Eg7_fol Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Petri de crescentijs Ciuis Bo-//noniensis in commodum ruralium // cum figuris libri duodecim Crescentiis, Petrus de — S —= N125 11924954 021 unannnluunu. . 8 4. — . ingen Archivfiirn vorhanden . Petri 5 nomien. in tommodüru 2ðò — — = * j . . . . .⸗ . . .—. 5 2„ DPitohemium. Folium. if. . Bm rx virtute peudstie / que inler M! bonumet maluũ taute diſternit / hu M manus infoꝛ metur animus. ad vtilis et delectabilis cognitionẽ eoꝛũq; ſequelam ⁊ in terrenis rebus pacificus ⁊ tranquillus ſta tus valde vtilis dulcis ⁊ delectabilis reperiat᷑ merito bic totis viribus querendũ eſt. et inuentus tanq; theſaurus inextimabi⸗ lis cum multa humilitate ⁊ patientia cõſeruandus.per eum nã⸗ qʒ; facile benigna dei dilectio pꝛouocat᷑ vita hominis illeſa tute . ſeruatur.et rerũ habundãs copia vtiliter pꝛocurat᷑. hunc tamẽ umpij viri non querũt.et inuentum ſuperbia ſeu alio deteſtablli vicio cecati lacerant.quare licet eoꝛũ foꝛtuna pꝛoſpera ſepe videatur ad tẽpus.perit tandeʒ.nec dimidiat dies ſuos.viri autẽ pacificiet humiles.licet quandoq; leſi fuerint.tamẽ viuũt.⁊ apud deum ⁊ homines gratiã inuenientes tandẽ impioꝛũ hereditant terram. Ego itaq; Petrus de creſcencijs Ciuis Bonoñ.qui tẽpus adoleſcentie.in logica:medicina:et ſcientia naturali otũ cöoõſumpſi. ⁊ demũ nobili leaum ſcientie inſudaui.pacifici ſtatus anxius eſt flendum ſciſma illi us egregie vꝛbis.qui vo ibi pꝛopꝛio nomie Bononia.id eſt bona per omĩa ⁊ in omnibomũ⸗ di clmatibus dicebat᷑.cognoui ꝙ mutata vnitate:ac ſtatu pacifico in diſſenſionẽ odium ⁊ liuo rem. non erat iuſtum ipᷣius peruerſe diuiſiones immiſceri negocijs. Ideoq; annis triginta di⸗ uerſas per pꝛouincias cũ earum rectoꝛibus circuiui.ſubiectis libenter iuſticiam tribuens.re⸗ ctoꝛibus fidele conſiliũ.⁊ ciuitates in ſuo iure ac ſtatu pacifice pꝛo poſſe conſeruans.multoſq; libꝛos antiquoꝛũ et nounoꝛũ pꝛudentum perlegi.et diuerſas ac varias opsrationes colentiũ ru ra vidi.Demũ ciuitate diuina gratia quodãmodo refoꝛmata.tedio late circuitionis et leſe liber tatis affectus ad pꝛopꝛia redij.ac cernens.ꝙ vberius nihil dulcius:nihil homini libero.guod omniũ rerũ ex quibus aliquid acquirit᷑nihil eſt agricultura melius.nihil vberius.nihił dul⸗ cius.nihil homini libero dignius:vt ait Tullius.et cognoſcens.ꝙ in cultu ruris ſtatus facile inuenit᷑ tranquillus.excitatur ocioſitas.et pꝛoximoꝛũ leſio euitat.amplius ꝙ cultus ruris ex⸗ quiſita doctrina per quã facilius et habũdantius vtilitas ꝑcipitur.⁊ delectatio pꝛocurat᷑q̃mi 2 ſi negugenter ⁊ ſine certa induſtria ſingula conſueto moꝛe colantur.viris bonis(qui de ſuarũ proſſeſſionũ redditibus ſine cuiuſcunq; leſione iuſte viuere velint)merito appetenda eſt. ad cul tum ruris mentẽ animũq; conuerti. Et imploꝛato dei omnipotentis auxilio.actus ⁊ comoda eius et cuiuſſibet generis agroꝛum et plantarũ atq; animaliũ doctrinam obſcure et imperfecte ab antiquis traditam ⁊ modernis ſatis incognitam.de ſola chriſti liberalitate confiſus dſᷣtuci de tam ſcom pꝛudentũ naturalis philoſophie ſententias ac rationes aꝑtas q; ex appꝛobatis experiencijs tradere in ſcriptis pꝛopoſui.Ziber iſte ruralium cõmodoꝛũ decitur:quia de com⸗ modis ruris tractat.qui duodecim continet libꝛos. Pꝛimus quidẽ eſt de locis habitabilibus eligeudis.et de curijs domibus et his qui habitationi ſunt neceſſaria faciendis. Secũdus de natura plantarũ et rerum cõmuniũ cultui cuiuſſibet generis agroꝛũ.Tercius de campeſtribus agris.Quartus de vineis ⁊ vino.Quintus de arboꝛibus.Sextus de hoꝛtis.Septimus de pꝛatis et nemoꝛibus.Octauus de viridarijs et rebus delectabilibus ex arboꝛibus herbis ⁊ fructu ipᷣarum artificioſe agendis. NHonus de om̃ibus anĩalibus que nutriu nt᷑ in villis.De⸗ cimus de diuerſis ingenijs capiendi anialia fera. Undecimus de regulis operationum ruris. — In duodecimo compendioſa fit cõmemoꝛatio de bis omnib que ſingulis menſibus in rure ſunt agenda. — r „ — 1 . UMU S ; re im,n d ſzhan ; in EReo : 2 Capitulnz Oꝛimü delo⸗ cis habitabilibus eligendis.et de curijs do⸗ mibus ⁊ his q̃ habitationibo ſunt in rure ne⸗ D G W Capitulum. ij. De aere ? cognitione bonitatis ⁊ malitie eiuss ceſſaria facienda.et pꝛimo de cognitione bo⸗ nitatis loci habitabilis in cõmuni. Voniã cultus ruris ꝓpter cõtinuos 7 eius laboꝛes.pᷣcipue foꝛtitudinẽ ha bitantiũ reqͥrit.idcirco cõueniẽs mi bi viſuʒ eſt in hoc pᷣmo libꝛo doctrinã trade rede his que ad cognitionẽ ſalutis locoꝝ ha bitabiliũ ſpectant.et de quibuſdã habitatiõi neceſſarijs. NHam coꝛꝑa hominũ:quibuſcun q; cõmodis pecuniarijs debent pᷣferri. Dica itaq; in pꝛimis De cognitione bonitatis loci habitabilis in cõmum.que quidẽ attenditur circa quinq;.videlicet penes aeris puritat. ventoꝛũ impetuoſitatem.aque ſalubꝛitatem. ſitus qualitatẽ.et terre fecunditatem. quoꝛuz quattuoꝛ in hoc pꝛimo libꝛo tractant᷑.quin⸗ tum vᷣ tradit᷑ in ſcdᷣo.que omia diligẽter cõ⸗ ſideranda ſunt anteq; in emptionẽ pꝛedioꝛũ ⁊ fabꝛicã domoꝛũ pecunia collata.velox poſt modũ cum perſonarũ detrimẽto aut rei fami liaris damno.penitentia uõ ſperata ſequat᷑. Liber Er ſᷣm Auic eſt vnũ ex elementis gene ratoꝛũ.cuiꝰ naturalis locꝰ eſt circũdãs aquã.⁊ ab elemẽto ignis circũdatꝰ.⁊ eſt eius natura calida ⁊ hũida:ſi nulla extriſeca cauſa eã cõuerterit.cuiꝰ qͥdẽ eſſe in generatis iuuat. vt alleuient᷑ ⁊ rarificent᷑ ⁊ ad ſuꝑioꝛa eleuent᷑. Circa cognitionẽ bonita aeris aniaduertẽ dũ eſt ne fit putrefactꝰ ⁊ nimis calidꝰ.nõ diſtẽ perate hũidꝰ.nec etiã nimis ſiccꝰ. Nã aer pu treſactꝰ putrefacit hũoꝛes.et incipit humoꝛẽ putrefacere qͥ coꝛdi circũdatꝰ eſt. qm ad ipᷣm ꝓpinqͥus accedit.⁊ aer foꝛtit᷑ calefactus iũctu ras laxat.⁊ hũoꝛes reſoluit.⁊ in ſiti augmẽtũ pᷣſtat.⁊ reſoluit ſpm.⁊ deijcit vᷣtutes.⁊ ꝓhibet digeſtionẽ. ꝓpter qd caloꝛẽ innatũ reſoluit.qͥ eſt inſtrumentũ naturale.⁊ coloꝛẽ citrinũ effi cit. ꝓpter qð hũoꝛes reſoluit ſanguineos co⸗ loꝛẽ rubificãtes.⁊ qꝛ facit colerã alios ſuꝑare hũoꝛes.⁊ coꝛ calefacit caloꝛe extranco.⁊ facit hüoꝛes fluere:⁊ ipos putrefacit.et defert cos ad cõcauitates ⁊ mẽbꝛa debilia.⁊ coꝛꝑib ſa⸗ nis nõ eſt bonꝰ.cõfert tũ ydropicis ⁊ ꝑaliti ⁊ ſpaſmo hũido.Aer vᷣo frigidus caloꝛẽ inna tũ ad interioꝛa redire facit.et facit catarrũ.et debilitat neruos.⁊ tracheã artiriã magno le⸗ dit ĩpedimẽto.⁊ digeſtionẽ efficit foꝛtẽ.⁊ oẽs occultas oꝑationes efficit foꝛtioꝛes ⁊ exiccat appetitũ.⁊ ad vlumuʒ ſams cõuemẽtioꝛ eſt q;ᷓ Pꝛimus Fob. if. ger mlte caliditatꝭ. Aer vᷣo hũidus pluriũ cõ ple xiõi eſt bonꝰ.⁊ coloꝛẽ efficit bonũ ⁊ cutẽ.⁊ reddit eã mollẽ.⁊ poꝛos dimittit aꝑtos.ſj ad putrefactiõeʒ pᷣparat. Et ſiccꝰ qͥdẽ exiſti hu icõrius.ꝛedictꝭ itaq; diligent᷑ cõſideratis. cõſtat aeris tpatã mediocritatẽ ⁊ claritatẽ q̃n tũ poſſibile eit reqrenda eẽ. Aer nãq; ſi bonꝰ eſt tpatus ⁊ clarꝰ nec ſuba extranea ↄplexiõi ſpũs õria ei admiſcet᷑. eſt ſalutẽ efficies habi tantiũ ⁊ ↄſeruãs. Et plãte(vt ait Albertꝰ)ab co /ꝓpoꝛcionabilit᷑ ↄu aleſcũt⁊ fructificãt. Di vᷣ/malus eſt.