>
      <zone lrx="504" lry="1753" type="textblock" ulx="437" uly="1733">
        <line lrx="504" lry="1753" ulx="437" uly="1733">—</line>
      </zone>
      <zone lrx="1121" lry="1917" type="textblock" ulx="974" uly="1860">
        <line lrx="1121" lry="1917" ulx="974" uly="1860">Anjetzo</line>
      </zone>
      <zone lrx="1395" lry="476" type="textblock" ulx="1376" uly="439">
        <line lrx="1395" lry="476" ulx="1376" uly="439">—</line>
      </zone>
      <zone lrx="1395" lry="960" type="textblock" ulx="1378" uly="661">
        <line lrx="1395" lry="960" ulx="1378" uly="661">e  ☛☚</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="37" type="page" xml:id="s_El240_037">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_037.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1115" lry="326" type="textblock" ulx="327" uly="201">
        <line lrx="1115" lry="320" ulx="327" uly="201">Anjetzo folgen andere Sorten feine</line>
        <line lrx="796" lry="326" ulx="607" uly="284">Tobacks.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1125" lry="570" type="textblock" ulx="272" uly="361">
        <line lrx="1123" lry="442" ulx="322" uly="361">Hierzu iſt noͤthig, daß man ſich zuerſt einen</line>
        <line lrx="1125" lry="520" ulx="273" uly="439">Vorrath von Tobacksmehl verſchaffet, und muß</line>
        <line lrx="759" lry="570" ulx="272" uly="489">dergeſtalt bewuͤrket werden.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1155" lry="992" type="textblock" ulx="266" uly="597">
        <line lrx="1124" lry="650" ulx="325" uly="597">Die virginiſchen Tobacksſtengel, welche</line>
        <line lrx="1124" lry="712" ulx="271" uly="651">ausgerippt und auf dem Boden getrocknet</line>
        <line lrx="1124" lry="756" ulx="270" uly="705">worden, werden in vorbemeldetem Kaſten ge⸗</line>
        <line lrx="1123" lry="809" ulx="270" uly="755">ſtoßen, und durch ein feines Haarſieb geſie⸗</line>
        <line lrx="1123" lry="875" ulx="268" uly="804">bet, in ein Faß gethan, und was es iſt,</line>
        <line lrx="1155" lry="937" ulx="266" uly="850">darauf bemerkt, und zum Gebrauche, wie</line>
        <line lrx="744" lry="992" ulx="267" uly="911">folgen wird, hingeſtellt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1158" lry="1508" type="textblock" ulx="233" uly="976">
        <line lrx="1121" lry="1077" ulx="306" uly="976">Eben ſo wird mit den Stengeln von halb</line>
        <line lrx="1119" lry="1116" ulx="233" uly="1067">virginiſchem und halb teutſchem, ungariſchem oder</line>
        <line lrx="1116" lry="1191" ulx="264" uly="1119">luͤbecker Gut verfahren, ſerner werden auch</line>
        <line lrx="1118" lry="1220" ulx="263" uly="1171">rohe virginiſche Blaͤtter mit ſammt den Sten⸗</line>
        <line lrx="1118" lry="1276" ulx="263" uly="1224">geln geſtoßen, durch feine Haarſiebe geſiebet</line>
        <line lrx="1117" lry="1343" ulx="262" uly="1276">und zum Gebrauch aufgehoben. Sogar der</line>
        <line lrx="1158" lry="1379" ulx="262" uly="1326">Geitz vom teutſchen Gut kann geſtoßen, und, wie</line>
        <line lrx="1114" lry="1480" ulx="260" uly="1372">nachfolgen wird, zu einem brauchbaren Schnußf</line>
        <line lrx="840" lry="1508" ulx="261" uly="1422">toback gemacht werden.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1157" lry="1893" type="textblock" ulx="253" uly="1507">
        <line lrx="1116" lry="1588" ulx="312" uly="1507">Ich gebe hierinnen die erprobte Anleitung,</line>
        <line lrx="1114" lry="1641" ulx="259" uly="1587">ein Fabrikant muß nachhero durch die Erfahrung</line>
        <line lrx="1116" lry="1693" ulx="257" uly="1642">ab⸗ und zuzuthun lernen: nachdem man aber zu</line>
        <line lrx="1114" lry="1747" ulx="255" uly="1693">vielen Sorten feinen Schnupftoback, einen</line>
        <line lrx="1113" lry="1796" ulx="254" uly="1747">guten Salamoniac-Geiſt, oder Urinſpiritus</line>
        <line lrx="1157" lry="1893" ulx="253" uly="1798">haben muß, der aber gends zu dieſem Behuf</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="38" type="page" xml:id="s_El240_038">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_038.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1139" lry="443" type="textblock" ulx="281" uly="187">
        <line lrx="1139" lry="291" ulx="281" uly="187">zu erhalten iſt, ſ werde ich hiermit anzeigen,</line>
        <line lrx="1138" lry="345" ulx="283" uly="276">wie er bereitet und zum Gebrauch, wie folget,</line>
        <line lrx="1138" lry="388" ulx="282" uly="328">aufgehoben wird. Man muß ſich erſtlich eine</line>
        <line lrx="1137" lry="443" ulx="283" uly="378">zinnerne Diſtillirblaſe, nebſt Kuͤhlfaß mit einer</line>
      </zone>
      <zone lrx="1161" lry="486" type="textblock" ulx="284" uly="433">
        <line lrx="1161" lry="486" ulx="284" uly="433">zinnernen Roͤhre, anſchaffen; eine von Kupfer,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1136" lry="649" type="textblock" ulx="239" uly="486">
        <line lrx="1136" lry="537" ulx="276" uly="486">die inwendig verzinnt iſt, thut zwar auch die</line>
        <line lrx="1131" lry="605" ulx="282" uly="537">Dienſte, doch gehet der Spiritus hierinnen, an⸗</line>
        <line lrx="1135" lry="649" ulx="239" uly="590">ſtatt weiß, tuͤrkenblau durch den Helm in die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1136" lry="749" type="textblock" ulx="283" uly="634">
        <line lrx="1136" lry="749" ulx="283" uly="634">Vorlage, weil das Kupfer von der ataliſchen</line>
      </zone>
      <zone lrx="750" lry="785" type="textblock" ulx="284" uly="683">
        <line lrx="750" lry="785" ulx="284" uly="683">Schaͤrfe angegriffen wird.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1138" lry="1486" type="textblock" ulx="241" uly="770">
        <line lrx="1138" lry="860" ulx="300" uly="770">Hierzu nehme man 1 Pf. des beſten Salamor</line>
        <line lrx="1134" lry="901" ulx="283" uly="834">niac und 1 Pf. ungeloͤſchten Kalk, der recht</line>
        <line lrx="1135" lry="965" ulx="281" uly="881">gare gebrannt, aber nicht zerfallen iſt, thut</line>
        <line lrx="1135" lry="1004" ulx="282" uly="950">beydes in die Diſtillirblaſe, welche etwan die</line>
        <line lrx="1134" lry="1059" ulx="256" uly="1007">Groͤße von 3 Maas haben muß. Hierauf gieße</line>
        <line lrx="1133" lry="1109" ulx="281" uly="1059">man 2 Maas alten geſtandenen Urin von</line>
        <line lrx="1132" lry="1178" ulx="281" uly="1096">Mannsperſonen, weil der von Weibsperſonen,</line>
        <line lrx="1132" lry="1218" ulx="280" uly="1163">vieler Umſtaͤnde halber, welche die Ehrbackeit</line>
        <line lrx="1132" lry="1280" ulx="281" uly="1217">anzufuͤhren nicht geſtattet, ganz untauglich iſt:</line>
        <line lrx="1132" lry="1322" ulx="241" uly="1267">der Helm wird alſofort auf die Blaſe geſetzt,</line>
        <line lrx="1130" lry="1370" ulx="267" uly="1323">und mit Papier, welches mit naßgemachtem</line>
        <line lrx="1130" lry="1424" ulx="283" uly="1370">Weizenmehl beſchmiert worden, verlutirt; dann</line>
        <line lrx="1130" lry="1486" ulx="281" uly="1402">ſetzt man die Blaſe auf den Diſtillirofen, daß</line>
      </zone>
      <zone lrx="1157" lry="1530" type="textblock" ulx="282" uly="1477">
        <line lrx="1157" lry="1530" ulx="282" uly="1477">die Roͤhre des Helms in die Roͤhre des Kuͤhl⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="1889" type="textblock" ulx="276" uly="1530">
        <line lrx="1127" lry="1583" ulx="280" uly="1530">faſſes, welches mit Waſſer angefuͤllt ſeyn muß,</line>
        <line lrx="1128" lry="1635" ulx="278" uly="1583">hineinpaßt. Dieſe in einander gefuͤgte zwey Roͤh⸗</line>
        <line lrx="1123" lry="1683" ulx="278" uly="1637">ren werden mit naßgemachter Schwein⸗ oder</line>
        <line lrx="1126" lry="1736" ulx="278" uly="1687">Rinderblaſe wohl verlutirt und mit Bindfaden</line>
        <line lrx="1124" lry="1804" ulx="276" uly="1739">zugebunden: unter der Roͤhre am Kuͤhlfaß legt</line>
        <line lrx="1122" lry="1869" ulx="277" uly="1793">man eine glaͤſerne Vorlage, die etwas uͤber ein</line>
        <line lrx="1122" lry="1889" ulx="1009" uly="1848">Maas</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="39" type="page" xml:id="s_El240_039">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_039.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="18" lry="680" type="textblock" ulx="0" uly="444">
        <line lrx="18" lry="680" ulx="0" uly="444">— LâLK eee.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="198" type="textblock" ulx="1083" uly="161">
        <line lrx="1128" lry="198" ulx="1083" uly="161">35</line>
      </zone>
      <zone lrx="1134" lry="445" type="textblock" ulx="274" uly="232">
        <line lrx="1130" lry="289" ulx="279" uly="232">Maas haͤlt, deren Muͤndung wird ebenfalls mit</line>
        <line lrx="1134" lry="343" ulx="278" uly="286">der Muͤndung der Flaſche, mit naßgemachter</line>
        <line lrx="1127" lry="398" ulx="277" uly="337">Schwein⸗ oder Rinderblaſe, verlutirt, und zu⸗</line>
        <line lrx="1125" lry="445" ulx="274" uly="389">gebunden. Nun macht man von Schmiede⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1166" lry="497" type="textblock" ulx="244" uly="439">
        <line lrx="1166" lry="497" ulx="244" uly="439">kohlen Feuer unten die Blaſe, und wann der</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="607" type="textblock" ulx="268" uly="493">
        <line lrx="1128" lry="553" ulx="271" uly="493">Helm ſo heiß wird, daß man die Hand nicht</line>
        <line lrx="1126" lry="607" ulx="268" uly="548">mehr darauf leiden kann, ſo iſt es Zeit, das,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1113" lry="657" type="textblock" ulx="255" uly="597">
        <line lrx="1113" lry="657" ulx="255" uly="597">Feuer unter der Blaſe weg zu nehmen, und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1182" lry="1183" type="textblock" ulx="256" uly="652">
        <line lrx="1115" lry="709" ulx="266" uly="652">nur gelinde zu unterhalten, damit der Spiritus</line>
        <line lrx="1114" lry="755" ulx="265" uly="704">langſam uͤbergehe. Wann nun ekwas uüber ein</line>
        <line lrx="1112" lry="816" ulx="264" uly="756">Maas dieſes Spiritus in die Vorlage gelau⸗</line>
        <line lrx="1121" lry="869" ulx="262" uly="807">fen, ſo loͤſcht man das Feuer aus, macht die</line>
        <line lrx="1124" lry="916" ulx="262" uly="860">Vorlage los, verwahrt ſie mit einem dichten</line>
        <line lrx="1122" lry="973" ulx="261" uly="909">Stopfen, und verbindet ſie mit Blaſe, ſo hat</line>
        <line lrx="1123" lry="1029" ulx="260" uly="967">man den ſtaͤrkſten geiſtigen Spiritus auf der</line>
        <line lrx="1120" lry="1077" ulx="258" uly="1017">Welt, deſſen herrlicher Gebrauch, wo er hin⸗</line>
        <line lrx="1182" lry="1134" ulx="257" uly="1070">gehoͤrt, folgen wird; das KReliduum in der—</line>
        <line lrx="1122" lry="1183" ulx="256" uly="1119">Blaſe wird durch einen Trichter in eine andere</line>
      </zone>
      <zone lrx="1121" lry="1237" type="textblock" ulx="227" uly="1170">
        <line lrx="1121" lry="1237" ulx="227" uly="1170">Beuteille gethan, wohl zugemacht und hinge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1163" lry="1909" type="textblock" ulx="241" uly="1228">
        <line lrx="1163" lry="1278" ulx="253" uly="1228">ſtellt, ſo ſchießt das uͤbrige Salz vom Salamo.</line>
        <line lrx="1116" lry="1338" ulx="252" uly="1278">niac in Cryſtallen, welche man zu ſeiner Zeit</line>
        <line lrx="1116" lry="1384" ulx="251" uly="1330">wieder gebrauchen kann. Ich wuͤrde nicht un⸗</line>
        <line lrx="1120" lry="1444" ulx="252" uly="1378">terlaſſen haben, eine Abzeichnung des Diſtillir⸗</line>
        <line lrx="1125" lry="1495" ulx="251" uly="1431">ofens und der Blaſe beyzufuͤgen; weil es aber,</line>
        <line lrx="1120" lry="1550" ulx="247" uly="1487">eine bekannte Sache, und die Blaſe oder Kuͤhl⸗</line>
        <line lrx="1097" lry="1601" ulx="247" uly="1540">faß wie bey Branteweinbrennern beſchaffen iſt,</line>
        <line lrx="1116" lry="1656" ulx="247" uly="1592">nur mit dem Unterſchied, daß dieſe klein,</line>
        <line lrx="1118" lry="1709" ulx="244" uly="1641">jene aber groß; dieſes Kuͤhlfaß und Helm, nur</line>
        <line lrx="1136" lry="1758" ulx="245" uly="1694">eine Roͤhre, jene aber zwey Roͤhren hat; dieſe</line>
        <line lrx="1116" lry="1812" ulx="243" uly="1748">von Zinn, jene aber von Kupfer iſt; ſo habe</line>
        <line lrx="1116" lry="1866" ulx="241" uly="1800">ich es für Vberſtäßig erachter:. Ehe ich uun,</line>
        <line lrx="1112" lry="1909" ulx="286" uly="1854">. CL2 weiter</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="40" type="page" xml:id="s_El240_040">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_040.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1111" lry="616" type="textblock" ulx="229" uly="234">
        <line lrx="1102" lry="296" ulx="252" uly="234">weiter zu Verfertigung der andern Sorten To⸗</line>
        <line lrx="1102" lry="347" ulx="254" uly="291">backs ſchreite, will ich auch anzeigen, wie der</line>
        <line lrx="1104" lry="400" ulx="253" uly="346">Salamoniac depurirt oder verfeinert wird, wel⸗</line>
        <line lrx="1107" lry="453" ulx="256" uly="392">chen man zwar in allen Apotheken bekommen</line>
        <line lrx="1109" lry="505" ulx="229" uly="452">kann; will und kann aber ein oder der andere</line>
        <line lrx="1111" lry="557" ulx="254" uly="501">die Zeit anwenden, ihn ſelbſt zu machen, ſo</line>
        <line lrx="1081" lry="616" ulx="256" uly="555">geſchiehet ſolches auf nachfolgende Art.</line>
      </zone>
      <zone lrx="987" lry="735" type="textblock" ulx="345" uly="667">
        <line lrx="987" lry="735" ulx="345" uly="667">Den Salamoniac zu depuriren.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1135" lry="1779" type="textblock" ulx="249" uly="764">
        <line lrx="1108" lry="829" ulx="304" uly="764">Man nehme 2 Pf. Salamoniac und 4 Pf.</line>
        <line lrx="1108" lry="878" ulx="258" uly="824">Kreide, beydes wird, doch jedes apart, ganz</line>
        <line lrx="1118" lry="939" ulx="258" uly="876">fein geſtoßen, und dann wohl vermiſcht in eine</line>
        <line lrx="1110" lry="992" ulx="260" uly="927">glaͤſerne Retorte gethan, dann ein glaͤſerner</line>
        <line lrx="1112" lry="1039" ulx="259" uly="981">Recipient davor gelegt, mit naß gemachter</line>
        <line lrx="1122" lry="1089" ulx="260" uly="1031">Schwein oder Rindsblaſe wohl verlutirt und mit</line>
        <line lrx="1125" lry="1143" ulx="260" uly="1084">Bindfaden zugebunden: dann ſetzt man es auf</line>
        <line lrx="1114" lry="1191" ulx="253" uly="1134">die Sandceapelle, macht erſt gelinde und immer</line>
        <line lrx="1114" lry="1252" ulx="261" uly="1189">ſtaͤrker Feuer darunter, ſo wird das Salz wie</line>
        <line lrx="1112" lry="1303" ulx="262" uly="1242">Schnee in den Recipienten uͤbergehen: wenn</line>
        <line lrx="1126" lry="1352" ulx="262" uly="1293">man alſo keine Daͤmpfe mehr ſiehet, und nichts</line>
        <line lrx="1115" lry="1408" ulx="265" uly="1345">mehr uͤbergeht, ſo hat man den depurirten</line>
        <line lrx="1132" lry="1451" ulx="266" uly="1398">Salamoniac in dem Recipienten; dann macht</line>
        <line lrx="1132" lry="1508" ulx="265" uly="1452">man das Feuer aus, macht den Recipienten von</line>
        <line lrx="1116" lry="1567" ulx="265" uly="1503">der Retorte loß, dunkt den Kolben in laͤulige</line>
        <line lrx="1135" lry="1618" ulx="266" uly="1556">Waſſer, ſo loͤßet ſich das Salz von allen Sei⸗</line>
        <line lrx="1123" lry="1666" ulx="268" uly="1608">ten ab; dieſes wird heraus geſchuͤttet, und in</line>
        <line lrx="1119" lry="1722" ulx="250" uly="1661">ein anderes Gefaͤß, welches ein Einmacheglas</line>
        <line lrx="1080" lry="1779" ulx="249" uly="1716">ſeyn kann, wohl zugebunden aufgehoben.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1156" lry="1832" type="textblock" ulx="319" uly="1762">
        <line lrx="1156" lry="1832" ulx="319" uly="1762">Nunmehr ſchreiten wir zur Fabrikatur der</line>
      </zone>
      <zone lrx="1142" lry="1883" type="textblock" ulx="249" uly="1816">
        <line lrx="1142" lry="1883" ulx="249" uly="1816">uͤbrigen Sorten Toback, da wir die hierzu er⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="423" lry="1970" type="textblock" ulx="419" uly="1958">
        <line lrx="423" lry="1970" ulx="419" uly="1958">1</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="41" type="page" xml:id="s_El240_041">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_041.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="9" lry="484" type="textblock" ulx="0" uly="239">
        <line lrx="9" lry="484" ulx="0" uly="239"> f  —</line>
      </zone>
      <zone lrx="1135" lry="362" type="textblock" ulx="289" uly="244">
        <line lrx="1135" lry="312" ulx="289" uly="244">ſorderlichen Ingredientien, zum Theil wiſſen fol⸗</line>
        <line lrx="874" lry="362" ulx="290" uly="307">gendermaßen. .</line>
      </zone>
      <zone lrx="1015" lry="476" type="textblock" ulx="361" uly="409">
        <line lrx="1015" lry="476" ulx="361" uly="409">Seinen Tungo zu machen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1194" lry="1775" type="textblock" ulx="269" uly="517">
        <line lrx="1132" lry="568" ulx="336" uly="517">Man nimmt 30 Pf. gelbes virginiſches Blaͤt⸗</line>
        <line lrx="1130" lry="625" ulx="284" uly="568">termehl, das durch eines der feinſten Haarſiebe</line>
        <line lrx="1129" lry="676" ulx="282" uly="618">geſiebet worden, hierunter miſcht man 10 Pf.</line>
        <line lrx="1129" lry="730" ulx="283" uly="675">ordinairen Spaniol, den man in Holland das</line>
        <line lrx="1132" lry="779" ulx="280" uly="726">Pf. fuͤr 6 bis 8 Stuͤber, in Teutſchland aber</line>
        <line lrx="1129" lry="834" ulx="281" uly="779">wohl mit einem halben Thaler bezahlen muß.</line>
        <line lrx="1129" lry="884" ulx="283" uly="831">Dieſes wird zuſammen auf der Pritſche, mit</line>
        <line lrx="1127" lry="939" ulx="278" uly="882">dem vorbeſchriebenen Bret, wohl verarbeitet,</line>
        <line lrx="1127" lry="992" ulx="277" uly="934">dann nimmt man 2 Pf. Tungobohnen, welche</line>
        <line lrx="1127" lry="1038" ulx="277" uly="989">in einem eiſernen Moͤrſer, doch aber mit etwas</line>
        <line lrx="1194" lry="1096" ulx="277" uly="1041">des obigen Tobacks vermiſcht, eben ſo fein ge⸗</line>
        <line lrx="1158" lry="1145" ulx="276" uly="1094">ſtoßen werden muͤſſen, NB. außer dem Toback</line>
        <line lrx="1124" lry="1198" ulx="279" uly="1146">ſtoßen ſich die Bohnen nicht gut, weil das</line>
        <line lrx="1124" lry="1253" ulx="276" uly="1196">Eſſentielle und Oeligte an dem Moͤkrſer haͤngen</line>
        <line lrx="1122" lry="1304" ulx="276" uly="1248">bleibt, dann wird dieſes unter das uͤbrige ge⸗</line>
        <line lrx="1126" lry="1356" ulx="275" uly="1302">miſcht und wohl verarbeitet, und abermals,</line>
        <line lrx="1121" lry="1409" ulx="273" uly="1354">durchgeſiebet. Nun muß er auch ſeine gehoͤrige</line>
        <line lrx="1120" lry="1460" ulx="273" uly="1406">Feuchtigkeit haben: da nimmt man 4 Maas</line>
        <line lrx="1118" lry="1514" ulx="272" uly="1457">Waſſer, in daſſelbige kommen 4 Pf. Salz,</line>
        <line lrx="1115" lry="1568" ulx="277" uly="1509">1 Loth Sal Alcali fixum depurati, 4 Loth Sai</line>
        <line lrx="1116" lry="1621" ulx="271" uly="1563">Tartari und 2 Loth Salamoniac depurati, 4 Loth</line>
        <line lrx="1115" lry="1672" ulx="271" uly="1615">Rafinatzucker. Wann alles zerſchmolzen, wird</line>
        <line lrx="1116" lry="1720" ulx="271" uly="1668">mit dieſer Sauee der Toback angefeuchtet und</line>
        <line lrx="1111" lry="1775" ulx="269" uly="1717">wieder verarbeitet, dann in Buͤchſen oder Bley</line>
      </zone>
      <zone lrx="1088" lry="1830" type="textblock" ulx="231" uly="1764">
        <line lrx="1088" lry="1830" ulx="231" uly="1764">eingeſchlagen, und zum Verkauf aufgehoben.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1113" lry="1948" type="textblock" ulx="649" uly="1873">
        <line lrx="1113" lry="1948" ulx="649" uly="1873">C 3 Will</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="42" type="page" xml:id="s_El240_042">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_042.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="336" lry="119" type="textblock" ulx="331" uly="107">
        <line lrx="336" lry="119" ulx="331" uly="107">1</line>
      </zone>
      <zone lrx="797" lry="197" type="textblock" ulx="767" uly="186">
        <line lrx="797" lry="197" ulx="767" uly="186">—</line>
      </zone>
      <zone lrx="321" lry="200" type="textblock" ulx="270" uly="148">
        <line lrx="321" lry="200" ulx="270" uly="148">z5</line>
      </zone>
      <zone lrx="1116" lry="482" type="textblock" ulx="247" uly="235">
        <line lrx="1113" lry="290" ulx="272" uly="235">Will man ihm eine roͤthliche Kupferfarbe</line>
        <line lrx="1116" lry="346" ulx="269" uly="293">geben, ſo wird 1 Pfund Engliſchroth und</line>
        <line lrx="1115" lry="437" ulx="247" uly="345">ein halb Pfund rothe Menige barunter ver⸗</line>
        <line lrx="734" lry="482" ulx="269" uly="399">arbeitee. =</line>
      </zone>
      <zone lrx="1032" lry="591" type="textblock" ulx="382" uly="483">
        <line lrx="1032" lry="591" ulx="382" uly="483">Eine geringere Sorte Tungo.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1121" lry="925" type="textblock" ulx="270" uly="584">
        <line lrx="1115" lry="661" ulx="293" uly="584">Man nehme 30 Pf. virginiſch, oder Roch</line>
        <line lrx="1121" lry="732" ulx="271" uly="654">geringer einlaͤndiſches Rippenmehl, und ſiebet</line>
        <line lrx="1116" lry="767" ulx="270" uly="718">es durch ein feines Haarſieb, hierzu 3 Pfund</line>
        <line lrx="1117" lry="820" ulx="271" uly="770">Koͤnigsroth Engliſchroth, oder auch Coͤllniſch⸗</line>
        <line lrx="1118" lry="871" ulx="271" uly="823">roth, 2 Pfund des beſten fein durchgeſiebten</line>
        <line lrx="1117" lry="925" ulx="271" uly="876">Sandel, der aber nicht violet roth iſt, 1 Pf.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1154" lry="977" type="textblock" ulx="271" uly="902">
        <line lrx="1154" lry="977" ulx="271" uly="902">rothe Menige, dieſes wird mit dem Bret wohl</line>
      </zone>
      <zone lrx="1118" lry="1208" type="textblock" ulx="266" uly="979">
        <line lrx="1116" lry="1026" ulx="272" uly="979">verarbeitet, zumalen die Menige, welche ſich</line>
        <line lrx="1118" lry="1080" ulx="272" uly="1008">leicht koͤrnet und nicht gern zertheilt, wohl aus</line>
        <line lrx="1118" lry="1174" ulx="272" uly="1084">einander getrieben werden muß: hier rzu mache</line>
        <line lrx="731" lry="1208" ulx="266" uly="1127">man nachfolgende Sauce.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1162" lry="1296" type="textblock" ulx="276" uly="1211">
        <line lrx="1162" lry="1296" ulx="276" uly="1211">. Es werden 4 Maas fließfend Waſſer in ei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1122" lry="1445" type="textblock" ulx="268" uly="1292">
        <line lrx="1122" lry="1342" ulx="273" uly="1292">nem Keſſel aufs Feuer geſtellt, hierzu koͤmmt</line>
        <line lrx="1121" lry="1393" ulx="275" uly="1343">1 Pf. klein geſchnittene Calmuswurzel, 1 Pf.</line>
        <line lrx="1120" lry="1445" ulx="268" uly="1394">Herba Meloti oder Steinklee, 4 Pf. Salz:</line>
      </zone>
      <zone lrx="1157" lry="1615" type="textblock" ulx="210" uly="1441">
        <line lrx="1155" lry="1515" ulx="275" uly="1441">dieſes muß eine Stunde zugedeckt kochen, dann</line>
        <line lrx="1121" lry="1551" ulx="210" uly="1500">laͤßt man dieſe Sauce durch ein Tuch in ein Ge⸗</line>
        <line lrx="1157" lry="1615" ulx="235" uly="1544">faͤß, hierzu koͤmmt annoch ein halb Pfund fein</line>
      </zone>
      <zone lrx="1124" lry="1916" type="textblock" ulx="248" uly="1604">
        <line lrx="1123" lry="1653" ulx="275" uly="1604">geſiebte Buͤchenaſche, 2 Loth Salamoniac und ein</line>
        <line lrx="1124" lry="1706" ulx="260" uly="1656">halb Pfund Sal Tartari; hiermit wird der To⸗</line>
        <line lrx="1124" lry="1762" ulx="275" uly="1689">back angefe uchtet, doch nicht zu naß, auf der</line>
        <line lrx="1123" lry="1811" ulx="248" uly="1756">Pritſche wohl verarbeitet, und dann in Buͤchſen</line>
        <line lrx="1123" lry="1866" ulx="275" uly="1787">oder Bley eingeſchlagen⸗ Wenn man zwey</line>
        <line lrx="1118" lry="1916" ulx="394" uly="1866">Pfund</line>
      </zone>
      <zone lrx="1396" lry="285" type="textblock" ulx="1366" uly="240">
        <line lrx="1396" lry="285" ulx="1366" uly="240">4</line>
      </zone>
      <zone lrx="1396" lry="719" type="textblock" ulx="1376" uly="584">
        <line lrx="1396" lry="610" ulx="1376" uly="584">n</line>
        <line lrx="1396" lry="671" ulx="1377" uly="625">f</line>
        <line lrx="1396" lry="719" ulx="1379" uly="679">ſ</line>
      </zone>
      <zone lrx="1396" lry="1237" type="textblock" ulx="1378" uly="742">
        <line lrx="1396" lry="1237" ulx="1378" uly="742">ISErr ʒ  — — ci en 2 — à3</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="43" type="page" xml:id="s_El240_043">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_043.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1106" lry="200" type="textblock" ulx="1059" uly="157">
        <line lrx="1106" lry="200" ulx="1059" uly="157">39</line>
      </zone>
      <zone lrx="1132" lry="378" type="textblock" ulx="260" uly="226">
        <line lrx="1132" lry="335" ulx="260" uly="226">Pfund ordinairen Spaniol darunter miſcht,</line>
        <line lrx="631" lry="378" ulx="262" uly="293">wird er noch beſſer.</line>
      </zone>
      <zone lrx="868" lry="500" type="textblock" ulx="534" uly="420">
        <line lrx="868" lry="500" ulx="534" uly="420">Jeiner Violet.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1144" lry="1255" type="textblock" ulx="260" uly="480">
        <line lrx="1104" lry="580" ulx="315" uly="480">Man nimmt 30 Pf. virginiſches Rippen⸗</line>
        <line lrx="1107" lry="631" ulx="264" uly="577">mehl, legt es auf die Pritſche, hierzu koͤmmt</line>
        <line lrx="1106" lry="682" ulx="264" uly="626">folgende Sauce. Man koche in 4 Maas Waſ⸗</line>
        <line lrx="1108" lry="737" ulx="264" uly="680">ſer 2 Pf. klein geſchnittene Calmuswurzel und</line>
        <line lrx="1106" lry="800" ulx="265" uly="731">2 Pf. dito Violenwurzel, ein halb Pfund Buͤ⸗</line>
        <line lrx="1144" lry="839" ulx="265" uly="785">chenaſche, etwa eine Stunde lang; den Keſſel</line>
        <line lrx="1105" lry="888" ulx="260" uly="840">wohl zugedeckt, dann wird es durch ein Tuch</line>
        <line lrx="1108" lry="943" ulx="260" uly="891">gelaſſen und wohl ausgedruͤckt. Hierzu koͤmmt</line>
        <line lrx="1105" lry="994" ulx="264" uly="940">3 Pfund Salz, ein halb Pfund Sal Tartari</line>
        <line lrx="1109" lry="1050" ulx="262" uly="994">und 3 Loth Salamoniac. Wenn alles aufgeloͤßt</line>
        <line lrx="1105" lry="1103" ulx="262" uly="1048">und kalt iſt, wird der Toback damit angefeuch⸗</line>
        <line lrx="1108" lry="1151" ulx="262" uly="1099">tet, aber nicht zu naß, wohl verarbeitet, und</line>
        <line lrx="1103" lry="1205" ulx="261" uly="1127">in bleyerne Buͤchſen geſchlagen, oder nach Be⸗</line>
        <line lrx="819" lry="1255" ulx="264" uly="1203">lieben loſe und einzeln verkauft.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1010" lry="1409" type="textblock" ulx="358" uly="1320">
        <line lrx="1010" lry="1409" ulx="358" uly="1320">Eine geringere Sorte Violet.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1113" lry="1908" type="textblock" ulx="246" uly="1417">
        <line lrx="1113" lry="1488" ulx="313" uly="1417">Man nimmt 20 Pfund ſein geſiebtes</line>
        <line lrx="1108" lry="1551" ulx="261" uly="1474">Rippenmehl von teutſchem Gut, als etwa</line>
        <line lrx="1106" lry="1593" ulx="262" uly="1538">pfaͤlzer, wormſer, allendoͤrfer oder eſchweger</line>
        <line lrx="1104" lry="1648" ulx="262" uly="1592">Blaͤtter, legt es auf die Pritſche, hierzu</line>
        <line lrx="1105" lry="1698" ulx="264" uly="1645">kommt 2 Pf. fein geſtoßene Violenwurzel und</line>
        <line lrx="1106" lry="1749" ulx="266" uly="1700">2 Pfund desgleichen fein geſtoßene Calmus⸗</line>
        <line lrx="1104" lry="1802" ulx="246" uly="1753">wurzel, welche zuerſt mit 1 Pfund Beinſchar</line>
        <line lrx="1102" lry="1883" ulx="263" uly="1806">oder gebrannten Elfenbein mit etwas Salz⸗</line>
        <line lrx="1106" lry="1908" ulx="653" uly="1856">C4 waſſer</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="44" type="page" xml:id="s_El240_044">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_044.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1156" lry="318" type="textblock" ulx="278" uly="217">
        <line lrx="1156" lry="318" ulx="278" uly="217">waſſer vermiſcht, und dann unter den Toback</line>
      </zone>
      <zone lrx="1122" lry="490" type="textblock" ulx="263" uly="313">
        <line lrx="1122" lry="364" ulx="274" uly="313">gemengt und verarbeitet wird. Dann koͤmmt</line>
        <line lrx="1121" lry="415" ulx="274" uly="364">ferner dazu 1 Pf. ganz fein geſiebte Buͤchen⸗</line>
        <line lrx="1121" lry="490" ulx="263" uly="416">aſche, und wieder verarbeitet. Dann nimmt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1156" lry="522" type="textblock" ulx="276" uly="453">
        <line lrx="1156" lry="522" ulx="276" uly="453">man 3 ¼ Maas Waſſer, in ſelbigem werden</line>
      </zone>
      <zone lrx="1122" lry="826" type="textblock" ulx="268" uly="504">
        <line lrx="1121" lry="576" ulx="273" uly="504">3 Pfund Salz aufgeloͤßt, und dann 1 Pfund</line>
        <line lrx="1121" lry="623" ulx="273" uly="566">Potaſche, 2 Loth geſtoßenen Salamoniac hinein</line>
        <line lrx="1122" lry="677" ulx="275" uly="624">gethan, und hiermit den Toback ferner, aber</line>
        <line lrx="1121" lry="732" ulx="275" uly="658">nicht zu naß, angefeuchtet, verarbeitet und zum</line>
        <line lrx="742" lry="826" ulx="268" uly="726">Gebrauch aufgehoben. *)</line>
      </zone>
      <zone lrx="904" lry="892" type="textblock" ulx="491" uly="793">
        <line lrx="904" lry="892" ulx="491" uly="793">Bergamot⸗ Toback.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1138" lry="975" type="textblock" ulx="319" uly="906">
        <line lrx="1138" lry="975" ulx="319" uly="906">Dazu nimmt man 30 Pfund teutſches Rip⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="1658" type="textblock" ulx="252" uly="978">
        <line lrx="1123" lry="1029" ulx="264" uly="978">penmehl, legt es auf die Pritſche, dieſes wird</line>
        <line lrx="1121" lry="1081" ulx="275" uly="1032">angefeuchtet mit 4 Maas Waſſer, in welchem</line>
        <line lrx="1124" lry="1135" ulx="278" uly="1082">3 Pfund Salz, 1 Pfund weiße Potaſche,</line>
        <line lrx="1124" lry="1185" ulx="252" uly="1134">3 Loth Salamoniac aufgeloͤßet iſt, und damit</line>
        <line lrx="1121" lry="1248" ulx="277" uly="1184">er eine egale, aber nicht zu naſſe, Feuchtigkeit</line>
        <line lrx="1125" lry="1289" ulx="279" uly="1242">bekoͤmmt, muß er wohl mit dem Brete verar⸗</line>
        <line lrx="1125" lry="1341" ulx="278" uly="1293">beitet werden. Dann troͤpfelt man hin und</line>
        <line lrx="1126" lry="1396" ulx="278" uly="1341">wieder auf den Toback etwas Bergamotoͤl,</line>
        <line lrx="1125" lry="1446" ulx="280" uly="1398">ſo viel hierzu genug iſt, bis er den Geruch</line>
        <line lrx="1127" lry="1499" ulx="280" uly="1450">davon angenommen hat, verarbeitet ihn aber⸗</line>
        <line lrx="1127" lry="1551" ulx="280" uly="1501">mals recht wohl: und damit der Geruch allent⸗</line>
        <line lrx="1127" lry="1642" ulx="279" uly="1552">halben gleich wird. muß er wiederum, und</line>
        <line lrx="1128" lry="1658" ulx="1045" uly="1619">zwar</line>
      </zone>
      <zone lrx="1132" lry="1937" type="textblock" ulx="324" uly="1717">
        <line lrx="1131" lry="1815" ulx="324" uly="1717"> Wenn man mehr Pfunde dieſer Eorten Toback</line>
        <line lrx="1131" lry="1859" ulx="342" uly="1770">zugleich⸗ praͤpariren will, ſo muß man nach</line>
        <line lrx="1132" lry="1906" ulx="367" uly="1840">Proportion von allen Species ſoviel mehr</line>
        <line lrx="665" lry="1937" ulx="335" uly="1891">nehmen.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="45" type="page" xml:id="s_El240_045">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_045.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1128" lry="424" type="textblock" ulx="273" uly="156">
        <line lrx="1122" lry="204" ulx="590" uly="156">. 4¹</line>
        <line lrx="1128" lry="310" ulx="273" uly="229">zwar durch ein grobes Sieb geſiebet, und dann</line>
        <line lrx="1128" lry="358" ulx="278" uly="304">zum Gebrauch in ein Faͤßchen eingedruͤckt</line>
        <line lrx="843" lry="424" ulx="280" uly="361">werden. .</line>
      </zone>
      <zone lrx="974" lry="529" type="textblock" ulx="392" uly="469">
        <line lrx="974" lry="529" ulx="392" uly="469">Seinen Marocco⸗Toback.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1171" lry="1771" type="textblock" ulx="276" uly="567">
        <line lrx="1132" lry="624" ulx="336" uly="567">Man nimmt 15 Pfund ſeines virginiſches</line>
        <line lrx="1131" lry="673" ulx="285" uly="621">Rippenmehl, und 15 Pfund durch ein fein</line>
        <line lrx="1170" lry="729" ulx="287" uly="674">Sieb geſiebeten Sentomer, der von virgini⸗</line>
        <line lrx="1137" lry="779" ulx="288" uly="723">ſchen Blaͤttern gemacht iſt; dieſes wird auf</line>
        <line lrx="1137" lry="829" ulx="288" uly="776">der Pritſche unter einander gemenget: hierauf</line>
        <line lrx="1132" lry="883" ulx="288" uly="830">ſtreuet man 1 Pf. ſo fein wie Mehl geſtoßenes</line>
        <line lrx="1132" lry="934" ulx="288" uly="881">Salz, 2 Pf. ganz fein geſtoßenen Weinſtein,</line>
        <line lrx="1134" lry="983" ulx="276" uly="933">dann nimmt man etwas gute Carortenſauce,</line>
        <line lrx="1134" lry="1040" ulx="289" uly="986">ſoviel hierzu genug iſt, weil dieſer Toback noch</line>
        <line lrx="1135" lry="1091" ulx="289" uly="1041">einige Feuchtigkeit hat. Hierzu gießet man</line>
        <line lrx="1137" lry="1144" ulx="289" uly="1091">ein halb Maas Weineſſig, ferner aber koͤmmt</line>
        <line lrx="1137" lry="1200" ulx="289" uly="1144">hinein 2 Loth Salpeter: wenn dieſer geſchmol⸗</line>
        <line lrx="1138" lry="1251" ulx="282" uly="1197">zen, ſo wird der Toback damit angefeuchtet,</line>
        <line lrx="1138" lry="1303" ulx="291" uly="1245">verarbeitet und dann in einen dichten Haufen</line>
        <line lrx="1140" lry="1360" ulx="290" uly="1300">zuſammen geſchlagen. Wann dieſes geſche⸗</line>
        <line lrx="1139" lry="1407" ulx="292" uly="1354">hen, ſo nimmt man ein halb Pfund feinen</line>
        <line lrx="1140" lry="1458" ulx="292" uly="1404">Rafinatzucker in einem Stuͤck, begießt es recht</line>
        <line lrx="1171" lry="1510" ulx="292" uly="1457">naß mit unſerm verfertigten Urinſpiritus, deſſen</line>
        <line lrx="1140" lry="1565" ulx="293" uly="1509">Zubereitung ich unterwieſen; nun macht man</line>
        <line lrx="1139" lry="1616" ulx="294" uly="1562">in den Tobackshaufen ein Loch bis in die Mitte,</line>
        <line lrx="1139" lry="1666" ulx="294" uly="1615">und ſteckt das angenetzte Stuͤck Zucker hinein,</line>
        <line lrx="1140" lry="1720" ulx="294" uly="1665">und ſchlaͤgt den Toback daruͤber dicht zuſammen,</line>
        <line lrx="1138" lry="1771" ulx="293" uly="1720">und laͤßt dieſen Hauſen alſo 24 Stunden</line>
      </zone>
      <zone lrx="1139" lry="1826" type="textblock" ulx="271" uly="1769">
        <line lrx="1139" lry="1826" ulx="271" uly="1769">auf der Pritſche liegen; des andern Tages</line>
      </zone>
      <zone lrx="1139" lry="1875" type="textblock" ulx="710" uly="1824">
        <line lrx="1139" lry="1875" ulx="710" uly="1824">Cz35 wird</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="46" type="page" xml:id="s_El240_046">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_046.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1107" lry="1599" type="textblock" ulx="260" uly="1505">
        <line lrx="1107" lry="1599" ulx="260" uly="1505">wird zuſammen auf der Pritſche wohl verarbei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="265" lry="1863" type="textblock" ulx="199" uly="1844">
        <line lrx="265" lry="1863" ulx="199" uly="1844">——</line>
      </zone>
      <zone lrx="1122" lry="281" type="textblock" ulx="275" uly="229">
        <line lrx="1122" lry="281" ulx="275" uly="229">wird dieſer Tobackshaufe aus einander gemacht,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1122" lry="335" type="textblock" ulx="237" uly="276">
        <line lrx="1122" lry="335" ulx="237" uly="276">und wann der Zucker nicht geſchmolzen, macht</line>
      </zone>
      <zone lrx="1118" lry="851" type="textblock" ulx="265" uly="331">
        <line lrx="1118" lry="405" ulx="272" uly="331">man ihn mit dem Brete ganz klein, mengt und</line>
        <line lrx="1117" lry="437" ulx="271" uly="387">arbeitet alles wohl unter einander, und ſo iſt er</line>
        <line lrx="1115" lry="495" ulx="270" uly="412">fertig, nun wird, wenn allemal 1 Pf. abge.</line>
        <line lrx="1114" lry="540" ulx="269" uly="490">wogen iſt, derſelbe in bleyerne Buͤchſen ein⸗</line>
        <line lrx="1117" lry="594" ulx="270" uly="542">geſchlagen: da es einmal gebraͤuchlich iſt, daß</line>
        <line lrx="1115" lry="660" ulx="268" uly="586">auf den Tobacksbleyen ein Kupfer aufgeklebt</line>
        <line lrx="1113" lry="698" ulx="266" uly="645">wird, ſo iſt die Abbildung, wie ſolche In Ku⸗</line>
        <line lrx="1112" lry="747" ulx="265" uly="697">pfer geſtochen oder in Holz geſchnitten werden</line>
        <line lrx="1109" lry="801" ulx="267" uly="751">kann, hinten unter dem Namen Maroccotoback,</line>
        <line lrx="1111" lry="851" ulx="266" uly="798">Tab. 3. zu ſehen; dieſes Kupfer wird mit</line>
      </zone>
      <zone lrx="1111" lry="967" type="textblock" ulx="235" uly="847">
        <line lrx="1111" lry="921" ulx="265" uly="847">gekochter Staͤrke auf die Bleybuͤchſe aufgeklebt,</line>
        <line lrx="1111" lry="967" ulx="235" uly="906">und wann es trocken, zum Umſchlag in tuͤr⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1109" lry="1076" type="textblock" ulx="263" uly="960">
        <line lrx="1109" lry="1009" ulx="265" uly="960">kiſch Papier gewickelt, mit ſtarkem Zwirn</line>
        <line lrx="1109" lry="1076" ulx="263" uly="1005">oder Bindfaden zugebunden, und zum Ver⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="618" lry="1153" type="textblock" ulx="256" uly="1064">
        <line lrx="618" lry="1153" ulx="256" uly="1064">kauf hingeſtellt. 9</line>
      </zone>
      <zone lrx="1113" lry="1325" type="textblock" ulx="261" uly="1150">
        <line lrx="1113" lry="1251" ulx="261" uly="1150">Sen Sauce 3 machen, wie er in Hanau</line>
        <line lrx="855" lry="1325" ulx="533" uly="1251">fabricirt wird.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1108" lry="1514" type="textblock" ulx="288" uly="1318">
        <line lrx="1033" lry="1408" ulx="317" uly="1318">15 Pf. braun virginiſches Blaͤttermehl.</line>
        <line lrx="904" lry="1477" ulx="317" uly="1407">14 Pf. virginiſches Rippenmehl.</line>
        <line lrx="1108" lry="1514" ulx="288" uly="1459">10 Pf. ſein geſiebten Sentomer: dieſer</line>
      </zone>
      <zone lrx="1104" lry="1616" type="textblock" ulx="1049" uly="1576">
        <line lrx="1104" lry="1616" ulx="1049" uly="1576">tet,</line>
      </zone>
      <zone lrx="311" lry="1652" type="textblock" ulx="262" uly="1601">
        <line lrx="264" lry="1612" ulx="262" uly="1601">1</line>
        <line lrx="311" lry="1652" ulx="303" uly="1637">7</line>
      </zone>
      <zone lrx="1108" lry="1946" type="textblock" ulx="299" uly="1735">
        <line lrx="1107" lry="1781" ulx="299" uly="1735">*) Wenn dieſer Toback zuerſt in ein Faß gedruͤckt</line>
        <line lrx="1108" lry="1822" ulx="347" uly="1781">und ein paar Monat darinnen wohl zugemacht</line>
        <line lrx="1107" lry="1901" ulx="345" uly="1818">geſtanden hat, und dann in Buͤchſen geſchla⸗</line>
        <line lrx="812" lry="1946" ulx="345" uly="1864">gen, ſo wird er weit beſſer.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1396" lry="431" type="textblock" ulx="1386" uly="245">
        <line lrx="1396" lry="431" ulx="1386" uly="245"> „„.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="47" type="page" xml:id="s_El240_047">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_047.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1217" lry="837" type="textblock" ulx="256" uly="158">
        <line lrx="1119" lry="193" ulx="1070" uly="158">43</line>
        <line lrx="1120" lry="292" ulx="267" uly="239">tet, mit ſtarkem Salzwaſſer, ſo viel noͤthig,</line>
        <line lrx="1120" lry="342" ulx="271" uly="293">angefeuchtet und auf einen Haufen geſchlagen,</line>
        <line lrx="1120" lry="394" ulx="270" uly="344">dann nimmt man ein Stuͤck von 2 Loth Rafi⸗</line>
        <line lrx="1122" lry="447" ulx="270" uly="396">natzucker, begießt es mit Urinſpiritus, ſteckt es,</line>
        <line lrx="1119" lry="501" ulx="271" uly="451">wie beym Marocco geſchehen, mitten in den</line>
        <line lrx="1119" lry="553" ulx="273" uly="504">Tobackshaufen, und verarbeitet ihn des andern</line>
        <line lrx="1121" lry="606" ulx="256" uly="551">Tages, wie ſelbigen auf der Pritſche; dann</line>
        <line lrx="1217" lry="657" ulx="271" uly="607">wird er abgewogen, und jedes Pfund in eie</line>
        <line lrx="1122" lry="707" ulx="272" uly="659">bleyerne Buͤchſe geſchlagen; was auf den Um⸗</line>
        <line lrx="1191" lry="801" ulx="274" uly="712">ſchlag des Papiers gedruckt wird, iſt hinten in</line>
        <line lrx="547" lry="837" ulx="274" uly="752">ſehen, Tab. 4.</line>
      </zone>
      <zone lrx="982" lry="932" type="textblock" ulx="445" uly="881">
