<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>El153</title>
        <respStmt>
          <resp>Provided by</resp>
          <name>University Library of Tübingen</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>Transcribed with</resp>
          <name>Tesseract</name>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <p>To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).</p>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <bibl>
          <title>Entdeckte Geheimnisse der moscowitischen, englischen, spanischen und französischen Lederbearbeitung</title>
        </bibl>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
  </teiHeader>
  <sourceDoc>
    <surface n="1" type="page" xml:id="s_El153_01">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_01.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="820" lry="465" type="textblock" ulx="232" uly="131">
        <line lrx="766" lry="259" ulx="232" uly="131">e ommce</line>
        <line lrx="820" lry="370" ulx="242" uly="270">NGNNANNANeN O. SN on</line>
        <line lrx="612" lry="465" ulx="244" uly="366">edereoreun.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="2" type="page" xml:id="s_El153_02">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_02.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1074" lry="167" type="textblock" ulx="339" uly="75">
        <line lrx="1074" lry="167" ulx="339" uly="75">T. aut rn. o? drltr n .</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="3" type="page" xml:id="s_El153_03">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_03.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1062" lry="662" type="textblock" ulx="307" uly="245">
        <line lrx="789" lry="287" ulx="587" uly="245">Entdeckte</line>
        <line lrx="963" lry="398" ulx="405" uly="341">Geheimniſſe</line>
        <line lrx="705" lry="480" ulx="653" uly="448">der</line>
        <line lrx="1062" lry="589" ulx="307" uly="535">moscowitiſchen, engliſchen, ſpaniſchen</line>
        <line lrx="848" lry="662" ulx="520" uly="612">und franzoͤſiſchen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1061" lry="803" type="textblock" ulx="306" uly="711">
        <line lrx="1061" lry="803" ulx="306" uly="711">Lederbearbeitung</line>
      </zone>
      <zone lrx="1013" lry="1090" type="textblock" ulx="346" uly="864">
        <line lrx="912" lry="908" ulx="454" uly="864">nebſt den dazu erforderlichen</line>
        <line lrx="1013" lry="1003" ulx="346" uly="957">Oe larten und Farben</line>
        <line lrx="710" lry="1090" ulx="653" uly="1062">und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1061" lry="1256" type="textblock" ulx="304" uly="1146">
        <line lrx="1061" lry="1193" ulx="304" uly="1146">dem Gebrauch der Tormentillwurzel ſtatt der</line>
        <line lrx="779" lry="1256" ulx="585" uly="1216">Holzrinden.</line>
      </zone>
      <zone lrx="805" lry="1434" type="textblock" ulx="557" uly="1392">
        <line lrx="805" lry="1434" ulx="557" uly="1392">Mit Figuren.</line>
      </zone>
      <zone lrx="786" lry="1604" type="textblock" ulx="578" uly="1564">
        <line lrx="786" lry="1604" ulx="578" uly="1564">Gotha,</line>
      </zone>
      <zone lrx="944" lry="1710" type="textblock" ulx="409" uly="1629">
        <line lrx="944" lry="1669" ulx="409" uly="1629">in der Ettingerſchen Buchhandlung,</line>
        <line lrx="739" lry="1710" ulx="614" uly="1686">1800.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="4" type="page" xml:id="s_El153_04">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_04.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="5" type="page" xml:id="s_El153_05">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_05.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1116" lry="1713" type="textblock" ulx="338" uly="702">
        <line lrx="1105" lry="793" ulx="339" uly="702">Das rohe Material, woraus nachfolgen⸗</line>
        <line lrx="1107" lry="839" ulx="338" uly="794">de Leder bereitet werden ſollen, beſtehet in</line>
        <line lrx="1107" lry="897" ulx="338" uly="849">Ochſen⸗ Kuͤh⸗ und Käͤlberhaͤuten. Alle dieſe</line>
        <line lrx="1107" lry="951" ulx="339" uly="903">Häute muͤſſen hierzu von geſundem Vieh</line>
        <line lrx="1109" lry="1005" ulx="338" uly="953">ſeyn; die von erkrankten oder gar krepirtem</line>
        <line lrx="1110" lry="1058" ulx="338" uly="1015">Vieh, ſind nicht zu gebrauchen. Aus dieſen</line>
        <line lrx="1110" lry="1113" ulx="338" uly="1073">kann unmoͤglich ein Juchten noch andere gute</line>
        <line lrx="1111" lry="1169" ulx="339" uly="1128">Farbe fabrizirt werden, man mag auch allen</line>
        <line lrx="1111" lry="1229" ulx="339" uly="1181">Fleiß anwenden. Man kauft ſie alſo bloß</line>
        <line lrx="1075" lry="1279" ulx="340" uly="1236">vom Fleiſcher, und nicht vom Rachrichter.</line>
        <line lrx="1108" lry="1333" ulx="426" uly="1291">Nun folgt die erſte Bereitung. Dieſe</line>
        <line lrx="1111" lry="1392" ulx="341" uly="1350">Haͤute laͤſſet man im Waſſer erweichen, als⸗</line>
        <line lrx="1111" lry="1446" ulx="341" uly="1407">dann wird die Aasſeite recht gut und rein</line>
        <line lrx="1111" lry="1502" ulx="341" uly="1452">geſchabt, damit ja kein Fleiſch an der Haut</line>
        <line lrx="1110" lry="1554" ulx="341" uly="1515">bleibet. Nun werden ſie in die Aeſche ccec,</line>
        <line lrx="1111" lry="1610" ulx="343" uly="1567">gelegt, wie ſolche auf Figur 1. vorgeſtellet,</line>
        <line lrx="1113" lry="1668" ulx="344" uly="1622">und mit Kalk, aber kfeinesweges mit Aſche,</line>
        <line lrx="1116" lry="1713" ulx="348" uly="1674">S A 2 ab⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="6" type="page" xml:id="s_El153_06">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_06.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="262" lry="292" type="textblock" ulx="240" uly="259">
        <line lrx="262" lry="292" ulx="240" uly="259">4</line>
      </zone>
      <zone lrx="1013" lry="1036" type="textblock" ulx="241" uly="337">
        <line lrx="1006" lry="381" ulx="244" uly="337">abgehaͤret; vom Kalk werden ſolche fein ge⸗</line>
        <line lrx="1010" lry="434" ulx="243" uly="394">linde und wollig, von der Aſche aber grau</line>
        <line lrx="1008" lry="489" ulx="243" uly="448">und ſchwer. Sodann werden ſie alle Tage</line>
        <line lrx="1009" lry="546" ulx="245" uly="500">etlichemal umgeſchlagen, und alſo 3 bis 4</line>
        <line lrx="1009" lry="602" ulx="245" uly="555">Wochen damit fortgefahren. Nachdem wer⸗</line>
        <line lrx="1010" lry="653" ulx="242" uly="611">den ſie heraus genommen und die Haarſeite</line>
        <line lrx="1010" lry="703" ulx="243" uly="661">fein ſauber abgeſchabt. Dieſe Narbenſeite</line>
        <line lrx="1011" lry="762" ulx="242" uly="715">muß ſehr vorſichtig bearbeitet und geſchont</line>
        <line lrx="1011" lry="816" ulx="241" uly="774">werden. Nun werden alle abgehaͤrte Haͤute</line>
        <line lrx="1010" lry="870" ulx="243" uly="828">an einen Strick in fließend Waſſer gehaͤngt,</line>
        <line lrx="1010" lry="929" ulx="242" uly="884">oder in der Walkmuͤhle gereiniget, damit al⸗</line>
        <line lrx="1012" lry="983" ulx="243" uly="941">ler Kalk weg komme, und auch nicht das ge⸗</line>
        <line lrx="1013" lry="1036" ulx="243" uly="989">ringſte davon dartn bleibe, ehe man ſolche</line>
      </zone>
      <zone lrx="1030" lry="1090" type="textblock" ulx="243" uly="1048">
        <line lrx="1030" lry="1090" ulx="243" uly="1048">in die Lohgruben leget. Wenn nun die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1014" lry="1314" type="textblock" ulx="242" uly="1107">
        <line lrx="1013" lry="1149" ulx="242" uly="1107">Haͤute recht ſauber ſind, wie hier verlangt</line>
        <line lrx="1014" lry="1200" ulx="242" uly="1158">wird, ſo werden ſolche in die Ziehloͤcher d d</line>
        <line lrx="1012" lry="1259" ulx="242" uly="1213">Fig. 1. gelegt, worin Loh mit warmen Waſ</line>
        <line lrx="1013" lry="1314" ulx="243" uly="1270">ſer iſt. Man ruͤhret ſie des Tages dreimal,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1031" lry="1373" type="textblock" ulx="243" uly="1326">
        <line lrx="1031" lry="1373" ulx="243" uly="1326">jedesmal eine Stunde lang, wohl um, und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1014" lry="1689" type="textblock" ulx="243" uly="1382">
        <line lrx="1013" lry="1425" ulx="243" uly="1382">macht auf ſolche Art die kleinen Kalbfelle loh⸗</line>
        <line lrx="1014" lry="1481" ulx="243" uly="1433">gar. Die großen Ochſen⸗ und Kuͤhhaͤute aber</line>
        <line lrx="1013" lry="1536" ulx="243" uly="1492">werden aus den Ziehloͤchern in die Lohgru⸗</line>
        <line lrx="1013" lry="1589" ulx="244" uly="1545">ben ee Fig. 1. mit zwey Drittel Fichten⸗ und</line>
        <line lrx="1011" lry="1654" ulx="247" uly="1600">einem Drittel Eichen⸗ auch etwas Birkenloh,</line>
        <line lrx="1009" lry="1689" ulx="771" uly="1653">uund</line>
      </zone>
      <zone lrx="1345" lry="1443" type="textblock" ulx="1327" uly="358">
        <line lrx="1345" lry="1443" ulx="1327" uly="358">ꝛÜ—  f Lr hvr rfrhfh  —— ss</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="7" type="page" xml:id="s_El153_07">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_07.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="12" lry="1259" type="textblock" ulx="0" uly="964">
        <line lrx="12" lry="1259" ulx="0" uly="964">f ü</line>
      </zone>
      <zone lrx="12" lry="1595" type="textblock" ulx="0" uly="1409">
        <line lrx="12" lry="1595" ulx="0" uly="1409">r er</line>
      </zone>
      <zone lrx="183" lry="1464" type="textblock" ulx="167" uly="1424">
        <line lrx="183" lry="1464" ulx="167" uly="1424">1</line>
      </zone>
      <zone lrx="1095" lry="683" type="textblock" ulx="324" uly="345">
        <line lrx="1093" lry="415" ulx="324" uly="345">und ein wenig mit Waſſer angefeuchtet, fein</line>
        <line lrx="1093" lry="463" ulx="328" uly="415">gerade und ſchichtweiſe eingelegt, mit Bre⸗</line>
        <line lrx="1094" lry="527" ulx="326" uly="474">tern bedecket, mit Steinen beſchwert, und</line>
        <line lrx="1094" lry="574" ulx="330" uly="530">dann voll Waſſer gefuͤllt. Nach 4 Wochen</line>
        <line lrx="1095" lry="626" ulx="327" uly="581">wird wieder mit friſcher Loh auf vorige Art</line>
        <line lrx="1093" lry="683" ulx="325" uly="635">verfahren, wo alſo zu den Kuͤh⸗ und Ochſen⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1095" lry="739" type="textblock" ulx="298" uly="684">
        <line lrx="1095" lry="739" ulx="298" uly="684">häͤuten 9 Wochen Zeit erfordert wird, bis</line>
      </zone>
      <zone lrx="1094" lry="796" type="textblock" ulx="326" uly="748">
        <line lrx="1094" lry="796" ulx="326" uly="748">ſolche recht lohgar geworden ſind. Dieſe</line>
      </zone>
      <zone lrx="1095" lry="906" type="textblock" ulx="295" uly="797">
        <line lrx="1095" lry="854" ulx="298" uly="797">lohgar gemachten Haͤute, es ſeyen Kalbfelle</line>
        <line lrx="1094" lry="906" ulx="295" uly="858">oder große Haͤute, werben uͤber Stangen ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1135" lry="1456" type="textblock" ulx="307" uly="909">
        <line lrx="1096" lry="959" ulx="307" uly="909">häͤngt, um ſie an der Luft wohl zu trocknen;</line>
        <line lrx="1094" lry="1010" ulx="325" uly="961">darnach werden ſie mit ein wenig Waſſer be⸗</line>
        <line lrx="1096" lry="1070" ulx="329" uly="1016">ſprengt, und auf dem Boden oder ſonſt eis⸗</line>
        <line lrx="1096" lry="1129" ulx="314" uly="1062">nem trocknen Orte, zwiſchen zwey Stangen</line>
        <line lrx="1096" lry="1181" ulx="329" uly="1128">gedehnet und wohl ausgezogen, damit ſie ih⸗</line>
        <line lrx="1098" lry="1234" ulx="330" uly="1187">re Haͤrte und Strenge verlieren und etwas</line>
        <line lrx="1135" lry="1288" ulx="332" uly="1232">gelinde werden; dann werden ſie nach der</line>
        <line lrx="1099" lry="1343" ulx="333" uly="1291">langen Seite her zuſammen geleget. Auf</line>
        <line lrx="1099" lry="1395" ulx="330" uly="1341">dieſe Art iſt die Arbeit in der untern Werk⸗</line>
        <line lrx="860" lry="1456" ulx="326" uly="1401">ſtatt des Lohgerbers verrichtet.</line>
      </zone>
      <zone lrx="964" lry="1564" type="textblock" ulx="484" uly="1501">
        <line lrx="964" lry="1564" ulx="484" uly="1501">Nachricht von der Loh.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1102" lry="1740" type="textblock" ulx="336" uly="1572">
        <line lrx="1102" lry="1630" ulx="360" uly="1572">Alle Ninden, als Eichen und Fichten,</line>
        <line lrx="1100" lry="1694" ulx="336" uly="1638">ſchaͤlt man im Monat Maͤrz, April, May</line>
        <line lrx="1102" lry="1740" ulx="739" uly="1695">A 3 und</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="8" type="page" xml:id="s_El153_08">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_08.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1030" lry="1722" type="textblock" ulx="239" uly="352">
        <line lrx="1018" lry="405" ulx="242" uly="352">und Juny. Das rauhe, mooſichte wird</line>
        <line lrx="1020" lry="458" ulx="257" uly="414">mit dem Schnietmeſſer abgeſaͤubert, und je⸗</line>
        <line lrx="1021" lry="546" ulx="259" uly="467">des beſonders auf dem Boden wohl getrock⸗</line>
        <line lrx="322" lry="562" ulx="261" uly="534">net.</line>
        <line lrx="1022" lry="624" ulx="345" uly="581">Die birkene Rinde aber ſchaͤlet man</line>
        <line lrx="1023" lry="675" ulx="258" uly="635">noch einnal; das Inwendige und Duͤnne</line>
        <line lrx="1024" lry="735" ulx="239" uly="684">gehoͤrt zum Oelbrennen, das Unterſte und</line>
        <line lrx="1023" lry="806" ulx="257" uly="749">Dicke aber wird auch beſonders auf dem Bo⸗</line>
        <line lrx="1000" lry="844" ulx="258" uly="806">den gelegt und wohl getrocknet.</line>
        <line lrx="1025" lry="897" ulx="348" uly="854">Nachdem nun dieſe Rinden wohl ge⸗</line>
        <line lrx="1024" lry="959" ulx="259" uly="914">trocknet worden, werden ſie mit Dreſchfie⸗</line>
        <line lrx="1025" lry="1011" ulx="259" uly="970">geln zerſchlagen, und jede Sorte allein in Gaͤ⸗</line>
        <line lrx="1025" lry="1065" ulx="261" uly="1016">cken zur Lohmuͤhle gebracht, wo ſie fein klar</line>
        <line lrx="1027" lry="1122" ulx="260" uly="1080">geſtampft werden. Hier muß aber alles</line>
        <line lrx="1028" lry="1175" ulx="260" uly="1126">wohl bedeckt ſeyn, wie bey Gewüuͤrzmuͤhlen,</line>
        <line lrx="1028" lry="1236" ulx="260" uly="1185">damit nicht das Subeilſte und Beſte davon</line>
        <line lrx="1027" lry="1291" ulx="261" uly="1240">flieget und verſtaͤubet. Sodann wird jede</line>
        <line lrx="1028" lry="1348" ulx="261" uly="1299">Art Loth in einer trocknen Kammer beſonders</line>
        <line lrx="1028" lry="1403" ulx="260" uly="1348">bis zum Gebrauch verwahret. Die duͤnne</line>
        <line lrx="1028" lry="1451" ulx="261" uly="1410">birkene Rinde ſchafft man gleich ins Labora⸗</line>
        <line lrx="919" lry="1510" ulx="262" uly="1463">torium zum mos cowitiſchen Juchtenoͤl.</line>
        <line lrx="1030" lry="1564" ulx="350" uly="1513">Run folget die Bereitung des Leders in</line>
        <line lrx="1030" lry="1651" ulx="263" uly="1576">dem obern Hauſe der Gerberey, und zwar</line>
        <line lrx="439" lry="1722" ulx="265" uly="1628">zuerſ. die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1025" lry="1729" type="textblock" ulx="909" uly="1666">
        <line lrx="1025" lry="1729" ulx="909" uly="1666">Fer⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1345" lry="1436" type="textblock" ulx="1330" uly="1347">
        <line lrx="1345" lry="1436" ulx="1330" uly="1347">— 3—☛</line>
      </zone>
      <zone lrx="1345" lry="1597" type="textblock" ulx="1334" uly="1457">
        <line lrx="1345" lry="1597" ulx="1334" uly="1457">— D0 —</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="9" type="page" xml:id="s_El153_09">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_09.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1083" lry="466" type="textblock" ulx="323" uly="351">
        <line lrx="1083" lry="412" ulx="323" uly="351">Fernere Bereitung des Corduan⸗ und</line>
        <line lrx="844" lry="466" ulx="570" uly="417">Juchtenleders.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1109" lry="1154" type="textblock" ulx="321" uly="516">
        <line lrx="1086" lry="558" ulx="408" uly="516">Wenn aus der untern Lohgerberey die</line>
        <line lrx="1084" lry="616" ulx="321" uly="573">ferkigen Leder in dieſe Werkſtatt gelangen,</line>
        <line lrx="1086" lry="673" ulx="324" uly="624">es ſeyen Kalbfelle oder große Haͤute, ſo muß</line>
        <line lrx="1083" lry="726" ulx="323" uly="682">der Meiſter eine genaue Kenntniß haben,</line>
        <line lrx="1084" lry="781" ulx="324" uly="737">und richtig uͤberlegen, welche Haͤute zum</line>
        <line lrx="1085" lry="839" ulx="323" uly="789">Jachten, zum Corduan, engliſchen oder ſpa⸗</line>
        <line lrx="1085" lry="893" ulx="325" uly="847">niſchen Leder, am dienlichſten ſind. Daher</line>
        <line lrx="1085" lry="947" ulx="324" uly="903">werden die Häute am erſten ſortiret, und je⸗</line>
        <line lrx="1085" lry="998" ulx="322" uly="951">de Sorte beſonders aufgehoben oder gezeich⸗</line>
        <line lrx="1109" lry="1083" ulx="326" uly="1010">net. Nunmehr kommen ſie aber insgeſamt</line>
        <line lrx="866" lry="1154" ulx="328" uly="1066">in nachfolgende Beize zu liegen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="996" lry="1270" type="textblock" ulx="414" uly="1149">
        <line lrx="996" lry="1270" ulx="414" uly="1149">Die Beize zu allen Haͤuten.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1110" lry="1721" type="textblock" ulx="328" uly="1264">
        <line lrx="1091" lry="1339" ulx="414" uly="1264">Man nimmt 1½ Pfund Alaun, ½ Pfund</line>
        <line lrx="1092" lry="1394" ulx="328" uly="1345">BVitriol, ¾ Pfund Schmack, eine Hand voll</line>
        <line lrx="1110" lry="1452" ulx="331" uly="1401">Salz; alles wird klein zerſtoßen. Dieſe</line>
        <line lrx="1093" lry="1503" ulx="332" uly="1455">Species werden in einem Topfe mit 12 Maaß</line>
        <line lrx="1106" lry="1560" ulx="334" uly="1511">Waſſer bey einem gelinden Feuer gemach</line>
        <line lrx="1094" lry="1614" ulx="335" uly="1565">aufgeloͤſet, und nur warm in das Beizgefaͤß</line>
        <line lrx="1096" lry="1672" ulx="336" uly="1623">gegoſſen, welches uͤber halb voll kalt Waſſer</line>
        <line lrx="1096" lry="1721" ulx="742" uly="1678">A 4 ſeyn</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="10" type="page" xml:id="s_El153_10">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_10.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1024" lry="563" type="textblock" ulx="254" uly="262">
        <line lrx="281" lry="305" ulx="254" uly="262">8</line>
        <line lrx="1019" lry="402" ulx="256" uly="352">ſeyn muß. Sodann wird alles vom Grund</line>
        <line lrx="818" lry="454" ulx="255" uly="410">auf wohl unter einander geruͤhrt.</line>
        <line lrx="1023" lry="503" ulx="335" uly="462">Nun werden von den ſtarken Haͤuten</line>
        <line lrx="1024" lry="563" ulx="256" uly="518">höchſtens zwey zuſammengerollt, und mit</line>
      </zone>
      <zone lrx="1025" lry="622" type="textblock" ulx="234" uly="572">
        <line lrx="1025" lry="622" ulx="234" uly="572">dem ſtarken Theil in die Lauge geſtellt, bis</line>
      </zone>
      <zone lrx="1030" lry="1550" type="textblock" ulx="256" uly="626">
        <line lrx="1025" lry="675" ulx="257" uly="626">ſie ein wenig erweicht ſind; dann wird der</line>
        <line lrx="1026" lry="722" ulx="257" uly="680">andere Theil auch ein wenig hinein gehalten,</line>
        <line lrx="1026" lry="776" ulx="257" uly="738">und dann über ein darneben ſtehendes Ge⸗</line>
        <line lrx="1027" lry="834" ulx="257" uly="794">fäͤß gelegt, damit die Beize nicht verlohren</line>
        <line lrx="1028" lry="890" ulx="258" uly="848">gehet. Hierbey iſt wohl zu bemerken, daß</line>
        <line lrx="1030" lry="946" ulx="258" uly="904">dieſe angefuͤhrten Species dieſer Beize auf</line>
        <line lrx="1028" lry="1002" ulx="256" uly="958">zwoͤlf Stuͤck große Haͤute zum Juchten einge⸗</line>
        <line lrx="1028" lry="1059" ulx="257" uly="1015">richtet iſt. Bey geringern Haͤuten wird we⸗</line>
        <line lrx="1029" lry="1112" ulx="258" uly="1069">niger genommen, und man kann ſich nach</line>
        <line lrx="1030" lry="1160" ulx="260" uly="1123">dieſem Maaßſtabe auch bey den Kalbfellen</line>
        <line lrx="1029" lry="1220" ulx="258" uly="1176">richten. Man macht auch nie mehr Beize</line>
        <line lrx="1028" lry="1306" ulx="259" uly="1227">zurechte, als man Leder zum Beizen vorraͤ⸗</line>
        <line lrx="408" lry="1330" ulx="259" uly="1289">thig hat.</line>
        <line lrx="1027" lry="1393" ulx="347" uly="1302">Nach der Beize muͤſſen die Häͤute alſo⸗</line>
        <line lrx="1028" lry="1441" ulx="258" uly="1398">fort mit dem Schlichteiſen wohl planirt wer⸗</line>
        <line lrx="1028" lry="1493" ulx="259" uly="1451">den, damit ſolche allenthalben gleiche Dicke</line>
        <line lrx="1027" lry="1550" ulx="258" uly="1506">bekommen; beſonders auf dem Ruͤcken,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1035" lry="1604" type="textblock" ulx="259" uly="1557">
        <line lrx="1035" lry="1604" ulx="259" uly="1557">Hals, und wo ſie ungleicher Dicke ſind.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1026" lry="1708" type="textblock" ulx="258" uly="1613">
        <line lrx="1026" lry="1708" ulx="258" uly="1613">Da an dieſem Schilchten oder Planiren ſehr</line>
      </zone>
      <zone lrx="1027" lry="1708" type="textblock" ulx="966" uly="1672">
        <line lrx="1027" lry="1708" ulx="966" uly="1672">viel</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="11" type="page" xml:id="s_El153_11">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_11.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="36" lry="554" type="textblock" ulx="0" uly="471">
        <line lrx="36" lry="497" ulx="0" uly="471">en</line>
        <line lrx="36" lry="554" ulx="0" uly="521">uit</line>
      </zone>
      <zone lrx="39" lry="997" type="textblock" ulx="0" uly="639">
        <line lrx="36" lry="662" ulx="0" uly="639">er</line>
        <line lrx="36" lry="722" ulx="5" uly="689">n,</line>
        <line lrx="36" lry="770" ulx="0" uly="739">e⸗</line>
        <line lrx="37" lry="825" ulx="0" uly="801">en</line>
        <line lrx="37" lry="886" ulx="0" uly="849">aß</line>
        <line lrx="39" lry="942" ulx="4" uly="905">uf</line>
        <line lrx="36" lry="997" ulx="0" uly="969">e⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="36" lry="1220" type="textblock" ulx="0" uly="1130">
        <line lrx="36" lry="1155" ulx="0" uly="1130">en</line>
        <line lrx="34" lry="1220" ulx="0" uly="1180">ze</line>
      </zone>
      <zone lrx="31" lry="1598" type="textblock" ulx="0" uly="1346">
        <line lrx="30" lry="1378" ulx="0" uly="1346">o⸗</line>
        <line lrx="31" lry="1435" ulx="0" uly="1411">r⸗</line>
        <line lrx="30" lry="1490" ulx="0" uly="1454">ke</line>
        <line lrx="28" lry="1550" ulx="0" uly="1519">n,</line>
        <line lrx="28" lry="1598" ulx="0" uly="1568">d.</line>
      </zone>
      <zone lrx="27" lry="1708" type="textblock" ulx="0" uly="1673">
        <line lrx="27" lry="1708" ulx="0" uly="1673">el</line>
      </zone>
      <zone lrx="1088" lry="302" type="textblock" ulx="973" uly="268">
        <line lrx="1088" lry="302" ulx="973" uly="268"> 2</line>
      </zone>
      <zone lrx="1088" lry="776" type="textblock" ulx="322" uly="350">
        <line lrx="1087" lry="391" ulx="323" uly="350">viel gelegen iſt, ſo muß der Meiſter oder</line>
        <line lrx="1088" lry="446" ulx="322" uly="398">Aufſeher ſehr gute Aufſicht daruͤber halten;</line>
        <line lrx="1087" lry="505" ulx="322" uly="460">denn wenn Fehler in der Arbeit vorgehen,</line>
        <line lrx="1087" lry="554" ulx="322" uly="509">als auch wenn die Haͤute nicht recht lohgar</line>
        <line lrx="1086" lry="617" ulx="322" uly="568">gemacht, oder nicht gebuͤhrend gebeltzet,</line>
        <line lrx="1087" lry="667" ulx="323" uly="623">noch mit dem Schlichteiſen wohl planirt</line>
        <line lrx="1085" lry="767" ulx="323" uly="673">worden, ſo iſt es unmoͤglich ein gutes Jucht</line>
        <line lrx="709" lry="776" ulx="322" uly="736">tenleder zu verfertigen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="594" lry="849" type="textblock" ulx="409" uly="809">
        <line lrx="594" lry="849" ulx="409" uly="809">Nun folget</line>
      </zone>
      <zone lrx="1085" lry="1030" type="textblock" ulx="323" uly="919">
        <line lrx="1085" lry="967" ulx="323" uly="919">Die Bearbeitung des moscowitiſchen</line>
        <line lrx="787" lry="1030" ulx="623" uly="980">Juchten.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1086" lry="1288" type="textblock" ulx="323" uly="1078">
        <line lrx="1085" lry="1120" ulx="409" uly="1078">Wenn die Haͤute dazu noch von der Bet⸗</line>
        <line lrx="1086" lry="1183" ulx="324" uly="1135">ze feucht ſind, ſo wird die Aas⸗ oder Ge⸗</line>
        <line lrx="1086" lry="1235" ulx="323" uly="1189">ſchlichte⸗Seite mit den im Laboratorio ver⸗</line>
        <line lrx="1085" lry="1288" ulx="323" uly="1244">fertigten moscowitiſchen Oele, ½ Maaß da⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1087" lry="1342" type="textblock" ulx="288" uly="1298">
        <line lrx="1087" lry="1342" ulx="288" uly="1298">von, und ¾ Maaß Fiſchthran, unter einander</line>
      </zone>
      <zone lrx="1088" lry="1614" type="textblock" ulx="321" uly="1354">
        <line lrx="1088" lry="1401" ulx="322" uly="1354">gemiſcht, mit einem wollenen Lappen wohl</line>
        <line lrx="1087" lry="1453" ulx="322" uly="1410">uͤberſtrichen, und mit der flachen Hand fein</line>
        <line lrx="1086" lry="1508" ulx="324" uly="1453">egal eingerieben. Dieſe Portion iſt fuͤr eine</line>
        <line lrx="1086" lry="1564" ulx="321" uly="1520">große Haut; je kleiner die Haut, je weniger</line>
        <line lrx="529" lry="1614" ulx="322" uly="1580">nimmt man.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="12" type="page" xml:id="s_El153_12">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_12.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1028" lry="1122" type="textblock" ulx="247" uly="412">
        <line lrx="1028" lry="463" ulx="269" uly="412">chen zuſammengenaͤhet, ſo daß die geſchmei⸗</line>
        <line lrx="1027" lry="509" ulx="269" uly="469">dige Seite einwaͤrts koͤmmt; dann leget man</line>
        <line lrx="1027" lry="568" ulx="268" uly="525">ſie uͤber einander, und laͤßt ſie 24 Stunden</line>
        <line lrx="1025" lry="622" ulx="268" uly="576">alſo liegen, damit ſich der Geruch deſto beſ⸗</line>
        <line lrx="1026" lry="678" ulx="266" uly="627">ſer durch und durch ziehen kann. Sodann</line>
        <line lrx="1025" lry="730" ulx="266" uly="688">haͤngt man ſie uͤber Stangen und laͤßt ſie</line>
        <line lrx="1025" lry="792" ulx="266" uly="744">wohl trocknen. Im Winter kann es bey</line>
        <line lrx="1026" lry="842" ulx="264" uly="792">dem warmen Ofen geſchehen, im Sommer</line>
        <line lrx="1024" lry="891" ulx="266" uly="845">aber in einer Kammer oder auf dem Boden;</line>
        <line lrx="1023" lry="954" ulx="247" uly="906">gur nicht an der Sonne, ſonſt verliert ſich</line>
        <line lrx="1020" lry="1005" ulx="261" uly="968">die Kraft.</line>
        <line lrx="1022" lry="1062" ulx="305" uly="1018">Nachdem die Haͤute nun wohl getrock⸗</line>
        <line lrx="1021" lry="1122" ulx="262" uly="1064">net, werden ſie mit dem groben Narbenholz</line>
      </zone>
      <zone lrx="1035" lry="1231" type="textblock" ulx="261" uly="1118">
        <line lrx="1035" lry="1192" ulx="262" uly="1118">etwas aufgeraſpelt, mit ein wenig Alaun⸗</line>
        <line lrx="1021" lry="1231" ulx="261" uly="1173">waſſer uͤberſprengt, und mit dem bewußten</line>
      </zone>
      <zone lrx="1027" lry="1713" type="textblock" ulx="255" uly="1240">
        <line lrx="1027" lry="1284" ulx="261" uly="1240">RNarben⸗ oder Einſtoßholz, die Rarben recht</line>
        <line lrx="1022" lry="1346" ulx="259" uly="1286">ſchoͤn kreuzweiſe eingeſtoßen, und vom Kopf</line>
        <line lrx="1020" lry="1404" ulx="259" uly="1336">angef gen. Wen n ſolches geſchehen, wird</line>
        <line lrx="1024" lry="1452" ulx="259" uly="1389">mit dem groben Narbenholz wieder wohl</line>