⁊ eidẽ miſceant᷑ vapoꝛes lacuũ ⁊ ſtangnoꝝ qba turbat᷑:cõtrariũ oꝑat᷑ ⁊ triſti⸗ ficat aiam ⁊ cõmiſcet hũoꝛes:⁊ plãtas coꝛri pit.⁊ ideo vẽti vꝛẽtes ⁊ pꝛuine moꝛtit᷑icantes ledũt ⁊ deſtruũt plãtas.⁊ in ſũma ſᷣm Auicẽ. Ois aer q cito infrigidat᷑ cũ ſol occidit ⁊ cito calefit cũ ipᷣe oꝛit᷑ eſt ſubtilis.qͥ vo huic eſt cõ rrariꝰ exiſtit ecõtrario.deinde deterioꝛ eſt oibꝰ ille aer qͥ coꝛ ↄſtringit ⁊ aeris anguſtat attraz⸗ ctionẽ. pᷣter hec vᷣo dicit Palladiꝰ.ꝙ aeris ſa lbꝛitatẽ declarat loca ab iſimis vallibo libe⸗ ra ⁊ nebulaꝝ noctibo abſoluta.⁊ habitantiuʒ coꝛꝑa cõſiderata.ſi em eis coloꝛ ſanꝰ ineſt. c⸗ pitd firma ſinceritas. inoffenſuʒ lume ocloꝝ pus auditꝰ.ſi fauces liquide vocis còmeatũ ad mittãt.his ſignis benignitas aeris cõpꝛo⸗ bat. cõtraria vo noxiũ illiꝰ celi ſpm cõfitnt. cognitione bonitatis ⁊ malicie ipſoꝛum. 11 1131 ſES . 4E I⸗ N — 2 Ermo de vẽtis ſᷣm Auic.⁊ de eo ꝙ ven toꝝ cã genefat᷑ duob exiſtit modis.ſcʒ vniuerſalis ⁊ abſolutꝰ.⁊ ſermo ſᷣm illũ qͥ vni cuiq; ciuitati ꝓpꝛius exiſtit. Uniuerſalis o ſermo eſt ꝙ meridionalis ſᷣm pluriũ cicſtatũ iij Lber ⁊ locoꝝ calidꝰ eſt ⁊ hũidꝰ.ſʒ calidꝰ ꝓpterea q; a ꝑte ſolis veit.⁊ hũidꝰ ꝓpterea ꝙ vt plurimũ mariũ a nobᷣ eſt meridionale: q̃re oꝑat᷑ in eis ſoltoꝛtit. ⁊ euapoꝛat ex eis vapoꝛes qui ven cis admiſcent᷑ et ideo venti meridionales exi ſtunt laxantes foꝛtitudinẽ.⁊ aperiũt poꝛos ⁊ turbãt huoꝛes.⁊ mouẽt eos ab interioꝛib ad exterioꝛa. ⁊ in ſenibo efficiũt grauitatẽ.⁊ exi⸗ turas coꝛrũpunt. ⁊ recidiuatiões egritudinũ efficiũt.febꝛes putrnidas efficiũt ⁊ debilitãt.⁊ mouct epilentiã.⁊ afferũt ſomnũ.ſed non exa ſperat guttur. Septẽtrionales vᷣo venti ſunt frigidi.eo ꝙ tranſeũt ſuꝑ mõtes ⁊ terras frigi das multarũ niuiũ.⁊ ſũt ſicci.pter qð eis nõ multi aſſociant᷑ vapoꝛes.qm̃ reſolutio a ꝑte ſeptẽgionis fit minus.⁊ trãſeũt vapoꝛes ſᷣm plurimũ ſuꝑ aqᷓs cõgelatas.aut ſuꝑ deſerta. re vẽtus iſte coꝛroboꝛat ⁊ indurat.⁊ q̃ mani feſte fluũt pꝛohibet ⁊ claudit poꝛos.⁊ digeſti * it.⁊ cõſtringit ventrẽ ⁊ in . uã virtutẽ foꝛtẽ effic durat. ⁊ ꝓuocat vꝛinã. ⁊ aerẽ putridũ ⁊ peſti lentialẽ ſanat. Cũ vo meridionalis ſeptẽtrio nalẽ pᷣcedit ⁊ ſequit᷑ eũ ſeptẽtrionalis. accidit a meridionali fluxꝰ. ⁊ a ſeptẽtrionali expᷣſſio. ideoq; multipucat᷑ tũc fluxꝰ maturieꝝ capi⸗ tis ⁊ pector egritudies. Et oꝛiẽtales qͥdẽ int caliditaſẽ ⁊ frigiditatẽ ſunt tpati.ſed ſunt oc⸗ cidẽtalibo ſiccioꝛes. Septẽtrionales qͥdẽ oꝛi eni minꝰ hnñt maria q; ſeptẽtrionales aut oc cid ctis.vẽeti oꝛiẽtales ſi in poſtremo noctis ⁊ in pncipio diei flauerit veniẽt ab aere qͥ iã tẽ⸗ peratꝰ eſt. ꝓpter ſolẽ ⁊ ſubtiliatꝰ ab eo.⁊ e?à hu miditas iã fuit imunita.ideoq; ſunt ſiccioꝛes ⁊ ſubllioꝛes.ꝙ ſi in fine diei ⁊ pncipio noctꝭ ſlauerit erit res cõtraria.O ꝛiẽtales tñ occidẽ talie vniuerſalit᷑ ſen exiſtũt melioꝛes.occi dęẽtales vo parũ plus ſunt hũidi qᷓ; oꝛiẽtales. em ſinꝑ maria traſeũt.ꝙ ſi flauerit in fine no cus ⁊ in pncipio diei. veniẽt ab aere in q̊ ſol oꝑatꝰ nõ fuit.ſpiſſioꝛes igit᷑ ⁊ groſſioꝛes erũt. ꝙ i fine diei ⁊ pncipio noctis flauerint erit res cõcraria.Pꝛedictoꝝ aũt vẽtoꝝ iudicia ꝓ pter alas res qñiq; mutant᷑.eſt em in q buſdã cinitatibo ⁊ locis cõueniẽs.vt venti meridgio nales ſint frigidipꝛes.cũ eiſdẽ fuerint mõtes ninoſi a parte meridiei.⁊ cõuerterint ſe venti meridionalea ad frigiditatẽ.eo ꝙ ſuꝑ eos trã ſeãt.⁊ eſt cũ ſeptẽtrionales meridionalibo ca⸗ dioꝛes exiſtüt. cũ circa deſerta fuerit aduſta. Capicłm.iij. De aq que homiĩbus competit et cognitiõe bonitatis vlł malicte eius. “ M NDua vt ait Auiẽ.eſt alterũ ex elemẽtis generatoꝝ.? eiꝰ q deʒ locꝰ naturalis eſt vt ſit circũdãs terrã.⁊ circũdata ab aere in ſu is ſitibo naturalibo ꝑmãſerit que frigida eſt ⁊ hũida.ſi nulla cã extrinſeca ei cõtraria fuerit. ⁊ ipſa qᷣdẽ in generatꝭ iuuamentũ pᷣſtat ad fi guradas foꝛmas.hũiduʒ em̃ liet ad foꝛmas ſiguratas cito amittat. cito tñ eas recipit ſiẽ ſiccũ terreſtre.licet difficulter eas recipiat:du riter tñ retinet eas. Cunq; hũidũ aqueũ et ſic cũ terreũ ad ſeinuicẽ tẽperauerĩt adipiſcet᷑ſic cũ ab hũido vt cito ſuſcipiat cẽſioneʒ ⁊ facile figurã.⁊ hũidum aqueũ acqͥret a ſicco vt reti neat fo:tit᷑ qdᷣ ĩ eo accidit ex ratificatiõe ⁊ eq̃⸗ tione ⁊ figuratiõibo.⁊ ꝓpter hũidũ ꝓhibet᷑ ſic cũ a ſua ſeꝑatiõe.et ꝓpter ſiccũ ꝓhibet᷑ hũidũ a ſua fluxibilitate.Duplex eſt aq̃ cõſideratio in hac ſcia.alia em̃ aq̃ ↄuenit incolis.alia vᷣo plãtis.Et pmo qͥdẽ de ea q̃ hoĩbo eſt ſalubꝛis ſermonẽ faciã vtilẽ.Aq̃ igit᷑ fm Auic.q̃ ſunt alijs melioꝛes ſũt aq̃ fonuũ tre libere. in qͥb nulla diſpoſitionũ ⁊ q̃litatũ extraneaꝝ ſuꝑat aut aq q̃ ſt᷑ petroſe q̃ ſũt dignioꝛes.ne t᷑reſtri treſactiõe putreſcãt.illa tñ aqua q̃ eſt terre libere melioꝛ eſt petroſa.dũ tmñ ſit currẽs ⁊ ſoli ⁊ vẽtis diſcooꝑta.ex his em̃ nobilitatem acqͥ rit.neq; oĩs diſcurrẽs.ſed illa q̃ ſuꝑ lutũ libez- rũ nõ fetidũ nec lacuoſuʒ incedit.nã hec meli oꝛ eſt es q̃ ſupꝛa petras fluit.lutũ em mundat aquã ac extrahit ⁊ aufert ab ea res extraneas ſibi admixtas. ⁊ colat ipam.ſed lapides non faciũt illud.ꝙ ſi hec aq̃ fuerit młta ⁊ foꝛti cur rerit motu q̃ ꝓpter ſui multitudinẽ illud qð ei admiſcet᷑ in ſuã cõuertit naturã ⁊ q̃ ſuo curſu ad oꝛientẽ tẽdit erit melioꝛ alijs aqͥs.⁊ quãto magis cũ a ſuo multũ elongabit᷑pꝛincipio.⸗ — 2 Liber poſt hanc que ad ſeptẽtrionẽ vadit.Illa nä⸗ q; que ad occidentẽ tendit ⁊ meridiẽ eſt mala. ⁊ pꝛopꝛie cũ meridionales ſufflauerint vẽti. ⁊ llla qdem q̃ a locis deſcendit altis cũ alijs bonitatiba eſt melioꝛ.et talis eſt quaſi dulcis: et eſt in pondere leuis ⁊ cito infrigidat᷑ et ci⸗ to calefit ꝓpterea ꝙ eſt reſoluta.frigida in hye me ⁊ calida in eſtate.in qua nullo modo ſa⸗ poꝛ aliqͥs ſuꝑat.nec vllus odoꝛ.et qð in ea co quit᷑ cito coquit᷑ et cito diſſoluit. Debes autezʒ ſcire.ꝙ põdus eſt experimẽtis adiuuãtib ad cognoſcenduʒ aque diſpoſitionẽ.aqua em̃ q eſt leuioꝛ in plurimis diſpoſitiõe eſt melioꝛ. põdus autẽ per menſurã cognoſcit᷑.cognoſci tur etiã ſi in duab aquis diuerſis duo pãni vniꝰ ponderis madefiũt.⁊ poſtea vehemẽter ſiccent᷑.deinde põderent᷑nam aq̃ cuius pon⸗ dus fuerit leuioꝛ eſt melioꝛ.Sublimatio qͥ⸗ dem ⁊ diſtillatio aquas rectificãt malas ⁊ ſi⸗ militer decoctio.aqua em̃ cocta (vt teſtificati ſunt ſapiẽtes)minoꝛis eſt inflatiõis ⁊ velotio ris deſcenſiõis.nã decoctio ſubſtantie acqrit ſubtilitatẽ.et ideo clarificat᷑ deſuꝑ ⁊ groſſum terreſtre deſcẽdit ad ymũ.nã cõmixtiones ter reſtres leuiter a ſubſtantia ſubtili deſcendũt: ſed a ſpiſſo ⁊ viſcoſo nõ facile deſcendũt.Ex aquis quoq; laudabilibo ſunt aq̃ pluuie.et pᷣ⸗ cipue ille q̃ cũ tonitruis in eſtate deſcendunt. ſed tamẽ aque pluuiali cito aduenit putrefa⸗ ctio.licet ſit aqua melioꝛ. ꝓpterea qꝙ; eſt valde ſubtilis.et fit eius putredo cauſa cõputreſcẽ⸗ dqi humoꝛes.⁊ impedit pectus ⁊ vocẽ.nã ois ſubtilis ſubſtantia plus recipit paſſionẽ.ꝙ ſi aqua pluuialis plus ebullierit eiꝰ putrefacii onis receptio minuet᷑.Accetoſa quoq; cũ co⸗ medunt᷑ putrefactioni opponunt.