        <line lrx="982" lry="932" ulx="445" uly="881">Feinen Pariſer Toback.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1157" lry="1919" type="textblock" ulx="246" uly="976">
        <line lrx="1123" lry="1031" ulx="283" uly="976">Man nehme ſchwarze virginiſche Blaͤtter</line>
        <line lrx="1125" lry="1082" ulx="278" uly="1032">20 Pfund, und ſchneide die unterſten dicken</line>
        <line lrx="1127" lry="1134" ulx="277" uly="1084">Stengel ab, die wiederum zu andern Tobacks</line>
        <line lrx="1150" lry="1188" ulx="264" uly="1134">gebraucht werden koͤnnen; wann ſelbige geſtoßen</line>
        <line lrx="1130" lry="1237" ulx="248" uly="1164">und durch ein feines Haarſieb geſiebet ſind, ſchuͤt⸗</line>
        <line lrx="1157" lry="1289" ulx="276" uly="1237">tet man dieſes Mehl auf die Pritſche; hierzu</line>
        <line lrx="781" lry="1370" ulx="279" uly="1285">macht man folgende Sauce.</line>
        <line lrx="1129" lry="1459" ulx="326" uly="1355">Man nimmt 1 Pfund Braffilienblaͤter,</line>
        <line lrx="1129" lry="1498" ulx="282" uly="1447">macht ſie wohl aus einander, und thur ſie in</line>
        <line lrx="1129" lry="1551" ulx="281" uly="1500">einen ſteinern Topf: hierauf gießet man ein</line>
        <line lrx="1136" lry="1617" ulx="283" uly="1550">halb Maas Franzbrantewein, bindet den Topf</line>
        <line lrx="1132" lry="1670" ulx="283" uly="1600">mit einer Blaſe wohl zu, und laͤßt ihn 24 Stun⸗</line>
        <line lrx="1131" lry="1702" ulx="246" uly="1655">den in der Sonne oder auf einem warmen Oſfen</line>
        <line lrx="1132" lry="1759" ulx="285" uly="1709">ſtehen, dann nimmt man die Blaͤtter mit der</line>
        <line lrx="1133" lry="1812" ulx="284" uly="1762">Hand herauu, und druͤckt die Sauce wohl aus,</line>
        <line lrx="1133" lry="1868" ulx="285" uly="1813">hierzu ſchuͤttet man 2 Maas Waſſer, hierzu</line>
        <line lrx="1134" lry="1919" ulx="1006" uly="1862">kommt</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="48" type="page" xml:id="s_El240_048">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_048.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="802" lry="205" type="textblock" ulx="270" uly="165">
        <line lrx="802" lry="205" ulx="270" uly="165">44 .—..k</line>
      </zone>
      <zone lrx="1119" lry="1503" type="textblock" ulx="229" uly="233">
        <line lrx="1119" lry="300" ulx="275" uly="233">koͤmmt ferner 2 Pf. Salz, 3 Loth fein geſtoße⸗</line>
        <line lrx="1117" lry="351" ulx="269" uly="302">ner Salamoniac depurati, 6 Loth Sal Alcali</line>
        <line lrx="1117" lry="413" ulx="273" uly="355">fixum depurati. Wann alles zerſchmolzen, wird</line>
        <line lrx="1117" lry="458" ulx="268" uly="406">das Tobacksmehl damit angefeuchtet, und wie</line>
        <line lrx="1116" lry="523" ulx="273" uly="457">gewoͤhnlich auf der Pritſche verarbeitet; dann</line>
        <line lrx="1114" lry="578" ulx="271" uly="490">nimmt man ein paar ſteinerne Toͤpfe, oder auch</line>
        <line lrx="1118" lry="616" ulx="274" uly="563">Einmacheglaͤſer, beſtreicht ſie mit einem Pinſel</line>
        <line lrx="1116" lry="672" ulx="264" uly="616">oder Feder inwendig mit Franzbrantewein, ſo</line>
        <line lrx="1116" lry="721" ulx="272" uly="669">weit der Toback hinein kommen ſoll, druͤckt ihn</line>
        <line lrx="1117" lry="771" ulx="273" uly="722">mit der Fauſt feſt ein, und bindet die Toͤpfe mit</line>
        <line lrx="1116" lry="838" ulx="271" uly="774">einer Rindersblaſe und dickem Zuckerpapier wohl</line>
        <line lrx="1116" lry="876" ulx="272" uly="826">zu. Dieſe Toͤpfe oder Glaͤſer werden an einen</line>
        <line lrx="1113" lry="929" ulx="273" uly="879">kuͤhlen Ort geſtellt, wohin keine Sonne ſcheint,</line>
        <line lrx="1115" lry="978" ulx="271" uly="931">und nachdem der Toback darinnen 3 bis 4 Monat</line>
        <line lrx="1115" lry="1032" ulx="269" uly="985">geſtanden, wird er heraus genommen, auf die</line>
        <line lrx="1116" lry="1084" ulx="251" uly="1034">Pritſche gelegt, und noch einmal durchgeſieber.</line>
        <line lrx="1116" lry="1138" ulx="240" uly="1089">AIſt er inmittelſt etwas zu krocken worden, ſo muß</line>
        <line lrx="1114" lry="1187" ulx="270" uly="1138">er wieder mit ſtarkem Salzwaſſer angefeuchter</line>
        <line lrx="1112" lry="1240" ulx="268" uly="1191">werden, doch nicht zu naß, dann in bleyerne</line>
        <line lrx="1114" lry="1292" ulx="268" uly="1245">Buͤchſen eingemacht, mit weißem Papier umwi⸗</line>
        <line lrx="1114" lry="1347" ulx="270" uly="1296">ckelt, worauf das Wappen, ſiehe hinten Tab. 51</line>
        <line lrx="1113" lry="1399" ulx="238" uly="1348">Taback de Paris gedruckt werden kann; mit</line>
        <line lrx="1113" lry="1487" ulx="268" uly="1398">Zwirn oder feinem Bimfaden kigebunden . ſ</line>
        <line lrx="679" lry="1503" ulx="229" uly="1455">iſt er fertig.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1112" lry="1640" type="textblock" ulx="269" uly="1498">
        <line lrx="1112" lry="1609" ulx="269" uly="1498">zweyte und geringere Sorte Pariſer⸗</line>
        <line lrx="1003" lry="1640" ulx="483" uly="1589">Toback zu machen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1111" lry="1716" type="textblock" ulx="318" uly="1642">
        <line lrx="1111" lry="1716" ulx="318" uly="1642">Da nimmt man 50 Pf. virginiſches Tobacks⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1115" lry="1919" type="textblock" ulx="257" uly="1711">
        <line lrx="1115" lry="1762" ulx="268" uly="1711">mehl und 50 Pf. Rippenmehl, menget es auf</line>
        <line lrx="1110" lry="1834" ulx="270" uly="1765">der Pritſche wohl unter einander: hierzu wird</line>
        <line lrx="732" lry="1886" ulx="257" uly="1816">folgende Sauce gekocht.</line>
        <line lrx="1110" lry="1919" ulx="1002" uly="1869">1 Pf.</line>
      </zone>
      <zone lrx="374" lry="1959" type="textblock" ulx="371" uly="1947">
        <line lrx="374" lry="1959" ulx="371" uly="1947">1</line>
      </zone>
      <zone lrx="1395" lry="788" type="textblock" ulx="1382" uly="256">
        <line lrx="1395" lry="788" ulx="1382" uly="256">ee w .  4</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="49" type="page" xml:id="s_El240_049">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_049.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1162" lry="1915" type="textblock" ulx="211" uly="154">
        <line lrx="1110" lry="204" ulx="532" uly="154">-—— 4 5</line>
        <line lrx="1108" lry="300" ulx="273" uly="241">1 Pfund klein geſchnittene weiße Feigen,</line>
        <line lrx="1155" lry="353" ulx="267" uly="294">1 Pfund Violenwurzel, 7 Loth Roſenholz,</line>
        <line lrx="1110" lry="402" ulx="262" uly="346">groͤblich geſtoßen oder geſchnitten, werden in</line>
        <line lrx="1110" lry="456" ulx="264" uly="397">einen Keſſel gethan und 2 Maas Waſſer dar⸗</line>
        <line lrx="1107" lry="510" ulx="264" uly="452">auf gegoſſen, und eine Stunde lang zugedeckt</line>
        <line lrx="1104" lry="559" ulx="260" uly="503">gekocht. Dann nimmt man die Sauce vom</line>
        <line lrx="1111" lry="611" ulx="259" uly="555">Feuer, und ſchuͤttet ſie durch ein grobes Tuch,</line>
        <line lrx="1111" lry="666" ulx="258" uly="607">und druͤckt die Species wohl aus, hierzu gieſ⸗</line>
        <line lrx="1111" lry="715" ulx="258" uly="662">ſet man noch 13 Maas Waſſer, dann koͤmmt</line>
        <line lrx="1104" lry="771" ulx="256" uly="713">hinein 6 Loth geſtoßener Salamoniac, ein halb</line>
        <line lrx="1104" lry="818" ulx="256" uly="765">Pfund Sal Tartari, 8 Pf. Salz. Wann al⸗</line>
        <line lrx="1103" lry="874" ulx="256" uly="815">les in dieſer Sauce durch Umruͤhren zerſchmol⸗</line>
        <line lrx="1103" lry="927" ulx="253" uly="871">zen iſt, wird der Toback damit angefeuchtet,</line>
        <line lrx="1112" lry="976" ulx="254" uly="922">aber nicht zu naß, und alsdann mit dem</line>
        <line lrx="1103" lry="1031" ulx="248" uly="974">Brete verarbeitet und auf einen Haufen ge⸗</line>
        <line lrx="1141" lry="1084" ulx="254" uly="1028">ſchlagen; dann nimmt man ein halb Pfund</line>
        <line lrx="1114" lry="1140" ulx="252" uly="1079">Raßfinatzucker, begießet ihn mit oft erwaͤhntem</line>
        <line lrx="1162" lry="1189" ulx="251" uly="1132">Urinſpiritus, und ſteckt ihn mitten in den</line>
        <line lrx="1102" lry="1241" ulx="252" uly="1184">Haufen Toback, und druͤckt ſelbigen um dieſen</line>
        <line lrx="1110" lry="1290" ulx="250" uly="1233">angefeuchteten Zucker dichte zuſammen. Wann</line>
        <line lrx="1138" lry="1347" ulx="250" uly="1289">dieſer Haufen bis den andern Tag ruhig ge⸗</line>
        <line lrx="1113" lry="1401" ulx="249" uly="1342">ſtanden, wird er mit dem Brete wohl verar⸗</line>
        <line lrx="1117" lry="1450" ulx="249" uly="1395">beitet, und der noch nicht geſchmolzene Zucker</line>
        <line lrx="1115" lry="1502" ulx="250" uly="1447">ganz klein gemacht und mit unter gemiſcht.</line>
        <line lrx="1152" lry="1556" ulx="251" uly="1500">Dann nimmt man einen halben Schoppen</line>
        <line lrx="1113" lry="1612" ulx="211" uly="1553">Franzbrantewein, in ſelbigem wird ein Loch</line>
        <line lrx="1159" lry="1658" ulx="251" uly="1606">klein geſtoßener Salamoniac aufgeloͤßt, und ein .</line>
        <line lrx="1114" lry="1715" ulx="250" uly="1657">Faß inwendig damit beſtrichen, dann thut man</line>
        <line lrx="1117" lry="1772" ulx="250" uly="1711">den angemachten Toback in das Faß, ſtoͤßt ihn</line>
        <line lrx="1117" lry="1820" ulx="250" uly="1763">feſt zuſammen, deckt ihn mit einem Deckel</line>
        <line lrx="1117" lry="1915" ulx="247" uly="1816">wohl zu, und beſchwert ihn mit Steinen Der</line>
        <line lrx="1093" lry="1914" ulx="1062" uly="1889">e*</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="50" type="page" xml:id="s_El240_050">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_050.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1395" lry="386" type="textblock" ulx="230" uly="218">
        <line lrx="1176" lry="282" ulx="265" uly="218">Gewichten. Nachdem dieſer Toback 2 bis s</line>
        <line lrx="1395" lry="333" ulx="272" uly="278">Monat geftanden, wieder aus dem Faß gethan,</line>
        <line lrx="1395" lry="386" ulx="230" uly="330">nochmals geſiebet, und wann er zu trocken wor⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1395" lry="734" type="textblock" ulx="256" uly="387">
        <line lrx="1116" lry="438" ulx="271" uly="387">den iſt, abermals mit ein wenig Salzwaſſer</line>
        <line lrx="1114" lry="508" ulx="272" uly="434">angefeuchtet worden, wird er verarbeitet, und</line>
        <line lrx="1395" lry="551" ulx="271" uly="485">dann in bleyerne Buͤchſen geſchlagen, oder wieder</line>
        <line lrx="1395" lry="594" ulx="256" uly="544">in ein Faß gepreßt und zum Verkauf aufgehoben:</line>
        <line lrx="1327" lry="646" ulx="270" uly="597">auf die Papiere kann das Wappen, ſiehe La-</line>
        <line lrx="1007" lry="734" ulx="268" uly="644">bak de Paris Tab. 6. aufgedruckt. werden.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1080" lry="835" type="textblock" ulx="279" uly="724">
        <line lrx="1080" lry="835" ulx="279" uly="724">Kunpl de Hollande oder Grand Curdinal</line>
      </zone>
      <zone lrx="1395" lry="1904" type="textblock" ulx="203" uly="832">
        <line lrx="1111" lry="909" ulx="280" uly="832">Man nimmt zu 50 Pf. Rippenmehl, das</line>
        <line lrx="1395" lry="959" ulx="212" uly="910">durch ein ſeines Haarſieb geſiebet worden iſt,</line>
        <line lrx="1395" lry="1012" ulx="234" uly="961">folgende Sauce: man thut in einen Keſſel drey</line>
        <line lrx="1122" lry="1064" ulx="264" uly="1015">Maas Waſſer, hierinnen wird ſo viel Salz</line>
        <line lrx="1108" lry="1120" ulx="263" uly="1064">aufgeloͤßt, bis ein friſches Ey darauf ſchwimmt.</line>
        <line lrx="1109" lry="1182" ulx="203" uly="1118">Hierzu koͤmmt 1 Pf. Succus liquericie, oder</line>
        <line lrx="1123" lry="1251" ulx="261" uly="1172">zaktezienſaft; 1 Pf. Herba Meloti, ein halb</line>
        <line lrx="1172" lry="1277" ulx="260" uly="1224">Pfund Calmuswurzel, welche klein geſchnitten;</line>
        <line lrx="1146" lry="1338" ulx="260" uly="1274">man ſetzt es auſs Feuer, und laͤßtes⸗ zugedeckt eine</line>
        <line lrx="1106" lry="1376" ulx="260" uly="1329">Stunde kochen; dann durch ein grobes Tuch ge⸗</line>
        <line lrx="1106" lry="1434" ulx="255" uly="1353">ſchuͤttet, ausgedrückt und ſo viel der uͤbergeblie⸗</line>
        <line lrx="1106" lry="1483" ulx="257" uly="1432">benen Carottenſauce dazu geſchuͤttet, bis es ge⸗</line>
        <line lrx="1105" lry="1534" ulx="258" uly="1486">nug iſt, den Toback anzufeuchten, und wie mit</line>
        <line lrx="1103" lry="1590" ulx="258" uly="1539">den andern Toback verfahren. Will man ihn</line>
        <line lrx="1103" lry="1641" ulx="258" uly="1589">ſtark haben, ſo koͤmmt Urinſpiritus auf Zucker</line>
        <line lrx="1103" lry="1692" ulx="257" uly="1642">gegoſſen hinein, und wird wieder verarbeitet;</line>
        <line lrx="1103" lry="1752" ulx="256" uly="1672">ſoll er gleich in bleyerne Buͤchſen eingeſchlagen</line>
        <line lrx="1103" lry="1797" ulx="254" uly="1746">werden, muß er nicht zu naß angemacht ſeyn.</line>
        <line lrx="1107" lry="1904" ulx="253" uly="1774">Das ape welches auf die Papiere zun n</line>
        <line lrx="1117" lry="1903" ulx="1051" uly="1855">lag</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="51" type="page" xml:id="s_El240_051">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_051.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1120" lry="426" type="textblock" ulx="273" uly="221">
        <line lrx="1120" lry="299" ulx="275" uly="221">ſchläg gedruckt wird, ſiehe hinten Tabula 7.</line>
        <line lrx="1120" lry="338" ulx="275" uly="284">Grand⸗Cardinal, worunter ein jeder Fabrikant</line>
        <line lrx="1119" lry="426" ulx="273" uly="318">den Ort und ſeinen Namen kann drucken laſſen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1119" lry="599" type="textblock" ulx="270" uly="418">
        <line lrx="1118" lry="495" ulx="323" uly="418">Nun werde ich ferner anzeigen, wie man ſo</line>
        <line lrx="1119" lry="583" ulx="271" uly="497">gar vom Geitz einen brauchbaren Schnupftoback</line>
        <line lrx="1114" lry="599" ulx="270" uly="547">zubereiten kann.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1026" lry="741" type="textblock" ulx="363" uly="627">
        <line lrx="1026" lry="741" ulx="363" uly="627">Schwarzen Ranv’ zu machen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1140" lry="1015" type="textblock" ulx="266" uly="736">
        <line lrx="1116" lry="815" ulx="275" uly="736">Man nimmt 160 Pf. Geitz von eſchweger,</line>
        <line lrx="1115" lry="872" ulx="269" uly="803">allendoͤrfer oder pfaͤlzer Blaͤttern, multert</line>
        <line lrx="1114" lry="909" ulx="268" uly="860">ihn ein in Salzwaſſer, dann wird er, wie beym</line>
        <line lrx="1111" lry="965" ulx="266" uly="910">Rauchtoback gemeldet werden ſoll, auf der heiſ⸗</line>
        <line lrx="1140" lry="1015" ulx="268" uly="961">ſen Platte geroͤſtert, ſo werden ſich viele Crudi⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1111" lry="1070" type="textblock" ulx="229" uly="1014">
        <line lrx="1111" lry="1070" ulx="229" uly="1014">taͤten verdampfen: dann wird er auf dem Bo⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1111" lry="1226" type="textblock" ulx="264" uly="1056">
        <line lrx="1111" lry="1122" ulx="265" uly="1056">den voͤllig wieder trocken gemacht. Nach einigen</line>
        <line lrx="1110" lry="1170" ulx="266" uly="1119">Tagen kocht man 4 Pf. Steinklee in 12 Maas</line>
        <line lrx="1109" lry="1226" ulx="264" uly="1171">Waſſer. Das Kochen kann ohngefaͤhr eine</line>
      </zone>
      <zone lrx="1118" lry="1325" type="textblock" ulx="226" uly="1223">
        <line lrx="1118" lry="1277" ulx="226" uly="1223">Stunde anhalten, doch muß der Keſſel zuge⸗</line>
        <line lrx="1107" lry="1325" ulx="243" uly="1276">deckt werden: nachhero gießt man es durch ein</line>
      </zone>
      <zone lrx="1106" lry="1590" type="textblock" ulx="259" uly="1330">
        <line lrx="1106" lry="1380" ulx="261" uly="1330">grobes Tuch, und multert den Geitz abermals</line>
        <line lrx="1105" lry="1432" ulx="260" uly="1379">hiermit ein, und dann wieder auf der Platte</line>
        <line lrx="1104" lry="1483" ulx="261" uly="1434">geroͤſtert, und auf dem Boden trocken werde</line>
        <line lrx="1103" lry="1539" ulx="261" uly="1485">laſſen: dann wird er zu Mehl geſtoßen, fein</line>
        <line lrx="993" lry="1590" ulx="259" uly="1537">geſiebet und nachfolgende Sauce gemacht.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1099" lry="1701" type="textblock" ulx="297" uly="1622">
        <line lrx="1099" lry="1701" ulx="297" uly="1622">Man nimmt 3 Pfund Blauholz, 3 Pfund</line>
      </zone>
      <zone lrx="1114" lry="1802" type="textblock" ulx="237" uly="1685">
        <line lrx="1114" lry="1762" ulx="246" uly="1685">Gallaͤpfel, welche zerſtoßen werden, 4 Pfund</line>
        <line lrx="1096" lry="1802" ulx="237" uly="1746">Vitriol. Dieſes wird in 6 Maas fließend Waſſer</line>
      </zone>
      <zone lrx="1095" lry="1904" type="textblock" ulx="251" uly="1790">
        <line lrx="1095" lry="1883" ulx="251" uly="1790">gekocht, ſo giebt es eine ſchwarze Sauce wie</line>
        <line lrx="1091" lry="1904" ulx="974" uly="1856">Dinte,</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="52" type="page" xml:id="s_El240_052">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_052.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1127" lry="814" type="textblock" ulx="208" uly="159">
        <line lrx="320" lry="196" ulx="208" uly="159">48</line>
        <line lrx="1126" lry="284" ulx="273" uly="230">Dinte, man laͤßt es nachhero durch ein Tuch</line>
        <line lrx="1127" lry="342" ulx="246" uly="285">oder Beutel in ein Faß laufen; das Zuruͤckge⸗</line>
        <line lrx="1127" lry="388" ulx="275" uly="337">bliebene kann ſtatt der Gallaͤpfel noch einmal</line>
        <line lrx="1123" lry="448" ulx="275" uly="390">gebraucht werden: Hierzu koͤmmt 3 Maas</line>
        <line lrx="1125" lry="496" ulx="255" uly="442">Carottenſauce und 11 Maas Waſſer, worein</line>
        <line lrx="1122" lry="552" ulx="277" uly="494">ferner gethan wird 2 Pf. Sirup, 10 Pf. Salz,</line>
        <line lrx="1125" lry="603" ulx="280" uly="547">3 Pf. Potaſche, 5 Loth geſtoßener Salamoniac,</line>
        <line lrx="1126" lry="656" ulx="284" uly="598">1 Pf. ſein geſtoßener Steinklee, 3 Pf. fein</line>
        <line lrx="1126" lry="710" ulx="277" uly="653">geſiebte Buͤchenaſche: wann alles zerſchmolzen,</line>
        <line lrx="1125" lry="753" ulx="278" uly="704">wird es mit einem Holz umgeruͤhrt, und das</line>
        <line lrx="1127" lry="814" ulx="279" uly="754">Geitzmehl damit angefeuchtet und auf der Prit⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1166" lry="865" type="textblock" ulx="278" uly="799">
        <line lrx="1166" lry="865" ulx="278" uly="799">ſche wohl verarbeitet, daß die Sauce allent⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1134" lry="1389" type="textblock" ulx="245" uly="860">
        <line lrx="1125" lry="919" ulx="250" uly="860">halben durchdringt, dann wird dieſer Toback in</line>
        <line lrx="1127" lry="964" ulx="279" uly="910">einen Kaſten loſe hinein gethan: wenn er alſo</line>
        <line lrx="1127" lry="1023" ulx="283" uly="966">3 oder 4 Tage geſtanden, faͤngt er an heiß zu</line>
        <line lrx="1128" lry="1071" ulx="245" uly="1017">werden, dann ruͤhrt man ihn in dem Kaſten</line>
        <line lrx="1130" lry="1124" ulx="280" uly="1072">des Tages zuweilen herum, wo er alsdenn</line>
        <line lrx="1128" lry="1181" ulx="281" uly="1121">einen Geruch wie faules Obſt von ſich duftet.</line>
        <line lrx="1134" lry="1233" ulx="281" uly="1173">Dann ſtreuet man ihn aus einander, daß er ſich</line>
        <line lrx="1131" lry="1284" ulx="282" uly="1227">abkuͤhlet, und dann wieder in den Kaſten ge⸗</line>
        <line lrx="1131" lry="1340" ulx="283" uly="1280">than, und hiermit ſortgefahren, bis er nicht</line>
        <line lrx="913" lry="1389" ulx="284" uly="1332">mehr heiß wird, dann iſt er fertig.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1144" lry="1806" type="textblock" ulx="286" uly="1433">
        <line lrx="1144" lry="1489" ulx="336" uly="1433">Alle vorbeſchriebene Species ſind die Haupt⸗</line>
        <line lrx="1135" lry="1545" ulx="286" uly="1484">ſachen zum Schnupftoback, doch laͤßt ſich noch</line>
        <line lrx="1134" lry="1595" ulx="287" uly="1540">manches zuthun, welches, wann einer erſt im</line>
        <line lrx="1138" lry="1652" ulx="288" uly="1592">Fabriciren iſt, die geſunde Vernunft bewuͤrket;</line>
        <line lrx="1139" lry="1699" ulx="288" uly="1646">man kann alſo ſeinen Toback durch Ab⸗ und</line>
        <line lrx="1142" lry="1755" ulx="288" uly="1695">Zuthun ſelbſt beliebige Namen geben. Nun</line>
        <line lrx="1065" lry="1806" ulx="290" uly="1750">werde ich ſchliezltch noch anzeigen, wie</line>
      </zone>
      <zone lrx="1395" lry="521" type="textblock" ulx="1381" uly="336">
        <line lrx="1395" lry="521" ulx="1381" uly="336">. — —⏑ inn</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="53" type="page" xml:id="s_El240_053">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_053.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="19" lry="1091" type="textblock" ulx="0" uly="546">
        <line lrx="19" lry="1091" ulx="0" uly="546">——-  —ffrr— NAD NDW R — ⏑</line>
      </zone>
      <zone lrx="1131" lry="655" type="textblock" ulx="278" uly="228">
        <line lrx="1131" lry="287" ulx="413" uly="228">Bollongaro zu machen iſt.</line>
        <line lrx="1129" lry="345" ulx="332" uly="279">Zur Sauce zu 30 Pfund gelbes virginiſches</line>
        <line lrx="1125" lry="396" ulx="282" uly="331">Blaͤttermehl, nehme man 3 Maaß fließend</line>
        <line lrx="1120" lry="445" ulx="280" uly="387">Waſſer, hierinnen werden folgende Species</line>
        <line lrx="1061" lry="488" ulx="278" uly="440">eine Stunde lang gekocht:?</line>
        <line lrx="1123" lry="552" ulx="287" uly="492">1 Pfund kleine Roſinen oder Korinthen.</line>
        <line lrx="1011" lry="593" ulx="291" uly="542"> 1 Pfund Hanig</line>
        <line lrx="1123" lry="655" ulx="312" uly="596">½ Pfund Herba Meloti, dieſes braucht nicht</line>
      </zone>
      <zone lrx="676" lry="698" type="textblock" ulx="245" uly="645">
        <line lrx="676" lry="698" ulx="245" uly="645">klein geſtoßen zu ſeyn.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1168" lry="1847" type="textblock" ulx="256" uly="698">
        <line lrx="1108" lry="756" ulx="327" uly="698">4 Pfund Tamarinden,  Pfund Caſſa fi-</line>
        <line lrx="1032" lry="806" ulx="272" uly="750">ſtula, dieſes wird geſtoßen oder gequetſche.</line>
        <line lrx="1106" lry="860" ulx="281" uly="802">Wann dieſe Species eine Stunde lang ge⸗</line>
        <line lrx="1123" lry="911" ulx="272" uly="855">kocht haben, wird die Sauce durch ein grobes</line>
        <line lrx="1168" lry="964" ulx="269" uly="908">Tuch gelaſſen und ausgedruͤckt. Hierzu koͤmmt:</line>
        <line lrx="1118" lry="1008" ulx="273" uly="961">1 Maas gute Carottenſauce, und noch 1 Maas</line>
        <line lrx="1118" lry="1066" ulx="267" uly="1011">Waſſer, 3 Pfund Salz, 1 Pfund Potaſche,</line>
        <line lrx="1117" lry="1120" ulx="269" uly="1065">3 Loth Salamoniac, ein viertel Maas Franzbran⸗</line>
        <line lrx="1118" lry="1170" ulx="264" uly="1117">tewein: wenn alles zerſchmolzen, wird das To⸗</line>
        <line lrx="1115" lry="1221" ulx="264" uly="1169">backsmehl damit angemacht, und auf der Prit⸗</line>
        <line lrx="1146" lry="1276" ulx="264" uly="1221">ſche wohl verarbeitet, dann gießt man auf 4.</line>
        <line lrx="1115" lry="1331" ulx="262" uly="1272">Loth Rafinatzucker Urinſpiritus, ſteckt ihn in</line>
        <line lrx="1113" lry="1383" ulx="262" uly="1325">den Tobackshauſen, druͤckt ihn ſeſt zuſammen,</line>
        <line lrx="1114" lry="1432" ulx="260" uly="1379">und den andern Tag, wie bey den vorigen</line>
        <line lrx="1108" lry="1484" ulx="261" uly="1427">Sorken geſchehen, auf der Pritſche verarbeitet,</line>
        <line lrx="1113" lry="1537" ulx="260" uly="1481">dann in ein Faͤßgen gedruͤckt, welches zuvor mit</line>
        <line lrx="1133" lry="1593" ulx="259" uly="1532">Franzbrantewein, darinnen ein wenig Salamo⸗</line>
        <line lrx="1109" lry="1642" ulx="259" uly="1586">niac aufgeloöͤßt worden, beſtrichen wird, den</line>
        <line lrx="1109" lry="1695" ulx="258" uly="1636">Toback hinein gedruͤckt, wohl zugemacht und</line>
        <line lrx="1109" lry="1746" ulx="257" uly="1689">einige Monate ſtehen laſſen, ſo hat man⸗</line>
        <line lrx="1122" lry="1801" ulx="257" uly="1744">einen herrlichen Toback; iſt er immittelſt</line>
        <line lrx="1145" lry="1847" ulx="256" uly="1794">zu trocken worden, ſo wird er mit ein we⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="54" type="page" xml:id="s_El240_054">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_054.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1116" lry="427" type="textblock" ulx="265" uly="230">
        <line lrx="1115" lry="315" ulx="265" uly="230">nig Salzwaſſer angefeuchtet, noch einmal durch</line>
        <line lrx="1116" lry="371" ulx="272" uly="306">ein grobes Sieb geſiebet und in bleyerne Buͤch⸗</line>
        <line lrx="1057" lry="427" ulx="274" uly="357">ſen eingeſchlagen. =</line>
      </zone>
      <zone lrx="1118" lry="603" type="textblock" ulx="259" uly="444">
        <line lrx="1118" lry="499" ulx="325" uly="444">Da nunmehro ſo viele Iugredientien angege⸗</line>
        <line lrx="1115" lry="555" ulx="259" uly="490">ben, womit man alle erdenkliche Tobacks fabri⸗</line>
        <line lrx="1115" lry="603" ulx="272" uly="551">ciren kann, ſo ſchreiten wir nunmehro zum</line>
      </zone>
      <zone lrx="1101" lry="782" type="textblock" ulx="299" uly="680">
        <line lrx="1101" lry="782" ulx="299" uly="680">Alle Arten Rauchtoback zu fabriciren.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1127" lry="1221" type="textblock" ulx="273" uly="802">
        <line lrx="1118" lry="860" ulx="292" uly="802">Ehe wir aber zur Fabrikatur ſchreiten, werde</line>
        <line lrx="1121" lry="909" ulx="276" uly="853">ich angeben, was hierzu nothwendig erfordert</line>
        <line lrx="1120" lry="958" ulx="276" uly="905">wird. Dieſes beſteht erſtlich aus einer guten</line>
        <line lrx="1122" lry="1020" ulx="273" uly="955">hollaͤndiſchen Schneidelade, mit einigen Meſ⸗</line>
        <line lrx="1125" lry="1072" ulx="273" uly="1008">ſern verſehen, daß, wenn eines ſtumpf iſt,</line>
        <line lrx="1124" lry="1124" ulx="275" uly="1061">gleich ein anderes angeſchroben werden kann, da</line>
        <line lrx="1127" lry="1167" ulx="274" uly="1103">immittelſt das ſtumpfe auf einem Schleifſtein</line>
        <line lrx="1070" lry="1221" ulx="277" uly="1170">wiederum geſchliffen wird. ⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1127" lry="1927" type="textblock" ulx="237" uly="1250">
        <line lrx="1124" lry="1311" ulx="286" uly="1250">Wer keine Gelegenheit hat, eine Schneide⸗</line>
        <line lrx="1124" lry="1364" ulx="277" uly="1303">lade aus Holland kommen zu laſſen, kann ſolche</line>
        <line lrx="1124" lry="1415" ulx="278" uly="1355">auch in Hannoͤveriſch⸗Muͤnden bekommen, weil</line>
        <line lrx="1122" lry="1467" ulx="279" uly="1401">ich deren ſelbſt alldort habe machen laſſen; ich</line>
        <line lrx="1122" lry="1523" ulx="277" uly="1460">will zwar nicht ſagen, als koͤnnte beſagte</line>
        <line lrx="1127" lry="1568" ulx="278" uly="1514">Schneidelade nicht auch anderswo gemacht wer⸗</line>
        <line lrx="1125" lry="1631" ulx="279" uly="1563">den, jeder gute Schloſſer und Schreiner muß</line>
        <line lrx="1126" lry="1684" ulx="237" uly="1613">ſelbige verfertigen koͤnnen, wenn er deren mehr</line>
        <line lrx="1124" lry="1732" ulx="280" uly="1670">gemacht, oder ein gutes Modell hat; ferner hat</line>
        <line lrx="1124" lry="1776" ulx="260" uly="1721">man Koͤrbe, Faͤſſer und einige Kaſten noͤthig,</line>
        <line lrx="1125" lry="1833" ulx="282" uly="1775">und dann eine eiſerne Platte, die auf einem da⸗</line>
        <line lrx="1124" lry="1890" ulx="279" uly="1829">zu gemachten Herd eingemauert wird, und zum</line>
        <line lrx="1123" lry="1927" ulx="303" uly="1878">Roͤſtern</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="55" type="page" xml:id="s_El240_055">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_055.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="10" lry="987" type="textblock" ulx="0" uly="808">
        <line lrx="10" lry="987" ulx="0" uly="808">MXM☛ wee</line>
      </zone>
      <zone lrx="12" lry="1096" type="textblock" ulx="0" uly="1029">
        <line lrx="12" lry="1096" ulx="0" uly="1029">NN</line>
      </zone>
      <zone lrx="809" lry="1356" type="textblock" ulx="280" uly="1306">
        <line lrx="809" lry="1356" ulx="280" uly="1306">iſt, gute virginiſche Blaͤtter.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1144" lry="432" type="textblock" ulx="301" uly="267">
        <line lrx="1142" lry="328" ulx="301" uly="267">Roͤſtern des Tobacks dienet, von welcher ich</line>
        <line lrx="1144" lry="373" ulx="301" uly="319">nachhero ein mehreres ſagen werde; in Erman⸗</line>
        <line lrx="1142" lry="432" ulx="301" uly="374">gelung der eiſernen Platte kann man ſich bey</line>
      </zone>
      <zone lrx="1143" lry="485" type="textblock" ulx="290" uly="423">
        <line lrx="1143" lry="485" ulx="290" uly="423">kleinen Fabrikaturen auch eines meſſingenen Keſ⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1143" lry="579" type="textblock" ulx="299" uly="477">
        <line lrx="1143" lry="539" ulx="300" uly="477">ſels bedienen, von welchem nachmals Erwaͤh⸗</line>
        <line lrx="1131" lry="579" ulx="299" uly="531">nung geſchehen ſoll. .</line>
      </zone>
      <zone lrx="1144" lry="690" type="textblock" ulx="349" uly="618">
        <line lrx="1144" lry="690" ulx="349" uly="618">Bey Fabriken, worinnen das Tobacksſchnei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1142" lry="737" type="textblock" ulx="288" uly="686">
        <line lrx="1142" lry="737" ulx="288" uly="686">den nicht taͤglich geht, muß man ſich ferner ein</line>
      </zone>
      <zone lrx="1144" lry="898" type="textblock" ulx="293" uly="736">
        <line lrx="1144" lry="797" ulx="293" uly="736">Bret mit einem Meſſer anſchaffen, ſo wie es</line>
        <line lrx="1142" lry="847" ulx="298" uly="786">die Apotheker haben, die Wurzeln und Kraͤu⸗</line>
        <line lrx="1142" lry="898" ulx="298" uly="842">ter zu ſchneiden, um die Stuͤmpfe, welche in</line>
      </zone>
      <zone lrx="1141" lry="1007" type="textblock" ulx="253" uly="890">
        <line lrx="1141" lry="952" ulx="253" uly="890">der großen Schneidelade uͤbrig bleiben, klein zu</line>
        <line lrx="1141" lry="1007" ulx="284" uly="942">machen, welches aber bey taͤglichem Schneiden</line>
      </zone>
      <zone lrx="1167" lry="1161" type="textblock" ulx="295" uly="995">
        <line lrx="1141" lry="1051" ulx="296" uly="995">uͤberfluͤßig iſt, weil beſagte Stuͤmpfe immer</line>
        <line lrx="1161" lry="1107" ulx="295" uly="1049">wieder und zwar in die Mitte der großen</line>
        <line lrx="1167" lry="1161" ulx="295" uly="1099">Schneidelade verpackt werden. Nachhero muß</line>
      </zone>
      <zone lrx="1140" lry="1255" type="textblock" ulx="257" uly="1153">
        <line lrx="1140" lry="1206" ulx="257" uly="1153">man einige blecherne Trichter haben, deren</line>
        <line lrx="1140" lry="1255" ulx="286" uly="1205">Geſtalt ich auch angeben werde, den Toback in</line>
      </zone>
      <zone lrx="1139" lry="1313" type="textblock" ulx="294" uly="1254">
        <line lrx="1139" lry="1313" ulx="294" uly="1254">Paquete zu formiren, das Vorzüglichſte aber</line>
      </zone>
      <zone lrx="975" lry="1480" type="textblock" ulx="512" uly="1415">
        <line lrx="975" lry="1480" ulx="512" uly="1415">OBSERVATION.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1183" lry="1831" type="textblock" ulx="291" uly="1513">
        <line lrx="1140" lry="1573" ulx="345" uly="1513">Von einem Blatt koͤnnen zwey Sorten To⸗</line>
        <line lrx="1140" lry="1627" ulx="291" uly="1566">back, wann es mitten durchgeſchnitten wird,</line>
        <line lrx="1139" lry="1678" ulx="293" uly="1618">gemacht werden; von der Spitze bis in die Mit⸗</line>
        <line lrx="1140" lry="1729" ulx="293" uly="1671">te giebt Varinas, die andere Haͤlfte mit dem</line>
        <line lrx="1183" lry="1784" ulx="293" uly="1724">dicken Stengel Switſent, oder was man ihm</line>
        <line lrx="1138" lry="1831" ulx="292" uly="1777">vor einen Namen zu geben gut findek. Guten</line>
      </zone>
      <zone lrx="1138" lry="1929" type="textblock" ulx="268" uly="1825">
        <line lrx="1138" lry="1929" ulx="268" uly="1825">Blaͤttern Beighen un Sauxen zu geben, iſt</line>
        <line lrx="807" lry="1921" ulx="451" uly="1898">. 2 4</line>
      </zone>
      <zone lrx="1136" lry="1953" type="textblock" ulx="1029" uly="1891">
        <line lrx="1136" lry="1953" ulx="1029" uly="1891">Thor⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="56" type="page" xml:id="s_El240_056">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_056.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="803" lry="218" type="textblock" ulx="193" uly="165">
        <line lrx="803" lry="218" ulx="193" uly="165">442 —</line>
      </zone>
      <zone lrx="1113" lry="410" type="textblock" ulx="247" uly="232">
        <line lrx="1113" lry="313" ulx="259" uly="232">Thorheit, weil uns bereits deren Guͤte „die</line>
        <line lrx="1112" lry="363" ulx="247" uly="306">m der Natur liegt, alles darreicht, allein einen</line>
        <line lrx="1112" lry="410" ulx="278" uly="357">oder den andern Toback zu veredlen, auch den</line>
      </zone>
      <zone lrx="1139" lry="466" type="textblock" ulx="258" uly="407">
        <line lrx="1139" lry="466" ulx="258" uly="407">virginiſchen noch angenehmer zu machen, will</line>
      </zone>
      <zone lrx="1123" lry="985" type="textblock" ulx="205" uly="457">
        <line lrx="1114" lry="518" ulx="260" uly="457">ich nicht in Abrede ſtellen, denn ſelbſt unter</line>
        <line lrx="1114" lry="572" ulx="279" uly="512">den virginiſchen Blaͤttern findet man zu Zei⸗</line>
        <line lrx="1116" lry="619" ulx="282" uly="566">ten ein zur guten Fabrikatur untuͤchtiges Gut.</line>
        <line lrx="1119" lry="675" ulx="273" uly="620">Ich will dahero die dazu gehoͤrigen Beitzen oder</line>
        <line lrx="1118" lry="728" ulx="205" uly="669">Saucen, wie ſie in England und Holland in</line>
        <line lrx="1118" lry="780" ulx="224" uly="722">großen Fabriken gebraͤuchlich ſind, ohne den</line>
        <line lrx="1119" lry="828" ulx="285" uly="772">mindeſten Ruͤckhalt, anzeigen, die Schneidela⸗</line>
        <line lrx="1120" lry="883" ulx="260" uly="825">den ſind auch ſo beſchaffen, daß man ſie fein</line>
        <line lrx="1120" lry="933" ulx="285" uly="878">und grob ſtellen, und den Toback nach dem</line>
        <line lrx="1123" lry="985" ulx="243" uly="931">Schnitt und Guͤte benennen kann, wie man will.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1084" lry="1071" type="textblock" ulx="326" uly="1006">
        <line lrx="1084" lry="1071" ulx="326" uly="1006">Wie ferner verfahren werden muß.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1148" lry="1146" type="textblock" ulx="336" uly="1074">
        <line lrx="1148" lry="1146" ulx="336" uly="1074">Die virginiſchen Blaͤtter werden aus ihren</line>
      </zone>
      <zone lrx="1124" lry="1246" type="textblock" ulx="262" uly="1137">
        <line lrx="1123" lry="1194" ulx="262" uly="1137">mit einem Blatt an den Stengeln zuſammen⸗</line>
        <line lrx="1124" lry="1246" ulx="269" uly="1189">gebundenen Buͤſcheln, Blatt fuͤr Blatt aus ein⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1145" lry="1347" type="textblock" ulx="265" uly="1242">
        <line lrx="1137" lry="1300" ulx="265" uly="1242">ander gemacht und ſortirt, weil immer eins</line>
        <line lrx="1145" lry="1347" ulx="290" uly="1292">an der Guͤte und Farbe beſſer ausfaͤllt, als das</line>
      </zone>
      <zone lrx="1127" lry="1821" type="textblock" ulx="269" uly="1341">
        <line lrx="1123" lry="1396" ulx="291" uly="1341">andere; nach der Sortirung und nach dem</line>
        <line lrx="1123" lry="1450" ulx="293" uly="1397">Schnitt nennt man ſeinen Toback. Will man</line>
        <line lrx="1124" lry="1502" ulx="295" uly="1445">nun eine Sorte ſchneiden oder kerben, ſo wer⸗</line>
        <line lrx="1125" lry="1557" ulx="291" uly="1502">den die Blaͤtter mit reinem fließenden Waſſer</line>
        <line lrx="1124" lry="1613" ulx="295" uly="1555">angeſprengt und in einen Kaſten auf einander</line>
        <line lrx="1127" lry="1664" ulx="292" uly="1610">gelegt, damit ſie recht durchmultern; dann tro⸗</line>
        <line lrx="1125" lry="1713" ulx="269" uly="1659">cken laſſen ſich die Blaͤtter nicht ſchneiden,</line>
        <line lrx="1127" lry="1769" ulx="270" uly="1711">ſondern kruͤmeln ſich; wann ſie dergeſtalt eini⸗</line>
        <line lrx="1126" lry="1821" ulx="278" uly="1764">ge Stunden auf einander gelegen, ſo muß ein</line>
      </zone>
      <zone lrx="1157" lry="1910" type="textblock" ulx="295" uly="1816">
        <line lrx="1157" lry="1875" ulx="295" uly="1816">Tagloͤhner unterrichtet werden, ſie zu packen</line>
        <line lrx="1156" lry="1910" ulx="582" uly="1870">7 und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1309" lry="315" type="textblock" ulx="1299" uly="305">
        <line lrx="1309" lry="315" ulx="1299" uly="305">7</line>
      </zone>
      <zone lrx="1359" lry="697" type="textblock" ulx="1349" uly="688">
        <line lrx="1359" lry="697" ulx="1349" uly="688">.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1395" lry="356" type="textblock" ulx="1370" uly="226">
        <line lrx="1395" lry="356" ulx="1370" uly="226">—— —</line>
      </zone>
      <zone lrx="1395" lry="670" type="textblock" ulx="1376" uly="374">
        <line lrx="1395" lry="670" ulx="1376" uly="374">—N—  ⏑ —</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="57" type="page" xml:id="s_El240_057">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_057.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="12" lry="921" type="textblock" ulx="0" uly="594">
        <line lrx="12" lry="921" ulx="0" uly="594"> f—  —O  N.</line>
      </zone>
      <zone lrx="15" lry="551" type="textblock" ulx="0" uly="258">
        <line lrx="15" lry="551" ulx="0" uly="258"> 7 — — —— fON.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1155" lry="485" type="textblock" ulx="272" uly="216">
        <line lrx="1119" lry="274" ulx="273" uly="216">und zu ſchneiden, welches folgendermaaßen ge⸗</line>
        <line lrx="1155" lry="327" ulx="273" uly="269">ſchieht: der Arbeiter nimmt eine Hand voll</line>
        <line lrx="1119" lry="379" ulx="272" uly="315">Blaͤtter, legt ſie doppelt zuſammen; und ſo</line>
        <line lrx="1144" lry="431" ulx="276" uly="369">legt er hinten in die Lade eine Reihe feſt an</line>
        <line lrx="1121" lry="485" ulx="274" uly="428">einander, doch ſo, daß die Stengel nicht am</line>
      </zone>
      <zone lrx="1141" lry="533" type="textblock" ulx="254" uly="479">
        <line lrx="1141" lry="533" ulx="254" uly="479">Ende, ſondern nach dem Inwendigen der Lade ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1122" lry="591" type="textblock" ulx="275" uly="531">
        <line lrx="1122" lry="591" ulx="275" uly="531">hen. Dann wird vorn, wo der Schnitt geſchieht,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1124" lry="641" type="textblock" ulx="235" uly="584">
        <line lrx="1124" lry="641" ulx="235" uly="584">ebenfalls eine Lage von den zuſammengelegten</line>
      </zone>
      <zone lrx="1145" lry="688" type="textblock" ulx="276" uly="635">
        <line lrx="1145" lry="688" ulx="276" uly="635">Blaͤttern dicht an einander gelegt, daß der Fals</line>
      </zone>
      <zone lrx="1123" lry="743" type="textblock" ulx="241" uly="686">
        <line lrx="1123" lry="743" ulx="241" uly="686">au wendig, die Stengel aber inwendig, nach</line>
      </zone>
      <zone lrx="1177" lry="1426" type="textblock" ulx="279" uly="742">
        <line lrx="1152" lry="795" ulx="279" uly="742">der Lade zu liegen kommen: in der Mitte werden</line>
        <line lrx="1125" lry="845" ulx="280" uly="791">die Blaͤtter der Laͤnge nach gelegt, und was klein</line>
        <line lrx="1143" lry="902" ulx="281" uly="844">und zerbrochen iſt, koͤmmt alles in die Mitte,</line>
        <line lrx="1127" lry="949" ulx="282" uly="895">und ſo wird fortgefahren bis die Lade voll iſt.</line>
        <line lrx="1130" lry="998" ulx="280" uly="947">Dann nimmt man ein keilfoͤrmiges Stuͤck Holz,</line>
        <line lrx="1130" lry="1057" ulx="281" uly="997">und preßt damit die Blaͤtter an den Seiten recht</line>
        <line lrx="1129" lry="1113" ulx="281" uly="1046">zuſammen. Da die Lade aber hiermit noch</line>
        <line lrx="1130" lry="1161" ulx="284" uly="1104">nicht feſt genug gepackt werden kann, ſo wird</line>
        <line lrx="1139" lry="1208" ulx="284" uly="1155">der Deckel darauf, und die an der Lade befe⸗</line>
        <line lrx="1132" lry="1266" ulx="286" uly="1206">ſtigte Kette mit einem eiſernen Ring daruͤber</line>
        <line lrx="1132" lry="1319" ulx="285" uly="1260">gelegt: durch den Ring wird ein ſtarker Reidel</line>
        <line lrx="1177" lry="1371" ulx="285" uly="1312">geſteckt, und zwiſchen den Reidel auf den Deckel</line>
        <line lrx="1135" lry="1426" ulx="286" uly="1364">ein paar Hoͤlzer gelegt, damit es ſich beſſer</line>
      </zone>
      <zone lrx="1136" lry="1476" type="textblock" ulx="265" uly="1413">
        <line lrx="1136" lry="1476" ulx="265" uly="1413">eindruͤckt, am Ende des Reidels wird ein Ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1139" lry="1570" type="textblock" ulx="288" uly="1466">