        <line lrx="1023" lry="1510" ulx="260" uly="1444">aufgekraufet, und noch ein wenig mit J llann⸗</line>
        <line lrx="1022" lry="1581" ulx="258" uly="1499">waſſer uͤberſtelchen, damit es nach chfolgende</line>
        <line lrx="1020" lry="1624" ulx="259" uly="1562">rothe Farbe annimmt, womit die. Haͤute ſien</line>
        <line lrx="1019" lry="1696" ulx="255" uly="1609">benmal uͤber rſtriche werden; allein bey e 6,</line>
        <line lrx="1017" lry="1713" ulx="942" uly="1684">dein⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1035" lry="407" type="textblock" ulx="356" uly="346">
        <line lrx="1035" lry="407" ulx="356" uly="346">Nun werden alle Haͤute mit langen Sti⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1344" lry="803" type="textblock" ulx="1317" uly="770">
        <line lrx="1344" lry="803" ulx="1317" uly="770">n</line>
      </zone>
      <zone lrx="1343" lry="858" type="textblock" ulx="1302" uly="824">
        <line lrx="1343" lry="858" ulx="1302" uly="824">1r</line>
      </zone>
      <zone lrx="1344" lry="1018" type="textblock" ulx="1316" uly="938">
        <line lrx="1344" lry="1018" ulx="1316" uly="993">in</line>
      </zone>
      <zone lrx="1344" lry="1197" type="textblock" ulx="1317" uly="1039">
        <line lrx="1344" lry="1197" ulx="1317" uly="1039">☛  —</line>
      </zone>
      <zone lrx="1344" lry="1576" type="textblock" ulx="1319" uly="1270">
        <line lrx="1344" lry="1576" ulx="1319" uly="1270">☚ = OH. —</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="13" type="page" xml:id="s_El153_13">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_13.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="44" lry="385" type="textblock" ulx="0" uly="353">
        <line lrx="44" lry="385" ulx="0" uly="353">ti⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="37" lry="546" type="textblock" ulx="0" uly="406">
        <line lrx="37" lry="437" ulx="3" uly="406">eis</line>
        <line lrx="37" lry="492" ulx="0" uly="468">an</line>
        <line lrx="37" lry="546" ulx="1" uly="521">en</line>
      </zone>
      <zone lrx="36" lry="772" type="textblock" ulx="0" uly="633">
        <line lrx="36" lry="656" ulx="0" uly="633">in</line>
        <line lrx="35" lry="715" ulx="0" uly="677">ſie</line>
        <line lrx="35" lry="772" ulx="1" uly="741">ey</line>
      </zone>
      <zone lrx="1086" lry="466" type="textblock" ulx="324" uly="340">
        <line lrx="1086" lry="431" ulx="325" uly="340">demmale muß die Haut wieder getrocknet</line>
        <line lrx="453" lry="466" ulx="324" uly="428">werden.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1025" lry="588" type="textblock" ulx="409" uly="535">
        <line lrx="1025" lry="588" ulx="409" uly="535">Die rothe Farbe zum Juchten.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1090" lry="791" type="textblock" ulx="325" uly="630">
        <line lrx="1090" lry="677" ulx="411" uly="630">Man nimmt Braſilien⸗ und Fernabuckt</line>
        <line lrx="1090" lry="735" ulx="325" uly="679">holz, jedes gleich viel; dieſes wird in einem</line>
        <line lrx="1090" lry="791" ulx="327" uly="747">neuen Topf mit Waſſer geſotten; im Sieden</line>
      </zone>
      <zone lrx="1090" lry="846" type="textblock" ulx="311" uly="797">
        <line lrx="1090" lry="846" ulx="311" uly="797">werden Stuͤckchen oder Taͤfelchen Tiſchlerleim</line>
      </zone>
      <zone lrx="1118" lry="1728" type="textblock" ulx="326" uly="857">
        <line lrx="1093" lry="900" ulx="326" uly="857">darein gethan, und wenn es vom Feuer ge⸗</line>
        <line lrx="1093" lry="957" ulx="327" uly="912">nommen worden, thut man ein wenig röͤn</line>
        <line lrx="1093" lry="1016" ulx="326" uly="963">miſchen Alaun dazu, und ruͤhrt es wohl um;</line>
        <line lrx="1095" lry="1066" ulx="327" uly="1023">nachdem dieſe Farbe kalt geworden, beſtrei</line>
        <line lrx="1094" lry="1120" ulx="327" uly="1078">chet man die Haͤute ſiebenmal damit auf der</line>
        <line lrx="1096" lry="1184" ulx="328" uly="1114">Rarbenſeite, und laͤßt ſſe jedesmal trocknen.</line>
        <line lrx="1094" lry="1231" ulx="416" uly="1192">Wenn dieſes geſchehen, und die Haͤute</line>
        <line lrx="1096" lry="1294" ulx="329" uly="1242">recht ſchoͤn gefaͤrbet worden, und recht tro⸗</line>
        <line lrx="1098" lry="1345" ulx="331" uly="1302">cken ſind, werden ſolche auf der Aasſeite mit</line>
        <line lrx="1102" lry="1396" ulx="330" uly="1349">Kreide, oder noch beſſer mit Bleiwelg, tro⸗</line>
        <line lrx="1097" lry="1454" ulx="331" uly="1404">cken geſchliffen, und mit dem groben Nar⸗</line>
        <line lrx="1098" lry="1532" ulx="331" uly="1459">benholz wohl durchgearbeitet, damie ſie fein</line>
        <line lrx="1118" lry="1564" ulx="334" uly="1518">gelinde werden.</line>
        <line lrx="1100" lry="1633" ulx="421" uly="1571">Nun kommt die letzte Arbeit; dieſe</line>
        <line lrx="453" lry="1671" ulx="336" uly="1629">iſt das</line>
        <line lrx="1102" lry="1728" ulx="1009" uly="1685">Glaͤt⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="14" type="page" xml:id="s_El153_14">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_14.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="794" lry="286" type="textblock" ulx="511" uly="268">
        <line lrx="794" lry="286" ulx="511" uly="268">2EẼPEJE</line>
      </zone>
      <zone lrx="908" lry="407" type="textblock" ulx="420" uly="351">
        <line lrx="908" lry="407" ulx="420" uly="351">Glaͤtten des Juchten.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1032" lry="718" type="textblock" ulx="266" uly="452">
        <line lrx="1031" lry="496" ulx="359" uly="452">Dieſes geſchiehet mit der Glaͤttkugel,</line>
        <line lrx="1032" lry="555" ulx="273" uly="510">womit die Haͤute wohl geglaͤttet oder poltret</line>
        <line lrx="1032" lry="612" ulx="272" uly="571">werden; nachdem werden 4 bis 5 Haͤute zu⸗</line>
        <line lrx="1031" lry="703" ulx="266" uly="621">ſammen gerollt, und etliche Wochen imn Kel⸗</line>
        <line lrx="703" lry="718" ulx="267" uly="678">ler auf Breter gelegt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1029" lry="1099" type="textblock" ulx="260" uly="740">
        <line lrx="1029" lry="803" ulx="355" uly="740">Auf eben dieſe beſchriebene Art werden</line>
        <line lrx="1029" lry="856" ulx="265" uly="813">auch die Kalbfelle nach moſcewitiſcher Weiſe</line>
        <line lrx="1029" lry="911" ulx="262" uly="869">zubereitet; nur iſt dabey zu bemerken, daß</line>
        <line lrx="1026" lry="966" ulx="267" uly="927">man weniger aromatiſch Oel, und auch et⸗</line>
        <line lrx="1026" lry="1025" ulx="260" uly="983">was mehr Fiſchthran zu dem Einſchmieren</line>
        <line lrx="488" lry="1099" ulx="260" uly="1035">nehmen muß.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1025" lry="1270" type="textblock" ulx="257" uly="1093">
        <line lrx="1025" lry="1186" ulx="348" uly="1093">Nun folgt die Zurtchtung d der engliſchen</line>
        <line lrx="882" lry="1270" ulx="257" uly="1189">und ſpaniſchen teder oder Corduane.</line>
      </zone>
      <zone lrx="943" lry="1380" type="textblock" ulx="255" uly="1268">
        <line lrx="943" lry="1380" ulx="255" uly="1268">den Engliſch keder zu machen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1021" lry="1719" type="textblock" ulx="235" uly="1374">
        <line lrx="1021" lry="1453" ulx="341" uly="1374">Die Haͤute dazn werden gewoͤhnl lich loh⸗</line>
        <line lrx="1019" lry="1531" ulx="235" uly="1461">gar geloſſen⸗ auch keine Rarben eingeſtoßen,</line>
        <line lrx="1019" lry="1561" ulx="260" uly="1515">ſonbern nur auf der Schlichtſeite, indem ſie</line>
        <line lrx="1019" lry="1615" ulx="259" uly="1571">noch von der Beite etwas feuchte ſind, mit</line>
        <line lrx="1017" lry="1671" ulx="256" uly="1627">Güchthran eingeſchmieret. Davon kann man</line>
        <line lrx="1016" lry="1719" ulx="264" uly="1688">. einen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1344" lry="1647" type="textblock" ulx="1312" uly="1398">
        <line lrx="1344" lry="1647" ulx="1312" uly="1398">—  S</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="15" type="page" xml:id="s_El153_15">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_15.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="36" lry="496" type="textblock" ulx="0" uly="462">
        <line lrx="36" lry="496" ulx="0" uly="462">el,</line>
      </zone>
      <zone lrx="37" lry="664" type="textblock" ulx="0" uly="583">
        <line lrx="37" lry="615" ulx="0" uly="583">ut</line>
        <line lrx="36" lry="664" ulx="2" uly="632">el⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="34" lry="1019" type="textblock" ulx="0" uly="773">
        <line lrx="34" lry="799" ulx="0" uly="773">en</line>
        <line lrx="34" lry="857" ulx="0" uly="821">iſe</line>
        <line lrx="33" lry="913" ulx="0" uly="874">iß</line>
        <line lrx="30" lry="964" ulx="0" uly="935">t⸗</line>
        <line lrx="30" lry="1019" ulx="0" uly="997">en</line>
      </zone>
      <zone lrx="29" lry="1177" type="textblock" ulx="0" uly="1149">
        <line lrx="29" lry="1177" ulx="0" uly="1149">en</line>
      </zone>
      <zone lrx="1088" lry="1156" type="textblock" ulx="317" uly="339">
        <line lrx="1084" lry="424" ulx="323" uly="339">einen großen Vortath machen/ denn ſie hal⸗</line>
        <line lrx="868" lry="442" ulx="321" uly="402">ten ſich lange gut.</line>
        <line lrx="1084" lry="497" ulx="407" uly="419">Will man ihm aber, wie es viel faltig</line>
        <line lrx="1084" lry="552" ulx="319" uly="511">geſchieht, einen angenehmen Geruch geben,</line>
        <line lrx="1084" lry="608" ulx="318" uly="565">ſo miſchet man von dem zuletzt angefuͤhrten</line>
        <line lrx="1084" lry="662" ulx="319" uly="621">engliſchen Oel, die Haͤlfte unter den Fiſch⸗</line>
        <line lrx="1085" lry="718" ulx="318" uly="677">thran, und ſchmieret ſie auf der Aasſeite wohl</line>
        <line lrx="1083" lry="773" ulx="320" uly="733">ein, leget ſie 24 Stunden auf einander,</line>
        <line lrx="1079" lry="833" ulx="318" uly="788">trocknet ſie dann, und ſchleifet ſie zuletzt mit</line>
        <line lrx="1078" lry="886" ulx="319" uly="845">Kreide wohl ab, arbeitet ſie mit dem groben</line>
        <line lrx="1077" lry="943" ulx="318" uly="898">Narbenholze wohl durch, und leget ſie etli⸗</line>
        <line lrx="1088" lry="992" ulx="318" uly="954">che Dage in Keller zuſammengerollet. .</line>
        <line lrx="1085" lry="1051" ulx="402" uly="1009">Die Farben kann man ihm geben wie</line>
        <line lrx="1084" lry="1145" ulx="317" uly="1063">man will; ſie werden Auch beſchtieden</line>
        <line lrx="1084" lry="1156" ulx="318" uly="1124">werden. .</line>
      </zone>
      <zone lrx="888" lry="1309" type="textblock" ulx="510" uly="1183">
        <line lrx="888" lry="1309" ulx="510" uly="1183">Epaniſch Leder.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1116" lry="1709" type="textblock" ulx="316" uly="1299">
        <line lrx="1084" lry="1387" ulx="402" uly="1299">Die Verfahrungsart iſt hier vollfom⸗</line>
        <line lrx="1084" lry="1437" ulx="316" uly="1393">men, wie beim Juchten und Engliſchen;</line>
        <line lrx="1077" lry="1492" ulx="317" uly="1451">nur wird die Aasſelte mit einem beſondern</line>
        <line lrx="1083" lry="1555" ulx="317" uly="1503">Oele, wo entweder gar kein, oder ſehr wenig</line>
        <line lrx="1116" lry="1604" ulx="317" uly="1554">Fiſchthran dazu koͤmmt, angeſtrichen, welches</line>
        <line lrx="1101" lry="1665" ulx="318" uly="1615">Oel unten auch beſchrieben werden ſoll. Nun</line>
        <line lrx="1075" lry="1709" ulx="1001" uly="1682">wer⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="16" type="page" xml:id="s_El153_16">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_16.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="311" lry="291" type="textblock" ulx="269" uly="259">
        <line lrx="311" lry="291" ulx="269" uly="259">14</line>
      </zone>
      <zone lrx="1032" lry="766" type="textblock" ulx="253" uly="324">
        <line lrx="1028" lry="383" ulx="253" uly="324">den die Haͤute 24 Stunden auf einander ge⸗</line>
        <line lrx="1029" lry="433" ulx="268" uly="373">legt, ferner wohl getrocknet, wie beim Jucht</line>
        <line lrx="1027" lry="485" ulx="268" uly="431">ten gemeldet; dann werden die Narben ein⸗</line>
        <line lrx="1031" lry="544" ulx="269" uly="486">geſtoßen, wo es noͤthig, mit dem großen</line>
        <line lrx="1031" lry="596" ulx="270" uly="543">Narbenholz fein durchgearbeitet, und eben⸗</line>
        <line lrx="1030" lry="651" ulx="270" uly="597">falls mit Kreide abgeſchliffen; darauf wer⸗</line>
        <line lrx="1031" lry="703" ulx="271" uly="651">den ſie mit nachfolgender ſchwarzen Farbe</line>
        <line lrx="1032" lry="766" ulx="272" uly="703">angeſtrichen, und mit der Glaͤttkugel polirt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="856" lry="918" type="textblock" ulx="452" uly="833">
        <line lrx="856" lry="918" ulx="452" uly="833">Die ſchwarze Farbe.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1041" lry="1383" type="textblock" ulx="236" uly="938">
        <line lrx="1034" lry="992" ulx="294" uly="938">Man nimmt Weißbier, oder deſſen</line>
        <line lrx="1036" lry="1050" ulx="275" uly="998">Nachbier (Cofent) und etwas Eßig, thut es</line>
        <line lrx="1038" lry="1106" ulx="257" uly="1052">in ein Faͤßchen; darein thut man allerley</line>
        <line lrx="1038" lry="1159" ulx="236" uly="1107">Stückchen Eiſen und Eiſenfeile, nebſt ein</line>
        <line lrx="1040" lry="1217" ulx="249" uly="1161">wenig Alaun, laͤßt ſolches ſtehen und ruͤhrt</line>
        <line lrx="1039" lry="1269" ulx="261" uly="1217">es oft; je aͤlter ſie iſt, je beſſer. Man</line>
        <line lrx="1041" lry="1325" ulx="251" uly="1273">muß auch oft neues oder ander friſches Ei⸗</line>
        <line lrx="1041" lry="1383" ulx="248" uly="1325">ſen dazu thun. Damik werden die Haͤute</line>
      </zone>
      <zone lrx="988" lry="1437" type="textblock" ulx="225" uly="1384">
        <line lrx="988" lry="1437" ulx="225" uly="1384">angeſtrichen, wie beim Juchten gemeldet.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1044" lry="1673" type="textblock" ulx="248" uly="1438">
        <line lrx="1043" lry="1490" ulx="360" uly="1438">Die andern Farben zu engliſchem Leder</line>
        <line lrx="983" lry="1546" ulx="248" uly="1499">woerden bereitet wie folgt:</line>
        <line lrx="1044" lry="1602" ulx="370" uly="1548">Zu Gruͤn nimmt man gelbe Blumen und</line>
        <line lrx="1002" lry="1670" ulx="282" uly="1609">Sittiggruͤn.</line>
        <line lrx="1023" lry="1673" ulx="999" uly="1658">△½</line>
      </zone>
      <zone lrx="1044" lry="1699" type="textblock" ulx="999" uly="1666">
        <line lrx="1044" lry="1699" ulx="999" uly="1666">Zu</line>
      </zone>
      <zone lrx="1344" lry="652" type="textblock" ulx="1330" uly="631">
        <line lrx="1344" lry="652" ulx="1330" uly="631">1</line>
      </zone>
      <zone lrx="1344" lry="410" type="textblock" ulx="1307" uly="385">
        <line lrx="1344" lry="410" ulx="1307" uly="385">cu</line>
      </zone>
      <zone lrx="1337" lry="638" type="textblock" ulx="1330" uly="621">
        <line lrx="1337" lry="638" ulx="1330" uly="621">4</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="17" type="page" xml:id="s_El153_17">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_17.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="39" lry="373" type="textblock" ulx="0" uly="341">
        <line lrx="39" lry="373" ulx="0" uly="341">ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1081" lry="574" type="textblock" ulx="315" uly="338">
        <line lrx="1078" lry="379" ulx="369" uly="338">Zu Gelb: Gelbblumenkraut und Cur⸗</line>
        <line lrx="988" lry="428" ulx="315" uly="403">cume.</line>
        <line lrx="875" lry="509" ulx="402" uly="460">Zu Blau: Indigo Leurum.</line>
        <line lrx="1081" lry="574" ulx="370" uly="519">Zu Perlfarben: Bleiweiß und ein we⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1081" lry="692" type="textblock" ulx="289" uly="578">
        <line lrx="1080" lry="628" ulx="317" uly="578">nig Kuͤhnruß. Durch die veraͤnderte Por⸗</line>
        <line lrx="1081" lry="692" ulx="289" uly="629">tion dieſer zwey Spezies wird auch Lichtgrau</line>
      </zone>
      <zone lrx="1084" lry="977" type="textblock" ulx="318" uly="681">
        <line lrx="873" lry="752" ulx="318" uly="681">und Aſchenfarbe he rvoͤrgebracht.</line>
        <line lrx="1082" lry="812" ulx="390" uly="741">Zu Hochroth: Cochenille; drelmal am</line>
        <line lrx="490" lry="859" ulx="321" uly="818">geſtrichen.</line>
        <line lrx="1084" lry="933" ulx="406" uly="844">Zu Leibfarbe: auch Cochenille; 3 aber</line>
        <line lrx="681" lry="977" ulx="321" uly="940">achtmal angeſtrichen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1085" lry="1097" type="textblock" ulx="322" uly="978">
        <line lrx="1085" lry="1091" ulx="411" uly="978">Zu⸗ Purpur: Fernabuck und ein wenis</line>
        <line lrx="603" lry="1097" ulx="322" uly="1063">Alaun.</line>
      </zone>
      <zone lrx="831" lry="1209" type="textblock" ulx="570" uly="1173">
        <line lrx="831" lry="1209" ulx="570" uly="1173">Anmerkung.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1090" lry="1648" type="textblock" ulx="331" uly="1237">
        <line lrx="1085" lry="1309" ulx="331" uly="1237">Was Blumen und Kräuter ſind, werden</line>
        <line lrx="1087" lry="1343" ulx="454" uly="1300">mit bloßem Waſſer gekocht und dann</line>
        <line lrx="1087" lry="1398" ulx="454" uly="1351">filtrirt; die andern aber werden mit</line>
        <line lrx="1086" lry="1456" ulx="429" uly="1402">Kaͤlklauge angemacht, außer Blei⸗</line>
        <line lrx="1088" lry="1511" ulx="454" uly="1470">weiß und Kühnruß, weilche mit</line>
        <line lrx="1090" lry="1576" ulx="446" uly="1523">Brandwein eln wenig feucht gemacht</line>
        <line lrx="1033" lry="1648" ulx="458" uly="1579">werden, ehe ſie vermiſcht werden.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1093" lry="1718" type="textblock" ulx="934" uly="1675">
        <line lrx="1093" lry="1718" ulx="934" uly="1675">Schwarz</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="18" type="page" xml:id="s_El153_18">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_18.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="308" lry="291" type="textblock" ulx="266" uly="260">
        <line lrx="308" lry="291" ulx="266" uly="260">16</line>
      </zone>
      <zone lrx="1024" lry="455" type="textblock" ulx="308" uly="311">
        <line lrx="1024" lry="414" ulx="308" uly="311">Schwarz, Grau und Blau ſoll man nicht</line>
        <line lrx="810" lry="455" ulx="394" uly="396">viel in Vorrath faͤrben.</line>
      </zone>
      <zone lrx="975" lry="612" type="textblock" ulx="308" uly="468">
        <line lrx="975" lry="560" ulx="308" uly="468">Von der Bereitung der derſchiede⸗</line>
        <line lrx="733" lry="612" ulx="550" uly="573">nen Oele.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1024" lry="1700" type="textblock" ulx="236" uly="660">
        <line lrx="1024" lry="705" ulx="350" uly="660">Dieſe Oele muß man ſelber verfertigen,</line>
        <line lrx="1022" lry="766" ulx="250" uly="713">und darzu ein Laboratorium in der Gerberey</line>
        <line lrx="1023" lry="825" ulx="263" uly="773">bauen laſſen. Dieſes muß in einem guten</line>
        <line lrx="1023" lry="879" ulx="262" uly="832">ſteinernen Gewoͤlbe angebracht werden, wo</line>
        <line lrx="1022" lry="928" ulx="248" uly="882">man gar keine Feuersgefahr zu befuͤrchten</line>
        <line lrx="1024" lry="990" ulx="261" uly="939">hat; denn wenn das Oel in Brand geraͤth,</line>
        <line lrx="1023" lry="1047" ulx="262" uly="998">iſt es nicht zu loͤſchen, ſondern man muß es</line>
        <line lrx="1024" lry="1093" ulx="237" uly="1049">ausbrennen laſſen. In dieſem Gewoͤlbe laͤßt</line>
        <line lrx="1022" lry="1145" ulx="262" uly="1105">man einen Deſtillirofen bauen, wie bey ei⸗</line>
        <line lrx="1022" lry="1205" ulx="262" uly="1159">ner Branntweinbrennerey, wo die Kraͤuter⸗</line>
        <line lrx="1023" lry="1263" ulx="261" uly="1217">Oele deſtillirt werden. Dieſen Ofen kann</line>
        <line lrx="1022" lry="1314" ulx="261" uly="1267">man nach den Umſtaͤnden und der Noth⸗</line>
        <line lrx="1023" lry="1376" ulx="236" uly="1326">wendigkeit, groß oder klein anlegen; alſo</line>
        <line lrx="1022" lry="1428" ulx="260" uly="1377">auch die Blaſe. Auf der Figur 2. iſt nebſt</line>
        <line lrx="932" lry="1487" ulx="259" uly="1436">der Erklaͤrung ein Mehreres zu erſehen.</line>
        <line lrx="1017" lry="1541" ulx="344" uly="1494">Ferner laͤßt man auch einen beſondern</line>
        <line lrx="1019" lry="1593" ulx="258" uly="1548">Ofen bloß zur Deſtillation des Birkenoͤls in</line>
        <line lrx="1023" lry="1658" ulx="237" uly="1600">dem Gewoͤlbe bauen. Wie dieſer beſchaffen</line>
        <line lrx="1019" lry="1700" ulx="947" uly="1660">ſeyn</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="19" type="page" xml:id="s_El153_19">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_19.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1103" lry="302" type="textblock" ulx="1062" uly="266">
        <line lrx="1103" lry="302" ulx="1062" uly="266">17</line>
      </zone>
      <zone lrx="1099" lry="392" type="textblock" ulx="319" uly="343">
        <line lrx="1099" lry="392" ulx="319" uly="343">ſeyn muß, erſiehet man aus der Figur 3 und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1102" lry="507" type="textblock" ulx="337" uly="402">
        <line lrx="884" lry="444" ulx="337" uly="402">4, nebſt beigefuͤgter Erklaͤrung.</line>
        <line lrx="1102" lry="507" ulx="426" uly="422">Wenn nun alles hergeſtellet, und alles,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1101" lry="609" type="textblock" ulx="319" uly="513">
        <line lrx="1101" lry="558" ulx="319" uly="513">was man noͤthig hat, beigeſchaffet worden,</line>
        <line lrx="1024" lry="609" ulx="336" uly="565">ſo werden nun die Oele alſo verfertiget:</line>
      </zone>
      <zone lrx="780" lry="719" type="textblock" ulx="654" uly="674">
        <line lrx="780" lry="719" ulx="654" uly="674">Nr. I.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1093" lry="814" type="textblock" ulx="319" uly="740">
        <line lrx="1093" lry="814" ulx="319" uly="740">Das moscowitiſche Juchtenoͤl, oder</line>
      </zone>
      <zone lrx="912" lry="857" type="textblock" ulx="528" uly="813">
        <line lrx="912" lry="857" ulx="528" uly="813">das reine Birkenoͤl.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1107" lry="1118" type="textblock" ulx="338" uly="907">
        <line lrx="1105" lry="951" ulx="424" uly="907">Dazu werden die äußerſten und duͤnnen</line>
        <line lrx="1107" lry="1001" ulx="339" uly="960">Rinden von Birken genommen. Dieſe wer⸗</line>
        <line lrx="1107" lry="1057" ulx="338" uly="1013">den klein geſchnitten, und damit wird der</line>
        <line lrx="1106" lry="1118" ulx="338" uly="1071">Kanal oder die Roͤhre hh in den Ofen Fig. 3.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1107" lry="1169" type="textblock" ulx="321" uly="1129">
        <line lrx="1107" lry="1169" ulx="321" uly="1129">angefuͤllet, und ſolche wohl verſchmieret und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1108" lry="1721" type="textblock" ulx="338" uly="1185">
        <line lrx="1106" lry="1228" ulx="338" uly="1185">zugemacht. Dann wird in den Ofen bey b b</line>
        <line lrx="1105" lry="1282" ulx="338" uly="1241">gewoͤhnlich Feuer gegeben, ſo laͤuft das Oel</line>
        <line lrx="1055" lry="1337" ulx="339" uly="1291">in die Roͤhre d nach der Vorlage e.</line>
        <line lrx="1107" lry="1397" ulx="425" uly="1352">Bey dieſem Oele bekoͤmmt man allezeit</line>
        <line lrx="1106" lry="1446" ulx="340" uly="1398">etwas Waſſer mit, daher muß das Oel ent⸗</line>
        <line lrx="1107" lry="1503" ulx="338" uly="1462">weder ganz ſachte oben abgegoſſen, oder</line>
        <line lrx="1105" lry="1556" ulx="339" uly="1516">durch einen gläßernen Scheidetrichter vom</line>
        <line lrx="1106" lry="1612" ulx="339" uly="1570">Waſſer geſchieden werden. Das Waſſer</line>
        <line lrx="1108" lry="1670" ulx="340" uly="1624">ſchuͤttet man aber nicht weg, ſondern man</line>
        <line lrx="1108" lry="1721" ulx="741" uly="1681">BGB— bes⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="20" type="page" xml:id="s_El153_20">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_20.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1026" lry="840" type="textblock" ulx="244" uly="347">
        <line lrx="1026" lry="395" ulx="244" uly="347">beſprengt die Birkenrinde damit, die man</line>
        <line lrx="662" lry="455" ulx="262" uly="408">zuerſt wieder deſtilliret.</line>
        <line lrx="1026" lry="509" ulx="304" uly="431">In dem andern Deſtillirofen verfertigt</line>
        <line lrx="1024" lry="562" ulx="249" uly="518">man folgende Oele. Dazu iſt ein glaͤſerner Kolt</line>
        <line lrx="1025" lry="621" ulx="261" uly="575">ben noͤthig, welcher mit Leim beſchlagen</line>
        <line lrx="1025" lry="675" ulx="253" uly="627">und mit Drat umwickelt wird, nebſt einem</line>
        <line lrx="1023" lry="726" ulx="260" uly="683">Helm und Vorlage von Glas, oder noch beſ⸗</line>
        <line lrx="1022" lry="792" ulx="255" uly="739">ſer, von Zinn, naͤmlich Kolbe und Helm,</line>
        <line lrx="580" lry="840" ulx="259" uly="796">und ein Kuͤhlfaß.</line>
      </zone>
      <zone lrx="702" lry="954" type="textblock" ulx="558" uly="874">
        <line lrx="702" lry="954" ulx="558" uly="874">Rr. II.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1021" lry="1723" type="textblock" ulx="235" uly="996">
        <line lrx="869" lry="1056" ulx="281" uly="996">Dann nimmt man zu dem Oele:</line>
        <line lrx="1020" lry="1115" ulx="346" uly="1070">1 Pfund Wohlgemuthkraut und Blu⸗</line>
        <line lrx="1020" lry="1173" ulx="240" uly="1126">men, 1 Pfund Ringelkraut mit der Wurzel,</line>
        <line lrx="1020" lry="1231" ulx="235" uly="1184">1 Pfund Lavendelblumen und Stengel,</line>
        <line lrx="1021" lry="1285" ulx="254" uly="1242">2 Pfund Farrenkraut mit dem Stengel,</line>
        <line lrx="1019" lry="1340" ulx="256" uly="1297">½*½ Pfund Wermuthkraut, ½ Pfund Kalmus⸗</line>
        <line lrx="919" lry="1395" ulx="254" uly="1350">wurzel, und 2 Pfund Buͤchenknospen.</line>
        <line lrx="1018" lry="1452" ulx="314" uly="1406">Dieſe Speries werden, je friſcher, je</line>
        <line lrx="1020" lry="1505" ulx="237" uly="1463">beſſer, in den Kolben gethan, wenn ſie vor⸗</line>
        <line lrx="1020" lry="1562" ulx="237" uly="1518">her etwas klein geſchnitten werden; dann</line>
        <line lrx="1018" lry="1615" ulx="236" uly="1572">wird etwas Waſſer dazu gegoſſen, die Gefaͤ⸗</line>
        <line lrx="1017" lry="1693" ulx="235" uly="1624">ße wohl verſchmiert, und nun faͤngt man ge⸗</line>
        <line lrx="1016" lry="1723" ulx="913" uly="1682">woͤhn⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="21" type="page" xml:id="s_El153_21">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_21.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="15" lry="713" type="textblock" ulx="0" uly="470">
        <line lrx="15" lry="713" ulx="0" uly="470">— — —</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="545" type="textblock" ulx="348" uly="323">
        <line lrx="1111" lry="373" ulx="349" uly="323">woͤhnlich mit Holz oder Kohlen zu feuern an,</line>
        <line lrx="1112" lry="422" ulx="349" uly="377">und wenn alles erhitzt, und die Deſtillation</line>
        <line lrx="1128" lry="481" ulx="350" uly="428">im Gange iſt, ſo wird dann mit einem ega⸗</line>
        <line lrx="1111" lry="545" ulx="348" uly="481">len Feuer bis 8 Stunden fortgefahren; hier⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1111" lry="613" type="textblock" ulx="343" uly="524">
        <line lrx="1111" lry="613" ulx="343" uly="524">auf laͤßt man es abgehen, und verwahret das</line>
      </zone>
      <zone lrx="422" lry="641" type="textblock" ulx="349" uly="603">
        <line lrx="422" lry="641" ulx="349" uly="603">Oel.</line>
      </zone>
      <zone lrx="815" lry="754" type="textblock" ulx="655" uly="712">
        <line lrx="815" lry="754" ulx="655" uly="712">Nr. III.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1150" lry="1031" type="textblock" ulx="351" uly="804">
        <line lrx="1121" lry="859" ulx="438" uly="804">Ein anderes Oel zum Juchten wird</line>