⁊ ab impe⸗ dimẽto eiꝰ ſecuritatẽ faciũt.Aque vᷣo puteo⸗ rũ ⁊ aqueductuũ ſunt male.cõparatiõe aqua rũ fontiũ.ſunt em aque ↄſtricte terreſtritates longo recipiẽtes tẽpoꝛe.ex eis tũ ille deterio⸗ res ſunt quibo ex plũbo vie facte fuerint.quo niam ex eius vᷣtute aliqͥd aliud ſumũt.vñ fre qnter ad diſſenteriã inducũt.Aq̃ aũt paludis deterioꝛ eſt aq̃ putei.qͥa manatio aq̃ putei a⸗ cuit᷑.ꝓpter illud qð de ipſa extrahit᷑.vñ ꝑdu⸗ rat eius motꝰ ⁊ nõ multũ moꝛat᷑ in cõſtrictio H ne.nec manet in locꝭ vñ manat longo tꝑe.aq̃ᷓ vo paludis.ꝓpterea ꝙ longo tꝑe moꝛat᷑ in fo raminibo terre putrefaciẽtis.⁊ eius motus in manãdo ⁊ egrediẽdo eſt tardus.⁊ nõ eſt niſi in terra coꝛrupta ⁊ putrida.mala eſt. Aque la cuales ſtates pᷣcipue diſcooperte male ſunt ? Graues.qᷣa in bieme non intrigidant᷑ niſiꝑ ni Pꝛimus Fok. üj. ues.ideoq; generant flegma. ⁊ qa calefiüt in eſtate ꝓpter ſolẽ.⁊ putrefactionẽ generãt cole rã.et pꝛopter ſpiſicudine quide ipiaꝝ ⁊ dom mixtionẽ terreſtriũ cũ eis.? ꝓpter reſolutionẽ ſubtilẽ earũ.generant᷑ in eis ꝗ eas bibũt ſple⸗ nes.et eoꝛü mirach ſubtiliat᷑. ⁊ interioꝛa ipſo rũ ingroſſant᷑.⁊ eoꝛũ extrema macreſcũt ⁊ eo rnũ humeri ⁊ collũ.et comedẽdi deſideriũ in eis ſuperat ſitis. ⁊ cõſtringunt᷑ eoꝛũ ventres difficile vomeres poſſunt. et qnq; ꝑueniũt ad vdropiſim. ꝓpterea ꝙ aquoſitas in eis veti net᷑.⁊ qnq; apoſtemata pulmonis ⁊ ſplenis ⁊ ad diſſenteriã ⁊ ipſoꝛũ epata debilitant᷑ ⁊ in eis multe alie egritudines generant᷑.⁊ mulie res duriter impᷣgnant᷑.⁊ cuʒ dificultate pari⸗ unt.et pariũt pueros apoſiemoſos.et freqnt᷑ fit in eis mola et unpgnatio mendoſa.⁊ eoꝛũ pueri ſepe patiunt᷑ varices ⁊ cruriũ inſana⸗ bilia vlcera.⁊ quartanis habũdant.⁊ multas alias egritudines patiunt᷑.⁊ in ſenibo ſebꝛes ffiut adurentes. ꝓpter ſiccitatẽ naturaæ ipſaꝝ. Aque pᷣterea ꝗdus admiſcetur metallina ſub ſtantia aut eius ſimile aq̃ ſanguuugales om⸗ nes male ſunt regulariter.licʒ in qbuſaã egri tudiniba afferãt iuuamentũ.aqua em:n qua ſuperat ᷣtus ferri iuuamentũ pꝛeſtat in hoc vt interioꝛibo foꝛtitudo tribuat᷑.et vt diſſente ria pꝛohibeat᷑.et vt virtutes deſideratiue om⸗ nes pꝛocedãt. Aque niuoſe ⁊ glaciales ſunt groſie:nix vᷣo ⁊ aqua glacialis cũ munda fue rit nõ cõmixta altera rei virtutẽ habẽti malaʒ ſiue ſoluat᷑ ⁊ fiat ex ea aqua: ſiue mittat᷑ ipſa in aqua erit bona.nocet tamẽ doloꝛes Paben tibo neruoꝝ.ſed cũ coquit᷑ ad bonitatẽ redit. ꝙ ſi aqua glacialis ex asuis malis fueritaut nix vᷣtutẽ cõtrahens malã et exiraneã a locis in qbus ceciderit erit mala.aqua pᷣterea tẽpe⸗ rate frigida ſanis melioꝛ eſt aqs oĩibus.licet neruos impediat.⁊ apoſtemata in interioꝛi⸗ dus habẽtibo ledat.ipᷣa em appetitũ excitat et ſtomachũ foꝛtẽ efficit.Aq̃ em calida digeſtio nẽ coꝛrũpit.et facit natare cibũ in ſtomacho. et ad ydropiſim adducit ⁊ ethicã. ⁊ conſumit coꝛpꝰ Aq calefacta tepida eꝑ icit nauſeã.⁊ cũ fuerit caudioꝛ q́; hec. ? in ieiunio bibita mul totiẽs ſtomachũ lauabit ⁊ ventrẽ ſoluit.eã tñ freq̃nter bibere eſt malũ.qꝛ ſtomachi vᷣtutem debilitat.illa vo q̃ multũ eſt calida colicã re⸗ ſoluit ⁊ ſplenis vetoſitates frãgit. Aq̃ vo ſal ſa macreſcere facit ⁊ exiccat: ⁊ poſt facit ven trẽ ꝓpter vim radẽdi q̃ in ea exiſtit.poſtea ſtri git eü in fine ꝓpter ſiccitatẽ nature eiꝰ.⁊xoꝛrũ pit ſanguineʒ:ideoq; pꝛuritũ cnergt. A vᷣ O un . D . „* nec de fontibus Luſpiceris. turbida lapidem generat ⁊ opilationes.ideo poſt ipᷣam res comedẽda eſt ꝓuocatiua. licet ventrẽ habẽti plerũq; cõferat ipᷣa.et oẽs aque groſſe ⁊ graues.· ꝓpterea ꝙ in eiꝰ vẽtre tenent nec cito deſcẽdit. Eius vᷣo tiriace exiſtũt res vtuoſe ⁊ dulces.Aque vᷣo alumioſe mulierũ ſuꝑfluitatẽ currere nõ ꝑmittunt et ſpuere ſan guinẽ. et ꝓhibẽt illu quod de emoꝛroidid / egredit᷑.ſed coꝛꝑa q̃ febꝛibʒ ſunt apta foꝛtiter ad ęas ꝑducũt.⁊ fere qͥdem ſplenẽ reſoluunt. ⁊ nõ coire valẽtes adiuuãt. Eree vᷣo coꝛupti oni cõplexiõis enee exiſtũt. Emẽdat᷑ aũt aq̃ᷓ ſi vehemẽter colel et coquere qdem aquã ea,z qñq; colat vt dictũ eſt,. ⁊ inter pure aq ſubſtã tiã eted qð ei admiſcet᷑ ſeꝑationẽ facit et maz ius h̊ toto eſt iſßam ſublimãdo ſtillare.Aquã vo cũ vino bibere vtile eſt.ex eo ꝙ eius remo net maliciã. cũ ipᷣius malicia fuerit ex genere pauce penetratiõis.Aq̃ etiaʒ cũ pauca fuerit chf ⁊ nõ inuenit᷑ tẽperata cũ acceto erit bibenda. Wia, ⁊ ꝓpꝛie in eſtate.qm̃ hoc a multo excuſat potu Aqua ꝓpterea ſalſa cũ acceto bibẽda.eſt et ſi⸗ rupo accetoſo.in quã ſiliq̃ ⁊ mirti grana ſunt pꝛoijcienda ⁊ ſoꝛbe. ⁊ poſt alumioſam q dem agquã ⁊ ponticã bibendũ eſt totũ id qð natu⸗ rã ſoluit.vinũ qq; eſt ex eo qd poſt ipßam po⸗ 4 Ahrbitationũ ſeu ten arũ ſuꝰ duplex cõſi tatij cõfert. Suꝑ amarã quoq; exhibẽda ſũt in qua exiſtit putrefactio nõ ſunt guſtãda nu Dulcia et vnctuoſa anteq; ſtantẽ ⁊ paludeſtre trietia calida ſuꝑ aquã ſtiptica ſunt exbiben da ex fructibo frigidis.ſicut ciconia ⁊ macia⸗ na ⁊ cotula. Suꝑ aqs quoq; groſſas ⁊ tur⸗ bidas vtendũ eſt aleis. et ex eo etiã ꝙ eos cla rilicat eſt alumẽ ⁊ amenũ.et ex eis quoq; que dinerſaꝝ aquarũ remouẽt maliciã ſunt cepe. qm̃ ſunt vt tiriaca.et pꝛopꝛie cepe cũ acceto ⁊ alleo etiã et ex frigidis rebo ſunt lactuce. So let autẽ qũq; (vt Palladius ait) occultioꝛem noxã tectioꝛ inferre aquaꝝ natura. que pꝛefa / . geratio eſt. vna qͥdeʒ rõne ſalut habita toꝝ.altera rõne fecũditat agroꝝ.⁊ pmo depᷣ mr ſitꝰ natura dicet᷑. Sciẽduʒ eſt itaq;.vt ait Aui.ꝙ locoꝝ habitabiliũ diſpõnes ĩ coꝛꝑi⸗ bus diuerſificant᷑ cã altitudinũ ⁊ ꝓfunditatũ in ipᷣis.⁊ cã diſpoſitionis ipᷣiꝰ terre.ſi eſt luto ſa aut hũefacta aut cretoſa.aut ſi eſt ĩ ea vᷣtus minere.⁊ diſpoſitio mititudis aq̃ꝝ aut pau⸗ citaꝶ eaꝝ.et diſpõnis eoꝝ q̃ ĩ eis vicinant᷑ ſicẽ arboꝝ ⁊ vineaꝝ aut foueaꝝ aut cadaueꝝ aut hoꝝ ſiliuʒ.⁊ ex mõtiũ ⁊ mariũ vicinitate.Lo ca habitabilia calida nigrificãt capillos et in tis rõnibus diſcerni nõ põt. Ideoq; ipas ex incolarũ ſalubꝛitate noſcamꝰ.ſi fauces biben tiũ pure ſint.ſi ſaluuʒ caput.ſi ĩ pulmonibus aut toꝛace.aut rara.aut nulla ẽ cauſatio.ſi ve⸗ ter aut viſcera au latera ſiue renes nullo do⸗ loꝛe aut inflatione vexant᷑.ſi vicia nulla veſi⸗ ce ſint.hec ⁊ ſimilia ſi apud incolas pꝛo maz⸗ ioꝛi ꝑte conſtare videbis:nec de aere aliquid Capitulnz. v. De litu lo⸗ criſpãt.⁊ cũ in eis maxiĩa fuerit reſolutio.⁊ mi nuet᷑ hũiditas cito ſic̃ in tra nigroꝝ. illis nã⸗ qʒ qͥ ibi moꝛant᷑ aduenit ſeniũ in annis.xxx.⁊ eoꝝ coꝛda ſũt timida. ꝓpterea ꝙ ſpũs multuʒ reſoluit᷑ In locꝭ habitabiulibo frigidis ſũt coꝛ da audacie maior, ⁊ meliꝰ digerẽtes.q̃ ſi fue rit hũida erũt ibi moꝛãtes groſſi et carnoſi.et młia habũdãtes adipe.qrũ vene erũt ꝓfũde ⁊ occulte.et ipſi erũt teneri ⁊ albi. In loq habi tabilibo hũidis moꝛãtes pulcraꝝ ſüt facierũ. rũ cutes ſũt lenes.et cũ exercitant᷑ cito adue nit laſſitudo.⁊ eoꝝ eſtas nõ młtuʒ calefit.nec hypems valde ĩfrigidat᷑.⁊ eis adueniẽt febꝛes multe in oꝛe ⁊ vẽtre.⁊ ſanguĩs multꝰ exit ex mẽſtruis ⁊ emoꝛroidibo.