        <line lrx="1136" lry="1524" ulx="288" uly="1466">wicht von 50 Pfund gehaͤngt, und nun preßt</line>
        <line lrx="1139" lry="1570" ulx="289" uly="1519">der Arbeiter den Toback aus allen Kraͤften zu⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1137" lry="1633" type="textblock" ulx="243" uly="1572">
        <line lrx="1137" lry="1633" ulx="243" uly="1572">ſammen, wo alsdenn die Blaͤtter noch wohl die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1142" lry="1896" type="textblock" ulx="291" uly="1626">
        <line lrx="1139" lry="1684" ulx="291" uly="1626">Haͤlfte eingehen. Nun wird der Deckel wieder</line>
        <line lrx="1139" lry="1736" ulx="293" uly="1676">abgenommen und mehr Blaͤtter hinein gepackt,</line>
        <line lrx="1141" lry="1779" ulx="292" uly="1730">bis die Lade voll iſt, und ſich nichts mehr hin⸗</line>
        <line lrx="1141" lry="1840" ulx="293" uly="1784">ein preſſen laͤßt: dann wird die Lade wieder zu⸗</line>
        <line lrx="1142" lry="1896" ulx="291" uly="1832">* .Y D 3 gemacht</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="58" type="page" xml:id="s_El240_058">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_058.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1106" lry="278" type="textblock" ulx="255" uly="203">
        <line lrx="1106" lry="278" ulx="255" uly="203">gemacht, eines der Hoͤlzer auf den Deckel ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1133" lry="327" type="textblock" ulx="229" uly="277">
        <line lrx="1133" lry="327" ulx="229" uly="277">legt, der Reidel durch den Ring geſteckt, ein</line>
      </zone>
      <zone lrx="1103" lry="431" type="textblock" ulx="251" uly="325">
        <line lrx="1100" lry="377" ulx="258" uly="325">etwas kleiner Gewicht von etwa 25½ Pfund am</line>
        <line lrx="1103" lry="431" ulx="251" uly="381">Ende daran gehaͤngt, dann aufs ſeſte Packen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1126" lry="482" type="textblock" ulx="260" uly="433">
        <line lrx="1126" lry="482" ulx="260" uly="433">koͤmmt vieles an: auch muͤſſen die Meſſer recht</line>
      </zone>
      <zone lrx="1099" lry="541" type="textblock" ulx="258" uly="485">
        <line lrx="1099" lry="541" ulx="258" uly="485">ſcharf ſeyn, und nun faͤngt der Arbeiter an, mit</line>
      </zone>
      <zone lrx="1121" lry="638" type="textblock" ulx="259" uly="537">
        <line lrx="1121" lry="586" ulx="259" uly="537">dem an dem Heber befindlichen Meſſer zu ſchnei⸗</line>
        <line lrx="1112" lry="638" ulx="259" uly="591">den, die zwey oder drey erſten Schnitte werden</line>
      </zone>
      <zone lrx="1103" lry="691" type="textblock" ulx="259" uly="638">
        <line lrx="1103" lry="691" ulx="259" uly="638">apart gethan, und bey der folgenden Verpackung</line>
      </zone>
      <zone lrx="1119" lry="807" type="textblock" ulx="232" uly="692">
        <line lrx="1119" lry="759" ulx="232" uly="692">mitten in die Lade gelegt, weil ſolches grobe</line>
        <line lrx="1119" lry="807" ulx="260" uly="737">Stuͤcke ſind. Vor der Lade wird ein Kaſten ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1105" lry="898" type="textblock" ulx="241" uly="798">
        <line lrx="1102" lry="845" ulx="241" uly="798">ſtellt, in welchen der geſchnittene Toback von</line>
        <line lrx="1105" lry="898" ulx="260" uly="846">Zeit zu Zeit von dem Schieber ab⸗ und hinein</line>
      </zone>
      <zone lrx="1127" lry="1053" type="textblock" ulx="226" uly="900">
        <line lrx="1114" lry="955" ulx="262" uly="900">geworfen wird; wenn alſo ſpviel Toback ge⸗</line>
        <line lrx="1119" lry="1003" ulx="226" uly="955">ſchnitten iſt, wie man haben will, ſo wird</line>
        <line lrx="1127" lry="1053" ulx="261" uly="982">etwas auf die eiſerne Platte gelegt, welche</line>
      </zone>
      <zone lrx="1106" lry="1418" type="textblock" ulx="222" uly="1058">
        <line lrx="1104" lry="1109" ulx="263" uly="1058">zuvor durch Feuer erhitzt iſt, daß er ohngefaͤhr</line>
        <line lrx="1106" lry="1157" ulx="262" uly="1109">4 Zoll hoch darauf liegt. Ein Arbeiter muß ſol⸗</line>
        <line lrx="1104" lry="1210" ulx="262" uly="1122">es immer mit den Haͤnden umwenden, damit</line>
        <line lrx="1105" lry="1263" ulx="261" uly="1213">der Toback ſo heiß wird, daß er die Haͤnde kaum</line>
        <line lrx="1106" lry="1313" ulx="254" uly="1266">darinnen leiden kann. So dunſten alle Cruditaͤ⸗</line>
        <line lrx="1106" lry="1364" ulx="262" uly="1318">ten aus, und der Toback wird milder und ange⸗</line>
        <line lrx="1105" lry="1418" ulx="222" uly="1366">nehmer, und ſo faͤhrt man fort, bis aller To⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1145" lry="1482" type="textblock" ulx="262" uly="1412">
        <line lrx="1145" lry="1482" ulx="262" uly="1412">back geroͤſtert iſt, doch muß man ihn fuͤrs Ver⸗.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1124" lry="1893" type="textblock" ulx="229" uly="1474">
        <line lrx="1105" lry="1527" ulx="261" uly="1474">brennen in Acht nehmen; dann wird er auf einem</line>
        <line lrx="1104" lry="1573" ulx="264" uly="1528">reinen gedielten Boden, etwa auf Tuͤcher, aus</line>
        <line lrx="1108" lry="1627" ulx="267" uly="1575">einander geſtreut, damit er zum Einſchlagen</line>
        <line lrx="1105" lry="1684" ulx="229" uly="1631">abtrocknet: will man aus einem guten Toback</line>
        <line lrx="1105" lry="1733" ulx="262" uly="1682">eine noch beſſere Sorte machen; ſo wird nach</line>
        <line lrx="1107" lry="1784" ulx="261" uly="1735">dem Roͤſtern dieſer Toback ſchichtweiſe in ein</line>
        <line lrx="1108" lry="1881" ulx="261" uly="1783">Faß geettelt, und zwiſchen den Toback allent⸗</line>
        <line lrx="1124" lry="1893" ulx="988" uly="1835">halben</line>
      </zone>
      <zone lrx="1395" lry="537" type="textblock" ulx="1371" uly="223">
        <line lrx="1395" lry="537" ulx="1371" uly="223">——NTddmrrde</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="59" type="page" xml:id="s_El240_059">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_059.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="869" lry="172" type="textblock" ulx="863" uly="159">
        <line lrx="869" lry="172" ulx="863" uly="159">17</line>
      </zone>
      <zone lrx="1144" lry="679" type="textblock" ulx="266" uly="207">
        <line lrx="1117" lry="266" ulx="274" uly="207">halben etwas ganz ſein geſtoßener Rafinatzucker</line>
        <line lrx="1115" lry="317" ulx="274" uly="263">geſtreut und eingedruͤckt. Wenn er dergeſtalt</line>
        <line lrx="1116" lry="363" ulx="275" uly="311">154 Stunden geſtanden, ſo bringt man ihn auf</line>
        <line lrx="1114" lry="417" ulx="266" uly="364">den Boden zum Abtrocknen, und dann in Pa⸗</line>
        <line lrx="1122" lry="471" ulx="270" uly="416">ckete geſchlagen, wozu ich die Art und Hand⸗</line>
        <line lrx="971" lry="527" ulx="272" uly="466">griffe ſeiner Zeit auch angeben werde.</line>
        <line lrx="1144" lry="623" ulx="283" uly="571">Die Abbildung der Platte und Herd zun</line>
        <line lrx="1033" lry="679" ulx="270" uly="629">Roͤſtern iſt Lab. I. Nro. 31.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1152" lry="1354" type="textblock" ulx="267" uly="726">
        <line lrx="1121" lry="780" ulx="285" uly="726">Nro. 31. iſt der Herd, der etwa von Mauer⸗</line>
        <line lrx="1119" lry="831" ulx="270" uly="780">oder Backſteinen aufgeſuͤhrt werden kann,</line>
        <line lrx="1126" lry="887" ulx="269" uly="830">deſſen Hoͤhe iſt von der Erde 3 Schuh.</line>
        <line lrx="1152" lry="934" ulx="269" uly="883">Nro. 32. die eiſerne Platte, ſo dick wie eine</line>
        <line lrx="1116" lry="990" ulx="267" uly="937">Ofenplatte, der obere Theil muß aber recht glatt</line>
        <line lrx="1147" lry="1043" ulx="269" uly="988">ſeyn. Nro. 33. ein hoͤlzerner Rand um den</line>
        <line lrx="1114" lry="1096" ulx="269" uly="1037">Herd, der nicht hoͤher ſteht wie die Platte.</line>
        <line lrx="1115" lry="1142" ulx="269" uly="1089">Nro. 34. das Zug⸗oder Luftloch. Nro. 35.: die</line>
        <line lrx="1115" lry="1200" ulx="271" uly="1141">Thuͤr zum Feuereinmachen. Die Platte kann</line>
        <line lrx="1113" lry="1250" ulx="271" uly="1188">2 ½¾ Schuh breit und 5 Schuh lang ſeyn, doch</line>
        <line lrx="1125" lry="1302" ulx="268" uly="1243">iſt dieſes nichts Beſtimmtes, und koͤmmt auf</line>
        <line lrx="1051" lry="1354" ulx="271" uly="1303">eines jeden Gutduͤnken an.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1150" lry="1872" type="textblock" ulx="243" uly="1403">
        <line lrx="1118" lry="1457" ulx="243" uly="1403">Die Breite muß aber ſo beſchaffen ſeyn,</line>
        <line lrx="1116" lry="1513" ulx="268" uly="1455">daß der Arbeiter allenthalben den Toback errei⸗</line>
        <line lrx="1114" lry="1560" ulx="271" uly="1506">chen und umwenden kann. Bey kleinen Fa⸗</line>
        <line lrx="1114" lry="1613" ulx="270" uly="1559">briken bedient man ſich eines meſſingenen Keſ⸗</line>
        <line lrx="1111" lry="1669" ulx="271" uly="1611">ſels, hierinnen wird der Toback auf Kohlfeuen</line>
        <line lrx="1150" lry="1720" ulx="271" uly="1664">geroͤſtert, doch muß man ihn fuͤrs Verbrennen</line>
        <line lrx="1117" lry="1772" ulx="272" uly="1715">huͤten. Nunmehro ſchreiten wir dazu, den To⸗</line>
        <line lrx="1115" lry="1824" ulx="272" uly="1766">back, wenn er gehoͤrig abgetrocknet iſt, in Pa⸗</line>
        <line lrx="1120" lry="1872" ulx="671" uly="1816">D 4 kete</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="60" type="page" xml:id="s_El240_060">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_060.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1143" lry="284" type="textblock" ulx="280" uly="183">
        <line lrx="1143" lry="284" ulx="280" uly="183">cete zu ſchlagen. Hierzu laͤßt man ſich einige</line>
      </zone>
      <zone lrx="1141" lry="749" type="textblock" ulx="272" uly="268">
        <line lrx="1141" lry="329" ulx="290" uly="268">blecherne Trichter machen, zu halben, ein Vier⸗</line>
        <line lrx="1139" lry="401" ulx="291" uly="330">tel⸗und Achtelpfunden, die Roͤhre ober der Cy⸗</line>
        <line lrx="1138" lry="456" ulx="291" uly="383">linder muß ſo weit ſeyn, wie jedes Packet</line>
        <line lrx="1137" lry="504" ulx="272" uly="435">nach ſeiner Art dick in der Peripherie iſt. In einen</line>
        <line lrx="1137" lry="538" ulx="294" uly="485">jeden Trichter laͤßt man ein rundes Holz</line>
        <line lrx="1137" lry="600" ulx="290" uly="540">recht glatt drehen, daß einige Zoll laͤnger iſt,</line>
        <line lrx="1138" lry="653" ulx="289" uly="590">wie der Trichter, und welches nicht gedraͤn⸗</line>
        <line lrx="1139" lry="695" ulx="290" uly="643">ge, ſondern ganz loſe hinein geht. Die</line>
        <line lrx="1133" lry="749" ulx="289" uly="695">Forme des Trichters iſt wie nachſtehende Fi⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1160" lry="799" type="textblock" ulx="290" uly="749">
        <line lrx="1160" lry="799" ulx="290" uly="749">gur, Tab. 1. Nro. 36. Zu viereckigten</line>
      </zone>
      <zone lrx="1136" lry="954" type="textblock" ulx="257" uly="798">
        <line lrx="1136" lry="888" ulx="257" uly="798">Packeten muß man viereckigte Trichter und</line>
        <line lrx="560" lry="954" ulx="287" uly="851">Boter haben.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1139" lry="1528" type="textblock" ulx="265" uly="919">
        <line lrx="1137" lry="1009" ulx="334" uly="919">Nro. 36. iſt der „Rumpf, der 6 bis 7 Zoll im</line>
        <line lrx="1136" lry="1060" ulx="284" uly="946">Brrihmiſtr haben kann. Nro. 37. die Oeff⸗</line>
        <line lrx="1138" lry="1113" ulx="290" uly="1042">nung der Röoͤhre, die ſo weit iſt, wie das Packet</line>
        <line lrx="1137" lry="1160" ulx="289" uly="1114">werden ſoll. Nro. 3. der Cylinder, dieſer kann</line>
        <line lrx="1137" lry="1216" ulx="274" uly="1164">10 Zoll lang ſeyn. Nro. 39. das gedrehte runde</line>
        <line lrx="1136" lry="1267" ulx="287" uly="1216">Holz, womit der Toback in den Trichter feſt ein⸗</line>
        <line lrx="1136" lry="1321" ulx="278" uly="1267">gedruͤckt, wenn er aber trocken iſt, mit einem hoͤl⸗</line>
        <line lrx="1136" lry="1371" ulx="265" uly="1320">zernen Schlaͤgel auf einem Klotz eingeſchlagen</line>
        <line lrx="1135" lry="1422" ulx="275" uly="1375">werden muß, und ein paar Zoll laͤnger als der</line>
        <line lrx="1139" lry="1476" ulx="290" uly="1424">Trichter ſeyn kann. Man laͤßt Papier drucken mit</line>
        <line lrx="1137" lry="1528" ulx="294" uly="1477">einem Wapen oder Zeichen, wie es jedem belie⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1136" lry="1601" type="textblock" ulx="219" uly="1526">
        <line lrx="1136" lry="1601" ulx="219" uly="1526">bet; ein Blatt davon wird d verkehrt am Rande</line>
      </zone>
      <zone lrx="1140" lry="1896" type="textblock" ulx="288" uly="1580">
        <line lrx="1136" lry="1632" ulx="290" uly="1580">des Tiſches gelegt, daß die Figur unten zu liegen</line>
        <line lrx="1140" lry="1682" ulx="290" uly="1630">koͤmmt, und dicht um den Eylinder des Trich⸗</line>
        <line lrx="1138" lry="1739" ulx="291" uly="1684">tens gewickelt, doch muß ein guter Zoll von</line>
        <line lrx="1139" lry="1792" ulx="291" uly="1734">dem Papier unten am Trichter hervor ſtehen,</line>
        <line lrx="1138" lry="1876" ulx="288" uly="1792">dann ſeckt man das Holz in den Trichter, und</line>
        <line lrx="1135" lry="1896" ulx="1044" uly="1849">faltet</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="61" type="page" xml:id="s_El240_061">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_061.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1161" lry="1159" type="textblock" ulx="282" uly="222">
        <line lrx="1122" lry="292" ulx="282" uly="222">faltet das Papier unten zuſammen, wie es an</line>
        <line lrx="1124" lry="328" ulx="285" uly="279">einem Tobackspacket abzuſehen iſt, dann laͤßt</line>
        <line lrx="1134" lry="382" ulx="286" uly="331">derjenige, der den Toback einſchlaͤgt, ſich von</line>
        <line lrx="1123" lry="433" ulx="285" uly="385">einem andern ſelbigen zuwiegen: es ſey nun</line>
        <line lrx="1127" lry="518" ulx="290" uly="433">4, † oder ½ Pfund, hiervon nimmt er etwas,</line>
        <line lrx="1125" lry="541" ulx="285" uly="486">thut es in den Trichter, und druͤckt es mit dem</line>
        <line lrx="1126" lry="593" ulx="286" uly="540">Holze feſt zuſammen, wenn der Toback aber</line>
        <line lrx="1126" lry="644" ulx="285" uly="593">ſehr trocken iſt, wird er eingeſchlagen, ſonſt</line>
        <line lrx="1128" lry="697" ulx="286" uly="644">bringt er ihn nicht hinein. Wenn alſo das Gewicht</line>
        <line lrx="1128" lry="749" ulx="288" uly="700">zu einem gehoͤrigen Packet eingedruͤckt oder ge⸗</line>
        <line lrx="1126" lry="800" ulx="288" uly="750">ſchlagen iſt, druͤckt man mit dem Holze oben in</line>
        <line lrx="1129" lry="849" ulx="288" uly="803">dem Trichter den Toback durch, ſo iſt er in dem</line>
        <line lrx="1131" lry="904" ulx="288" uly="853">Packet, welches oben ebenfalls zuſammen gelegt</line>
        <line lrx="1128" lry="973" ulx="288" uly="905">und mit ſchlechtem Siegellack zugeſiegelt wird.</line>
        <line lrx="1132" lry="1009" ulx="286" uly="956">Wer ſich auch hierinnen einen Vortheil machen</line>
        <line lrx="1161" lry="1062" ulx="291" uly="1010">und das erforderliche Siegellack ſelbſt verferti⸗</line>
        <line lrx="1132" lry="1149" ulx="291" uly="1055">gen will, dem werde ich anzeigen⸗ wie ſolches</line>
        <line lrx="1151" lry="1159" ulx="290" uly="1120">bereitet wird. . .</line>
      </zone>
      <zone lrx="1135" lry="1340" type="textblock" ulx="289" uly="1180">
        <line lrx="1135" lry="1283" ulx="289" uly="1180">Schlecht Siegellack, die Tobackspackete</line>
        <line lrx="987" lry="1340" ulx="447" uly="1264">zu verſtegeln, zu machen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1145" lry="1584" type="textblock" ulx="294" uly="1343">
        <line lrx="1137" lry="1473" ulx="294" uly="1343"> an nehme ² Pfund Harz, ein Viertelpfund</line>
        <line lrx="1145" lry="1478" ulx="295" uly="1425">Calfonium, laſſe ſolches in einem irdenen Topf</line>
        <line lrx="1141" lry="1553" ulx="295" uly="1459">zerſchnielzen, hierzu wird ein halb Pfund rothe</line>
        <line lrx="1139" lry="1584" ulx="296" uly="1530">Menige, oder noch wohlfeiler ½ Pfund ſein</line>
      </zone>
      <zone lrx="1150" lry="1635" type="textblock" ulx="259" uly="1562">
        <line lrx="1150" lry="1635" ulx="259" uly="1562">wie Puder geſtoßenes Ziegenmehl gethan, wohl</line>
      </zone>
      <zone lrx="1165" lry="1893" type="textblock" ulx="297" uly="1635">
        <line lrx="1143" lry="1687" ulx="297" uly="1635">unkereinander geruͤhrt, und Stangen oder Stuͤ⸗</line>
        <line lrx="1144" lry="1739" ulx="299" uly="1689">cke daraus gemacht, und die Tobackspackete</line>
        <line lrx="1165" lry="1794" ulx="298" uly="1742">damit zugeſiegelt; je beſſer der Toback iſt, je</line>
        <line lrx="1146" lry="1892" ulx="299" uly="1795">heſſeres Lack und Papier pflegt man zu nehmen,</line>
        <line lrx="1147" lry="1893" ulx="692" uly="1846">D 5 die</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="62" type="page" xml:id="s_El240_062">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_062.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="821" lry="176" type="textblock" ulx="288" uly="135">
        <line lrx="821" lry="176" ulx="288" uly="135">52 —</line>
      </zone>
      <zone lrx="1130" lry="323" type="textblock" ulx="281" uly="178">
        <line lrx="1130" lry="309" ulx="282" uly="178">die Zubereitung eines beſſern Siegellacks wird ſich</line>
        <line lrx="608" lry="323" ulx="281" uly="273">am Ende finden.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1123" lry="477" type="textblock" ulx="279" uly="326">
        <line lrx="1121" lry="438" ulx="298" uly="326">Da ſelbſt die virginſchen Bläter, erſtich</line>
        <line lrx="1123" lry="477" ulx="279" uly="427">wegen des Alters, zweytens des Bodens, und drit⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1131" lry="542" type="textblock" ulx="280" uly="480">
        <line lrx="1131" lry="542" ulx="280" uly="480">tens hauptſaͤchlich der Gegend wegen nicht einerley</line>
      </zone>
      <zone lrx="1122" lry="790" type="textblock" ulx="241" uly="531">
        <line lrx="1121" lry="586" ulx="241" uly="531">ſind, ſo haben aͤchte Fabriken ſich in der Noth⸗</line>
        <line lrx="1122" lry="645" ulx="279" uly="554">wendigkeit verſetzt geſehen, der Natur dieſer</line>
        <line lrx="1122" lry="687" ulx="278" uly="634">Blaͤtter durch allerley Zuſaͤtze zu Huͤlfe zu</line>
        <line lrx="1121" lry="746" ulx="278" uly="689">kommen; ich werde demnach getreulich anzeigen,</line>
        <line lrx="1122" lry="790" ulx="278" uly="740">wie nicht nur dieſer virginiſche Toback zu vet⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1135" lry="843" type="textblock" ulx="262" uly="793">
        <line lrx="1135" lry="843" ulx="262" uly="793">edeln, ſondern auch, wie teutſches Gut zu einem</line>
      </zone>
      <zone lrx="1121" lry="1054" type="textblock" ulx="245" uly="844">
        <line lrx="1121" lry="895" ulx="277" uly="844">rauchbaren und guten Toback zu machen iſtz;</line>
        <line lrx="1118" lry="944" ulx="245" uly="897">daͤhero werde ich mit der erſten Sorte von vir⸗</line>
        <line lrx="1119" lry="1030" ulx="277" uly="949">giniſchem Toback den  Anfang machen, und</line>
        <line lrx="1063" lry="1054" ulx="264" uly="1011">zwar: * . .</line>
      </zone>
      <zone lrx="1113" lry="1213" type="textblock" ulx="270" uly="1075">
        <line lrx="1113" lry="1166" ulx="270" uly="1075">wWie der Kanaſter 3 zubereitet wird, ſo</line>
        <line lrx="1092" lry="1213" ulx="297" uly="1162">wie ihn die Mohren ſelbſt praͤpariren.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1112" lry="1307" type="textblock" ulx="323" uly="1257">
        <line lrx="1112" lry="1307" ulx="323" uly="1257">Man nehme 20 Pf. gute dicke, braune oder</line>
      </zone>
      <zone lrx="1135" lry="1361" type="textblock" ulx="240" uly="1310">
        <line lrx="1135" lry="1361" ulx="240" uly="1310">gelbe virginiſche Blaͤtter, denn der Kanaſter</line>
      </zone>
      <zone lrx="1112" lry="1495" type="textblock" ulx="272" uly="1338">
        <line lrx="1112" lry="1414" ulx="272" uly="1338">hat auch nicht einerley Farbe, hierzu wird nach⸗</line>
        <line lrx="702" lry="1495" ulx="272" uly="1411">ſtehende Beiße gemacht.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1109" lry="1701" type="textblock" ulx="264" uly="1491">
        <line lrx="1109" lry="1568" ulx="323" uly="1491">Man nimmt ein halb Maas alten Mal⸗</line>
        <line lrx="1109" lry="1631" ulx="270" uly="1559">lagawein⸗/ (die Mohren bedienen ſich eines ge⸗</line>
        <line lrx="1081" lry="1701" ulx="264" uly="1616">wiſſen Saſtes „den wir nicht haben koͤnnen.)</line>
      </zone>
      <zone lrx="1108" lry="1873" type="textblock" ulx="267" uly="1695">
        <line lrx="1108" lry="1780" ulx="321" uly="1695">Hierzu ein Pfund Canarienzucker, ein halb</line>
        <line lrx="1107" lry="1873" ulx="267" uly="1779">Pfund geſtoßenen euchet 4 Loth Opium,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1113" lry="1879" type="textblock" ulx="1098" uly="1866">
        <line lrx="1113" lry="1879" ulx="1098" uly="1866">„</line>
      </zone>
      <zone lrx="1396" lry="878" type="textblock" ulx="1364" uly="217">
        <line lrx="1396" lry="878" ulx="1364" uly="217">eeereeeeereerere e ½ %☚ —</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="63" type="page" xml:id="s_El240_063">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_063.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1105" lry="265" type="textblock" ulx="256" uly="208">
        <line lrx="1105" lry="265" ulx="256" uly="208">NB. dieſer muß vorhero in dem Mallagawein,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1105" lry="317" type="textblock" ulx="244" uly="265">
        <line lrx="1105" lry="317" ulx="244" uly="265">auf einem warmen Ofen, oder in der Sonne</line>
      </zone>
      <zone lrx="1129" lry="580" type="textblock" ulx="260" uly="315">
        <line lrx="1105" lry="372" ulx="260" uly="315">aufgeloͤßt werden, 2 Loth geſtoßenen Zimmet,</line>
        <line lrx="1103" lry="422" ulx="261" uly="368">welcher wegen ſeines aromatiſchen Geruchs</line>
        <line lrx="1129" lry="474" ulx="263" uly="422">und Geſchmacks noch ſeine Kraft hat: nun</line>
        <line lrx="1106" lry="529" ulx="261" uly="474">nimmt man 4 Maas fließend Waſſer, thut</line>
        <line lrx="1128" lry="580" ulx="262" uly="527">obige Species nebſt dem Wein mit dem Opium</line>
      </zone>
      <zone lrx="1106" lry="640" type="textblock" ulx="224" uly="577">
        <line lrx="1106" lry="640" ulx="224" uly="577">hinein, laͤßt es ſo lange kochen, bis es anfaͤngt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1138" lry="844" type="textblock" ulx="260" uly="629">
        <line lrx="1105" lry="684" ulx="262" uly="629">dicklich zu werden, dann wird es durch ein Tuch</line>
        <line lrx="1106" lry="737" ulx="260" uly="683">gelaſſen und ausgedruͤckt, die Blaͤtter werden,</line>
        <line lrx="1138" lry="789" ulx="263" uly="733">wenn die Sauce noch warm, aber nicht heiß iſt,</line>
        <line lrx="1108" lry="844" ulx="266" uly="786">hinein gedunkt, und in ein Faͤßchen, daß mit</line>
      </zone>
      <zone lrx="1108" lry="893" type="textblock" ulx="259" uly="838">
        <line lrx="1108" lry="893" ulx="259" uly="838">einem doppelten und durchloͤcherten Boden, wie</line>
      </zone>
      <zone lrx="1148" lry="1100" type="textblock" ulx="265" uly="884">
        <line lrx="1108" lry="944" ulx="266" uly="884">anfaͤnglich beym Sentomer abgebildet, gelegt</line>
        <line lrx="1108" lry="997" ulx="265" uly="940">und mit der Fauſt eingedruͤckt. Wenn noch</line>
        <line lrx="1110" lry="1046" ulx="267" uly="994">Sauce uͤbrig bleibt, ſo ſchuͤttet man ſie oben</line>
        <line lrx="1148" lry="1100" ulx="267" uly="1049">darauf, deckt das Faͤßchen mit einem Deckel ganz</line>
      </zone>
      <zone lrx="1110" lry="1155" type="textblock" ulx="257" uly="1098">
        <line lrx="1110" lry="1155" ulx="257" uly="1098">dicht zu, und beſchwert es mit einem Gewicht;</line>
      </zone>
      <zone lrx="1151" lry="1360" type="textblock" ulx="267" uly="1149">
        <line lrx="1112" lry="1203" ulx="267" uly="1149">wenn etwas Sauce zu viel iſt, ſo laͤuft ſie un⸗</line>
        <line lrx="1129" lry="1259" ulx="269" uly="1201">ten durch auf den Boden, welche man nachhero</line>
        <line lrx="1151" lry="1312" ulx="268" uly="1251">zu demſelbigen Gebrauch in einem Glas aufhebt,</line>
        <line lrx="1111" lry="1360" ulx="269" uly="1306">und bey Zuſetzung derſelbigen Species vor⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1114" lry="1416" type="textblock" ulx="231" uly="1358">
        <line lrx="1114" lry="1416" ulx="231" uly="1358">treffliche Dienſte thut. Wenn dieſe Blaͤtter</line>
      </zone>
      <zone lrx="1159" lry="1878" type="textblock" ulx="267" uly="1411">
        <line lrx="1112" lry="1468" ulx="267" uly="1411">alſo im Sommer 14 Tage und im Winter</line>
        <line lrx="1159" lry="1517" ulx="273" uly="1463">3 Wochen geſtanden haben, nimmt man ſie</line>
        <line lrx="1114" lry="1574" ulx="270" uly="1510">heraus, und laͤßt ſie von einem Tobacksſpinner,</line>
        <line lrx="1112" lry="1620" ulx="270" uly="1565">wenn man es ſelbſt nicht kann, zu zwey Rollen</line>
        <line lrx="1115" lry="1676" ulx="270" uly="1621">ſauber ſpinnen. Zu dem Umſchlag werden die</line>
        <line lrx="1120" lry="1724" ulx="272" uly="1671">Blaͤtter ausgerippt, zuvor aber, ehe die Blaͤt⸗</line>
        <line lrx="1122" lry="1781" ulx="273" uly="1726">ter in die Saucs kammen, das dicke Ende vom</line>
        <line lrx="1113" lry="1834" ulx="273" uly="1777">Stengel, ohngefaͤhr eines Zolles lang, abge⸗</line>
        <line lrx="1112" lry="1878" ulx="956" uly="1830">ſchnitten,</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="64" type="page" xml:id="s_El240_064">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_064.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1126" lry="602" type="textblock" ulx="288" uly="543">
        <line lrx="1126" lry="602" ulx="288" uly="543">eei en halben Rthlr., und, nachdem er Liebhaber</line>
      </zone>
      <zone lrx="344" lry="178" type="textblock" ulx="293" uly="127">
        <line lrx="344" lry="178" ulx="293" uly="127">60</line>
      </zone>
      <zone lrx="1396" lry="289" type="textblock" ulx="283" uly="205">
        <line lrx="1396" lry="289" ulx="283" uly="205">ſchnitten, wenn die Rollen fertig und mit Rohr de</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="543" type="textblock" ulx="287" uly="278">
        <line lrx="1127" lry="334" ulx="290" uly="278">oder Holzſpieße befeſtigt ſind, werden ſie unter</line>
        <line lrx="1126" lry="387" ulx="289" uly="333">einer Preſſe ſehr feſt gepreßt; und wenn ſie</line>
        <line lrx="1125" lry="441" ulx="289" uly="385">ohngefaͤhr 4 oder 6 Wochen alt ſind, kann man</line>
        <line lrx="1126" lry="494" ulx="289" uly="433">ſie verbrauchen, und man wird einen herrlichen</line>
        <line lrx="1128" lry="543" ulx="287" uly="491">Knaſter haben, von dem das Pfund ein und</line>
      </zone>
      <zone lrx="931" lry="760" type="textblock" ulx="287" uly="597">
        <line lrx="694" lry="652" ulx="287" uly="597">findet, mehr werth iſt.</line>
        <line lrx="931" lry="760" ulx="501" uly="678">Kanaſter Switſent.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1129" lry="1068" type="textblock" ulx="287" uly="796">
        <line lrx="1126" lry="854" ulx="344" uly="796">Zu 20 Pfund bereits fertigen und geroͤſter⸗</line>
        <line lrx="1124" lry="906" ulx="288" uly="855">ken virginiſchen Toback nimmt man 4 Loch</line>
        <line lrx="1124" lry="960" ulx="287" uly="908">Maſtix und 4 Loth Schakaril: dieſer wird in</line>
        <line lrx="1129" lry="1012" ulx="287" uly="960">einem Moͤrſer ganz fein geſtoßen und in ein</line>
        <line lrx="1127" lry="1068" ulx="287" uly="1009">Glas gethan: hierauf gießt man 8 Loth Spiri⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1396" lry="1069" type="textblock" ulx="1375" uly="563">
        <line lrx="1396" lry="1069" ulx="1375" uly="563">—„.q  „  2–</line>
      </zone>
      <zone lrx="1147" lry="1119" type="textblock" ulx="219" uly="1063">
        <line lrx="1147" lry="1119" ulx="219" uly="1063">tus vini, der den Maſtix aufloͤßt, und laͤßt es</line>
      </zone>
      <zone lrx="1124" lry="1224" type="textblock" ulx="286" uly="1117">
        <line lrx="1124" lry="1177" ulx="289" uly="1117">3 Tage ſtehen, dann nimmt man ſoviel fließend</line>
        <line lrx="1124" lry="1224" ulx="286" uly="1169">Waſſer, wie zur Anſpruͤtzung dieſer 20 Pfund</line>
      </zone>
      <zone lrx="1290" lry="1277" type="textblock" ulx="280" uly="1222">
        <line lrx="1290" lry="1277" ulx="280" uly="1222">Toback noͤthig iſt. In daſſelbige thut man ein</line>
      </zone>
      <zone lrx="1396" lry="1648" type="textblock" ulx="286" uly="1275">
        <line lrx="1396" lry="1332" ulx="286" uly="1275">halb Pfund Raſinatzucker, und ſchuͤttet den</line>
        <line lrx="1121" lry="1380" ulx="287" uly="1325">Spiritus mit dem Maſtix und Schakaril durch</line>
        <line lrx="1201" lry="1429" ulx="287" uly="1376">ein Tuͤchelchen dazu, das Zuruͤckgebliebene vom</line>
        <line lrx="1201" lry="1482" ulx="286" uly="1430">Schakaril kann man in einem Glaſe aufheben,</line>
        <line lrx="1161" lry="1539" ulx="287" uly="1482">und wieder Spiritus vini darauf ſchuͤtten, ſo</line>
        <line lrx="1132" lry="1592" ulx="286" uly="1535">eytrahirt es noch mehr, und kann wieder</line>
        <line lrx="1124" lry="1648" ulx="287" uly="1587">gebraucht werden; das Waſſer wird wohl um⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1126" lry="1696" type="textblock" ulx="267" uly="1641">
        <line lrx="1126" lry="1696" ulx="267" uly="1641">geruͤhrt, daß ſich das hineingeſchuͤttete damit</line>
      </zone>
      <zone lrx="1127" lry="1745" type="textblock" ulx="286" uly="1692">
        <line lrx="1127" lry="1745" ulx="286" uly="1692">vermiſcht, und hiermit wird der Toback ange⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1126" lry="1800" type="textblock" ulx="274" uly="1739">
        <line lrx="1126" lry="1800" ulx="274" uly="1739">ſprengt, auf der Pritſche wohl unter einander</line>
      </zone>
      <zone lrx="1144" lry="1894" type="textblock" ulx="289" uly="1795">
        <line lrx="1127" lry="1858" ulx="289" uly="1795">gemengt, daß er allenthalben die Sauce bekoͤmmt,</line>
        <line lrx="1144" lry="1894" ulx="577" uly="1855">. dann</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="65" type="page" xml:id="s_El240_065">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_065.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="14" lry="1133" type="textblock" ulx="0" uly="807">
        <line lrx="14" lry="1133" ulx="0" uly="807">— — — —</line>
      </zone>
      <zone lrx="1102" lry="191" type="textblock" ulx="1060" uly="158">
        <line lrx="1102" lry="191" ulx="1060" uly="158">61</line>
      </zone>
      <zone lrx="795" lry="205" type="textblock" ulx="576" uly="186">
        <line lrx="795" lry="205" ulx="576" uly="186">— —</line>
      </zone>
      <zone lrx="1109" lry="358" type="textblock" ulx="229" uly="231">
        <line lrx="1109" lry="298" ulx="230" uly="231">dann trocken werden laſſen, und in Packete</line>
        <line lrx="669" lry="358" ulx="229" uly="304">eingeſchlagen. S</line>
      </zone>
      <zone lrx="845" lry="462" type="textblock" ulx="478" uly="410">
        <line lrx="845" lry="462" ulx="478" uly="410">Poetum Optimum.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1139" lry="661" type="textblock" ulx="271" uly="491">
        <line lrx="1108" lry="556" ulx="300" uly="491">Man nehme 20 Pfund von dunkeln virgi⸗</line>
        <line lrx="1139" lry="613" ulx="271" uly="555">niſchen Blaͤtkern geſchnittenen und geroͤſterten</line>
        <line lrx="1124" lry="661" ulx="271" uly="608">Toback, lege ihn auf die Pritſche oder Arbeits⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1107" lry="711" type="textblock" ulx="247" uly="661">
        <line lrx="1107" lry="711" ulx="247" uly="661">tiſch: dann nimmt man ſoviel Waſſer, wie zu</line>
      </zone>
      <zone lrx="1158" lry="1081" type="textblock" ulx="267" uly="707">
        <line lrx="1109" lry="766" ulx="270" uly="707">deſſen Benetzung noͤthig iſt. In daſſelbige gießet</line>
        <line lrx="1107" lry="815" ulx="271" uly="765">man ein Stengel⸗Glas voll Anisſpiritus und</line>
        <line lrx="1106" lry="868" ulx="274" uly="812">2 Glaͤſer voll Zimmetwaſſer, ein halb Pfund</line>
        <line lrx="1107" lry="922" ulx="270" uly="867">Meliszucker: wenn der Zucker geſchmolzen iſt,</line>
        <line lrx="1106" lry="968" ulx="269" uly="921">wird der Toback damit angefeuchtet, wohl un⸗</line>
        <line lrx="1158" lry="1029" ulx="268" uly="973">ter einander gemenget, getrocknet und in Packete</line>
        <line lrx="1128" lry="1081" ulx="267" uly="1030">eingeſchlagen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="789" lry="1181" type="textblock" ulx="592" uly="1139">
        <line lrx="789" lry="1181" ulx="592" uly="1139">Varinas.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1106" lry="1600" type="textblock" ulx="263" uly="1228">
        <line lrx="1105" lry="1283" ulx="317" uly="1228">Man nimmt 20 Pfund gelbe virginiſche</line>
        <line lrx="1106" lry="1336" ulx="265" uly="1283">Blaͤtter, die nur zur Haͤlfte, als von der Spi⸗</line>
        <line lrx="1104" lry="1391" ulx="266" uly="1339">tze an bis in die Mitte geſchnitten ſind: wann</line>
        <line lrx="1104" lry="1443" ulx="265" uly="1389">dieſer Toback geroͤſtert, legt man ihn auf den</line>
        <line lrx="1103" lry="1496" ulx="265" uly="1440">Arbeitstiſch, und nimmt ſo viel Waſſer, wie</line>
        <line lrx="1104" lry="1553" ulx="264" uly="1491">zum Anſpruͤtzen noͤthig iſt, hierzu koͤmmt fuͤr</line>
        <line lrx="1103" lry="1600" ulx="263" uly="1544">2 Ggr. Ambragris und 2 Loth geſtoßener Cim⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1100" lry="1653" type="textblock" ulx="240" uly="1597">
        <line lrx="1100" lry="1653" ulx="240" uly="1597">met, welches vorher in 8 Loth Brantewein</line>
      </zone>
      <zone lrx="1130" lry="1809" type="textblock" ulx="257" uly="1652">
        <line lrx="1100" lry="1706" ulx="265" uly="1652">verſchiedene Tage auf dem Ofen oder in der</line>
        <line lrx="1099" lry="1758" ulx="261" uly="1704">Sonne in einem zugemachten Glaſe geſtanden.</line>
        <line lrx="1130" lry="1809" ulx="257" uly="1756">Dieſes wird durch ein Tuͤchelchen zu dem Waſſer</line>
      </zone>
      <zone lrx="1096" lry="1913" type="textblock" ulx="259" uly="1806">
        <line lrx="1096" lry="1865" ulx="259" uly="1806">gegoſſen, und das Ziruͤckgebliebene wieder</line>
        <line lrx="1095" lry="1913" ulx="850" uly="1855">. auf⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="66" type="page" xml:id="s_El240_066">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_066.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1174" lry="736" type="textblock" ulx="298" uly="261">
        <line lrx="1146" lry="318" ulx="299" uly="261">aufgehoben. In das Waſſer koͤmmt noch ein</line>
        <line lrx="1146" lry="376" ulx="303" uly="319">halb Pfund Rafinatzucker: wann er zerſchmolzen,</line>
        <line lrx="1144" lry="421" ulx="303" uly="364">wird der Toback damit angefeuchtet, wohl unter</line>
        <line lrx="1145" lry="472" ulx="304" uly="424">einander gemengt, dann getrocknet und in Pa⸗</line>
        <line lrx="1149" lry="529" ulx="306" uly="472">ckete eingeſchlagen: das Kupfer, welches auf</line>
        <line lrx="1145" lry="578" ulx="304" uly="527">die Papiere gedruckt wird, ſiehe hinten, Tab. 8.</line>
        <line lrx="1145" lry="632" ulx="298" uly="574">Varinas Nro. 1. et Varinas Nro. 2. es kann</line>
        <line lrx="1174" lry="685" ulx="306" uly="629">ſich auch ein jeder ein beliebiges Zeichen oder</line>
        <line lrx="1134" lry="736" ulx="300" uly="680">Wappen waͤhlen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1150" lry="956" type="textblock" ulx="293" uly="784">
        <line lrx="1149" lry="852" ulx="293" uly="784">Noch eine gute Sauce, den Toback zu</line>
        <line lrx="1150" lry="905" ulx="306" uly="846">veredlen, welchen man hernach benen⸗</line>
        <line lrx="985" lry="956" ulx="471" uly="898">nen kann, wie man will.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1154" lry="1830" type="textblock" ulx="298" uly="987">
        <line lrx="1148" lry="1043" ulx="354" uly="987">Man nimmt 2 Pfung Saſſafrasholz, klein</line>
        <line lrx="1131" lry="1106" ulx="298" uly="1052">geſchnitten.</line>
        <line lrx="678" lry="1148" ulx="328" uly="1100">11 Pf. Roſenholz.</line>
        <line lrx="686" lry="1203" ulx="363" uly="1151">4 Pf. Iſopwurzel⸗</line>
        <line lrx="919" lry="1254" ulx="399" uly="1204">Pf. Lorbeerblaͤtter.</line>
        <line lrx="956" lry="1307" ulx="399" uly="1256">Pf. Lavendelbluuen.</line>
        <line lrx="750" lry="1357" ulx="401" uly="1307">Pf. Herba Meloti.</line>
        <line lrx="953" lry="1410" ulx="361" uly="1356">2 Pf. ordinairen Thee Boje.</line>
        <line lrx="1137" lry="1466" ulx="330" uly="1404">3 Pf. Salperer.</line>
        <line lrx="1151" lry="1518" ulx="308" uly="1453">1 Pf. Meliszucker. Dieſes wird in 20 Maas</line>
        <line lrx="1150" lry="1571" ulx="305" uly="1511">fließend Waſſer eine gute Stunde gekocht, durch</line>
        <line lrx="1152" lry="1619" ulx="310" uly="1559">ein Tuch gelaſſen, und mit dieſer Sauce der</line>
        <line lrx="1153" lry="1672" ulx="310" uly="1616">Toback, ehe er geſchnitten worden, eingemul⸗</line>
        <line lrx="1154" lry="1723" ulx="312" uly="1665">kert, dann koͤmmt er in die Schneidelade, wird</line>
        <line lrx="1154" lry="1780" ulx="312" uly="1719">geſchnitten, geroͤſtert, getrocknet und in Pockete</line>
        <line lrx="754" lry="1830" ulx="313" uly="1782">eingeſchlagen. .</line>
      </zone>
      <zone lrx="384" lry="1382" type="textblock" ulx="359" uly="1222">
        <line lrx="384" lry="1382" ulx="359" uly="1222"> Pb PAN F</line>
      </zone>
      <zone lrx="1159" lry="1914" type="textblock" ulx="1026" uly="1870">
        <line lrx="1159" lry="1914" ulx="1026" uly="1870">Swit⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="67" type="page" xml:id="s_El240_067">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_067.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="35" lry="463" type="textblock" ulx="0" uly="266">
        <line lrx="35" lry="304" ulx="0" uly="266">in</line>
        <line lrx="35" lry="363" ulx="1" uly="330">n,</line>
        <line lrx="31" lry="407" ulx="0" uly="381">er</line>
        <line lrx="31" lry="463" ulx="0" uly="433">a⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="34" lry="518" type="textblock" ulx="0" uly="473">
        <line lrx="34" lry="518" ulx="0" uly="473">uf</line>
      </zone>
      <zone lrx="24" lry="832" type="textblock" ulx="0" uly="800">
        <line lrx="24" lry="832" ulx="0" uly="800">—</line>
      </zone>
      <zone lrx="23" lry="883" type="textblock" ulx="0" uly="852">
        <line lrx="7" lry="883" ulx="0" uly="852">———</line>
      </zone>
      <zone lrx="1125" lry="1868" type="textblock" ulx="264" uly="1815">
        <line lrx="1125" lry="1868" ulx="264" uly="1815">ein gelindes Kohlfeuer, worauf zu wiederhol⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1118" lry="412" type="textblock" ulx="277" uly="240">
        <line lrx="1118" lry="307" ulx="277" uly="240">Switſent Toback, A. B. Reuter, C. oder</line>
        <line lrx="1066" lry="351" ulx="328" uly="303">Stadthaus, oder wie man ihn zu</line>
        <line lrx="927" lry="412" ulx="495" uly="355">nennen gut ſindet.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1158" lry="866" type="textblock" ulx="271" uly="449">
        <line lrx="1130" lry="499" ulx="323" uly="449">Wenn die virginiſchen Blaͤtter geſchnitten</line>
        <line lrx="1146" lry="551" ulx="274" uly="502">und geroͤſtert ſind, wird der Toback, wenn</line>
        <line lrx="1119" lry="603" ulx="275" uly="552">er noch warm iſt, ſchichtweiſe in ein Faß ge⸗</line>
        <line lrx="1117" lry="659" ulx="273" uly="608">than, und allemal zwiſchen jeder Schicht ſein</line>
        <line lrx="1117" lry="710" ulx="272" uly="658">geſtoßener Rafinatzucker geſtreut, und auf ein⸗</line>
        <line lrx="1158" lry="759" ulx="272" uly="711">ander gepreßt, ſo ſchmelzt der Zucker durch</line>
        <line lrx="1118" lry="811" ulx="271" uly="765">die Waͤrme; wenn er alſo 24 Stunden geſtan⸗</line>
        <line lrx="1117" lry="866" ulx="271" uly="813">den, wird er wieder aus dem Faß gethan, daß</line>
      </zone>
      <zone lrx="1116" lry="919" type="textblock" ulx="229" uly="862">
        <line lrx="1116" lry="919" ulx="229" uly="862">er zum Einſchlagen abtrocknet, und dann in</line>
      </zone>
      <zone lrx="546" lry="972" type="textblock" ulx="269" uly="916">
        <line lrx="546" lry="972" ulx="269" uly="916">Packete gefuͤllt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1115" lry="1098" type="textblock" ulx="268" uly="1020">
        <line lrx="1115" lry="1098" ulx="268" uly="1020">Inlaͤndiſches oder teutſches Gut zu einem</line>
      </zone>
      <zone lrx="1023" lry="1147" type="textblock" ulx="367" uly="1093">
        <line lrx="1023" lry="1147" ulx="367" uly="1093">rauchbaren Toback zu machen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1114" lry="1238" type="textblock" ulx="324" uly="1189">
        <line lrx="1114" lry="1238" ulx="324" uly="1189">Man nimmt ungeloͤſchten Kalk, thut ihn</line>
      </zone>
      <zone lrx="1114" lry="1289" type="textblock" ulx="263" uly="1230">
        <line lrx="1114" lry="1289" ulx="263" uly="1230">in fließend Waſſer, und laͤßt ihn 24 Stunden</line>