        <line lrx="1150" lry="925" ulx="351" uly="861">gemacht:</line>
        <line lrx="1118" lry="977" ulx="418" uly="903">von ½ Pfund Wermuthkraut und Sten⸗</line>
        <line lrx="1121" lry="1031" ulx="351" uly="959">gel, 1 Pfund Farrenkraut und Stengel,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1120" lry="1086" type="textblock" ulx="343" uly="1031">
        <line lrx="1120" lry="1086" ulx="343" uly="1031">² Pfund Wohlgemuthiraut und Blumen,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1122" lry="1144" type="textblock" ulx="352" uly="1075">
        <line lrx="1122" lry="1144" ulx="352" uly="1075"> Pfund weißen Anthorn, etwas purificirtes</line>
      </zone>
      <zone lrx="969" lry="1208" type="textblock" ulx="332" uly="1146">
        <line lrx="969" lry="1208" ulx="332" uly="1146">Salz, und 1¾  Pfund Kühnknospen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="1515" type="textblock" ulx="478" uly="1341">
        <line lrx="935" lry="1399" ulx="548" uly="1341">Das ſpaniſche Oel.</line>
        <line lrx="1128" lry="1515" ulx="478" uly="1429">Pfund Wermuthkraut, 2 Pfund Me⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1124" lry="1603" type="textblock" ulx="358" uly="1485">
        <line lrx="1124" lry="1575" ulx="358" uly="1485">liſſenkraut, 1 ¼ Loth Salmiak, 4 Loth Junge</line>
        <line lrx="532" lry="1603" ulx="359" uly="1557">fernhonig.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1129" lry="1683" type="textblock" ulx="758" uly="1610">
        <line lrx="1129" lry="1683" ulx="758" uly="1610">Ba Ni.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="22" type="page" xml:id="s_El153_22">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_22.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1017" lry="594" type="textblock" ulx="336" uly="411">
        <line lrx="835" lry="469" ulx="446" uly="411">Das engliſche Oel.</line>
        <line lrx="1017" lry="594" ulx="336" uly="498"> Pfund Kamillenblumen, 4 Pfund Roß⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1023" lry="1354" type="textblock" ulx="232" uly="627">
        <line lrx="1019" lry="671" ulx="257" uly="627">haͤſelne Rinde vom Haſelſtrauch. Alles nach</line>
        <line lrx="1021" lry="731" ulx="257" uly="684">der erſten Anweiſung deſtilliret, und jedes</line>
        <line lrx="691" lry="817" ulx="256" uly="732">Oel⸗ wohl verwahðrt.</line>
        <line lrx="1019" lry="839" ulx="243" uly="795">Man kann das Birkenoͤl zwar auch al⸗</line>
        <line lrx="1021" lry="900" ulx="257" uly="814">leln. nehmen, allein das Leder riecht um deſto</line>
        <line lrx="1022" lry="945" ulx="258" uly="897">agromatiſcher, und wird noch beſſer, wenn</line>
        <line lrx="1022" lry="1003" ulx="235" uly="949">von dem Oele Nr. II. der dritte Theil zum</line>
        <line lrx="1022" lry="1055" ulx="250" uly="1002">Birkenoͤle gethan wird. Zu eben dem End⸗</line>
        <line lrx="1022" lry="1112" ulx="234" uly="1054">zwecke iſt auch das Oel Nr. II. Man kann</line>
        <line lrx="1023" lry="1159" ulx="232" uly="1110">hHier nach Belieben dieſes oder jenes wählen.</line>
        <line lrx="1022" lry="1215" ulx="259" uly="1171">Vom Gebrauch des ſpaniſchen und engliſchen</line>
        <line lrx="1021" lry="1309" ulx="259" uly="1224">Oeles, iſt das MNöͤrhigſte ſchon gemeldet</line>
        <line lrx="391" lry="1354" ulx="258" uly="1286">worden.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1020" lry="1692" type="textblock" ulx="910" uly="1649">
        <line lrx="1020" lry="1692" ulx="910" uly="1649">Erklaͤ⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1036" lry="618" type="textblock" ulx="255" uly="566">
        <line lrx="1036" lry="618" ulx="255" uly="566">marien⸗, ½ Pfund Lavendelkraut, ½ Pfund</line>
      </zone>
      <zone lrx="1344" lry="645" type="textblock" ulx="1218" uly="266">
        <line lrx="1344" lry="645" ulx="1218" uly="266">r r”</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="23" type="page" xml:id="s_El153_23">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_23.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1056" lry="1197" type="textblock" ulx="580" uly="1079">
        <line lrx="1056" lry="1197" ulx="580" uly="1079">SS3656 4</line>
      </zone>
      <zone lrx="540" lry="1777" type="textblock" ulx="529" uly="1762">
        <line lrx="540" lry="1777" ulx="529" uly="1762">7</line>
      </zone>
      <zone lrx="548" lry="1793" type="textblock" ulx="527" uly="1762">
        <line lrx="548" lry="1793" ulx="527" uly="1762">R</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="24" type="page" xml:id="s_El153_24">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_24.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1009" lry="449" type="textblock" ulx="441" uly="387">
        <line lrx="1009" lry="449" ulx="441" uly="387">Erklärung der Figuren,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1121" lry="1196" type="textblock" ulx="300" uly="532">
        <line lrx="821" lry="577" ulx="635" uly="532">Figur 1.</line>
        <line lrx="957" lry="643" ulx="327" uly="597">4 a. Das Laboratorium. .</line>
        <line lrx="1036" lry="698" ulx="329" uly="627">b b. Die Werkſtaͤtte fuͤr die Lohgerber.</line>
        <line lrx="1113" lry="752" ulx="342" uly="703">r c. Die Aeſche, in welchen die Haͤute mit</line>
        <line lrx="790" lry="816" ulx="377" uly="761">Kalk abgehaͤret werden.</line>
        <line lrx="1116" lry="863" ulx="301" uly="779">3 d. Die Ziehlöcher, worein Warih Waſſer</line>
        <line lrx="1117" lry="916" ulx="342" uly="865">mit Loh koͤmmt, wo die Kalbfelle hin⸗</line>
        <line lrx="537" lry="981" ulx="381" uly="916">kommen.</line>
        <line lrx="1121" lry="1051" ulx="300" uly="970"> e. Die Lohgruben für die großen Haͤute.</line>
        <line lrx="617" lry="1086" ulx="344" uly="1034">1. Der Keſſel.</line>
        <line lrx="651" lry="1146" ulx="346" uly="1086">8. Der Brunnen.</line>
        <line lrx="804" lry="1196" ulx="351" uly="1143">h. Stuben und Kammern.</line>
      </zone>
      <zone lrx="877" lry="1655" type="textblock" ulx="354" uly="1258">
        <line lrx="822" lry="1309" ulx="647" uly="1258">Figur 2.</line>
        <line lrx="877" lry="1378" ulx="354" uly="1320">a. Das Schuͤrloch zum Feuer.</line>
        <line lrx="642" lry="1428" ulx="356" uly="1379">b. Das Zugloch.</line>
        <line lrx="684" lry="1480" ulx="355" uly="1432">c. Das Rauchloch,</line>
        <line lrx="623" lry="1534" ulx="359" uly="1487">d. Der Kolben.</line>
        <line lrx="600" lry="1596" ulx="360" uly="1536">e. Der Helm.</line>
        <line lrx="648" lry="1655" ulx="360" uly="1600">F. Die Vorlage.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1126" lry="1761" type="textblock" ulx="1013" uly="1712">
        <line lrx="1126" lry="1761" ulx="1013" uly="1712">Erklaͤ⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="25" type="page" xml:id="s_El153_25">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_25.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="26" type="page" xml:id="s_El153_26">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_26.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="742" lry="286" type="textblock" ulx="692" uly="275">
        <line lrx="742" lry="286" ulx="692" uly="275">—</line>
      </zone>
      <zone lrx="1019" lry="428" type="textblock" ulx="436" uly="375">
        <line lrx="1019" lry="428" ulx="436" uly="375">Erklaͤrung der Figuren,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1126" lry="1241" type="textblock" ulx="353" uly="510">
        <line lrx="829" lry="555" ulx="629" uly="510">Figur 3.</line>
        <line lrx="1056" lry="618" ulx="417" uly="574">Profil von dem Ofen zum Birkenzl.</line>
        <line lrx="1120" lry="688" ulx="354" uly="638">à a. Die Röohre oder Kanal, 3 Schuh weit⸗</line>
        <line lrx="1121" lry="742" ulx="397" uly="698">7 Schuh hoch, von guten Backſteinen ge⸗</line>
        <line lrx="999" lry="795" ulx="395" uly="753">mauert, und mit Leimen beſtrichen.</line>
        <line lrx="1124" lry="853" ulx="353" uly="803">b. Die Oeffnung, wo ein Mann hinein</line>
        <line lrx="1124" lry="906" ulx="398" uly="862">ſteigen, und die Rinde von unten kreuz⸗</line>
        <line lrx="1125" lry="970" ulx="394" uly="918">weiſe legen kann, welche Oeffnung wohl</line>
        <line lrx="990" lry="1021" ulx="397" uly="968">zugemacht wird.</line>
        <line lrx="1126" lry="1071" ulx="354" uly="1029">6. Iſt eine kupferne oder eiſerne vertiefte</line>
        <line lrx="1125" lry="1129" ulx="398" uly="1081">Schüſſel, worin die Roͤhre d. von Eiſen</line>
        <line lrx="1126" lry="1184" ulx="398" uly="1137">befeſtigt iſt, und wodurch das Oel in e.</line>
        <line lrx="826" lry="1241" ulx="400" uly="1188">ablaͤuft. R-—</line>
      </zone>
      <zone lrx="860" lry="1558" type="textblock" ulx="310" uly="1324">
        <line lrx="860" lry="1375" ulx="650" uly="1324">Figur 4.</line>
        <line lrx="737" lry="1433" ulx="359" uly="1392">aà a. Die Rauchloͤcher.</line>
        <line lrx="760" lry="1493" ulx="359" uly="1450">b b. Die Feuerloͤcher.</line>
        <line lrx="727" lry="1558" ulx="310" uly="1504">c c. Der Feuerheerd.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1155" lry="904" type="textblock" ulx="1147" uly="806">
        <line lrx="1155" lry="904" ulx="1147" uly="806">—</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="27" type="page" xml:id="s_El153_27">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_27.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1040" lry="312" type="textblock" ulx="998" uly="275">
        <line lrx="1040" lry="312" ulx="998" uly="275">25</line>
      </zone>
      <zone lrx="1056" lry="838" type="textblock" ulx="292" uly="700">
        <line lrx="738" lry="742" ulx="602" uly="700">Leder</line>
        <line lrx="1056" lry="838" ulx="292" uly="762">in einigen Tagen lohgar zu machen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="590" lry="909" type="textblock" ulx="537" uly="902">
        <line lrx="590" lry="909" ulx="537" uly="902">—</line>
      </zone>
      <zone lrx="1087" lry="1752" type="textblock" ulx="293" uly="1013">
        <line lrx="1061" lry="1096" ulx="293" uly="1013">De erſte Arbeit, welche man mit den ro⸗</line>
        <line lrx="1063" lry="1150" ulx="294" uly="1109">hen Häuten vornimmt, iſt die, daß man ſo⸗</line>
        <line lrx="1075" lry="1205" ulx="295" uly="1162">wohl von der Haar- oder Narbenſeite, als</line>
        <line lrx="1066" lry="1270" ulx="297" uly="1216">auch der Fleiſch⸗ oder Aaszſeite alle Unreinig⸗</line>
        <line lrx="1070" lry="1313" ulx="298" uly="1270">keiten wegſchaffe, und daher die an der</line>
        <line lrx="1069" lry="1371" ulx="300" uly="1324">Fleiſchſeite anhaͤngenden Ueberbleibſel von</line>
        <line lrx="1071" lry="1428" ulx="301" uly="1371">Fleiſch oder Fett abnehme, welches dadurch</line>
        <line lrx="1072" lry="1483" ulx="302" uly="1435">geſchieht, daß man ſie an der Waſchbank in</line>
        <line lrx="1074" lry="1535" ulx="304" uly="1488">einem fließenden Waſſer auf einige Tage be⸗</line>
        <line lrx="1074" lry="1599" ulx="303" uly="1533">feſtiget, und ſie von Zeit zu Zeit mit dem</line>
        <line lrx="1076" lry="1646" ulx="305" uly="1601">Schabeiſen auf der Aasſeite ausſtreicht, wel⸗</line>
        <line lrx="1087" lry="1705" ulx="307" uly="1656">ches auf dem ſogenannten Schabebaume ge⸗</line>
        <line lrx="1078" lry="1752" ulx="715" uly="1708">B 5 ſchieht.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="28" type="page" xml:id="s_El153_28">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_28.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="364" lry="310" type="textblock" ulx="307" uly="270">
        <line lrx="364" lry="310" ulx="307" uly="270">26</line>
      </zone>
      <zone lrx="1064" lry="1203" type="textblock" ulx="293" uly="354">
        <line lrx="1064" lry="406" ulx="305" uly="354">ſchieht. Das Einlegen der Felle ins Waſſer</line>
        <line lrx="1063" lry="461" ulx="304" uly="420">iſt noͤthig, um ſie gelind zu machen, damit</line>
        <line lrx="1062" lry="518" ulx="303" uly="474">ſie deſto bequemer bearbeitet werden koͤnnen,</line>
        <line lrx="1064" lry="573" ulx="303" uly="530">und ihnen das Blut nebſt den thieriſchen</line>
        <line lrx="1063" lry="626" ulx="302" uly="584">Feuchtigkeiten zu benehmen. Das beſte</line>
        <line lrx="1063" lry="682" ulx="301" uly="640">Waſſer hierzu iſt das fließende, wer aber</line>
        <line lrx="1062" lry="732" ulx="301" uly="690">dieſes in der Naͤhe nicht haben kann, und</line>
        <line lrx="1064" lry="791" ulx="300" uly="748">ſie in Wannen einweichen muß, der muß</line>
        <line lrx="1064" lry="845" ulx="299" uly="803">auch alle Tage von den Fellen das Waſſer</line>
        <line lrx="1061" lry="902" ulx="298" uly="860">ab⸗ und friſches wieder darauf gießen, damit</line>
        <line lrx="1060" lry="959" ulx="298" uly="912">ſie nicht faulen und verderben. Im Winter</line>
        <line lrx="1057" lry="1014" ulx="296" uly="971">laͤßt man ſie etwa 12, im Sommer aber nur</line>
        <line lrx="1061" lry="1066" ulx="297" uly="1025">6 bis 8 Tage darinne liegen, weil auſſer die⸗</line>
        <line lrx="1063" lry="1145" ulx="295" uly="1075">ſer Zeit die Waͤrme die Faͤulniß. bald be⸗</line>
        <line lrx="617" lry="1203" ulx="293" uly="1130">ſchleuniget.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1058" lry="1722" type="textblock" ulx="288" uly="1236">
        <line lrx="1058" lry="1290" ulx="295" uly="1236">Die nächſte Arbeit nun iſt, daß man</line>
        <line lrx="1056" lry="1343" ulx="292" uly="1300">die Haͤute enthaare. Zu dem Ende werden ſie</line>
        <line lrx="1055" lry="1398" ulx="294" uly="1356">entweder acht bis zehn Tage lang in Kalklau⸗</line>
        <line lrx="1057" lry="1460" ulx="292" uly="1407">ge eingeweicht, oder man legt ſie feucht zu⸗</line>
        <line lrx="1053" lry="1510" ulx="292" uly="1461">ſammen, und laͤßt ſie aufgeſtapelt in Haufen</line>
        <line lrx="1052" lry="1564" ulx="291" uly="1520">pder Stapeln eine Zeitlang liegen, da ſie</line>
        <line lrx="1050" lry="1620" ulx="290" uly="1576">dann bald anfangen ſich zu erhitzen, und in</line>
        <line lrx="1050" lry="1700" ulx="288" uly="1629">Faͤulniß uͤberzugehen. Durch beide Netho⸗</line>
        <line lrx="1054" lry="1722" ulx="993" uly="1685">den</line>
      </zone>
      <zone lrx="1344" lry="526" type="textblock" ulx="1266" uly="368">
        <line lrx="1344" lry="418" ulx="1268" uly="368">den</line>
        <line lrx="1327" lry="468" ulx="1269" uly="435">mit</line>
        <line lrx="1344" lry="526" ulx="1266" uly="492">werd</line>
      </zone>
      <zone lrx="1344" lry="974" type="textblock" ulx="1268" uly="603">
        <line lrx="1344" lry="637" ulx="1268" uly="603">dres</line>
        <line lrx="1341" lry="691" ulx="1270" uly="655">Eim</line>
        <line lrx="1344" lry="752" ulx="1271" uly="712">recht</line>
        <line lrx="1344" lry="867" ulx="1269" uly="823">zur</line>
        <line lrx="1344" lry="913" ulx="1271" uly="878">aͤnde</line>
        <line lrx="1344" lry="974" ulx="1271" uly="932">geho</line>
      </zone>
      <zone lrx="1344" lry="1016" type="textblock" ulx="1253" uly="991">
        <line lrx="1344" lry="1016" ulx="1253" uly="991">man</line>
      </zone>
      <zone lrx="1344" lry="1125" type="textblock" ulx="1273" uly="1040">
        <line lrx="1331" lry="1080" ulx="1273" uly="1040">ſie,</line>
        <line lrx="1344" lry="1125" ulx="1276" uly="1090">aber</line>
      </zone>
      <zone lrx="1344" lry="1681" type="textblock" ulx="1267" uly="1139">
        <line lrx="1341" lry="1190" ulx="1267" uly="1139">nim</line>
        <line lrx="1321" lry="1234" ulx="1278" uly="1200">im</line>
        <line lrx="1344" lry="1293" ulx="1278" uly="1255">Stu</line>
        <line lrx="1344" lry="1347" ulx="1280" uly="1309">Daß</line>
        <line lrx="1343" lry="1400" ulx="1281" uly="1367">und</line>
        <line lrx="1344" lry="1457" ulx="1283" uly="1421">mal</line>
        <line lrx="1344" lry="1514" ulx="1283" uly="1473">brit</line>
        <line lrx="1344" lry="1628" ulx="1288" uly="1587">ſtin</line>
        <line lrx="1344" lry="1681" ulx="1289" uly="1645">beit</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="29" type="page" xml:id="s_El153_29">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_29.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="71" lry="1115" type="textblock" ulx="0" uly="360">
        <line lrx="71" lry="401" ulx="0" uly="360">aſſer</line>
        <line lrx="71" lry="453" ulx="0" uly="421">amit</line>
        <line lrx="69" lry="513" ulx="0" uly="482">nen,</line>
        <line lrx="71" lry="568" ulx="0" uly="529">chen</line>
        <line lrx="70" lry="623" ulx="0" uly="583">beſte</line>
        <line lrx="70" lry="671" ulx="0" uly="640">aber</line>
        <line lrx="69" lry="725" ulx="7" uly="693">und</line>
        <line lrx="71" lry="788" ulx="0" uly="748">muß</line>
        <line lrx="70" lry="843" ulx="0" uly="803">affer</line>
        <line lrx="68" lry="891" ulx="0" uly="860">amit</line>
        <line lrx="66" lry="948" ulx="1" uly="918">nter</line>
        <line lrx="63" lry="1006" ulx="7" uly="980">nur</line>
        <line lrx="68" lry="1058" ulx="5" uly="1022">die⸗</line>
        <line lrx="69" lry="1115" ulx="15" uly="1076">be⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="64" lry="1393" type="textblock" ulx="0" uly="1257">
        <line lrx="64" lry="1286" ulx="0" uly="1257">nan</line>
        <line lrx="61" lry="1343" ulx="0" uly="1304">ſie</line>
        <line lrx="60" lry="1393" ulx="0" uly="1359">lau⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="59" lry="1722" type="textblock" ulx="0" uly="1469">
        <line lrx="58" lry="1508" ulx="0" uly="1469">fen</line>
        <line lrx="57" lry="1562" ulx="19" uly="1523">ſie</line>
        <line lrx="55" lry="1612" ulx="0" uly="1580">in</line>
        <line lrx="55" lry="1670" ulx="0" uly="1634">tho⸗</line>
        <line lrx="59" lry="1722" ulx="0" uly="1685">den</line>
      </zone>
      <zone lrx="1053" lry="318" type="textblock" ulx="514" uly="278">
        <line lrx="803" lry="299" ulx="514" uly="278">——w——</line>
        <line lrx="1053" lry="318" ulx="994" uly="283">2 7%</line>
      </zone>
      <zone lrx="1058" lry="974" type="textblock" ulx="273" uly="365">
        <line lrx="1053" lry="418" ulx="275" uly="365">den werden die Haare loß, und koͤnnen leicht</line>
        <line lrx="1052" lry="472" ulx="276" uly="424">mit dem Schabeiſen gaͤnzlich abgenommen</line>
        <line lrx="1054" lry="526" ulx="273" uly="493">werden. aee</line>
        <line lrx="1056" lry="582" ulx="299" uly="534">*Die Kalklauge verfertigt man aus /einer</line>
        <line lrx="1053" lry="643" ulx="275" uly="590">dresdner Metze ungeloͤſchten Kalk und einem</line>
        <line lrx="1041" lry="694" ulx="277" uly="643">Eimer Waſſer, den Eimer zu 60 Kannen ge⸗</line>
        <line lrx="1054" lry="753" ulx="278" uly="695">rechnet. 2 ==</line>
        <line lrx="1058" lry="802" ulx="351" uly="752">Damit nun aber die Haͤute noch mehr,</line>
        <line lrx="1055" lry="868" ulx="276" uly="809">zur Gerbung vorbereitet, und dergeſtalt ver⸗</line>
        <line lrx="1051" lry="913" ulx="278" uly="862">aändert werden, daß ſie nach der Gerbung</line>
        <line lrx="1056" lry="974" ulx="278" uly="917">gehoͤrig weich und biegſam bleiben; ſo lege</line>
      </zone>
      <zone lrx="1052" lry="1023" type="textblock" ulx="259" uly="968">
        <line lrx="1052" lry="1023" ulx="259" uly="968">man ſie wieder in dieſe Kalklauge, und laͤße,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1054" lry="1129" type="textblock" ulx="279" uly="1029">
        <line lrx="1052" lry="1081" ulx="279" uly="1029">ſie, im Winter noch 4 bis 5, im Sommer</line>
        <line lrx="1054" lry="1129" ulx="282" uly="1084">aber 3 bis 4 Wochen darinne liegen, dann</line>
      </zone>
      <zone lrx="1056" lry="1191" type="textblock" ulx="273" uly="1134">
        <line lrx="1056" lry="1191" ulx="273" uly="1134">nimmt man ſie heraus, waͤſcht den Kalk,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1057" lry="1733" type="textblock" ulx="284" uly="1190">
        <line lrx="1051" lry="1240" ulx="284" uly="1190">im fliesenden Waſſer ab, und laͤßt ſie 24</line>
        <line lrx="1056" lry="1296" ulx="284" uly="1245">Stunden lang im fließenden Waſſer haͤngen.</line>
        <line lrx="1051" lry="1350" ulx="285" uly="1298">Darauf ſtampft man ſie, um ſie recht weich</line>
        <line lrx="1050" lry="1406" ulx="286" uly="1357">und geſchmeidig zu machen, ſtreicht ſie noch⸗</line>
        <line lrx="1051" lry="1460" ulx="288" uly="1412">mals auf der inwendigen Seite ab, und</line>
        <line lrx="1054" lry="1519" ulx="288" uly="1472">bringt ſie nun in die Lohe. S”M</line>
        <line lrx="1057" lry="1572" ulx="300" uly="1522">Zur Abhaarung der zum Sohlleder be⸗</line>
        <line lrx="1054" lry="1630" ulx="293" uly="1578">ſtimmten Felle gebraucht man nicht, wie</line>
        <line lrx="1057" lry="1684" ulx="293" uly="1633">beim Oberleder, Kalk, weill das Sohlleder</line>
        <line lrx="1053" lry="1733" ulx="1002" uly="1695">dge</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="30" type="page" xml:id="s_El153_30">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_30.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1075" lry="410" type="textblock" ulx="298" uly="360">
        <line lrx="1075" lry="410" ulx="298" uly="360">dadurch zu muͤrbe und zu weich werden wuͤr⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1054" lry="463" type="textblock" ulx="298" uly="421">
        <line lrx="1054" lry="463" ulx="298" uly="421">de, ſondern eine auf der Oberflaͤche anfan⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1075" lry="518" type="textblock" ulx="297" uly="475">
        <line lrx="1075" lry="518" ulx="297" uly="475">gende Faͤulniß. Man legt mehrere friſche,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1057" lry="576" type="textblock" ulx="296" uly="524">
        <line lrx="1057" lry="576" ulx="296" uly="524">oder wenn ſie trocken waren, erſt gewaͤſſerte</line>
      </zone>
      <zone lrx="1073" lry="688" type="textblock" ulx="283" uly="584">
        <line lrx="1073" lry="630" ulx="283" uly="584">Felle ſo zuſammengeſchlagen, daß die Haar⸗</line>
        <line lrx="1073" lry="688" ulx="295" uly="635">ſeite nach außen ſteht, platt uͤber einander,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1059" lry="851" type="textblock" ulx="293" uly="697">
        <line lrx="1059" lry="740" ulx="295" uly="697">und beſtreuet ſie, damit ſie nicht durchaus</line>
        <line lrx="1057" lry="796" ulx="294" uly="751">anfangen zu faulen, auf der inwenbigen Sei⸗</line>
        <line lrx="1058" lry="851" ulx="293" uly="808">te mit Salz. So laͤßt man ſie, im Winter</line>
      </zone>
      <zone lrx="1071" lry="904" type="textblock" ulx="295" uly="859">
        <line lrx="1071" lry="904" ulx="295" uly="859">14 Tage, im Sommer aber, da die Faͤulniß</line>
      </zone>
      <zone lrx="1057" lry="962" type="textblock" ulx="294" uly="917">
        <line lrx="1057" lry="962" ulx="294" uly="917">ſchneller eintritt, etwan 8 Tage liegen, damit</line>
      </zone>
      <zone lrx="1069" lry="1019" type="textblock" ulx="255" uly="968">
        <line lrx="1069" lry="1019" ulx="255" uly="968">ſie ſchwitzen, d. h. auf der Haarſeite faulicht,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1055" lry="1077" type="textblock" ulx="293" uly="1029">
        <line lrx="1055" lry="1077" ulx="293" uly="1029">und daher feucht werden, und zugleich die Haa⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1065" lry="1132" type="textblock" ulx="294" uly="1083">
        <line lrx="1065" lry="1132" ulx="294" uly="1083">re ſich loͤſen, ſo daß ſie mit geringer Muͤhe ab⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1055" lry="1738" type="textblock" ulx="276" uly="1140">
        <line lrx="1055" lry="1183" ulx="291" uly="1140">geſchabt werden koͤnnen. Sie werden nun,</line>
        <line lrx="1055" lry="1240" ulx="292" uly="1196">eben wie die zum Oberleder beſtimmten Felle,</line>
        <line lrx="1055" lry="1303" ulx="292" uly="1251">auf dem Schabebaume mit dem Schabeiſen</line>
        <line lrx="1053" lry="1355" ulx="291" uly="1308">abgehaaret, und dann drey Tage lang in flie⸗</line>
        <line lrx="1053" lry="1412" ulx="276" uly="1359">Hendes oder taͤglich friſches Waſſer gelegt,</line>
        <line lrx="1053" lry="1469" ulx="289" uly="1412">um alles Salz und faule Feuchtigkeit abzu⸗</line>
        <line lrx="1052" lry="1523" ulx="292" uly="1471">waſchen. Darauf werden ſie auf der inwen⸗</line>
        <line lrx="1050" lry="1577" ulx="289" uly="1528">digen Seite geſtrichen, um das durch die</line>
        <line lrx="1049" lry="1636" ulx="289" uly="1584">Waͤſſerung loßgemachte Zellgewebe wegzu⸗</line>
        <line lrx="426" lry="1728" ulx="290" uly="1637">whaſen.</line>
        <line lrx="1047" lry="1738" ulx="991" uly="1700">Da</line>
      </zone>
      <zone lrx="1343" lry="437" type="textblock" ulx="1283" uly="402">
        <line lrx="1343" lry="437" ulx="1283" uly="402">viel</line>
      </zone>
      <zone lrx="1345" lry="546" type="textblock" ulx="1283" uly="520">
        <line lrx="1345" lry="546" ulx="1283" uly="520">men</line>
      </zone>
      <zone lrx="1345" lry="655" type="textblock" ulx="1284" uly="569">
        <line lrx="1345" lry="606" ulx="1284" uly="569">hing</line>
        <line lrx="1345" lry="655" ulx="1286" uly="629">nen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1345" lry="773" type="textblock" ulx="1285" uly="679">
        <line lrx="1344" lry="713" ulx="1285" uly="679">kali</line>
        <line lrx="1345" lry="773" ulx="1288" uly="735">nah</line>
      </zone>
      <zone lrx="1345" lry="832" type="textblock" ulx="1290" uly="791">
        <line lrx="1345" lry="832" ulx="1290" uly="791">cheir</line>
      </zone>
      <zone lrx="1345" lry="990" type="textblock" ulx="1289" uly="900">
        <line lrx="1345" lry="938" ulx="1289" uly="900">Loh</line>
        <line lrx="1339" lry="990" ulx="1290" uly="961">te,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1345" lry="1046" type="textblock" ulx="1271" uly="1009">
        <line lrx="1345" lry="1046" ulx="1271" uly="1009">waͤ</line>
      </zone>
      <zone lrx="1345" lry="1164" type="textblock" ulx="1291" uly="1073">
        <line lrx="1345" lry="1098" ulx="1291" uly="1073">ma</line>
        <line lrx="1345" lry="1164" ulx="1291" uly="1129">zere</line>
      </zone>
      <zone lrx="1345" lry="1211" type="textblock" ulx="1273" uly="1176">
        <line lrx="1345" lry="1211" ulx="1273" uly="1176">woͤ</line>
      </zone>
      <zone lrx="1343" lry="1266" type="textblock" ulx="1291" uly="1239">
        <line lrx="1343" lry="1266" ulx="1291" uly="1239">ver</line>
      </zone>
      <zone lrx="1345" lry="1374" type="textblock" ulx="1288" uly="1284">
        <line lrx="1345" lry="1330" ulx="1288" uly="1284">ſiſe</line>
        <line lrx="1345" lry="1374" ulx="1292" uly="1345">le</line>
      </zone>
      <zone lrx="1345" lry="1601" type="textblock" ulx="1294" uly="1451">
        <line lrx="1345" lry="1488" ulx="1294" uly="1451">Led</line>
        <line lrx="1326" lry="1540" ulx="1298" uly="1507">le</line>
        <line lrx="1345" lry="1601" ulx="1295" uly="1562">ſoll</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="31" type="page" xml:id="s_El153_31">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_31.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="72" lry="411" type="textblock" ulx="3" uly="367">
        <line lrx="72" lry="411" ulx="3" uly="367">uͤr⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="51" lry="458" type="textblock" ulx="0" uly="433">
        <line lrx="51" lry="458" ulx="0" uly="433">an⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="72" lry="520" type="textblock" ulx="0" uly="481">
        <line lrx="72" lry="520" ulx="0" uly="481">he,</line>
      </zone>
      <zone lrx="53" lry="570" type="textblock" ulx="0" uly="541">
        <line lrx="53" lry="570" ulx="0" uly="541">erte</line>
      </zone>
      <zone lrx="69" lry="625" type="textblock" ulx="0" uly="600">
        <line lrx="69" lry="625" ulx="0" uly="600">are</line>
      </zone>
      <zone lrx="54" lry="848" type="textblock" ulx="0" uly="654">
        <line lrx="53" lry="680" ulx="0" uly="654">er,</line>
        <line lrx="54" lry="735" ulx="0" uly="703">zus</line>
        <line lrx="52" lry="792" ulx="0" uly="758">ei⸗</line>
        <line lrx="52" lry="848" ulx="0" uly="819">ter</line>
      </zone>
      <zone lrx="66" lry="905" type="textblock" ulx="0" uly="861">
        <line lrx="66" lry="905" ulx="0" uly="861">niß</line>