⁊ miltiplicat᷑ epilẽtia. ci habitabilis.et de cognitione bonitatis et et malicie ſue. In loc habitabilibo ſiccis moꝛãtiũ exiccant cõplexiões.⁊ ipſoꝝ obfuſcant᷑ cutes ⁊ exiccãt —F ⁊ eoꝝ cerebr cito aduenit ſiccitas ⁊ eoꝝ eſtas eſt valde calida.⁊ hyems multuʒ frigida. In loc habitabilibo al moꝛãtes. ſut ſani et foꝛt laboꝛis.multũ patiẽtes ⁊ viuũt diu. In locis habitabilibo ꝓfũdis moꝛãtes. in vapoꝛoſita te mlta exiſtũt ⁊ epat debilitate.et aqs habũ dãt nõ frigidis.⁊ ꝓpꝛie ſi fuerit ſtãtes.vt aq̃ la cuũ aut ſtagnoꝝ.⁊ eoꝛũ aeres ſũt mali.Delo cis habitabilibo petroſis ⁊ diſcooꝑiᷣ hoꝛũ ae res ĩ eſtate ſũt valde calidi.⁊ in hyeme multũ frigidi.et eoꝝ coꝛꝑa ſũt dura ſolida ⁊ młtoꝛũ capilloꝝ.foꝛtia.⁊ iũcture manitfeſte ⁊ vĩcit in eis ſiccitas.⁊ ſũt multũ vigilãtes.et ſũt malo rũ moꝛũ inobediẽtes.et eſt i eis belloꝝ foꝛtitu do.⁊ ſolertia ĩ artibo ⁊ acuitas. In locꝭ mõtu oſis niuoſis moꝛantiũ.iudiciũ eſt ſic iudiciũ aliaꝝ terraꝝ frigidaꝝ.⁊ eoꝛũ tre vẽtoſe.et dũ nix moꝛat᷑ generant᷑ in eis boni vẽti.ſʒ cũ nix reſoluit᷑ ſi mõtes hẽant qͥ vẽtos ꝓhibeãt fiũ=t vapoꝛoſa. In lo habitabilib marinis tpat caliditas ⁊ frigiditas.ꝓpter ſui hũiditatis ad paſſionẽ inobediẽtiã. Habitãtiũ in loc ſeptẽ trionalibo.iudiciũ eſt ſicẽ iudiciũ ciuitatũ ⁊ tẽ poꝝ frigidoꝝ.in qͥbo młtiplicant᷑ ↄſtringẽdi expmẽdi egritudies.⁊ młtiplicant᷑ in eis hũo res ĩ occulto coꝛꝑis ↄgregati.⁊ ſolet ĩ eis eſſe digeſtiue bonitas.⁊ vite lõgitudo.in coꝛꝑib⸗ Aꝓpierea eoꝝ vlcera ſanant᷑ ꝓpt᷑ eoꝝ foꝛtitudi⸗ nẽ.⁊ ſanguis eoꝝ bõitatẽ.⁊ ꝓpterea ꝙ exteriꝰ nõ eſt cã q̃ eas laxat.aut q̃ eas detegat.ſʒ ꝓpt᷑ multã caliditatẽ coꝛdiũ eoꝝ ſunt ĩ eis moꝛes lupini. Habitãtiũ in locq meridionalibo iudi cia ſũt iudicia terraꝝ ⁊ tẽpoꝝ calidoꝝ.plłimũ auũt aq̃rũ q̃ ſũt ĩ eis eſt ſalſuʒ ⁊ ſulphureũ.⁊ ca pita moꝛãtiũ in ipᷣis ſunt plena hũidis mate rijs. qm meridies hͥ oꝑat᷑.⁊ eoꝝ vẽtres ſũt ſo⸗ luti.ꝓpter illud qð ab eoꝛũ capitibo ad ſtoma chos deſcẽdit.mẽbꝛa q̃̊ʒ eoꝝ ſunt laſſa ⁊ debi lia.⁊ ſenſus iboꝝ gues.⁊ deſideria etiã come dẽdi ⁊ bibẽdi debilia.et q̊libet vino guant᷑ et ꝓpterea ꝙ capita eoꝝ ⁊ ſtomachi debilia exi⸗ ſtũt.vlcera q̊ʒ eoꝝ durit᷑ ſanant᷑ ⁊ mollificãt᷑. mlieribo qʒ accidit multꝰ ſanguĩs mẽſtrui exi tus.nec ↄſtringit᷑ niſi cũ magna difficultate. ⁊ freqnt aboꝛciũt.ꝓpt᷑ młuitudinẽ egritudinũ eaꝝ.viris q̊ʒ accidit a vẽtre ſanguie exitus ⁊ emoꝛroides.⁊ obtalmia hũida q̃ cito ſanant᷑. ſenibo vᷣo in pᷣma ſenectute cũ trãſeũt.l.ãnos accidit ꝑaliſis ꝓpter eoꝝ catarros.⁊ accidit oĩ bus eis ꝓpterea ꝙ ſũt eoꝝ capita plena aſma ⁊ cẽſura ⁊ epilẽtia.⁊ accidũt eis febꝛes.ĩ qͥb caliditas ⁊ frigiditas ↄiũgunt᷑.et febꝛes lõge pypemales ⁊ nocturne acute.acute vᷣo febꝛes Dꝛimus Fol. v. parũ accidũt eis ꝓpterea q; eoꝝ vẽtres multũ reſoluũt᷑ ⁊ diſſoluit᷑ ſubtileqð eſt ĩ ipoꝛũ guo ribo. De loc hĩtabilibo oꝛietalibbo ciuita? q̃ ẽ ab oꝛiẽte eſt atꝑta.⁊ in oppoſitiõe poſita ẽ ſana ⁊ boni aeris.ſol em̃ in pncipio diei ſuꝑ eã ele uakłet aerẽ eiꝰ clarificat. poſtea recedit ab ea aere iq clarificato.⁊ exſufflant ſuꝑ eã vẽti ſub liles q̊s ꝑmittit eis ſol.deinde ipſemet eos ſe quit᷑ ⁊ cõueniũt eoꝝ motus De locis habita bilibo occidẽtalib in ciuitate q̃ ab occidente eſt diſcooꝑta.eteſt ab oꝛiẽte cooꝑta nõ venit ag eã ſol niſi tarde. ⁊ illico cũ venit ad ißam incipit elõgari ab ea.qꝛ nõ ei apꝛopinquãdo incedit. non & eiꝰ ſubtiliat aerẽ nec exiccat.ſʒ dimittit ipᷣm hũidũ groſſuʒ.⁊ ſi ventꝰ einit⸗ liit.mittit eos ab occidẽte ⁊ in nocte.iudicia & ipſaꝝ ſunt iudicia ciuitatũ huidaꝝ cõplexio nũ.caliditatẽ habẽtiũ tꝑataʒ groſſaʒ.⁊ niſi eẽt Apter illud qð ex ſpiſſitudie ꝓuenit aeris eoꝝ natura veris nature ſilis exiſteret. ſanitas vo in eis minꝰ exiſtit qᷓ; in terris oꝛiẽtalib cũ di minutiõe młta. q̃re qͥ leca eligit habitabilia cognoſcere dʒ terrã ciuitat.vł loci alteriꝰ ha bitãdi.⁊ quõ eiꝰ exiſtit diſpoſitio ſᷣm alcitudi nẽ ⁊ ꝓfunditatẽ.⁊ diſcoopturã aut cooꝑturã ⁊ eiꝰ aquã ⁊ ſubam aq̃ ipᷣiꝰ.et quõ exiſtit ſᷣm ſui ꝓpalationẽ eius ⁊ diſcooꝑturã.aut ſᷣm ſui occultationẽ ⁊ ipᷣius pfunditatẽ.⁊ ſi ſit vẽſts expoſita aut in terra ꝓfunda.⁊ debes cogno ſcere vẽtos ibi flantes.ſi ſint ſani frigidi.⁊ qͥd ei ſit viciũ ex maribo ⁊ pelagis ⁊ mõtibo et mi neris.Et dʒ ſcire q̃lis ſit terra ſᷣm ſanitateʒ ⁊ egritudinẽ.⁊ q̃ egritudines illic cõmoꝛaſtib⸗ euenire ſolẽt.⁊ dðʒ cognoſcere illic cõmoꝛãtiũ foꝛtitudies.⁊ eoꝝ deſidefia ⁊ digeſtiuã.⁊ nu trimẽtoꝝ eoꝝ bonitatẽ.Et quõ ełꝰ exiſtit ſtru ctura.⁊ ſi ſit ampla ⁊ ſpacioſa.aut ſit introitꝰ anguſtꝰ. poſt hoc optet vt feneſtre ⁊ poꝛte ſint oꝛiẽtales ⁊ ſeptẽtrionales.ſitq; illud vñ mag ſollicitari debet vt venti oꝛiẽtales ſtructuras ingredi valeant.⁊ vt ſol ad vnũquẽq; locũ in trare queat qͥ ibi exiſtit.qm̃ ipſe eſt qui aerem rectificat.vicinitas quoq; aq̃rũ dulciũ nobi liũ currentiũ multaꝝ ⁊ mũdaꝝ.⁊ q̃ in hyeme infrigidant᷑ ⁊ eſtate calefiãt.⁊ diuerſe ab eis q̃ occultant᷑ eſt res cõueniẽs ⁊ adiutoꝛiũ pᷣbẽs De ſitu ville id eſt domꝰ tã rõne habitatoꝛuʒ ; fruciuũ ſcribit egregie Vaxro villã edificã dã potiſſimũ.intra ſepta ville habeat aquã.ſi nõ q;pꝛo xĩe q̃ ibi ſit nota vł ꝑhẽnis influat.ſi vᷣo aq nõ ẽ viua.ciſterne faciẽde ſub tecᷣ.⁊ la cus ſub diuo ex altero loco.vt hoĩes ex alto pecꝰ? vti poſſint. dãdã oꝑaʒ vt potiſn mi ſub radice mõg ſuueſtrꝭ villã ponat.vbi paſtiões ſũt laxe.aut vbi vẽti ſaluberrimi flabũt.q̃ po⸗ ſita vſt ad exoꝛtos equinoctiales aꝑtiſſima q; eſtate hʒ vmbꝛã. hyeme ſolẽ. Si cogaris pe flumẽ edificare curãdũ eſt ne aduerſus eũ po nas. hyeme em fit vehement frigida et eſtate nõ ſalubrꝭ.Aĩaduertẽdũ eſt ſi aq erũt loca pa luſtria ꝓpter eaſdẽ cauſas.⁊ qꝛ cũ areſcãt cre ſcũt aĩalia qᷓdã minuta q̃ nõ pnt ocłi cõſeqͥ. et ꝑ aera intꝰ in coꝛpꝰ ꝑ os ⁊ nares ꝑueniũt.⁊ ef fictũt difficiles moꝛbos. Itẽ ſcropha.vitãdũ eſt inqͥt ne in eã ꝑtẽ ſpectet villa ex q̃ vẽtus g⸗ uioꝛ afflare ſolet.ne in cõualle caua ſʒ potiꝰ? in ſublimi loco edifices.eo ꝙ cũ ꝑflat᷑ſi qð ẽ ibi aduerſariũ inferat᷑ faciliꝰ diſcutit ꝓpterea lo⸗ cus qͥ a ſole tota die illuſtrat᷑ ſalubꝛioꝛ eſt.qᷣa ⁊ beſtiole ſi q̃ ꝓpe naſcunt᷑⁊ iferunt᷑ aut aflan tur aut aritudie cito peunt. Nimbi repétinin ac toꝛrẽtis fluuij ꝑiclo ſi illis in hũilibo ac cauis locis edificia hñt. ob h̊ ⁊ ꝓpter pᷣdonũ manꝰ ſuꝑioꝛa loca tutioꝛa in villa faciẽda ſta bula bubula q̃ in hyeme poſſint et᷑ calidioꝛa. Itẽ cellas ĩ loco plano vbi vaſa vĩaria et olea ria eẽ poſſint. Itẽ vbi ſtent fruct' aridi.vtõS⸗ nũ ⁊ fenũ in tabulatꝭ. Itẽ vbi vᷣſet᷑ familia ꝓ uideduʒz vt feſſi oꝑe aut frigoꝛe aut caloꝛe poſ ſint cõmodiſſime ſe in qͥeteʒ reciꝑe.villici pe iqahuã cellã eẽ oꝑtet.eũq; ſcire qͥ d introeat aut exeat noctu.qͥd ve ferãt.pᷣſertim ſi hoſtiarius nemo. Catho ſcribit villã vꝛbanã ꝓ copia edificato ĩ bono pᷣdio.