      </zone>
      <zone lrx="1116" lry="1815" type="textblock" ulx="264" uly="1289">
        <line lrx="1115" lry="1346" ulx="267" uly="1289">ſtehen, mit dem hellen Waſſer wird der Toback</line>
        <line lrx="1114" lry="1398" ulx="266" uly="1345">eingemultert, geſchnitten und geroͤſtert: alſo</line>
        <line lrx="1111" lry="1449" ulx="269" uly="1397">wird mit allen Toback dieſer Art verfahren.</line>
        <line lrx="1114" lry="1503" ulx="268" uly="1449">Auch kann der Zucker geſpart, oder nach Be⸗</line>
        <line lrx="1116" lry="1551" ulx="268" uly="1503">lieben dazu gethan werden, wenn man die</line>
        <line lrx="1115" lry="1606" ulx="268" uly="1553">Haͤlfte, als von der Spitze bis in die Mitte</line>
        <line lrx="1115" lry="1657" ulx="266" uly="1604">dieſer Blaͤtter nimmt, ſo wird er beſſer; will</line>
        <line lrx="1113" lry="1708" ulx="264" uly="1658">man dieſes teutſche Gut noch etwas verbeſſern,</line>
        <line lrx="1112" lry="1767" ulx="265" uly="1712">ſo nimmt man den geſchnittenen Toback in</line>
        <line lrx="1111" lry="1815" ulx="266" uly="1762">ein nicht zu feines Schilfſieb, haͤlt ihn uͤber</line>
      </zone>
      <zone lrx="1106" lry="1907" type="textblock" ulx="1055" uly="1876">
        <line lrx="1106" lry="1907" ulx="1055" uly="1876">ten</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="68" type="page" xml:id="s_El240_068">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_068.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1127" lry="766" type="textblock" ulx="242" uly="240">
        <line lrx="1121" lry="297" ulx="287" uly="240">tenmalen etwas Storax liquida mit einem</line>
        <line lrx="1123" lry="349" ulx="289" uly="293">Tobackspfeifenſtengel getuppt wird: den Rauch</line>
        <line lrx="1123" lry="406" ulx="290" uly="347">laͤßt man durch den Toback ziehen, und dann</line>
        <line lrx="1123" lry="460" ulx="288" uly="398">chut man ihn in ein Faß. Wenn er nun alle</line>
        <line lrx="1125" lry="510" ulx="289" uly="451">auf dieſe Art geraͤuchert iſt, laͤßt man ihn ei⸗</line>
        <line lrx="1125" lry="562" ulx="289" uly="503">nige Tage im Faß ſtehen, und denn in Packe⸗</line>
        <line lrx="1118" lry="614" ulx="257" uly="564">te eingeſchlagen. Ene e</line>
        <line lrx="1127" lry="709" ulx="242" uly="657">Eine andere Sauce zu 100 und mehr</line>
        <line lrx="1121" lry="766" ulx="414" uly="706">Pfund inlaͤndiſchen TCoback.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1125" lry="891" type="textblock" ulx="291" uly="775">
        <line lrx="1125" lry="835" ulx="345" uly="775">Wenn der Toback geſchnitten und geroͤſtert</line>
        <line lrx="1120" lry="891" ulx="291" uly="828">worden iſt, macht man folgende Sauce:</line>
      </zone>
      <zone lrx="1157" lry="953" type="textblock" ulx="283" uly="884">
        <line lrx="1157" lry="953" ulx="283" uly="884">20 Maas fließend Waſſer werden in einem</line>
      </zone>
      <zone lrx="1133" lry="1489" type="textblock" ulx="282" uly="950">
        <line lrx="1063" lry="1013" ulx="292" uly="950">Keſſel aufs Feuer geſetzt, hierzu koͤmmt:</line>
        <line lrx="1132" lry="1059" ulx="350" uly="1002">12 Pfund Welſchenußblaͤtter,</line>
        <line lrx="1126" lry="1112" ulx="329" uly="1049">2 Pfund geſtoßene Wacholderbeeren, —</line>
        <line lrx="1027" lry="1164" ulx="347" uly="1107">1 Loth klein geſtoßene Schacarilrinde,</line>
        <line lrx="1118" lry="1217" ulx="348" uly="1162">2 Pfund Melipzucker.</line>
        <line lrx="1130" lry="1266" ulx="346" uly="1209">Wenn ſolches eine gute Stunde gekocht,</line>
        <line lrx="1133" lry="1318" ulx="284" uly="1262">wird es durch ein Tuch gelaſſen, und hiermit</line>
        <line lrx="1133" lry="1371" ulx="288" uly="1314">der Toback angeſprengt und wohl unter einan⸗</line>
        <line lrx="1133" lry="1428" ulx="282" uly="1365">der gemengt, getrocknet und in Paquete ein⸗</line>
        <line lrx="1074" lry="1489" ulx="297" uly="1430">geſchlagen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1137" lry="1759" type="textblock" ulx="298" uly="1514">
        <line lrx="1134" lry="1586" ulx="298" uly="1514">Eine andre Sauce, um teutſches Gut</line>
        <line lrx="944" lry="1633" ulx="485" uly="1575">recht gut zu machen.</line>
        <line lrx="1137" lry="1701" ulx="352" uly="1639">Man nimmt 4 Pfund Herba Meloti oder</line>
        <line lrx="1135" lry="1759" ulx="300" uly="1694">Steinklee, dieſes braucht nicht zerſtoßen zu</line>
      </zone>
      <zone lrx="1139" lry="1807" type="textblock" ulx="300" uly="1743">
        <line lrx="1139" lry="1807" ulx="300" uly="1743">werden, 2 Pfund Wacholderbeeren klein ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1156" lry="1907" type="textblock" ulx="297" uly="1803">
        <line lrx="969" lry="1865" ulx="300" uly="1803">ſtoßen, ein Viertel Pfund Salpeter.</line>
        <line lrx="1156" lry="1907" ulx="297" uly="1847">.1. . . ierauf</line>
      </zone>
      <zone lrx="1395" lry="1052" type="textblock" ulx="1385" uly="314">
        <line lrx="1395" lry="1052" ulx="1385" uly="314"> e er „ ð</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="69" type="page" xml:id="s_El240_069">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_069.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="15" lry="545" type="textblock" ulx="0" uly="259">
        <line lrx="15" lry="545" ulx="0" uly="259">—Na 9 — — —</line>
      </zone>
      <zone lrx="8" lry="1405" type="textblock" ulx="0" uly="1243">
        <line lrx="8" lry="1405" ulx="0" uly="1243"> V</line>
      </zone>
      <zone lrx="1119" lry="1923" type="textblock" ulx="250" uly="1825">
        <line lrx="1119" lry="1881" ulx="250" uly="1825">und dann durch ein Tuch gelaſſen, dann wer⸗</line>
        <line lrx="733" lry="1923" ulx="699" uly="1880">E</line>
      </zone>
      <zone lrx="1126" lry="218" type="textblock" ulx="1066" uly="163">
        <line lrx="1126" lry="218" ulx="1066" uly="163">s;</line>
      </zone>
      <zone lrx="1170" lry="1151" type="textblock" ulx="268" uly="256">
        <line lrx="1170" lry="309" ulx="329" uly="256">Hierauf 6 Maas Waſſer geſchuͤttet und in</line>
        <line lrx="1138" lry="361" ulx="278" uly="309">einem zugemachten Keſſel zwey Stunden kochen</line>
        <line lrx="1131" lry="415" ulx="276" uly="362">laſſen, dann durch ein Tuch gelaſſen und aus⸗</line>
        <line lrx="1132" lry="472" ulx="276" uly="414">gedruͤckt: hierzu ſchuͤttet man annoch 14 Maas</line>
        <line lrx="1129" lry="521" ulx="277" uly="466">Waſſer, dann werden die Blaͤtter mit dieſer</line>
        <line lrx="1129" lry="572" ulx="276" uly="520">Sauce eingemultert, und auf der Platte geroͤ⸗</line>
        <line lrx="1130" lry="624" ulx="277" uly="571">ſtert, daß ſie ſich recht verdunſten, dann wer⸗</line>
        <line lrx="1139" lry="677" ulx="273" uly="625">den ſie abermals mit dieſer Sauce zum Schnei⸗</line>
        <line lrx="1129" lry="728" ulx="273" uly="676">bden eingemultert, und wann ſie geſchnitten und</line>
        <line lrx="1130" lry="783" ulx="275" uly="726">abermals geroͤſtert, ſo koͤmmt in die uͤbrige</line>
        <line lrx="1129" lry="835" ulx="271" uly="778">Sauce ein halb Loth Schackril, ſo ganz fein</line>
        <line lrx="1127" lry="888" ulx="268" uly="833">geſtoßen, und ein Pfund Meliszucker, hiermit</line>
        <line lrx="1125" lry="943" ulx="271" uly="880">wird der Toback abermals angeſprengt, wohl</line>
        <line lrx="1125" lry="988" ulx="271" uly="936">unter einander gemiſcht, getrocknet und in Pa⸗</line>
        <line lrx="1123" lry="1043" ulx="273" uly="988">ckete eingeſchlagen. Man kann durch Ver⸗</line>
        <line lrx="1125" lry="1092" ulx="269" uly="1042">miſchung mit einem Theil virginiſch und in⸗</line>
        <line lrx="1124" lry="1151" ulx="271" uly="1091">laͤndiſch, oder zwey Theile virginiſch und ein</line>
      </zone>
      <zone lrx="1125" lry="1204" type="textblock" ulx="261" uly="1144">
        <line lrx="1125" lry="1204" ulx="261" uly="1144">Theil inlaͤndiſch Gut, und ſo fort, noch allerley</line>
      </zone>
      <zone lrx="1121" lry="1251" type="textblock" ulx="272" uly="1200">
        <line lrx="1121" lry="1251" ulx="272" uly="1200">annehmliche Sorten zuwege bringen, welches</line>
      </zone>
      <zone lrx="1121" lry="1301" type="textblock" ulx="239" uly="1248">
        <line lrx="1121" lry="1301" ulx="239" uly="1248">ein geſunder Verſtand ſelbſt zu bewuͤrken im</line>
      </zone>
      <zone lrx="634" lry="1351" type="textblock" ulx="270" uly="1303">
        <line lrx="634" lry="1351" ulx="270" uly="1303">Stande iſt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1123" lry="1521" type="textblock" ulx="271" uly="1408">
        <line lrx="1123" lry="1469" ulx="271" uly="1408">Sauce, die zum aͤchten wilhelmsſteiner</line>
        <line lrx="961" lry="1521" ulx="298" uly="1467">4 Toback gebraucht wird.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1121" lry="1618" type="textblock" ulx="323" uly="1561">
        <line lrx="1121" lry="1618" ulx="323" uly="1561">Man nimmt 2 Eimer fließend Waſſer, hier⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1134" lry="1669" type="textblock" ulx="231" uly="1613">
        <line lrx="1134" lry="1669" ulx="231" uly="1613">in werden 4 Pfund abgeſchnittene Spitzen von</line>
      </zone>
      <zone lrx="1156" lry="1826" type="textblock" ulx="268" uly="1668">
        <line lrx="1121" lry="1718" ulx="271" uly="1668">Sentomer, 4 Pfund geſtoßene Wacholderbee⸗</line>
        <line lrx="1119" lry="1772" ulx="268" uly="1721">ren, ein halb Maas Weineſſig und 4 Pfund</line>
        <line lrx="1156" lry="1826" ulx="272" uly="1771">Salpeter eine Stunde wohl zugedeckt gekocht,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1118" lry="1922" type="textblock" ulx="1059" uly="1884">
        <line lrx="1118" lry="1922" ulx="1059" uly="1884">den</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="70" type="page" xml:id="s_El240_070">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_070.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1111" lry="425" type="textblock" ulx="262" uly="210">
        <line lrx="1110" lry="313" ulx="262" uly="210">den noch 4 Eimer Waſſer dazu gegoſſen, die vir⸗</line>
        <line lrx="1111" lry="361" ulx="262" uly="298">giniſchen Blaͤtter damit eingemulkert, geſchnit⸗</line>
        <line lrx="1111" lry="425" ulx="268" uly="355">ten, geroͤſtert und trocken werden laſſen, dann</line>
      </zone>
      <zone lrx="1126" lry="456" type="textblock" ulx="267" uly="390">
        <line lrx="1126" lry="456" ulx="267" uly="390">koͤmmt in die Sauce ein halb Pfund Meliszu⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1114" lry="616" type="textblock" ulx="217" uly="459">
        <line lrx="1112" lry="527" ulx="217" uly="459">Ccer: wann er zerſchmolzen, wird der verfertigte</line>
        <line lrx="1114" lry="574" ulx="250" uly="511">Toback nochmals damit angefeuchtet, wohl un⸗</line>
        <line lrx="1114" lry="616" ulx="257" uly="564">ter einander gemiſcht, getrocknet und in ein Faß</line>
      </zone>
      <zone lrx="1154" lry="679" type="textblock" ulx="262" uly="613">
        <line lrx="1154" lry="679" ulx="262" uly="613">gepackt; je laͤnger er ſteht, je beſſer wird er,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1118" lry="830" type="textblock" ulx="258" uly="668">
        <line lrx="1117" lry="722" ulx="265" uly="668">und kann alsdenn nach Belieben in Packete ein⸗</line>
        <line lrx="1116" lry="794" ulx="258" uly="723">geſchlagen werden, — auf ſolche Weiſe wird</line>
        <line lrx="1118" lry="830" ulx="261" uly="762">auch in Holland der A. B. gemacht, nur mit</line>
      </zone>
      <zone lrx="1140" lry="880" type="textblock" ulx="260" uly="825">
        <line lrx="1140" lry="880" ulx="260" uly="825">dem Unterſchied, daß ſchoͤne gelbe Blaͤkker ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1122" lry="983" type="textblock" ulx="262" uly="879">
        <line lrx="1122" lry="929" ulx="264" uly="879">mommen werden, und der dickſte Stengel von</line>
        <line lrx="1122" lry="983" ulx="262" uly="920">den Blaͤltern zwey Finger breit abgeſchnitten</line>
      </zone>
      <zone lrx="1164" lry="1037" type="textblock" ulx="265" uly="981">
        <line lrx="1164" lry="1037" ulx="265" uly="981">wird, die man wieder unter den Switſent ſchnei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1119" lry="1141" type="textblock" ulx="261" uly="1036">
        <line lrx="1119" lry="1089" ulx="261" uly="1036">den laͤßt; dieſe Sauce kann man auch unter alle</line>
        <line lrx="1118" lry="1141" ulx="265" uly="1087">Sorten Toback nehmen, was Switſent und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1129" lry="1188" type="textblock" ulx="268" uly="1141">
        <line lrx="1129" lry="1188" ulx="268" uly="1141">2. B. werden ſoll, allein wie die Gebruͤder</line>
      </zone>
      <zone lrx="1120" lry="1438" type="textblock" ulx="234" uly="1192">
        <line lrx="1119" lry="1253" ulx="256" uly="1192">Thorbeck zu Zwoll ihren A. B. machen, da wird</line>
        <line lrx="1120" lry="1300" ulx="234" uly="1246">anſtatt der Wacholderheeren geſtoßener Anis ge⸗</line>
        <line lrx="711" lry="1360" ulx="267" uly="1294">nommen, und ungefaͤhr</line>
        <line lrx="978" lry="1438" ulx="271" uly="1344">1 Pf. Honig mit in die Sauce gekoche⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1106" lry="1529" type="textblock" ulx="266" uly="1417">
        <line lrx="1106" lry="1529" ulx="266" uly="1417">alben Kanaſter Toback zu mache en.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1124" lry="1916" type="textblock" ulx="229" uly="1558">
        <line lrx="1121" lry="1628" ulx="283" uly="1558">Man nimmt ein halb Maas guten Franz⸗</line>
        <line lrx="1120" lry="1661" ulx="229" uly="1609">wein,  Maas Weineſſig, hierzu koͤmmt fuͤr</line>
        <line lrx="1121" lry="1716" ulx="279" uly="1663">2 Ggr. Muſcus, 1 Loth geſtoßene Nelken und</line>
        <line lrx="1124" lry="1784" ulx="280" uly="1710">I Loth Muſcatenbluͤthe, dieſes muß ein paar</line>
        <line lrx="1122" lry="1822" ulx="278" uly="1768">Tage auf einem warmen Ofen oder in der Sonne</line>
        <line lrx="1121" lry="1916" ulx="274" uly="1822">Kehen, dann ſchuͤttet man ein Maas Waſſer</line>
        <line lrx="1118" lry="1915" ulx="1044" uly="1880">dar⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1153" lry="1347" type="textblock" ulx="819" uly="1298">
        <line lrx="1153" lry="1347" ulx="819" uly="1298">100 Pf. Blaͤtter</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="71" type="page" xml:id="s_El240_071">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_071.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="11" lry="1131" type="textblock" ulx="0" uly="853">
        <line lrx="11" lry="1131" ulx="0" uly="853">—  K— —</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="228" type="textblock" ulx="594" uly="95">
        <line lrx="1128" lry="228" ulx="594" uly="162">Brnn 67</line>
      </zone>
      <zone lrx="1149" lry="672" type="textblock" ulx="283" uly="220">
        <line lrx="1149" lry="326" ulx="286" uly="220">darauf, und laͤßt es eine Stunde kochen, alsdenn</line>
        <line lrx="1132" lry="366" ulx="285" uly="307">durch ein Tuch gelaſſen, und noch ein Maas</line>
        <line lrx="1131" lry="430" ulx="285" uly="358">Waſſer darauf geſchuͤttet; hierzu koͤmmt ferner</line>
        <line lrx="1130" lry="466" ulx="284" uly="411">ein halb Pfund Rafinatzucker und 1 Loth ganz</line>
        <line lrx="1129" lry="516" ulx="283" uly="464">fein geſtoßener Canehl, hiermit werden 20 Pf.</line>
        <line lrx="1131" lry="570" ulx="285" uly="520">Blaͤtter eingemultert, geſchnitten, geroͤſtert</line>
        <line lrx="1131" lry="616" ulx="284" uly="572">und getrocknet, dann dieſen Toback abermals</line>
        <line lrx="1132" lry="672" ulx="284" uly="622">mit dieſer Sauce angefeuchtet, wohl unter</line>
      </zone>
      <zone lrx="1154" lry="777" type="textblock" ulx="261" uly="675">
        <line lrx="1154" lry="724" ulx="261" uly="675">einander gemengt, getrocknet und in Packete</line>
        <line lrx="1152" lry="777" ulx="284" uly="724">eingeſchlagen; dieſer Toback wird gemeiniglich</line>
      </zone>
      <zone lrx="1134" lry="930" type="textblock" ulx="284" uly="777">
        <line lrx="1131" lry="829" ulx="284" uly="777">in viereckigte Packete eingeſchlagen, man muß</line>
        <line lrx="1133" lry="876" ulx="285" uly="830">aber ſtatt eines runden Trichters einen vier⸗</line>
        <line lrx="1134" lry="930" ulx="285" uly="880">eckigten machen laſſen, und ſo muß auch das</line>
      </zone>
      <zone lrx="1133" lry="1262" type="textblock" ulx="285" uly="987">
        <line lrx="514" lry="1039" ulx="285" uly="987">ſchaffen ſen.</line>
        <line lrx="1031" lry="1180" ulx="389" uly="1079">Portorico ⸗Toback zu machen.</line>
        <line lrx="1133" lry="1262" ulx="293" uly="1173">Man nimmt ebenfalls 20 Pfund virginiſche</line>
      </zone>
      <zone lrx="1135" lry="1325" type="textblock" ulx="289" uly="1225">
        <line lrx="1135" lry="1325" ulx="289" uly="1225">Blaͤtter, multert ſie mit nachſtehender Sauce ein.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1087" lry="1792" type="textblock" ulx="313" uly="1321">
        <line lrx="706" lry="1370" ulx="335" uly="1321">4 Maas Franzwein.</line>
        <line lrx="706" lry="1424" ulx="313" uly="1356">. 4 Maas Weineſſig.</line>
        <line lrx="812" lry="1478" ulx="333" uly="1405">4 Maas Franzbrantewein.</line>
        <line lrx="764" lry="1556" ulx="335" uly="1453">¹ Maas Waͤſſer hierzu.</line>
        <line lrx="673" lry="1581" ulx="341" uly="1530">²½ Pfund Honig.</line>
        <line lrx="1087" lry="1667" ulx="339" uly="1554">4 Loth Calmuswurzel, klein geſchnitten.</line>
        <line lrx="595" lry="1712" ulx="339" uly="1636">4 Loth Feigen.</line>
        <line lrx="788" lry="1740" ulx="343" uly="1688">4 Pfund große Roſinen.</line>
        <line lrx="693" lry="1792" ulx="339" uly="1738">4 Loth Roßmarien.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1140" lry="1922" type="textblock" ulx="286" uly="1762">
        <line lrx="1140" lry="1922" ulx="286" uly="1762">Mit etwas Waſſer e elohen t oder gegnetſcht,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1140" lry="1955" type="textblock" ulx="1075" uly="1868">
        <line lrx="1140" lry="1955" ulx="1075" uly="1868">die⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1133" lry="1025" type="textblock" ulx="273" uly="929">
        <line lrx="1133" lry="1025" ulx="273" uly="929">Holz, womit der Toback eingedrüͤcke wird, be⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="72" type="page" xml:id="s_El240_072">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_072.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="788" lry="217" type="textblock" ulx="258" uly="175">
        <line lrx="788" lry="217" ulx="258" uly="175">68 —</line>
      </zone>
      <zone lrx="1145" lry="681" type="textblock" ulx="214" uly="245">
        <line lrx="1126" lry="311" ulx="243" uly="245">dieſes muß 2 Stunden lang auf dem Feuer wohl</line>
        <line lrx="1145" lry="367" ulx="214" uly="300">zugedeckt kochen, dann durch ein Tuch gelaſſen,</line>
        <line lrx="1103" lry="414" ulx="260" uly="346">drey Maas Waſſer dazu gegoſſen, und hiermit</line>
        <line lrx="1104" lry="461" ulx="248" uly="403">die Blaͤtter eingemultert, geſchnitten und geroͤ⸗</line>
        <line lrx="1106" lry="522" ulx="260" uly="456">ſtert, nachhero koͤmmt zu der uͤbrigen Sauce</line>
        <line lrx="1106" lry="575" ulx="238" uly="507">ein halb Pf. Meliszucker, und hiermit aber⸗</line>
        <line lrx="1106" lry="618" ulx="263" uly="563">mals den Toback angefeuchtet, trocken werden</line>
        <line lrx="901" lry="681" ulx="263" uly="618">laſſen und in Packete eingeſchlagen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1112" lry="1097" type="textblock" ulx="245" uly="717">
        <line lrx="1108" lry="778" ulx="260" uly="717">Auf vorbeſchriebene Arten, ſowohl von</line>
        <line lrx="1108" lry="830" ulx="265" uly="771">Rauch⸗als Schnupftoback, kann man durch</line>
        <line lrx="1110" lry="883" ulx="265" uly="815">Vermiſchung einer Sorte mit der andern funf⸗</line>
        <line lrx="1112" lry="941" ulx="266" uly="873">zigerley Gattungen machen, und ſelbigen be⸗</line>
        <line lrx="1110" lry="990" ulx="260" uly="920">liebige Namen geben, Mundus vult decipi,</line>
        <line lrx="1111" lry="1051" ulx="245" uly="979">doch iſt dieſes ein unſchuldiger, erlaubter und</line>
        <line lrx="649" lry="1097" ulx="267" uly="1042">unſchaͤdlicher Betrug.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1013" lry="1210" type="textblock" ulx="370" uly="1133">
        <line lrx="1013" lry="1210" ulx="370" uly="1133">Wenn man Krul machen will.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1118" lry="1407" type="textblock" ulx="272" uly="1216">
        <line lrx="1117" lry="1295" ulx="322" uly="1216">So wird die Schneidelade aufs allerfeinſte</line>
        <line lrx="1117" lry="1356" ulx="272" uly="1281">geſtellt, und ganz gelbe Blaͤ·tter geſchnitten,</line>
        <line lrx="1118" lry="1407" ulx="273" uly="1347">uͤbrigens aber ſo verfahren, wie mit andern</line>
      </zone>
      <zone lrx="968" lry="1568" type="textblock" ulx="273" uly="1407">
        <line lrx="633" lry="1465" ulx="273" uly="1407">Toback.</line>
        <line lrx="968" lry="1568" ulx="428" uly="1493">zu Blaͤtchens⸗Toback.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1134" lry="1917" type="textblock" ulx="242" uly="1604">
        <line lrx="1122" lry="1667" ulx="242" uly="1604">Muß die Lade ganz grob geſtellt werden,</line>
        <line lrx="1124" lry="1722" ulx="279" uly="1654">damit jeder Schniktt eines Strohhalms breit</line>
        <line lrx="1126" lry="1777" ulx="248" uly="1706">wird, dieſes muͤſſen auch gelbe virginiſche</line>
        <line lrx="1134" lry="1824" ulx="279" uly="1754">Blaͤtter ſeyn, er wird ganz trocken geroͤſtert,</line>
        <line lrx="1126" lry="1917" ulx="281" uly="1807">und dann mit den Haͤnden loͤßlich gertheſe</line>
        <line lrx="1127" lry="1908" ulx="660" uly="1876">= 0</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="73" type="page" xml:id="s_El240_073">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_073.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1177" lry="378" type="textblock" ulx="292" uly="177">
        <line lrx="1177" lry="288" ulx="294" uly="177">ſo giebe es viereckigte Stücke, er muß wieder</line>
        <line lrx="1145" lry="326" ulx="292" uly="274">ein wenig eingemultert und dann in Briefe oder</line>
        <line lrx="835" lry="378" ulx="294" uly="330">Packete eingeſchlagen werden.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1171" lry="659" type="textblock" ulx="290" uly="431">
        <line lrx="1145" lry="479" ulx="343" uly="431">Nun werde ich noch anzeigen, wie man</line>
        <line lrx="1171" lry="537" ulx="290" uly="476">ſchlecht fabricirten Schnupftoback, der entweder</line>
        <line lrx="1146" lry="605" ulx="293" uly="525">verdorben iſt, oder verderben will, wieder zu⸗</line>
        <line lrx="655" lry="659" ulx="294" uly="585">rechte bringen kann.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1198" lry="1155" type="textblock" ulx="296" uly="689">
        <line lrx="1147" lry="756" ulx="321" uly="689">Man nehme 50 Pfund dergleichen Toback,</line>
        <line lrx="1147" lry="797" ulx="296" uly="743">hiervon jedesmal 7 bis 8 Pfund in einen meſ⸗</line>
        <line lrx="1148" lry="862" ulx="298" uly="792">ſingenen Keſſel gethan „ auf Kohlfeuer geſtellt</line>
        <line lrx="1147" lry="897" ulx="297" uly="848">und mit den Haͤnden immer umgeruͤhrt, bis</line>
        <line lrx="1148" lry="960" ulx="296" uly="900">er ſo heiß iſt, daß man ſolche kaum mehr darin</line>
        <line lrx="1198" lry="1002" ulx="297" uly="952">leiden kann, dann ausgeſchuͤttet und mit den</line>
        <line lrx="1169" lry="1057" ulx="296" uly="1006">uͤbrigen eben ſo fortgefahren, dann legt man</line>
        <line lrx="1148" lry="1150" ulx="296" uly="1059">ihn auf die Pritſche und macht nachſalgende</line>
        <line lrx="486" lry="1155" ulx="300" uly="1115">Sauce.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1185" lry="1316" type="textblock" ulx="300" uly="1206">
        <line lrx="1151" lry="1263" ulx="351" uly="1206">Zwey Pfund guten Sentomer, hierauf wer⸗</line>
        <line lrx="1185" lry="1316" ulx="300" uly="1264">den 2 Maas Waſſer geſchuͤttet, und dieſes muß</line>
      </zone>
      <zone lrx="1148" lry="1368" type="textblock" ulx="232" uly="1317">
        <line lrx="1148" lry="1368" ulx="232" uly="1317">eeine Stunde kochen; dann laͤßt man es durch</line>
      </zone>
      <zone lrx="1195" lry="1886" type="textblock" ulx="283" uly="1372">
        <line lrx="1148" lry="1420" ulx="304" uly="1372">ein Tuch, druͤckt es feſt aus, und ſchuͤttet noch</line>
        <line lrx="1195" lry="1473" ulx="306" uly="1422">ein Maas Kalkwaſſer dazu, wie vorhero be⸗.</line>
        <line lrx="1149" lry="1528" ulx="306" uly="1475">ſchrieben worden, und 3 Maas fließend Waſſer;</line>
        <line lrx="1151" lry="1579" ulx="306" uly="1528">hierzu koͤmmt 8 Loth geſtoßener Salamoniac,</line>
        <line lrx="1149" lry="1631" ulx="311" uly="1580">1 Pf. Potaſche, 1 Loth Pomeranzen⸗ und 1 Loth</line>
        <line lrx="1154" lry="1682" ulx="308" uly="1631">Citronenoͤl, und ſo iſt die Sauce fertig: auf</line>
        <line lrx="1152" lry="1754" ulx="283" uly="1683">den auf der Pritſche liegenden Toback werden</line>
        <line lrx="1152" lry="1788" ulx="310" uly="1732">6 Pf. ſo fein wie Mehl geſtoßenes Salz geſtreut</line>
        <line lrx="1151" lry="1842" ulx="308" uly="1789">und wahl melirt, nachmals giebt man ihm</line>
        <line lrx="1156" lry="1886" ulx="677" uly="1841">E 3 die</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="74" type="page" xml:id="s_El240_074">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_074.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="320" lry="192" type="textblock" ulx="215" uly="144">
        <line lrx="320" lry="192" ulx="215" uly="144">70</line>
      </zone>
      <zone lrx="1091" lry="286" type="textblock" ulx="217" uly="205">
        <line lrx="1091" lry="286" ulx="217" uly="205">bereitete Sauce, doch nicht zu naß, und laͤßt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1090" lry="334" type="textblock" ulx="240" uly="280">
        <line lrx="1090" lry="334" ulx="240" uly="280">ihn, nachdem er mit dem Brete wohl verarbei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1111" lry="385" type="textblock" ulx="241" uly="331">
        <line lrx="1111" lry="385" ulx="241" uly="331">tet worden, einige Tage auf der Pritſche liegen,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1088" lry="541" type="textblock" ulx="238" uly="384">
        <line lrx="1087" lry="437" ulx="240" uly="384">ſo wird er ſeine vollkommene Guͤte wieder haben;</line>
        <line lrx="1088" lry="489" ulx="238" uly="438">doch will ich wohl anrathen, ſich bald davon zu</line>
        <line lrx="1088" lry="541" ulx="239" uly="490">entledigen, denn alles auf der Welt iſt der Ver⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1102" lry="665" type="textblock" ulx="238" uly="538">
        <line lrx="1097" lry="614" ulx="238" uly="538">nichtung unterworfen, und gehet zu ſeinem Ur⸗</line>
        <line lrx="1102" lry="665" ulx="238" uly="590">ſprung und erſtem Weſen zuruͤck. =</line>
      </zone>
      <zone lrx="1104" lry="755" type="textblock" ulx="250" uly="650">
        <line lrx="1104" lry="755" ulx="250" uly="650">Um ihn aber noch beſſer zu machel, ſo ſchuͤt⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1091" lry="801" type="textblock" ulx="237" uly="718">
        <line lrx="1091" lry="801" ulx="237" uly="718">let man von dem diſtillirten Urinſpiritus auf</line>
      </zone>
      <zone lrx="1096" lry="1037" type="textblock" ulx="195" uly="801">
        <line lrx="1087" lry="849" ulx="195" uly="801">ein Stuͤck weißen Zucker, und verarbeitet es</line>
        <line lrx="1093" lry="912" ulx="236" uly="853">ganz klein unter den Toback, laͤßt ihn etwan</line>
        <line lrx="1086" lry="962" ulx="206" uly="880">294 Stunden auf der Pritſche zuſammen geſchla⸗</line>
        <line lrx="1096" lry="1037" ulx="236" uly="957">gen liegen, ſo iſt er fertig und gut, daß er ſeine</line>
      </zone>
      <zone lrx="827" lry="1090" type="textblock" ulx="236" uly="994">
        <line lrx="827" lry="1090" ulx="236" uly="994">Abnehmer und ielhaber findet.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1119" lry="1217" type="textblock" ulx="237" uly="1083">
        <line lrx="1119" lry="1169" ulx="275" uly="1083">Da ich mir es einmal zum Geſetz gemacht</line>
        <line lrx="1097" lry="1217" ulx="237" uly="1166">habe, nichts zu verheimlichen, ſondern den</line>
      </zone>
      <zone lrx="1091" lry="1426" type="textblock" ulx="236" uly="1218">
        <line lrx="1084" lry="1272" ulx="237" uly="1218">Herren Subſcribenten und fernern Abnehmern</line>
        <line lrx="1091" lry="1334" ulx="237" uly="1272">(welche ſtatt des Subſcriptions Ppreißes nachhero</line>
        <line lrx="1091" lry="1375" ulx="237" uly="1323">fuͤr jedes Exemplar zwey Species Louisd'or be⸗</line>
        <line lrx="1084" lry="1426" ulx="236" uly="1370">zahlen, wie ſolches durch die Hamburger und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1085" lry="1531" type="textblock" ulx="213" uly="1418">
        <line lrx="1083" lry="1492" ulx="217" uly="1418">andere Zeitungen bekannt gemacht worden iſt,)</line>
        <line lrx="1085" lry="1531" ulx="213" uly="1480">alle meine Wiſſenſchaften mitzutheilen, ſo will</line>
      </zone>
      <zone lrx="1084" lry="1743" type="textblock" ulx="235" uly="1532">
        <line lrx="1084" lry="1590" ulx="237" uly="1532">ich meine eigene erprobte Erfindung, die allein</line>
        <line lrx="1084" lry="1634" ulx="236" uly="1585">vieles Geld werth iſt, ohne mindeſte Zuruͤck⸗</line>
        <line lrx="1084" lry="1686" ulx="235" uly="1637">haltung anzeigen, und zwar, wie man den</line>
        <line lrx="1082" lry="1743" ulx="237" uly="1688">teutſchen Blaͤttern den Kneller benehmen, und zu</line>
      </zone>
      <zone lrx="1153" lry="1900" type="textblock" ulx="217" uly="1740">
        <line lrx="1153" lry="1802" ulx="238" uly="1740">einem recht guten Rauch⸗und Schnupftoback zu</line>
        <line lrx="1084" lry="1885" ulx="217" uly="1794">machen im Stande ſ. Die Anlage iſt zuerſt</line>
        <line lrx="1120" lry="1900" ulx="1021" uly="1851">auf</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="75" type="page" xml:id="s_El240_075">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_075.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="834" lry="177" type="textblock" ulx="598" uly="151">
        <line lrx="610" lry="158" ulx="598" uly="151">*</line>
        <line lrx="834" lry="177" ulx="601" uly="169">———</line>
      </zone>
      <zone lrx="1157" lry="1808" type="textblock" ulx="251" uly="190">
        <line lrx="1150" lry="277" ulx="281" uly="190">auf 100 Pfund Rauchtoback gerichtet, hierzu</line>
        <line lrx="1151" lry="326" ulx="281" uly="276">nimmt man 8 Metzen oder einen halben Scheffel</line>
        <line lrx="1147" lry="376" ulx="281" uly="326">fein ausgeſiebte Buͤchenholzaſche, beſprengt ſol⸗</line>
        <line lrx="1147" lry="442" ulx="284" uly="380">che mit fließenden oder Regenwaſſer, daß ſie</line>
        <line lrx="1148" lry="497" ulx="280" uly="427">durchgaͤngig feucht wird, dann thut man in de⸗</line>
        <line lrx="1144" lry="542" ulx="278" uly="466">ren Mitte eine halbe Metze ungeloͤſchten Kalk,</line>
        <line lrx="1142" lry="584" ulx="264" uly="524">der noch nicht verfallen iſt, feuchtet ſelbigen</line>
        <line lrx="1143" lry="637" ulx="294" uly="587">ziemlich naß an, und ſchlaͤgt den Aſchenhaufen</line>
        <line lrx="1144" lry="691" ulx="278" uly="637">daruͤber her, und klopft ihn mit einer Schaufel</line>
        <line lrx="1141" lry="741" ulx="277" uly="693">dicht zuſammen. Nun faͤngt der Kalk an, ſich zu</line>
        <line lrx="1141" lry="793" ulx="280" uly="744">loͤſchen, und giebt in dem Haufen allenthalben</line>
        <line lrx="1146" lry="846" ulx="278" uly="794">Riſſe, welche von Zeit zu Zeit zugeklopft wer⸗</line>
        <line lrx="1139" lry="898" ulx="279" uly="849">den muͤſſen. Wann dieſer Haufen ohngefaͤhr ein</line>
        <line lrx="1137" lry="949" ulx="277" uly="899">paar Stunden geſtanden hat, mengt man alles</line>
        <line lrx="1141" lry="1006" ulx="280" uly="952">mit der Schaufel unter einander; dann nimmt</line>
        <line lrx="1144" lry="1054" ulx="276" uly="1000">man ein Buͤch⸗Faß, welches ein halber Oxhof</line>
        <line lrx="1137" lry="1108" ulx="278" uly="1057">ſeyn kann, und das unten einen Zapfen hat:</line>
        <line lrx="1157" lry="1160" ulx="277" uly="1108">in ſelbiges werden einige Stuͤcke klein gehaue⸗</line>
        <line lrx="1136" lry="1211" ulx="285" uly="1160">nes Holz gelegt, auf das Holz ein grobes</line>
        <line lrx="1133" lry="1264" ulx="284" uly="1212">Aſchentuch, auf das Tuch wird ½ Schuh hoch⸗</line>
        <line lrx="1129" lry="1317" ulx="285" uly="1244">Stroh gelegt, und denn wird der gemachte</line>
        <line lrx="1129" lry="1390" ulx="280" uly="1313">Aſchen⸗ und Kalkhaufen darauf getragen, und</line>
        <line lrx="1139" lry="1420" ulx="275" uly="1369">mit einem Stoͤßer von Zeit zu Zeit zuſammen</line>
        <line lrx="1125" lry="1471" ulx="268" uly="1417">geſtoßen, dann werden 7 bis 8 Eimer Waſſer</line>
        <line lrx="1125" lry="1541" ulx="281" uly="1465">nach und nach darauf geſchuͤttet, der Zapfen</line>
        <line lrx="1124" lry="1578" ulx="277" uly="1525">aus dem Faß, welches auf einem Bock ſteht,</line>
        <line lrx="1128" lry="1629" ulx="251" uly="1548">gezogen, damit es in ein ander Faß durchlaufen</line>
        <line lrx="1125" lry="1680" ulx="274" uly="1629">kann. Dieſes Durchgelaufene wird wieder oben</line>
        <line lrx="1122" lry="1734" ulx="275" uly="1681">auf die Aſche geſchuͤttet, und wenn ſelbige aber⸗</line>
        <line lrx="1127" lry="1808" ulx="274" uly="1732">mals durchgelaufen iſt, ſo hat man eine helle</line>
      </zone>
      <zone lrx="1130" lry="1888" type="textblock" ulx="190" uly="1781">
        <line lrx="1130" lry="1888" ulx="190" uly="1781">fanſtiſche auge⸗ In dieſe Lauge werden 100.</line>
        <line lrx="1116" lry="1887" ulx="644" uly="1834">E 4 Pfund</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="76" type="page" xml:id="s_El240_076">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_076.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1108" lry="273" type="textblock" ulx="254" uly="220">
        <line lrx="1108" lry="273" ulx="254" uly="220">Pfund Blaͤtter nach und nach eingedunkt, und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1108" lry="379" type="textblock" ulx="243" uly="273">
        <line lrx="1108" lry="324" ulx="249" uly="273">in das Faß, wie beym Sentomer geſchehen,</line>
        <line lrx="1108" lry="379" ulx="243" uly="326">eingemacht und eingetreten *), wann ſelbige</line>
      </zone>
      <zone lrx="790" lry="174" type="textblock" ulx="737" uly="167">
        <line lrx="790" lry="174" ulx="737" uly="167">—</line>
      </zone>
      <zone lrx="1133" lry="429" type="textblock" ulx="243" uly="379">
        <line lrx="1133" lry="429" ulx="243" uly="379">zweymal 24 Stunden geſtanden, ſo werden</line>
      </zone>
      <zone lrx="1110" lry="478" type="textblock" ulx="263" uly="428">
        <line lrx="1110" lry="478" ulx="263" uly="428">die Blaͤtter aus dem Faß heraus genommen,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1137" lry="532" type="textblock" ulx="259" uly="482">
        <line lrx="1137" lry="532" ulx="259" uly="482">in die Schneidelade verpackt, und zu Rauchtoback</line>
      </zone>
      <zone lrx="1115" lry="585" type="textblock" ulx="262" uly="533">
        <line lrx="1115" lry="585" ulx="262" uly="533">geſchnitten: dieſer Toback wird alsdann auf</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="635" type="textblock" ulx="248" uly="588">
        <line lrx="1128" lry="635" ulx="248" uly="588">die eiſerne Platte oder in einen mſſingenen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1114" lry="908" type="textblock" ulx="215" uly="641">
        <line lrx="1113" lry="692" ulx="263" uly="641">Keſſel geroͤſtert, und iſt alsdenn gut, wenn er</line>
        <line lrx="1114" lry="741" ulx="264" uly="680">ſo heiß iſt, daß der Arbeiter die Haͤnde nicht</line>
        <line lrx="1111" lry="793" ulx="215" uly="744">mmaehr darin leiden kann; doch muß man ihn</line>
        <line lrx="1114" lry="846" ulx="252" uly="796">fuͤrs Verbrennen in Acht nehmen: wann er der⸗</line>
        <line lrx="1113" lry="908" ulx="259" uly="848">geſtalt geroͤſtert worden iſt, muß er auf einem</line>
      </zone>
      <zone lrx="1124" lry="948" type="textblock" ulx="264" uly="897">
        <line lrx="1124" lry="948" ulx="264" uly="897">Boden ausgeſtreuer und trocken gemacht werden;</line>
      </zone>
      <zone lrx="1119" lry="1472" type="textblock" ulx="250" uly="951">
        <line lrx="1115" lry="1004" ulx="258" uly="951">dann nimmt man 8 Maas derſelbigen Lauge,</line>
        <line lrx="1115" lry="1055" ulx="261" uly="1004">in ſelbige werden 2 Pf. reife Wacholderbeeren,</line>
        <line lrx="1113" lry="1105" ulx="250" uly="1057">welche zuvor klein geſtoßen worden ſind, und</line>
        <line lrx="1115" lry="1160" ulx="263" uly="1108">ein Pfund ebenfalls klein geſtoßener Fenchel,</line>
        <line lrx="1115" lry="1210" ulx="260" uly="1161">nebſt ein halb Pfund braune virginiſche</line>
        <line lrx="1118" lry="1262" ulx="265" uly="1213">Blaͤtter und ein Pfund Steinklee, eine halbe</line>
        <line lrx="1117" lry="1316" ulx="266" uly="1266">Stunde lang wohl zugedeckt, gekocht, dieſe</line>
        <line lrx="1116" lry="1365" ulx="256" uly="1318">Sauce wird durch ein grobes Tuch gelaſſen</line>
        <line lrx="1119" lry="1418" ulx="266" uly="1370">und ausgedruͤckt, hiermit wird der geſchnit⸗</line>
        <line lrx="1118" lry="1472" ulx="267" uly="1420">tene Toback angefeuchtet, auf der heißen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1119" lry="1565" type="textblock" ulx="1045" uly="1530">
        <line lrx="1119" lry="1565" ulx="1045" uly="1530">und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1182" lry="1561" type="textblock" ulx="267" uly="1473">
        <line lrx="1182" lry="1561" ulx="267" uly="1473">Platt, oder im Keſſel abermals geroͤſtert</line>
      </zone>
      <zone lrx="1120" lry="1900" type="textblock" ulx="280" uly="1691">
        <line lrx="1120" lry="1779" ulx="301" uly="1691">9 ch will wohl anrathen, daß dem Arbeiter</line>
        <line lrx="1119" lry="1823" ulx="280" uly="1766">bedeutet wird, eine Zange zu nehmen, womit er</line>
        <line lrx="1118" lry="1852" ulx="360" uly="1810">die Blaͤtter in die Lauge dunkt, ſonſt wird</line>
        <line lrx="1118" lry="1900" ulx="359" uly="1853">ihm dieſe Lauge die Haͤnde zu ſehr angreifen.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="77" type="page" xml:id="s_El240_077">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_077.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1123" lry="188" type="textblock" ulx="582" uly="154">
        <line lrx="1123" lry="188" ulx="582" uly="154">— 73</line>
      </zone>
      <zone lrx="1087" lry="213" type="textblock" ulx="1082" uly="203">
        <line lrx="1087" lry="213" ulx="1082" uly="203">.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1149" lry="389" type="textblock" ulx="269" uly="225">
        <line lrx="1137" lry="288" ulx="269" uly="225">und wieder getrocknet, dann nimmt man noch</line>
        <line lrx="1149" lry="338" ulx="283" uly="284">einmal von der letzten Sauce, ſo viel zum An⸗</line>
        <line lrx="1130" lry="389" ulx="272" uly="336">feuchten genug iſt, in derſelben thut man ein</line>
      </zone>
      <zone lrx="1131" lry="542" type="textblock" ulx="284" uly="390">
        <line lrx="1130" lry="442" ulx="285" uly="390">halb Pfund Meliszucker, eine halbe Theetaſſe voll</line>
        <line lrx="1130" lry="494" ulx="285" uly="439">Eilentia Benzoe und 4 Loth Schakarillenrinde,</line>
        <line lrx="1131" lry="542" ulx="284" uly="496">welche zuvor auf einem warmen Ofen, oder</line>
      </zone>
      <zone lrx="1151" lry="702" type="textblock" ulx="276" uly="545">
        <line lrx="1131" lry="597" ulx="279" uly="545">in der Sonne in einen halben Schoppen</line>
        <line lrx="1131" lry="651" ulx="276" uly="598">Fruchtbrantewein extrahirt iſt, hiermit wird</line>
        <line lrx="1151" lry="702" ulx="284" uly="650">der Toback nochmals eingemultert, daß er</line>
      </zone>
      <zone lrx="1133" lry="907" type="textblock" ulx="285" uly="703">
        <line lrx="1132" lry="762" ulx="286" uly="703">eine gehoͤrige Feuchtigkeit bekoͤmmt, dann in</line>
        <line lrx="1133" lry="807" ulx="285" uly="757">Packete geſchlagen, ſo hat man einen herr⸗</line>
        <line lrx="1132" lry="861" ulx="286" uly="807">lichen Toback, der dem virginiſchen wenig</line>
        <line lrx="1019" lry="907" ulx="287" uly="860">nachgiebt. .</line>
      </zone>
      <zone lrx="1134" lry="1186" type="textblock" ulx="286" uly="970">
        <line lrx="1134" lry="1022" ulx="286" uly="970">Wie man ferner aus teutſchen Blaͤttern,</line>
        <line lrx="1132" lry="1079" ulx="288" uly="1024">in Zeit von einigen Tagen, einen guten</line>
        <line lrx="1082" lry="1131" ulx="340" uly="1074">Sentomer machen kann, und zwar</line>
        <line lrx="875" lry="1186" ulx="554" uly="1129">zu 100 Pfund.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1137" lry="1744" type="textblock" ulx="289" uly="1222">
        <line lrx="1134" lry="1271" ulx="343" uly="1222">Man reparirt die Blaͤtter in der eben beſchrie⸗</line>
        <line lrx="1135" lry="1326" ulx="290" uly="1274">benen kauſtiſchen Lauge, wie zum Rauchtoback</line>
        <line lrx="1135" lry="1378" ulx="289" uly="1328">gemeldet worden iſt, wenn er nun geſchnitten</line>
        <line lrx="1134" lry="1428" ulx="290" uly="1380">und recht trocken auf der Platte oder in einem</line>