      </zone>
      <zone lrx="51" lry="956" type="textblock" ulx="0" uly="924">
        <line lrx="51" lry="956" ulx="0" uly="924">mit</line>
      </zone>
      <zone lrx="62" lry="1021" type="textblock" ulx="0" uly="982">
        <line lrx="62" lry="1021" ulx="0" uly="982">ht, .</line>
      </zone>
      <zone lrx="48" lry="1069" type="textblock" ulx="1" uly="1037">
        <line lrx="48" lry="1069" ulx="1" uly="1037">aa⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="58" lry="1126" type="textblock" ulx="0" uly="1094">
        <line lrx="58" lry="1126" ulx="0" uly="1094">ab⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="48" lry="1349" type="textblock" ulx="0" uly="1156">
        <line lrx="48" lry="1183" ulx="0" uly="1156">un,</line>
        <line lrx="47" lry="1237" ulx="0" uly="1201">lle,</line>
        <line lrx="47" lry="1298" ulx="0" uly="1260">ſen</line>
        <line lrx="44" lry="1349" ulx="0" uly="1318">lie⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="44" lry="1574" type="textblock" ulx="0" uly="1377">
        <line lrx="44" lry="1414" ulx="3" uly="1377">agt,</line>
        <line lrx="42" lry="1521" ulx="0" uly="1495">en⸗</line>
        <line lrx="40" lry="1574" ulx="0" uly="1542">die</line>
      </zone>
      <zone lrx="38" lry="1637" type="textblock" ulx="0" uly="1595">
        <line lrx="38" lry="1637" ulx="0" uly="1595">u⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="35" lry="1741" type="textblock" ulx="0" uly="1704">
        <line lrx="35" lry="1741" ulx="0" uly="1704">da</line>
      </zone>
      <zone lrx="1046" lry="446" type="textblock" ulx="280" uly="332">
        <line lrx="1046" lry="393" ulx="358" uly="332">Da nun die enthaatten Haͤute noch ſehr</line>
        <line lrx="1046" lry="446" ulx="280" uly="403">viele fette, oͤlichte und ſchleimichte Theile in</line>
      </zone>
      <zone lrx="1047" lry="506" type="textblock" ulx="266" uly="458">
        <line lrx="1047" lry="506" ulx="266" uly="458">ſich haben, welches den Eingang der zuſam⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1051" lry="1001" type="textblock" ulx="280" uly="511">
        <line lrx="1048" lry="559" ulx="280" uly="511">menziehenden und gummigharzichten Theile</line>
        <line lrx="1048" lry="611" ulx="281" uly="568">hindern moͤchte; ſo iſt man bedacht, die klei⸗</line>
        <line lrx="1048" lry="667" ulx="282" uly="622">nen Schweisloͤcher der Haͤute durch eine al⸗</line>
        <line lrx="1048" lry="726" ulx="281" uly="680">kaliſche Lauge zu eroͤffnen, und ſie zur Auf⸗</line>
        <line lrx="1049" lry="819" ulx="283" uly="731">nahme der gummiharzigten Theile der E⸗</line>
        <line lrx="760" lry="836" ulx="284" uly="793">chenrinde vorzubereiten.</line>
        <line lrx="1051" lry="890" ulx="370" uly="823">Nach dem gewoͤhnlichen Verfahren der</line>
        <line lrx="1050" lry="946" ulx="283" uly="904">Lohgerber, dauert es immer 8 bis 12 Mona⸗</line>
        <line lrx="1050" lry="1001" ulx="284" uly="959">te, ehe ein Fell ordentlich gahr wird. Es</line>
      </zone>
      <zone lrx="1051" lry="1057" type="textblock" ulx="265" uly="1011">
        <line lrx="1051" lry="1057" ulx="265" uly="1011">waäre daher eine vortheilhaftere Sache, wenn</line>
      </zone>
      <zone lrx="1052" lry="1170" type="textblock" ulx="284" uly="1067">
        <line lrx="1052" lry="1109" ulx="284" uly="1067">man ſolches vollkommen gahres Leder in kuͤr⸗</line>
        <line lrx="1052" lry="1170" ulx="284" uly="1123">zerer Zeit bereiten koͤnnte, als bey der ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1060" lry="1225" type="textblock" ulx="266" uly="1178">
        <line lrx="1060" lry="1225" ulx="266" uly="1178">woͤhnlichen Methode erfordert wird. Daher</line>
      </zone>
      <zone lrx="1069" lry="1285" type="textblock" ulx="283" uly="1232">
        <line lrx="1069" lry="1285" ulx="283" uly="1232">verdient die Nachricht in der großen franzo⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1052" lry="1334" type="textblock" ulx="263" uly="1288">
        <line lrx="1052" lry="1334" ulx="263" uly="1288">ſiſchen Zeitung, welche unter dem Namen:</line>
      </zone>
      <zone lrx="1053" lry="1718" type="textblock" ulx="284" uly="1344">
        <line lrx="1051" lry="1390" ulx="284" uly="1344">le Moniteur univerſel, bekannt iſt, von der</line>
        <line lrx="1053" lry="1446" ulx="284" uly="1401">Methode des Herrn Armand Seguin, das</line>
        <line lrx="1050" lry="1501" ulx="285" uly="1455">Leder in ſehr kurzer Zeit gahr zu machen, al⸗</line>
        <line lrx="1051" lry="1557" ulx="288" uly="1508">le Aufmerkſamkeit. Nach dieſer Methode</line>
        <line lrx="1051" lry="1615" ulx="285" uly="1565">ſoll ein Kalbfell in 2, und ein Ochſenfell in</line>
        <line lrx="970" lry="1664" ulx="289" uly="1616">14 Tagen gahr werden koͤnnen.</line>
        <line lrx="1051" lry="1718" ulx="972" uly="1660">Die⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="32" type="page" xml:id="s_El153_32">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_32.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1086" lry="1113" type="textblock" ulx="297" uly="346">
        <line lrx="1084" lry="391" ulx="303" uly="346">Dieſe Methode beſteht votzuͤglich darin⸗</line>
        <line lrx="1085" lry="447" ulx="306" uly="402">ne, daß er ſtatt der gewoͤhnlichen ſchwachen</line>
        <line lrx="1085" lry="505" ulx="304" uly="458">Lohbruͤhe, ſtarke Lohbruͤhe nimmt; d. h. eine</line>
        <line lrx="1085" lry="565" ulx="301" uly="513">ſolche, welche nach Verhaͤltniß des Waſſers</line>
        <line lrx="1085" lry="615" ulx="302" uly="570">mit viel mehr Lohe gemacht iſt, alſo in glei⸗</line>
        <line lrx="1085" lry="672" ulx="303" uly="621">cher Quantitaͤt des Waſſers, viel mehr gahr⸗</line>
        <line lrx="1084" lry="725" ulx="317" uly="676">machende Materie enthaͤlt. Zugleich aber ſoll</line>
        <line lrx="1082" lry="781" ulx="300" uly="731">dabey ſtatt des Kalkes zum Abhaaren ſchwa⸗</line>
        <line lrx="1083" lry="841" ulx="318" uly="781">che Schwefelſaͤure genommen werden, und</line>
        <line lrx="1086" lry="895" ulx="301" uly="846">zwar ſollen die Felle vor der Gerbung in</line>
        <line lrx="1084" lry="952" ulx="298" uly="901">ſchwacher Lohbruͤhe liegen, die aus ſchon ge⸗</line>
        <line lrx="1083" lry="1003" ulx="298" uly="953">brauchter Lohe bereitet, und mit Schwefel⸗</line>
        <line lrx="1085" lry="1062" ulx="297" uly="1012">ſaͤure ſchwach geſaͤuert iſt. Dadurch ſollen</line>
        <line lrx="1084" lry="1113" ulx="297" uly="1063">nicht allein die Felle anſchwellen, und zur</line>
      </zone>
      <zone lrx="1108" lry="1168" type="textblock" ulx="298" uly="1123">
        <line lrx="1108" lry="1168" ulx="298" uly="1123">Gerbung geſchickter werden, ſondern es ſol⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1084" lry="1723" type="textblock" ulx="295" uly="1175">
        <line lrx="1084" lry="1223" ulx="295" uly="1175">ilen auch dadurch die Haare ſich loͤſen, und</line>
        <line lrx="714" lry="1321" ulx="297" uly="1236">reicht abzuſchaben ſeyn.</line>
        <line lrx="1083" lry="1341" ulx="367" uly="1262">Ich werde einen Auszug aus der Nach⸗</line>
        <line lrx="896" lry="1411" ulx="297" uly="1309">uche im Moniteur hier einſchalten.</line>
        <line lrx="1082" lry="1451" ulx="403" uly="1405">„Der Wohlfahrtsausſchuß trug, wegen</line>
        <line lrx="1083" lry="1504" ulx="296" uly="1458">des wichtigen Beduͤrfniſſes einer Menge von</line>
        <line lrx="1082" lry="1565" ulx="297" uly="1516">Aohgarem dLeder fuͤr das volkreiche Frankreich,</line>
        <line lrx="1082" lry="1616" ulx="295" uly="1568">dem Buͤrger Berthollet auf, ſich mit der</line>
        <line lrx="1080" lry="1722" ulx="318" uly="1625">werbeſſetans der Lohgerberey zu beſchaͤffti⸗</line>
        <line lrx="1083" lry="1723" ulx="1011" uly="1689">gen.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="33" type="page" xml:id="s_El153_33">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_33.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="65" lry="1105" type="textblock" ulx="0" uly="342">
        <line lrx="64" lry="376" ulx="0" uly="342">rin⸗</line>
        <line lrx="64" lry="436" ulx="0" uly="399">chen</line>
        <line lrx="64" lry="488" ulx="0" uly="455">eine</line>
        <line lrx="65" lry="547" ulx="0" uly="507">ſers</line>
        <line lrx="65" lry="605" ulx="0" uly="564">glei⸗</line>
        <line lrx="64" lry="655" ulx="0" uly="618">ahr⸗</line>
        <line lrx="63" lry="711" ulx="10" uly="671">ſoll</line>
        <line lrx="61" lry="761" ulx="2" uly="733">wa⸗</line>
        <line lrx="62" lry="819" ulx="1" uly="786">und</line>
        <line lrx="64" lry="875" ulx="0" uly="843">in</line>
        <line lrx="62" lry="937" ulx="14" uly="905">ge⸗</line>
        <line lrx="62" lry="989" ulx="0" uly="949">fel⸗</line>
        <line lrx="63" lry="1040" ulx="0" uly="1007">llen</line>
        <line lrx="62" lry="1105" ulx="11" uly="1070">zur</line>
      </zone>
      <zone lrx="86" lry="1156" type="textblock" ulx="5" uly="1118">
        <line lrx="86" lry="1156" ulx="5" uly="1118">ſol⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="61" lry="1328" type="textblock" ulx="0" uly="1174">
        <line lrx="61" lry="1208" ulx="0" uly="1174">und</line>
        <line lrx="61" lry="1328" ulx="0" uly="1286">ach⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="59" lry="1716" type="textblock" ulx="0" uly="1406">
        <line lrx="59" lry="1438" ulx="0" uly="1406">gen</line>
        <line lrx="59" lry="1488" ulx="0" uly="1454">von</line>
        <line lrx="58" lry="1554" ulx="0" uly="1506">ich,</line>
        <line lrx="59" lry="1600" ulx="7" uly="1570">der</line>
        <line lrx="56" lry="1660" ulx="0" uly="1620">ffti⸗</line>
        <line lrx="59" lry="1716" ulx="0" uly="1684">en.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1048" lry="1722" type="textblock" ulx="261" uly="335">
        <line lrx="1039" lry="398" ulx="274" uly="335">gen. Berthollet wußte, daß einer ſeiner</line>
        <line lrx="1038" lry="452" ulx="273" uly="402">Bekannten, welcher Kenntniſſe beſaß, Na⸗</line>
        <line lrx="1038" lry="506" ulx="273" uly="457">mens Armand Seguin, ſich ſchon ſeit meh⸗</line>
        <line lrx="1038" lry="569" ulx="272" uly="514">rern Jahren mit nützlichen chemiſchen Unter⸗</line>
        <line lrx="1040" lry="622" ulx="270" uly="568">ſuchungen beſchaͤfftiget, und auch Verſuche</line>
        <line lrx="1038" lry="677" ulx="272" uly="619">über die Bereitung des Leders gemacht hat⸗</line>
        <line lrx="1039" lry="733" ulx="271" uly="682">te; er erkundigte ſich bey demſelben, wie</line>
        <line lrx="1039" lry="785" ulx="262" uly="741">weit er darinne gekommen, und als er er⸗</line>
        <line lrx="1045" lry="845" ulx="272" uly="793">fuhr, daß er in ſeinen Verſuchen genug vor⸗</line>
        <line lrx="1039" lry="906" ulx="268" uly="845">geruͤckt ſey, um gluͤcklichen Erfolg zu verſpre⸗</line>
        <line lrx="1039" lry="958" ulx="273" uly="902">chen, ſo berichtete er dieſes dem Wohl⸗</line>
        <line lrx="1041" lry="1014" ulx="262" uly="954">fahrtsausſchuſſe, und brachte es dahin, daß</line>
        <line lrx="1040" lry="1069" ulx="262" uly="1020">derſelbe dem Armand Seguin aufgab, ſeine</line>
        <line lrx="1042" lry="1122" ulx="261" uly="1075">Arbeit fortzuſetzen, und zur Erreichung der</line>
        <line lrx="1042" lry="1176" ulx="276" uly="1126">Vollkommenheit, ſeine Verſuche zu verfolgen.</line>
        <line lrx="1042" lry="1237" ulx="275" uly="1181">Dieſer Buͤrger, aufgemuntert durch das Zu⸗</line>
        <line lrx="1042" lry="1289" ulx="262" uly="1244">trauen der Deputation, und voll Verlangen,</line>
        <line lrx="1042" lry="1350" ulx="262" uly="1302">ſeinem Vaterlande nuͤtzlich zu werden, ver⸗</line>
        <line lrx="1042" lry="1405" ulx="276" uly="1357">doppelte ſeinen Eifer, und brachte in einigen</line>
        <line lrx="1041" lry="1459" ulx="264" uly="1408">Monaten ſeine Erfindung zur Vollkommen⸗</line>
        <line lrx="1044" lry="1519" ulx="263" uly="1464">heit. Um die Reſultate ſeiner Verſuche uͤber</line>
        <line lrx="1044" lry="1569" ulx="263" uly="1519">reinen ſo nuͤtzlichen Gegenſtand hinlaͤnglich</line>
        <line lrx="1043" lry="1627" ulx="266" uly="1577">glaubwuͤrdig zu machen, ließ die Wohlfahrts⸗</line>
        <line lrx="1048" lry="1685" ulx="282" uly="1626">deputation die ſeguiniſchen Verſuche mit 100</line>
        <line lrx="1045" lry="1722" ulx="947" uly="1685">Stuͤck</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="34" type="page" xml:id="s_El153_34">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_34.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="830" lry="273" type="textblock" ulx="552" uly="254">
        <line lrx="830" lry="273" ulx="552" uly="254"> —</line>
      </zone>
      <zone lrx="361" lry="296" type="textblock" ulx="312" uly="262">
        <line lrx="361" lry="296" ulx="312" uly="262">32</line>
      </zone>
      <zone lrx="1086" lry="1730" type="textblock" ulx="305" uly="330">
        <line lrx="1086" lry="395" ulx="308" uly="330">Stuͤck Fellen in Gegenwart ſolcher Commiſ⸗</line>
        <line lrx="1085" lry="447" ulx="308" uly="403">ſarien wiederholen, die als verdienſtvolle und</line>
        <line lrx="1084" lry="504" ulx="317" uly="456">rechtſchaffene Maͤnner bekannt waren. Nach</line>
        <line lrx="1085" lry="558" ulx="316" uly="513">dem Berichte dieſer Commiſſarien kann man</line>
        <line lrx="1084" lry="610" ulx="317" uly="567">durch die ſeguiniſche Methode in wenigen</line>
        <line lrx="1084" lry="668" ulx="318" uly="623">Tagen mit geringen Koſten und leichter Muͤ⸗</line>
        <line lrx="1084" lry="726" ulx="317" uly="678">he die ſtärkſten Haͤute gahr machen, zu deren</line>
        <line lrx="1085" lry="777" ulx="317" uly="734">Bereitung man ſonſt einige Jahre gebrauch⸗</line>
        <line lrx="1083" lry="834" ulx="305" uly="794">te, und dabey doch ein Leder liefern, wel⸗</line>
        <line lrx="1083" lry="888" ulx="308" uly="847">ches das nach alter Art bereitete an Guͤte</line>
        <line lrx="593" lry="947" ulx="318" uly="903">weit uͤbertrifft.“</line>
        <line lrx="1082" lry="1005" ulx="403" uly="961">„Die alte Art der Lohgerberey, wel⸗</line>
        <line lrx="1084" lry="1060" ulx="318" uly="1016">che zwey bis drey Jahre dauerte, beſtand</line>
        <line lrx="1084" lry="1113" ulx="316" uly="1070">darinne, die Felle mittelſt des Kalks, der</line>
        <line lrx="1083" lry="1171" ulx="317" uly="1122">gährenden Gerſte und der Lohbruͤhe abzuhag⸗</line>
        <line lrx="1082" lry="1228" ulx="317" uly="1183">ren und ſchwellend zu machen; dann ſie in</line>
        <line lrx="1082" lry="1286" ulx="317" uly="1240">Lohgruben zu legen, mit trockener Lohe zu</line>
        <line lrx="1082" lry="1363" ulx="315" uly="1296">umgeben, und ſie 18 Monate oder 2 Jahre</line>
        <line lrx="743" lry="1391" ulx="315" uly="1345">darinne liegen zu laſſen.“</line>
        <line lrx="1081" lry="1459" ulx="404" uly="1389">„Die neue Art der Lohgerberey, wel⸗</line>
        <line lrx="1083" lry="1508" ulx="318" uly="1466">che Seguin entdeckt hat, iſt auf eine genaue</line>
        <line lrx="1082" lry="1561" ulx="313" uly="1515">Kenntniß der Felle und der gahrmachenden</line>
        <line lrx="1079" lry="1619" ulx="315" uly="1577">Materie gegruͤndet. Sie beſteht darinne,</line>
        <line lrx="1079" lry="1721" ulx="316" uly="1630">die Bele 1 bis 2 Tage in ſchwacher Bruͤhe,</line>
        <line lrx="1079" lry="1730" ulx="1033" uly="1694">die</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="35" type="page" xml:id="s_El153_35">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_35.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="88" lry="606" type="textblock" ulx="0" uly="347">
        <line lrx="88" lry="388" ulx="0" uly="347">nmiſ⸗</line>
        <line lrx="86" lry="439" ulx="0" uly="409">e und</line>
        <line lrx="85" lry="497" ulx="0" uly="458">Nach</line>
        <line lrx="86" lry="547" ulx="13" uly="522">man</line>
        <line lrx="84" lry="606" ulx="0" uly="571">nigen</line>
      </zone>
      <zone lrx="83" lry="882" type="textblock" ulx="0" uly="680">
        <line lrx="83" lry="718" ulx="0" uly="680">deren</line>
        <line lrx="83" lry="773" ulx="0" uly="734">auch⸗</line>
        <line lrx="80" lry="826" ulx="12" uly="793">wel⸗</line>
        <line lrx="80" lry="882" ulx="0" uly="849">Guͤte</line>
      </zone>
      <zone lrx="79" lry="1106" type="textblock" ulx="0" uly="961">
        <line lrx="78" lry="996" ulx="7" uly="961">wel⸗</line>
        <line lrx="79" lry="1049" ulx="0" uly="1016">ſtand</line>
        <line lrx="78" lry="1106" ulx="26" uly="1075">der</line>
      </zone>
      <zone lrx="98" lry="1163" type="textblock" ulx="0" uly="1128">
        <line lrx="98" lry="1163" ulx="0" uly="1128">hag⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="75" lry="1337" type="textblock" ulx="0" uly="1183">
        <line lrx="75" lry="1219" ulx="0" uly="1183">ze in</line>
        <line lrx="74" lry="1283" ulx="2" uly="1250">e zu</line>
        <line lrx="74" lry="1337" ulx="2" uly="1299">ahre</line>
      </zone>
      <zone lrx="73" lry="1727" type="textblock" ulx="0" uly="1412">
        <line lrx="71" lry="1446" ulx="2" uly="1412">wel⸗</line>
        <line lrx="73" lry="1500" ulx="0" uly="1475">naue</line>
        <line lrx="71" lry="1558" ulx="0" uly="1527">nden</line>
        <line lrx="68" lry="1616" ulx="0" uly="1588">nne,</line>
        <line lrx="67" lry="1673" ulx="0" uly="1634">uͤhe,</line>
        <line lrx="67" lry="1727" ulx="21" uly="1691">die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1062" lry="301" type="textblock" ulx="1015" uly="246">
        <line lrx="1062" lry="301" ulx="1015" uly="246">23</line>
      </zone>
      <zone lrx="1110" lry="1701" type="textblock" ulx="281" uly="342">
        <line lrx="1067" lry="385" ulx="304" uly="342">bie von ſchon gebrauchter Lohe bereitet, und</line>
        <line lrx="1066" lry="443" ulx="304" uly="399">mit Schwefelſaͤure ſchwach geſaͤuert iſt, lie⸗</line>
        <line lrx="1067" lry="498" ulx="302" uly="455">gen zu laſſen, worauf ſich die Haare ſehr</line>
        <line lrx="1067" lry="550" ulx="302" uly="503">leicht abnehmen laſſen. Man nimmt die</line>
        <line lrx="1066" lry="613" ulx="301" uly="562">Felle, nachdem ſie in dieſem Gemiſche er⸗</line>
        <line lrx="1067" lry="661" ulx="300" uly="618">weicht und aufgeſchwollen ſind, heraus, und</line>
        <line lrx="1066" lry="715" ulx="300" uly="673">legt ſie in Lohbruͤhe, die mit gahrmachender</line>
        <line lrx="1067" lry="774" ulx="297" uly="729">Materie mehr oder weniger ſtark vermiſcht</line>
        <line lrx="1066" lry="826" ulx="299" uly="775">iſt. In einigen Tagen, aufs hoͤchſte bey</line>
        <line lrx="1066" lry="878" ulx="297" uly="834">den dickſten Haͤuten in 14 Tagen, dringt die</line>
        <line lrx="1066" lry="936" ulx="298" uly="889">gahrmachende Materie in das Innerſte der</line>
        <line lrx="1110" lry="990" ulx="298" uly="941">Felle, verbindet ſich mit der thieriſchen Sub:</line>
        <line lrx="1063" lry="1042" ulx="297" uly="997">ſtanz, und giebt derſelben, indem ſie dieſel⸗</line>
        <line lrx="1063" lry="1099" ulx="296" uly="1052">be ſaͤttiget, die Unverweslichkeit und Feſtig⸗</line>
        <line lrx="1062" lry="1169" ulx="297" uly="1098">keit, wodurch die Felle zu Schuhen brauch⸗</line>
        <line lrx="591" lry="1200" ulx="295" uly="1156">bar werden.“</line>
        <line lrx="1061" lry="1269" ulx="297" uly="1186">Die Seguiniſche Methode hat einen</line>
        <line lrx="1061" lry="1320" ulx="294" uly="1263">dreifachen Vorzug. Man gerbt damit ge⸗</line>
        <line lrx="1063" lry="1374" ulx="294" uly="1320">ſchwinder, mit weniger Koſten, und liefert</line>
        <line lrx="1063" lry="1426" ulx="295" uly="1385">doch beſſeres Leder, als man durch die alte</line>
        <line lrx="1062" lry="1486" ulx="294" uly="1432">Methode liefern kann. Man darf nur Leder,</line>
        <line lrx="1063" lry="1543" ulx="296" uly="1488">nach Seguiniſcher Methode gegerbt, mit je⸗</line>
        <line lrx="1059" lry="1584" ulx="281" uly="1544">dem andern, aus welchem Lande man will,</line>
        <line lrx="1059" lry="1669" ulx="296" uly="1590">vergleichen, um ſi ch davon zu uͤberzeugen.“</line>
        <line lrx="1059" lry="1701" ulx="698" uly="1650">C „Die</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="36" type="page" xml:id="s_El153_36">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_36.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="347" lry="300" type="textblock" ulx="302" uly="266">
        <line lrx="347" lry="300" ulx="302" uly="266">34</line>
      </zone>
      <zone lrx="1066" lry="1721" type="textblock" ulx="260" uly="346">
        <line lrx="1062" lry="390" ulx="352" uly="346">„Die Geſchwindigkeit dieſer Methode</line>
        <line lrx="1061" lry="446" ulx="301" uly="404">iſt ſo groß, daß man mit den gehoͤrigen Vor⸗</line>
        <line lrx="1063" lry="502" ulx="298" uly="456">kehrungen Kalbfelle in 2, und die ſtaͤrkſten</line>
        <line lrx="1063" lry="558" ulx="299" uly="515">Ochfen haͤute in 10 oder 14 Tagen gerben kann.</line>
        <line lrx="1064" lry="611" ulx="336" uly="568">S„Oieſe neue Methode hat noch den Vor⸗</line>
        <line lrx="1066" lry="666" ulx="260" uly="619">theil, daß man die Gerſte erſparet, welche</line>
        <line lrx="1066" lry="723" ulx="298" uly="678">man bisher in den Lohgerbereien in großer</line>
        <line lrx="1066" lry="777" ulx="298" uly="730">Menge gebrauchte; daß man keine große</line>
        <line lrx="1065" lry="831" ulx="295" uly="786">Geldanlage gebraucht, und daß man viele gro⸗</line>
        <line lrx="1066" lry="885" ulx="297" uly="843">ge Waͤlder benutzen kann, und nicht noͤthig</line>
        <line lrx="1066" lry="981" ulx="296" uly="894">hat, die Lohe zu transportiren, weil man ieg</line>
        <line lrx="924" lry="1026" ulx="299" uly="944">die Lohbruͤhe gebraucht.“ *</line>
        <line lrx="1066" lry="1057" ulx="358" uly="969">„Dieſe Methode iſt ſo rinfach, daß⸗ nach</line>
        <line lrx="1065" lry="1145" ulx="299" uly="1059">ihr jeder Buͤrger Kie Felle ſi ſich ſeieſt derei⸗</line>
        <line lrx="667" lry="1156" ulx="298" uly="1120">ten kann ꝛc..</line>
        <line lrx="1064" lry="1227" ulx="390" uly="1135">Um nun dieſe Methode zu Pruͤfen; 55</line>
        <line lrx="1065" lry="1285" ulx="289" uly="1218">ſtellte man hin und wieder viele Verſache an.</line>
        <line lrx="1065" lry="1346" ulx="300" uly="1279">Am meiſten aber ſind ſolche von dem Herrn</line>
        <line lrx="1065" lry="1398" ulx="298" uly="1338">D. Hildebrand in Erlangen gemacht worden,</line>
        <line lrx="1064" lry="1461" ulx="300" uly="1386">welcher dieſe Methode noch zu groͤßerer Voll⸗</line>
        <line lrx="1063" lry="1531" ulx="296" uly="1447">tommenheit gebracht hat, wovon ich ſest ei⸗</line>
        <line lrx="685" lry="1555" ulx="303" uly="1504">niges erwaͤhnen will.</line>
        <line lrx="1064" lry="1618" ulx="391" uly="1525">Gedachter Hr. D. Hildehrand legte ½ von</line>
        <line lrx="1064" lry="1691" ulx="300" uly="1611">einem Kalbfelle, das 14 Tage im Kalke gele⸗</line>
        <line lrx="1063" lry="1721" ulx="1007" uly="1688">gen</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="37" type="page" xml:id="s_El153_37">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_37.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="71" lry="951" type="textblock" ulx="0" uly="361">
        <line lrx="53" lry="394" ulx="0" uly="361">ode</line>
        <line lrx="53" lry="450" ulx="0" uly="417">or⸗</line>
        <line lrx="57" lry="514" ulx="0" uly="475">ſten</line>
        <line lrx="59" lry="560" ulx="0" uly="529">nn.</line>
        <line lrx="61" lry="618" ulx="0" uly="584">Vor⸗</line>
        <line lrx="64" lry="674" ulx="0" uly="639">lche</line>
        <line lrx="65" lry="733" ulx="0" uly="693">ßer</line>
        <line lrx="67" lry="786" ulx="0" uly="747">roße</line>
        <line lrx="67" lry="842" ulx="3" uly="810">gro⸗</line>
        <line lrx="70" lry="893" ulx="0" uly="859">thig</line>
        <line lrx="71" lry="951" ulx="0" uly="909">bloß</line>
      </zone>
      <zone lrx="74" lry="1155" type="textblock" ulx="0" uly="1024">
        <line lrx="74" lry="1062" ulx="2" uly="1024">nach</line>
        <line lrx="74" lry="1155" ulx="0" uly="1080">erei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="82" lry="1524" type="textblock" ulx="0" uly="1148">
        <line lrx="76" lry="1229" ulx="0" uly="1148">65 5</line>
        <line lrx="79" lry="1286" ulx="0" uly="1255">e an.</line>
        <line lrx="80" lry="1337" ulx="0" uly="1296">errn</line>
        <line lrx="82" lry="1393" ulx="0" uly="1362">rden,</line>
        <line lrx="82" lry="1467" ulx="0" uly="1405">Voll⸗</line>
        <line lrx="82" lry="1524" ulx="40" uly="1459">ei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="88" lry="1732" type="textblock" ulx="0" uly="1578">
        <line lrx="86" lry="1626" ulx="0" uly="1578">von</line>
        <line lrx="87" lry="1678" ulx="2" uly="1633">gele⸗</line>
        <line lrx="88" lry="1732" ulx="31" uly="1698">gen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1120" lry="841" type="textblock" ulx="310" uly="356">
        <line lrx="1077" lry="423" ulx="310" uly="356">gen hatte, und vor 6 Tagen abgehaaret war,</line>
        <line lrx="1080" lry="472" ulx="312" uly="408">in eine ſehr ſtaͤrke Lohbruͤhe, die er aus Eichen⸗</line>
        <line lrx="1081" lry="525" ulx="312" uly="465">lohe durch langes Kochen hatte bereiten laſ⸗</line>
        <line lrx="1080" lry="576" ulx="312" uly="519">ſon. Bieſes Stuͤck Fell, ſagt er, ſchwoͤll bin⸗</line>
        <line lrx="1079" lry="636" ulx="312" uly="572">nen 24 Stunden ſtark auf, wurde gelblich und</line>
        <line lrx="1120" lry="700" ulx="311" uly="627">bekam ein lederattiges Anſehen. Nach 24</line>
        <line lrx="1083" lry="743" ulx="312" uly="683">Stunden nahm er es heraus, und legte es in</line>
        <line lrx="1083" lry="799" ulx="315" uly="737">eine friſche, aber eben ſo ſtarke Brüuͤhe. Da</line>
        <line lrx="1086" lry="841" ulx="315" uly="801">es am Ende des ten Tages doch noch nicht</line>
      </zone>
      <zone lrx="1085" lry="917" type="textblock" ulx="309" uly="847">
        <line lrx="1085" lry="917" ulx="309" uly="847">voͤllig gahr zu ſeyn ſchien; ſo gab er ihm noch</line>
      </zone>
      <zone lrx="1109" lry="1072" type="textblock" ulx="315" uly="902">
        <line lrx="1086" lry="963" ulx="317" uly="902">eine dritte, eben ſo ſtarke Bruͤhe. Nachdem</line>
        <line lrx="1109" lry="1010" ulx="315" uly="961">es auf dieſe Weiſe zinal 24 Stunden in ſtar⸗</line>
        <line lrx="1087" lry="1072" ulx="318" uly="1009">ker, 3mal verfriſchter Lohhruͤhe gelegen hatte,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1089" lry="1148" type="textblock" ulx="299" uly="1069">
        <line lrx="1089" lry="1148" ulx="299" uly="1069">war es vollkommen gahr, und ſo gut, daß es</line>
      </zone>
      <zone lrx="1137" lry="1752" type="textblock" ulx="318" uly="1122">
        <line lrx="1100" lry="1187" ulx="319" uly="1122">von jedem Schuhmacher gelobt wurde. Er</line>
        <line lrx="1089" lry="1236" ulx="320" uly="1179">wiederholte dieſen Verſach mit einigen andern</line>
        <line lrx="1129" lry="1291" ulx="319" uly="1233">Stuͤcken, konnte aber ohne 3mal friſche Brů⸗</line>
        <line lrx="1090" lry="1355" ulx="321" uly="1285">he zu geben, und in jeder es 24 Stunden lie⸗</line>
        <line lrx="1091" lry="1430" ulx="323" uly="1342">gen zu laſſen, kein gahtes Veder zu Stande</line>
        <line lrx="645" lry="1486" ulx="318" uly="1403">bringen. “</line>
        <line lrx="1094" lry="1525" ulx="414" uly="1419">Von der Bereituns des Sohlleders ſah er</line>
        <line lrx="1094" lry="1576" ulx="327" uly="1506">mit ziemlicher Wahrſcheinlichkeit voraus, daß</line>
        <line lrx="1124" lry="1633" ulx="330" uly="1568">dieſes dürch bloß e Lohbruͤhe nicht wuͤrde gahr</line>
        <line lrx="1097" lry="1705" ulx="332" uly="1613">gemacht werder koͤnnen, weil es, un hinlaͤngt</line>
        <line lrx="1137" lry="1752" ulx="734" uly="1685">C 2  iich</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="38" type="page" xml:id="s_El153_38">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_38.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="771" lry="300" type="textblock" ulx="260" uly="255">
        <line lrx="771" lry="300" ulx="260" uly="255">36 —</line>
      </zone>
      <zone lrx="1029" lry="665" type="textblock" ulx="265" uly="335">