ſi bñ edificauerꝭ liben tius ⁊ ſepiꝰ venies.fundꝰ melioꝛ erit ⁊ fructu plus capies ſi te vicinitas libenter videbit. oꝑa faciliꝰ locabis.oꝑarios faciliꝰ cõduces. Capitkm. of. De turis li uie tũbis ĩ diuerſis loc diuerſimode faciẽdis Pꝛimus AIrie ſiue tũbe faciẽde in rure occaſiõe habitationis dñni ⁊ ruſticoꝝ ⁊ ad eã fru ctuũ poꝛtãdoꝝ ⁊ aĩaliũ nutriẽdoꝝ qdruplex eſt ↄſideratio.aut em locꝰ vbi curiã facere di ſpoſitiõis ſitꝰ eſt int᷑ alias domos ville.aut ẽ ab eiſdẽ remotꝰ.iteꝝ aut ĩ plano aut ĩ mõtibo. rurſus aut eſt ĩ loco tuto.aut ꝑiculoſo poſitꝰ. ſi qͥ deʒ int᷑ alias domos ville ſitc eſt. curia nõ taãta eget foꝛtitudine et munitiõe clauſure.qͥa minꝰ eſt furũ inſidijs expoſitꝰ locus talis.et qꝛ ꝓximũ hʒ vicinoꝝ auxiliũ ſi fuerit opoꝛtu nũ.ſi vᷣo eſt ab alijs domibo ĩ loco ſolitario ſe gregatꝰ. cõuenientibo foueis ripis ⁊ ſepibo vn diq; cingẽdo ꝓpter oppoſitas rõnes. ſi eſt in plano ſiqdẽ nimis depᷣſſo ꝑ totã curiã t᷑ra cumulãda eſt aliũde.⁊ pluuie in eã cadẽtes in de poſſint facile deriuari. Si vᷣo ĩ mõnbo ſue rit vbi mons foueis aqſis muniri nõ poſſit. eligat᷑ locꝰ cui niſi ꝑ oꝛdiatũ introitũ ſit aſper acceſſus.vt q̃ foſſaꝝ circuitu muniri nõ põt. ſeueritate rupis ⁊ altitudie muniat᷑. Si autẽ locꝰ eſt ab impietate inimicoꝝ tutꝰ.tũc ſuff⸗ cit ſi talibo ſolũmodo vallet᷑ munitionib ꝙ a furibo qͥ etiã plerũq; pac inſidiant᷑ tꝑe ſecurꝰ exiſtat.Et cũ in ꝑte ꝑiculoſa fuerit ſiqdẽ val de potentibo inimicis expoſitꝰ.tutiꝰ erit locũ deſertum ad tpᷣus relinqre.q; incaute ſe ⁊ ſua moꝛti ciuili aut naturali exponere. niſi foꝛte pꝛemfamilias ad fabꝛicã inexpugnabilis ca ſtri vel arcis diuitian moneat młtitudo. Si vo beronarij aut debiles umici ꝑtes illas qñ q́; intrẽt ⁊ ſpoliẽt curia murꝭ aut ↄgruo palã gato cingat᷑.ad q̃ ſi dñi facuitas nõ ſufficit.in vno angulo curie fiat ripaꝝ ac fouee muni=⸗ tio foꝛiᷣ.⁊ ſuꝑ ea bactifredũ quoddã vł turn. in ꝗᷓ eũ rebo ſuis ſe prfamilias cũ colonis tꝑe opꝑtuno reciꝑe poſſit. Pꝛemiſſis itaq; iã dictꝭ cõſideratiõibo eligẽdus eſt locꝰ curie ĩ magis idonea ꝑte agroꝝ.cuiꝰ magnitudo talis eſſe debebit.qᷓ̃ ꝓpoꝛtionabilit᷑ colẽdaꝝ terraꝝ mẽ ſure rũdeat.⁊ in toto circuitu foſſaꝝ latitudie Ddeſignata.tantũ infra tũbaʒ q̃ntũ eſt dimidie fouee latitudo vndiq; notet᷑.ibiq; circũ circa tꝑe cõgruo vicʒ octobr vel nouẽbꝛis febꝛua rij vłmarcij ſalicũ vl poploꝝ aut vlmoꝝ plã⸗ te qͥnq; pedibo vł etiã minꝰ ſibinuicẽ eꝗᷓ diſtã tes ponant᷑.deinde foueas ꝑſequant᷑ foſſoꝛes ad interiꝰ tũbe terrã vniuerſaʒ ponẽtes.⁊ ter rã ſolidã ꝑ vnũ pedẽ iuxta foſſatã vacuã ⁊ di ſcooꝑtã relinqᷓntes.vbi poſtmodũ aliq̃t ex di ctis tꝑibo ſpinaꝝ plãte iacẽtes ponant.et ſuꝑ ducta iterũ dicta terra cũ vãgis ⁊ accaroniba⸗ Em foꝛmã ripaꝝ vnũ pedẽ ſurſum excreuerit Liber terũ ſpina x plãtis oꝓpoſitꝭ ſuꝑ eas t᷑ra iterũ cumulet᷑ſicq; agẽdũ eſt donec ad ſũmitatẽ ri pe fuerit ꝑuentũ.ſi o timeat᷑ de ruina ripaꝝ. loco ſpinaꝝ vel int᷑ ipſas plãtas gminis viri dis ponant᷑ radices.ſunt aũt ſpinarũ plãte ta les qᷓles ſunt plãte ſpinaꝝ inde ſi hꝛi pñt.ipſe em ſunt mirabiles ad pũgendũ.vlł ſint ſpine albe aut pꝛuni ſilueſtres aut plãte roſaꝝ ſilue ſtriũ vel domeſticaꝝ albaꝝ.rubo vᷣo licʒ ſatis foꝛtẽ faciat ſepẽ. tñ oẽs alias ſuſfocat ptãtas cũ non magne exiſtũt.⁊ ideo mihi nõ :nultuʒ placet ſi poſſint alie ex pᷣdictis hꝛ?i.Plurimuʒ aũt cauẽdũ eſt ne int᷑ pꝛedictas ſpinaꝝ acies arboꝝ fructiferaꝝ aliqᷓ plãte ponant᷑. qᷣa deſi derio fructuũ hoĩes ſepes deſtruũt et foſſata in tm̃ ꝙ talis curia nũq; poterit clauſa teneri Plate ſiliter infructuoſe arborꝭ ibidẽ nate nõ pꝓcuret᷑ augmentũ.qᷓ eis creſcentibo ſpinaꝝ di lecta cuſtodia ex ipiaꝝ arboꝝ vmbꝛis ⁊ radi cib impijs aut oĩno ꝑiret.aut magnã leſionẽ ſentiret. Pꝛeterea pᷣmo ⁊ ſcdᷣo anno eadẽ ſpia tũ plãte ſinglis eſtadᷣ menſibo herbis ibidem nasꝶ mũdent᷑.ne ab ipſoꝝ radicibo hũoꝛe vio lent᷑ attracte plãtule areſcere defectu nutrimẽ ti cogant.Plãte vᷣo ſalicũ populi vł vlmoꝝ qbo pꝛiꝰ dixi eẽ plãtandas ſine dubio in ſũmi tate ripe ꝓueniæt.qᷓ cũ circa ſe tre noue mititu dinẽ habeant ⁊ ꝑ eaꝝ radices trãſeant aq̃ cu xie defluẽtes ad foueas mirabilit᷑᷑ cõualeſcẽt. inter q̃s fieri poterit ſeps ficta.vłqð melius eſt ſtati cumulata ripa int᷑ eas młtitudo ſpiſ⸗ ſas plãtulaꝝ dictaꝝ arboꝝ inſigat᷑.hec autẽ cũ cõualeãt.⁊ inciſiõe atq; plicatura ⁊ ſpiſſa⸗ te fuerit foꝛtẽ cõſtituũt ſepẽ.ſeu q̃ſi plãgatum quoddã qð longiſſimo tꝑe ꝑdurabit.Stipi tes vᷣo dictaꝝ arboꝝ pmitꝰ palãgataꝝ int de cẽ pedes ĩ aliũ eleuare nõ patiarꝭ.qꝛ vltra mo dũ pᷣuaret curiã q̃ ꝓpter ſalutẽ habitantiũ ae⸗ rẽ ſalubꝛẽ reqrit ſolis bñficio ⁊ ventoꝝ eo ex cepto ꝙ ſuꝑ qibet tũbe angulo arboꝛẽ vnuʒ q;tum aſcẽdere poterit ꝑmittas ĩ altũ extolli. ⁊ inde nũerũ inferre.qm hec curiaʒ plimũ de coꝛabit.nec pᷣſatũ ꝓpter eaꝝ ꝑuũ nũeꝝ infer⸗ re pote rũt leſionẽ. Pꝛeterea ⁊ oue ſiliter ſupꝛa poꝛtas dimittant᷑ augeri.ad q̊ꝝ vmbꝛas qͥe⸗ ſcãt hoĩes tꝑe magne eſtꝰ. His igit᷑ diligent obſeruas ſine magnis expẽſis curia foſſatis ſpiĩiaꝝ ſepibo ⁊ arboꝛũ foꝛti munitiõe pᷣcincta cuũ laudabili foꝛma ⁊ comoda habitantiũ cu ria manebit ĩ cacumie mõtis.circa domos fi⸗ ant ſepes ex plãtis maloꝛũgranatoꝛũ.hec em̃ phlante loca aſꝑa nõ foꝛmidabũt.qꝛ hec arbu Hfula modico nutrimẽto ↄtẽta eſt.⁊ ſepẽ cõſti⸗ Reimus Fol vf. tuit ſpiſſaʒ ⁊ foꝛtẽ ex mlta pullulatiõe radicũ ip̃i. Et voletibo ꝑ eã ingredi pũgẽtibo ſpinis eius virilit᷑ ſe opoonit.Et nibilominꝰ fruguz vtilẽ ⁊ decoꝛẽ ſingłis anuis poſſeſſoꝛibo ſuis p̃ſtat. Oagne aũt arboꝛes in talibo nõ cõua leſcũt locis.qͥa plimo indigẽt nutrimẽio.qd ibi ſufficient᷑ hẽi nõ põt vbiterra nimiũ eſt ſa xoſa. Verũtũ in locis decliuis mõtiũ vbi eſt letũ ſolũ pñt pᷣdicte plãtatiões ⁊ maxie ſpino rũ ⁊ vlmoꝝ ſatis ↄuenient fieri.ſʒ ſalix ⁊ po⸗ pulus ĩ talibo locis nõ niſi ſit iuxta riuos bulũ ĩ terrã valde ſolutã hẽant nõ cõualeſcũt ad votũ. Si v̈ locꝰ tante frigiditat exiſtat ꝙ in eo punica arboꝛ viuere nõ poſſit ex eis claudat᷑ arbuſtulis aut ſpinis q̃ in regiõe illa loco ſili expientia indice meliꝰ defentan· De cluſura ⁊ munitiõe curiarũ q̃ ſupꝛa dicta ſunt vtiliter dixiſſe ſufficiat. de nobilibo aũt ⁊ mirabilibo munitionibo ⁊ tũbis circa curias ex arboꝛibo artificioſe faciendis ad libꝛũ rezʒ ſernaui.vifffffff. Capitulũ. vi ſeca diſpoſitione curie. J. De intrin⸗ nat᷑ hoc Vria pᷣdicta intrinſecus diſpo mhodo.in medio faciei anterioꝛis fiat in greſſus in eã latitudis in oppaſita ꝑte decẽ pe dũ ad minus.et eiuſdẽ latitudinis in oppoſi⸗ ta pte fiat egreſſus.perquẽ ad areã vineã vel agros poſterioꝛes eatur. Nam latitudo pᷣfa⸗ ta ſufficit ad currus introitum feno vel pale “ 2 L “ 6 ( mn mmmm ibrr leis põderari ĩ locis eiuſdẽ poꝛte fiãt nobiles vlłignobiles ſᷣm placitũ dñi.dũ tñ ferreis fe-⸗ ctibo ⁊ clauibo poſſint ĩ nocte fumari.ſup eis vᷣo ſiat cooꝑtura vl domꝰ vt mũdioꝛ ⁊ ſiccõoꝛ ſůuet᷑ introitus.⁊ ne poꝛte pluuijs ⁊ rõne tꝑis bꝛeui putreſcãt Pars dimidie curie q̃ eſt vna ꝑte poꝛtarũ ꝓ duo diſponat᷑.hoc modo vicʒ. ꝙ iuxta viã q curiã diuidit fiat domꝰ q̃ lõgaz faciẽ teneat.⁊ ad poſteriꝰ paꝝ tẽdat.⁊ qdð do2⸗ mꝰ nõ capit ſuppleat ſepis alta vł murꝰ. Sit aũt domꝰ mag vel ꝑua murata vl nõ tegulis cosꝑta vł cãnis ſᷣm dñi volũtatẽ.