        <line lrx="1137" lry="1481" ulx="291" uly="1433">meſſingenen Keſſel geroͤſtert iſt, ſo wird ſelbi⸗</line>
        <line lrx="1134" lry="1534" ulx="293" uly="1486">ger in einen großen eiſernen Moͤrſer geſtoßen</line>
        <line lrx="1136" lry="1588" ulx="293" uly="1536">und auf der Pritſche durch ein feines Haar⸗</line>
        <line lrx="1137" lry="1642" ulx="294" uly="1589">ſieb geſiebet, und ſo fortgefahren, bis er</line>
        <line lrx="1136" lry="1690" ulx="295" uly="1642">alle klein iſt, dann nimmt man 18 Maas der</line>
        <line lrx="1136" lry="1744" ulx="294" uly="1693">vorgeſchriebenen Lauge von Aſche und Kalk,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1167" lry="1796" type="textblock" ulx="293" uly="1743">
        <line lrx="1167" lry="1796" ulx="293" uly="1743">in ſelbiger koct man 2 Pf. reife Wachol⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1137" lry="1902" type="textblock" ulx="294" uly="1798">
        <line lrx="1137" lry="1860" ulx="294" uly="1798">derbeeren, welche klein geſtoßen worden ſind,</line>
        <line lrx="1136" lry="1902" ulx="475" uly="1860">.  S ein</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="78" type="page" xml:id="s_El240_078">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_078.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1129" lry="906" type="textblock" ulx="246" uly="178">
        <line lrx="1129" lry="274" ulx="281" uly="178">ein in halb Pf. braune virginiſche Blaͤtter, hierzu</line>
        <line lrx="1128" lry="337" ulx="281" uly="270">annoch Pf. klein geſtoßene Gallaͤpfel, 3 Pf.</line>
        <line lrx="1126" lry="372" ulx="270" uly="325">ordinairen Vitriol, ein Maas Weineſſig: wenn</line>
        <line lrx="1125" lry="439" ulx="279" uly="375">ſelbiges eine Stunde gekocht, wird es durch ein</line>
        <line lrx="1122" lry="482" ulx="268" uly="429">Tuch in ein durchgeſchnittenes Faß gelaſſen;</line>
        <line lrx="1122" lry="533" ulx="246" uly="479">hierzu koͤmmt 2 Pf. guter Sirup, ein Maas</line>
        <line lrx="1124" lry="584" ulx="268" uly="531">Franz⸗oder Rheiniſcher, auch allenfalls Frucht⸗</line>
        <line lrx="1120" lry="635" ulx="269" uly="583">brantewein, 10 Pf. Salz, zwey und ein halb</line>
        <line lrx="1120" lry="701" ulx="277" uly="623">Pfund weiße Potaſche, 6 Loth Salamoniac und</line>
        <line lrx="1122" lry="750" ulx="277" uly="689">eine Theeſchale voll von unſerm praͤparirten Urin⸗</line>
        <line lrx="1122" lry="808" ulx="271" uly="738">ſpi⸗ itus: wenn alles in der Sauce geſchmolzen,</line>
        <line lrx="1121" lry="850" ulx="276" uly="790">wird das ganz fein geſtoßene und geſiebte To⸗</line>
        <line lrx="1121" lry="906" ulx="271" uly="827">backsmehl hiermit angefeuchtet, ſo viel genug iſt,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1144" lry="947" type="textblock" ulx="276" uly="896">
        <line lrx="1144" lry="947" ulx="276" uly="896">auf der Pritſche mit dem Brete wohl ver arbei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1120" lry="1468" type="textblock" ulx="268" uly="934">
        <line lrx="1120" lry="1009" ulx="276" uly="934">tet, bis er gleichfoͤrmig angefeuchtet iſt, dann</line>
        <line lrx="1120" lry="1080" ulx="275" uly="1000">wiederum durch ein grobes Sieb geſiebek und in</line>
        <line lrx="1118" lry="1102" ulx="268" uly="1044">ein Faß feſt eingedruͤckt; wenn dieſer Toback</line>
        <line lrx="1120" lry="1154" ulx="268" uly="1107">3 oder 4 Tage geſtanden, kann er bereits ver⸗</line>
        <line lrx="1119" lry="1206" ulx="275" uly="1157">kauft werden; doch will ich nicht in Abrede</line>
        <line lrx="1117" lry="1278" ulx="268" uly="1211">ſtellen, daß, wenn er laͤnger ſteht, er nicht viel</line>
        <line lrx="709" lry="1313" ulx="269" uly="1265">beſſer werden ſollte.</line>
        <line lrx="1117" lry="1403" ulx="327" uly="1289">So viel von der Fabrikatur des R auch und</line>
        <line lrx="573" lry="1468" ulx="275" uly="1363">Schnupſiebacke.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="79" type="page" xml:id="s_El240_079">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_079.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1052" lry="820" type="textblock" ulx="214" uly="552">
        <line lrx="821" lry="662" ulx="520" uly="552">Anhang</line>
        <line lrx="1052" lry="820" ulx="214" uly="691">allerley approbirter herrlicher</line>
      </zone>
      <zone lrx="1078" lry="972" type="textblock" ulx="343" uly="830">
        <line lrx="1078" lry="972" ulx="343" uly="830">Wiſſenſchaften,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1105" lry="1160" type="textblock" ulx="231" uly="980">
        <line lrx="1105" lry="1100" ulx="231" uly="980">ſich deren mit großem Nutzen zu bedienen,</line>
        <line lrx="695" lry="1160" ulx="640" uly="1125">als</line>
      </zone>
      <zone lrx="1026" lry="1378" type="textblock" ulx="293" uly="1150">
        <line lrx="1026" lry="1297" ulx="293" uly="1150">eine Zugabe den Liebhabern</line>
        <line lrx="770" lry="1378" ulx="555" uly="1290">mitgetheilet.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="80" type="page" xml:id="s_El240_080">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_080.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="81" type="page" xml:id="s_El240_081">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_081.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1085" lry="438" type="textblock" ulx="241" uly="230">
        <line lrx="1083" lry="289" ulx="241" uly="230">Rheinwein alt zu machen und zu verbeſ⸗</line>
        <line lrx="1085" lry="341" ulx="244" uly="283">ſern, daß, wenn er zwey oder drey Jahr</line>
        <line lrx="1051" lry="392" ulx="254" uly="337">alt, die Guͤte eines zwanzigjaͤhrigen</line>
        <line lrx="915" lry="438" ulx="413" uly="391">Weins bekommen muß.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1136" lry="1892" type="textblock" ulx="231" uly="489">
        <line lrx="1089" lry="547" ulx="301" uly="489">Man nehme zu einer Ohme Rheinwein</line>
        <line lrx="1089" lry="603" ulx="250" uly="542">13 Pf. ſpaniſche Roſinen, man leſe ſelbige wohl</line>
        <line lrx="1088" lry="653" ulx="246" uly="594">aus, es werden auch alle Stengel abgerupft,</line>
        <line lrx="1090" lry="707" ulx="247" uly="647">die Roſinen werden in das Faß zu dem Wein</line>
        <line lrx="1091" lry="765" ulx="247" uly="695">gethan, hierzu koͤmmt ein Loth Hollunderbluͤth</line>
        <line lrx="1092" lry="807" ulx="247" uly="753">und ein und ein halber Schoppen Spiritus</line>
        <line lrx="1092" lry="865" ulx="247" uly="796">vini, der aber nicht von Frucht⸗ſonbern rheini⸗</line>
        <line lrx="1092" lry="920" ulx="248" uly="851">ſchen oder Franzbrantewein abgezogen iſt. Der</line>
        <line lrx="1092" lry="968" ulx="249" uly="911">Spunt wird nur loſe darauf gelegt, ſo werden</line>
        <line lrx="1094" lry="1019" ulx="247" uly="959">in acht Tagen die Roſinen oben ſchwimmen; die</line>
        <line lrx="1092" lry="1077" ulx="248" uly="1014">Hollunderbluͤth aber zu Boden geſunken ſeyn.</line>
        <line lrx="1094" lry="1122" ulx="248" uly="1067">Dann koͤmmt der Wein in die Gaͤhrung, und</line>
        <line lrx="1096" lry="1182" ulx="231" uly="1117">wird wieder zu Moſt, woran man ſich aber</line>
        <line lrx="1095" lry="1229" ulx="250" uly="1174">nicht kehren muß. Von dem zuerſt herausge⸗</line>
        <line lrx="1095" lry="1287" ulx="250" uly="1223">zogenen Wein, um den Roſinen Platz zu</line>
        <line lrx="1096" lry="1333" ulx="250" uly="1275">machen, wird von Zeit zu Zeit aufgefuͤllt.</line>
        <line lrx="1123" lry="1388" ulx="249" uly="1329">Dieſer Wein wird ſich dreymal veraͤndern, und</line>
        <line lrx="1098" lry="1444" ulx="249" uly="1380">wird in Zeit von 12 Wochen in den herrlich⸗</line>
        <line lrx="1099" lry="1495" ulx="251" uly="1436">ſten und delicateſten veraͤndert, und alt wer⸗</line>
        <line lrx="1098" lry="1540" ulx="251" uly="1484">den: dieſer Wein kann auch verfuͤhrt werden,</line>
        <line lrx="623" lry="1596" ulx="250" uly="1543">weil er Beſtand haͤlt.</line>
        <line lrx="1100" lry="1698" ulx="303" uly="1641">Wenn alſo von Anfang der Zubereitung</line>
        <line lrx="1136" lry="1754" ulx="257" uly="1697">6 Monat verfloſſen, wird er auf eine anders rein</line>
        <line lrx="1100" lry="1809" ulx="255" uly="1748">ausgebranntes Faß abgeſtochen, und nachdem</line>
        <line lrx="1100" lry="1859" ulx="250" uly="1802">er 8 oder 14 Tage geruhet und flacker gewor⸗</line>
        <line lrx="1099" lry="1892" ulx="1040" uly="1855">den</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="82" type="page" xml:id="s_El240_082">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_082.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="830" lry="199" type="textblock" ulx="296" uly="152">
        <line lrx="830" lry="199" ulx="296" uly="152">78</line>
      </zone>
      <zone lrx="1140" lry="343" type="textblock" ulx="291" uly="218">
        <line lrx="1138" lry="292" ulx="291" uly="218">den iſt, iſt er zum Gebrauch tuͤchtig. Das</line>
        <line lrx="1140" lry="343" ulx="295" uly="289">Abſtechen kann zu allen Zeiten geſchehen, nur</line>
      </zone>
      <zone lrx="1138" lry="399" type="textblock" ulx="295" uly="339">
        <line lrx="1138" lry="399" ulx="295" uly="339">nicht im Maͤrz und April, am beſten iſt es im</line>
      </zone>
      <zone lrx="806" lry="458" type="textblock" ulx="274" uly="397">
        <line lrx="806" lry="458" ulx="274" uly="397">October oder November.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1136" lry="563" type="textblock" ulx="294" uly="493">
        <line lrx="1136" lry="563" ulx="294" uly="493">Ein Oxhof weißen Franzwein zu rothen</line>
      </zone>
      <zone lrx="979" lry="621" type="textblock" ulx="422" uly="554">
        <line lrx="979" lry="621" ulx="422" uly="554">oder Pontac zu machen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1140" lry="706" type="textblock" ulx="304" uly="630">
        <line lrx="1140" lry="706" ulx="304" uly="630">Man nehme 2 Loth Radix Alcana, und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1145" lry="1432" type="textblock" ulx="262" uly="703">
        <line lrx="1139" lry="758" ulx="288" uly="703">ſchneidet ſelbige ſo klein, wie es ſich thun laͤßt;</line>
        <line lrx="1139" lry="813" ulx="296" uly="757">hierauf wird in einer Bouteille ein halb Maas</line>
        <line lrx="1141" lry="863" ulx="297" uly="808">Spiritus vini, der von rheiniſchem oder Franz⸗</line>
        <line lrx="1142" lry="913" ulx="296" uly="860">brantewein abgezogen iſt, mit einem Stopfen,</line>
        <line lrx="1141" lry="966" ulx="266" uly="914">aber nicht zu feſt, verwahrt, und 8 Tage in der</line>
        <line lrx="1142" lry="1023" ulx="293" uly="965">Sonne, oder auf einem warmen Ofen in Sand</line>
        <line lrx="1142" lry="1075" ulx="296" uly="1020">ausziehen laſſen; dieſer Spiritus wird von de⸗</line>
        <line lrx="1142" lry="1124" ulx="263" uly="1069">nen Wurzeln ab⸗ und in das Faß gegoſſen, die</line>
        <line lrx="1142" lry="1179" ulx="296" uly="1120">zuruͤck gebliebenen Wurzeln koͤnnen in der Bou⸗</line>
        <line lrx="1142" lry="1227" ulx="295" uly="1175">teille mit Zuſetzung eines andern Spiritus vini</line>
        <line lrx="1142" lry="1284" ulx="264" uly="1224">In abermaligem Gebrauch, aufgehoben werden.</line>
        <line lrx="1145" lry="1332" ulx="296" uly="1275">Man nimmt ferner 1 Pf. getrocknete Hei⸗</line>
        <line lrx="1145" lry="1389" ulx="296" uly="1327">delbeeren, ſtoͤßt ſelbige ganz fein, und ſchuͤt⸗</line>
        <line lrx="1144" lry="1432" ulx="262" uly="1381">tet 2 Maas weißen Wein daruͤber, laͤßt es</line>
      </zone>
      <zone lrx="1186" lry="1491" type="textblock" ulx="274" uly="1432">
        <line lrx="1186" lry="1491" ulx="274" uly="1432">ebenfalls 8 Tage auf dem Ofen in Sand</line>
      </zone>
      <zone lrx="1146" lry="1643" type="textblock" ulx="274" uly="1488">
        <line lrx="1144" lry="1539" ulx="274" uly="1488">oder in der Sonnenwaͤrme ſtehen, dann durch</line>
        <line lrx="1145" lry="1594" ulx="300" uly="1542">Loͤſchpapier viltrirt, und auch ins Faß gegoſſen,</line>
        <line lrx="1146" lry="1643" ulx="299" uly="1595">alsdann nimmt man 10 Loth Fernabuck und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1159" lry="1702" type="textblock" ulx="283" uly="1638">
        <line lrx="1159" lry="1702" ulx="283" uly="1638">ein Viertel Loth Alaun, hierauf gieße man</line>
      </zone>
      <zone lrx="1153" lry="1905" type="textblock" ulx="254" uly="1696">
        <line lrx="1146" lry="1752" ulx="300" uly="1696">Franzwein, und laſſe es auf dem Feuer in</line>
        <line lrx="1148" lry="1803" ulx="286" uly="1750">einem ſaubern und zugedeckten Topf eine halbe</line>
        <line lrx="1151" lry="1857" ulx="300" uly="1802">Stunde kochen. Wann dieſer Extract kalt iſt,</line>
        <line lrx="1153" lry="1905" ulx="254" uly="1856">ſſchuͤrtet</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="83" type="page" xml:id="s_El240_083">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_083.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="18" lry="1786" type="textblock" ulx="0" uly="1346">
        <line lrx="18" lry="1786" ulx="0" uly="1346">— ͥ  8— —  55—</line>
      </zone>
      <zone lrx="1129" lry="782" type="textblock" ulx="253" uly="187">
        <line lrx="1104" lry="219" ulx="1058" uly="187">79</line>
        <line lrx="1107" lry="313" ulx="259" uly="252">ſthuͤttet man noch 4 Maas Wein dazu, damit</line>
        <line lrx="1104" lry="365" ulx="260" uly="306">der Fernabuck ſich recht entfaͤrbt, dann durch</line>
        <line lrx="1104" lry="422" ulx="259" uly="356">ein Tuch in das Faß gelaſſen, mit einer Schlag⸗</line>
        <line lrx="1104" lry="469" ulx="259" uly="411">ruthe ein wenig unter einander gearbeitet, ſo</line>
        <line lrx="1102" lry="518" ulx="259" uly="461">iſt es fertig. Noch beſſer iſt es, wenn man den</line>
        <line lrx="1108" lry="579" ulx="256" uly="516">zuruͤckgebliebenen Fernabuck in ein langes linne⸗</line>
        <line lrx="1107" lry="634" ulx="257" uly="566">nes Saͤckchen 14 Tage lang in das Faß haͤngt,</line>
        <line lrx="1107" lry="682" ulx="254" uly="620">hernach herauszieht, wohl ausdruͤckt, das Faß</line>
        <line lrx="1129" lry="732" ulx="253" uly="672">auffuͤllt, und, bis er flacker iſt, liegen laͤſſet: es</line>
        <line lrx="1103" lry="782" ulx="253" uly="725">verſteht ſich von ſelbſt, daß anfaͤnglich ſo viel</line>
      </zone>
      <zone lrx="683" lry="209" type="textblock" ulx="573" uly="202">
        <line lrx="683" lry="209" ulx="573" uly="202">—</line>
      </zone>
      <zone lrx="1101" lry="834" type="textblock" ulx="224" uly="774">
        <line lrx="1101" lry="834" ulx="224" uly="774">Wein aus dem Faß gezogen werden muß, als</line>
      </zone>
      <zone lrx="1102" lry="1155" type="textblock" ulx="248" uly="826">
        <line lrx="1102" lry="884" ulx="254" uly="826">von dem Extract zugegoſſen wird, daß es im⸗</line>
        <line lrx="1098" lry="940" ulx="252" uly="881">mer voll bleibt; will man dieſen Wein noch</line>
        <line lrx="1099" lry="987" ulx="251" uly="929">angenehmer machen, ſo wird zugleich mit dem</line>
        <line lrx="1099" lry="1044" ulx="252" uly="985">Fernabuck ein Paar Pfund Zuckerkrumen ge⸗</line>
        <line lrx="1097" lry="1100" ulx="250" uly="1037">kocht, dieſes koͤnnen der Menage halber Can⸗</line>
        <line lrx="1042" lry="1155" ulx="248" uly="1084">diszucker ſeyn, welche nicht ſo theuer ſind.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1093" lry="1469" type="textblock" ulx="247" uly="1215">
        <line lrx="1093" lry="1288" ulx="247" uly="1215">Die aͤchte oſtindiſche blaue Druckfarbe</line>
        <line lrx="1040" lry="1352" ulx="252" uly="1286">zu machen, auf Seide, Wollen,</line>
        <line lrx="981" lry="1406" ulx="279" uly="1346">Cattun und Leinwand zu</line>
        <line lrx="976" lry="1469" ulx="452" uly="1408">gebranuchen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1090" lry="1579" type="textblock" ulx="258" uly="1495">
        <line lrx="1090" lry="1579" ulx="258" uly="1495">Man nimmk 12 Maas fließend oder Regen⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1091" lry="1629" type="textblock" ulx="237" uly="1564">
        <line lrx="1091" lry="1629" ulx="237" uly="1564">waſſer, thut es in einen Keſſel, und laͤßt es</line>
      </zone>
      <zone lrx="1089" lry="1948" type="textblock" ulx="239" uly="1615">
        <line lrx="1089" lry="1685" ulx="244" uly="1615">kochend heiß werden, dann nimmt man 6 Pf.</line>
        <line lrx="1089" lry="1735" ulx="243" uly="1670">ungeloͤſchten Kalk, und laͤßt ihn ſich darinnen</line>
        <line lrx="1088" lry="1790" ulx="243" uly="1720">loͤſchen; wann er ſich nun abgeloͤſcht hat, thut</line>
        <line lrx="1086" lry="1846" ulx="241" uly="1776">man noch hinzu 12 Pfund Potaſche, und laͤßt</line>
        <line lrx="1085" lry="1891" ulx="239" uly="1826">es unter ſtetem Umruͤhren eine halbe Stuͤnde</line>
        <line lrx="1080" lry="1948" ulx="900" uly="1895">kochen,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1042" lry="2008" type="textblock" ulx="1036" uly="1993">
        <line lrx="1042" lry="2008" ulx="1036" uly="1993">17</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="84" type="page" xml:id="s_El240_084">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_084.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="343" lry="204" type="textblock" ulx="296" uly="169">
        <line lrx="343" lry="204" ulx="296" uly="169">30</line>
      </zone>
      <zone lrx="827" lry="212" type="textblock" ulx="615" uly="201">
        <line lrx="827" lry="212" ulx="615" uly="201">—</line>
      </zone>
      <zone lrx="1158" lry="1515" type="textblock" ulx="239" uly="254">
        <line lrx="1146" lry="337" ulx="292" uly="254">kochen, dann durch ein grobes Tuch gelaſſen und</line>
        <line lrx="920" lry="360" ulx="293" uly="312">ausgepreßt, ſo iſt die Beize fertig.</line>
        <line lrx="1146" lry="413" ulx="348" uly="330">Dann nimmt man  Loth Guatimalo Indigo</line>
        <line lrx="1147" lry="467" ulx="295" uly="418">und 6 Loth Aurum pigmentum, alles zart ge⸗</line>
        <line lrx="1147" lry="517" ulx="295" uly="468">ſtoßen und geſiebet, und gießet 2 Maas der</line>
        <line lrx="1152" lry="568" ulx="258" uly="518">vorbeſchriebenen Beize darauf, dann wird es auf</line>
        <line lrx="1147" lry="621" ulx="298" uly="573">ein gelindes Kohlfeuer geſtellt, beſtaͤndig umge⸗</line>
        <line lrx="1148" lry="675" ulx="297" uly="625">ruͤhrt, und ſo lange ſtehen gelaſſen, bis es anfangen</line>
        <line lrx="1151" lry="730" ulx="299" uly="677">will, zu kochen, aber kochen muß es bey Leibe nicht,</line>
        <line lrx="1152" lry="780" ulx="275" uly="727">dann ſetzt man es vom Feuer, und laͤßt es ein</line>
        <line lrx="1152" lry="831" ulx="301" uly="780">wenig verkuͤhlen, dann wieder aufs Feuer, und</line>
        <line lrx="1154" lry="884" ulx="239" uly="833">dDreymal auf gleiche Weiſe verfahren, zum vier⸗</line>
        <line lrx="1151" lry="938" ulx="267" uly="886">tenmal thut man 30 Loth geſtoßenen arabiſchen</line>
        <line lrx="1154" lry="994" ulx="304" uly="939">Gummi hinein, und ſetzt es bey ſtetem Umruͤh⸗</line>
        <line lrx="1151" lry="1038" ulx="303" uly="988">ren abermals aufs Feuer, aber man laͤßt es</line>
        <line lrx="1155" lry="1092" ulx="262" uly="1042">nicht kochen; es muß ſo lange auf dem Feuer</line>
        <line lrx="1154" lry="1150" ulx="304" uly="1095">ſtehen, bis ſich an dem Holz, wenn man es</line>
        <line lrx="1154" lry="1200" ulx="306" uly="1138">gegen den Tag haͤlt, kleine blaue Wolken zei⸗</line>
        <line lrx="1155" lry="1253" ulx="307" uly="1197">gen, dann ſetzt man es vom Feuer, und iſt ganz</line>
        <line lrx="1157" lry="1303" ulx="308" uly="1251">fertig, daß man damit drucken kann: das Lei⸗</line>
        <line lrx="1155" lry="1350" ulx="308" uly="1305">nen oder Baumwollen muß, nachdem es ge⸗</line>
        <line lrx="1156" lry="1405" ulx="293" uly="1356">druckt, aus einander gebreitet in fließend Waſſer</line>
        <line lrx="1158" lry="1461" ulx="310" uly="1408">gehalten werden, ſo daß das Waſſer immer</line>
        <line lrx="1158" lry="1515" ulx="310" uly="1460">daruͤber fließt, ſo bekoͤnmt es erſt die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1193" lry="1563" type="textblock" ulx="271" uly="1504">
        <line lrx="1193" lry="1563" ulx="271" uly="1504">rechte ſchoͤne blaue Farbe, die, wann es</line>
      </zone>
      <zone lrx="1162" lry="1670" type="textblock" ulx="313" uly="1568">
        <line lrx="1162" lry="1617" ulx="313" uly="1568">nachhero trocken gemacht, ſich niemals aus⸗</line>
        <line lrx="1095" lry="1670" ulx="315" uly="1621">waſchen laͤßt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1162" lry="1877" type="textblock" ulx="368" uly="1701">
        <line lrx="1084" lry="1757" ulx="391" uly="1701">Marſeille und gemeine Seife zu</line>
        <line lrx="1111" lry="1824" ulx="611" uly="1754">verfertigen.</line>
        <line lrx="1162" lry="1877" ulx="368" uly="1824">Dieſes iſt zwar eine bekannte Sache, zuma⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1163" lry="1913" type="textblock" ulx="1115" uly="1876">
        <line lrx="1163" lry="1913" ulx="1115" uly="1876">len</line>
      </zone>
      <zone lrx="1395" lry="283" type="textblock" ulx="1327" uly="245">
        <line lrx="1395" lry="283" ulx="1327" uly="245">ſer</line>
      </zone>
      <zone lrx="1395" lry="500" type="textblock" ulx="1354" uly="299">
        <line lrx="1395" lry="334" ulx="1354" uly="299">ein</line>
        <line lrx="1394" lry="396" ulx="1357" uly="360">zu</line>
        <line lrx="1395" lry="439" ulx="1358" uly="403">lie</line>
        <line lrx="1395" lry="500" ulx="1358" uly="455">tie</line>
      </zone>
      <zone lrx="1395" lry="1741" type="textblock" ulx="1367" uly="1091">
        <line lrx="1395" lry="1741" ulx="1367" uly="1091">— rrecereseaeeeeee —eee</line>
      </zone>
      <zone lrx="1395" lry="1847" type="textblock" ulx="1375" uly="1759">
        <line lrx="1395" lry="1847" ulx="1375" uly="1759">—. —</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="85" type="page" xml:id="s_El240_085">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_085.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1093" lry="397" type="textblock" ulx="240" uly="239">
        <line lrx="1091" lry="295" ulx="240" uly="239">len die weiße Seife; doch koͤnnte ſich wohl</line>
        <line lrx="1090" lry="343" ulx="241" uly="263">einer oder der andre finden, der hiervon Gebrauch</line>
        <line lrx="1093" lry="397" ulx="243" uly="345">zu machen wuͤnſchte, aber wegen nicht hinlaͤng⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1090" lry="525" type="textblock" ulx="243" uly="397">
        <line lrx="1090" lry="450" ulx="244" uly="397">licher Kenntniß es unterlaſſen muß; die Verfer⸗</line>
        <line lrx="576" lry="525" ulx="243" uly="449">tigung iſt folgende:</line>
      </zone>
      <zone lrx="1095" lry="915" type="textblock" ulx="246" uly="507">
        <line lrx="1092" lry="604" ulx="299" uly="507">Man nimmt 15 bis 16 Meßen geſiebte Buͤ⸗</line>
        <line lrx="1093" lry="654" ulx="246" uly="605">chenaſche oder andre gute Holzaſche, dieſe wird</line>
        <line lrx="1095" lry="709" ulx="247" uly="657">auf einen Haufen geſchuͤttet, und mit Waſſer</line>
        <line lrx="1095" lry="759" ulx="246" uly="708">befeuchtet; hernach nimmt man eine Schaufel</line>
        <line lrx="1095" lry="807" ulx="247" uly="762">und arbeitet ſie durch einander, und wieder mit</line>
        <line lrx="1095" lry="863" ulx="247" uly="813">Waſſer benetzt und geſchaufelt, bis alle Aſche</line>
        <line lrx="1095" lry="915" ulx="247" uly="863">feucht iſt. Man macht ſodann in der Mitte</line>
      </zone>
      <zone lrx="1095" lry="966" type="textblock" ulx="234" uly="916">
        <line lrx="1095" lry="966" ulx="234" uly="916">des Haufens ein Loch; hierein kommen 2 Me⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1123" lry="1543" type="textblock" ulx="243" uly="969">
        <line lrx="1123" lry="1023" ulx="243" uly="969">tzen ungeloͤſchter oder Steinkalk: dieſer wird</line>
        <line lrx="1096" lry="1074" ulx="246" uly="1023">mit Waſſer begoſſen, ſo, daß er durchaus naß</line>
        <line lrx="1098" lry="1123" ulx="246" uly="1074">wird; ſodann ſchlaͤgt man die Aſche uͤber den</line>
        <line lrx="1094" lry="1179" ulx="247" uly="1100">Kalk' zuſammen, daß es ein Haufen wird, und</line>
        <line lrx="1095" lry="1232" ulx="248" uly="1179">laͤfſet es ſtehen, bis dieſer Haufen anfaͤngt, hier</line>
        <line lrx="1094" lry="1287" ulx="247" uly="1228">und da Riſſe zu bekommen, welches zuweilen</line>
        <line lrx="1096" lry="1335" ulx="247" uly="1259">bald, zuweilen ſpaͤt geſchieher, nachdem der</line>
        <line lrx="1094" lry="1385" ulx="247" uly="1312">Kalk gut oder ſchlecht iſt. Di jeſe Riſſe werden</line>
        <line lrx="1096" lry="1439" ulx="247" uly="1385">allezeit mit der Schaufel wieder zugeklopft, und</line>
        <line lrx="1097" lry="1489" ulx="247" uly="1443">nachdem der Haufen ein paar Stunden geſtan⸗</line>
        <line lrx="1096" lry="1543" ulx="246" uly="1494">den hat, ſo wird ſelbiger mit der Schaufel</line>
      </zone>
      <zone lrx="1097" lry="1596" type="textblock" ulx="238" uly="1544">
        <line lrx="1097" lry="1596" ulx="238" uly="1544">durch einanber gearbeitet, und zwar ſo lange, bis</line>
      </zone>
      <zone lrx="1096" lry="1901" type="textblock" ulx="242" uly="1596">
        <line lrx="1096" lry="1647" ulx="244" uly="1596">kein weißer Kaik mehr zu ſehen iſt; wo aber</line>
        <line lrx="1094" lry="1704" ulx="244" uly="1648">noch etwa Knoͤtchen von Kalk ſind, die muͤſſen</line>
        <line lrx="1092" lry="1754" ulx="243" uly="1697">mit der Se haufel zerklopft merden. Alsdann</line>
        <line lrx="1093" lry="1805" ulx="243" uly="1753">legt man in einer Waſchhuͤtte ein paar Hoͤlzer</line>
        <line lrx="1093" lry="1859" ulx="242" uly="1803">uͤbers Kreuz und oben drauf etwas Stroh; dann</line>
        <line lrx="1096" lry="1901" ulx="1020" uly="1871">wer⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="86" type="page" xml:id="s_El240_086">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_086.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1132" lry="1215" type="textblock" ulx="256" uly="138">
        <line lrx="814" lry="204" ulx="281" uly="138">8² 6-ðð</line>
        <line lrx="1020" lry="273" ulx="284" uly="224">werden einige Metzen von dem Aſchen⸗ und</line>
        <line lrx="1000" lry="334" ulx="284" uly="279">haufen hinein gethan und mit einem Ses</line>
        <line lrx="997" lry="383" ulx="256" uly="330">geſtoßen; dann muß einer den uͤbrigen</line>
        <line lrx="1101" lry="437" ulx="287" uly="380">Aſchenhaufen zutragen, und der andere einſto</line>
        <line lrx="1126" lry="535" ulx="287" uly="485">man reines Waſſer darauf und ziehet den Za⸗</line>
        <line lrx="1127" lry="591" ulx="288" uly="537">pfen unten aus dem Faß, welches auf einem</line>
        <line lrx="1128" lry="638" ulx="286" uly="590">Bock oder Geruͤſte ſtehet, und worunter ein</line>
        <line lrx="1127" lry="695" ulx="284" uly="643">Zuber geſtellt werden muß, darein die helle</line>
        <line lrx="1132" lry="747" ulx="288" uly="695">Lauge laufen kann; ſo wie etwas heraus gelau⸗</line>
        <line lrx="1129" lry="802" ulx="286" uly="745">fen iſt, wird wieder rein Waͤſſer darauf gegoſ⸗</line>
        <line lrx="1130" lry="854" ulx="282" uly="798">ſen. Den andern Tag nimmt man 3 bis 6 Ei⸗</line>
        <line lrx="1130" lry="902" ulx="271" uly="850">mer voll der ausgelaufenen Lauge, thut ſie in</line>
        <line lrx="1126" lry="952" ulx="287" uly="904">einen Waſchkeſſel, hierzu wird 40 Pfund</line>
        <line lrx="1128" lry="1004" ulx="260" uly="955">Rind⸗oder Schaaſtalch klein geſchnitten und</line>
        <line lrx="1126" lry="1060" ulx="264" uly="1008">3 Pfund Haut von abgezogenem Fett, ein</line>
        <line lrx="1131" lry="1113" ulx="284" uly="1060">ſtark Feuer unter den Keſſel gemacht, das</line>
        <line lrx="1132" lry="1166" ulx="287" uly="1112">Fett mit einem Holze zuweilen untergedruͤckt,</line>
        <line lrx="1127" lry="1215" ulx="286" uly="1163">bis es recht im Kochen iſt: waͤhrend dem</line>
      </zone>
      <zone lrx="1130" lry="318" type="textblock" ulx="1046" uly="279">
        <line lrx="1130" lry="318" ulx="1046" uly="279">r feſt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1139" lry="1268" type="textblock" ulx="284" uly="1216">
        <line lrx="1139" lry="1268" ulx="284" uly="1216">Kochen muß auch auf dem Grund herumgeruͤhrt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1134" lry="1428" type="textblock" ulx="286" uly="1269">
        <line lrx="1134" lry="1321" ulx="286" uly="1269">werden, damit es nicht anbrennt; faͤngt es</line>
        <line lrx="1127" lry="1376" ulx="286" uly="1321">an in die Hoͤhe zu ſteigen, ſo muß in einem Ge⸗</line>
        <line lrx="1134" lry="1428" ulx="286" uly="1371">faͤß etwas heraus geſchoͤpft, aber wieder hinein.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1149" lry="1479" type="textblock" ulx="248" uly="1422">
        <line lrx="1149" lry="1479" ulx="248" uly="1422">gegoſſen werden: ſteigt es aber zu ſehr, ſo muß</line>
      </zone>
      <zone lrx="1129" lry="1737" type="textblock" ulx="252" uly="1478">
        <line lrx="1128" lry="1526" ulx="286" uly="1478">das Feuer etwas gelinder gemacht und etwas</line>
        <line lrx="1127" lry="1579" ulx="252" uly="1525">kalte Lauge dazu gegoſſen werden, bis es ſich</line>
        <line lrx="1127" lry="1630" ulx="286" uly="1582">wieder ſetzt; es muß ſo lange kochen, bis Fett</line>
        <line lrx="1129" lry="1685" ulx="285" uly="1630">und Haut alles verkocht iſt, und die Maſſe ganz</line>
        <line lrx="1129" lry="1737" ulx="284" uly="1687">leimigt wird, welches man erkennen kann, wenn</line>
      </zone>
      <zone lrx="1131" lry="1789" type="textblock" ulx="288" uly="1739">
        <line lrx="1131" lry="1789" ulx="288" uly="1739">man mit dem Holze hinein dunkt, und es ganz</line>
      </zone>
      <zone lrx="1135" lry="1897" type="textblock" ulx="282" uly="1791">
        <line lrx="1135" lry="1846" ulx="282" uly="1791">dick und zehe davon trauft. Sobald dieſes iſt,</line>
        <line lrx="1126" lry="1897" ulx="622" uly="1849">. muß</line>
      </zone>
      <zone lrx="1132" lry="272" type="textblock" ulx="1035" uly="221">
        <line lrx="1132" lry="272" ulx="1035" uly="221">Kalk⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1396" lry="1788" type="textblock" ulx="1360" uly="825">
        <line lrx="1396" lry="1788" ulx="1360" uly="825">.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1396" lry="1854" type="textblock" ulx="1378" uly="1807">
        <line lrx="1396" lry="1854" ulx="1378" uly="1807">—</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="87" type="page" xml:id="s_El240_087">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_087.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="28" lry="1893" type="textblock" ulx="0" uly="1391">
        <line lrx="28" lry="1893" ulx="0" uly="1391">N RS</line>
      </zone>
      <zone lrx="1133" lry="931" type="textblock" ulx="269" uly="249">
        <line lrx="1129" lry="306" ulx="278" uly="249">muß man eine und eine halbe bis zwey Metzen</line>
        <line lrx="1133" lry="352" ulx="279" uly="303">Salz in Bereitſchaft haben, welche man in</line>
        <line lrx="1128" lry="410" ulx="278" uly="350">den Keſſel zu ſtreuen anfaͤngt, das Salz muß</line>
        <line lrx="1127" lry="461" ulx="276" uly="408">mit einem Holze untergeruͤhrt werden. Faͤngt es</line>
        <line lrx="1126" lry="514" ulx="275" uly="456">an ſtark zu ſteigen, ſo ruͤhrt man nicht mehr,</line>
        <line lrx="1125" lry="567" ulx="274" uly="510">ſonſt laͤuft alles uͤber, ſondern ſtreut noch etwas</line>
        <line lrx="1133" lry="618" ulx="275" uly="564">Salz darauf, und ziehet das Feuer zuruͤck,</line>
        <line lrx="1125" lry="670" ulx="273" uly="615">ſchoͤpft etwas heraus, und gießt es wieder hinein,</line>
        <line lrx="1123" lry="721" ulx="272" uly="668">denn das Salzen macht, daß ſich die Lauge von</line>
        <line lrx="992" lry="775" ulx="271" uly="719">der Seife ſcheidet.</line>
        <line lrx="1122" lry="827" ulx="274" uly="772">Wann es nun ferner nach dem Salzen ein</line>
        <line lrx="1121" lry="877" ulx="270" uly="821">wenig gekocht hat, ſo ſetzt man einen Zuber</line>
        <line lrx="1121" lry="931" ulx="269" uly="876">vor den Keſſel, worauf ein duͤnnes Tuch zuge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1188" lry="982" type="textblock" ulx="269" uly="927">
        <line lrx="1188" lry="982" ulx="269" uly="927">deckt, ſchoͤpft alles aus dem Keſſel hinein, und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1141" lry="1705" type="textblock" ulx="260" uly="981">
        <line lrx="1119" lry="1034" ulx="270" uly="981">laͤßt es durchlaufen. Auf die letzt wird der</line>
        <line lrx="1119" lry="1088" ulx="269" uly="1032">Klumpen ausgepreßt, daß alles heraus koͤmmt,</line>
        <line lrx="1119" lry="1137" ulx="269" uly="1084">und laͤßt es in dem Zuber ſtehen bis den ſol⸗</line>
        <line lrx="1117" lry="1190" ulx="268" uly="1137">genden Morgen, wo dann obenauf die Seiſe</line>
        <line lrx="1119" lry="1245" ulx="268" uly="1194">ganz geronnen, und unten eine dicke ſchmutzi⸗</line>
        <line lrx="1117" lry="1291" ulx="260" uly="1231">ge Lauge iſt. Der Keſſel muß wieder rein</line>
        <line lrx="1130" lry="1343" ulx="268" uly="1294">gemacht, und Tages zuvor auf den Aeſcher</line>
        <line lrx="1117" lry="1399" ulx="268" uly="1341">wieder Waſſer gegoſſen werden, ſo daß beſtaͤn⸗</line>
        <line lrx="1115" lry="1447" ulx="268" uly="1398">dig noch Lauge davon laͤuft, von welcher nun</line>
        <line lrx="1115" lry="1503" ulx="268" uly="1451">wieder ſechs Eimer voll in den Keſſel gegoſſen</line>
        <line lrx="1114" lry="1551" ulx="267" uly="1503">werden, worinnen die Seife Stuͤckweis hinein⸗</line>
        <line lrx="1113" lry="1604" ulx="267" uly="1552">geſchnitten wird, wann zuvor die unten an</line>
        <line lrx="1113" lry="1661" ulx="266" uly="1606">ſitzende ſchmutziſe Lauge abgeſchabt worden iſt,</line>
        <line lrx="1141" lry="1705" ulx="266" uly="1657">ſo daß von der Salzlange nichts mit in den</line>
      </zone>
      <zone lrx="1129" lry="1764" type="textblock" ulx="239" uly="1711">
        <line lrx="1129" lry="1764" ulx="239" uly="1711">Keſſel koͤmmt; dann laͤßt man es gelinde kochen,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1136" lry="1872" type="textblock" ulx="264" uly="1762">
        <line lrx="1136" lry="1812" ulx="265" uly="1762">und iſt am beſten, wenn es am Rande des Keſ⸗</line>
        <line lrx="1110" lry="1872" ulx="264" uly="1816">ſels erſt zu kochen anfaͤngt. Sobald ſie nun,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1165" lry="1915" type="textblock" ulx="1050" uly="1876">
        <line lrx="1165" lry="1915" ulx="1050" uly="1876">wie</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="88" type="page" xml:id="s_El240_088">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_088.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1135" lry="888" type="textblock" ulx="284" uly="250">
        <line lrx="1133" lry="306" ulx="285" uly="250">wie gemeldet, ſchoͤn dick und leimigt iſt, wird ſie</line>
        <line lrx="1131" lry="358" ulx="284" uly="302">wieder geſalzen, ſonſt verkocht ſich zu viel Seife.</line>
        <line lrx="1130" lry="409" ulx="285" uly="356">Nachdem ſie wieder geſalzen iſt, muß ſie nun</line>
        <line lrx="1131" lry="466" ulx="286" uly="407">ſo lange kochen, bis die helle Lauge hervorkoͤmmt;</line>
        <line lrx="1132" lry="518" ulx="285" uly="459">ſodann wird das Feuer unter dem Keſſel weg⸗</line>
        <line lrx="1131" lry="571" ulx="285" uly="511">gethan, und die Seife bleibt in dem Keſſel, bis</line>
        <line lrx="1134" lry="625" ulx="286" uly="565">ſie aufhoͤrt zu kochen, und dann wird ſie heraus⸗</line>
        <line lrx="1135" lry="675" ulx="284" uly="616">geſchoͤpft. Man laͤßt ſie alsdann erkalten, ſchneidet</line>
        <line lrx="1132" lry="727" ulx="284" uly="668">ſie in beliebige Stuͤcken, welches mit einem feinen</line>
        <line lrx="1135" lry="778" ulx="287" uly="720">Drath, der an ein bogenfoͤrmiges Holz befeſti⸗</line>
        <line lrx="1133" lry="832" ulx="286" uly="773">get iſt, am beſten geſchehen kann, und dann iſt</line>
        <line lrx="855" lry="888" ulx="284" uly="826">die Seife zum Gebrauch fertig.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1106" lry="1039" type="textblock" ulx="326" uly="932">
        <line lrx="1091" lry="993" ulx="326" uly="932">Eine Art Marſeille oder bunte Seife</line>
        <line lrx="1106" lry="1039" ulx="546" uly="987">zu machen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1136" lry="1769" type="textblock" ulx="277" uly="1081">
        <line lrx="1134" lry="1134" ulx="303" uly="1081">Marn nimmt einige Pfund von jener weißen</line>
        <line lrx="1134" lry="1190" ulx="282" uly="1133">Seife, und laͤßt ſie in einem Hafen auf ein ge⸗</line>
        <line lrx="1134" lry="1241" ulx="286" uly="1186">lindes Feuer ſchmelzen; dann muß man fein wie</line>
        <line lrx="1132" lry="1297" ulx="277" uly="1239">Puder geſtoßenes Ziegelmehl haben: dieſes wird</line>
        <line lrx="1133" lry="1346" ulx="287" uly="1292">in die Seife geruͤhrt, ſo hat man eine ziegelro⸗</line>
        <line lrx="1134" lry="1403" ulx="288" uly="1342">the Seife. Wann nun ſolche ausgegoſſen und</line>
        <line lrx="1134" lry="1451" ulx="288" uly="1394">kalt geworden iſt, wird ſie in Wuͤrfel geſchnit⸗</line>
        <line lrx="1133" lry="1505" ulx="290" uly="1448">ten, wie man Speckgrieben zu ſchneiden pflegt,</line>
        <line lrx="1135" lry="1557" ulx="288" uly="1501">und zum Gebrauch, wie folgen wird, aufgehoben.</line>
        <line lrx="1135" lry="1604" ulx="286" uly="1550">Will man nun die bunte Seife machen, ſo nimmt</line>
        <line lrx="1134" lry="1657" ulx="289" uly="1604">man ſtatt 40 Pf. Rinder⸗ oder Schaaftalch 30</line>
        <line lrx="1136" lry="1713" ulx="289" uly="1658">Pf., 40 Pf. Baumoͤhl, und 12 Pf. abgezogene</line>
        <line lrx="1134" lry="1769" ulx="291" uly="1710">Haͤute von Fett, verfaͤhrt uͤbrigens wie mit der</line>
      </zone>
      <zone lrx="1137" lry="1818" type="textblock" ulx="218" uly="1762">
        <line lrx="1137" lry="1818" ulx="218" uly="1762">vorigen Seife, nur wenn ſie zum zweytenfnal ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1136" lry="1903" type="textblock" ulx="270" uly="1813">
        <line lrx="1136" lry="1874" ulx="292" uly="1813">kocht, ausgeſchoͤpft worden und halb geronnen iſt,</line>
        <line lrx="1135" lry="1903" ulx="270" uly="1876">wer⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="89" type="page" xml:id="s_El240_089">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_089.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="38" lry="347" type="textblock" ulx="0" uly="252">
        <line lrx="38" lry="296" ulx="0" uly="252">ſie</line>
        <line lrx="35" lry="347" ulx="0" uly="303">fe.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1110" lry="195" type="textblock" ulx="1065" uly="134">
        <line lrx="1110" lry="195" ulx="1065" uly="134">35</line>
      </zone>
      <zone lrx="1107" lry="297" type="textblock" ulx="256" uly="225">
        <line lrx="1107" lry="297" ulx="256" uly="225">werden die oben in Wuͤrfel geſchnittenen rothen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1120" lry="355" type="textblock" ulx="249" uly="292">
        <line lrx="1120" lry="355" ulx="249" uly="292">Seiſen grieben hinein geruͤhrt, und wann ſie er⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="797" lry="422" type="textblock" ulx="257" uly="340">
        <line lrx="797" lry="422" ulx="257" uly="340">kaltet, in Stuͤcke geſchnitten.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1104" lry="548" type="textblock" ulx="256" uly="445">
        <line lrx="1104" lry="500" ulx="256" uly="445">Wie die Nancier⸗Lichter zu machen,</line>
        <line lrx="1028" lry="548" ulx="334" uly="499">die zehn Stunden brennen und</line>
      </zone>
      <zone lrx="818" lry="631" type="textblock" ulx="539" uly="547">
        <line lrx="818" lry="631" ulx="539" uly="547">nicht fließen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1104" lry="846" type="textblock" ulx="255" uly="636">
        <line lrx="1103" lry="706" ulx="312" uly="636">50 Pf. Rinder⸗ und 25 Pf. Schaaftalch,</line>
        <line lrx="1104" lry="759" ulx="255" uly="689">werden im Waſſer ausgekocht, wozu ein halber</line>
        <line lrx="1103" lry="793" ulx="256" uly="746">Schoppen Weineſſig gegoſſen wird: dieſer rei⸗</line>
        <line lrx="1102" lry="846" ulx="256" uly="795">niget das Fett. Wenn es dergeſtalt ausgelaſſen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1103" lry="910" type="textblock" ulx="233" uly="848">
        <line lrx="1103" lry="910" ulx="233" uly="848">und in Scheiben gegoſſen, und auf einem ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1100" lry="948" type="textblock" ulx="255" uly="898">
        <line lrx="1100" lry="948" ulx="255" uly="898">linden Feuer wieder geſchmolzen iſt, ſo wird</line>
      </zone>
      <zone lrx="1098" lry="1008" type="textblock" ulx="231" uly="948">
        <line lrx="1098" lry="1008" ulx="231" uly="948">hinein geruͤhrt: 1 Loth Glasgalle, 1 Loth</line>
      </zone>
      <zone lrx="1123" lry="1421" type="textblock" ulx="251" uly="1003">
        <line lrx="1097" lry="1066" ulx="253" uly="1003">Jungfernglas, 2 Loth Salamoniac depurati,</line>
        <line lrx="1100" lry="1107" ulx="257" uly="1058">2 Loth Alaun; dieſes wird alles ſo fein wie Pu⸗</line>
        <line lrx="1003" lry="1165" ulx="252" uly="1095">der geſtoßen „und unter das Fett geruͤhrt.</line>
        <line lrx="1097" lry="1222" ulx="306" uly="1154">Damit dieſe Lichter nun perlfarbig oder blaͤu⸗</line>