        <line lrx="1019" lry="388" ulx="267" uly="335">lich dicht zu werden, gepreßt werden muß, und</line>
        <line lrx="1022" lry="443" ulx="266" uly="399">mithin, wegen des Drucks auf beide Flaͤchen</line>
        <line lrx="1022" lry="495" ulx="265" uly="454">des Leders, die Bruͤhe nur von den Raͤndern</line>
        <line lrx="1022" lry="586" ulx="265" uly="511">her, nicht von den Flaͤchen, in das Fell hin⸗</line>
        <line lrx="552" lry="614" ulx="266" uly="570">eindringen kann.</line>
        <line lrx="1029" lry="665" ulx="352" uly="585">Um dieſe Vermuthung beſtaͤtigt zu ſehen⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1047" lry="720" type="textblock" ulx="265" uly="675">
        <line lrx="1047" lry="720" ulx="265" uly="675">legte er ein Stuͤck Ochſenfell, das in einer</line>
      </zone>
      <zone lrx="1027" lry="1055" type="textblock" ulx="249" uly="730">
        <line lrx="1024" lry="778" ulx="267" uly="730">ſchwachen Lohbruͤhe ſchon hinlaͤnglich vorbe⸗</line>
        <line lrx="1026" lry="828" ulx="268" uly="788">reitet war, in eine Wanne, bedeckte es mit ei⸗</line>
        <line lrx="1026" lry="883" ulx="249" uly="838">nem Brete, worauf er einen Stein legte, und</line>
        <line lrx="1026" lry="945" ulx="260" uly="894">goß eine ſtarke Lohbruͤhe von Eichenlohe dar⸗</line>
        <line lrx="1026" lry="996" ulx="267" uly="952">auf. Nach 3 Tagen goß er die alte ab, und</line>
        <line lrx="1027" lry="1055" ulx="267" uly="1007">friſche darauf, die er 4 Tage darauf ſtehen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1037" lry="1155" type="textblock" ulx="266" uly="1058">
        <line lrx="1035" lry="1106" ulx="267" uly="1058">ließ. Nach dieſen 7 Tagen ſah es zwar ſchon</line>
        <line lrx="1037" lry="1155" ulx="266" uly="1110">etwas lederartig aus, war aber noch ſehr roh.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1030" lry="1322" type="textblock" ulx="268" uly="1165">
        <line lrx="1027" lry="1217" ulx="269" uly="1165">Eine zte ſtarke Bruͤhe ließ er 9 Tage, und ei⸗</line>
        <line lrx="1029" lry="1275" ulx="268" uly="1224">ne 4te 12 Tage darauſ ſtehen. Ungeachtet alle</line>
        <line lrx="1030" lry="1322" ulx="269" uly="1280">dieſe Bruͤhen ſehr ſtark waren, ſo war den⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1038" lry="1431" type="textblock" ulx="269" uly="1335">
        <line lrx="1038" lry="1379" ulx="270" uly="1335">noch das Leder am Ende der 28 Tage bey wei⸗</line>
        <line lrx="1033" lry="1431" ulx="269" uly="1386">ten noch nicht gahr, und wurde nach dem Trock⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1029" lry="1602" type="textblock" ulx="263" uly="1445">
        <line lrx="770" lry="1491" ulx="263" uly="1445">nen ſteif und bruͤchig. .</line>
        <line lrx="1029" lry="1552" ulx="356" uly="1459">Nachdem vorhergehender Verſach fehlge⸗</line>
        <line lrx="1026" lry="1602" ulx="263" uly="1553">ſchlagen, legte er wiederum ein Stück Ochſen⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1026" lry="1704" type="textblock" ulx="268" uly="1604">
        <line lrx="1026" lry="1686" ulx="268" uly="1604">fell, das ſchon eine BZellang in ſchwachen Loh⸗</line>
        <line lrx="1023" lry="1704" ulx="955" uly="1655">brů⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="39" type="page" xml:id="s_El153_39">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_39.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="37" lry="1053" type="textblock" ulx="0" uly="917">
        <line lrx="35" lry="941" ulx="0" uly="917">r⸗</line>
        <line lrx="36" lry="997" ulx="0" uly="967">nd</line>
        <line lrx="37" lry="1053" ulx="0" uly="1027">en</line>
      </zone>
      <zone lrx="47" lry="1163" type="textblock" ulx="0" uly="1070">
        <line lrx="45" lry="1106" ulx="0" uly="1070">on</line>
        <line lrx="47" lry="1163" ulx="0" uly="1122">h.</line>
      </zone>
      <zone lrx="41" lry="1327" type="textblock" ulx="0" uly="1180">
        <line lrx="38" lry="1219" ulx="0" uly="1180">ei⸗</line>
        <line lrx="40" lry="1279" ulx="0" uly="1237">lle</line>
        <line lrx="41" lry="1327" ulx="0" uly="1302">em</line>
      </zone>
      <zone lrx="49" lry="1441" type="textblock" ulx="2" uly="1351">
        <line lrx="49" lry="1381" ulx="4" uly="1351">eis</line>
        <line lrx="45" lry="1441" ulx="2" uly="1400">ck⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="41" lry="1701" type="textblock" ulx="0" uly="1519">
        <line lrx="41" lry="1551" ulx="0" uly="1519">ge⸗</line>
        <line lrx="39" lry="1655" ulx="0" uly="1609">h⸗</line>
        <line lrx="35" lry="1701" ulx="0" uly="1667">üͦ⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1079" lry="1575" type="textblock" ulx="303" uly="356">
        <line lrx="1070" lry="408" ulx="304" uly="356">bruͤhen gelegen hatte, 2 Tage lang in ſehr ſtar⸗</line>
        <line lrx="1069" lry="461" ulx="303" uly="418">ke Lohbruͤhe, und dann wieder 2 Tage lang in</line>
        <line lrx="1071" lry="526" ulx="304" uly="474">friſche von eben der Staͤrke. Sodann legte er</line>
        <line lrx="1070" lry="573" ulx="305" uly="529">daſſelbe in eine Wanne auf eine Schicht friſche</line>
        <line lrx="1070" lry="630" ulx="304" uly="584">Lohe, die etwa 1 ½ Zoll hoch war, platt auf,</line>
        <line lrx="1070" lry="685" ulx="304" uly="638">ſtreuete eine Schicht Lohe von etwa 1 2/Zoll</line>
        <line lrx="1069" lry="739" ulx="305" uly="696">hoch darauf, legte ein Bret daruͤber, einen</line>
        <line lrx="1070" lry="790" ulx="307" uly="748">Stein darauf, und goß alsdenn nach und nach</line>
        <line lrx="1067" lry="850" ulx="307" uly="803">ſtarke Lohbruͤhe dazu, ſo daß die obere Lohe da⸗</line>
        <line lrx="1072" lry="903" ulx="306" uly="859">von bedeckt war. Taͤglich goß er etwas wenit</line>
        <line lrx="1068" lry="963" ulx="307" uly="913">ges friſche Lohbruͤhe darauf, ſo daß die Lohe</line>
        <line lrx="1069" lry="1011" ulx="308" uly="963">immer von ihr bedeckt blieb. Nachdem dieſes</line>
        <line lrx="1068" lry="1073" ulx="307" uly="1021">Fell 14 Tage alſo gelegen, nahm er es heraus,</line>
        <line lrx="1068" lry="1122" ulx="308" uly="1076">legte es in friſche Lohe, und verfuhr, wie vor⸗</line>
        <line lrx="1068" lry="1184" ulx="308" uly="1126">her. Eben das wiederholte er zum dritten und</line>
        <line lrx="1079" lry="1234" ulx="308" uly="1187">viertenmale, ſo daß das Leder in allem 8 Wo⸗</line>
        <line lrx="1070" lry="1291" ulx="309" uly="1238">chen in der Verſetzung, je 14 Tage in einer</line>
        <line lrx="1070" lry="1345" ulx="308" uly="1299">friſchen, gelegen hatte. Nach Verlauf dieſer</line>
        <line lrx="724" lry="1403" ulx="309" uly="1359">Zeit war es voͤllig gahr.</line>
        <line lrx="1071" lry="1459" ulx="376" uly="1412">Schwefelſaͤure aber, nach der Seguiniſchen</line>
        <line lrx="1073" lry="1513" ulx="311" uly="1469">Methode, ſtatt des Kalkes zum Abhaaren der</line>
        <line lrx="1074" lry="1575" ulx="311" uly="1526">Felle zu gebrauchen, verwirft gedachter Herr</line>
      </zone>
      <zone lrx="1075" lry="1627" type="textblock" ulx="277" uly="1573">
        <line lrx="1075" lry="1627" ulx="277" uly="1573">D. Hildebrand gaͤnzlich, indem ſeine damit an⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1077" lry="1741" type="textblock" ulx="314" uly="1634">
        <line lrx="1077" lry="1682" ulx="314" uly="1634">geſtellten Verſuche bewieſen haben, daß ſolche,</line>
        <line lrx="1077" lry="1741" ulx="333" uly="1693">E 3 in</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="40" type="page" xml:id="s_El153_40">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_40.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1052" lry="846" type="textblock" ulx="285" uly="357">
        <line lrx="1052" lry="405" ulx="294" uly="357">in geringer Quantitaͤt gebraucht, die Wegſchaf⸗</line>
        <line lrx="1052" lry="460" ulx="292" uly="411">fung der Haare nicht befoͤrdere, und in groͤßerer</line>
        <line lrx="1052" lry="514" ulx="290" uly="468">Quaneltaͤt die Felle ſo muͤrbe mache, daß man</line>
        <line lrx="1051" lry="573" ulx="290" uly="518">ſolche mit geringer Kraft zwiſchen den Fingern</line>
        <line lrx="1051" lry="629" ulx="288" uly="583">zerreißen koͤnne. Er haͤlt daher fuͤr beſſer, ſich</line>
        <line lrx="1052" lry="683" ulx="288" uly="626">zur Abhnarung der Felle des Kalkes zu bedie⸗</line>
        <line lrx="1048" lry="735" ulx="287" uly="690">uen, indem derſelbe die Haare nicht nur gut her⸗</line>
        <line lrx="1050" lry="790" ulx="286" uly="747">unterbringe, ſondern auch dem Leder Weichheit</line>
        <line lrx="1048" lry="846" ulx="285" uly="802">und Biegfamkeit verſchaffe. Da indeſſen die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1053" lry="902" type="textblock" ulx="285" uly="858">
        <line lrx="1053" lry="902" ulx="285" uly="858">Lohgerber gewoͤhnlich die Felle 4 Wochen, auch</line>
      </zone>
      <zone lrx="1046" lry="1580" type="textblock" ulx="278" uly="915">
        <line lrx="1046" lry="958" ulx="283" uly="915">zuweilen noch laͤnger im Kalke liegen laſſen;</line>
        <line lrx="1045" lry="1016" ulx="283" uly="972">ſo verſuchte er ebenfalls, ob nicht ſolches in ei⸗</line>
        <line lrx="1044" lry="1072" ulx="281" uly="1028">ner luͤrzern Zeit zu bewerkſtelligen waͤre, und</line>
        <line lrx="1045" lry="1129" ulx="281" uly="1083">lleß daher ½ eines Felles nur 8 Tage in einer</line>
        <line lrx="1044" lry="1183" ulx="281" uly="1139">friſch bereiteten Kalklauge liegen, legte es nach</line>
        <line lrx="1043" lry="1240" ulx="281" uly="1196">geſchehener Abhaarung in ſtarke Lohbruͤhe,</line>
        <line lrx="1042" lry="1307" ulx="278" uly="1254">dann noch ꝛmal in friſche, ſo daß es 3 Tage</line>
        <line lrx="1042" lry="1351" ulx="282" uly="1296">darſane gelegen hatte, und da es noch nicht</line>
        <line lrx="1041" lry="1406" ulx="282" uly="1366">vollkommen gut zu ſeyn ſchien, noch den vierten</line>
        <line lrx="1040" lry="1462" ulx="282" uly="1420">Tag in elne vierte, und erhielt ein vollkommen</line>
        <line lrx="1041" lry="1525" ulx="280" uly="1469">gutes Leder, welches nicht allein voͤllig gahr,</line>
        <line lrx="917" lry="1580" ulx="278" uly="1531">ſondern auch weich und biegſam war.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1344" lry="732" type="textblock" ulx="1320" uly="662">
        <line lrx="1344" lry="732" ulx="1320" uly="662">„  dỹ</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="41" type="page" xml:id="s_El153_41">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_41.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="40" lry="404" type="textblock" ulx="0" uly="366">
        <line lrx="40" lry="404" ulx="0" uly="366">xf⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="40" lry="844" type="textblock" ulx="0" uly="483">
        <line lrx="40" lry="511" ulx="0" uly="483">an</line>
        <line lrx="39" lry="568" ulx="1" uly="540">rn</line>
        <line lrx="39" lry="627" ulx="0" uly="590">ch</line>
        <line lrx="40" lry="676" ulx="0" uly="649">ie⸗</line>
        <line lrx="36" lry="733" ulx="0" uly="708">er⸗</line>
        <line lrx="38" lry="789" ulx="0" uly="757">eit</line>
        <line lrx="36" lry="844" ulx="0" uly="814">ie</line>
      </zone>
      <zone lrx="33" lry="959" type="textblock" ulx="0" uly="930">
        <line lrx="32" lry="938" ulx="4" uly="930">1:</line>
        <line lrx="33" lry="959" ulx="0" uly="930">1</line>
      </zone>
      <zone lrx="33" lry="1014" type="textblock" ulx="0" uly="983">
        <line lrx="33" lry="1014" ulx="0" uly="983">i⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1075" lry="1001" type="textblock" ulx="309" uly="475">
        <line lrx="879" lry="553" ulx="491" uly="475">Nutzbarer Gebrauch</line>
        <line lrx="1073" lry="617" ulx="526" uly="553"> der</line>
        <line lrx="1075" lry="747" ulx="309" uly="654">Tormentillwurzel</line>
        <line lrx="844" lry="826" ulx="653" uly="776">zum</line>
        <line lrx="927" lry="906" ulx="458" uly="833">Lohgerben</line>
        <line lrx="1038" lry="1001" ulx="346" uly="926">wodurch man die Holzrinden erſparen</line>
      </zone>
      <zone lrx="724" lry="1056" type="textblock" ulx="665" uly="1027">
        <line lrx="724" lry="1056" ulx="665" uly="1027">und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1074" lry="1216" type="textblock" ulx="318" uly="1081">
        <line lrx="1074" lry="1143" ulx="318" uly="1081">ein nutzbares Produkt mehr fuͤr den Ackerbau</line>
        <line lrx="881" lry="1216" ulx="510" uly="1154">erhalten werden kann.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="42" type="page" xml:id="s_El153_42">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_42.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1345" lry="323" type="textblock" ulx="1313" uly="314">
        <line lrx="1345" lry="323" ulx="1313" uly="314">—</line>
      </zone>
      <zone lrx="1345" lry="1700" type="textblock" ulx="1312" uly="763">
        <line lrx="1345" lry="1700" ulx="1312" uly="763">= Em SERNESSOOE</line>
      </zone>
      <zone lrx="1187" lry="995" type="textblock" ulx="1174" uly="946">
        <line lrx="1187" lry="995" ulx="1174" uly="946">—</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="43" type="page" xml:id="s_El153_43">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_43.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1104" lry="1749" type="textblock" ulx="278" uly="771">
        <line lrx="1075" lry="863" ulx="317" uly="771">E⸗ iſt mehr als zu richtig, daß der Holz⸗</line>
        <line lrx="1079" lry="917" ulx="278" uly="860">mangel in Deutſchland ſi ſich vermehret, und</line>
        <line lrx="1104" lry="971" ulx="315" uly="929">wie dieſer zunimmt, ſo müͤſſen ganz natuͤrlich</line>
        <line lrx="1076" lry="1025" ulx="316" uly="980">auch die Rinden rarer und theurer werden.</line>
        <line lrx="1076" lry="1081" ulx="313" uly="1037">Dieſes wuͤrde den Gerbern ihren Aufwand</line>
        <line lrx="1104" lry="1136" ulx="314" uly="1085">vermehren, und das Leder theurer machen.</line>
        <line lrx="1076" lry="1195" ulx="312" uly="1146">Man haͤlt es demnach fuͤr ſehr nuͤtzlich, wenn</line>
        <line lrx="1076" lry="1248" ulx="313" uly="1200">man die dienlichſten Mittel, dieſem Uebel zu</line>
        <line lrx="1076" lry="1298" ulx="312" uly="1252">begegnen und zu entgehen, mehr verbreitet</line>
        <line lrx="1074" lry="1360" ulx="312" uly="1310">und allgemeiner bekannt macht. Es befin⸗</line>
        <line lrx="1076" lry="1415" ulx="312" uly="1367">det ſich in der vortrefflichen engliſchen</line>
        <line lrx="1074" lry="1469" ulx="312" uly="1420">Schrift: Muſeum ruſticum et commerciale,</line>
        <line lrx="1075" lry="1522" ulx="312" uly="1477">eine Abhandlung vom Gebrauche der Tor⸗</line>
        <line lrx="1074" lry="1578" ulx="311" uly="1532">mentillwurzel zum Lohgerben, die von gro⸗</line>
        <line lrx="1075" lry="1634" ulx="311" uly="1584">ßem Nutzen iſt. Dieſes Werk iſt zwar ſchon</line>
        <line lrx="1074" lry="1726" ulx="310" uly="1640">ins Deueſce uͤberſetzt; allein, da es ein gro⸗</line>
        <line lrx="1074" lry="1749" ulx="713" uly="1703">C S ßes</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="44" type="page" xml:id="s_El153_44">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_44.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="293" lry="313" type="textblock" ulx="250" uly="279">
        <line lrx="293" lry="313" ulx="250" uly="279">4 2</line>
      </zone>
      <zone lrx="1024" lry="1297" type="textblock" ulx="233" uly="322">
        <line lrx="1015" lry="402" ulx="253" uly="322">ges Werk von ſehn Baͤnden iſt, 6 wird 6</line>
        <line lrx="1013" lry="465" ulx="255" uly="409">in wenig Haͤnde kommen, die einen nutzba⸗</line>
        <line lrx="1016" lry="510" ulx="255" uly="467">ren Gebrauch davon machen koͤnnen. Man</line>
        <line lrx="1017" lry="569" ulx="254" uly="523">hat deswegen dieſe Abhandlung hier allein</line>
        <line lrx="1017" lry="628" ulx="256" uly="579">liefern wollen, um eine ſo nuͤtzliche Sache</line>
        <line lrx="1019" lry="683" ulx="257" uly="628">mehr zu verbreiten, und auf eine wohlfeile</line>
        <line lrx="1020" lry="733" ulx="257" uly="684">Art in die Haͤnde der Fabrikanten und Ger⸗</line>
        <line lrx="1019" lry="801" ulx="257" uly="737">ber zu bringen, die daraus großen Vortheil</line>
        <line lrx="1019" lry="854" ulx="259" uly="792">ziehen koͤnnen; und wenn die Sache erſt all⸗</line>
        <line lrx="1021" lry="915" ulx="260" uly="843">gemein bekannt wird, ſo wird man dieſe</line>
        <line lrx="1021" lry="966" ulx="261" uly="889">Wurzel anbauen, und dadurch ein. nutzliches</line>
        <line lrx="959" lry="1023" ulx="233" uly="958">Product fuͤr den Ackerbau mehr erhalten.</line>
        <line lrx="1021" lry="1073" ulx="348" uly="1012">Man muß gewiß zugeben, daß die Theut</line>
        <line lrx="1022" lry="1134" ulx="259" uly="1064">rung des Leders, außer dem ſchweren Zolle</line>
        <line lrx="1023" lry="1178" ulx="264" uly="1128">in England, womit es belegt iſt, ganzlich</line>
        <line lrx="1023" lry="1234" ulx="263" uly="1184">dem Mangel und der Theurung der Rinde</line>
        <line lrx="1024" lry="1297" ulx="265" uly="1236">zuzuſchreiben ſey, womit daſſelbe bisher al⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1035" lry="1349" type="textblock" ulx="266" uly="1286">
        <line lrx="1035" lry="1349" ulx="266" uly="1286">lein gegerbet worden iſt. Eichenrinde bringt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1028" lry="1628" type="textblock" ulx="266" uly="1341">
        <line lrx="1025" lry="1407" ulx="266" uly="1341">dadurch, daß ſie in die Dunſtloͤcher eindringt,</line>
        <line lrx="1027" lry="1458" ulx="267" uly="1407">und ſich dem Weſen der Haut einverleibet,</line>
        <line lrx="1027" lry="1518" ulx="269" uly="1463">eine Feſtigkeit, Staͤrke und Dichtigkeit der</line>
        <line lrx="1027" lry="1570" ulx="268" uly="1518">Theile hervor. Man muß daraus vernuͤnffti⸗</line>
        <line lrx="1028" lry="1628" ulx="269" uly="1571">ger Weiſe ſchließen, daß andere vegetabili⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1028" lry="1725" type="textblock" ulx="270" uly="1632">
        <line lrx="1028" lry="1688" ulx="270" uly="1632">ſche Materien, welche eben dieſe ſcheinbare</line>
        <line lrx="1028" lry="1725" ulx="921" uly="1687">Eigen⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1345" lry="561" type="textblock" ulx="1288" uly="341">
        <line lrx="1345" lry="391" ulx="1288" uly="341">Eig</line>
        <line lrx="1345" lry="450" ulx="1289" uly="391">glei</line>
        <line lrx="1344" lry="496" ulx="1288" uly="455">wei</line>
        <line lrx="1345" lry="561" ulx="1289" uly="514">wer</line>
      </zone>
      <zone lrx="1345" lry="924" type="textblock" ulx="1291" uly="617">
        <line lrx="1337" lry="675" ulx="1291" uly="617">ſer</line>
        <line lrx="1345" lry="774" ulx="1296" uly="741">Eie</line>
        <line lrx="1345" lry="839" ulx="1297" uly="792">ſtet</line>
        <line lrx="1345" lry="924" ulx="1300" uly="852">gef</line>
      </zone>
      <zone lrx="1345" lry="1062" type="textblock" ulx="1279" uly="1030">
        <line lrx="1345" lry="1062" ulx="1279" uly="1030">pie</line>
      </zone>
      <zone lrx="1345" lry="1104" type="textblock" ulx="1304" uly="1080">
        <line lrx="1345" lry="1104" ulx="1304" uly="1080">me</line>
      </zone>
      <zone lrx="1345" lry="1664" type="textblock" ulx="1308" uly="1394">
        <line lrx="1345" lry="1664" ulx="1308" uly="1394">—☚ — =ẽæe</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="45" type="page" xml:id="s_El153_45">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_45.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="45" lry="567" type="textblock" ulx="0" uly="533">
        <line lrx="45" lry="567" ulx="0" uly="533">ein</line>
      </zone>
      <zone lrx="45" lry="902" type="textblock" ulx="0" uly="645">
        <line lrx="45" lry="675" ulx="0" uly="645">ile</line>
        <line lrx="44" lry="728" ulx="0" uly="703">er⸗</line>
        <line lrx="42" lry="790" ulx="0" uly="752">eil</line>
        <line lrx="41" lry="844" ulx="0" uly="802">uh⸗</line>
        <line lrx="42" lry="902" ulx="0" uly="864">eſe</line>
      </zone>
      <zone lrx="39" lry="1061" type="textblock" ulx="0" uly="1037">
        <line lrx="39" lry="1061" ulx="0" uly="1037">eut</line>
      </zone>
      <zone lrx="37" lry="1289" type="textblock" ulx="0" uly="1250">
        <line lrx="37" lry="1289" ulx="0" uly="1250">al⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="581" lry="271" type="textblock" ulx="575" uly="259">
        <line lrx="581" lry="271" ulx="575" uly="259">.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1090" lry="1474" type="textblock" ulx="317" uly="356">
        <line lrx="1076" lry="407" ulx="319" uly="356">Eigenſchaft haben, waͤhrſcheinlicher Weiſe</line>
        <line lrx="1075" lry="485" ulx="319" uly="415">gleiche Wirkungen hervorbringen koͤnnen,</line>
        <line lrx="1076" lry="558" ulx="317" uly="466">wenn ſie zu eben dem Gebrauche angewandt</line>
        <line lrx="502" lry="594" ulx="317" uly="531">werden. .</line>
        <line lrx="1077" lry="646" ulx="318" uly="550">Herr Wilhelm Napte, als der Verfaſ⸗</line>
        <line lrx="1077" lry="700" ulx="318" uly="645">ſer dieſer Abhandlung, merket an, daß Tor⸗</line>
        <line lrx="1080" lry="753" ulx="317" uly="697">mentill⸗ und Fuͤnffingerkrautswurzel mit der</line>
        <line lrx="1078" lry="799" ulx="320" uly="758">Eichenrinde in einerley medtziniſche Klaſſe ge⸗</line>
        <line lrx="1078" lry="865" ulx="319" uly="802">ſtellet werden, und eben di eſe ſcheinbare Ei⸗</line>
        <line lrx="1080" lry="927" ulx="320" uly="854">geſchaft, vornehinlich die erſte, in einem noch</line>
        <line lrx="1074" lry="985" ulx="317" uly="909">hoͤhern S Seade haben, als die Rinde ſelbſt.</line>
        <line lrx="1081" lry="1022" ulx="406" uly="966">Bey den in Irland von dem Herrn Ma</line>
        <line lrx="1080" lry="1085" ulx="321" uly="1022">ple und ſeinen Freunden, in dieſer Sache ge⸗</line>
        <line lrx="1081" lry="1131" ulx="320" uly="1078">machten Proben, fand man, daß ſie uͤber al⸗</line>
        <line lrx="1082" lry="1204" ulx="321" uly="1130">les Erwarken gut einſchlugen. Das Fuͤnf⸗</line>
        <line lrx="1090" lry="1243" ulx="322" uly="1185">fingerkraut gab keine ſo gute Farbe als die</line>
        <line lrx="1082" lry="1320" ulx="321" uly="1252">Tormentil, es gerbte aber in andern Abſich⸗</line>
        <line lrx="749" lry="1365" ulx="322" uly="1311">ten die Häute ſehr wohl.</line>
        <line lrx="1086" lry="1431" ulx="408" uly="1346">Die Tormentill vergutete ſolches bleich⸗</line>
        <line lrx="1085" lry="1474" ulx="324" uly="1406">wohl reichlich. Denn ſie ſtlmmte in allen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1087" lry="1520" type="textblock" ulx="316" uly="1465">
        <line lrx="1087" lry="1520" ulx="316" uly="1465">Abſichten, was die Farbe, Blume, Sub⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1089" lry="1739" type="textblock" ulx="326" uly="1525">
        <line lrx="1087" lry="1590" ulx="326" uly="1525">ſtan; Dichtigkeit und Schwere in der gegerb⸗</line>
        <line lrx="1087" lry="1635" ulx="327" uly="1575">ten Haut anbetrifft, vollkommen mit dem</line>
        <line lrx="1089" lry="1688" ulx="327" uly="1640">Verlangen überein, und in viel weniger Zeit,</line>
        <line lrx="1087" lry="1739" ulx="1036" uly="1705">als</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="46" type="page" xml:id="s_El153_46">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_46.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="306" lry="312" type="textblock" ulx="263" uly="272">
        <line lrx="306" lry="312" ulx="263" uly="272">44</line>
      </zone>
      <zone lrx="1022" lry="397" type="textblock" ulx="264" uly="355">
        <line lrx="1022" lry="397" ulx="264" uly="355">als wenn Rinde, auch ven der allerbeſten</line>
      </zone>
      <zone lrx="1028" lry="1332" type="textblock" ulx="237" uly="412">
        <line lrx="770" lry="453" ulx="264" uly="412">Art, waͤre gebraucht worden.</line>
        <line lrx="1023" lry="509" ulx="351" uly="433">Dieſes Vorgeben gruͤndet ſich keinest</line>
        <line lrx="1024" lry="565" ulx="264" uly="517">wegs auf einen einzelnen Verſuch, auf wel⸗</line>
        <line lrx="1025" lry="619" ulx="264" uly="577">chen man ſich wenig verlaſſen kann; ſondern</line>
        <line lrx="1026" lry="674" ulx="265" uly="627">es gruͤndet ſich im Gegentheile vielmehr auf</line>
        <line lrx="1026" lry="741" ulx="264" uly="679">vieljaͤhrige Erfahrung, und wird durch die</line>
        <line lrx="1026" lry="780" ulx="263" uly="738">Meinung und das Zeugniß vieler Lohgerber</line>
        <line lrx="1027" lry="835" ulx="264" uly="793">und Anderer beſtaͤtiget, die von der Com⸗</line>
        <line lrx="1028" lry="895" ulx="264" uly="846">mitte“ des Hauſes der Gemeinen in Irland,</line>
        <line lrx="1026" lry="954" ulx="259" uly="897">welcher die Unterſuchung der Sache von dem</line>
        <line lrx="1028" lry="1002" ulx="264" uly="956">Hauſe war aufgetragen worden, fuͤr gute</line>
        <line lrx="1023" lry="1081" ulx="264" uly="1015">Richter in dergleichen Materien gehalten</line>
        <line lrx="399" lry="1113" ulx="237" uly="1072">wurden.</line>
        <line lrx="1025" lry="1166" ulx="283" uly="1078">Man wird dasjentge vorlegen, was vor</line>
        <line lrx="1025" lry="1217" ulx="266" uly="1174">der obgedachten Committe/ vorgegangen iſt,</line>
        <line lrx="1025" lry="1281" ulx="266" uly="1226">da dieſer Sache mit Bedacht, unpartheliſch</line>
        <line lrx="1024" lry="1332" ulx="266" uly="1283">und ſorgfältig nachgeforſchet, und die von</line>
      </zone>
      <zone lrx="1084" lry="1386" type="textblock" ulx="266" uly="1333">
        <line lrx="1084" lry="1386" ulx="266" uly="1333">Herrn Maple vorgebrachten Proben von al:</line>
      </zone>
      <zone lrx="1025" lry="1715" type="textblock" ulx="229" uly="1392">
        <line lrx="1025" lry="1444" ulx="229" uly="1392">len Gegenwaͤrtigen mit gebuͤhrender Aufmerk⸗</line>
        <line lrx="1024" lry="1493" ulx="266" uly="1449">ſamkeit unterſuchet wurden. Der Committe“</line>
        <line lrx="1024" lry="1547" ulx="266" uly="1501">beliebte es, zu ihrer groͤßern Genugthuung</line>
        <line lrx="1022" lry="1604" ulx="267" uly="1558">eine große Anzahl Lohgerber, Lederbereiter,</line>
        <line lrx="1023" lry="1663" ulx="266" uly="1614">Lederhaͤndler, Schuſter und andere vorladen</line>
        <line lrx="1022" lry="1715" ulx="991" uly="1681">zu</line>
      </zone>
      <zone lrx="1345" lry="484" type="textblock" ulx="1279" uly="341">
        <line lrx="1344" lry="384" ulx="1281" uly="341">zu l</line>
        <line lrx="1345" lry="434" ulx="1280" uly="395">ſchie</line>
        <line lrx="1329" lry="484" ulx="1279" uly="452">die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1345" lry="654" type="textblock" ulx="1281" uly="562">
        <line lrx="1345" lry="595" ulx="1281" uly="562">betr</line>
        <line lrx="1345" lry="654" ulx="1286" uly="624">vor</line>
      </zone>
      <zone lrx="1345" lry="922" type="textblock" ulx="1286" uly="837">
        <line lrx="1345" lry="871" ulx="1288" uly="837">des</line>
        <line lrx="1345" lry="922" ulx="1286" uly="893">tro⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1345" lry="1037" type="textblock" ulx="1292" uly="972">
        <line lrx="1345" lry="1037" ulx="1292" uly="972">gro</line>
      </zone>
      <zone lrx="1345" lry="1089" type="textblock" ulx="1277" uly="1059">
        <line lrx="1345" lry="1089" ulx="1277" uly="1059">ges</line>
      </zone>
      <zone lrx="1345" lry="1197" type="textblock" ulx="1296" uly="1171">
        <line lrx="1345" lry="1197" ulx="1296" uly="1171">aus</line>
      </zone>
      <zone lrx="1345" lry="1472" type="textblock" ulx="1297" uly="1273">
        <line lrx="1345" lry="1314" ulx="1297" uly="1273">has</line>
        <line lrx="1345" lry="1426" ulx="1303" uly="1385">ley</line>
        <line lrx="1343" lry="1472" ulx="1302" uly="1446">un</line>
      </zone>
      <zone lrx="1345" lry="1529" type="textblock" ulx="1304" uly="1503">
        <line lrx="1345" lry="1529" ulx="1304" uly="1503">wo</line>
      </zone>
      <zone lrx="1335" lry="1639" type="textblock" ulx="1306" uly="1590">