⁊ locũ in aa Ppte iuxta ripas tũbe ꝑgulaꝝ ⁊ vuarũ genera nobilioꝛa placent᷑.qᷓ tandeʒ octo vel.x.pedib⸗ eleuare ĩ altũ poterũt decoꝛũ facere ꝑgulariũ ſuꝑ ripas adherẽs arboꝛibo ante dãs.deinde v.vł·vj.pedibo infra curiã circũquaq; hũiles plãtent᷑ arbuſtule.veluti ficus ⁊ malagnata ſi aerꝭ illiꝰ q̃litas patit᷑.⁊ miʒele ⁊ ʒelule ciconio rũ plãte.ꝑ mediũ vo illiꝰ loci plãtent᷑ aliq plaäa te piroꝝ ⁊ maloꝝ.xx.pedibo ad minꝰ diſtates q̃ ꝓcedente tꝑe diuerſis piroꝝ ⁊ maloꝝ gene rib ſinglis eſtatꝭ ⁊ autũni meſibo maturãdo⸗ rũ cũ diligẽti induſtria ĩſerant᷑. hoꝝ em̃ vitiũ ⁊ arboꝝ fructꝰ dñno ſpẽaliter reuadi ꝓpt᷑ foꝛ tes clauſuras erũt a ruſticoꝝ voꝛaci ĩpꝛobita dariũ.⁊ dnicꝰ oꝛtulus.⁊ apiũ dilecta ſocietas ileſa ſeruabit᷑. ⁊ turtures ericij ⁊ lepuſclłli ßm modos qs in loc ſuis dicã In alia vᷣo ꝑtedi midia fiat domꝰ ⁊ tuguria iuxta ripas circũ⸗ q̃q;. vel duas ꝑtes aut vnã tm occupãtia ßm exigentiã famulie colonoꝛũ ⁊ aĩaliũ nutnẽedo rũ caria remanete ĩ media expedita domꝰme lioꝛes i vna ꝑte deputent᷑ habitatiõi coloni. ⁊ alie anĩalib deſiten ꝑte nutriẽdis iuxta do mos ruſticoꝛũ clibanꝰ puteꝰ. Si fons deſit ĩ pte cõueniẽtioꝛi fiat iin modos ⁊ foꝛmã con ſueto mõ cõſeruatas dũ tñ puteꝰ ⁊ foſſata ceu rie a palude letamis q;tum poterit elõget᷑.ne foſſarũ aut letamis hũoꝛ putridꝰ ꝑ occultos cre ingrediat᷑ meatꝰ. In alo vᷣo curie capite iuxta tuguria beſtiaꝝ palus foꝛmet᷑ letamis maturãda a dñica q;tuʒ poterit domo remo⸗ ta O ſi tãta ſit vpomoꝝ nobilitas ⁊ potẽtia ꝙ; dedignet᷑ in eadẽ curia cũ ſuis habitare collo nus poterũt cõmode in pᷣdicto loco ſi diſpo- ſitio faceret moꝛari cuſtodẽ qᷣ caſtaldionoĩat᷑ 2 ſeoꝛſum i alia ate facereſui ocüi palacijs · turribo ac viridarijs decoꝛatũ.ſᷣm ꝙ eoꝝ no bilitati ⁊ potẽtie crediderit ↄuenire doctrinã aũt aree hoꝛreoꝛũ ⁊ celle vinarie ac colũbarie pullarij ſtabuloꝛũ ⁊ tugurioꝛũ feni ſeruandi 2 * „ RPꝛimus ſuis locis tradenda reſeruo. 7 Eapttuliun vuif. Depu. teis ⁊ fontibo faciẽdis ⁊ q̃lit᷑ aq̃ regiat᷑ ⁊ ꝓbet — . ——— — rrr *. * ekare d — — rr — —— . 8 — — 5 N ð 1* — 4 SS ; — — r 5 N Borrer. 3* „ ”s . ctũ eſt.tñ qnq; ꝓpter cõem plimũ aq̃ nõ vtilitatẽ.⁊ aliqũ ꝓpter cõmoditatẽ colonoꝛũ. Et qꝛ plłimũ aq̃ nõ inuenit᷑ in curia vel in ꝑti rultue bita bus 7 loò ꝓpinqͥ;s. aut inuenit᷑ ſʒ letamis liq̃⸗ te ſecuri. In eo etiã loco amenũ foꝛmabit᷑ viri re inficit᷑. In cãpis extra curias fieri optat᷑. dðò cũ acciderit. puidendũ eſt H̊ mõ vbi aq̃ in ſuꝑficie aut nõ multũ ꝓfunde exiſtit.itaq; de mhẽſlſe auguſti ſeptẽbꝛis aut octobrꝭ fodiẽdus eſt puteꝰ.qꝛ vbi aq̃ his nõ deerit menſibo nul lũ alio tꝑe habebit defectũ. Igit᷑ fm Palladi um añ ſolis oꝛtũ his loò qbo aq̃ querẽdũ eſt eqᷓliter ꝓnus mẽto ad ſoluʒ depᷣſſo ſpectabis oꝛientẽ.⁊ in qͥ loco ſubnli nebula criſpũ aereʒ ſurgere viderꝭ.⁊ velut roꝛẽ ſꝑgere ſcias ĩ ſiccꝭ lodò ibi aquã latere Sʒ terraꝝ genꝰ cõſidera bis. vt poſſis de tenuitate ⁊ habundãtia iudi care. Cetera nãq; tenues nec optimi ſapoꝛis vyenas creabit. Sabulũ ſolutos exiles inſua ues limoſas.⁊ ſpacio altioꝛi ſubmerſas. NHNi gra tra hũoꝛes ⁊ ſtillicidia nõ magᷓ ex imbꝛi⸗ bus ⁊ liq̃re collecta.ſʒ ſaporꝭ egregij. Glaree mediocres ⁊ venas incertas ſʒ ſuauitate pᷣci puas. Sabulo maſclus arena ⁊ carbũculus certas ⁊ vbᷣtate copioſas. In ſaxo rubeo bo ne ⁊ habũdãtes ſũt. Sʒ ꝓuidendũ eſt ne in ruinas inuẽte refugiãt. Sub radicibo mötũuũu ⁊ in ſilicibo vberes frigide ⁊ ſalubꝛes locꝭ ca⸗ peſtribo.ſalſe gues tepide ⁊ inſuaues pler’iq Irũ ſapoꝛ ſi optimꝰ fuerit nouerꝭ eaʒ ſub terrꝭ exoꝛdiuʒ de mõte ſũpſiſſe. Sʒ ĩ medijs cãpis mõtanoꝝ fotiũ luauitatẽ freqnt᷑ ſivmbꝛãtiboõ Icet puteꝰ optĩe moꝛet᷑ in curia vt pᷣdia⸗ Liber tegat᷑ arbuſtis. Sũtet hec ſigna inueſtigãde aq̃ quibatũc credimꝰ ſi nec lacuna eſt.nec ali qͥs ibi humoꝛ ex cõſuetudine inſedet.intꝰ te⸗ nuis.ſalix ſaluatica.alnus.arũdo.edera.cete⸗ raq; q̃ humoꝛe multũ aq̊̃ſo gignunt᷑. Locis ergo vbi pᷣdicta reꝑis ſigna.pedibo tribo lati tudie altitudie pedũ quĩq; fodiat᷑⁊ ꝓxime ſo lis occaſuʒ vas purũ ereũ vł plũbeũ interius vnctũ ponat᷑imerſum ſolo foſſiõis ipᷣius.tũc ſuꝑ foſſam crates facta de ᷣgulis ⁊ frondilbdb addita terra ſpaciũ om̃e oꝑiat᷑.ſeq̃nti die aꝑ⸗ to loco ſi in eodẽ vaſe ſudoꝛes inueniant᷑aut ſtille. aquã ibi eſſe nõ dubites Itẽ ſi vas figu li ſiccũ nec cooꝑtũ als coctũ eadẽ rõne pona tur.ac ſiliter oꝑiat᷑ altero die ſi aquaꝝ vena ꝓ xima fuerit.vas hũoꝛe cõcepto ſoluet᷑. Itẽ vel lus lane eque poſitũ ⁊ cooꝑtum.ſi tm̃ colligit humoꝛes.vt alia die ſudet expᷣſſum copiã ibi eſſe teſtabit᷑. Itẽ lucerna oleo plena ⁊ incenſa ibi ſiliter tecta ponat᷑.et ſi ſecũdo die reperiat᷑ extincta.ſuꝑantibo elemẽtis.aq̃s locus idem habebit. Itẽ ſi in eo loco focũ feceris.et terra vapoꝛata humidũ fumũ nebuloſũq; iactaue rit. aq̃s ibi foꝛe cognoſcas. His & reperᷣ.cer ta ſignoꝛũ firmãte noticia.puteum fodias.⁊ caput aque reqͥ ras.vel ſi plura ſunt.in vnum colligas.tamẽ ſub radicibo montiũ in ſepten trionali ꝑte q̃rende ſunt aque.qͥa in his loeis magis habũdant vtilioꝛeſq; naſcunt᷑. Sʒ in fodiẽdis puteis eſt cauendũ foſſoꝝ periculũ. quoniã terra plerũq; allumen.ſulphur.⁊ bitu men adducitqᷓ ſom peſtis exalant.⁊ occupa⸗ tis ſtatim naribo anias toꝛquẽt.niſi ſibi quis fuge velocitate ſuccurrat Pꝛius ergo qᷓ; aſcẽ dat᷑ ad infima.in eis loò lucernã ponas accẽæ ſam.q̃ ſi extincta nõ fuerit.ꝑiclm nõ timebis. Di vo extiguet᷑.locus moꝛtifer eſt cauẽdus. Fodiendus eſt ̊ puteus latitudie pedũ octo vel ſeptẽ quaq; vᷣſum.vt binos pedes ſtructu ra concludat.fieri etiã põt latioꝛ ſeu ſtrictioꝛ. ſ̃m ꝙ plures aut pautioꝛes aquã ex eo hau⸗ rire intendũt.et ſcdᷣm multitudinẽ ⁊ paruita⸗ tẽ venarũ. Si aqua limoſa ſit ſalis admixtio ne coꝛrigit᷑ſed dũ foditur puteus.ſi terra nõ ſtabit vitio generꝭ diſſolutꝰ aut humoꝛelaxa bit᷑. tabulas obijcies vndiq; directas.et eas trãſuerſis vectib ſuſtinebis.ne fodiẽtes rui⸗ na cõcludat. Poteſt etiã in talib locis meliꝰ ſine foſſoꝛũ ꝑicule fieri.videlicʒ ꝙ fiat ex aſſi dibus rota duplex ⁊ foꝛtis ad putei latitudi nẽ.ſuꝑ quã fiat murus altitudine vnius půu⸗ cti. anteq; puteus fodiat᷑.deinde ipᷣius foſſoꝛ cũ inſtrumẽtis ferreis in medio exiſtens ſub Heꝛimus Fol. vif. . muro fodiat.⁊ ipᷣm vſq; ad terre equalitatem deſcendere faciat:als aſcẽdere.⁊ iterũ tandeʒ murat ⁊ fodiat.⁊ terrã ⁊ tandẽ aquã extrahat donec puteus ſit ꝑfectus. Sed qͥ in alto ſun putei.pfoꝛatis vſq; ad infimã partẽ terris cd loca inferioꝛa poſſint vicia fontis exire.ſi val lis ſubiecte natura ꝑmittat. Aquã vᷣo nouaʒ putei ſic ꝓbabis in ereo vaſe nitido ſparges. ⁊ ſi maculã nõ fecerit. ꝓbabilis indicabi᷑ tẽe decocta eneo vaſculo.ſi arenã vel limũ nõ re linquit in fundo vtilis erit. Iteʒ ſi legumina cito valebit excoq̃re.vel ſi coloꝛe ꝑlucido caꝰ- rens muſto ⁊ omni labe pollutiõis aliene. Capitulum.ix. De aque ductu faciendo. —B AVm vᷣo ducẽda eſt aqua ait- Palladiꝰ. ꝙQW ⅞.Doucat᷑ aut foꝛma ſmuctili.aut plum⸗ beis fiſtulis.aut cãnalibi.aut fictilibꝛ tubis. Si per foꝛmã ſtructulẽ ſolidãdus eſt canna⸗ lis ne ꝑ rimas aqua poſſit elabi.cuiꝰ magni⸗ tudo pꝛo aque mẽſura faciẽda eſt.Si ꝑ pla⸗ nũ veniet.intra centenos vel ſexagenos pe⸗ des ſenſim reclinet᷑ ſtructura ſexquipede vt vim poſſit habere currẽdi.