        <line lrx="1100" lry="1266" ulx="253" uly="1213">licht werden, ſo wird ein wenig eben ſo fein ge⸗</line>
        <line lrx="1097" lry="1317" ulx="254" uly="1266">ſtoßener diſtillirter Gruͤnſpan hinein geruͤhrt, die</line>
        <line lrx="1123" lry="1368" ulx="252" uly="1319">Doͤchte muͤſſen von Baumwolle und nicht zu dick</line>
        <line lrx="1096" lry="1421" ulx="251" uly="1370">gemacht, und mit ein wenig Wachs beſtrichen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1096" lry="1476" type="textblock" ulx="214" uly="1423">
        <line lrx="1096" lry="1476" ulx="214" uly="1423">werden; doch muß dieſes ſehr wenig ſeyn, ſonſt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1097" lry="1632" type="textblock" ulx="252" uly="1466">
        <line lrx="1096" lry="1524" ulx="253" uly="1466">werden die Lichter zu theuer, dann macht man</line>
        <line lrx="1097" lry="1584" ulx="253" uly="1527">ſie in glaͤſerne oder zinnerne Formen, und das</line>
        <line lrx="1023" lry="1632" ulx="252" uly="1580">zerlaſſene Fett milchwarm hineingegoſſen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="1733" type="textblock" ulx="251" uly="1668">
        <line lrx="1128" lry="1733" ulx="251" uly="1668">Eine herrliche roſenrothe Farbe, Linnen⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1044" lry="1834" type="textblock" ulx="305" uly="1733">
        <line lrx="1044" lry="1789" ulx="305" uly="1733">und Baumwollen, auch zwirn zu</line>
        <line lrx="748" lry="1834" ulx="603" uly="1785">faͤrben.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1099" lry="1912" type="textblock" ulx="621" uly="1861">
        <line lrx="1099" lry="1912" ulx="621" uly="1861">F 3 Man</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="90" type="page" xml:id="s_El240_090">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_090.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1118" lry="341" type="textblock" ulx="276" uly="239">
        <line lrx="1118" lry="291" ulx="311" uly="239">Man nimmt ein Viercel Pfund Saflor oder</line>
        <line lrx="1118" lry="341" ulx="276" uly="299">wilden Safran: dieſer wird in einen leinenen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1126" lry="398" type="textblock" ulx="275" uly="349">
        <line lrx="1126" lry="398" ulx="275" uly="349">Beutel gethan, zugebunden, und in fließend</line>
      </zone>
      <zone lrx="1124" lry="818" type="textblock" ulx="268" uly="403">
        <line lrx="1118" lry="449" ulx="278" uly="403">Waſſer ſo lange gewaſchen und geſchlagen, bis</line>
        <line lrx="1119" lry="502" ulx="279" uly="449">ſich keine gelbe Farbe mehr auswaͤſcht oder zu</line>
        <line lrx="1121" lry="556" ulx="278" uly="507">ſehen iſt; dann wird es heraus und in eine irdene</line>
        <line lrx="1121" lry="615" ulx="279" uly="538">Schuͤſſel gethan, hierauf gießet man ein Maas</line>
        <line lrx="1118" lry="677" ulx="268" uly="603">Weineſſig, und dann thut man ohngefaͤhr ein</line>
        <line lrx="1120" lry="716" ulx="278" uly="662">halb Pf weiße Potaſche hinzu. Nun faͤngt es</line>
        <line lrx="1124" lry="766" ulx="280" uly="715">an zu ſteigen und zu ſchaͤumen, dahero muß</line>
        <line lrx="1121" lry="818" ulx="280" uly="767">man noch einen ledigen Napf bey der Hand ha⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1129" lry="869" type="textblock" ulx="279" uly="795">
        <line lrx="1129" lry="869" ulx="279" uly="795">ben, wo es denn aus einem Gefaͤß in das andre</line>
      </zone>
      <zone lrx="1122" lry="971" type="textblock" ulx="274" uly="852">
        <line lrx="1121" lry="932" ulx="274" uly="852">gegoſſen wird, bis es nicht mehr ſchaͤumt; hier⸗</line>
        <line lrx="1122" lry="971" ulx="279" uly="923">inne wird das Linnen oder Baumwollen eine hal⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1123" lry="1042" type="textblock" ulx="278" uly="966">
        <line lrx="1123" lry="1042" ulx="278" uly="966">be Stunde eingebeitzt, in kalt Wagſſer ausgewa⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="943" lry="1191" type="textblock" ulx="265" uly="1031">
        <line lrx="807" lry="1086" ulx="265" uly="1031">ſchen und getrocknet.</line>
        <line lrx="943" lry="1191" ulx="452" uly="1138">Gruͤnſpan zu machen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1127" lry="1335" type="textblock" ulx="282" uly="1223">
        <line lrx="1124" lry="1285" ulx="334" uly="1223">Das Gruͤnſpan wird zu Montpellier in gro⸗</line>
        <line lrx="1127" lry="1335" ulx="282" uly="1286">ſßien Fabriken bereitet und dergeſtalt gemacht:</line>
      </zone>
      <zone lrx="1135" lry="1384" type="textblock" ulx="282" uly="1338">
        <line lrx="1135" lry="1384" ulx="282" uly="1338">Man leget alldort Kupferbleche ſchichtweis mit</line>
      </zone>
      <zone lrx="1127" lry="1905" type="textblock" ulx="238" uly="1378">
        <line lrx="1127" lry="1441" ulx="282" uly="1378">Wein treſter in großer Menge uͤber einander, und</line>
        <line lrx="1126" lry="1493" ulx="282" uly="1442">laͤſſet alles eine geraume Zeit ſo liegen; hierbey</line>
        <line lrx="1127" lry="1546" ulx="281" uly="1495">erhitzen ſich die Treſter. Die ſaͤuerliche Dunſt</line>
        <line lrx="1127" lry="1602" ulx="238" uly="1548">derfſelben zerfrift nach und nach die Kupferbleche,</line>
        <line lrx="1126" lry="1646" ulx="281" uly="1598">verbindet ſich reichlich damit, und verwandelt</line>
        <line lrx="1127" lry="1705" ulx="277" uly="1653">ſich in Gruͤnſpan. Die darinnen ſteckende</line>
        <line lrx="1127" lry="1771" ulx="281" uly="1694">Gewaͤchs ſaͤure veru ſacht, daß die Farbe an der</line>
        <line lrx="1127" lry="1806" ulx="279" uly="1757">Luft nicht dauerhaft iſt; darinnen hat das</line>
        <line lrx="1126" lry="1904" ulx="260" uly="1807">Braunſchweiger Gruͤn, welches die Gebruͤder</line>
        <line lrx="1126" lry="1905" ulx="1037" uly="1861">Gra⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1396" lry="1658" type="textblock" ulx="1369" uly="1100">
        <line lrx="1396" lry="1658" ulx="1369" uly="1100">— ee — ——  —— 2£</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="91" type="page" xml:id="s_El240_091">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_091.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="27" lry="278" type="textblock" ulx="0" uly="252">
        <line lrx="9" lry="277" ulx="0" uly="252">—</line>
      </zone>
      <zone lrx="27" lry="1043" type="textblock" ulx="0" uly="305">
        <line lrx="27" lry="1043" ulx="0" uly="305">— ..  e  α  e</line>
      </zone>
      <zone lrx="1111" lry="229" type="textblock" ulx="720" uly="157">
        <line lrx="1111" lry="229" ulx="720" uly="157">e 87</line>
      </zone>
      <zone lrx="1109" lry="411" type="textblock" ulx="263" uly="232">
        <line lrx="1109" lry="320" ulx="263" uly="232">Grav⸗ ahorſt in Braunſchweig erfunden, und</line>
        <line lrx="1107" lry="374" ulx="264" uly="302">in Menge bereiten, vielen Vorzug, weil ſeine</line>
        <line lrx="1093" lry="411" ulx="266" uly="360">Farbe dauerhaft iſt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="910" lry="520" type="textblock" ulx="465" uly="468">
        <line lrx="910" lry="520" ulx="465" uly="468">Karmin zu maehen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1108" lry="734" type="textblock" ulx="260" uly="555">
        <line lrx="1108" lry="614" ulx="310" uly="555">Man nimmt 8 Loth fein geſtoßene Kochſche⸗</line>
        <line lrx="1107" lry="670" ulx="261" uly="618">nille und ohngefaͤhr 4 bis 6 Maas Regenwaſſer</line>
        <line lrx="1108" lry="734" ulx="260" uly="673">darauf gegoſſen, welches zuvor in einem zinner⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1107" lry="773" type="textblock" ulx="252" uly="723">
        <line lrx="1107" lry="773" ulx="252" uly="723">nen Keſſel zum Kochen gebracht worden iſt: dar⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1108" lry="877" type="textblock" ulx="262" uly="774">
        <line lrx="1108" lry="820" ulx="262" uly="774">innen laͤßt man die Kochſchenille ſechs Minuten</line>
        <line lrx="1107" lry="877" ulx="263" uly="828">lang aufſtoßen oder kochen; (von einigen wird</line>
      </zone>
      <zone lrx="1121" lry="930" type="textblock" ulx="231" uly="879">
        <line lrx="1121" lry="930" ulx="231" uly="879">angerathen, bey dieſer Kochung zwey Drachmen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1121" lry="1398" type="textblock" ulx="256" uly="931">
        <line lrx="1120" lry="982" ulx="265" uly="931">fein geriebenen eriſtalliſirten Weinſtein hinzu zu</line>
        <line lrx="1108" lry="1037" ulx="259" uly="981">ſetzen) alsdann ſchuͤttet man 8 Scrupel pul⸗</line>
        <line lrx="1109" lry="1084" ulx="261" uly="1025">veriſirten roͤmiſchen Alaun hinein, und erhaͤlt es</line>
        <line lrx="1108" lry="1138" ulx="261" uly="1072">noͤch einige Minuten auf dem Feuer: ſobald ſich</line>
        <line lrx="1109" lry="1190" ulx="260" uly="1139">darauf das grobe Pulver zu Boden geſetzt hat,</line>
        <line lrx="1121" lry="1239" ulx="259" uly="1193">und das Decoctk klar geworden iſt, wird letzteres</line>
        <line lrx="1108" lry="1296" ulx="256" uly="1242">behutſam in große Zuckerglaͤſer abgegoſſen, be⸗</line>
        <line lrx="1108" lry="1347" ulx="260" uly="1296">deckt, und ſo lange ruhig ſtehen gelaſſen, bis</line>
        <line lrx="1109" lry="1398" ulx="260" uly="1329">man merkt, daß ſich ein zartes Pulver zu Bo⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1109" lry="1452" type="textblock" ulx="246" uly="1379">
        <line lrx="1109" lry="1452" ulx="246" uly="1379">den geſetzt hat: von dieſem wird die daruͤberſte⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1109" lry="1770" type="textblock" ulx="258" uly="1454">
        <line lrx="1107" lry="1509" ulx="258" uly="1454">hende Fluͤſſigkeit abgegoſſen, und das Pulver</line>
        <line lrx="1106" lry="1554" ulx="261" uly="1505">nach und nach getrocknet. Aus der abgegoſſenen</line>
        <line lrx="1109" lry="1611" ulx="262" uly="1557">Fluͤſſigkeit, die noch ſtark gefaͤrbt iſt, laͤßt ſich</line>
        <line lrx="1108" lry="1672" ulx="261" uly="1610">durch die zur Aufloͤſung des uͤbrigen Farbenwe⸗</line>
        <line lrx="1108" lry="1744" ulx="260" uly="1660">ſens, zu einem etwas geringern Karmin aus⸗</line>
        <line lrx="666" lry="1770" ulx="263" uly="1720">ſcheiden.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1109" lry="1927" type="textblock" ulx="684" uly="1842">
        <line lrx="1109" lry="1927" ulx="684" uly="1842">FA4 zum</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="92" type="page" xml:id="s_El240_092">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_092.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="959" lry="294" type="textblock" ulx="285" uly="146">
        <line lrx="818" lry="203" ulx="285" uly="146">88⁸ eerẽnd</line>
        <line lrx="959" lry="294" ulx="471" uly="234">Zum florentiner Lack</line>
      </zone>
      <zone lrx="1139" lry="798" type="textblock" ulx="287" uly="325">
        <line lrx="1139" lry="381" ulx="344" uly="325">Wird der von der Kochſchenille uͤbergebliebene</line>
        <line lrx="1138" lry="437" ulx="292" uly="380">Satz in einen Keſſel, mit 6 Unzen Alcali und der</line>
        <line lrx="1137" lry="486" ulx="293" uly="434">noͤthigen Menge Waſſer, ausgekocht, durchge⸗</line>
        <line lrx="1134" lry="539" ulx="291" uly="487">ſiebt und damit eine Aufloͤſung von 8 Unzen</line>
        <line lrx="1135" lry="591" ulx="290" uly="537">Alaun vermiſcht: hiervon entſteht ein rother</line>
        <line lrx="1134" lry="644" ulx="290" uly="587">Niederſchlag, der oft, und zuletzt mit heißem</line>
        <line lrx="1134" lry="699" ulx="287" uly="641">Waſſer ausgeſuͤßt werden muß; ſonſt kann auch</line>
        <line lrx="1133" lry="748" ulx="293" uly="695">2 Unzen friſche Kochſchenille mit einer großen</line>
        <line lrx="1134" lry="798" ulx="290" uly="746">Menge Waſſer ausgekocht, und dann 2 Pf.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1171" lry="904" type="textblock" ulx="262" uly="795">
        <line lrx="1171" lry="854" ulx="262" uly="795">Alaun dazu geſchnitten und aufgeloͤßt werden.</line>
        <line lrx="1145" lry="904" ulx="290" uly="850">Darauf wird das Decoct filtrirt und mit hin⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1134" lry="1117" type="textblock" ulx="286" uly="901">
        <line lrx="1134" lry="957" ulx="290" uly="901">laͤnglicher Menge aufgeloͤßtes Alcali niederge⸗</line>
        <line lrx="1134" lry="1010" ulx="290" uly="957">ſchlagen u. ausgeſuͤßt. Zu einer ſchlechtern Sorte</line>
        <line lrx="1133" lry="1063" ulx="289" uly="1008">kann eine Unze Kochſchenille, und zwey Unzen</line>
        <line lrx="1105" lry="1117" ulx="286" uly="1059">Fernabuck auf obige Weiſe gebraucht werden.</line>
      </zone>
      <zone lrx="819" lry="1220" type="textblock" ulx="608" uly="1166">
        <line lrx="819" lry="1220" ulx="608" uly="1166">Kugellack</line>
      </zone>
      <zone lrx="1136" lry="1408" type="textblock" ulx="289" uly="1236">
        <line lrx="1136" lry="1311" ulx="323" uly="1236">Wird aus feiner geſchlemmten Kreide mit</line>
        <line lrx="1136" lry="1362" ulx="289" uly="1307">einem ſtarken Decoct aus Fernabuk und Alaun</line>
        <line lrx="981" lry="1408" ulx="289" uly="1359">gefaͤrbt bereitet.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1151" lry="1515" type="textblock" ulx="289" uly="1456">
        <line lrx="1151" lry="1515" ulx="289" uly="1456">Cerat en Creme, oder Rahm weißes</line>
      </zone>
      <zone lrx="1097" lry="1630" type="textblock" ulx="343" uly="1513">
        <line lrx="1097" lry="1567" ulx="343" uly="1513">Schoͤnheitsmittel, welches ſich die</line>
        <line lrx="1012" lry="1630" ulx="421" uly="1568">engliſchen Damen bedienen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1139" lry="1901" type="textblock" ulx="271" uly="1655">
        <line lrx="1137" lry="1709" ulx="344" uly="1655">Man nimmt ² Unzen weiß Wachs, eine</line>
        <line lrx="1136" lry="1757" ulx="271" uly="1706">Unze Spermaceti, 2 Unzen ſuͤß Mandeloͤhl;</line>
        <line lrx="1138" lry="1809" ulx="294" uly="1759">dieſes wird geſchmolzen und mit Roſenwaſſer zu</line>
        <line lrx="1139" lry="1865" ulx="296" uly="1812">einer dicken Salbe geruͤhrt; hiervon thut man</line>
        <line lrx="1137" lry="1901" ulx="1080" uly="1872">vor</line>
      </zone>
      <zone lrx="1395" lry="285" type="textblock" ulx="1359" uly="255">
        <line lrx="1395" lry="285" ulx="1359" uly="255">vo</line>
      </zone>
      <zone lrx="1395" lry="440" type="textblock" ulx="1357" uly="307">
        <line lrx="1395" lry="341" ulx="1357" uly="307">Ww</line>
        <line lrx="1395" lry="390" ulx="1363" uly="352">G</line>
        <line lrx="1395" lry="440" ulx="1366" uly="403">ki</line>
      </zone>
      <zone lrx="1395" lry="860" type="textblock" ulx="1375" uly="730">
        <line lrx="1395" lry="860" ulx="1375" uly="730">—,— —</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="93" type="page" xml:id="s_El240_093">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_093.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="63" lry="739" type="textblock" ulx="0" uly="333">
        <line lrx="63" lry="372" ulx="0" uly="333">ene</line>
        <line lrx="61" lry="424" ulx="8" uly="391">der</line>
        <line lrx="59" lry="485" ulx="0" uly="449">ge⸗</line>
        <line lrx="55" lry="537" ulx="1" uly="501">zen</line>
        <line lrx="55" lry="589" ulx="2" uly="544">her</line>
        <line lrx="53" lry="639" ulx="0" uly="606">em</line>
        <line lrx="51" lry="691" ulx="0" uly="647">uich</line>
        <line lrx="49" lry="739" ulx="0" uly="699">en</line>
      </zone>
      <zone lrx="49" lry="797" type="textblock" ulx="0" uly="750">
        <line lrx="49" lry="797" ulx="0" uly="750">pf.</line>
      </zone>
      <zone lrx="85" lry="840" type="textblock" ulx="0" uly="813">
        <line lrx="85" lry="840" ulx="0" uly="813">en.</line>
      </zone>
      <zone lrx="58" lry="1058" type="textblock" ulx="0" uly="866">
        <line lrx="58" lry="902" ulx="1" uly="866">in.</line>
        <line lrx="47" lry="955" ulx="0" uly="919">e⸗</line>
        <line lrx="46" lry="1009" ulx="1" uly="967">rte</line>
        <line lrx="43" lry="1058" ulx="0" uly="1023">en</line>
      </zone>
      <zone lrx="41" lry="1355" type="textblock" ulx="0" uly="1253">
        <line lrx="41" lry="1291" ulx="0" uly="1253">nit</line>
        <line lrx="40" lry="1355" ulx="0" uly="1318">un</line>
      </zone>
      <zone lrx="52" lry="1502" type="textblock" ulx="0" uly="1472">
        <line lrx="52" lry="1502" ulx="0" uly="1472">e6</line>
      </zone>
      <zone lrx="34" lry="1691" type="textblock" ulx="0" uly="1664">
        <line lrx="34" lry="1691" ulx="0" uly="1664">ne</line>
      </zone>
      <zone lrx="32" lry="1901" type="textblock" ulx="0" uly="1769">
        <line lrx="32" lry="1804" ulx="0" uly="1769">u</line>
        <line lrx="32" lry="1848" ulx="0" uly="1822">in</line>
        <line lrx="30" lry="1901" ulx="0" uly="1873">or</line>
      </zone>
      <zone lrx="1133" lry="201" type="textblock" ulx="602" uly="159">
        <line lrx="1133" lry="201" ulx="602" uly="159">— 89</line>
      </zone>
      <zone lrx="1133" lry="298" type="textblock" ulx="280" uly="245">
        <line lrx="1133" lry="298" ulx="280" uly="245">vor Schlafengehen ein wenig auf ein zartes</line>
      </zone>
      <zone lrx="1165" lry="455" type="textblock" ulx="286" uly="299">
        <line lrx="1133" lry="349" ulx="286" uly="299">weißes Tuch, und reibt die Haͤnde und das</line>
        <line lrx="1165" lry="407" ulx="287" uly="352">Geſicht damit: dient auch fuͤr Finnen und</line>
        <line lrx="661" lry="455" ulx="289" uly="404">kupfrige Ausſchlaͤge.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1148" lry="620" type="textblock" ulx="290" uly="492">
        <line lrx="1148" lry="572" ulx="290" uly="492">Arbor Pftiloſophorum, oder den philoſo⸗</line>
        <line lrx="1069" lry="620" ulx="365" uly="567">phiſchen Silberbaum zu machen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1135" lry="766" type="textblock" ulx="292" uly="649">
        <line lrx="1135" lry="715" ulx="347" uly="649">Man nehme ein weiß Glas, darein thut</line>
        <line lrx="1135" lry="766" ulx="292" uly="714">man ein Loth wohl gereinigtes Brandſilber,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1134" lry="825" type="textblock" ulx="267" uly="767">
        <line lrx="1134" lry="825" ulx="267" uly="767">hierauf gießet man 2 Loth Scheidewaſſer, und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1169" lry="1234" type="textblock" ulx="290" uly="820">
        <line lrx="1136" lry="874" ulx="293" uly="820">loͤßt das Silber darinnen auf: hierzu gießet</line>
        <line lrx="1136" lry="921" ulx="292" uly="870">man 3 Loth Waſſer und hernach 2 Loth Queck⸗</line>
        <line lrx="1134" lry="980" ulx="292" uly="923">ſilber; dieſe Miſchung muß einige Zeit ganz</line>
        <line lrx="1134" lry="1032" ulx="291" uly="977">ruhig ſtehen bleiben, da denn nach und nach ein</line>
        <line lrx="1169" lry="1083" ulx="292" uly="1028">artiges, Baum aͤhnliches, Amalgama auffliegt.</line>
        <line lrx="1133" lry="1131" ulx="291" uly="1080">Mit Eiſenfeilſpaͤne kann eine aͤhnliche Operation</line>
        <line lrx="1135" lry="1189" ulx="290" uly="1133">herausgebracht werden, welches Arbor Martia-</line>
        <line lrx="970" lry="1234" ulx="291" uly="1186">lis oder der Eiſenbaum genannt wird.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1209" lry="1400" type="textblock" ulx="285" uly="1282">
        <line lrx="1209" lry="1357" ulx="290" uly="1282">Phiroferut, oder ein Pulver, das ſich von</line>
        <line lrx="1090" lry="1400" ulx="285" uly="1350">7 der Luft entzuͤndet.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1150" lry="1808" type="textblock" ulx="286" uly="1443">
        <line lrx="1135" lry="1498" ulx="286" uly="1443">Marn nehme 6 Loth Alaun und 2 Loth Mehl,</line>
        <line lrx="1134" lry="1547" ulx="291" uly="1498">oder weiße Staͤrke: dieſes wird in einem neuen</line>
        <line lrx="1132" lry="1601" ulx="292" uly="1548">glaſurten Tiegel auf Kohlfeuer geſetzt, dann</line>
        <line lrx="1134" lry="1653" ulx="291" uly="1602">ſchmelzt der Alaun: dieſes muß ſo lange ſtehen,</line>
        <line lrx="1150" lry="1704" ulx="291" uly="1655">bis es ganz trocken calcinirt iſt, dann wird es</line>
        <line lrx="1140" lry="1756" ulx="289" uly="1708">aus dem Tiegel gethan, und zu einem groͤbli⸗</line>
        <line lrx="1132" lry="1808" ulx="291" uly="1758">chen Pulver geſtoßen. Dieſes Pulver wird in ein</line>
      </zone>
      <zone lrx="1132" lry="1873" type="textblock" ulx="266" uly="1809">
        <line lrx="1132" lry="1873" ulx="266" uly="1809">ſteinern Toͤpfchen, (welches einen Hals und Oeff⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1132" lry="1912" type="textblock" ulx="648" uly="1862">
        <line lrx="1132" lry="1912" ulx="648" uly="1862">F 5 nung</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="94" type="page" xml:id="s_El240_094">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_094.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="800" lry="202" type="textblock" ulx="268" uly="147">
        <line lrx="800" lry="202" ulx="268" uly="147">90 . —ꝑ</line>
      </zone>
      <zone lrx="1120" lry="299" type="textblock" ulx="260" uly="241">
        <line lrx="1120" lry="299" ulx="260" uly="241">nung eines Medicinglaſes hat, und in denen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1109" lry="770" type="textblock" ulx="237" uly="302">
        <line lrx="1109" lry="353" ulx="264" uly="302">Apotheken zu haben iſt,) gethan; vorhero muß</line>
        <line lrx="1108" lry="405" ulx="253" uly="354">aber von Toͤpferleim ein Stoͤpſel darauf ge⸗</line>
        <line lrx="1106" lry="458" ulx="237" uly="407">macht werden, der ganz dichte paßt: dieſen laͤßt</line>
        <line lrx="1106" lry="526" ulx="262" uly="447">man vorhero trocknen, und dann wird das Pul⸗</line>
        <line lrx="1102" lry="560" ulx="261" uly="510">ver mit den Toͤpfchen, doch ohne Stoͤpſel, in</line>
        <line lrx="1105" lry="614" ulx="262" uly="563">ein ſtarkes Kohlfeuer geſtellt, daß es gluͤhend</line>
        <line lrx="1105" lry="668" ulx="261" uly="614">wird. Sobald ein blaues Flaͤmmchen heraus⸗</line>
        <line lrx="1106" lry="717" ulx="261" uly="668">ſchlaͤgt, wird der gemachte Stepfen mit einer</line>
        <line lrx="1107" lry="770" ulx="261" uly="720">Zange geſchwinde auf die Muͤndung des Toͤpf⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1121" lry="824" type="textblock" ulx="261" uly="771">
        <line lrx="1121" lry="824" ulx="261" uly="771">chens geſteckt, und das Feuer allmaͤhlig zuruͤck⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1112" lry="1922" type="textblock" ulx="207" uly="821">
        <line lrx="1107" lry="892" ulx="260" uly="821">gezogen. Sobald das Toͤpfchen mit dem Pulver</line>
        <line lrx="1107" lry="929" ulx="261" uly="866">nicht mehr gluͤht, muß man einen Keorkſtopfen</line>
        <line lrx="1107" lry="978" ulx="259" uly="887">darauf achen, welcher dicht ſchließt, und die</line>
        <line lrx="1106" lry="1031" ulx="259" uly="980">eindringende Luſt zuruͤckhaͤlt. Wann es kalt und</line>
        <line lrx="1107" lry="1085" ulx="260" uly="1034">gut gerathen iſt, welches zuweilen nicht geſchieht,</line>
        <line lrx="1105" lry="1141" ulx="260" uly="1085">kann man zu allen Zeiten die Probe machen:</line>
        <line lrx="1108" lry="1189" ulx="207" uly="1137">man nimmt den Stopfen ab, und verſchließt</line>
        <line lrx="1107" lry="1239" ulx="235" uly="1190">das Toͤpfchen mit dem Finger, und ſchuͤttelt ei⸗</line>
        <line lrx="1101" lry="1291" ulx="258" uly="1244">nige Koͤrner heraus, welche nach einer Minute</line>
        <line lrx="1105" lry="1347" ulx="257" uly="1294">gleich zu Feuer werden. Je mehr man dieſes</line>
        <line lrx="1103" lry="1414" ulx="258" uly="1348">Pulver fur der eindringenden Luft in Acht nimmt,</line>
        <line lrx="1102" lry="1450" ulx="257" uly="1398">je laͤnger erhaͤlt es ſich, welches aber durch vie⸗</line>
        <line lrx="1105" lry="1500" ulx="258" uly="1448">les Auf⸗ und Zumachen endlich ſeine Kraft ver⸗</line>
        <line lrx="1111" lry="1556" ulx="259" uly="1505">liert und nicht mehr brennt; wenn man es aber,</line>
        <line lrx="1109" lry="1608" ulx="258" uly="1554">wie das erſtemal, wieder ins Kohlſeuer ſtellt,</line>
        <line lrx="1112" lry="1661" ulx="225" uly="1608">und ſtehen laͤßt, bis die blaue Flamme oben her⸗</line>
        <line lrx="1106" lry="1712" ulx="258" uly="1660">ausfaͤhrt, und geſchwind, wie vorhero beſchrie⸗</line>
        <line lrx="1106" lry="1763" ulx="259" uly="1713">ben, verſchließt, ſo thut es wieder ſeine Wir⸗</line>
        <line lrx="1110" lry="1813" ulx="260" uly="1764">kung, welches aber ſo lange nicht dauert, in⸗</line>
        <line lrx="1107" lry="1908" ulx="259" uly="1816">dem. das Lopſchen, durch Ausſchuͤttung einiges</line>
        <line lrx="1103" lry="1922" ulx="946" uly="1875">Pulvers,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1396" lry="1251" type="textblock" ulx="1370" uly="805">
        <line lrx="1396" lry="1251" ulx="1370" uly="805">☚ . e e boeeern</line>
      </zone>
      <zone lrx="1117" lry="1951" type="textblock" ulx="1108" uly="1941">
        <line lrx="1117" lry="1951" ulx="1108" uly="1941">„.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1396" lry="559" type="textblock" ulx="1365" uly="462">
        <line lrx="1396" lry="559" ulx="1365" uly="462">2—</line>
      </zone>
      <zone lrx="1396" lry="1811" type="textblock" ulx="1386" uly="1637">
        <line lrx="1396" lry="1811" ulx="1386" uly="1637">„.  —„</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="95" type="page" xml:id="s_El240_095">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_095.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="22" lry="1017" type="textblock" ulx="0" uly="720">
        <line lrx="22" lry="1017" ulx="0" uly="720"> HN .</line>
      </zone>
      <zone lrx="16" lry="1334" type="textblock" ulx="0" uly="1046">
        <line lrx="16" lry="1334" ulx="0" uly="1046">SfD ☚æ</line>
      </zone>
      <zone lrx="8" lry="1432" type="textblock" ulx="0" uly="1374">
        <line lrx="8" lry="1432" ulx="0" uly="1374">— —</line>
      </zone>
      <zone lrx="1124" lry="207" type="textblock" ulx="591" uly="160">
        <line lrx="1124" lry="207" ulx="591" uly="160">— 91</line>
      </zone>
      <zone lrx="1127" lry="351" type="textblock" ulx="285" uly="227">
        <line lrx="1127" lry="306" ulx="285" uly="227">Pulvers, leerer wird „und folglich mehr Luft</line>
        <line lrx="988" lry="351" ulx="286" uly="302">hinein dringen kann.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="682" type="textblock" ulx="285" uly="463">
        <line lrx="1128" lry="524" ulx="285" uly="463">Einen cuͤrisſen Baum von Bley oder</line>
        <line lrx="1126" lry="576" ulx="286" uly="517">Zinn in der Geſchwindigkeit zu ma⸗</line>
        <line lrx="1061" lry="629" ulx="362" uly="572">chen, den kein Kuͤnſtler leicht ſo</line>
        <line lrx="931" lry="682" ulx="445" uly="623">ſchoͤn zuwege bringt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1131" lry="1055" type="textblock" ulx="284" uly="739">
        <line lrx="1129" lry="792" ulx="338" uly="739">Man nehme eine Kalbslunge mit der Gurgel,</line>
        <line lrx="1129" lry="845" ulx="284" uly="789">und blaſe ſie auf. Nun muß man geſchmolzenes</line>
        <line lrx="1127" lry="895" ulx="286" uly="845">Zinn oder Bley in Bereitſchaft haben, welches</line>
        <line lrx="1129" lry="948" ulx="286" uly="897">hineingegoſſen wird: wenn es geronnen iſt, wird</line>
        <line lrx="1131" lry="1005" ulx="285" uly="949">die Lunge mit dem Guß ſehr lange gekocht, daß</line>
        <line lrx="1129" lry="1055" ulx="284" uly="1004">es weich wird, und ſich das Fleiſchigte oder die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1138" lry="1107" type="textblock" ulx="253" uly="1054">
        <line lrx="1138" lry="1107" ulx="253" uly="1054">Aunge, ohne Verletzung des Guſſes, mit den Fin⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1159" lry="1258" type="textblock" ulx="284" uly="1108">
        <line lrx="1127" lry="1159" ulx="285" uly="1108">gern abloͤſen laͤßt: man waͤſcht es mit Waſſer</line>
        <line lrx="1159" lry="1215" ulx="284" uly="1161">voͤllig rein, ſo hat man einen wunderſamen</line>
        <line lrx="633" lry="1258" ulx="285" uly="1212">Baum mict Aeſten,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="1515" type="textblock" ulx="286" uly="1336">
        <line lrx="1128" lry="1406" ulx="286" uly="1336">Eine Compoſition von Bley, welche ſo</line>
        <line lrx="1068" lry="1460" ulx="350" uly="1405">weiß wie Süber ausſieht und ſehr</line>
        <line lrx="871" lry="1515" ulx="624" uly="1458">hart iſt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="1615" type="textblock" ulx="342" uly="1557">
        <line lrx="1128" lry="1615" ulx="342" uly="1557">10 Unzen Bley, 6 Unzen Wißmuth und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1127" lry="1663" type="textblock" ulx="268" uly="1604">
        <line lrx="1127" lry="1663" ulx="268" uly="1604">4 Drachmen Spiesglaskoͤnig unter einander</line>
      </zone>
      <zone lrx="1141" lry="1818" type="textblock" ulx="285" uly="1665">
        <line lrx="1141" lry="1718" ulx="285" uly="1665">geſchmolzen, iſt die Compoſition, wovon die</line>
        <line lrx="1128" lry="1772" ulx="286" uly="1719">Schuhſchnallen auf Meſſen und Maͤrkten ge⸗</line>
        <line lrx="1096" lry="1818" ulx="285" uly="1773">macht werden.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1127" lry="1914" type="textblock" ulx="1049" uly="1869">
        <line lrx="1127" lry="1914" ulx="1049" uly="1869">Die</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="96" type="page" xml:id="s_El240_096">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_096.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="799" lry="197" type="textblock" ulx="270" uly="158">
        <line lrx="799" lry="197" ulx="270" uly="158">92 —</line>
      </zone>
      <zone lrx="1116" lry="403" type="textblock" ulx="268" uly="237">
        <line lrx="1116" lry="304" ulx="268" uly="237">Die Haͤrtung des reinen ſogenannten</line>
        <line lrx="1059" lry="346" ulx="320" uly="292">engliſchen Zinns, ohne ſeine weiße</line>
        <line lrx="889" lry="403" ulx="484" uly="343">Farbe zu verlieren.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1110" lry="1170" type="textblock" ulx="201" uly="440">
        <line lrx="1110" lry="493" ulx="301" uly="440">Man nehme Spiesglaskoͤnig, Zink und Wiß⸗</line>
        <line lrx="1108" lry="547" ulx="266" uly="494">muth, in kleinen Parthien damit zuſammen</line>
        <line lrx="1110" lry="599" ulx="201" uly="547">geſchmolzen, worunter das mit Zink verſetzte,</line>
        <line lrx="1110" lry="650" ulx="214" uly="598">die meiſte Geſchmeidigkeit hat. Aus Zinn,</line>
        <line lrx="1108" lry="703" ulx="265" uly="650">Eiſen und Arſenik bekoͤmmt man durch Zuſam⸗</line>
        <line lrx="1109" lry="753" ulx="264" uly="703">menſchmelzen ein weißes Metall, das wie Sil⸗</line>
        <line lrx="1109" lry="808" ulx="262" uly="755">ber ausſiehet. Zwey Theile Zinn und ein Theil</line>
        <line lrx="1108" lry="858" ulx="261" uly="807">Wißmuth geben eine beſondere Vermiſchung,</line>
        <line lrx="1105" lry="913" ulx="216" uly="860">die den Namen Tuttanego erhalten hat, der</line>
        <line lrx="1106" lry="963" ulx="213" uly="911">ſonſt dem Zink allein zuk—oͤmmt. Auf drey</line>
        <line lrx="1105" lry="1017" ulx="260" uly="963">Theile Zinn ein Theil Kupfer, und ein wenig</line>
        <line lrx="1105" lry="1066" ulx="259" uly="1017">Arſenik mit ſchwarzem Fluß vermiſcht, wird</line>
        <line lrx="1106" lry="1123" ulx="260" uly="1069">ein ſtahlfarbenes hartes Metall erhalten, daß</line>
        <line lrx="1070" lry="1170" ulx="261" uly="1121">ſich zu Brennſpiegeln ſchickt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1103" lry="1388" type="textblock" ulx="310" uly="1242">
        <line lrx="802" lry="1293" ulx="566" uly="1242">Hart Zzinn.</line>
        <line lrx="1103" lry="1388" ulx="310" uly="1337">Wird aus 12 Unzen Zinn, eine Unze Spies⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1101" lry="1492" type="textblock" ulx="256" uly="1387">
        <line lrx="1101" lry="1439" ulx="257" uly="1387">glaskoͤnig und 2 Drachmen Kupfer bereitet und</line>
        <line lrx="518" lry="1492" ulx="256" uly="1445">geſchmolzen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1058" lry="1615" type="textblock" ulx="259" uly="1530">
        <line lrx="1058" lry="1615" ulx="259" uly="1530">B Das corinthiſche Metall zu machen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1101" lry="1866" type="textblock" ulx="254" uly="1654">
        <line lrx="1096" lry="1707" ulx="306" uly="1654">Man muß Kupfer, geroͤſteten Galmey oder</line>
        <line lrx="1098" lry="1762" ulx="254" uly="1711">geroͤſtete Biende⸗ und Ofengalmey mit Kohlen⸗</line>
        <line lrx="1099" lry="1817" ulx="254" uly="1764">ſtaub ſchichtweiſe dem Feuer ausſetzen und zu⸗</line>
        <line lrx="1101" lry="1866" ulx="254" uly="1818">ſammenſchmelzen, wobey der in Galmey befind⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1099" lry="1918" type="textblock" ulx="1026" uly="1871">
        <line lrx="1099" lry="1918" ulx="1026" uly="1871">liche</line>
      </zone>
      <zone lrx="1395" lry="919" type="textblock" ulx="1369" uly="895">
        <line lrx="1395" lry="919" ulx="1369" uly="895">U</line>
      </zone>
      <zone lrx="1395" lry="1297" type="textblock" ulx="1370" uly="946">
        <line lrx="1395" lry="1297" ulx="1370" uly="946"> ę P rAEr  e e</line>
      </zone>
      <zone lrx="1395" lry="1815" type="textblock" ulx="1373" uly="1516">
        <line lrx="1395" lry="1815" ulx="1373" uly="1516">wsereeeere</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="97" type="page" xml:id="s_El240_097">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_097.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1122" lry="211" type="textblock" ulx="1075" uly="176">
        <line lrx="1122" lry="211" ulx="1075" uly="176">93</line>
      </zone>
      <zone lrx="1127" lry="466" type="textblock" ulx="281" uly="254">
        <line lrx="1125" lry="307" ulx="284" uly="254">liche Zink redueirt, ſich mit dem geſchmolzenen</line>
        <line lrx="1127" lry="364" ulx="283" uly="307">Kupfer vereiniget, ſolches gelb faͤrbt, und ver⸗</line>
        <line lrx="1127" lry="414" ulx="283" uly="360">haͤltnißmaͤßig deſſen Gewicht vermehrt, ohne</line>
        <line lrx="1072" lry="466" ulx="281" uly="411">daß dabey deſſen Dehnbarkeit verlohren geht.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1126" lry="729" type="textblock" ulx="281" uly="518">
        <line lrx="1126" lry="598" ulx="281" uly="518">Prinz-Metal, das von einem pfaͤlziſchen</line>
        <line lrx="1085" lry="629" ulx="322" uly="555">Prinzen Ruprecht herruͤhrt, der ein</line>
        <line lrx="1089" lry="692" ulx="321" uly="628">engliſcher Admiral war, und 1682.</line>
        <line lrx="1122" lry="729" ulx="557" uly="680">verſtorben iſt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1127" lry="984" type="textblock" ulx="281" uly="737">
        <line lrx="1125" lry="834" ulx="333" uly="737">Hierzumuß Kupfer und Zink, in verſchiedenen</line>
        <line lrx="1127" lry="878" ulx="281" uly="826">Verhaͤltniſſen, zuſammen geſchmolzen werden,</line>
        <line lrx="1125" lry="933" ulx="281" uly="880">und zwar wird allezeit mehr Zink hierzu ange⸗</line>
        <line lrx="1125" lry="984" ulx="281" uly="932">wendet; man kann ſolches auch aus drey Theilen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1126" lry="1036" type="textblock" ulx="242" uly="984">
        <line lrx="1126" lry="1036" ulx="242" uly="984">Kupfer und einem Theil Zink, oder aus acht Thei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1127" lry="1194" type="textblock" ulx="280" uly="1038">
        <line lrx="1125" lry="1087" ulx="280" uly="1038">len Meßing und einem Theil Zink bereiten. Das</line>
        <line lrx="1127" lry="1139" ulx="280" uly="1091">Kupfer oder Meßing wird zuerſt mit einer dicken</line>
        <line lrx="1124" lry="1194" ulx="281" uly="1143">Lage Kohlenſtaub bedeckt, geſchmolzen, und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1166" lry="1247" type="textblock" ulx="280" uly="1193">
        <line lrx="1166" lry="1247" ulx="280" uly="1193">dann wird der Zink hinzugethan, mit einem hei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1045" lry="1317" type="textblock" ulx="280" uly="1245">
        <line lrx="1045" lry="1317" ulx="280" uly="1245">ßen Eiſen umgeruͤhrt und bald ausgegoſſen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="866" lry="1409" type="textblock" ulx="538" uly="1343">
        <line lrx="866" lry="1409" ulx="538" uly="1343">Pinipac.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1124" lry="1503" type="textblock" ulx="331" uly="1448">
        <line lrx="1124" lry="1503" ulx="331" uly="1448">Iſt ein jenem aͤhnliches Metal, wozu weni⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1123" lry="1819" type="textblock" ulx="276" uly="1505">
        <line lrx="1123" lry="1555" ulx="280" uly="1505">ger Zink als Meßing koͤmmt; eine Unze Meßing</line>
        <line lrx="1122" lry="1609" ulx="280" uly="1559">und ein und eine halbe oder zwey Unzen Kupfer,</line>
        <line lrx="1123" lry="1663" ulx="280" uly="1611">unter einer Bedeckung von Kohlenſtaub geſchmol⸗</line>
        <line lrx="1123" lry="1732" ulx="279" uly="1662">zen, geben ein geſchmeidiges goldfarbiges Me⸗</line>
        <line lrx="1122" lry="1805" ulx="279" uly="1710">tal, welches ſeinen Namen von einem Englaͤnder</line>
        <line lrx="662" lry="1819" ulx="276" uly="1768">hat, der eben ſo hieß.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1119" lry="1911" type="textblock" ulx="1028" uly="1841">
        <line lrx="1119" lry="1911" ulx="1028" uly="1841">Das</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="98" type="page" xml:id="s_El240_098">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_098.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1126" lry="291" type="textblock" ulx="280" uly="161">
        <line lrx="845" lry="205" ulx="281" uly="161">94</line>
        <line lrx="1126" lry="291" ulx="280" uly="233">Das Mannheimer Gold oder Semilor.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1165" lry="379" type="textblock" ulx="331" uly="320">
        <line lrx="1165" lry="379" ulx="331" uly="320">Semilor, ſo eine dem Golde ſehr gleiche</line>
      </zone>
      <zone lrx="1131" lry="1192" type="textblock" ulx="281" uly="383">
        <line lrx="1126" lry="434" ulx="281" uly="383">Farbe hat, wvoon 1760. zu Mannheim eine</line>
        <line lrx="1129" lry="485" ulx="281" uly="433">beſondere Fabrike von Herrn Mancher errichtet</line>
        <line lrx="1128" lry="536" ulx="281" uly="487">worden iſt. Die Zuſammenſetzung iſt 7 Loth</line>
        <line lrx="1126" lry="590" ulx="282" uly="538">Kupfer und 3 Loth Meßing, wozu auch noch</line>
        <line lrx="1128" lry="643" ulx="281" uly="590">wohl 15 Gran reines Zinn zugeſetzet wird; der</line>
        <line lrx="1128" lry="690" ulx="281" uly="645">Name dieſes Metalls verewiget den Namen</line>
        <line lrx="1128" lry="748" ulx="282" uly="698">desjenigen Kuͤnſtlers, der es am erſten in Eng⸗</line>
        <line lrx="1130" lry="798" ulx="284" uly="749">land bereitet hat. Von denen ſchlechten Sor⸗</line>
        <line lrx="1129" lry="847" ulx="283" uly="801">ten wird das Stuͤck⸗ oder Kanonenmetal aus</line>
        <line lrx="1128" lry="918" ulx="288" uly="850">100 Pfund Kupfer und 12 Pfund Zinn, außer</line>
        <line lrx="1129" lry="956" ulx="284" uly="903">noch einem kleinen Zuſatz von Meßing, ge⸗</line>
        <line lrx="1128" lry="1014" ulx="285" uly="959">ſchmolzen. Zu Glockenguth werden 00 Theile</line>
        <line lrx="1128" lry="1063" ulx="284" uly="990">Kupfer und 20 bis 25 Theile Zinn, oder auch</line>
        <line lrx="1131" lry="1146" ulx="284" uly="1063">des letzteren ſtatt nur Bley mit etwas zugeſehtem</line>
        <line lrx="624" lry="1192" ulx="283" uly="1117">Meßing vermiſcht.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1131" lry="1416" type="textblock" ulx="286" uly="1189">
        <line lrx="1131" lry="1265" ulx="286" uly="1189">Kuͤnſtliches Anatron, welches ſtatt dem</line>
        <line lrx="1131" lry="1326" ulx="287" uly="1262">Borax zur Reinigung d der Metalle und</line>
        <line lrx="1029" lry="1364" ulx="390" uly="1311">zur Befoͤrderung ihres Iluſſes</line>
        <line lrx="882" lry="1416" ulx="534" uly="1367">gebraucht wird.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1135" lry="1609" type="textblock" ulx="288" uly="1429">
        <line lrx="1133" lry="1496" ulx="315" uly="1429">Es beſteht aus 5 Loth Salpeter, 2 Loth un⸗</line>
        <line lrx="1135" lry="1542" ulx="288" uly="1488">geloͤſchtem Kalk, ein und ein halb Loth Kuͤchen⸗</line>
        <line lrx="1086" lry="1609" ulx="290" uly="1528">ſalz, 1 Loth Bergalaun und 1 Loth Victriol.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1135" lry="1782" type="textblock" ulx="296" uly="1587">
        <line lrx="1135" lry="1676" ulx="296" uly="1587">Clobuli MWartiales, oder Eiſenkugeln, ein</line>
        <line lrx="1033" lry="1730" ulx="395" uly="1676">herrliches Mittel fuͤr alle Ver⸗</line>
        <line lrx="824" lry="1782" ulx="464" uly="1735">wundungen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1140" lry="1899" type="textblock" ulx="344" uly="1761">
        <line lrx="1137" lry="1896" ulx="344" uly="1761">Man nimmt ein halb Pfund der feinſten Ei⸗</line>
        <line lrx="1140" lry="1899" ulx="1024" uly="1851">ſenſeil⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1395" lry="1732" type="textblock" ulx="1374" uly="1382">
        <line lrx="1395" lry="1732" ulx="1374" uly="1382">——,, — 9 2 –</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="99" type="page" xml:id="s_El240_099">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_099.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="36" lry="288" type="textblock" ulx="0" uly="258">