        <line lrx="1335" lry="1639" ulx="1306" uly="1590">te</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="47" type="page" xml:id="s_El153_47">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_47.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="70" lry="386" type="textblock" ulx="0" uly="346">
        <line lrx="70" lry="386" ulx="0" uly="346">ſten</line>
      </zone>
      <zone lrx="67" lry="1041" type="textblock" ulx="0" uly="457">
        <line lrx="67" lry="487" ulx="1" uly="457">nes⸗</line>
        <line lrx="67" lry="540" ulx="2" uly="507">wel⸗</line>
        <line lrx="65" lry="596" ulx="0" uly="570">dern</line>
        <line lrx="66" lry="654" ulx="10" uly="617">auf</line>
        <line lrx="64" lry="706" ulx="18" uly="673">die</line>
        <line lrx="63" lry="760" ulx="0" uly="727">eber</line>
        <line lrx="62" lry="816" ulx="0" uly="783">om⸗</line>
        <line lrx="60" lry="876" ulx="0" uly="842">ind,</line>
        <line lrx="57" lry="926" ulx="0" uly="898">dem</line>
        <line lrx="58" lry="987" ulx="0" uly="956">ute</line>
        <line lrx="51" lry="1041" ulx="3" uly="1011">ten</line>
      </zone>
      <zone lrx="49" lry="1641" type="textblock" ulx="0" uly="1121">
        <line lrx="49" lry="1147" ulx="0" uly="1121">vor</line>
        <line lrx="48" lry="1204" ulx="3" uly="1166">iſt,</line>
        <line lrx="46" lry="1260" ulx="5" uly="1220">ſch</line>
        <line lrx="43" lry="1311" ulx="0" uly="1286">on</line>
        <line lrx="42" lry="1366" ulx="3" uly="1333">al⸗</line>
        <line lrx="41" lry="1421" ulx="0" uly="1389">rk⸗</line>
        <line lrx="39" lry="1477" ulx="0" uly="1447">te</line>
        <line lrx="36" lry="1536" ulx="0" uly="1505">ng</line>
        <line lrx="33" lry="1588" ulx="0" uly="1548">r.</line>
        <line lrx="32" lry="1641" ulx="0" uly="1617">en</line>
      </zone>
      <zone lrx="1101" lry="1604" type="textblock" ulx="316" uly="265">
        <line lrx="1082" lry="298" ulx="1039" uly="265">45</line>
        <line lrx="1084" lry="383" ulx="329" uly="339">zu laſſen, daß ſie ihr Zeugniß von den ver⸗</line>
        <line lrx="1081" lry="436" ulx="326" uly="392">ſchiedenen Proben und Muſtern geben ſollten,</line>
        <line lrx="1060" lry="489" ulx="324" uly="449">die ihnen vorgelegt wurden. .</line>
        <line lrx="1084" lry="547" ulx="412" uly="479">Was die Guͤte des alſo gegerbten geders</line>
        <line lrx="1082" lry="635" ulx="323" uly="558">betraf, ſo wurden folgende Proben davon</line>
        <line lrx="535" lry="655" ulx="326" uly="615">vorgebracht:</line>
        <line lrx="1101" lry="717" ulx="411" uly="634">Nr. 1. Ein Kalbfell aus der Lohgtuhe.</line>
        <line lrx="1083" lry="767" ulx="408" uly="725">Nr. 2. Ein Kalbfell, ungelederrt.“</line>
        <line lrx="1082" lry="823" ulx="409" uly="777">Nr. 3. Ein Kalbfell, geledert. (Ein je⸗</line>
        <line lrx="1096" lry="879" ulx="321" uly="834">des von dieſen wog, da es gegerbet und ge;</line>
        <line lrx="1018" lry="934" ulx="322" uly="886">trocknet war, ungefaͤhr 3 Pfund)</line>
        <line lrx="1082" lry="989" ulx="344" uly="923">Nr. 4. Ein Kalbfell, ſehr ſtark und</line>
        <line lrx="1083" lry="1048" ulx="320" uly="976">groß, welches ungefaͤhr 6 Pfund wog, da es</line>
        <line lrx="981" lry="1088" ulx="322" uly="1047">gegerbet und getrocknet war.</line>
        <line lrx="1082" lry="1156" ulx="408" uly="1073">Nr. 5. Sieben oder acht Paar Soblen</line>
        <line lrx="683" lry="1201" ulx="319" uly="1161">aus einem Kalbfelle.</line>
        <line lrx="1081" lry="1261" ulx="406" uly="1185">Nr. 6. Ein Riemen von einer Ninds⸗</line>
        <line lrx="798" lry="1315" ulx="317" uly="1272">haut, zum Pferdegeſchirre.</line>
        <line lrx="1079" lry="1368" ulx="405" uly="1323">Von dieſen allen bewieſen Thomas Coo⸗</line>
        <line lrx="1079" lry="1426" ulx="319" uly="1379">ley und Patrick Schale, daß ſie ohne Rinde,</line>
        <line lrx="1080" lry="1516" ulx="316" uly="1434">und bloß mit den Wutteln waͤren gegerbet</line>
        <line lrx="534" lry="1534" ulx="317" uly="1496">worden.</line>
        <line lrx="1079" lry="1604" ulx="402" uly="1509">Herr Handerſon, Lohgerbermeiſter, ſag⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1095" lry="1698" type="textblock" ulx="315" uly="1590">
        <line lrx="1095" lry="1649" ulx="315" uly="1590">te, er ſetzte in die Gute der Proben ein Miß⸗</line>
        <line lrx="1079" lry="1698" ulx="944" uly="1662">trauen;</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="48" type="page" xml:id="s_El153_48">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_48.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="766" lry="232" type="textblock" ulx="761" uly="222">
        <line lrx="766" lry="232" ulx="761" uly="222">1</line>
      </zone>
      <zone lrx="1035" lry="395" type="textblock" ulx="275" uly="321">
        <line lrx="1035" lry="395" ulx="275" uly="321">trauen; er wuͤrde aber voͤllig zufrieben ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1053" lry="444" type="textblock" ulx="275" uly="399">
        <line lrx="1053" lry="444" ulx="275" uly="399">ſtellet werden, wenn er wuͤßte, wie ſich das</line>
      </zone>
      <zone lrx="1038" lry="832" type="textblock" ulx="273" uly="447">
        <line lrx="1035" lry="500" ulx="274" uly="447">Leder gehalten, wenn es von einigen Brief⸗</line>
        <line lrx="1037" lry="551" ulx="274" uly="509">traͤgern oder Genftentraͤgern waͤre getragen</line>
        <line lrx="1037" lry="607" ulx="273" uly="566">worden. Die Farbe von Nr. 2. und 3. wa⸗</line>
        <line lrx="1038" lry="663" ulx="274" uly="622">re nicht ſo gut, als einiges, das mit Rinde</line>
        <line lrx="1037" lry="717" ulx="274" uly="668">gegerbet waͤre; wobey er ein geledertes Kalb⸗</line>
        <line lrx="1036" lry="774" ulx="273" uly="726">fell vorbrachte, daß man es damit verglei⸗</line>
        <line lrx="1037" lry="832" ulx="273" uly="781">chen koͤnnte; er geſtuͤnde aber, die Proben</line>
      </zone>
      <zone lrx="1052" lry="881" type="textblock" ulx="272" uly="833">
        <line lrx="1052" lry="881" ulx="272" uly="833">waͤren durch und durch gahr und gut gegerbek.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1039" lry="1690" type="textblock" ulx="225" uly="887">
        <line lrx="1036" lry="939" ulx="274" uly="887">Wenn ſie in der Niederlage und mit andern</line>
        <line lrx="1038" lry="997" ulx="273" uly="947">Fellen vermenget waͤren, die mit Rinde ge⸗</line>
        <line lrx="1036" lry="1057" ulx="273" uly="1003">gerbet worden, ſo koͤnnte er ſie von ihnen</line>
        <line lrx="1035" lry="1108" ulx="273" uly="1044">nicht unterſcheiden; und was Nr. 5. und 6.</line>
        <line lrx="1037" lry="1158" ulx="272" uly="1103">gegerbet worden, wuͤrde wie die dickſte Rinds⸗</line>
        <line lrx="1037" lry="1238" ulx="271" uly="1164">haut, lichtfarben werden, wenn man Zeit</line>
        <line lrx="770" lry="1267" ulx="271" uly="1221">und Menge zugeſtunde.</line>
        <line lrx="1035" lry="1331" ulx="291" uly="1242">Herr Dabſon, Lohgerber, bekräftigte,</line>
        <line lrx="1036" lry="1390" ulx="225" uly="1330">die Proben wären nicht gut gegerbet, weil</line>
        <line lrx="1033" lry="1436" ulx="266" uly="1383">ſie der Farbe des Felles nicht beikamen, wel⸗</line>
        <line lrx="1034" lry="1499" ulx="271" uly="1443">ches von Herrn Handerſon vorgebracht wor⸗</line>
        <line lrx="1039" lry="1552" ulx="271" uly="1495">den; in andrer Abſicht aber ſchien das Leder</line>
        <line lrx="1034" lry="1635" ulx="272" uly="1551">in ſeiner Art ſo gut zu ſeyn, als Argend ei⸗</line>
        <line lrx="957" lry="1690" ulx="271" uly="1610">mes, dr das mit Ninde gegerbe⸗ wotden.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1337" lry="935" type="textblock" ulx="1309" uly="885">
        <line lrx="1337" lry="935" ulx="1309" uly="885">ſe</line>
      </zone>
      <zone lrx="1344" lry="974" type="textblock" ulx="1312" uly="936">
        <line lrx="1344" lry="974" ulx="1312" uly="936">er</line>
      </zone>
      <zone lrx="1343" lry="1030" type="textblock" ulx="1283" uly="987">
        <line lrx="1343" lry="1030" ulx="1283" uly="987">m</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="49" type="page" xml:id="s_El153_49">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_49.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="70" lry="575" type="textblock" ulx="0" uly="347">
        <line lrx="70" lry="387" ulx="0" uly="347">ge⸗</line>
        <line lrx="70" lry="438" ulx="12" uly="407">das</line>
        <line lrx="68" lry="494" ulx="3" uly="457">rtef⸗</line>
        <line lrx="68" lry="575" ulx="0" uly="521">igen</line>
      </zone>
      <zone lrx="66" lry="822" type="textblock" ulx="0" uly="627">
        <line lrx="66" lry="654" ulx="1" uly="627">inde</line>
        <line lrx="63" lry="708" ulx="0" uly="676">alb⸗</line>
        <line lrx="61" lry="770" ulx="0" uly="731">glei⸗</line>
        <line lrx="60" lry="822" ulx="0" uly="789">ben</line>
      </zone>
      <zone lrx="75" lry="874" type="textblock" ulx="0" uly="840">
        <line lrx="75" lry="874" ulx="0" uly="840">bet.</line>
      </zone>
      <zone lrx="58" lry="1209" type="textblock" ulx="0" uly="900">
        <line lrx="56" lry="929" ulx="0" uly="900">ern</line>
        <line lrx="58" lry="992" ulx="13" uly="960">ge⸗</line>
        <line lrx="54" lry="1042" ulx="0" uly="1009">nen</line>
        <line lrx="51" lry="1093" ulx="0" uly="1065">6G.</line>
        <line lrx="52" lry="1148" ulx="4" uly="1119">dsr⸗</line>
        <line lrx="51" lry="1209" ulx="0" uly="1169">eit</line>
      </zone>
      <zone lrx="46" lry="1597" type="textblock" ulx="0" uly="1287">
        <line lrx="46" lry="1321" ulx="0" uly="1287">te,</line>
        <line lrx="46" lry="1373" ulx="0" uly="1339">eil</line>
        <line lrx="41" lry="1429" ulx="3" uly="1394">ele</line>
        <line lrx="40" lry="1485" ulx="0" uly="1453">or⸗</line>
        <line lrx="42" lry="1539" ulx="0" uly="1510">er</line>
        <line lrx="38" lry="1597" ulx="2" uly="1556">ei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1094" lry="291" type="textblock" ulx="1051" uly="257">
        <line lrx="1094" lry="291" ulx="1051" uly="257">4</line>
      </zone>
      <zone lrx="1109" lry="552" type="textblock" ulx="329" uly="331">
        <line lrx="1095" lry="383" ulx="415" uly="331">Herr Nikolaus Gibkon, Meiſter bey den</line>
        <line lrx="1095" lry="436" ulx="329" uly="396">Lederern, bekraͤftigte, daß die von Herrn</line>
        <line lrx="1096" lry="492" ulx="331" uly="447">Handerſon vorgebrachte Haut, von einer au⸗</line>
        <line lrx="1109" lry="552" ulx="331" uly="503">ßerordentlichen Farbe waͤre; daß es nicht</line>
      </zone>
      <zone lrx="1097" lry="605" type="textblock" ulx="303" uly="557">
        <line lrx="1097" lry="605" ulx="303" uly="557">zehn ſolcher in Dublin gaͤbe; daß der Unter⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1117" lry="989" type="textblock" ulx="330" uly="616">
        <line lrx="1098" lry="660" ulx="330" uly="616">ſchied in der Farbe nur ſehr gering waͤre;</line>
        <line lrx="1117" lry="715" ulx="331" uly="666">und er wuͤrde auch, ſelbſt in Anſehung der</line>
        <line lrx="1099" lry="783" ulx="331" uly="729">Farbe, diejenigen, welche mit den Wurzeln</line>
        <line lrx="1098" lry="824" ulx="332" uly="782">gegerbet worden, eben ſo bald waͤhlen, als</line>
        <line lrx="1098" lry="882" ulx="333" uly="840">Herrn Handerſons Haut; daß alle Proben</line>
        <line lrx="1099" lry="957" ulx="331" uly="892">ſehr gut gegerbet zu ſeyn ſchienen; und daß</line>
        <line lrx="1098" lry="989" ulx="334" uly="942">er ſie auf kelne Art und Weiſe von denen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1099" lry="1073" type="textblock" ulx="301" uly="992">
        <line lrx="1099" lry="1073" ulx="301" uly="992">mit Rinde gegerbten Pauren, unterſcheiden</line>
      </zone>
      <zone lrx="474" lry="1093" type="textblock" ulx="330" uly="1060">
        <line lrx="474" lry="1093" ulx="330" uly="1060">koͤnnte.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1127" lry="1715" type="textblock" ulx="324" uly="1160">
        <line lrx="1099" lry="1217" ulx="408" uly="1160">Herr Deberaux, ein Lederer, welcher</line>
        <line lrx="1097" lry="1275" ulx="334" uly="1218">weg geſchickt worden, kam zurück, und zeig⸗</line>
        <line lrx="1098" lry="1323" ulx="331" uly="1282">te zwey mit Rinde gegerbte Kalbfelle vor,</line>
        <line lrx="1100" lry="1380" ulx="332" uly="1334">welche er, wie ſie ihm vorkamen, und ohne</line>
        <line lrx="1101" lry="1443" ulx="328" uly="1381">ſie lange auszuſuchen, aus des naͤchſten Ler⸗</line>
        <line lrx="1101" lry="1503" ulx="335" uly="1441">derhaͤndlers Gewoͤlbe genommen. Es ge—</line>
        <line lrx="1100" lry="1548" ulx="324" uly="1501">ſtanden alle, ſie waͤren von einer gemeinen</line>
        <line lrx="1102" lry="1601" ulx="336" uly="1555">oͤder gewoͤhnlichen Farbe; und da man ſie</line>
        <line lrx="1101" lry="1658" ulx="336" uly="1610">verglich, ſo wurden ſie von den Proben, und</line>
        <line lrx="1127" lry="1715" ulx="1000" uly="1672">beſon⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="50" type="page" xml:id="s_El153_50">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_50.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1025" lry="1260" type="textblock" ulx="247" uly="244">
        <line lrx="776" lry="294" ulx="253" uly="244">48 —</line>
        <line lrx="1020" lry="406" ulx="258" uly="317">beſonders was die Farbe betraf, weit uͤber⸗</line>
        <line lrx="513" lry="438" ulx="257" uly="394">troffen.</line>
        <line lrx="1021" lry="488" ulx="329" uly="404">Herr Edmund Schiald, ein gedethaͤnd⸗</line>
        <line lrx="1023" lry="552" ulx="259" uly="481">ler, ſagte, er haͤtte niemals beſſer gegerbtes</line>
        <line lrx="1022" lry="602" ulx="247" uly="549">Leder geſehen, als die Proben; ihre Farbe</line>
        <line lrx="1022" lry="652" ulx="259" uly="592">wäͤre ſehr gut; und das von Nr. 5. wuͤrde</line>
        <line lrx="1022" lry="709" ulx="253" uly="661">einer jeden Haut, ſie ſey, welche ſie wolle,</line>
        <line lrx="674" lry="765" ulx="260" uly="716">an Lohfarbe gleichen.</line>
        <line lrx="1023" lry="818" ulx="271" uly="747">NMeiſter Brookfield, ein Gerber, bericht</line>
        <line lrx="1022" lry="872" ulx="260" uly="826">tete, die dargelegten Proben waͤren gut ge⸗</line>
        <line lrx="1022" lry="930" ulx="259" uly="877">gerbet, und durch und durch gahr; weder er,</line>
        <line lrx="1024" lry="981" ulx="260" uly="924">noch ein anderer, koͤnnte ſi ſie von dem, was</line>
        <line lrx="1024" lry="1044" ulx="260" uly="977">mit Rinde gegerbet waͤre, unterſcheiden;</line>
        <line lrx="1025" lry="1104" ulx="260" uly="1033">und was NRr. 5. vorkaͤme, koͤnnte unter al⸗</line>
        <line lrx="759" lry="1148" ulx="260" uly="1101">lem gegerbten Leder gut ſeyn.</line>
        <line lrx="1022" lry="1203" ulx="321" uly="1140">Meiſter Veikers, ein Gerber, geſtand,</line>
        <line lrx="1023" lry="1260" ulx="258" uly="1209">die Proben waͤren ſehr gut gegerbet, und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1030" lry="1313" type="textblock" ulx="257" uly="1258">
        <line lrx="1030" lry="1313" ulx="257" uly="1258">brachte als ſeine Meinung bey, das, was</line>
      </zone>
      <zone lrx="1025" lry="1595" type="textblock" ulx="258" uly="1321">
        <line lrx="1024" lry="1366" ulx="258" uly="1321">Nr. 5. und 6. gegerbet worden, wuͤrde dem</line>
        <line lrx="878" lry="1421" ulx="258" uly="1367">dickſten Sohlleder gleich kommen.</line>
        <line lrx="1023" lry="1478" ulx="345" uly="1412">Meiſter Johann Gades, ein Schuhma⸗</line>
        <line lrx="1025" lry="1540" ulx="259" uly="1486">cher, brachte, nachdem er ſein Zeugniß abgen</line>
        <line lrx="1025" lry="1595" ulx="258" uly="1540">leget, daß alle die Proben uͤberaus gut ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1025" lry="1682" type="textblock" ulx="258" uly="1581">
        <line lrx="1025" lry="1676" ulx="258" uly="1581">gerbetzu ſeyn ſchienen, einen. von ihm aus</line>
        <line lrx="1025" lry="1682" ulx="966" uly="1651">die⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="311" lry="1696" type="textblock" ulx="307" uly="1683">
        <line lrx="311" lry="1696" ulx="307" uly="1683">1</line>
      </zone>
      <zone lrx="1344" lry="373" type="textblock" ulx="1293" uly="330">
        <line lrx="1344" lry="373" ulx="1293" uly="330">die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1344" lry="1648" type="textblock" ulx="1326" uly="1500">
        <line lrx="1343" lry="1596" ulx="1328" uly="1558">.</line>
        <line lrx="1344" lry="1648" ulx="1333" uly="1621">.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="51" type="page" xml:id="s_El153_51">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_51.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="39" lry="374" type="textblock" ulx="0" uly="348">
        <line lrx="39" lry="374" ulx="0" uly="348">er⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="37" lry="705" type="textblock" ulx="0" uly="450">
        <line lrx="37" lry="486" ulx="0" uly="450">d⸗</line>
        <line lrx="37" lry="534" ulx="1" uly="504">es</line>
        <line lrx="35" lry="590" ulx="0" uly="558">be</line>
        <line lrx="34" lry="645" ulx="1" uly="617">de</line>
        <line lrx="32" lry="705" ulx="0" uly="670">e,</line>
      </zone>
      <zone lrx="843" lry="288" type="textblock" ulx="555" uly="256">
        <line lrx="843" lry="288" ulx="555" uly="256">—</line>
      </zone>
      <zone lrx="1079" lry="310" type="textblock" ulx="1033" uly="267">
        <line lrx="1079" lry="310" ulx="1033" uly="267">49</line>
      </zone>
      <zone lrx="1074" lry="403" type="textblock" ulx="311" uly="337">
        <line lrx="1074" lry="403" ulx="311" uly="337">dieſem gegerbten Leder verfertigten Schuh</line>
      </zone>
      <zone lrx="1081" lry="1736" type="textblock" ulx="309" uly="407">
        <line lrx="1074" lry="455" ulx="310" uly="407">vor, und verſicherte, das Leder ließ ſich ſehr</line>
        <line lrx="1074" lry="509" ulx="309" uly="461">gut arbeiten, und die Sohlen gaͤben unter</line>
        <line lrx="1074" lry="602" ulx="309" uly="521">dem Hammer alle Feichen von einem aufer⸗</line>
        <line lrx="629" lry="616" ulx="309" uly="577">ordentlichen Leder.</line>
        <line lrx="1073" lry="676" ulx="376" uly="631">Meiſter Ellis, ein Schuhmacher, be⸗</line>
        <line lrx="1075" lry="748" ulx="309" uly="688">richtete, die Proben waͤren ſehr gut gegerbet;</line>
        <line lrx="1074" lry="805" ulx="309" uly="743">Leder, welches entweder todt oder ſtark ge⸗</line>
        <line lrx="1075" lry="839" ulx="309" uly="794">gerbet waͤre, wuͤrde niemals eine ſo ſchöͤne</line>
        <line lrx="1077" lry="897" ulx="309" uly="852">Farbe fuͤhren, als Leder, das anders geger⸗</line>
        <line lrx="1076" lry="953" ulx="310" uly="906">bet waͤre; das Sohlleder ſchien ſehr gut ge⸗</line>
        <line lrx="1075" lry="1010" ulx="310" uly="964">gerbet zu ſeyn, und ſeiner Meinung nach,</line>
        <line lrx="1078" lry="1067" ulx="309" uly="1022">wuͤrde dieſe Art zu gerben, in jeder Abſicht</line>
        <line lrx="1076" lry="1124" ulx="311" uly="1067">zu eben dem Endzwecke, oder eben den An⸗</line>
        <line lrx="1077" lry="1177" ulx="310" uly="1136">wendungen, dienen, wozu das auf andere</line>
        <line lrx="1017" lry="1232" ulx="310" uly="1185">Art gegerbte Leder gebraucht wuürde.</line>
        <line lrx="1076" lry="1289" ulx="389" uly="1243">Meiſter King, ein Schuhmacher, ſagte,</line>
        <line lrx="1078" lry="1344" ulx="311" uly="1295">alle Proben waͤren kraͤftig gegerbet. Meiſter</line>
        <line lrx="1078" lry="1396" ulx="311" uly="1350">Richard Morris, ein Schuhmacher, bracht</line>
        <line lrx="1077" lry="1451" ulx="312" uly="1408">te eine geſchlagene Sohle von dieſem gegerb⸗</line>
        <line lrx="1077" lry="1508" ulx="312" uly="1467">ten Leder vor, und behauptete, er haͤtte nie⸗</line>
        <line lrx="1080" lry="1562" ulx="314" uly="1517">mals eine ſo gute Sohle von erhabenem Kalb⸗</line>
        <line lrx="1080" lry="1619" ulx="314" uly="1568">felle geſehen; es ſchluͤge ſich feſt, dicht, und</line>
        <line lrx="1081" lry="1679" ulx="317" uly="1629">ohne daß es ſich ausdehnte oder rauch wuͤr⸗</line>
        <line lrx="1081" lry="1736" ulx="719" uly="1692">D de,</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="52" type="page" xml:id="s_El153_52">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_52.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1038" lry="1698" type="textblock" ulx="268" uly="303">
        <line lrx="1034" lry="392" ulx="277" uly="303">de, welches die unterſcheidenden Kennzei⸗</line>
        <line lrx="1033" lry="443" ulx="276" uly="379">chen eines guten Sohlleders ſind. Er ver⸗</line>
        <line lrx="1034" lry="501" ulx="280" uly="428">langte, man moͤchte es an verſchiedenen Or⸗</line>
        <line lrx="1036" lry="552" ulx="275" uly="501">ten zerſchneiden, damit man die Dichtigkeit</line>
        <line lrx="1036" lry="608" ulx="277" uly="546">und Feſtigkeit ſehen koͤnnte; welches dem⸗</line>
        <line lrx="1038" lry="657" ulx="279" uly="598">nach geſchah, und, da es dem Erwarten</line>
        <line lrx="1037" lry="722" ulx="275" uly="653">entſprach, gebilligt wurde. Es fanden ſich</line>
        <line lrx="1035" lry="766" ulx="271" uly="721">noch eine große Menge anderer Gerber, Le⸗</line>
        <line lrx="1037" lry="838" ulx="279" uly="766">derhaͤndler und Schuſter, welche eben der</line>
        <line lrx="1038" lry="884" ulx="279" uly="817">Meinung waren; in Betracht aber, daß ihre</line>
        <line lrx="1038" lry="947" ulx="277" uly="880">Zeugniſſe nur ſo viele Wiederholungen ſeyn</line>
        <line lrx="1037" lry="995" ulx="276" uly="934">wuͤrden, brauchen ſi e nicht angefuͤhrt zu</line>
        <line lrx="407" lry="1044" ulx="268" uly="993">werden.</line>
        <line lrx="1037" lry="1102" ulx="364" uly="1028">D. Richard Helſcham, Profeſſor der</line>
        <line lrx="1037" lry="1156" ulx="277" uly="1089">Naturlehre im Trinitaͤtscollegio⸗, ſagt: Herr</line>
        <line lrx="1037" lry="1205" ulx="277" uly="1151">Maple habe ihm das mitgetheilet, was bey</line>
        <line lrx="1037" lry="1272" ulx="277" uly="1216">dieſem Gerben gebraucht worden, welches</line>
        <line lrx="1035" lry="1327" ulx="277" uly="1266">ihm auch ſehr bequem dazu geſchienen habe,</line>
        <line lrx="1036" lry="1370" ulx="277" uly="1329">und nicht ermangeln wuͤrde, den Faſern eine</line>
        <line lrx="1035" lry="1431" ulx="276" uly="1368">hinlaͤngliche Staͤrke und Steife zu geben,</line>
        <line lrx="1035" lry="1482" ulx="277" uly="1436">wobey er hinzuſetzte, er truͤge ein Paar Schu⸗</line>
        <line lrx="1035" lry="1549" ulx="275" uly="1484">he, deren Oberleder ſo gegerbt waͤre, alle</line>
        <line lrx="1033" lry="1596" ulx="275" uly="1538">Tage nun ſchon vier Monate lang; und da</line>
        <line lrx="1032" lry="1662" ulx="274" uly="1598">er gern das keder bis auf das Aeußerſte ver⸗</line>
        <line lrx="1030" lry="1698" ulx="928" uly="1658">ſuchen</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="53" type="page" xml:id="s_El153_53">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_53.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="65" lry="986" type="textblock" ulx="0" uly="332">
        <line lrx="62" lry="377" ulx="0" uly="332">zei⸗</line>
        <line lrx="62" lry="437" ulx="0" uly="399">ver⸗</line>
        <line lrx="62" lry="482" ulx="2" uly="448">Or⸗</line>
        <line lrx="64" lry="541" ulx="0" uly="501">keit</line>
        <line lrx="63" lry="588" ulx="0" uly="563">em⸗</line>
        <line lrx="65" lry="644" ulx="0" uly="617">rten</line>
        <line lrx="64" lry="706" ulx="9" uly="669">ſich</line>
        <line lrx="62" lry="755" ulx="19" uly="721">Le⸗</line>
        <line lrx="64" lry="824" ulx="6" uly="782">der</line>
        <line lrx="65" lry="870" ulx="2" uly="832">ihre</line>
        <line lrx="65" lry="934" ulx="0" uly="885">ſeyn</line>
        <line lrx="64" lry="986" ulx="0" uly="949">zu</line>
      </zone>
      <zone lrx="63" lry="1696" type="textblock" ulx="0" uly="1054">
        <line lrx="63" lry="1087" ulx="12" uly="1054">der</line>
        <line lrx="63" lry="1141" ulx="0" uly="1113">Jerr</line>
        <line lrx="63" lry="1200" ulx="7" uly="1158">bey</line>
        <line lrx="62" lry="1258" ulx="0" uly="1221">hes</line>
        <line lrx="61" lry="1314" ulx="0" uly="1276">abe,</line>
        <line lrx="62" lry="1364" ulx="0" uly="1319">eine</line>
        <line lrx="60" lry="1432" ulx="0" uly="1374">en,</line>
        <line lrx="60" lry="1478" ulx="0" uly="1440">chut</line>
        <line lrx="59" lry="1529" ulx="4" uly="1496">alle</line>
        <line lrx="58" lry="1582" ulx="1" uly="1542">da</line>
        <line lrx="57" lry="1636" ulx="0" uly="1612">ver⸗</line>
        <line lrx="54" lry="1696" ulx="0" uly="1659">hen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1125" lry="408" type="textblock" ulx="331" uly="267">
        <line lrx="1125" lry="317" ulx="1044" uly="267">5t</line>
        <line lrx="1091" lry="408" ulx="331" uly="355">ſachen moͤchte, ſo haͤtte er ſie neu beſohlen laſe</line>
      </zone>
      <zone lrx="1091" lry="530" type="textblock" ulx="330" uly="403">
        <line lrx="1084" lry="483" ulx="330" uly="403">ſen, und ſeitdem ſchon ungefaͤhr einen Mo⸗</line>
        <line lrx="1091" lry="530" ulx="330" uly="469">nat lang getragen. Exr zeigte ſie auch, daß</line>
      </zone>
      <zone lrx="1087" lry="579" type="textblock" ulx="322" uly="519">
        <line lrx="1087" lry="579" ulx="322" uly="519">ſie noch keinen Bruch oder Mangel haͤtten.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1092" lry="787" type="textblock" ulx="327" uly="582">
        <line lrx="1092" lry="638" ulx="415" uly="582">Patrick Carrol brachte ein Paar S Strie⸗</line>
        <line lrx="1087" lry="679" ulx="328" uly="637">fen von geledertem Kalbfelle vor, deren eine</line>
        <line lrx="1087" lry="734" ulx="327" uly="693">mit Rinde, die andere aber mit den Wur⸗</line>
        <line lrx="1091" lry="787" ulx="328" uly="735">zeln gegerbet war, jede dreizehn Theile eines</line>
      </zone>
      <zone lrx="1091" lry="854" type="textblock" ulx="308" uly="791">
        <line lrx="1091" lry="854" ulx="308" uly="791">Folles breit, und zehn Zoll lang. Die erſte</line>
      </zone>
      <zone lrx="1089" lry="954" type="textblock" ulx="328" uly="848">
        <line lrx="1087" lry="897" ulx="328" uly="848">war die dickſte, und wog ein Zehntheil mehr,</line>
        <line lrx="1089" lry="954" ulx="330" uly="909">als die andere. Er ſagte, er waͤre mit einigen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1090" lry="1017" type="textblock" ulx="325" uly="962">
        <line lrx="1090" lry="1017" ulx="325" uly="962">andern gegenwaͤrtig geweſen, da ſolche durch</line>
      </zone>
      <zone lrx="1091" lry="1066" type="textblock" ulx="331" uly="1018">
        <line lrx="1091" lry="1066" ulx="331" uly="1018">eine Laſt von hundert und neun und zwanzig</line>
      </zone>
      <zone lrx="1090" lry="1116" type="textblock" ulx="323" uly="1064">
        <line lrx="1090" lry="1116" ulx="323" uly="1064">Pfund geriſſen, die man daran gehaͤugt haͤt⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1092" lry="1336" type="textblock" ulx="329" uly="1112">
        <line lrx="1088" lry="1180" ulx="331" uly="1112">te; der Strief von dieſt er neuen Art zu ger⸗</line>
        <line lrx="1090" lry="1225" ulx="329" uly="1184">ben aber habe, da er in eben den Umſtaͤnden</line>
        <line lrx="1092" lry="1289" ulx="330" uly="1227">verſuchet wo rden, noch neun und zwanzig</line>
        <line lrx="1091" lry="1336" ulx="332" uly="1283">Pfund mehr getragen, als die hundert und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1092" lry="1416" type="textblock" ulx="322" uly="1343">
        <line lrx="1092" lry="1416" ulx="322" uly="1343">neun und zwanzig Pfund, ehe er entweder</line>
      </zone>
      <zone lrx="1115" lry="1511" type="textblock" ulx="334" uly="1404">
        <line lrx="776" lry="1444" ulx="334" uly="1404">nachgegeben ober geriſſen.</line>
        <line lrx="1115" lry="1511" ulx="419" uly="1458">Was die Zeit anbetraf, ſo waren die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1093" lry="1620" type="textblock" ulx="324" uly="1510">
        <line lrx="1092" lry="1570" ulx="325" uly="1510">Proben, Nro. 1. 2. und 3., in fuͤnf Wo⸗</line>
        <line lrx="1093" lry="1620" ulx="324" uly="1569">chen, Nro 4. in neun Wochen, Nro 5.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1093" lry="1726" type="textblock" ulx="336" uly="1620">