ſiquis mons inter iectus occurrerit.aut ꝑ latera eius aquã du⸗ cemꝰ obliquã.aut ad aque capat ſpelũcas li bꝛabimꝰ.ꝑ quas ſtructura ꝑuehiat. Sʒ ſi ſe vallis interſerat.erectas pilas vel arcus vſq; ad aque iuxta veſtigia conſtruemꝰ.aut plum beis fiſtulis clauſam deijci patiemur. et ex⸗ plicita valle conſurgere. Sed quod eſt ſalu⸗ bꝛius et vtilius.fictilibus tubis conducitur. vt duobus digitis groſſi ex parte vna reddã tur acuti.vt palmi vnius ſpacio in alterun .Liber polſit intrare. quas iũcturas viua calce oleo ſlſubacta debemꝰ illinire. Sed anteq;ᷓ his cur Jus aq̃ admittat᷑ fauilla mixta exiguo liquo⸗ re decurrat.vt glutinare poſſit. ſiq̃ ſunt vicdia tabularũ.AVltiuma rõ eſt plũbeis fiſtulis duce atur.q̃ plurimũ coꝛꝑibo nocet hũa nis.diligẽ⸗ re q̃ noxias reddũt aq̃s. Nã ceruſa plũbo cre ter pᷣterea eſt aquarũ receptacula fabꝛicari.vt copiam inops vena pꝛocuret. Capitulum. x. De ti nis ⁊ ciſternullis. AVUm aqua deeſt. ciſterna bm Palladiũ̃ fiat magnitudĩie qua delectat᷑.⁊ ſufficit. ci oĩm ↄdud poſſit aq̃ tectoꝝ de teſtaciũ pa uimentũ ſuꝑfuſiõe leuiget᷑hoc pauimẽtuʒ oĩ cura terẽduʒ eſt al nuoꝛẽ.⁊ lardo pigui cocto aſſidue ꝑfricãdũ. ne deducto hũoꝛe riuus in aliqᷓ ꝑte fundat᷑ ⁊ ita poſt diuturnã ⁊ ſollici⸗ tã ſiccitateʒ aq̃ pꝛebeat᷑ hoſpitiũ.in eiꝰ medio foꝛmet᷑ puteus.deinde circa eũ oĩs cõcauitas repleat᷑ in fundo de groſſis lapidibo fluminũ in medio ⁊ de minutis ⁊ de ſabulo in ſupᷣmo. vbi aũt deſunt ffuminũ lapides.loco eoꝝ foꝛ nacis petre ponant᷑. In qbuſdam autẽ locis fit pauimentũ de quadã creta.que cũ medio⸗ criter eſt infſiſa taliter cõpꝛimitur ⁊ calcat᷑ q; aquã in ſe poſitã vel puluerẽ optime recipit et conſeruat.Anguillas ſane piſceſq; fluuiales in has mitti paſciq; cõuenit.vbi eoꝛũ natatu aqua ſtans agpilitatẽ currẽtis mittet. Rimas ⁊ lacunas ciſternarũ piſcinas vel puteos ſar ciemus hoc modo. picis ſiquidẽ liquide quã iiũ̃ volueris ⁊ tantundẽ ſumes aſſungie vel ſe tiſter⸗ uimus pe tũc ĩ olla vtrũq; miſcebis ⁊ coques douec ſpumet. deinde remouebis ab igne. cũ autem fuerit refrigerata cõmixtio calceʒ ſuꝑadijcies minutatim.⁊ ad vnũ coꝛpus oĩa mixta reuo⸗ cabis.cũq; velut ſtigmentũ feceris inſeres lo cis coꝛrupꝭ ac manantibo.et pᷣſſum ſũma dẽ ſitate calcabis. In locis pᷣterea in qͥbus aqͥs fluminũ vtimur.fiãt ciſternule.cũ quibo clari ficent᷑ et limpide fiãt hoc mõ.habeat᷑ vꝛceus terre magnꝰ in loco frigido ſub ſabulo obru tus.ſupꝛa quẽ ſit vas ligneũ vel terreũ cooꝑ⸗ tũ.latitudinẽ quandã habẽs qð foꝛamẽ par⸗ uũ cum cãna in medio fundi habeat.ꝑ vnuʒ dDigitũ in fundo eleuata ſupꝛa quã ciatum po nat᷑ incenſum.deinde vſq; ad mediuʒ ſabulo impleat᷑.in quo poſtea quotiens volueris flu minis aqua ponat᷑.q̃ in ſabulo diſtillata.per ccannulã guttatim deſcẽdit inferius in vꝛceo in quo vtenda ſeruat᷑. ſi maioꝛẽ ciſternulã haꝛ abere volueris. poterꝭ tam inferius q; ſupe rius receptaculũ de marmoꝛibo vel lapidib- ?L?L cenmento aut teſtaceo pauimẽio facere ſcõᷣm 4 foꝛmam ⁊ ma gnitudinẽ tibi gratam. Capitulum. xj. De mate rijs domoꝛum. VCLWLLILIAKA Librr Vm ſupꝛa de domib ⁊ edificijs me⸗ tionẽ fecerim fabꝛicandis. que ex ma teria muroꝛũ ⁊ lignoꝛũ fiunt.dicam⸗ ᷓ ligna que competũt edificijs. ⁊ que bona cementa ⁊ que conſideratio in ſfundamentis habenda eſt. Fundamẽta igitur (vt ait Pal⸗ ladius) ſtabilia ⁊ diu durabilia latioꝛa ſint ex vtraq; parte ſemipedis ſpacio qᷓ; parietis coꝛ pus excieſcat. Si ſolida ⁊ conſtricta in⸗ ueniet᷑ argula.quinta vel ſexta pars altitudi- nis eius que ſupꝛa terrã futura eſt fundamẽé⸗ tis deputet᷑. x ſi terra laxioꝛ fuerit maioꝛis gltitudinis obꝛuant᷑ donec mũda ſine rude⸗ rũ ſuſpitiõe occurrat argilla.que ſi omino de ſit quartam merſiſſe ſufficiat.Arena que co⸗ pᷣhenſa manu odit ſtridoꝛes erit vtilis fabꝛi⸗ canti. Item ſi panno vel lintheo candido ve ſtis inſperſa ⁊ excuſſa nihil macule reliquit: aut ſoꝛdis egregia eſt. Sed ſi foſſibiuis are⸗ na non fuerit. de fluminibus aut glarea aut litoꝛe colligatur. Marina arena tardius ſiic—⸗ catur.⁊ ideo non continue ſed intermiſſis tẽ⸗ poꝛibus conſtruẽda eſt ne opus coꝛrumpat. camerarũ quoq; tectoꝛia ſalſo humoꝛe diſſol uit.nam foſſiles tectoꝛijs ⁊ cameris ex celeri ſiccitate vtiles ſunt. melioꝛeſq; ſi ſtatim cum effoſſe fuerint miſceantur. ſed ſi nõ neceſſe ſit R maris arena erit cõmoda pus lacuna humo ris dulcis immergi.vt viciũ ſalis aquis ſuu⸗ uibus e ata deponat.Calcẽ quoq; albeo ſa⸗ xo vel uiburtino aut colũbino fluuiali coque⸗ d mus in duabo arene ꝑtib calcis vna miſcen = E i da eſt.in fluuiali quoq; arena ſi tercia ꝑte te⸗ D ⸗ ſte crete addideris operũ ſoliditas mira pꝛe⸗ ſtabit᷑. Ierũ ſi calx ⁊ arena equali mẽſura mi G ſcent᷑ erit foꝛtiſſimũ cementũ exinde cõmixtũ Hõ eſt pᷣterea murus faciẽdus iꝑe magni ol goꝛis.qꝛ cõgelatus diſſolueret᷑ poſtmodũ ad ueniẽte caloꝛe.Tẽpoꝛe menſis nouẽbꝛis aut decẽbꝛis fabꝛicarũ materia eſt cedenda cum luna decreſcit.quia tũc humoꝛ coꝛruptibilis D coꝛrũpens cõſumptus eſt ꝑ pꝛecedentẽ autũ nũ ⁊ lune eiatẽ.⁊ pꝛopter pᷣſens frigus aeris fugit cum caloꝛe naturali arborꝭ ad radices ad calidũ ventrẽ terre.ſed arboꝛes q̃ cedunt vſq; ad medullã ſecuribus. reciſas ſtare ali-⸗ q;diu patiaris.vt per eas ꝑtes humoꝛ ſiquis in venis continet᷑ excurrat. Vtiles auteʒ hec ſunt maxime abies videlicet. eſt em̃ leuis rigi da.⁊ in oꝑibus ſiccis ꝑfecie durabilis. Sa⸗ lix vłlatex ſᷣm Palladiũ vtilima.ex qua ſi ta bulas ſuffigas in fronte atq; extremitate te⸗ ctoꝛũ.pꝛeſidia cõtra incendia confert.nec em̃ flammas recipiut aut carbones creãt. vt i o .ð S 5cäl X ”cä * —. . 4 SS ð . 5 . . . * *R õ ait. Quercus durabilis.ſi ierrenis operibus obꝛuat᷑. Rouer optima tam ſub terris q; etiiiã ſupᷣ terras. Caſtanea mire ſolidata vurat?n agris tectis ⁊ operibo interms. YFagus in ſic co vtilis.humoꝛe coꝛrumpit᷑.Populus alba rus vtraq; ſalix ⁊ tilia in iculpturis neceila⸗ rie. Alnus fabꝛicis inutilis. ſed neceſſaria ſi humidus locus fundamẽtis planandus eit. UVlmus ⁊ fraxinꝰ ſi ſiccent᷑ rigeſcũt ante cur· uabliles. Lipꝛeſſus egregia. Pinus vł pirus niſi in ſiccitate nõ durat. Cedꝛus durabii. niſi tangat᷑ humoꝛe.Quecũq; aute ex ꝑte me ptentrione Peocer ioꝛes.ſed faciie viciant. “ Capiuulum. xij. Dr o cio vulci. Blns diſciplina vtat ſcõm Varronẽ ferie ſeruentur. aliena nyanu abſtineat. ſua diligetiſſime ſeruet. litibus familie ſuꝑſe⸗ deat.ſiquis deliquerit bono modo vindicet. familia ne ſit mala.ne algeat.ne eſuriat.opera exerceat.facilius a malo pꝛohibebit. pꝛobe⸗ neficio gratiam referat.vt alijs recte facere li beat. Villicus non ſit ambulatoꝛ. ſobꝛius ſit ſemper. Ad cenam ne coeat. famiũiam exer⸗ ceat. pꝛocuret vt que dñũs imperat fiants He plus cenſeãt ſaꝑe ſe q; dominũ.Amicos do⸗ mini habeat ſibi amicos. Qð dñs credide⸗ rit exigat.mutuũ nemini det.ne quid inſcien te domĩo emat.ne dominũ celauiſſe velit.opꝰ ruſticũ omne vt ſciat facere curet.