        <line lrx="36" lry="288" ulx="0" uly="258">.</line>
      </zone>
      <zone lrx="74" lry="378" type="textblock" ulx="0" uly="337">
        <line lrx="74" lry="378" ulx="0" uly="337">he</line>
      </zone>
      <zone lrx="35" lry="425" type="textblock" ulx="0" uly="401">
        <line lrx="35" lry="425" ulx="0" uly="401">ne</line>
      </zone>
      <zone lrx="38" lry="478" type="textblock" ulx="0" uly="447">
        <line lrx="38" lry="478" ulx="0" uly="447">el</line>
      </zone>
      <zone lrx="34" lry="791" type="textblock" ulx="0" uly="766">
        <line lrx="34" lry="791" ulx="0" uly="766">r⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="31" lry="1528" type="textblock" ulx="0" uly="1449">
        <line lrx="30" lry="1477" ulx="0" uly="1449">n⸗</line>
        <line lrx="31" lry="1528" ulx="0" uly="1503">R⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1168" lry="404" type="textblock" ulx="284" uly="236">
        <line lrx="1145" lry="294" ulx="285" uly="236">ſenfeilſpaͤne und ein Pfund Cremor Tartari, wel⸗</line>
        <line lrx="1168" lry="354" ulx="287" uly="294">che man durch wiederholtes Digeriren im Waſ⸗</line>
        <line lrx="1131" lry="404" ulx="284" uly="345">ſer oder Weingeiſt, zur Conſiſtence eines zaͤhen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1175" lry="452" type="textblock" ulx="261" uly="398">
        <line lrx="1175" lry="445" ulx="261" uly="398">Harzes gebracht: hieraus werden Kugeln in</line>
        <line lrx="1008" lry="452" ulx="361" uly="410">zes 6 9</line>
      </zone>
      <zone lrx="1168" lry="970" type="textblock" ulx="281" uly="450">
        <line lrx="1130" lry="510" ulx="283" uly="450">der Groͤße eines kleinen Huͤhnereyes gemacht.</line>
        <line lrx="1128" lry="558" ulx="286" uly="502">Wenn man ſich dieſer Kugeln bedienen will,</line>
        <line lrx="1129" lry="607" ulx="284" uly="554">zum Exempel bey Bleſſuren, wo kein Knochen</line>
        <line lrx="1128" lry="664" ulx="281" uly="609">verletzt worden iſt, ſo legt man ſelbige in Waſ⸗</line>
        <line lrx="1168" lry="708" ulx="284" uly="660">ſer oder Weingeiſt, wo ſich alsdenn etwas von</line>
        <line lrx="1136" lry="770" ulx="282" uly="713">der Kugel aufioͤſet, und ſich fahl oder braun faͤr⸗</line>
        <line lrx="1127" lry="820" ulx="283" uly="765">bet. In dieſem Liquor kaucht man ein Laͤppchen,</line>
        <line lrx="1126" lry="870" ulx="281" uly="815">und legt es auf den verwundeten Ort, ſo wird</line>
        <line lrx="1127" lry="926" ulx="282" uly="869">man Wunder ſehen, wie es die Heilung be⸗</line>
        <line lrx="1111" lry="970" ulx="282" uly="922">foͤrdert.</line>
      </zone>
      <zone lrx="882" lry="1082" type="textblock" ulx="519" uly="1031">
        <line lrx="882" lry="1082" ulx="519" uly="1031">Bouler de Wercure,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1124" lry="1139" type="textblock" ulx="279" uly="1079">
        <line lrx="1124" lry="1139" ulx="279" uly="1079">oder Queckſilberkugeln, auf Reiſen mit</line>
      </zone>
      <zone lrx="1155" lry="1297" type="textblock" ulx="279" uly="1131">
        <line lrx="1155" lry="1189" ulx="279" uly="1131">ſich zu nehmen, wann man kein rein od.</line>
        <line lrx="1100" lry="1247" ulx="299" uly="1186">klares Waſſer bekommen kann, ſolches</line>
        <line lrx="925" lry="1297" ulx="510" uly="1237">gleich zu reinigen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1122" lry="1750" type="textblock" ulx="268" uly="1333">
        <line lrx="1122" lry="1392" ulx="323" uly="1333">Man nimmt 1 Pfund Zinn und ſchmelzt ſol⸗</line>
        <line lrx="1122" lry="1442" ulx="276" uly="1386">ches: hierzu ein halb Pfund Queckſilber; dar⸗</line>
        <line lrx="1120" lry="1495" ulx="273" uly="1439">aus werden Kugeln gegoſſen. Traͤgt es ſich nun</line>
        <line lrx="1119" lry="1549" ulx="272" uly="1492">zu, daß man ein unlauteres Waſſer bekoͤnmt</line>
        <line lrx="1118" lry="1599" ulx="272" uly="1545">und reinigen will, ſo werden die Kugeln mit</line>
        <line lrx="1116" lry="1647" ulx="273" uly="1595">dem Waſſer gekocht, wo ſich dann alle Unrei⸗</line>
        <line lrx="1112" lry="1708" ulx="270" uly="1648">nigkeit praͤcipitirt. Dieſe Kugeln ſind fuͤr immer</line>
        <line lrx="742" lry="1750" ulx="268" uly="1700">brauchbar⸗ “</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="100" type="page" xml:id="s_El240_100">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_100.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1054" lry="296" type="textblock" ulx="351" uly="221">
        <line lrx="1054" lry="296" ulx="351" uly="221">Ein Mittel fuͤr die Leichdoͤrner.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1124" lry="541" type="textblock" ulx="277" uly="329">
        <line lrx="1124" lry="379" ulx="330" uly="329">Man preßt aus Portolac den Saft, und hier⸗</line>
        <line lrx="1122" lry="428" ulx="278" uly="381">mit die Leichdoͤrner oͤfters angefeuchtet, und ein</line>
        <line lrx="1123" lry="483" ulx="277" uly="435">damit befeuchtetes Laͤppchen laͤſſet man darauf lie⸗</line>
        <line lrx="1014" lry="541" ulx="277" uly="487">gen, ſo vergehen ſie ohne Incommoditaͤt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1123" lry="765" type="textblock" ulx="277" uly="604">
        <line lrx="1123" lry="656" ulx="277" uly="604">Meth zu machen, wie er im Hannoͤve⸗</line>
        <line lrx="1017" lry="711" ulx="381" uly="657">riſchen und Hamburg haͤufig</line>
        <line lrx="871" lry="765" ulx="521" uly="711">getrunken wird.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1141" lry="857" type="textblock" ulx="326" uly="806">
        <line lrx="1141" lry="857" ulx="326" uly="806">Es wird Honig mit vier bis ſechsmal ſo viel</line>
      </zone>
      <zone lrx="1122" lry="1016" type="textblock" ulx="278" uly="858">
        <line lrx="1121" lry="912" ulx="279" uly="858">Waſſer kochend aufgeloͤßt und abgeſchaͤumet;</line>
        <line lrx="1121" lry="964" ulx="278" uly="909">waͤhrend dem Kochen kann auch nach Belieben</line>
        <line lrx="1122" lry="1016" ulx="278" uly="964">etwas Hopfen, in ein reines Tuch gebunden, hin⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1162" lry="1067" type="textblock" ulx="276" uly="1016">
        <line lrx="1162" lry="1067" ulx="276" uly="1016">eingelegt werden. Das Honigwaſſer wird dar⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1132" lry="1384" type="textblock" ulx="279" uly="1068">
        <line lrx="1122" lry="1118" ulx="279" uly="1068">auf in ein Faß gefuͤllt, und wenn es genugſam</line>
        <line lrx="1124" lry="1174" ulx="279" uly="1119">erkuͤhlet, mit etwas geiſtiger Hefe vermiſcht,</line>
        <line lrx="1122" lry="1221" ulx="280" uly="1170">und der Gaͤhrung gehöorig uͤberlaſſen. Zu dem</line>
        <line lrx="1132" lry="1294" ulx="281" uly="1225">litthauiſchen Meth ſoll, anſtatt des Waſſers, der</line>
        <line lrx="1123" lry="1330" ulx="280" uly="1275">Honig mit Birkenſaft aufgeloͤſet werden, und</line>
        <line lrx="982" lry="1384" ulx="280" uly="1329">deſſen Vorzuͤglichkeit darinnen beſtehen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1062" lry="1498" type="textblock" ulx="345" uly="1414">
        <line lrx="1062" lry="1498" ulx="345" uly="1414">Liquor Anodynus mineralſir Hoffmanni.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1129" lry="1691" type="textblock" ulx="248" uly="1536">
        <line lrx="1127" lry="1595" ulx="252" uly="1536">Man ſchuͤttet zuerſt von ſtarkem Alkohol oder</line>
        <line lrx="1127" lry="1638" ulx="248" uly="1587">Spiritus vini 4 bis 6 Pfund in ein geraͤumiges</line>
        <line lrx="1129" lry="1691" ulx="283" uly="1638">Glas mit einer engen Muͤndung, und traͤgt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1138" lry="1743" type="textblock" ulx="283" uly="1692">
        <line lrx="1138" lry="1743" ulx="283" uly="1692">nun in kleinen Portionen nach und nach hin⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1132" lry="1893" type="textblock" ulx="282" uly="1745">
        <line lrx="1129" lry="1797" ulx="283" uly="1745">ein, ein Pfund vom ſtaͤrkſten Victrioloͤhl: ſo⸗</line>
        <line lrx="1132" lry="1849" ulx="282" uly="1799">bald man bemerket, daß das Glas warm</line>
        <line lrx="1125" lry="1893" ulx="1034" uly="1849">wird,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1396" lry="319" type="textblock" ulx="1351" uly="284">
        <line lrx="1396" lry="319" ulx="1351" uly="284">ein</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="101" type="page" xml:id="s_El240_101">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_101.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="35" lry="477" type="textblock" ulx="0" uly="389">
        <line lrx="33" lry="424" ulx="2" uly="389">in</line>
        <line lrx="35" lry="477" ulx="0" uly="442">e⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="62" lry="650" type="textblock" ulx="4" uly="622">
        <line lrx="62" lry="650" ulx="4" uly="622">e⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="52" lry="1004" type="textblock" ulx="0" uly="810">
        <line lrx="52" lry="848" ulx="0" uly="810">el</line>
        <line lrx="32" lry="907" ulx="2" uly="872">t;</line>
        <line lrx="32" lry="951" ulx="0" uly="927">en</line>
        <line lrx="33" lry="1004" ulx="1" uly="979">n⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="73" lry="1056" type="textblock" ulx="0" uly="1019">
        <line lrx="73" lry="1056" ulx="0" uly="1019">r⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="35" lry="1166" type="textblock" ulx="0" uly="1131">
        <line lrx="35" lry="1166" ulx="0" uly="1131">t,</line>
      </zone>
      <zone lrx="43" lry="1319" type="textblock" ulx="0" uly="1239">
        <line lrx="43" lry="1265" ulx="4" uly="1239">er</line>
        <line lrx="34" lry="1319" ulx="0" uly="1284">1d</line>
      </zone>
      <zone lrx="935" lry="140" type="textblock" ulx="931" uly="135">
        <line lrx="935" lry="140" ulx="931" uly="135">.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1113" lry="605" type="textblock" ulx="259" uly="233">
        <line lrx="1113" lry="290" ulx="263" uly="233">wird, hoͤrt man mit der weiteren Eintragung</line>
        <line lrx="1112" lry="342" ulx="262" uly="286">einſtweilen auf, verſtopft das Glas, und laͤßt</line>
        <line lrx="1112" lry="395" ulx="262" uly="339">es ruhig ſtehen, bis es wieder kalt geworden iſt,</line>
        <line lrx="1110" lry="442" ulx="262" uly="391">alsdenn traͤgt man abermals kleine Portionen</line>
        <line lrx="1110" lry="500" ulx="261" uly="443">hinein, bis zur Erwaͤrmung, worauf es wie⸗</line>
        <line lrx="1110" lry="550" ulx="259" uly="494">der bis zur Erkaltung bey Seite geſetzt wird,</line>
        <line lrx="1110" lry="605" ulx="259" uly="546">und ſo faͤhrt man fort, bis die ganze Menge</line>
      </zone>
      <zone lrx="905" lry="651" type="textblock" ulx="251" uly="598">
        <line lrx="905" lry="651" ulx="251" uly="598">des Vitrioloͤls hinein gekommen iſt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1107" lry="728" type="textblock" ulx="304" uly="675">
        <line lrx="1107" lry="728" ulx="304" uly="675">Nunmehr bleibt die Vermiſchung, in dem</line>
      </zone>
      <zone lrx="1109" lry="781" type="textblock" ulx="228" uly="729">
        <line lrx="1109" lry="781" ulx="228" uly="729">Glaſe wohl verbunden, vier, ſechs oder acht</line>
      </zone>
      <zone lrx="1158" lry="883" type="textblock" ulx="255" uly="780">
        <line lrx="1158" lry="836" ulx="256" uly="780">Tage lang ſtehen, darauf ſie denn in eine</line>
        <line lrx="1106" lry="883" ulx="255" uly="832">Retorte geſchuͤttet, dieſe in die Sand⸗Capelle</line>
      </zone>
      <zone lrx="1105" lry="938" type="textblock" ulx="224" uly="886">
        <line lrx="1105" lry="938" ulx="224" uly="886">eingelegt, und mit einer guten ſchließenden</line>
      </zone>
      <zone lrx="1105" lry="1095" type="textblock" ulx="252" uly="931">
        <line lrx="1105" lry="989" ulx="252" uly="931">Vorlage verſehen wird, die ſehr ſorgfaͤltig luttirt</line>
        <line lrx="1104" lry="1043" ulx="253" uly="983">werden muß. Des andern Tages wird die</line>
        <line lrx="1101" lry="1095" ulx="252" uly="1043">Deſtillation bey gelindem Feuer angeſtellt, und ſo</line>
      </zone>
      <zone lrx="1023" lry="1160" type="textblock" ulx="241" uly="1095">
        <line lrx="1023" lry="1143" ulx="241" uly="1095">gefuͤhrt, daß die Vorlage nie warm werde.</line>
        <line lrx="395" lry="1160" ulx="373" uly="1143">V.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1130" lry="1383" type="textblock" ulx="249" uly="1171">
        <line lrx="1099" lry="1225" ulx="303" uly="1171">Nach Beſchaffenheit der Menge muß man</line>
        <line lrx="1098" lry="1276" ulx="251" uly="1217">wohl den zweiten Tag noch zur Deſtillation</line>
        <line lrx="1130" lry="1328" ulx="250" uly="1276">zu Huͤlfe nehmen, es wird ſolche ſo lange fort⸗</line>
        <line lrx="1096" lry="1383" ulx="249" uly="1328">geſetzt, bis man an der Zuſammenfuͤgung / der</line>
      </zone>
      <zone lrx="1098" lry="1434" type="textblock" ulx="235" uly="1381">
        <line lrx="1098" lry="1434" ulx="235" uly="1381">Gefaͤße einen etwas ſchweflichten Geruch be⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1122" lry="1748" type="textblock" ulx="246" uly="1433">
        <line lrx="1097" lry="1485" ulx="249" uly="1433">merket: ſobald ſolcher erſcheint, muß der</line>
        <line lrx="1096" lry="1535" ulx="250" uly="1485">uͤbergegangene Geiſt abgenommen werden, da⸗</line>
        <line lrx="1097" lry="1588" ulx="249" uly="1539">mit er nicht dadurch verunreiniget werde; weil</line>
        <line lrx="1096" lry="1645" ulx="249" uly="1590">an der richtigen Beobachtung dieſes Zeitpunkts</line>
        <line lrx="1095" lry="1697" ulx="248" uly="1642">alles gelegen iſt, ſo iſt es rathſam, ſchon ehe</line>
        <line lrx="1122" lry="1748" ulx="246" uly="1693">ſolcher eintritt, die Vorlage oͤfters auszuleeren,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1092" lry="1799" type="textblock" ulx="210" uly="1746">
        <line lrx="1092" lry="1799" ulx="210" uly="1746">bis man ſich endlich durch wiederholte Uebung</line>
      </zone>
      <zone lrx="1156" lry="1903" type="textblock" ulx="247" uly="1798">
        <line lrx="1093" lry="1856" ulx="247" uly="1798">eine ſichere Beurtheilung erworben hat. Ge</line>
        <line lrx="1156" lry="1903" ulx="644" uly="1852">G gen</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="102" type="page" xml:id="s_El240_102">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_102.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="823" lry="195" type="textblock" ulx="281" uly="151">
        <line lrx="823" lry="195" ulx="281" uly="151">98 —</line>
      </zone>
      <zone lrx="1138" lry="1067" type="textblock" ulx="256" uly="230">
        <line lrx="1130" lry="288" ulx="284" uly="230">gen das Ende dieſer Operation gehti mit einer</line>
        <line lrx="1131" lry="336" ulx="287" uly="282">kleinen Portion etwas ſaͤuerlichen Phlegma ein</line>
        <line lrx="1131" lry="392" ulx="288" uly="336">ſubtiles, angenehm riechendes Oel uͤber, das</line>
        <line lrx="1130" lry="443" ulx="288" uly="388">aber hier nicht abgeſondert werden darf, wenn</line>
        <line lrx="1132" lry="494" ulx="256" uly="439">der Liquor die erforderliche Guͤte erlangen ſoll,</line>
        <line lrx="1137" lry="548" ulx="289" uly="490">wohl aber kann die ſaͤuerliche Phlegma, worauf</line>
        <line lrx="1131" lry="601" ulx="290" uly="546">letzteres ſchwimmet, abgeſchieden, und das</line>
        <line lrx="1136" lry="655" ulx="291" uly="595">Oel zum erſten uͤbergegangenen Geiſt geſchuͤttet</line>
        <line lrx="1135" lry="696" ulx="291" uly="648">werden. Der Ruͤckſtand in der Retorte kann</line>
        <line lrx="1137" lry="754" ulx="289" uly="699">noch einmal aufs neue zu gleicher Abſicht</line>
        <line lrx="1136" lry="804" ulx="290" uly="753">mit Spiritus vini vermiſcht und eben ſo be⸗</line>
        <line lrx="1136" lry="864" ulx="291" uly="806">handelt werden. Wenn man aus Verſehen</line>
        <line lrx="1135" lry="909" ulx="292" uly="859">den Geiſt mit etwas Saͤure oder durch den</line>
        <line lrx="1137" lry="967" ulx="294" uly="911">ſchweflichen Geruch verunreiniget haͤtte, ſo</line>
        <line lrx="1138" lry="1015" ulx="293" uly="965">kann man ihn uͤber etliche Unzen trocknes</line>
        <line lrx="815" lry="1067" ulx="294" uly="1017">Alcali nochmals rectificiren.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1048" lry="1187" type="textblock" ulx="374" uly="1120">
        <line lrx="1048" lry="1187" ulx="374" uly="1120">Ungariſch Waſſer zu machen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1142" lry="1332" type="textblock" ulx="296" uly="1222">
        <line lrx="1142" lry="1280" ulx="345" uly="1222">Man nimmt 2½¼ Maas guten Frucht⸗rheini⸗</line>
        <line lrx="1078" lry="1332" ulx="296" uly="1280">ſchen oder Franzbrantewein.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1142" lry="1535" type="textblock" ulx="249" uly="1357">
        <line lrx="1142" lry="1434" ulx="347" uly="1357">Hierzu fuͤr 8 Ggr. Roßmarienbluͤthoͤl, fuͤr</line>
        <line lrx="1142" lry="1488" ulx="249" uly="1433">„% Ggr. Lavendeloͤl, 4 Loth Potaſche: dieſes</line>
        <line lrx="1142" lry="1535" ulx="291" uly="1486">wird in einer kleinen Diſtillirblaſe diſtillirt;</line>
      </zone>
      <zone lrx="1149" lry="1592" type="textblock" ulx="299" uly="1536">
        <line lrx="1149" lry="1592" ulx="299" uly="1536">wann ohngefaͤhr ½ Maas abgezogen iſt, ſo</line>
      </zone>
      <zone lrx="1146" lry="1746" type="textblock" ulx="301" uly="1591">
        <line lrx="1144" lry="1644" ulx="301" uly="1591">ſetzt man eine Bouteille vor, weil, was nun noch</line>
        <line lrx="1145" lry="1695" ulx="301" uly="1643">uͤbergeht, nicht ſo ſtark iſt: man laͤßt in dieſe</line>
        <line lrx="1146" lry="1746" ulx="303" uly="1696">Bouteille 3 Schoppen uͤbergehen, der aber</line>
      </zone>
      <zone lrx="1156" lry="1800" type="textblock" ulx="302" uly="1747">
        <line lrx="1156" lry="1800" ulx="302" uly="1747">nicht ſo ſtark iſt, den Reſt laͤßt man in eine</line>
      </zone>
      <zone lrx="1147" lry="1894" type="textblock" ulx="278" uly="1801">
        <line lrx="1144" lry="1852" ulx="278" uly="1801">dritte Bouteille laufen, bis es anfaͤngt, weiß</line>
        <line lrx="1147" lry="1894" ulx="365" uly="1862">aus</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="103" type="page" xml:id="s_El240_103">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_103.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="46" lry="895" type="textblock" ulx="0" uly="397">
        <line lrx="39" lry="423" ulx="0" uly="397">an</line>
        <line lrx="41" lry="481" ulx="0" uly="439">ll,</line>
        <line lrx="45" lry="534" ulx="0" uly="490">uf</line>
        <line lrx="41" lry="580" ulx="1" uly="550">as</line>
        <line lrx="45" lry="633" ulx="0" uly="601">tet</line>
        <line lrx="45" lry="684" ulx="2" uly="659">nn</line>
        <line lrx="46" lry="749" ulx="0" uly="699">cht</line>
        <line lrx="46" lry="790" ulx="0" uly="753">be⸗</line>
        <line lrx="46" lry="854" ulx="0" uly="817">en</line>
        <line lrx="45" lry="895" ulx="0" uly="869">en</line>
      </zone>
      <zone lrx="49" lry="1002" type="textblock" ulx="0" uly="969">
        <line lrx="49" lry="1002" ulx="0" uly="969">es</line>
      </zone>
      <zone lrx="54" lry="1264" type="textblock" ulx="0" uly="1225">
        <line lrx="54" lry="1264" ulx="0" uly="1225">mi⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="55" lry="1534" type="textblock" ulx="0" uly="1358">
        <line lrx="55" lry="1429" ulx="3" uly="1358">ſuͤr</line>
        <line lrx="55" lry="1480" ulx="0" uly="1436">ſes</line>
        <line lrx="55" lry="1534" ulx="0" uly="1488">rt;</line>
      </zone>
      <zone lrx="58" lry="1642" type="textblock" ulx="0" uly="1587">
        <line lrx="58" lry="1642" ulx="0" uly="1587">och</line>
      </zone>
      <zone lrx="59" lry="1689" type="textblock" ulx="2" uly="1645">
        <line lrx="59" lry="1689" ulx="2" uly="1645">ieſe</line>
      </zone>
      <zone lrx="69" lry="1748" type="textblock" ulx="0" uly="1696">
        <line lrx="69" lry="1748" ulx="0" uly="1696">ber</line>
      </zone>
      <zone lrx="62" lry="1894" type="textblock" ulx="0" uly="1751">
        <line lrx="59" lry="1787" ulx="0" uly="1751">ine</line>
        <line lrx="58" lry="1848" ulx="0" uly="1803">eiß</line>
        <line lrx="62" lry="1894" ulx="0" uly="1862">aus</line>
      </zone>
      <zone lrx="1121" lry="1917" type="textblock" ulx="241" uly="1808">
        <line lrx="1121" lry="1909" ulx="241" uly="1808">ſchuͤttelt, ſo iſt es fertig. Der Gebrauch die⸗</line>
        <line lrx="916" lry="1917" ulx="744" uly="1880">2</line>
      </zone>
      <zone lrx="1119" lry="553" type="textblock" ulx="271" uly="245">
        <line lrx="1119" lry="296" ulx="274" uly="245">aus der Roͤhre zu kommen, dann nimmt man</line>
        <line lrx="1119" lry="353" ulx="272" uly="299">die Blaſe ab, und ſchuͤttet das Phlegma unter</line>
        <line lrx="1119" lry="410" ulx="273" uly="343">das Geſpuͤle fuͤr Schweine. Die letztere</line>
        <line lrx="1111" lry="453" ulx="271" uly="403">Bouteille kann man aufheben, bis man wieder</line>
        <line lrx="1116" lry="514" ulx="272" uly="457">diſtillirt, wo man es ſtatt Brantewein ge⸗</line>
        <line lrx="1057" lry="553" ulx="271" uly="505">brauchen kann. .</line>
      </zone>
      <zone lrx="1072" lry="684" type="textblock" ulx="298" uly="621">
        <line lrx="1072" lry="684" ulx="298" uly="621">Schweißtreibende Bezoar⸗CTinctur.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1116" lry="983" type="textblock" ulx="271" uly="722">
        <line lrx="1114" lry="779" ulx="323" uly="722">Man nehme ein halb Maas Franzbrantewein,</line>
        <line lrx="1111" lry="830" ulx="271" uly="775">hierzu thut man einen Loͤffel voll Hollunderſaft, ein</line>
        <line lrx="1116" lry="883" ulx="271" uly="824">viertel voth Kampfer, ein Loth Candiszucker,</line>
        <line lrx="1115" lry="933" ulx="274" uly="877">3 Loth Spiritus vitrilis, 2 Loth Spiritus ſalis,</line>
        <line lrx="1115" lry="983" ulx="274" uly="929">3 Loth Spiritus Tartari, 4 Loth Spiritus Cor⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1113" lry="1035" type="textblock" ulx="254" uly="984">
        <line lrx="1113" lry="1035" ulx="254" uly="984">nucervi, wohl unter einander geſchuͤttelt, und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1114" lry="1247" type="textblock" ulx="267" uly="1035">
        <line lrx="1114" lry="1090" ulx="269" uly="1035">zweymal 24 Stunden in der Sonne oder war⸗</line>
        <line lrx="1113" lry="1144" ulx="268" uly="1087">men Ofen in Sand ſtehen laſſen, ſo iſt es fertig.</line>
        <line lrx="1113" lry="1196" ulx="268" uly="1140">Hiervon kann man 40, §0 bis 60 Tropfen</line>
        <line lrx="1045" lry="1247" ulx="267" uly="1189">nehmen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1114" lry="1412" type="textblock" ulx="268" uly="1297">
        <line lrx="1114" lry="1363" ulx="268" uly="1297">Balſamiſch⸗oͤffnend und durchdringen⸗</line>
        <line lrx="838" lry="1412" ulx="538" uly="1352">der Spiritus.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1151" lry="1815" type="textblock" ulx="265" uly="1447">
        <line lrx="1112" lry="1503" ulx="319" uly="1447">Dieſer wird dergeſtalt bereitet: man nehme</line>
        <line lrx="1110" lry="1553" ulx="268" uly="1499">Hollunderbluͤth, Schleenbluͤth, Loͤffelkraut und</line>
        <line lrx="1151" lry="1610" ulx="268" uly="1554">Brunnenkreßwaſſer, jedes dieſer Waſſer 1½ Pf.</line>
        <line lrx="1110" lry="1661" ulx="270" uly="1607">in eine große Bouteille, hierzu koͤmmt 1 Pf.</line>
        <line lrx="1111" lry="1711" ulx="265" uly="1658">reine weiße Potaſche und ein halb Pfund depu⸗</line>
        <line lrx="1111" lry="1765" ulx="265" uly="1710">rirter Salamoniac ganz klein geſtoßen, dieſes</line>
        <line lrx="1110" lry="1815" ulx="265" uly="1759">wird wohl zugemacht und unter einander ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1112" lry="1925" type="textblock" ulx="1060" uly="1876">
        <line lrx="1112" lry="1925" ulx="1060" uly="1876">ſes</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="104" type="page" xml:id="s_El240_104">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_104.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1146" lry="402" type="textblock" ulx="301" uly="175">
        <line lrx="679" lry="217" ulx="304" uly="175">100 e</line>
        <line lrx="1146" lry="304" ulx="301" uly="243">ſes Spiritus iſt innerlich und aͤußerlich: In⸗</line>
        <line lrx="1144" lry="362" ulx="301" uly="298">nerlich in Verſtopfung der Druͤſen des Leibes</line>
        <line lrx="1143" lry="402" ulx="301" uly="352">und anklebenden Cruditaͤten, ſolche aufzuloͤſen,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1395" lry="1199" type="textblock" ulx="280" uly="405">
        <line lrx="1367" lry="459" ulx="300" uly="405">und alle daher entſtandene Symptomata und .</line>
        <line lrx="1392" lry="515" ulx="300" uly="430">fieberhafte Anfaͤlle zu verhuͤten. Aeußerlich de</line>
        <line lrx="1395" lry="564" ulx="300" uly="492">wirkt dieſer Spiritus wunderlich in Stillung in</line>
        <line lrx="1145" lry="615" ulx="303" uly="564">des Schmerzens, wo hin und wieder in dem</line>
        <line lrx="1364" lry="668" ulx="280" uly="611">Leib etwas Geſtocktes iſt, aufzuloͤſen und zu</line>
        <line lrx="1395" lry="726" ulx="300" uly="637">zertheilen, und die nervoſiſchen Theile zu ſtaͤr⸗ he</line>
        <line lrx="1392" lry="775" ulx="300" uly="700">ken, als in dem Schlag, Entſchlaffung der „</line>
        <line lrx="1394" lry="826" ulx="301" uly="751">Glieder, ſonderlich der Laͤhmung und ſchmerz⸗ ir</line>
        <line lrx="1393" lry="885" ulx="299" uly="806">haften Fluͤſſen; kann entweder ſo pur angerie⸗ .</line>
        <line lrx="1395" lry="929" ulx="299" uly="859">ben werden, oder man vermiſcht ihn mie Spi- m</line>
        <line lrx="1394" lry="982" ulx="298" uly="911">ritu Cumbricorum oder Regenwurmoͤhl, beſon⸗ m</line>
        <line lrx="1392" lry="1035" ulx="299" uly="955">ders ſo man etwas von Kampfer beymiſcht, de</line>
        <line lrx="1395" lry="1085" ulx="299" uly="1008">oder auch Bibergeil darinnen ſolvirt; wie dann de</line>
        <line lrx="1393" lry="1143" ulx="298" uly="1059">folgender Ueberſchlag in Gliederſchmerzen, (ſon⸗ de</line>
        <line lrx="1395" lry="1199" ulx="299" uly="1108">derlich ſo der ſchmerzhafte Ort zuvor mit Ma⸗ .</line>
      </zone>
      <zone lrx="1351" lry="1913" type="textblock" ulx="278" uly="1185">
        <line lrx="1144" lry="1248" ulx="278" uly="1185">ſtixr und Waldmeliſſen wohl beraͤuchert worden)</line>
        <line lrx="1146" lry="1298" ulx="298" uly="1239">item im ſchmerzhaften Krampf der Glieder treff⸗</line>
        <line lrx="855" lry="1350" ulx="300" uly="1300">lich befunden.</line>
        <line lrx="1145" lry="1402" ulx="352" uly="1342">Man nehme Potaſche 6 Loth, und loͤſe ſie</line>
        <line lrx="1146" lry="1458" ulx="298" uly="1396">auf in Fenchel, Kuͤmmel und Schluͤſſelblumen⸗</line>
        <line lrx="1146" lry="1512" ulx="298" uly="1449">waſſer; jedes ein Pfund, und dazu gereinig⸗</line>
        <line lrx="1148" lry="1556" ulx="299" uly="1502">tes Salmiacſalz, gepuͤlvert 3 Loth; wenn alles</line>
        <line lrx="1150" lry="1617" ulx="297" uly="1554">zerlaſſen, ſo viltrirt man es, und legt in ein</line>
        <line lrx="1144" lry="1660" ulx="297" uly="1607">Buͤndlein etwan Bibergeil 1 Quentchen, und</line>
        <line lrx="1145" lry="1720" ulx="296" uly="1661">Theriac ein halb Loth in den hellen Liquorem,</line>
        <line lrx="1351" lry="1769" ulx="295" uly="1712">damit die Kraft zur Gnuͤge ausgezogen werde,</line>
        <line lrx="1143" lry="1826" ulx="296" uly="1763">hernach treibt man dieſen Liquorem wohl ein,</line>
        <line lrx="1118" lry="1871" ulx="296" uly="1817">und verbindet den Ort, wie recht iſt.</line>
        <line lrx="1146" lry="1913" ulx="300" uly="1864">. . Bewaͤhrt</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="105" type="page" xml:id="s_El240_105">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_105.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="59" lry="698" type="textblock" ulx="0" uly="242">
        <line lrx="59" lry="289" ulx="0" uly="242">In⸗</line>
        <line lrx="57" lry="333" ulx="3" uly="297">bes</line>
        <line lrx="55" lry="392" ulx="0" uly="349">ſen,</line>
        <line lrx="56" lry="436" ulx="0" uly="403">und</line>
        <line lrx="55" lry="493" ulx="0" uly="453">lich</line>
        <line lrx="55" lry="551" ulx="0" uly="515">ung</line>
        <line lrx="55" lry="593" ulx="0" uly="569">em</line>
        <line lrx="54" lry="655" ulx="18" uly="621">zu</line>
        <line lrx="55" lry="698" ulx="0" uly="661">aͤr⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="83" lry="813" type="textblock" ulx="0" uly="718">
        <line lrx="83" lry="767" ulx="2" uly="718">der</line>
        <line lrx="55" lry="813" ulx="0" uly="777">erz⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="55" lry="1170" type="textblock" ulx="0" uly="820">
        <line lrx="55" lry="855" ulx="0" uly="820">rie⸗</line>
        <line lrx="53" lry="919" ulx="2" uly="873">pi-</line>
        <line lrx="52" lry="959" ulx="0" uly="925">on⸗</line>
        <line lrx="50" lry="1018" ulx="0" uly="976">iht,</line>
        <line lrx="50" lry="1065" ulx="0" uly="1040">unn</line>
        <line lrx="50" lry="1116" ulx="0" uly="1091">on⸗</line>
        <line lrx="49" lry="1170" ulx="0" uly="1134">ta⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1130" lry="182" type="textblock" ulx="1050" uly="150">
        <line lrx="1130" lry="182" ulx="1050" uly="150">1I01</line>
      </zone>
      <zone lrx="1134" lry="358" type="textblock" ulx="273" uly="217">
        <line lrx="1134" lry="315" ulx="273" uly="217">Gewaͤhrt gefundenes Haus mittel wider</line>
        <line lrx="1079" lry="358" ulx="491" uly="280">die S. einſchmerzen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1133" lry="793" type="textblock" ulx="271" uly="349">
        <line lrx="1133" lry="427" ulx="290" uly="349">Man nehme etwan acht bis zehn Tage r vor</line>
        <line lrx="1130" lry="488" ulx="273" uly="410">dem jedesmaligen Eintritte des neuen Mondes,</line>
        <line lrx="1129" lry="546" ulx="275" uly="473">ungefaͤhr eine kleine Hand voll in Wuͤrfel ge⸗</line>
        <line lrx="1127" lry="583" ulx="271" uly="530">ſchnittenes Knohlauch, thue ſolches in eine</line>
        <line lrx="1123" lry="636" ulx="271" uly="584">Bouteille, und gieße darauf ungefaͤhr einen</line>
        <line lrx="1124" lry="686" ulx="274" uly="636">halben Schoppen reinen guten Kornbrannte⸗</line>
        <line lrx="1123" lry="747" ulx="271" uly="690">wein, laſſe ſolches, ohne aufs Feuer zu ſtellen,</line>
        <line lrx="1120" lry="793" ulx="274" uly="738">in der Sonne deſtilliren, und krinke, nachdem</line>
      </zone>
      <zone lrx="1121" lry="855" type="textblock" ulx="256" uly="789">
        <line lrx="1121" lry="855" ulx="256" uly="789">man die Maſſe (welches beym Gebrauch alle⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1140" lry="1156" type="textblock" ulx="265" uly="834">
        <line lrx="1118" lry="901" ulx="266" uly="834">mal geſchehen muß) ein wenig umgeſchuͤttelt,</line>
        <line lrx="1118" lry="962" ulx="267" uly="896">mit dem jedesmaligen Eintritt des neuen Mon⸗</line>
        <line lrx="1140" lry="1001" ulx="267" uly="950">des *), ungefaͤhr ein maͤßig volles Weinglas</line>
        <line lrx="1117" lry="1054" ulx="268" uly="1004">davon, auch wohl etwas weniger, je nachdem</line>
        <line lrx="1113" lry="1108" ulx="265" uly="1055">der Patient ſtaͤrker oder ſchwacher Natur iſt;</line>
        <line lrx="1112" lry="1156" ulx="265" uly="1094">fahre aber ja damit beym Eintritt des neuen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1163" lry="1238" type="textblock" ulx="262" uly="1154">
        <line lrx="1163" lry="1238" ulx="262" uly="1154">Mondes beſtaͤndig fort *); ſodann wird man</line>
      </zone>
      <zone lrx="1141" lry="1263" type="textblock" ulx="632" uly="1212">
        <line lrx="1141" lry="1263" ulx="632" uly="1212">G 3 von</line>
      </zone>
      <zone lrx="1127" lry="1749" type="textblock" ulx="304" uly="1326">
        <line lrx="1106" lry="1418" ulx="304" uly="1326">*) Man laͤßt dahin geſtellt ſeyn, ob die Zeit, ſo</line>
        <line lrx="1108" lry="1449" ulx="347" uly="1406">genau zu beobachten, zu der Kur unumgaͤnglich</line>
        <line lrx="1106" lry="1493" ulx="347" uly="1447">noͤthig ſey. Eine bekannte Patientin, die durch</line>
        <line lrx="1106" lry="1548" ulx="349" uly="1487">dieſes Mittel, ſehr großen MNutzen verſpuͤrt,</line>
        <line lrx="1105" lry="1579" ulx="348" uly="1534">nahm die Zeit, da der neue Mond eintrat,</line>
        <line lrx="1106" lry="1622" ulx="316" uly="1577">ſo genau in Acht, daß ſte ſich, wenn ſolches</line>
        <line lrx="1105" lry="1671" ulx="348" uly="1620">in der Nacht geſchahe, aufwecken ließ, um</line>
        <line lrx="1105" lry="1744" ulx="345" uly="1661">eben zu ſolcher Stunde die Medicin zu</line>
        <line lrx="1127" lry="1749" ulx="336" uly="1703">nehmen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1102" lry="1926" type="textblock" ulx="299" uly="1754">
        <line lrx="1102" lry="1826" ulx="299" uly="1754">**) Dieſes muß nie Berſaͤumt werden. Vorbe⸗</line>
        <line lrx="1102" lry="1879" ulx="342" uly="1828">nannte Patientin unterließ den Gebrauch des</line>
        <line lrx="1100" lry="1926" ulx="339" uly="1872">Mittels, nachdem ſie ſolches oͤfters wiederholt</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="106" type="page" xml:id="s_El240_106">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_106.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1132" lry="897" type="textblock" ulx="204" uly="221">
        <line lrx="1117" lry="271" ulx="226" uly="221">von dem großen Uebel nie etwas wieder em⸗</line>
        <line lrx="1124" lry="326" ulx="279" uly="275">pfinden; denn es haben ſich mit dieſem geringen</line>
        <line lrx="1124" lry="378" ulx="279" uly="323">Mittel ſchon unzaͤhlige Menſchen, die dem</line>
        <line lrx="1125" lry="430" ulx="204" uly="379">Tode nahe waren, voͤllig wieder hergeſtellt.</line>
        <line lrx="1128" lry="480" ulx="230" uly="431">Der Urin pflegt durch obiges Mittel, wenn er</line>
        <line lrx="1124" lry="534" ulx="266" uly="459">kalt geworden, ſo dick zu werden, daß er ſich</line>
        <line lrx="1129" lry="586" ulx="274" uly="515">kaum ausgießen laͤßt, und wenn ſich derſelbe</line>
        <line lrx="1129" lry="640" ulx="247" uly="587">geſetzt hat, findet man auf dem Grunde des</line>
        <line lrx="1130" lry="694" ulx="257" uly="639">Uringeſchirres die kleinen Steine, die dem</line>
        <line lrx="1128" lry="758" ulx="277" uly="688">Patienten dadurch abgetrieben worden, ſo</line>
        <line lrx="1131" lry="807" ulx="281" uly="742">haͤufig, als wenn einige Theeloͤffel voll Sand</line>
        <line lrx="1130" lry="846" ulx="279" uly="797">oder Grand hinein geworfen waͤren. Man</line>
        <line lrx="1132" lry="897" ulx="283" uly="847">kann die oben gemeldete, zuerſt in die Bouteille</line>
      </zone>
      <zone lrx="1175" lry="954" type="textblock" ulx="272" uly="899">
        <line lrx="1175" lry="954" ulx="272" uly="899">gegebene Quantitaͤt Knoblauch, nebſt dem</line>
      </zone>
      <zone lrx="1133" lry="1158" type="textblock" ulx="283" uly="944">
        <line lrx="1133" lry="1004" ulx="283" uly="944">etwan zuruͤck gebliebenen Brantewein, wohl</line>
        <line lrx="1132" lry="1055" ulx="283" uly="1006">noch ein⸗bis zweymal zu dem folgenden neuen</line>
        <line lrx="1133" lry="1119" ulx="283" uly="1055">Monde ſtehen laſſen, ehe man die Bouteille</line>
        <line lrx="1133" lry="1158" ulx="284" uly="1111">davon reiniget, und das alte weggießet, nur</line>
      </zone>
      <zone lrx="1141" lry="1215" type="textblock" ulx="272" uly="1159">
        <line lrx="1141" lry="1215" ulx="272" uly="1159">muß etwas friſches von beyden hinzu gegeben</line>
      </zone>
      <zone lrx="1135" lry="1425" type="textblock" ulx="285" uly="1214">
        <line lrx="1135" lry="1262" ulx="285" uly="1214">werden; wie man auch den Brantewein zuletzt</line>
        <line lrx="1135" lry="1320" ulx="286" uly="1242">voͤllig abklaͤren, und dem Patienten, jedoch nicht</line>
        <line lrx="1135" lry="1396" ulx="287" uly="1315">mehr, als oben gemeldet worden, zu trinken</line>
        <line lrx="1008" lry="1425" ulx="287" uly="1373">geben kann. 3</line>
      </zone>
      <zone lrx="1140" lry="1912" type="textblock" ulx="345" uly="1646">
        <line lrx="1139" lry="1696" ulx="363" uly="1646">hatte, und von dem vorher erlittenen Schmerz</line>
        <line lrx="1139" lry="1736" ulx="375" uly="1692">dadurch befreyet geblieben; in Hoffnung, daß</line>
        <line lrx="1139" lry="1777" ulx="377" uly="1733">ſie nun voͤllig geheilet ſey. Es fanden ſich</line>
        <line lrx="1140" lry="1820" ulx="373" uly="1777">aber die Schmerzen von neuem ein, und ſie</line>
        <line lrx="1139" lry="1864" ulx="345" uly="1820">wurde dadurch genothiget, mit jedem Neu⸗</line>
        <line lrx="989" lry="1912" ulx="374" uly="1863">monde den Gebrauch zu wiederholen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1181" lry="1513" type="textblock" ulx="1052" uly="1469">
        <line lrx="1181" lry="1513" ulx="1052" uly="1469">Ein</line>
      </zone>
      <zone lrx="1396" lry="1828" type="textblock" ulx="1359" uly="633">
        <line lrx="1396" lry="1828" ulx="1359" uly="633">reeeeeeerrreseess π☚—☛ 2 —◻☚</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="107" type="page" xml:id="s_El240_107">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_107.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="28" lry="1685" type="textblock" ulx="0" uly="1651">
        <line lrx="28" lry="1685" ulx="0" uly="1651">rz</line>
      </zone>
      <zone lrx="26" lry="1853" type="textblock" ulx="0" uly="1784">
        <line lrx="26" lry="1808" ulx="0" uly="1784">te</line>
        <line lrx="24" lry="1853" ulx="0" uly="1827">t⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1133" lry="338" type="textblock" ulx="274" uly="229">
        <line lrx="1133" lry="288" ulx="274" uly="229">Ein koͤſtlich Univerſalpflaſter, welches</line>
        <line lrx="1133" lry="338" ulx="277" uly="284">zu allerhand Schaden gut iſt, auch wenn</line>
      </zone>
      <zone lrx="1173" lry="395" type="textblock" ulx="253" uly="336">
        <line lrx="1173" lry="395" ulx="253" uly="336">es gleich alte verdorbene Schaden ſind,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1158" lry="555" type="textblock" ulx="275" uly="388">
        <line lrx="1133" lry="447" ulx="281" uly="388">beſonders aber vor Brand, ob wohl ſol⸗</line>
        <line lrx="1140" lry="499" ulx="275" uly="439">cher gleich unter ſich gefreſſen, ſolches</line>
        <line lrx="1158" lry="555" ulx="432" uly="492">aus dem Grunde heile.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1177" lry="1836" type="textblock" ulx="273" uly="577">
        <line lrx="1130" lry="630" ulx="330" uly="577">Man nimmt 12¾ Pf. Baumoͤl, 2½ Pf. Sil⸗</line>
        <line lrx="1155" lry="683" ulx="278" uly="632">beyglaͤtt, 1 Pf. Bleyweiß,  Pf. rothe Menige⸗</line>
        <line lrx="1124" lry="741" ulx="279" uly="682">2 Pf. Kampfer, ¾ Pf. venediſche Seife: das</line>
        <line lrx="1130" lry="784" ulx="278" uly="737">Baumoͤl muß aufs Feuer geſetzt werden, etwan</line>
        <line lrx="1132" lry="839" ulx="274" uly="784">in einem meſſingenen Keſſel; wenn es denn ſo</line>
        <line lrx="1129" lry="894" ulx="276" uly="839">heiß iſt, wie man Oel zu kreiſchen pflegt, ſo</line>
        <line lrx="1135" lry="944" ulx="275" uly="890">daß es faſt gruͤnlich werden will, ſo ſchneidet</line>
        <line lrx="1130" lry="995" ulx="275" uly="942">man die Seife klein, und thut ſolche hinein,</line>
        <line lrx="1129" lry="1048" ulx="276" uly="993">alsdenn faͤngt es an zu ſteigen, deswegen muß</line>
        <line lrx="1131" lry="1099" ulx="274" uly="1049">das Gefaͤß nicht klein ſeyn, dann es ſteigt zwey⸗</line>
        <line lrx="1133" lry="1153" ulx="276" uly="1098">mal uͤber die Haͤlfte in die Hoͤhe: ſteigt es aber</line>
        <line lrx="1132" lry="1207" ulx="275" uly="1149">zu ſtark, ſo muß man es ein wenig vom Feuer</line>
        <line lrx="1133" lry="1258" ulx="276" uly="1204">abheben, und das Bleyweiß dazu thun, und</line>
        <line lrx="1135" lry="1309" ulx="275" uly="1256">beſtaͤndig mit einem hoͤlzernen Loͤffel ruͤhren, her⸗</line>
        <line lrx="1129" lry="1360" ulx="275" uly="1309">nach wieder aufs Feuer ſetzen, und die andern</line>
        <line lrx="1133" lry="1413" ulx="273" uly="1357">Species nach und nach alle hinein thun, und ſo</line>
        <line lrx="1125" lry="1464" ulx="277" uly="1410">lange auf dem Feuer ruͤhren, bis es nicht mehr</line>
        <line lrx="1136" lry="1519" ulx="276" uly="1463">roth, ſondern grau ausſieht, dann iſt es gahr,</line>
        <line lrx="1134" lry="1577" ulx="277" uly="1513">und muß ſodann vom Feuer gethan und beſtaͤndig</line>
        <line lrx="1177" lry="1623" ulx="278" uly="1568">auf dem Grunde abgeruͤhrt werden, bis es ein we⸗</line>
        <line lrx="1131" lry="1675" ulx="277" uly="1619">nig erkuͤhlet, ſo daß man es wohl angreifen kann,</line>
        <line lrx="1131" lry="1722" ulx="278" uly="1670">alsdenn mit einem Loͤffel in eine Blaſe oder ble⸗</line>
        <line lrx="1133" lry="1779" ulx="278" uly="1725">cherne Buͤchſe geſchoͤpft, und im Kuͤhlen ver⸗</line>
        <line lrx="1094" lry="1836" ulx="278" uly="1776">wahret, ſo haͤlt es ſich zehn und mehr Jahre.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="108" type="page" xml:id="s_El240_108">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_108.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1133" lry="377" type="textblock" ulx="280" uly="222">