        <line lrx="1093" lry="1670" ulx="336" uly="1620">in vier Monaten, ohne einige auſſerordentli⸗</line>
        <line lrx="1093" lry="1726" ulx="737" uly="1678">D 2 che</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="54" type="page" xml:id="s_El153_54">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_54.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1021" lry="577" type="textblock" ulx="253" uly="362">
        <line lrx="1017" lry="417" ulx="258" uly="362">che Eile oder unrechtmaͤßige Methoden, gen</line>
        <line lrx="1016" lry="472" ulx="253" uly="417">gerbet worden, welches Herr Thomas Coo⸗</line>
        <line lrx="1021" lry="526" ulx="261" uly="472">ley und Patrick Schale bewieſen. Auf der</line>
        <line lrx="1020" lry="577" ulx="262" uly="525">andern Seite erhellet, das zum Gerben mit</line>
      </zone>
      <zone lrx="1029" lry="639" type="textblock" ulx="262" uly="572">
        <line lrx="1029" lry="639" ulx="262" uly="572">Rinde auf drey bis fuͤnf Monate zu Kalbfel⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1030" lry="1300" type="textblock" ulx="232" uly="637">
        <line lrx="1025" lry="684" ulx="263" uly="637">len erfordert wurden, zum Sohlleder von ere</line>
        <line lrx="1025" lry="745" ulx="262" uly="690">habenen Kalbfellen wurden ſieben bis zu</line>
        <line lrx="1021" lry="798" ulx="264" uly="745">neun Monaten, und zehn bis dreizehn Mo⸗</line>
        <line lrx="1027" lry="869" ulx="263" uly="801">nate zu Rindshaͤuten erfordert, welche durch</line>
        <line lrx="1025" lry="913" ulx="264" uly="859">dieſe Art zu gerben in neun oder zehn Mona⸗</line>
        <line lrx="893" lry="967" ulx="265" uly="920">ten konnten zurecht gemacht werden.</line>
        <line lrx="1026" lry="1020" ulx="350" uly="972">Was die Koſten anbetraf, ſo wurden ein</line>
        <line lrx="1027" lry="1079" ulx="232" uly="1026">Theil der gebrauchten Wurzeln fuͤr drey Hel⸗</line>
        <line lrx="1027" lry="1133" ulx="265" uly="1086">ler das Pfund gekaufet. Sie verloren unge⸗</line>
        <line lrx="1028" lry="1193" ulx="265" uly="1134">faͤhr ein Drittel im Trocknen. Wenn man</line>
        <line lrx="1030" lry="1242" ulx="265" uly="1191">dieſes als wirklich geſchehene Sachen zuge⸗</line>
        <line lrx="1029" lry="1300" ulx="266" uly="1248">ſteht, und es als den theuerſten Preis an⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1039" lry="1348" type="textblock" ulx="267" uly="1299">
        <line lrx="1039" lry="1348" ulx="267" uly="1299">nimmt, ſo werden fuͤr weniger, als fuͤnf</line>
      </zone>
      <zone lrx="1031" lry="1630" type="textblock" ulx="268" uly="1357">
        <line lrx="1030" lry="1407" ulx="268" uly="1357">Schilling Wurzeln weiter reichen, als ein Faß,</line>
        <line lrx="965" lry="1464" ulx="268" uly="1412">oder vier Scheffel von der beſten Rinde.</line>
        <line lrx="1031" lry="1512" ulx="305" uly="1467">WPWas ihre Menge oder Fortpflanzung</line>
        <line lrx="1031" lry="1572" ulx="271" uly="1522">anbetrifft, ſo bezeuget D. Helſcham, daß ſie</line>
        <line lrx="1030" lry="1630" ulx="270" uly="1568">in großem Ueberfluſſe wuͤchſen, wie er in ei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1031" lry="1722" type="textblock" ulx="271" uly="1633">
        <line lrx="1031" lry="1686" ulx="271" uly="1633">nigen Grafſchaften von Irland geſehen haͤt⸗</line>
        <line lrx="1028" lry="1722" ulx="991" uly="1690">te,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1344" lry="445" type="textblock" ulx="1305" uly="359">
        <line lrx="1342" lry="389" ulx="1305" uly="359">te</line>
        <line lrx="1344" lry="445" ulx="1312" uly="412">lie</line>
      </zone>
      <zone lrx="1344" lry="1656" type="textblock" ulx="1313" uly="1127">
        <line lrx="1343" lry="1159" ulx="1324" uly="1127">d</line>
        <line lrx="1344" lry="1215" ulx="1325" uly="1190">4</line>
        <line lrx="1344" lry="1268" ulx="1324" uly="1237">b</line>
        <line lrx="1344" lry="1325" ulx="1327" uly="1297">4</line>
        <line lrx="1344" lry="1433" ulx="1313" uly="1412">1</line>
        <line lrx="1344" lry="1546" ulx="1333" uly="1522">e</line>
        <line lrx="1344" lry="1599" ulx="1333" uly="1577">e</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="55" type="page" xml:id="s_El153_55">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_55.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="49" lry="556" type="textblock" ulx="0" uly="351">
        <line lrx="45" lry="387" ulx="1" uly="351">gen</line>
        <line lrx="44" lry="437" ulx="0" uly="413">vo⸗</line>
        <line lrx="49" lry="492" ulx="0" uly="462">der</line>
        <line lrx="46" lry="556" ulx="1" uly="514">nit</line>
      </zone>
      <zone lrx="55" lry="606" type="textblock" ulx="0" uly="565">
        <line lrx="55" lry="606" ulx="0" uly="565">ſel⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="49" lry="661" type="textblock" ulx="6" uly="614">
        <line lrx="49" lry="661" ulx="6" uly="614">eri</line>
      </zone>
      <zone lrx="47" lry="880" type="textblock" ulx="0" uly="743">
        <line lrx="43" lry="777" ulx="1" uly="743">to⸗</line>
        <line lrx="47" lry="828" ulx="0" uly="790">ch</line>
        <line lrx="43" lry="880" ulx="1" uly="854">na⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="43" lry="1267" type="textblock" ulx="0" uly="960">
        <line lrx="42" lry="994" ulx="0" uly="960">ein</line>
        <line lrx="43" lry="1048" ulx="0" uly="1015">el⸗</line>
        <line lrx="41" lry="1110" ulx="0" uly="1079">ge⸗</line>
        <line lrx="41" lry="1156" ulx="1" uly="1132">an</line>
        <line lrx="42" lry="1216" ulx="0" uly="1185">ger</line>
        <line lrx="40" lry="1267" ulx="0" uly="1241">E</line>
      </zone>
      <zone lrx="49" lry="1327" type="textblock" ulx="0" uly="1289">
        <line lrx="49" lry="1327" ulx="0" uly="1289">nf</line>
      </zone>
      <zone lrx="38" lry="1711" type="textblock" ulx="0" uly="1463">
        <line lrx="38" lry="1495" ulx="0" uly="1463">ng</line>
        <line lrx="36" lry="1550" ulx="0" uly="1512">ſie</line>
        <line lrx="34" lry="1599" ulx="0" uly="1567">ei⸗</line>
        <line lrx="33" lry="1654" ulx="0" uly="1622">it⸗</line>
        <line lrx="29" lry="1711" ulx="0" uly="1679">e,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1109" lry="1387" type="textblock" ulx="335" uly="341">
        <line lrx="1105" lry="434" ulx="341" uly="341">te, und daß ſie ſich ſehr leicht rißſtanlen</line>
        <line lrx="452" lry="448" ulx="340" uly="408">ließen.</line>
        <line lrx="1104" lry="506" ulx="384" uly="420">D. Wilhelm Stephens, Profeſſor der</line>
        <line lrx="1102" lry="564" ulx="338" uly="514">Botanik in dem Trinitaͤtskollegio zu Dublin,</line>
        <line lrx="1103" lry="614" ulx="340" uly="569">that bey ſeiner Unterſuchung die Erklaͤrung:</line>
        <line lrx="1101" lry="671" ulx="340" uly="624">ſie wuͤchſen in großem Ueberfluſſe um Dub⸗</line>
        <line lrx="1102" lry="725" ulx="339" uly="679">lin, und in einigen Grafſchaften haͤtte er ei⸗</line>
        <line lrx="1101" lry="787" ulx="339" uly="739">ne große Menge, vornaͤmlich auf Gebirgen</line>
        <line lrx="1101" lry="832" ulx="338" uly="791">und unfruchtbaren Plaͤtzen beobachtet; ſie</line>
        <line lrx="1101" lry="892" ulx="337" uly="846">waͤren in einer jeden Art von Erdreich leicht</line>
        <line lrx="1098" lry="943" ulx="337" uly="900">fortzupflanzen, und er haͤtte einige in dem</line>
        <line lrx="1109" lry="1031" ulx="335" uly="948">phyſiſchen Garten, welcher der Univerſitaͤt</line>
        <line lrx="732" lry="1053" ulx="340" uly="1009">gehoͤret, bluͤhen ſehen.</line>
        <line lrx="1099" lry="1106" ulx="424" uly="1033">Weil es nothwendig iſt, daß Leute in</line>
        <line lrx="1098" lry="1165" ulx="338" uly="1121">den Stand geſetzt werden, dieſe Pflanze leicht</line>
        <line lrx="1097" lry="1219" ulx="337" uly="1178">ausfindig zu machen, ſo wird eine Beſchrei⸗</line>
        <line lrx="1097" lry="1278" ulx="336" uly="1233">bung derſelben hoͤchſt noͤthig ſeyn. Tormen⸗</line>
        <line lrx="1096" lry="1332" ulx="337" uly="1289">till⸗ oder Ruhrwurzel, waͤchſt wild auf trock⸗</line>
        <line lrx="1096" lry="1387" ulx="337" uly="1345">nen Weiden oder gemeinen Triften in den</line>
      </zone>
      <zone lrx="1096" lry="1446" type="textblock" ulx="321" uly="1392">
        <line lrx="1096" lry="1446" ulx="321" uly="1392">meiſten Gegenden von England. Dieſe</line>
      </zone>
      <zone lrx="1097" lry="1725" type="textblock" ulx="337" uly="1450">
        <line lrx="1097" lry="1500" ulx="337" uly="1450">Pflanze hat eine dicke knolligte Wurzel, von</line>
        <line lrx="1095" lry="1554" ulx="338" uly="1512">einer rothbraunen Farbe, die zuweilen mit</line>
        <line lrx="1092" lry="1610" ulx="338" uly="1564">einer ſchwarzen Haut uͤberzogen iſt. Sie iſt</line>
        <line lrx="1093" lry="1667" ulx="339" uly="1617">von einem ſehr zuſammenziehenden Geſchmar</line>
        <line lrx="1092" lry="1725" ulx="711" uly="1678">D 3 cke</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="56" type="page" xml:id="s_El153_56">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_56.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1047" lry="788" type="textblock" ulx="269" uly="346">
        <line lrx="1039" lry="398" ulx="272" uly="346">cke und ſchießt biele Faſern aus. Sie hat</line>
        <line lrx="1045" lry="453" ulx="284" uly="399">gemeiniglich ſieben Blaͤtter, welche an dem</line>
        <line lrx="1041" lry="507" ulx="270" uly="458">aͤnsgerſten Ende etnes Fußſtengels ſtehen, von</line>
        <line lrx="1039" lry="566" ulx="269" uly="518">einer dunkelgruͤnen Farbe, die an den Raͤn⸗</line>
        <line lrx="1047" lry="623" ulx="273" uly="571">dern cief eingeſchnitten, und. haaricht ſind.</line>
        <line lrx="1047" lry="678" ulx="270" uly="626">Ansz der Mitte derſelben erheben ſich einige</line>
        <line lrx="1039" lry="728" ulx="272" uly="680">kleine ſchwache Slengel von einer roͤthlichen</line>
        <line lrx="1046" lry="788" ulx="269" uly="735">Farbe und haartcht, ungefähr zwoͤlf oder</line>
      </zone>
      <zone lrx="1052" lry="898" type="textblock" ulx="270" uly="796">
        <line lrx="1052" lry="848" ulx="280" uly="796">achtzehn Soll hoch, die knorigt ſind, an je⸗</line>
        <line lrx="1047" lry="898" ulx="270" uly="849">dem Knoten oder Geleuke iſt ein Blatt, und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1045" lry="957" type="textblock" ulx="269" uly="908">
        <line lrx="1045" lry="957" ulx="269" uly="908">zwey oder drey⸗Stengel, deren einige Blaͤt⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1050" lry="1007" type="textblock" ulx="271" uly="963">
        <line lrx="1050" lry="1007" ulx="271" uly="963">kertragen, und einer laͤnger iſt, als die an⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1038" lry="1062" type="textblock" ulx="276" uly="1014">
        <line lrx="1038" lry="1062" ulx="276" uly="1014">dern Die Blumen beſtehen aus vier Blät⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1050" lry="1122" type="textblock" ulx="267" uly="1065">
        <line lrx="1050" lry="1122" ulx="267" uly="1065">kern von einer lichtgelben Farbe, auf welche</line>
      </zone>
      <zone lrx="1040" lry="1730" type="textblock" ulx="263" uly="1124">
        <line lrx="1035" lry="1176" ulx="272" uly="1124">die Saamen folgen. Der Blumenkeilch hat</line>
        <line lrx="1035" lry="1227" ulx="267" uly="1182">acht Blaͤtter, vier große und vier kleine.</line>
        <line lrx="1035" lry="1289" ulx="268" uly="1238">Wenn die Wurzel friſch und lebhaft iſt, ſo</line>
        <line lrx="1033" lry="1342" ulx="269" uly="1294">ſchießt ſie einige Gpraſſen aus, deren Sten⸗</line>
        <line lrx="1034" lry="1414" ulx="269" uly="1353">gel von einer rörhlichen Farbe und haarig</line>
        <line lrx="1031" lry="1454" ulx="265" uly="1407">ſind, die ſech uͤber dem Boden ausbreiten.</line>
        <line lrx="1040" lry="1513" ulx="269" uly="1464">Au jedem Gelente von einem Theile erheben</line>
        <line lrx="1039" lry="1569" ulx="265" uly="1519">ſich zwey oder drey Stiele, deren jeder an</line>
        <line lrx="1032" lry="1625" ulx="265" uly="1574">dem aͤußerſten Ende fünf Blaͤtter kraͤgt; von</line>
        <line lrx="1038" lry="1708" ulx="265" uly="1628">dem andern LTerie gehen einige. Faſern hin⸗</line>
        <line lrx="1025" lry="1730" ulx="263" uly="1686">vh, welche Wurzeln werden. Ge</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="57" type="page" xml:id="s_El153_57">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_57.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="64" lry="788" type="textblock" ulx="0" uly="360">
        <line lrx="50" lry="397" ulx="0" uly="360">hat</line>
        <line lrx="57" lry="461" ulx="0" uly="427">em</line>
        <line lrx="54" lry="509" ulx="0" uly="482">von</line>
        <line lrx="61" lry="563" ulx="1" uly="527">aͤn⸗</line>
        <line lrx="62" lry="625" ulx="0" uly="589">ind.</line>
        <line lrx="64" lry="680" ulx="0" uly="644">rige</line>
        <line lrx="56" lry="731" ulx="0" uly="698">hen</line>
        <line lrx="64" lry="788" ulx="0" uly="758">der</line>
      </zone>
      <zone lrx="71" lry="851" type="textblock" ulx="18" uly="813">
        <line lrx="71" lry="851" ulx="18" uly="813">je⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="68" lry="955" type="textblock" ulx="0" uly="872">
        <line lrx="67" lry="902" ulx="0" uly="872">und</line>
        <line lrx="68" lry="955" ulx="0" uly="922">lät⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="72" lry="1013" type="textblock" ulx="8" uly="984">
        <line lrx="72" lry="1013" ulx="8" uly="984">an⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="61" lry="1064" type="textblock" ulx="0" uly="1032">
        <line lrx="61" lry="1064" ulx="0" uly="1032">laͤt⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="74" lry="1124" type="textblock" ulx="3" uly="1087">
        <line lrx="74" lry="1124" ulx="3" uly="1087">lche</line>
      </zone>
      <zone lrx="67" lry="1406" type="textblock" ulx="0" uly="1143">
        <line lrx="64" lry="1177" ulx="5" uly="1143">hat</line>
        <line lrx="62" lry="1229" ulx="0" uly="1199">ine.</line>
        <line lrx="61" lry="1343" ulx="1" uly="1318">ten⸗</line>
        <line lrx="67" lry="1406" ulx="0" uly="1369">arig</line>
      </zone>
      <zone lrx="67" lry="1456" type="textblock" ulx="0" uly="1429">
        <line lrx="67" lry="1456" ulx="0" uly="1429">ten.</line>
      </zone>
      <zone lrx="82" lry="1511" type="textblock" ulx="0" uly="1479">
        <line lrx="82" lry="1511" ulx="0" uly="1479">ben</line>
      </zone>
      <zone lrx="72" lry="1622" type="textblock" ulx="0" uly="1540">
        <line lrx="72" lry="1566" ulx="0" uly="1540">van</line>
        <line lrx="65" lry="1622" ulx="6" uly="1595">von</line>
      </zone>
      <zone lrx="82" lry="1682" type="textblock" ulx="0" uly="1646">
        <line lrx="82" lry="1682" ulx="0" uly="1646">hin⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="61" lry="1731" type="textblock" ulx="0" uly="1695">
        <line lrx="61" lry="1731" ulx="0" uly="1695">Ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1133" lry="1675" type="textblock" ulx="330" uly="255">
        <line lrx="1096" lry="291" ulx="1045" uly="255">55</line>
        <line lrx="1094" lry="394" ulx="415" uly="330">HGemeine Tormentill waͤchſt in ganz Eng.</line>
        <line lrx="1096" lry="453" ulx="330" uly="390">land ſehr haͤufig in Hoͤlzern, in Graͤben, und</line>
        <line lrx="1090" lry="510" ulx="331" uly="448">auf Huͤgeln und unfruchtbaren Gruͤnden, und</line>
        <line lrx="1115" lry="574" ulx="330" uly="506">tann noch an taufenderley Orten von einem</line>
        <line lrx="1093" lry="629" ulx="331" uly="558">fleißigen Sucher gefunden werden. Sie</line>
        <line lrx="1094" lry="677" ulx="331" uly="613">wächſt beinahe allenthalben, am liebſten</line>
        <line lrx="1095" lry="735" ulx="334" uly="668">aber auf gebirgichten, duͤrrem und ſeichtem</line>
        <line lrx="1101" lry="793" ulx="336" uly="719">Erdreiche; indem die Wurzeln ſelten vier</line>
        <line lrx="1100" lry="842" ulx="335" uly="776">oder fuͤnf Holl tief gehen. In der Graf⸗</line>
        <line lrx="1101" lry="902" ulx="336" uly="834">ſchaft Wicklow koͤnnten kauſend Karren voll</line>
        <line lrx="1099" lry="956" ulx="337" uly="891">davon mit leichter Muͤhe geſammelt werden;</line>
        <line lrx="1101" lry="1004" ulx="338" uly="941">und es findet ſich kaum ein Gebirge oder</line>
        <line lrx="1109" lry="1062" ulx="340" uly="997">Sumpf in Irland, oder dem noͤrdlichen Thei⸗</line>
        <line lrx="1105" lry="1112" ulx="340" uly="1052">le von England, wo nicht daſſelbe im Ueber⸗</line>
        <line lrx="1110" lry="1220" ulx="363" uly="1167">Es iſt merkwuͤrdig, daß man an der</line>
        <line lrx="1105" lry="1273" ulx="345" uly="1219">Rinde des Stengels dieſer Pflanze, wenn</line>
        <line lrx="1108" lry="1339" ulx="346" uly="1276">ſie aus der Wurzel herausbricht, oftmals</line>
        <line lrx="1110" lry="1391" ulx="346" uly="1335">Auswüchſe von Huͤbelchen oder Knoten, die</line>
        <line lrx="1133" lry="1443" ulx="347" uly="1379">den Galläpfeln der Eichen aͤhnlich ſind, ent⸗</line>
        <line lrx="1113" lry="1495" ulx="348" uly="1442">deckt, und daß ſolche eben ſo, wie dieſe, zur</line>
        <line lrx="1123" lry="1560" ulx="349" uly="1488">Fortpflanzung der Inſekten dienen, welches</line>
        <line lrx="1129" lry="1612" ulx="351" uly="1538">dann, wenn man den uͤberaus feinen und⸗</line>
        <line lrx="1131" lry="1675" ulx="350" uly="1611">unterſcheidenden Geſch mack dieſer Thierchen⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="58" type="page" xml:id="s_El153_58">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_58.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="174" lry="1550" type="textblock" ulx="168" uly="1539">
        <line lrx="174" lry="1550" ulx="168" uly="1539">7</line>
      </zone>
      <zone lrx="1015" lry="1051" type="textblock" ulx="248" uly="326">
        <line lrx="1004" lry="377" ulx="250" uly="326">in Erwaͤgung zieht, gar wohl als ein Be⸗</line>
        <line lrx="1007" lry="429" ulx="249" uly="386">weis kann angenommen werden, daß ihre</line>
        <line lrx="826" lry="489" ulx="250" uly="421">Saͤfte einander gleich ſind.</line>
        <line lrx="1009" lry="547" ulx="337" uly="466">Die Wurzeln, welche auf den Bergen</line>
        <line lrx="1011" lry="599" ulx="249" uly="538">wachſen, ſind klein, kurz, und haben oft ei⸗</line>
        <line lrx="1011" lry="657" ulx="248" uly="589">ne ſchwarze Schaale. Diejenigen, die an</line>
        <line lrx="1012" lry="704" ulx="250" uly="652">den Seiten der Seen und in den SGuͤmpfen</line>
        <line lrx="1013" lry="765" ulx="249" uly="717">wachſen, ſind groß, von einer hellen Farbe;</line>
        <line lrx="1013" lry="817" ulx="249" uly="764">und einige von dieſen letztern wiegen jede</line>
        <line lrx="723" lry="872" ulx="248" uly="824">uͤber ein halbes Pfund.</line>
        <line lrx="1014" lry="928" ulx="339" uly="857">Wenn man die Warzeln ansfuchet, ſo</line>
        <line lrx="1015" lry="978" ulx="252" uly="935">muß man die großen knotigten vorziehen,</line>
        <line lrx="1014" lry="1051" ulx="253" uly="987">welche eine blutrothe Farbe mit Braun ver⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1017" lry="1142" type="textblock" ulx="209" uly="1033">
        <line lrx="1015" lry="1099" ulx="209" uly="1033">miſcht, zeigen, wenn ſie zerbrochen wer⸗</line>
        <line lrx="1017" lry="1142" ulx="225" uly="1085">den; und diejenigen „welche eine ſtarke Pure</line>
      </zone>
      <zone lrx="1018" lry="1423" type="textblock" ulx="251" uly="1154">
        <line lrx="1016" lry="1200" ulx="252" uly="1154">purfarbe an dem Meſſer laſſen, wenn man</line>
        <line lrx="595" lry="1265" ulx="251" uly="1208">ſie zerſchneidet. .</line>
        <line lrx="1016" lry="1312" ulx="326" uly="1229">Die beſte Zeit, dieſe Wurzeln zu ſan</line>
        <line lrx="1018" lry="1366" ulx="252" uly="1304">meln, iſt im Winter, oder zeitig im Früͤh⸗</line>
        <line lrx="1018" lry="1423" ulx="255" uly="1376">linge; und obgleich die Saamentragenden</line>
      </zone>
      <zone lrx="1059" lry="1588" type="textblock" ulx="195" uly="1432">
        <line lrx="1019" lry="1477" ulx="195" uly="1432">Stitengel und Blaͤtter verwelkt und abgefallen</line>
        <line lrx="1059" lry="1533" ulx="252" uly="1487">ſind, ſo gieht es doch einige Fußblaͤtter, welche</line>
        <line lrx="989" lry="1588" ulx="227" uly="1539">bleiben, und dem Sucher Anleitung geben.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1021" lry="1748" type="textblock" ulx="251" uly="1595">
        <line lrx="1021" lry="1644" ulx="340" uly="1595">Obgleich dieſe Pflanzen in dem ganzen</line>
        <line lrx="1018" lry="1710" ulx="251" uly="1635">Lande uͤberall in ſolcher Menge wachſen,</line>
        <line lrx="1014" lry="1748" ulx="953" uly="1707">daß</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="59" type="page" xml:id="s_El153_59">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_59.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="60" lry="440" type="textblock" ulx="0" uly="340">
        <line lrx="58" lry="375" ulx="0" uly="340">Be⸗</line>
        <line lrx="60" lry="440" ulx="0" uly="398">ihre</line>
      </zone>
      <zone lrx="61" lry="827" type="textblock" ulx="0" uly="515">
        <line lrx="60" lry="548" ulx="0" uly="515">gen</line>
        <line lrx="61" lry="599" ulx="0" uly="568">ei⸗</line>
        <line lrx="60" lry="656" ulx="3" uly="629">an</line>
        <line lrx="60" lry="710" ulx="0" uly="673">fen</line>
        <line lrx="59" lry="772" ulx="0" uly="731">be;</line>
        <line lrx="59" lry="827" ulx="0" uly="788">jede</line>
      </zone>
      <zone lrx="58" lry="1203" type="textblock" ulx="0" uly="894">
        <line lrx="58" lry="933" ulx="0" uly="894">ſo</line>
        <line lrx="57" lry="988" ulx="0" uly="956">en,</line>
        <line lrx="56" lry="1049" ulx="0" uly="1012">ber⸗</line>
        <line lrx="55" lry="1092" ulx="0" uly="1067">ber⸗</line>
        <line lrx="56" lry="1145" ulx="0" uly="1114">dure</line>
        <line lrx="55" lry="1203" ulx="0" uly="1176">nan</line>
      </zone>
      <zone lrx="53" lry="1481" type="textblock" ulx="0" uly="1288">
        <line lrx="52" lry="1320" ulx="0" uly="1288">im⸗</line>
        <line lrx="53" lry="1372" ulx="0" uly="1334">uͤh⸗</line>
        <line lrx="53" lry="1426" ulx="0" uly="1396">den</line>
        <line lrx="53" lry="1481" ulx="0" uly="1448">llen</line>
      </zone>
      <zone lrx="51" lry="1540" type="textblock" ulx="0" uly="1502">
        <line lrx="51" lry="1540" ulx="0" uly="1502">che</line>
      </zone>
      <zone lrx="51" lry="1697" type="textblock" ulx="0" uly="1618">
        <line lrx="51" lry="1655" ulx="0" uly="1618">zen</line>
        <line lrx="48" lry="1697" ulx="0" uly="1666">en,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1095" lry="302" type="textblock" ulx="1050" uly="265">
        <line lrx="1095" lry="302" ulx="1050" uly="265">37</line>
      </zone>
      <zone lrx="1098" lry="1700" type="textblock" ulx="331" uly="342">
        <line lrx="1096" lry="391" ulx="334" uly="342">daß ſie zum Gerben vollkommen zureichen</line>
        <line lrx="1093" lry="456" ulx="335" uly="400">(denn bey dem Aufgraben der Wurzeln wet⸗</line>
        <line lrx="1095" lry="506" ulx="334" uly="453">den einige abgebrochene Stücke, einige Fa⸗</line>
        <line lrx="1098" lry="561" ulx="335" uly="509">ſern in der Erde zuruͤckbleiben, welche wach⸗</line>
        <line lrx="1096" lry="614" ulx="335" uly="564">ſen, und einen neuen Vorrath geben); ſo</line>
        <line lrx="1098" lry="671" ulx="336" uly="622">wird doch eine gemeine Wurzel, nach einer</line>
        <line lrx="1097" lry="727" ulx="335" uly="679">maͤßigen Rechnung, acht oder zehn hundert</line>
        <line lrx="1097" lry="780" ulx="339" uly="732">Saamenkoͤrner hervorbringen. Dieſe wer⸗</line>
        <line lrx="1097" lry="837" ulx="336" uly="789">den von dem Winde und andern Zufaͤllen</line>
        <line lrx="1097" lry="901" ulx="338" uly="828">ausgeſchüͤttelt und zerſtreuet, da denn eini⸗</line>
        <line lrx="1096" lry="952" ulx="334" uly="888">ge davon Wurzel faſſen, und neue Pflanzen</line>
        <line lrx="1083" lry="1007" ulx="335" uly="952">hervorbringen. .</line>
        <line lrx="1095" lry="1062" ulx="420" uly="1010">Man kann den Einwurf machen, die</line>
        <line lrx="1095" lry="1122" ulx="332" uly="1065">Muͤhe und der Aufwand, ſie zu ſammeln,</line>
        <line lrx="1095" lry="1185" ulx="334" uly="1114">wenn ſie ſo zerſtreuet ſtuͤnden, wuͤrde ſehr</line>
        <line lrx="1093" lry="1241" ulx="334" uly="1168">groß, und ein betraͤchtlicher Vorrath derſel⸗</line>
        <line lrx="1094" lry="1286" ulx="332" uly="1234">ben ſehr ungewiß ſeyn. Herr Maple hat da⸗</line>
        <line lrx="1093" lry="1344" ulx="331" uly="1289">her, weil die Wurzeln, wenn ſie in ſolchem</line>
        <line lrx="1093" lry="1404" ulx="334" uly="1346">Erdreiche erzielt wuͤrden, welches ſich fuͤr ſſe</line>
        <line lrx="1095" lry="1462" ulx="333" uly="1401">ſchickte, dadurch weit groͤßer und ſtaͤrker, als</line>
        <line lrx="1092" lry="1507" ulx="333" uly="1458">auch wohlfeiler werden wuͤrden, ſich bemuͤ⸗</line>
        <line lrx="1092" lry="1567" ulx="332" uly="1513">het, ſie anzubauen, und das mit ſo gutem</line>
        <line lrx="1091" lry="1625" ulx="331" uly="1568">Fortgange, daß er von einem jeden Quadrat⸗</line>
        <line lrx="1016" lry="1700" ulx="331" uly="1611">Yard drey Pfund Wurzeln erhalten hat.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1090" lry="1740" type="textblock" ulx="731" uly="1686">
        <line lrx="1090" lry="1740" ulx="731" uly="1686">O 5 Ein</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="60" type="page" xml:id="s_El153_60">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_60.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1025" lry="452" type="textblock" ulx="265" uly="345">
        <line lrx="1023" lry="392" ulx="295" uly="345">Ein Acker enthaͤlt ſieben kauſend acht</line>
        <line lrx="1025" lry="452" ulx="265" uly="403">hundert und vierzig Quadrat⸗Yarda; man</line>
      </zone>
      <zone lrx="1027" lry="522" type="textblock" ulx="262" uly="462">
        <line lrx="1027" lry="522" ulx="262" uly="462">will aber zugeben, daß ein tauſend acht hun⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1026" lry="571" type="textblock" ulx="259" uly="517">
        <line lrx="1026" lry="571" ulx="259" uly="517">dert Yarda wegen Fußſteigen, Verheerungen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1037" lry="783" type="textblock" ulx="242" uly="576">
        <line lrx="1029" lry="617" ulx="266" uly="576">und Einſchließung, nicht koͤnnen genutzt wer⸗</line>
        <line lrx="1037" lry="673" ulx="242" uly="625">den. Weil ſie im erſten Jahre nicht viel</line>
        <line lrx="1033" lry="727" ulx="261" uly="679">mehr als Faſern haben werden, ſo giebt</line>
        <line lrx="1030" lry="783" ulx="267" uly="735">man ihnen drey Jahre zu ihrem Wachſen,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1025" lry="841" type="textblock" ulx="266" uly="794">
        <line lrx="1025" lry="841" ulx="266" uly="794">wiewohl, wenn man noch ein Jahr hinzu⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1068" lry="905" type="textblock" ulx="269" uly="844">
        <line lrx="1068" lry="905" ulx="269" uly="844">thate, die Erndte ſolches durch einen Zu⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1025" lry="954" type="textblock" ulx="268" uly="904">
        <line lrx="1025" lry="954" ulx="268" uly="904">wachs, nicht allein was die Menge, ſondern</line>
      </zone>
      <zone lrx="1070" lry="1344" type="textblock" ulx="261" uly="959">
        <line lrx="1048" lry="1010" ulx="270" uly="959">auch was die Beſchaffenheit betraͤfe, hin⸗</line>
        <line lrx="1039" lry="1067" ulx="261" uly="1014">länglich belohnen wuͤrde. Weil die beſten</line>
        <line lrx="1038" lry="1120" ulx="270" uly="1070">Ländereyen nicht dazu erfordert werden, ſo</line>
        <line lrx="1038" lry="1183" ulx="271" uly="1124">ſetze man den Aufwand auf dieſen Anbau fol⸗</line>
        <line lrx="1060" lry="1239" ulx="263" uly="1181">gender Geſtalt, welches ſich fuͤr Irland ſehr</line>
        <line lrx="1070" lry="1290" ulx="263" uly="1236">wohl ſchicken wuͤrde. In England koͤnnte et⸗</line>