        <line lrx="1133" lry="280" ulx="334" uly="222">NB. Der Kampfer muß ganz zuletzt, wenn</line>
        <line lrx="1130" lry="336" ulx="280" uly="278">es beginnt kalt zu werden, hinein gethan</line>
        <line lrx="1067" lry="377" ulx="281" uly="335">werden; . ==S</line>
      </zone>
      <zone lrx="1131" lry="487" type="textblock" ulx="331" uly="435">
        <line lrx="1131" lry="487" ulx="331" uly="435">Man nimmt ein wenig von dem Pflaſter,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1138" lry="542" type="textblock" ulx="278" uly="487">
        <line lrx="1138" lry="542" ulx="278" uly="487">und thut gebrannten Allaun dazu, iſt ſehr gut</line>
      </zone>
      <zone lrx="622" lry="588" type="textblock" ulx="277" uly="539">
        <line lrx="622" lry="588" ulx="277" uly="539">fuͤr offene Schaden.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1126" lry="1058" type="textblock" ulx="249" uly="641">
        <line lrx="1126" lry="691" ulx="290" uly="641">Da ich bey der Tobacks⸗Fabrikatur von</line>
        <line lrx="1124" lry="746" ulx="276" uly="695">einem ſchlechten Siegellack zu Verſiegelung</line>
        <line lrx="1120" lry="799" ulx="273" uly="747">der Tobackspackete Erwaͤhnung gethan, zu</line>
        <line lrx="1123" lry="850" ulx="273" uly="799">guten Sorten Toback aber gewoͤhnlich auch beſ⸗</line>
        <line lrx="1124" lry="902" ulx="274" uly="852">ſeres Lack genommen wird, ſo will ich mit der</line>
        <line lrx="1124" lry="953" ulx="249" uly="902">Zubereitung der Siegellacke, die man auch fer⸗</line>
        <line lrx="1124" lry="1011" ulx="274" uly="954">ner zum Briefſiegeln gebrauchet, dieſe Abhand⸗</line>
        <line lrx="1021" lry="1058" ulx="274" uly="1009">lung beſchließen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1120" lry="1305" type="textblock" ulx="274" uly="1137">
        <line lrx="970" lry="1200" ulx="418" uly="1137">Fein Siegellack. Nro. I.</line>
        <line lrx="1120" lry="1305" ulx="274" uly="1248">20 Loth Gummilack in Tabulis, 5 Loth</line>
      </zone>
      <zone lrx="1115" lry="1408" type="textblock" ulx="265" uly="1298">
        <line lrx="1115" lry="1357" ulx="269" uly="1298">Cinober, 2 Loth venediſchen Terpentin, 1 Loth</line>
        <line lrx="750" lry="1408" ulx="265" uly="1351">Harz, 1 Loth Calvonium.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1070" lry="1543" type="textblock" ulx="614" uly="1494">
        <line lrx="1070" lry="1543" ulx="614" uly="1494">Nro. 2. .</line>
      </zone>
      <zone lrx="1117" lry="1803" type="textblock" ulx="261" uly="1593">
        <line lrx="1117" lry="1649" ulx="323" uly="1593">15 Loth Gummilack in Tabulis, 4 Loth</line>
        <line lrx="1115" lry="1701" ulx="263" uly="1644">Cinober, 1 Loth venediſchen Terpentin, 2 Loth</line>
        <line lrx="1115" lry="1753" ulx="262" uly="1697">Harz, 1 Loth Calvonium, iſt etwas ge⸗</line>
        <line lrx="736" lry="1803" ulx="261" uly="1747">ringer. .</line>
      </zone>
      <zone lrx="1116" lry="1909" type="textblock" ulx="965" uly="1858">
        <line lrx="1116" lry="1909" ulx="965" uly="1858">Nro. 3.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1395" lry="740" type="textblock" ulx="1382" uly="705">
        <line lrx="1395" lry="740" ulx="1382" uly="705">„ —</line>
      </zone>
      <zone lrx="1395" lry="1269" type="textblock" ulx="1383" uly="772">
        <line lrx="1395" lry="1269" ulx="1383" uly="772">„,„ — — —  — —— —.— —</line>
      </zone>
      <zone lrx="1395" lry="1849" type="textblock" ulx="1383" uly="1397">
        <line lrx="1395" lry="1849" ulx="1383" uly="1397">uer  i e r e ie, — —</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="109" type="page" xml:id="s_El240_109">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_109.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="32" lry="524" type="textblock" ulx="0" uly="445">
        <line lrx="32" lry="479" ulx="0" uly="445">y,</line>
        <line lrx="30" lry="524" ulx="0" uly="497">At</line>
      </zone>
      <zone lrx="24" lry="934" type="textblock" ulx="0" uly="651">
        <line lrx="24" lry="934" ulx="0" uly="651">—„  — — —</line>
      </zone>
      <zone lrx="1085" lry="288" type="textblock" ulx="505" uly="214">
        <line lrx="1085" lry="288" ulx="505" uly="214">Nro. 3. noch geringer.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1123" lry="495" type="textblock" ulx="281" uly="314">
        <line lrx="1123" lry="388" ulx="285" uly="314">10 Loth Gummilack in Tabulis, 2 Loth</line>
        <line lrx="1123" lry="444" ulx="284" uly="379">Cinober, 2 Loth Menige, 1 Loth venediſchen</line>
        <line lrx="1044" lry="495" ulx="281" uly="433">Terpentin, 1 Loth Calvonium. .</line>
      </zone>
      <zone lrx="894" lry="612" type="textblock" ulx="504" uly="558">
        <line lrx="894" lry="612" ulx="504" uly="558">Nro. 4. noch geringer.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1122" lry="759" type="textblock" ulx="279" uly="650">
        <line lrx="1122" lry="708" ulx="328" uly="650">20 Loth Calvonium, 2 Loth Gummilack in</line>
        <line lrx="1121" lry="759" ulx="279" uly="702">Tabulis, 8 Loth rothe Mennige, 2 Loth Harz:</line>
      </zone>
      <zone lrx="1122" lry="807" type="textblock" ulx="242" uly="758">
        <line lrx="1122" lry="807" ulx="242" uly="758">man laͤßt zuerſt den Gummilack, und Calvo⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1120" lry="1284" type="textblock" ulx="274" uly="808">
        <line lrx="1120" lry="863" ulx="279" uly="808">nium und Harz auf einem gelinden Kohlfeuer</line>
        <line lrx="1120" lry="913" ulx="278" uly="862">in ein glaſſirtes Geſchirre ſchmelzen, alsdenn</line>
        <line lrx="1120" lry="966" ulx="278" uly="913">ſetzt man den venediſchen Terpentin hinzu,</line>
        <line lrx="1119" lry="1018" ulx="276" uly="965">und ferner den Einober oder Menige nach</line>
        <line lrx="1119" lry="1073" ulx="276" uly="1021">und! nach hinein gethan und wohl geruͤhrt;</line>
        <line lrx="1119" lry="1125" ulx="275" uly="1075">wenn alles wohl zuſammen vermengt iſt, ſo gießt</line>
        <line lrx="1120" lry="1180" ulx="275" uly="1126">man es auf eine Marmor⸗ oder eiſerne Platte,</line>
        <line lrx="1119" lry="1227" ulx="274" uly="1175">und formirt Stangen davon, welches folgender⸗</line>
        <line lrx="1007" lry="1284" ulx="274" uly="1230">maßen geſchiehet. õ</line>
      </zone>
      <zone lrx="1121" lry="1905" type="textblock" ulx="268" uly="1332">
        <line lrx="1118" lry="1384" ulx="327" uly="1332">Man nimmt die ausgegoſſene Maſſe, und</line>
        <line lrx="1117" lry="1435" ulx="271" uly="1384">wieget ab, wie ſchwer eine Stange werden ſoll,</line>
        <line lrx="1118" lry="1489" ulx="271" uly="1437">dieſes wird uͤber einem Kohlfeuer weich gemacht,</line>
        <line lrx="1121" lry="1544" ulx="270" uly="1491">daß es ſich wie Wachs beugen und ziehen laͤßt,</line>
        <line lrx="1116" lry="1594" ulx="270" uly="1543">dann wird es auf einem glatten Tiſch oder Bret</line>
        <line lrx="1117" lry="1646" ulx="269" uly="1594">mit der Hand zu Stangen gewelgert; um ſel⸗</line>
        <line lrx="1115" lry="1698" ulx="269" uly="1647">bigen einen Glanz zu geben, werden ſie an dem</line>
        <line lrx="1116" lry="1751" ulx="270" uly="1692">einen Ende uͤber Kohlfeuer gehalten und herum⸗</line>
        <line lrx="1115" lry="1801" ulx="268" uly="1751">gedreht, ſo bekommen ſie Glanz: wenn die</line>
        <line lrx="1114" lry="1854" ulx="269" uly="1803">eine Seite kalt iſt, wird mit der andern Sei⸗</line>
        <line lrx="1113" lry="1905" ulx="675" uly="1858">G5— tke</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="110" type="page" xml:id="s_El240_110">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_110.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1148" lry="509" type="textblock" ulx="259" uly="242">
        <line lrx="1148" lry="298" ulx="273" uly="242">te auf gleiche Weiſe verfahren. Um dem feinen</line>
        <line lrx="1121" lry="349" ulx="259" uly="295">Siegellack einen wohlriechenden Geruch zu</line>
        <line lrx="1122" lry="405" ulx="273" uly="345">geben, ſo nimmt man etwas Biſam, auch</line>
        <line lrx="1139" lry="457" ulx="266" uly="400">Storax unter die Maſſe, doch muß dieſes nur</line>
        <line lrx="1060" lry="509" ulx="265" uly="451">wenig ſeyn, weil es ſonſt der Farbe ſchadet.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="111" type="page" xml:id="s_El240_111">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_111.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="34" lry="344" type="textblock" ulx="0" uly="256">
        <line lrx="33" lry="281" ulx="0" uly="256">en</line>
        <line lrx="34" lry="344" ulx="0" uly="309">zu</line>
      </zone>
      <zone lrx="50" lry="440" type="textblock" ulx="0" uly="413">
        <line lrx="50" lry="440" ulx="0" uly="413">ur</line>
      </zone>
      <zone lrx="901" lry="287" type="textblock" ulx="573" uly="116">
        <line lrx="824" lry="194" ulx="603" uly="116">—ꝰ</line>
        <line lrx="901" lry="287" ulx="573" uly="229">Regiſter.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1136" lry="525" type="textblock" ulx="295" uly="313">
        <line lrx="1063" lry="383" ulx="295" uly="313">Einleitung! und Abhandlung von den Zu⸗</line>
        <line lrx="1136" lry="436" ulx="348" uly="384">behoͤren zum Sentome „ ⸗ bag. 7</line>
        <line lrx="1064" lry="525" ulx="296" uly="437">Die Sauce zum Sentomer und die ganze</line>
      </zone>
      <zone lrx="1139" lry="647" type="textblock" ulx="298" uly="490">
        <line lrx="1135" lry="537" ulx="325" uly="490">Procedur 1 9</line>
        <line lrx="1119" lry="628" ulx="298" uly="511">Die Tobacksbleye zu gießen und was dazu 1</line>
        <line lrx="1139" lry="647" ulx="350" uly="590">gehoͤrt ⸗ 24</line>
      </zone>
      <zone lrx="1145" lry="1217" type="textblock" ulx="298" uly="611">
        <line lrx="1064" lry="700" ulx="298" uly="611">Sentomer von wormſer, ſtrashurger oder</line>
        <line lrx="1140" lry="749" ulx="302" uly="698">eſchweger Blaͤttern zu machen ⸗ 28</line>
        <line lrx="1066" lry="802" ulx="299" uly="750">Eine noch geringere Sorte Sentomer ohne</line>
        <line lrx="1140" lry="857" ulx="302" uly="798">Carotten zu ziehen ⸗ ⸗. 29</line>
        <line lrx="1140" lry="911" ulx="298" uly="832">Den engliſchen Sentomer zu machen „ 31</line>
        <line lrx="1073" lry="961" ulx="300" uly="895">Aus heßiſchen, allendoͤrfer, eſchweger, pfaͤl⸗</line>
        <line lrx="1078" lry="1051" ulx="350" uly="952">zer oder wormſer Blaͤttern Carotten und</line>
        <line lrx="1143" lry="1061" ulx="353" uly="1015">Sentomer zu machen 32</line>
        <line lrx="1145" lry="1115" ulx="300" uly="1021">Das Benoͤthigte zu andern Sorten Toback 33</line>
        <line lrx="1073" lry="1165" ulx="301" uly="1118">Den Salamoniac oder Urinſpiritus zu ma⸗</line>
        <line lrx="1075" lry="1217" ulx="355" uly="1167">chen, der zu allen ſeinen Sorten unum⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1183" lry="1375" type="textblock" ulx="298" uly="1220">
        <line lrx="1183" lry="1270" ulx="354" uly="1220">gaͤnglich noͤthig iſt . 34⁴4</line>
        <line lrx="1152" lry="1319" ulx="304" uly="1271">Den Salamoniac zu depuriren ⸗„ 36</line>
        <line lrx="1152" lry="1375" ulx="298" uly="1326">Feinen Tungo zu machen . 37</line>
      </zone>
      <zone lrx="1152" lry="1427" type="textblock" ulx="305" uly="1378">
        <line lrx="1152" lry="1427" ulx="305" uly="1378">Eine geringere Sorte TLunog ⸗ ⸗ 38</line>
      </zone>
      <zone lrx="1152" lry="1480" type="textblock" ulx="298" uly="1423">
        <line lrx="1152" lry="1480" ulx="298" uly="1423">Feine und geringere Sorte Violet ⸗ 39</line>
      </zone>
      <zone lrx="1154" lry="1741" type="textblock" ulx="278" uly="1483">
        <line lrx="1154" lry="1531" ulx="301" uly="1483">Bergamot . ⸗ 40</line>
        <line lrx="1151" lry="1586" ulx="307" uly="1536">Feinen Marocco ⸗  „ 41</line>
        <line lrx="1080" lry="1636" ulx="308" uly="1583">Sen Sauce zu machen, wie er in Hanau</line>
        <line lrx="1153" lry="1678" ulx="361" uly="1640">bereitet wird . . . 4²</line>
        <line lrx="1153" lry="1741" ulx="278" uly="1693">Feinen Pariſer ⸗ 43</line>
      </zone>
      <zone lrx="1161" lry="1853" type="textblock" ulx="309" uly="1706">
        <line lrx="1075" lry="1828" ulx="309" uly="1706">Zweyte und geringere Sae pariſer To.</line>
        <line lrx="1161" lry="1853" ulx="348" uly="1798">back 5 44</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="112" type="page" xml:id="s_El240_112">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_112.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1102" lry="285" type="textblock" ulx="257" uly="233">
        <line lrx="1102" lry="285" ulx="257" uly="233">Rappé de Hollande od. Grand Cardinal. Pag. 46</line>
      </zone>
      <zone lrx="1002" lry="426" type="textblock" ulx="255" uly="290">
        <line lrx="719" lry="344" ulx="256" uly="290">Schwarzen Rappé</line>
        <line lrx="1002" lry="426" ulx="255" uly="308">Wie der Toback von Balor ero zu niachen</line>
      </zone>
      <zone lrx="984" lry="499" type="textblock" ulx="254" uly="396">
        <line lrx="343" lry="441" ulx="306" uly="396">iſt</line>
        <line lrx="984" lry="499" ulx="254" uly="409">Alle Arten Rauchtoback zu fabriciren .</line>
      </zone>
      <zone lrx="1004" lry="811" type="textblock" ulx="180" uly="499">
        <line lrx="966" lry="546" ulx="180" uly="499">Obrſervation bey den Blaͤktern ⸗</line>
        <line lrx="1004" lry="636" ulx="255" uly="539">Schlecht Siegellack, die Lobackspagnete. zu</line>
        <line lrx="654" lry="652" ulx="253" uly="606">* verſiegel</line>
        <line lrx="968" lry="717" ulx="253" uly="624">Wie der Kanaſter bereitet wird .„</line>
        <line lrx="947" lry="758" ulx="227" uly="709">Kanaſter Switſent „ „</line>
        <line lrx="946" lry="811" ulx="254" uly="759">Petum Optimum und Varinas ⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1030" lry="861" type="textblock" ulx="253" uly="811">
        <line lrx="1030" lry="861" ulx="253" uly="811">Eine gute Sauce, den Toback zu veredlen ⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1097" lry="346" type="textblock" ulx="1051" uly="300">
        <line lrx="1097" lry="346" ulx="1051" uly="300">42</line>
      </zone>
      <zone lrx="1098" lry="436" type="textblock" ulx="1051" uly="403">
        <line lrx="1098" lry="436" ulx="1051" uly="403">49</line>
      </zone>
      <zone lrx="1097" lry="540" type="textblock" ulx="1055" uly="509">
        <line lrx="1097" lry="540" ulx="1055" uly="509">5 1</line>
      </zone>
      <zone lrx="1098" lry="703" type="textblock" ulx="1054" uly="662">
        <line lrx="1098" lry="703" ulx="1054" uly="662">58</line>
      </zone>
      <zone lrx="1099" lry="742" type="textblock" ulx="1008" uly="711">
        <line lrx="1099" lry="742" ulx="1008" uly="711">60</line>
      </zone>
      <zone lrx="1097" lry="849" type="textblock" ulx="1040" uly="756">
        <line lrx="1097" lry="797" ulx="1040" uly="756">61</line>
        <line lrx="1096" lry="849" ulx="1053" uly="817">62</line>
      </zone>
      <zone lrx="1000" lry="914" type="textblock" ulx="252" uly="865">
        <line lrx="1000" lry="914" ulx="252" uly="865">Switſent, A. B. et C. Reuter, oder</line>
      </zone>
      <zone lrx="1004" lry="985" type="textblock" ulx="306" uly="913">
        <line lrx="1004" lry="985" ulx="306" uly="913">Stadthaus und inlaͤndiſch oder keutſches</line>
      </zone>
      <zone lrx="1038" lry="1058" type="textblock" ulx="304" uly="963">
        <line lrx="1038" lry="1058" ulx="304" uly="963">Gut, zu einem rauchbaren Teback zu</line>
      </zone>
      <zone lrx="997" lry="1127" type="textblock" ulx="215" uly="1025">
        <line lrx="590" lry="1079" ulx="215" uly="1025">machen ⸗</line>
        <line lrx="997" lry="1127" ulx="249" uly="1033">Eine andre Sauce zuinlaͤndiſchen Toback,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1095" lry="1063" type="textblock" ulx="1051" uly="1022">
        <line lrx="1095" lry="1063" ulx="1051" uly="1022">63</line>
      </zone>
      <zone lrx="1058" lry="1175" type="textblock" ulx="302" uly="1095">
        <line lrx="1058" lry="1175" ulx="302" uly="1095">und abermals eine, um teutſches Gut *</line>
      </zone>
      <zone lrx="841" lry="1228" type="textblock" ulx="284" uly="1180">
        <line lrx="841" lry="1228" ulx="284" uly="1180">recht gut zu machen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1042" lry="1311" type="textblock" ulx="248" uly="1205">
        <line lrx="1042" lry="1311" ulx="248" uly="1205">Sauce, die zum ächten Wuühelmoteiner .</line>
      </zone>
      <zone lrx="1006" lry="1891" type="textblock" ulx="214" uly="1284">
        <line lrx="863" lry="1330" ulx="300" uly="1284">Toback gebraucht wird n.</line>
        <line lrx="997" lry="1399" ulx="214" uly="1333">Halben Kanaſter? Toback zu machen ⸗</line>
        <line lrx="1006" lry="1440" ulx="248" uly="1388">Portorico Toback ⸗ „</line>
        <line lrx="983" lry="1484" ulx="252" uly="1436">Krul⸗ und Blaͤdchenstoback</line>
        <line lrx="996" lry="1540" ulx="249" uly="1487">Verdorbenen Toback, oder der verderben</line>
        <line lrx="968" lry="1595" ulx="302" uly="1541">will, wieder zurecht zu bringen ⸗</line>
        <line lrx="1001" lry="1645" ulx="252" uly="1593">Den teutſchen Blaͤttern den Kneller 39</line>
        <line lrx="999" lry="1700" ulx="304" uly="1650">benehmen und zu einem den virgini⸗</line>
        <line lrx="997" lry="1791" ulx="272" uly="1680">ſchen behnahe gleichen Rauchtoback zu</line>
        <line lrx="432" lry="1803" ulx="280" uly="1759">machen</line>
        <line lrx="998" lry="1891" ulx="239" uly="1767">Wie man aus teuſchen Blaͤnern in Zeit</line>
      </zone>
      <zone lrx="1099" lry="1788" type="textblock" ulx="1050" uly="1751">
        <line lrx="1099" lry="1788" ulx="1050" uly="1751">60</line>
      </zone>
      <zone lrx="1100" lry="1894" type="textblock" ulx="1036" uly="1862">
        <line lrx="1100" lry="1894" ulx="1036" uly="1862">von</line>
      </zone>
      <zone lrx="1395" lry="1207" type="textblock" ulx="1378" uly="1169">
        <line lrx="1395" lry="1207" ulx="1378" uly="1169">e</line>
      </zone>
      <zone lrx="1395" lry="1467" type="textblock" ulx="1383" uly="1431">
        <line lrx="1395" lry="1467" ulx="1383" uly="1431">—</line>
      </zone>
      <zone lrx="1395" lry="1621" type="textblock" ulx="1384" uly="1487">
        <line lrx="1395" lry="1621" ulx="1384" uly="1487">. ,„</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="113" type="page" xml:id="s_El240_113">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_113.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="24" lry="490" type="textblock" ulx="0" uly="413">
        <line lrx="24" lry="490" ulx="0" uly="413">●</line>
      </zone>
      <zone lrx="19" lry="541" type="textblock" ulx="5" uly="518">
        <line lrx="19" lry="541" ulx="5" uly="518">—</line>
      </zone>
      <zone lrx="18" lry="856" type="textblock" ulx="0" uly="580">
        <line lrx="18" lry="856" ulx="0" uly="580">—⏑OR.— 7</line>
      </zone>
      <zone lrx="10" lry="1486" type="textblock" ulx="0" uly="1300">
        <line lrx="10" lry="1486" ulx="0" uly="1300">— — ——-———</line>
      </zone>
      <zone lrx="813" lry="201" type="textblock" ulx="598" uly="152">
        <line lrx="813" lry="201" ulx="598" uly="152">Regiſter.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1143" lry="369" type="textblock" ulx="332" uly="243">
        <line lrx="1143" lry="295" ulx="343" uly="243">von einigen Tagen einen guten Sen⸗.</line>
        <line lrx="1131" lry="369" ulx="332" uly="297">tomer machen kann —Ekag. 73</line>
      </zone>
      <zone lrx="1022" lry="482" type="textblock" ulx="404" uly="361">
        <line lrx="1022" lry="482" ulx="404" uly="361">Regiſter uͤber die Zugabe.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1038" lry="685" type="textblock" ulx="294" uly="463">
        <line lrx="1029" lry="552" ulx="294" uly="463">Rheinwein alt zu machen und zu verbeſſern,</line>
        <line lrx="1033" lry="599" ulx="344" uly="546">daß, wenn er zwey oder drey Jahr alt,</line>
        <line lrx="1038" lry="685" ulx="343" uly="570">die Guͤte eines zwanzi glaͤhri gen Weins</line>
      </zone>
      <zone lrx="1135" lry="804" type="textblock" ulx="292" uly="656">
        <line lrx="1135" lry="700" ulx="342" uly="656">bekommen muß ⸗ 77</line>
        <line lrx="1035" lry="782" ulx="292" uly="669">Ein Oxhof weißen Franzwein. zu rothen</line>
        <line lrx="1134" lry="804" ulx="341" uly="757">oder Pontac zu machen „ 78</line>
      </zone>
      <zone lrx="1137" lry="976" type="textblock" ulx="292" uly="807">
        <line lrx="1031" lry="856" ulx="292" uly="807">Die aͤchte oſtindiſche blaue Druckfarbe zu</line>
        <line lrx="1034" lry="908" ulx="343" uly="857">machen, auf Seide, Wollen, Cattun</line>
        <line lrx="1137" lry="976" ulx="347" uly="911">und Leinwand zu gebrauchen 22 79</line>
      </zone>
      <zone lrx="1034" lry="1055" type="textblock" ulx="273" uly="958">
        <line lrx="1034" lry="1055" ulx="273" uly="958">Marſeille und gemeine weiße Seiſe zu</line>
      </zone>
      <zone lrx="1195" lry="1274" type="textblock" ulx="267" uly="1021">
        <line lrx="1136" lry="1070" ulx="342" uly="1021">verfertigen 80</line>
        <line lrx="1039" lry="1157" ulx="267" uly="1037">Eine Art Marſeille oder bunte Saf zu</line>
        <line lrx="1134" lry="1170" ulx="342" uly="1129">machen ⸗ 84</line>
        <line lrx="1035" lry="1226" ulx="289" uly="1140">Nancier Lichter, die 10 Stunden brennen</line>
        <line lrx="1195" lry="1274" ulx="342" uly="1227">und nicht fließven ⸗ 85</line>
      </zone>
      <zone lrx="1149" lry="1431" type="textblock" ulx="291" uly="1258">
        <line lrx="1045" lry="1332" ulx="291" uly="1258">Eine herrliche roſenrothe Farbe, Linnen</line>
        <line lrx="1131" lry="1394" ulx="303" uly="1320">und Baumwollen, auch Zwirn zu faͤ⸗c.</line>
        <line lrx="1149" lry="1431" ulx="309" uly="1386">ben e „ 2  85</line>
      </zone>
      <zone lrx="1145" lry="1596" type="textblock" ulx="290" uly="1391">
        <line lrx="1134" lry="1486" ulx="290" uly="1391">Grgeſpan zu machen ⸗ . 86</line>
        <line lrx="1145" lry="1534" ulx="290" uly="1487">Karmin ⸗ .  87</line>
        <line lrx="1139" lry="1596" ulx="291" uly="1506">Florentiner und Ku gellack * 88</line>
      </zone>
      <zone lrx="1137" lry="1841" type="textblock" ulx="291" uly="1590">
        <line lrx="1066" lry="1641" ulx="292" uly="1590">Cerat en Creme, oder Rahm, weißes</line>
        <line lrx="1033" lry="1702" ulx="342" uly="1634">Schoͤnheitsmittel, welches ſich die</line>
        <line lrx="1137" lry="1751" ulx="344" uly="1700">engliſchen Damen bedienen ⸗ 88</line>
        <line lrx="1034" lry="1841" ulx="291" uly="1745">Den philoſophiſchen Suberbauim zu ma⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="963" lry="1889" type="textblock" ulx="307" uly="1808">
        <line lrx="963" lry="1889" ulx="307" uly="1808">chen. ⸗ ⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="114" type="page" xml:id="s_El240_114">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_114.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="782" lry="190" type="textblock" ulx="574" uly="139">
        <line lrx="782" lry="190" ulx="574" uly="139">Regiſter.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1395" lry="624" type="textblock" ulx="225" uly="195">
        <line lrx="1395" lry="295" ulx="225" uly="195">V Phiroferus, oder ein Pulver, das ſich von E</line>
        <line lrx="1104" lry="336" ulx="272" uly="287">der Luft entzuͤnde  Pag. 89</line>
        <line lrx="1101" lry="389" ulx="233" uly="337">Einen curioͤſen Baum von Bley oder Zinn 91</line>
        <line lrx="1030" lry="443" ulx="264" uly="392">Eine Compoſition von Bley, welche ſo weiß</line>
        <line lrx="1101" lry="494" ulx="317" uly="443">wie Silber ausſieht, und ſehr hart iſt ⸗ 91</line>
        <line lrx="1059" lry="554" ulx="265" uly="489">Die Haͤrtung des reinen ſogenannten eng⸗</line>
        <line lrx="1029" lry="624" ulx="308" uly="545">liſchen Zinns, ohne ſeine weiße Farbe zu</line>
      </zone>
      <zone lrx="1137" lry="862" type="textblock" ulx="213" uly="604">
        <line lrx="1102" lry="641" ulx="316" uly="604">verlieren 2 . 2</line>
        <line lrx="1104" lry="704" ulx="266" uly="654">Hart Zinn ⸗ . 92</line>
        <line lrx="1103" lry="755" ulx="213" uly="705">Das corinthiſche Metall . 92</line>
        <line lrx="1137" lry="808" ulx="266" uly="758">Prinz⸗ Metall . 93</line>
        <line lrx="1104" lry="862" ulx="266" uly="806">Pinspack . , 93</line>
      </zone>
      <zone lrx="1107" lry="1103" type="textblock" ulx="224" uly="856">
        <line lrx="1107" lry="911" ulx="224" uly="856">Das mannheimer Gold oder Semilor 94</line>
        <line lrx="1030" lry="964" ulx="236" uly="913">Kuͤnſtliches Anatron, welches ſtatt dem</line>
        <line lrx="1031" lry="1015" ulx="317" uly="965">Borax zur Reinigung der Mekalle und</line>
        <line lrx="1033" lry="1103" ulx="316" uly="1011">Beſoͤrderung ihres gluſſes gebrauche</line>
      </zone>
      <zone lrx="1136" lry="1383" type="textblock" ulx="232" uly="1076">
        <line lrx="1104" lry="1117" ulx="298" uly="1076">wird . 9⁴4</line>
        <line lrx="1033" lry="1175" ulx="232" uly="1084">CSlobuli Martiales, oder Eiſenkugeln fͤr</line>
        <line lrx="1136" lry="1223" ulx="316" uly="1177">alle Verwundungen . 94</line>
        <line lrx="1104" lry="1271" ulx="267" uly="1228">Boules de Mercure . 95</line>
        <line lrx="1106" lry="1324" ulx="267" uly="1276">Ein Mittel fuͤr die Leichdoͤner ⸗ 96</line>
        <line lrx="1108" lry="1383" ulx="259" uly="1334">Meth zu machen . ⸗ 96</line>
      </zone>
      <zone lrx="1110" lry="1628" type="textblock" ulx="242" uly="1359">
        <line lrx="1110" lry="1447" ulx="267" uly="1359">Liquor Anodynus mineralis Hoffmanni 96</line>
        <line lrx="1110" lry="1487" ulx="242" uly="1434">Ungariſch Waſſer zu machen „ 98</line>
        <line lrx="1109" lry="1535" ulx="268" uly="1485">Schweißtreibende Bezoar⸗Tincturr ⸗ 99</line>
        <line lrx="1034" lry="1628" ulx="265" uly="1533">Balſamiſch⸗ oͤffnend und durchdringender</line>
      </zone>
      <zone lrx="1110" lry="1696" type="textblock" ulx="271" uly="1596">
        <line lrx="1110" lry="1642" ulx="293" uly="1596">Spiritus 99</line>
        <line lrx="1042" lry="1696" ulx="271" uly="1611">Bewaͤhrt gefundenes Hausmittel wider die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="1751" type="textblock" ulx="307" uly="1698">
        <line lrx="1128" lry="1751" ulx="307" uly="1698">Steinſchmerzen * 101*</line>
      </zone>
      <zone lrx="1110" lry="1893" type="textblock" ulx="1040" uly="1850">
        <line lrx="1110" lry="1893" ulx="1040" uly="1850">Ein</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="115" type="page" xml:id="s_El240_115">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_115.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="22" lry="917" type="textblock" ulx="1" uly="622">
        <line lrx="22" lry="917" ulx="1" uly="622"> on d de</line>
      </zone>
      <zone lrx="17" lry="1121" type="textblock" ulx="0" uly="1066">
        <line lrx="17" lry="1121" ulx="0" uly="1066">+—–—</line>
      </zone>
      <zone lrx="19" lry="1325" type="textblock" ulx="0" uly="1195">
        <line lrx="19" lry="1325" ulx="0" uly="1195">— —</line>
      </zone>
      <zone lrx="20" lry="1544" type="textblock" ulx="0" uly="1346">
        <line lrx="20" lry="1544" ulx="0" uly="1346"> O</line>
      </zone>
      <zone lrx="33" lry="1744" type="textblock" ulx="0" uly="1714">
        <line lrx="33" lry="1744" ulx="0" uly="1714">1 *</line>
      </zone>
      <zone lrx="801" lry="178" type="textblock" ulx="595" uly="130">
        <line lrx="801" lry="178" ulx="595" uly="130">Regiſter⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1040" lry="429" type="textblock" ulx="274" uly="225">
        <line lrx="1014" lry="274" ulx="274" uly="225">Ein koͤſtlich Univerſalpflaſter Pag.</line>
        <line lrx="1040" lry="331" ulx="275" uly="277">Das zum Toback und zum Siegeln ge⸗</line>
        <line lrx="1013" lry="378" ulx="326" uly="330">braͤuchliche Siegellack, Nro. 1 et 2.</line>
        <line lrx="925" lry="429" ulx="327" uly="386">Nro. 3 et 4. 2= .</line>
      </zone>
      <zone lrx="1113" lry="267" type="textblock" ulx="1045" uly="235">
        <line lrx="1113" lry="267" ulx="1045" uly="235">103</line>
      </zone>
      <zone lrx="1152" lry="430" type="textblock" ulx="1044" uly="335">
        <line lrx="1152" lry="373" ulx="1044" uly="335">104</line>
        <line lrx="1113" lry="430" ulx="1047" uly="395">105</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="116" type="page" xml:id="s_El240_116">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_116.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="117" type="page" xml:id="s_El240_117">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_117.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="597" lry="555" type="textblock" ulx="319" uly="491">
        <line lrx="395" lry="511" ulx="340" uly="491">——</line>
        <line lrx="597" lry="555" ulx="319" uly="501">Nabala No n.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="118" type="page" xml:id="s_El240_118">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_118.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="119" type="page" xml:id="s_El240_119">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_119.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="772" lry="419" type="textblock" ulx="541" uly="381">
        <line lrx="772" lry="419" ulx="541" uly="381">TABULA z.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="120" type="page" xml:id="s_El240_120">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_120.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="121" type="page" xml:id="s_El240_121">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_121.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="797" lry="411" type="textblock" ulx="575" uly="369">
        <line lrx="797" lry="411" ulx="575" uly="369">TABULA J₰</line>
      </zone>
      <zone lrx="508" lry="1241" type="textblock" ulx="470" uly="1160">
        <line lrx="508" lry="1171" ulx="496" uly="1160">„£</line>
        <line lrx="500" lry="1203" ulx="489" uly="1167">2</line>
        <line lrx="493" lry="1212" ulx="482" uly="1200">£</line>
      </zone>
      <zone lrx="447" lry="1183" type="textblock" ulx="427" uly="1063">
        <line lrx="447" lry="1183" ulx="427" uly="1063">WW E</line>
      </zone>
      <zone lrx="956" lry="1270" type="textblock" ulx="898" uly="1015">
        <line lrx="956" lry="1191" ulx="935" uly="1022">. S</line>
        <line lrx="944" lry="1264" ulx="920" uly="1015">BS</line>
        <line lrx="939" lry="1270" ulx="898" uly="1023">R„ B N. WS</line>
      </zone>
      <zone lrx="481" lry="1281" type="textblock" ulx="433" uly="1125">
        <line lrx="481" lry="1250" ulx="456" uly="1125">VBBHSHH,</line>
        <line lrx="481" lry="1281" ulx="433" uly="1135">BB</line>
      </zone>
      <zone lrx="1083" lry="1683" type="textblock" ulx="310" uly="1574">
        <line lrx="1083" lry="1683" ulx="310" uly="1574">TABACDEMAROCGCO</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="122" type="page" xml:id="s_El240_122">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_122.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1395" lry="1476" type="textblock" ulx="1371" uly="539">
        <line lrx="1395" lry="1476" ulx="1371" uly="539">NoD Sre S e A — — —</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="123" type="page" xml:id="s_El240_123">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_123.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="825" lry="363" type="textblock" ulx="594" uly="321">
        <line lrx="825" lry="363" ulx="594" uly="321">TABULA 4.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1134" lry="1595" type="textblock" ulx="300" uly="743">
        <line lrx="1124" lry="804" ulx="1083" uly="743">3</line>
        <line lrx="1126" lry="906" ulx="1083" uly="805">.</line>
        <line lrx="1127" lry="966" ulx="1086" uly="907">8</line>
        <line lrx="1116" lry="1009" ulx="1087" uly="963">S</line>
        <line lrx="1130" lry="1110" ulx="1087" uly="1010">.</line>
        <line lrx="1132" lry="1213" ulx="1090" uly="1154">3</line>
        <line lrx="1134" lry="1281" ulx="309" uly="1215"> Veritable Tabac de St. Dominico, ES.</line>
        <line lrx="1122" lry="1325" ulx="300" uly="1268">S qui eſt ſen Sauce, qui eſt bon ſſS</line>
        <line lrx="1122" lry="1379" ulx="312" uly="1312">3— pour les yeux &amp; la Téête. 6</line>
        <line lrx="1134" lry="1420" ulx="1073" uly="1319">5</line>
        <line lrx="822" lry="1532" ulx="303" uly="1410">3 Wro. 3.</line>
        <line lrx="1123" lry="1557" ulx="942" uly="1475">EEE</line>
        <line lrx="1132" lry="1595" ulx="304" uly="1527">ESEES .  W</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="124" type="page" xml:id="s_El240_124">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_124.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="125" type="page" xml:id="s_El240_125">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_125.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="757" lry="373" type="textblock" ulx="529" uly="329">
        <line lrx="757" lry="373" ulx="529" uly="329">TABULA S.</line>
      </zone>
      <zone lrx="990" lry="486" type="textblock" ulx="300" uly="442">
        <line lrx="990" lry="486" ulx="300" uly="442">PABAC DEPARIS. Nro. 2.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="126" type="page" xml:id="s_El240_126">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_126.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="127" type="page" xml:id="s_El240_127">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_127.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="749" lry="425" type="textblock" ulx="521" uly="390">
        <line lrx="749" lry="425" ulx="521" uly="390">TABULA 6.</line>
      </zone>
      <zone lrx="981" lry="657" type="textblock" ulx="291" uly="610">
        <line lrx="981" lry="657" ulx="291" uly="610">PABAC DEPARIS. Nro. 2.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="128" type="page" xml:id="s_El240_128">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_128.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="129" type="page" xml:id="s_El240_129">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_129.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="781" lry="396" type="textblock" ulx="552" uly="352">
        <line lrx="781" lry="396" ulx="552" uly="352">TABULA Yů-</line>
      </zone>
      <zone lrx="1033" lry="655" type="textblock" ulx="322" uly="545">
        <line lrx="1033" lry="655" ulx="322" uly="545">GRAND CARDINAL.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="130" type="page" xml:id="s_El240_130">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_130.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="131" type="page" xml:id="s_El240_131">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_131.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="968" lry="756" type="textblock" ulx="530" uly="657">
        <line lrx="945" lry="678" ulx="651" uly="657">W R</line>
        <line lrx="968" lry="704" ulx="530" uly="681">WB EE</line>
        <line lrx="968" lry="756" ulx="615" uly="729">5 W E</line>
      </zone>
      <zone lrx="645" lry="1335" type="textblock" ulx="287" uly="1271">
        <line lrx="645" lry="1307" ulx="291" uly="1271">!</line>
        <line lrx="471" lry="1306" ulx="287" uly="1291">☛G WRW</line>
        <line lrx="631" lry="1335" ulx="309" uly="1295"> c A E Se</line>
      </zone>
      <zone lrx="623" lry="1359" type="textblock" ulx="368" uly="1313">
        <line lrx="623" lry="1359" ulx="368" uly="1313">6 M?M</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="132" type="page" xml:id="s_El240_132">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_132.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="133" type="page" xml:id="s_El240_133">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_133.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="792" lry="252" type="textblock" ulx="531" uly="195">
        <line lrx="792" lry="252" ulx="531" uly="195">TABULA 9.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1014" lry="353" type="textblock" ulx="223" uly="276">
        <line lrx="1014" lry="353" ulx="223" uly="276">VAIRINAS EN SFTIISENT.</line>
      </zone>
      <zone lrx="983" lry="1286" type="textblock" ulx="355" uly="1236">
        <line lrx="983" lry="1286" ulx="355" uly="1236">CAROTUSG YII CONINKWATI SWEDEN-</line>
      </zone>
      <zone lrx="1083" lry="1801" type="textblock" ulx="205" uly="1641">
        <line lrx="1077" lry="1700" ulx="252" uly="1641">NB. Unter jedes Kupfer kam der Fabrikant</line>
        <line lrx="1083" lry="1746" ulx="205" uly="1688">nach Belieben, den Wohnort und Namen</line>
        <line lrx="734" lry="1801" ulx="209" uly="1729">drucken laſſen. .</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="134" type="page" xml:id="s_El240_134">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_134.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="135" type="page" xml:id="s_El240_135">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_135.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="136" type="page" xml:id="s_El240_136">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_136.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="137" type="page" xml:id="s_El240_137">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_137.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="138" type="page" xml:id="s_El240_138">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_138.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="139" type="page" xml:id="s_El240_139">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El240/El240_139.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1045" lry="811" type="textblock" ulx="347" uly="611">
        <line lrx="1045" lry="741" ulx="347" uly="611">Die aͤchte Fabrikatur</line>
        <line lrx="996" lry="811" ulx="647" uly="767">des</line>
      </zone>
      <zone lrx="1137" lry="1127" type="textblock" ulx="248" uly="893">
        <line lrx="1109" lry="954" ulx="278" uly="893">Dunkerker und Engliſchen</line>
        <line lrx="1137" lry="1127" ulx="248" uly="1019">SENTOMERS.</line>
      </zone>
      <zone lrx="778" lry="1296" type="textblock" ulx="637" uly="1241">
        <line lrx="778" lry="1296" ulx="637" uly="1241">auch</line>
      </zone>
      <zone lrx="1098" lry="1513" type="textblock" ulx="278" uly="1356">
        <line lrx="1098" lry="1430" ulx="278" uly="1356">alle gangbare Sorten Rauch⸗</line>
        <line lrx="953" lry="1513" ulx="425" uly="1443">und Schnupftoback.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1077" lry="1721" type="textblock" ulx="293" uly="1668">
        <line lrx="1077" lry="1721" ulx="293" uly="1668">Mit feinen Kupfern und Abdruͤcken verſehen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1126" lry="2086" type="textblock" ulx="236" uly="1872">
        <line lrx="1126" lry="1937" ulx="236" uly="1872">Nebſt einer Zugabe aprobirter haͤus⸗</line>
        <line lrx="992" lry="2012" ulx="368" uly="1953">licher und ſehr nuͤtzlicher</line>
        <line lrx="845" lry="2086" ulx="497" uly="2026">Wiſſenſchaften.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1121" lry="2250" type="textblock" ulx="232" uly="2201">
        <line lrx="1121" lry="2250" ulx="232" uly="2201">WWeeEETNNEEEA</line>
      </zone>
      <zone lrx="839" lry="2404" type="textblock" ulx="512" uly="2347">
        <line lrx="839" lry="2404" ulx="512" uly="2347">Amſterdam.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1341" lry="773" type="textblock" ulx="1310" uly="742">
        <line lrx="1341" lry="773" ulx="1310" uly="742">1s</line>
      </zone>
      <zone lrx="1544" lry="842" type="textblock" ulx="1348" uly="738">
        <line lrx="1544" lry="769" ulx="1529" uly="743">2</line>
        <line lrx="1543" lry="842" ulx="1348" uly="738">☛</line>
      </zone>
      <zone lrx="1546" lry="1120" type="textblock" ulx="1518" uly="965">
        <line lrx="1546" lry="1120" ulx="1518" uly="965">N Focus</line>
      </zone>
      <zone lrx="1546" lry="1228" type="textblock" ulx="1518" uly="1202">
        <line lrx="1546" lry="1228" ulx="1518" uly="1202">M</line>
      </zone>
      <zone lrx="1545" lry="1329" type="textblock" ulx="1517" uly="1310">
        <line lrx="1545" lry="1329" ulx="1517" uly="1310">1.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1546" lry="1542" type="textblock" ulx="1517" uly="1524">
        <line lrx="1546" lry="1542" ulx="1517" uly="1524">J</line>
      </zone>
      <zone lrx="1545" lry="1559" type="textblock" ulx="1309" uly="1131">
        <line lrx="1545" lry="1559" ulx="1495" uly="1414">.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1783" lry="592" type="textblock" ulx="1764" uly="566">
        <line lrx="1783" lry="592" ulx="1764" uly="566">19</line>
      </zone>
      <zone lrx="1824" lry="739" type="textblock" ulx="1764" uly="215">
        <line lrx="1783" lry="698" ulx="1764" uly="672">18</line>
        <line lrx="1824" lry="739" ulx="1804" uly="215">VierfarbSelector Standard* -Euroskala Offset</line>
      </zone>
      <zone lrx="1782" lry="803" type="textblock" ulx="1764" uly="778">
        <line lrx="1782" lry="803" ulx="1764" uly="778">17</line>
      </zone>
      <zone lrx="1782" lry="910" type="textblock" ulx="1764" uly="884">
        <line lrx="1782" lry="910" ulx="1764" uly="884">16</line>
      </zone>
      <zone lrx="1782" lry="1016" type="textblock" ulx="1763" uly="991">
        <line lrx="1782" lry="1016" ulx="1763" uly="991">15</line>
      </zone>
      <zone lrx="1827" lry="2454" type="textblock" ulx="1801" uly="1706">
        <line lrx="1827" lry="2454" ulx="1801" uly="1706">ℳ Copyright 4/1999 VXMaster Gmbhl wWww.VXVMaster. com</line>
      </zone>
    </surface>
  </sourceDoc>
</TEI>