        <line lrx="1038" lry="1344" ulx="272" uly="1292">was mehr angeſetzt werden. Drey Jahr Zint</line>
      </zone>
      <zone lrx="1030" lry="1665" type="textblock" ulx="268" uly="1348">
        <line lrx="1025" lry="1405" ulx="268" uly="1348">ſen, zu 5Shill. den Acker oPf. 15 Sh. oD.</line>
        <line lrx="1030" lry="1485" ulx="275" uly="1398">zweimal Pfluͤgen und Esgen 0— 12— 6 –</line>
        <line lrx="1029" lry="1518" ulx="274" uly="1464">Pflanzen— onr 7– 6 —</line>
        <line lrx="1030" lry="1571" ulx="275" uly="1523">Hacken  1—o 0%</line>
        <line lrx="1030" lry="1665" ulx="275" uly="1575">die⸗ Warzeln auſzugraben 10— 0—</line>
      </zone>
      <zone lrx="1037" lry="1748" type="textblock" ulx="539" uly="1623">
        <line lrx="1037" lry="1712" ulx="539" uly="1623">in allem Pf. 15 Sp. 7.</line>
        <line lrx="1025" lry="1748" ulx="942" uly="1711">Man</line>
      </zone>
      <zone lrx="1344" lry="437" type="textblock" ulx="1272" uly="405">
        <line lrx="1344" lry="437" ulx="1272" uly="405">nur</line>
      </zone>
      <zone lrx="1344" lry="548" type="textblock" ulx="1277" uly="456">
        <line lrx="1344" lry="488" ulx="1277" uly="456">was</line>
        <line lrx="1334" lry="548" ulx="1277" uly="509">fuͤr</line>
      </zone>
      <zone lrx="1344" lry="605" type="textblock" ulx="1275" uly="564">
        <line lrx="1344" lry="605" ulx="1275" uly="564">ſo</line>
      </zone>
      <zone lrx="1344" lry="1333" type="textblock" ulx="1279" uly="620">
        <line lrx="1342" lry="662" ulx="1279" uly="620">Pfu</line>
        <line lrx="1344" lry="715" ulx="1279" uly="677">fen.</line>
        <line lrx="1336" lry="767" ulx="1283" uly="735">als</line>
        <line lrx="1344" lry="828" ulx="1284" uly="795">gem</line>
        <line lrx="1343" lry="880" ulx="1285" uly="846">ben</line>
        <line lrx="1344" lry="936" ulx="1287" uly="903">waͤr</line>
        <line lrx="1344" lry="1048" ulx="1287" uly="1013">Auf</line>
        <line lrx="1344" lry="1108" ulx="1289" uly="1069">ſey⸗</line>
        <line lrx="1344" lry="1220" ulx="1294" uly="1189">ma</line>
        <line lrx="1344" lry="1270" ulx="1296" uly="1244">etn</line>
        <line lrx="1344" lry="1333" ulx="1298" uly="1297">daß</line>
      </zone>
      <zone lrx="1344" lry="1439" type="textblock" ulx="1300" uly="1414">
        <line lrx="1344" lry="1439" ulx="1300" uly="1414">me</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="61" type="page" xml:id="s_El153_61">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_61.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="68" lry="396" type="textblock" ulx="4" uly="357">
        <line lrx="68" lry="396" ulx="4" uly="357">acht</line>
      </zone>
      <zone lrx="67" lry="447" type="textblock" ulx="0" uly="417">
        <line lrx="67" lry="447" ulx="0" uly="417">man</line>
      </zone>
      <zone lrx="71" lry="505" type="textblock" ulx="0" uly="471">
        <line lrx="71" lry="505" ulx="0" uly="471">gun⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="69" lry="841" type="textblock" ulx="0" uly="529">
        <line lrx="67" lry="563" ulx="0" uly="529">igen</line>
        <line lrx="67" lry="613" ulx="0" uly="588">wer⸗</line>
        <line lrx="69" lry="669" ulx="9" uly="635">viel</line>
        <line lrx="68" lry="723" ulx="0" uly="689">giebt</line>
        <line lrx="67" lry="783" ulx="0" uly="743">ſen,</line>
        <line lrx="67" lry="841" ulx="2" uly="809">nzu⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="66" lry="944" type="textblock" ulx="0" uly="916">
        <line lrx="66" lry="944" ulx="0" uly="916">dern</line>
      </zone>
      <zone lrx="89" lry="1006" type="textblock" ulx="5" uly="969">
        <line lrx="89" lry="1006" ulx="5" uly="969">hin⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="75" lry="1226" type="textblock" ulx="0" uly="1023">
        <line lrx="75" lry="1063" ulx="0" uly="1023">ſten</line>
        <line lrx="66" lry="1118" ulx="0" uly="1079">ſo</line>
        <line lrx="66" lry="1171" ulx="11" uly="1133">fon⸗</line>
        <line lrx="68" lry="1226" ulx="4" uly="1189">ſehr</line>
      </zone>
      <zone lrx="109" lry="1277" type="textblock" ulx="0" uly="1248">
        <line lrx="109" lry="1277" ulx="0" uly="1248">ette</line>
      </zone>
      <zone lrx="68" lry="1390" type="textblock" ulx="0" uly="1300">
        <line lrx="68" lry="1341" ulx="0" uly="1300">Zint</line>
        <line lrx="63" lry="1390" ulx="0" uly="1356">D.</line>
      </zone>
      <zone lrx="66" lry="1501" type="textblock" ulx="0" uly="1472">
        <line lrx="9" lry="1482" ulx="0" uly="1472">.</line>
        <line lrx="66" lry="1501" ulx="0" uly="1484">5 —</line>
      </zone>
      <zone lrx="73" lry="1753" type="textblock" ulx="0" uly="1590">
        <line lrx="67" lry="1611" ulx="0" uly="1590">—</line>
        <line lrx="73" lry="1697" ulx="0" uly="1650">D.</line>
        <line lrx="61" lry="1753" ulx="0" uly="1719">Nan</line>
      </zone>
      <zone lrx="1095" lry="558" type="textblock" ulx="318" uly="345">
        <line lrx="1076" lry="391" ulx="318" uly="345">½ Man ſetze nun, daß jede Quadrat⸗Yard</line>
        <line lrx="1095" lry="445" ulx="321" uly="399">nüur die Haͤlfte von dem hervorbringen ſollte,</line>
        <line lrx="1080" lry="501" ulx="322" uly="457">was vorher erwaͤhnt worden, und daß nur</line>
        <line lrx="1095" lry="558" ulx="321" uly="511">fuͤr drey Heller das Pfand verkauft wuͤrde,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1080" lry="615" type="textblock" ulx="318" uly="567">
        <line lrx="1080" lry="615" ulx="318" uly="567">ſo wird ſich ſolches auf ſieben und zwanzig</line>
      </zone>
      <zone lrx="1126" lry="1733" type="textblock" ulx="322" uly="622">
        <line lrx="1092" lry="672" ulx="322" uly="622">Pfund, drey Schilling und ſechs Pence belaut.</line>
        <line lrx="1092" lry="725" ulx="322" uly="678">fen, wovon ein hoͤherer Gewinnſt entſtehet,</line>
        <line lrx="1094" lry="782" ulx="325" uly="737">als alle unſere Feldfruͤchte bringen, die jetzt</line>
        <line lrx="1083" lry="838" ulx="326" uly="790">gemeiniglich gebauet werden; und das Ger⸗</line>
        <line lrx="1080" lry="892" ulx="326" uly="850">ben kann ungefaͤhr mit der Haͤlfte des gegen⸗</line>
        <line lrx="1087" lry="950" ulx="328" uly="907">waͤrtigen Aufwandes geſchehen.</line>
        <line lrx="1087" lry="1007" ulx="415" uly="961">Vermuthlich kann dieſe Schaͤtzung des</line>
        <line lrx="1087" lry="1065" ulx="328" uly="1018">Aufwandes und Gewinnſtes nicht ſo genau</line>
        <line lrx="1092" lry="1118" ulx="329" uly="1075">ſeyn, daß ſie eitrig koͤnnte vertheidigt werden.</line>
        <line lrx="1090" lry="1173" ulx="333" uly="1129">Wenn ſie aber auch mangelhaft iſt, ſo hat</line>
        <line lrx="1089" lry="1229" ulx="333" uly="1186">man Raum genug, auf eine billige Art noch</line>
        <line lrx="1090" lry="1287" ulx="335" uly="1243">etwas hinzu zu ſetzen oder abzuziehen, ohne</line>
        <line lrx="1091" lry="1344" ulx="337" uly="1299">daß es der Sache gar zu viel Nachtheil bringe.</line>
        <line lrx="1090" lry="1396" ulx="426" uly="1355">Es wird ein verſchiedener Boden, oft⸗</line>
        <line lrx="1093" lry="1451" ulx="338" uly="1413">mals auch ein und eben derſelbe Boden, mit</line>
        <line lrx="1096" lry="1511" ulx="340" uly="1468">ganz verſchiedenem Aufwande zu bauen ſeyn.</line>
        <line lrx="1094" lry="1568" ulx="340" uly="1521">Je feiner das Erdreich gemacht, und je beſſer</line>
        <line lrx="1126" lry="1622" ulx="344" uly="1579">es gebrochen iſt, ehe es bepflanzet wird, de⸗</line>
        <line lrx="1098" lry="1681" ulx="344" uly="1628">ſto beſſern Fortgang wird das Wachsthum</line>
        <line lrx="1098" lry="1733" ulx="455" uly="1689">. haben.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="62" type="page" xml:id="s_El153_62">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_62.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1035" lry="1619" type="textblock" ulx="230" uly="353">
        <line lrx="1031" lry="397" ulx="268" uly="353">haben. Bey dem erſten Aufſchießen des</line>
        <line lrx="1031" lry="460" ulx="271" uly="406">Krautes, beſonders wo der Boden faul iſt,</line>
        <line lrx="1032" lry="508" ulx="269" uly="460">wird das Aushacken oder Ausziehen des gro⸗</line>
        <line lrx="1034" lry="570" ulx="269" uly="520">ßen Unkrauts noͤthig ſeyn, damit der Wuchs</line>
        <line lrx="1033" lry="621" ulx="230" uly="574">der Tormentille nicht gehindert werde. In</line>
        <line lrx="1034" lry="678" ulx="269" uly="632">kurzer Zeit wird ſie ſich davon ſelbſt rein er⸗</line>
        <line lrx="1034" lry="729" ulx="270" uly="684">halten. Weil die Wurzeln in der Flaͤche nier</line>
        <line lrx="1034" lry="792" ulx="269" uly="740">der laufen, und hoͤchſtens nicht uͤber vier</line>
        <line lrx="1032" lry="842" ulx="271" uly="790">oder fuͤnf Zoll in ſenkrechter Tiefe treiben, ſo</line>
        <line lrx="1033" lry="894" ulx="271" uly="851">kann der Aufwand beim Ausgraben detſel⸗</line>
        <line lrx="1032" lry="989" ulx="271" uly="909">ben nicht ſo groß ſeyn, als der, weleher bey</line>
        <line lrx="611" lry="1039" ulx="269" uly="969">den Erdaͤpfeln iſt.</line>
        <line lrx="1032" lry="1068" ulx="358" uly="982">Die Fortpflanzung kann dadurch bewir⸗</line>
        <line lrx="1032" lry="1118" ulx="272" uly="1051">let werden, daß man die Kronen der Wurzel,</line>
        <line lrx="1035" lry="1178" ulx="270" uly="1133">das iſt, denjenigen Theil, aus welchem das</line>
        <line lrx="1034" lry="1246" ulx="270" uly="1189">Kraut entſproßt, entweder im Herbſte oder</line>
        <line lrx="1032" lry="1294" ulx="267" uly="1247">im Fruͤhlinge auf eben die Art pflanzet, als</line>
        <line lrx="1032" lry="1341" ulx="272" uly="1298">den Merrettig, indem man die Krone ſo</line>
        <line lrx="1033" lry="1403" ulx="270" uly="1356">ſpaltet, daß man auf jeder Spalte eine Knos⸗</line>
        <line lrx="1031" lry="1461" ulx="269" uly="1411">pe laͤßt, und ſie darauf einen Zoll tief unge⸗</line>
        <line lrx="1032" lry="1516" ulx="271" uly="1462">fähr in die Erde ſetzet, und jedem Setzlinge</line>
        <line lrx="1033" lry="1568" ulx="268" uly="1518">fünf bis ſechs Quadratzoll Voden zugeſtehet.</line>
        <line lrx="1031" lry="1619" ulx="300" uly="1576">Wieenn man ein ſo bepflanztes Feld wird</line>
      </zone>
      <zone lrx="1032" lry="1720" type="textblock" ulx="270" uly="1617">
        <line lrx="1032" lry="1718" ulx="270" uly="1617">aufnebmen, ſo. wird man einen Ueberfluß</line>
        <line lrx="1028" lry="1720" ulx="970" uly="1694">von</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="63" type="page" xml:id="s_El153_63">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_63.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="67" lry="966" type="textblock" ulx="0" uly="374">
        <line lrx="67" lry="406" ulx="12" uly="374">des</line>
        <line lrx="66" lry="468" ulx="22" uly="430">iſt,</line>
        <line lrx="66" lry="521" ulx="0" uly="493">gro⸗</line>
        <line lrx="66" lry="576" ulx="1" uly="539">ichs</line>
        <line lrx="64" lry="636" ulx="14" uly="594">In</line>
        <line lrx="64" lry="684" ulx="0" uly="659">er⸗</line>
        <line lrx="62" lry="736" ulx="6" uly="707">nie⸗</line>
        <line lrx="61" lry="794" ulx="0" uly="763">vier</line>
        <line lrx="58" lry="856" ulx="0" uly="818">4 ſo</line>
        <line lrx="57" lry="909" ulx="0" uly="873">ſel⸗</line>
        <line lrx="55" lry="966" ulx="1" uly="925">bey</line>
      </zone>
      <zone lrx="53" lry="1735" type="textblock" ulx="0" uly="1040">
        <line lrx="53" lry="1072" ulx="0" uly="1040">bir⸗</line>
        <line lrx="51" lry="1134" ulx="1" uly="1096">zel,</line>
        <line lrx="52" lry="1183" ulx="0" uly="1153">das</line>
        <line lrx="50" lry="1240" ulx="0" uly="1210">der</line>
        <line lrx="47" lry="1296" ulx="0" uly="1264">als</line>
        <line lrx="45" lry="1355" ulx="17" uly="1317">ſo</line>
        <line lrx="44" lry="1406" ulx="0" uly="1376">58⸗</line>
        <line lrx="42" lry="1467" ulx="0" uly="1437">ge⸗</line>
        <line lrx="42" lry="1522" ulx="0" uly="1492">ige</line>
        <line lrx="40" lry="1577" ulx="2" uly="1544">et.</line>
        <line lrx="37" lry="1626" ulx="0" uly="1595">ird</line>
        <line lrx="38" lry="1685" ulx="0" uly="1650">uß</line>
        <line lrx="32" lry="1735" ulx="0" uly="1711">en</line>
      </zone>
      <zone lrx="1069" lry="309" type="textblock" ulx="1026" uly="269">
        <line lrx="1069" lry="309" ulx="1026" uly="269">61</line>
      </zone>
      <zone lrx="1114" lry="1736" type="textblock" ulx="308" uly="354">
        <line lrx="1073" lry="399" ulx="316" uly="354">von kleinen Wurzeln haben, welche aus dem</line>
        <line lrx="1073" lry="460" ulx="318" uly="411">verſchuͤtteten Saamen und den Sproͤßlin⸗</line>
        <line lrx="1074" lry="518" ulx="314" uly="471">gen entſtehen, die des Trocknens kaum</line>
        <line lrx="1075" lry="573" ulx="314" uly="524">werth, zum Pflanzen aber ſehr dienlich ſind.</line>
        <line lrx="1075" lry="625" ulx="312" uly="580">Wenn man von jedem aͤußerſten Ende der</line>
        <line lrx="1075" lry="684" ulx="313" uly="636">Wurzel ein Stuͤck, ungefaͤhr einen halben</line>
        <line lrx="1075" lry="741" ulx="311" uly="694">Zoll lang abſchneidet, ſo wird es ſehr gut</line>
        <line lrx="1074" lry="792" ulx="315" uly="749">wachſen. Es kann die ganze Wurzel ge⸗</line>
        <line lrx="1074" lry="850" ulx="312" uly="805">pflanzet werden, wenn ſie in ſolche Stuͤcke</line>
        <line lrx="1074" lry="908" ulx="312" uly="856">zerſchnitten wird. Bey allen dieſen, glaube</line>
        <line lrx="1075" lry="959" ulx="313" uly="912">ich, koͤnnen die Koſten, ſie zu pflanzen erſpa⸗</line>
        <line lrx="1074" lry="1013" ulx="312" uly="966">ret werden. Wenn man ſie vor dem Eggen</line>
        <line lrx="1073" lry="1073" ulx="310" uly="1028">verſtreuet, ſo wird das Ueberfahren deſſelben</line>
        <line lrx="1072" lry="1128" ulx="310" uly="1083">ſie, oder wenigſtens den groͤßten Theil da⸗</line>
        <line lrx="976" lry="1184" ulx="312" uly="1142">von, mit genugſamer Erde bedecken.</line>
        <line lrx="1072" lry="1237" ulx="397" uly="1195">Man kann die Sproͤßlinge wie die Erd⸗</line>
        <line lrx="1114" lry="1292" ulx="309" uly="1244">beeren in den oben erwaͤhnten Jahreszeiten</line>
        <line lrx="1072" lry="1348" ulx="310" uly="1306">und Entfernungen pflanzen, und in Erwaͤr</line>
        <line lrx="1073" lry="1405" ulx="312" uly="1362">gung der großen Anzahl faſerhafter Wurzeln,</line>
        <line lrx="1072" lry="1460" ulx="308" uly="1419">die allbereits ausgeſchoſſen ſind, kann man</line>
        <line lrx="1072" lry="1555" ulx="311" uly="1470">dieſes fuͤr die allergeſchwindeſte Methode</line>
        <line lrx="475" lry="1571" ulx="310" uly="1531">ausgeben.</line>
        <line lrx="1070" lry="1639" ulx="396" uly="1560">Die Saamenkoͤrner reifen im Auguſt</line>
        <line lrx="1071" lry="1703" ulx="310" uly="1643">oder Herbſtmonate. Sie ſind von einer</line>
        <line lrx="1070" lry="1736" ulx="982" uly="1697">brau⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="64" type="page" xml:id="s_El153_64">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_64.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="315" lry="301" type="textblock" ulx="261" uly="261">
        <line lrx="315" lry="301" ulx="261" uly="261">62</line>
      </zone>
      <zone lrx="1037" lry="1780" type="textblock" ulx="231" uly="350">
        <line lrx="1028" lry="393" ulx="271" uly="350">braunen Farbe, wenn ſie reif geworden.</line>
        <line lrx="1027" lry="449" ulx="270" uly="408">Weil ſie ſehr geneigt ſind, auszufallen; ſo</line>
        <line lrx="1028" lry="501" ulx="260" uly="459">muß die Zeit der Reife wohl in acht genom⸗</line>
        <line lrx="1029" lry="561" ulx="266" uly="509">men werden. Es würde rathſam ſeyn, daß</line>
        <line lrx="1031" lry="615" ulx="251" uly="570">man den Stengel oder das Kraut ein wenig</line>
        <line lrx="1031" lry="668" ulx="270" uly="626">vorher, ehe der Saame reif wuͤrde, abſchutt⸗</line>
        <line lrx="1031" lry="727" ulx="270" uly="672">te, und ihn auf einem Tuche oder in einer</line>
        <line lrx="1030" lry="776" ulx="271" uly="736">Wanne in die Sonne legte. Wenn der Saa⸗</line>
        <line lrx="1030" lry="834" ulx="270" uly="792">me trocken iſt, ſo reibe man ihn mit der Hand</line>
        <line lrx="1028" lry="919" ulx="271" uly="845">aus, und ſondere ihn von dem Koffe ab.</line>
        <line lrx="1033" lry="944" ulx="359" uly="898">Im Mäaͤrz, wenn der Boden zubereitet</line>
        <line lrx="1031" lry="1029" ulx="268" uly="957">iſt, kann man ihn ſaͤen und eggen, oder in</line>
        <line lrx="646" lry="1053" ulx="257" uly="1012">den Boden bringen.</line>
        <line lrx="1031" lry="1114" ulx="276" uly="1029">Die Abſchnittlinge von den fungen</line>
        <line lrx="1032" lry="1196" ulx="271" uly="1114">Stengeln, wenn man ſie im Man gepfian⸗</line>
        <line lrx="699" lry="1263" ulx="231" uly="1179">. iet, werden fortkommen.</line>
        <line lrx="1034" lry="1281" ulx="339" uly="1216">Wenn die Wurzeln geſammelt ſind, ſo</line>
        <line lrx="1033" lry="1335" ulx="273" uly="1252">moͤſſen ſie recht rein von der Erde abgewa⸗</line>
        <line lrx="1035" lry="1389" ulx="273" uly="1347">ſchen werden, die an denſelben haͤngen bleibt;</line>
        <line lrx="1036" lry="1445" ulx="272" uly="1401">denn ſonſt ſetzet ſich der Koth, wenn ſie auf</line>
        <line lrx="1037" lry="1504" ulx="266" uly="1458">dem Lager liegen, in die Dunſtloͤcher der</line>
        <line lrx="1034" lry="1558" ulx="274" uly="1509">Haut oder des Felles, und verurſachet un⸗</line>
        <line lrx="741" lry="1618" ulx="274" uly="1571">zaͤhlige Flecken und Mahie.</line>
        <line lrx="1034" lry="1672" ulx="362" uly="1624">Bey ſchoͤnem Wetter werden die Wur⸗</line>
        <line lrx="1034" lry="1728" ulx="277" uly="1684">zeln, wenn ſie nicht ſehr ſaftig ſind, genug⸗</line>
        <line lrx="1034" lry="1780" ulx="542" uly="1741">ſam</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="65" type="page" xml:id="s_El153_65">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_65.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="55" lry="837" type="textblock" ulx="0" uly="372">
        <line lrx="54" lry="399" ulx="0" uly="372">en:</line>
        <line lrx="53" lry="459" ulx="7" uly="420">ſo</line>
        <line lrx="53" lry="507" ulx="0" uly="478">em⸗</line>
        <line lrx="54" lry="564" ulx="0" uly="522">daß</line>
        <line lrx="55" lry="621" ulx="0" uly="577">nig</line>
        <line lrx="53" lry="672" ulx="0" uly="633">nitt⸗</line>
        <line lrx="53" lry="726" ulx="1" uly="703">ner</line>
        <line lrx="52" lry="782" ulx="5" uly="755">ag⸗</line>
        <line lrx="51" lry="837" ulx="0" uly="807">and</line>
      </zone>
      <zone lrx="52" lry="1023" type="textblock" ulx="1" uly="916">
        <line lrx="52" lry="948" ulx="1" uly="916">itet</line>
        <line lrx="49" lry="1023" ulx="14" uly="971">in</line>
      </zone>
      <zone lrx="48" lry="1168" type="textblock" ulx="0" uly="1088">
        <line lrx="48" lry="1119" ulx="0" uly="1088">gen</line>
        <line lrx="48" lry="1168" ulx="0" uly="1143">an⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1109" lry="784" type="textblock" ulx="322" uly="350">
        <line lrx="1079" lry="396" ulx="322" uly="350">ſam trocknen, wenn ſie auf dem Boden oder</line>
        <line lrx="1109" lry="451" ulx="326" uly="403">auf einem reinen Stuͤcke Feldes ausgebreitet</line>
        <line lrx="1083" lry="501" ulx="324" uly="458">werden. Ein wenig Raͤſſe wird ihnen auf</line>
        <line lrx="1084" lry="557" ulx="325" uly="513">keine Weiſe ſchaden. Im Falle ſehr naß</line>
        <line lrx="1082" lry="612" ulx="325" uly="562">Weiter einfaͤllt oder anhaͤlt, ſo koͤnnen ſie</line>
        <line lrx="1082" lry="667" ulx="324" uly="625">eben ſo, wie die Rinde, im Ofen getrocknet</line>
        <line lrx="602" lry="731" ulx="325" uly="678">werden.</line>
        <line lrx="1082" lry="784" ulx="381" uly="702">Wenn ſie trocken ſind, ſo muͤſſen ſie</line>
      </zone>
      <zone lrx="1085" lry="840" type="textblock" ulx="313" uly="756">
        <line lrx="1085" lry="840" ulx="313" uly="756">gerquetſchet oder zermalmet werden, entwe⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1117" lry="1393" type="textblock" ulx="321" uly="844">
        <line lrx="1117" lry="887" ulx="323" uly="844">der mehr oder weniger, nach dem Gebrau⸗</line>
        <line lrx="1083" lry="942" ulx="326" uly="900">che, wozu ſie beſtimmt ſind, oder nach dem</line>
        <line lrx="1086" lry="996" ulx="323" uly="946">Verhaͤltniſſe, wie man ſie verbrauchen will.</line>
        <line lrx="1085" lry="1056" ulx="324" uly="1011">Im Falle ſie nicht genugſam gewaſchen ſeyn</line>
        <line lrx="1086" lry="1112" ulx="323" uly="1067">ſollten, wenn ſie ein wenig zerſtoßen oder</line>
        <line lrx="1084" lry="1167" ulx="324" uly="1123">zerrieben werden, ſo wuͤrde es noͤthig ſeyn,</line>
        <line lrx="1084" lry="1220" ulx="322" uly="1169">daß man den Koth oder die Erde ausſiebte,</line>
        <line lrx="1085" lry="1275" ulx="321" uly="1223">welche durch dieſes Mittel zerbrochen und von</line>
        <line lrx="726" lry="1330" ulx="324" uly="1279">ihnen abgeſondert wird.</line>
        <line lrx="1085" lry="1393" ulx="409" uly="1315">Wenn ſie alſo zubereitet ſind, ſo muß</line>
      </zone>
      <zone lrx="1109" lry="1495" type="textblock" ulx="308" uly="1380">
        <line lrx="1109" lry="1449" ulx="314" uly="1380">man auf eben die Art verfahren, und ſie voͤl⸗</line>
        <line lrx="1086" lry="1495" ulx="308" uly="1452">lig mit eben den Umſtaͤnden weglegen, als</line>
      </zone>
      <zone lrx="1085" lry="1709" type="textblock" ulx="323" uly="1508">
        <line lrx="825" lry="1554" ulx="324" uly="1508">wenn man mit Rinde gerbte.</line>
        <line lrx="1083" lry="1601" ulx="410" uly="1562">Die Tormentille wird bereits von eini⸗</line>
        <line lrx="1085" lry="1709" ulx="323" uly="1616">gen Voͤlkern n gebraucht⸗ wo ſie keine Rinde</line>
      </zone>
      <zone lrx="1083" lry="1720" type="textblock" ulx="1029" uly="1674">
        <line lrx="1083" lry="1720" ulx="1029" uly="1674">ha⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="66" type="page" xml:id="s_El153_66">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_66.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1024" lry="1609" type="textblock" ulx="239" uly="350">
        <line lrx="1017" lry="395" ulx="255" uly="350">haben; ſo ſchteibt Hert Lucas Jacobſon Debes</line>
        <line lrx="1018" lry="451" ulx="257" uly="409">in ſeiner Geſchichte des Eilandes Feroe.</line>
        <line lrx="1019" lry="510" ulx="256" uly="463">„Hier waͤchſt eine große Menge Tormentill,</line>
        <line lrx="1019" lry="558" ulx="255" uly="513">welche die Einwohner, da ſie keine Baumrine⸗</line>
        <line lrx="1020" lry="616" ulx="255" uly="574">de haben, ihre Haͤute damit zu gerben, das</line>
        <line lrx="1019" lry="675" ulx="255" uly="626">zu benutzen, indem ihnen Gott und die Na⸗</line>
        <line lrx="1020" lry="720" ulx="255" uly="679">tur die Trockenheit dieſes Krautes geoffenba⸗</line>
        <line lrx="1019" lry="778" ulx="257" uly="730">ret hat, daß ſie ihre Felle damit gerben, und</line>
        <line lrx="1020" lry="835" ulx="255" uly="792">ſolche daher Rinde nennen.“ Ferner: „die</line>
        <line lrx="1021" lry="887" ulx="255" uly="845">Loute tragen Schuhe von ſaubern Leder, welt⸗</line>
        <line lrx="999" lry="944" ulx="257" uly="900">ches mit der Tormentillwurzel gegerbet iſt.“</line>
        <line lrx="1020" lry="998" ulx="342" uly="957">Es wird noͤthig ſeyn, noch zu erwaͤh⸗</line>
        <line lrx="1019" lry="1056" ulx="257" uly="1014">nen, daß bey dem Verfahren vor den Abge⸗</line>
        <line lrx="1021" lry="1116" ulx="256" uly="1068">ordneten aus dem irlaͤndiſchen Hauſe der Ge⸗</line>
        <line lrx="1021" lry="1165" ulx="257" uly="1121">meinen, Herr Phillipp Cooley bekraͤftigter</line>
        <line lrx="1021" lry="1226" ulx="256" uly="1171">ſechs Pfund von den getrockneten Wutzeln,</line>
        <line lrx="1021" lry="1277" ulx="257" uly="1232">die zu etwas alter erſchoͤpfter Lohe gethan</line>
        <line lrx="1022" lry="1349" ulx="257" uly="1285">worden, haͤtten ſechs Kalbfelle gegerbet, wo⸗</line>
        <line lrx="1023" lry="1388" ulx="259" uly="1344">zon drey unter der Nr. 1. 2. und 3. wären</line>
        <line lrx="1023" lry="1441" ulx="258" uly="1399">vorgezeigt worden, und er glaubte, ſechzehn</line>
        <line lrx="1024" lry="1498" ulx="258" uly="1453">Pfund würden eben ſo viel vom Anfange ge⸗</line>
        <line lrx="1023" lry="1550" ulx="259" uly="1504">than haben, ohne daß etwas von alter Lohe</line>
        <line lrx="629" lry="1609" ulx="239" uly="1566">hinzugekommen waͤre.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="67" type="page" xml:id="s_El153_67">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_67.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="68" type="page" xml:id="s_El153_68">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_68.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="69" type="page" xml:id="s_El153_69">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/El153/El153_69.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1492" lry="572" type="textblock" ulx="1465" uly="550">
        <line lrx="1492" lry="572" ulx="1465" uly="550">R</line>
      </zone>
      <zone lrx="1769" lry="720" type="textblock" ulx="1749" uly="196">
        <line lrx="1769" lry="720" ulx="1749" uly="196">VierfarbSelector Standard* -Euroskala Offset</line>
      </zone>
      <zone lrx="758" lry="836" type="textblock" ulx="557" uly="795">
        <line lrx="758" lry="836" ulx="557" uly="795">Entdeckte</line>
      </zone>
      <zone lrx="933" lry="947" type="textblock" ulx="376" uly="889">
        <line lrx="933" lry="947" ulx="376" uly="889">Geheimniſſe</line>
      </zone>
      <zone lrx="677" lry="1029" type="textblock" ulx="626" uly="998">
        <line lrx="677" lry="1029" ulx="626" uly="998">der</line>
      </zone>
      <zone lrx="1035" lry="1211" type="textblock" ulx="279" uly="1084">
        <line lrx="1035" lry="1135" ulx="279" uly="1084">moscowitiſchen, engliſchen, ſpaniſchen</line>
        <line lrx="822" lry="1211" ulx="493" uly="1161">und franzoͤſiſchen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1036" lry="1346" type="textblock" ulx="282" uly="1262">
        <line lrx="1036" lry="1346" ulx="282" uly="1262">Lederbearbeitung</line>
      </zone>
      <zone lrx="888" lry="1458" type="textblock" ulx="431" uly="1417">
        <line lrx="888" lry="1458" ulx="431" uly="1417">nebſt den dazu erforderlichen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1730" lry="1525" type="textblock" ulx="1712" uly="1500">
        <line lrx="1730" lry="1525" ulx="1712" uly="1500">10</line>
      </zone>
      <zone lrx="990" lry="1550" type="textblock" ulx="324" uly="1502">
        <line lrx="990" lry="1550" ulx="324" uly="1502">Oe larten und Farben</line>
      </zone>
      <zone lrx="1731" lry="1637" type="textblock" ulx="632" uly="1612">
        <line lrx="1731" lry="1637" ulx="632" uly="1612">und —</line>
      </zone>
      <zone lrx="1779" lry="2345" type="textblock" ulx="124" uly="1685">
        <line lrx="1772" lry="1738" ulx="284" uly="1685">dem Gebrauch der Tormentillwurzel ſtatt der — 2 . 5</line>
        <line lrx="1772" lry="1767" ulx="1755" uly="1738">5</line>
        <line lrx="1772" lry="1813" ulx="566" uly="1749">Holzrinden. 3</line>
        <line lrx="672" lry="1955" ulx="586" uly="1940">. .</line>
        <line lrx="1773" lry="2002" ulx="540" uly="1942">Mit Figuren. 5</line>
        <line lrx="1773" lry="2052" ulx="1714" uly="2010"> 5</line>
        <line lrx="1773" lry="2085" ulx="300" uly="2053">2£</line>
        <line lrx="1778" lry="2112" ulx="1760" uly="2087">E</line>
        <line lrx="1774" lry="2184" ulx="564" uly="2114">Gotha, AQu⁊ . 3</line>
        <line lrx="1773" lry="2218" ulx="395" uly="2171">in der Ettingerſchen Buchhandlung, —</line>
        <line lrx="1779" lry="2270" ulx="124" uly="2228">4 180O0%.t  B</line>
        <line lrx="1779" lry="2313" ulx="1254" uly="2276">— §</line>
        <line lrx="1774" lry="2345" ulx="1755" uly="2314">8</line>
      </zone>
      <zone lrx="1780" lry="2447" type="textblock" ulx="1753" uly="2396">
        <line lrx="1780" lry="2447" ulx="1753" uly="2396">☚</line>
      </zone>
    </surface>
  </sourceDoc>
</TEI>