⁊ id faciat ſepe.dum ne laſſus ſit ſi fecerit ſcribat in mẽ te familie.⁊ illi anĩio equioꝛe facient. Sihoc faciet minus libebit ambulare.et valebit me lius.et doꝛmitabit libentius.pꝛimus cubitũ ſurgat.poſtremus cubitum eat.pꝛius villazʒ videat vt clauſa ſit.vt quiſq; ſuo loco cubet. ⁊ vt iumenta pabulũ habeant.boues maxi⸗ ma diligentia curatos habeat. Bubulcis ob ſequioſus partim ſit.quo libentiꝰ boues cu⸗ rent. Aratra vomereſq; faciat.vt boues ha⸗ beapt.pecoꝛi ⁊ bobus diligenter ſubſternat᷑ vngule curent᷑.ſcabiem pecoꝛi ⁊ iumentis ca ueat.id ex fame et ſi impluit fieri ſolet.opera omnia mature conficiat Nam res ruſtica ſic eſt. ſi vnã rem ſero feceris. opera omnia ſero facies.ſtramenta ſi deſint frondẽ ligneam le⸗ gat.eam ſubſternat ouibo bobuſq;. Sterqui liniũ magnũ habere ſtudeat.⁊ per autumnũ euehat.⁊ circum oleas ablaqueat.ac fimũ ad dat.ſondem populneã vlmeã querceamq; ꝑ tẽpus cedat.eam condat non ꝑ aridã pꝛo pa⸗ bulo ouiũ. Item fenũ aridum de pꝛato recõ⸗ dat poſt imbꝛẽ ⁊ autũnalem rapinam pabu⸗ lum lupinũq; ſerat. Capitulum. xiij. Quali ⸗ ter paterfamilias debet agrum emere.ac vil⸗ lici operam ⁊ rationem inquirere. Altho ſcribit pꝛediũ cum cõparare co gitabis.ſic in animo habeto vti necu pide emas me ve opera tua ꝑdas. ne ſatis habeas ſemel circuire.quotiens ibis to tiens magis placebit quod bonũ erit.vicini quo pacto niteant id aniaduertito.⁊ vti eum introeas.⁊ circũſpicias vti inde exire poſſis. vti bonũ celum habeat.ne calamitoſum.et ſi ſolo bono ſua virtute valeat. Si poterꝭ ſub⸗ radice montis ſi ⁊ in meridiem ſpectet.in lo⸗ co frigido.loco ſalubꝛi.operarioꝛũ copia.ſi ⁊ bonũ aquariũ.opidũ validum pꝛope ſit. In his agris qui non ſepe domĩos mutant.qui in his agris pꝛedia vendiderunt quos pige⸗ at vẽdidiſſe.vti bene edificatũ ſit. Caueto ne alienã diſciplinã temere cõtempnes.a domio bono colono bonoq; edificatoꝛe meliꝰ eme⸗ tur. Ad villam cũ venies videto vaſa ⁊ toꝛcu laria. ⁊ dolia ſi multa ſint.vbi non erunt ſcito pꝛovatione fructuũ eſſe inſtrumẽta multa vł Pꝛimus pauca ſint videto. ſumptuoſuſq; ager ne ſit. Paterfamilias cũ ad villam venit fundũ ea die ſi poteſt circũeat vł die ſequenti.vt cogno ſcat quomodo fundus cultus ſit operaq; fa⸗ cta infecta que ſint. poſtea villicum vocet ac interrroget.quid operis factũ ſit.et quid re⸗ ſtat.ſatis ne temꝑe opera ſint cõfecta poſſitq; que reliqua ſint conſicere.et quid factuʒ vini frumenti aliarũq; omniũ.vbi ea cognouerit rationẽ inire opoꝛtet operaꝝ dierum ſi opus nõ appareat.dicit villicus ſe dolo caruiſſe.ſe non valuiſſe.tẽpeſtates malas fuiſſe.ſeruos aufugiſſe. vbi eas multas cauſas dixit.ad ra tionẽ operũ operarũq; villicũ reuoca.Cũ tẽ⸗ peſtates ⁊ pluuie fuerit que opere per ymbꝛẽ fieri potuerint.dolia lauari.picari.villã pur gari. frumentũ tranſferri.ſtercus foꝛas effer⸗ ri.ſterquiliniũ fieri.ſemen purgati:funes ſar⸗ ciari.nouas fieri centones cuculiones fami⸗ liam ſibi potuiſſe ſarcire. per ferias potuiſſe foſſas veteres tergeri.viam publicã muniri. vepꝛes recidi.oꝛtum fodi.pꝛatũ purgari.vit gas vinciri.ſpinas trũcari.cũ ſerui egrotaue⸗ rint.cibaria tãta dari nõ potuiſſe als opoꝛtuiſ ſe.qᷓ oꝑa reliqua ſint curẽt.vt perficiant᷑.ſi qͥd deſit in annũ vi paretur que ſuperſint vt ve⸗ neant.que opus ſint locari vt locent᷑ ⁊ q̃ ope⸗ ra fieri ⁊ que locari vt imperet.⁊ ea ſcripta re linquat.pecus om̃e conſideret. oleum vinuʒ frumentũ ⁊ quicquid ſuperſit vendat.boues vitulos armenta oues lanam pelles plauſtrũ vetus.ſeruũ ſenem ⁊ moꝛboſum vendat.pa⸗ trem em̃ familias vendacẽ non emacem eſſe opoꝛtet. Item q̃ pertinent ad ſationẽ ſuo quo q; temꝑe pꝛomenda. id eſt manifeſtãda ſunt. que vẽdenda videndũ.ea em̃ que ſeruari nõ poſſunt tunc vendat cum caritas eſt. anteqᷓ; ſe cõmutent celeriter pꝛomat ⁊ vendat.ſepe em̃ diutius ſeruata non modo vſuram adijci unt.ſed etiam fructũ duplicãt.ſi expectato cõ gruo tempoꝛe pꝛomat. . 4 0 2 e ni n s eſe nos le⸗ bꝛẽ pur fer⸗ ſar⸗ mi⸗ iſſe iri. vir ne⸗ ni⸗ ye⸗ e⸗ e nz nes i b⸗ eſe guo unt. ino lc; 00 S , 10 Vr 7 ** Liber letuũdus de natu⸗ ra plantarũu. de reb?to⸗ mumib cultui tninllibet generis agroꝛmm. Vlm in ſupioꝛi libꝛo de his q̃ neceſſaria ſunt ſaluti habi tantiũ rura.q̃daʒ vtilia ſcri⸗ pſerim.cõſequent de ipſoꝛũ oꝑationibo in villis agẽdis DdDdicendu eſt. WHeruʒz q: ruris exercitia variant᷑ ſcdᷣm varietatẽ plantarũ lo coꝛũ ⁊ tẽpoꝛũ: quoꝛũ diuerſitas ſiue noticia nature plantarũ partiũ ipſarũ eoꝝ etiã q̃ plã iis neceſſaria ſunt ꝑfecte cognoſci nõ põt. de his in hoc loco ſcdo agendũ eſt.et qͥa quedã ſunt cõmunia cultui cuuuſſibet generj agroꝝ de his etiã in eodeʒ libꝛo dicet᷑.dicã itaq; de bis in pꝛimis que omni plante cõueniũt m generationis pꝛincipia. Capitulum Oꝛimn. De his que om̃i plante cõueniunt ſcõᷣm genera tionis pꝛincipia. Nplantarũ generatiõe ſuntiſm fratrẽ Allbertũ ſeptẽ ſine quibo nulla oino na⸗ ſcit᷑ planta. caloꝛ videlicʒ celeſtis circuli.q eſt pmũ ⁊ viuificũ pꝛincipiũ plantarũ.ſcdᷣm eſt aũt cõueniẽs caloꝛ loci.qꝛ ſi in loco nõ ſit vir tus frigoꝛis moꝛtificatiua nõ ſuſcipiet vᷣtutẽ caloꝛis celeſtꝭ circuli.Siliter autẽ ſi locus ſit vehemẽter aduſtus.erit heremus arenarũ et eius qð vocat᷑ moꝛtuũ ſabulũ:eo ꝙ nõ eſt tał —.—— locus ſuſceptiuꝰ celeſtis vᷣtutis plãtas viui⸗ ficantꝭ.terciũ autẽ eſt caloꝛ.qͥ materie ſemia⸗ li q̃cunq; illa ſit inheret:quia ſine illo aut no eſt receptiua caloꝛis viuifici. aut receptum euaneſceret: ⁊ nunq; foꝛmaret᷑ ex ipſa plãtaz aliqua ſᷣm euapoꝛationẽ ꝓbant aũt hec oꝑa ruſtificatiõis. quoniã in quibuſdã plantis cũ pmo foꝛmant᷑ ⁊ ſunt tenelle.vmbꝛacla opoꝛ tet fieri.vt caloꝛe ſolis nõ euaneſcãt. ſicut qñ ex ſemib pullulãt cipꝛeſſi vel ficus. ria au=t ſũt miſtrantia ſubſtantialẽ materiã. quoꝝ pa mũ eſt humoꝛ naturalis inherẽs ei qð foꝛma tur in plante ſpẽm.qui pmũ ſpirando pullu⸗ lat ſurſum ⁊ erũpit ad terre ſuꝑficiẽ q cũ pu lulat euacuat ab inferioꝛi materiã humoꝛis. totã ſubſtantiã humorꝭ foꝛmãs in inſtrumẽ⸗ ta plantule.⁊ inferius ad radicẽ in radicẽ. de ſtituta aũt vᷣtus caloꝛis ſubiecto.attrahit bu . moꝛẽ locis.et iſte eſt ſcous humoꝛ miniſtrãs coõcepte plante nutrimentũ. ſicut miſtrat ma trix ſanguinẽ menſtruũ in cõceptiõe ⁊ foꝛma tione anialiu.tertius eſt aũt humoꝛ pluuiaꝝ ⁊ roꝛis ⁊ niuiũ deſuꝑ venientiũ.qͥ ſe habʒ ad plantas ſicut humidũ nutrimentale ex cibis ſumptũ in anialib.⁊ ideo humidũ hoc deſi⸗ derat᷑ a plãtis iam foꝛmatis.⁊ ad ſpẽm iã de ductis.ſicut cibo deſiderat᷑ ab ania natis aia libus.Septimũ aũt qð exigit᷑ eſt aer cõueni. ens extrinſecus.ille em̃ cõſeruat᷑ ſi bonus eſt. aut coꝛrũpit ſi malus eſt plãtas. ⁊ ideo venti vꝛentes ⁊ pluuie moꝛtificãtes ledũt ⁊ deſtru unt plãtas.ab aere aũt tpato ꝓpoꝛcionabilir cõualeſcũt ⁊ fructificãt. Amplius aũt arboꝛ in genere ſuo eſt calida ⁊ hnmida.et caloꝛ qͥ⸗ dem apperit meatũ ⁊ impellit humidũ.humi dũ aute babundãas ſufficient᷑ miniſtrat mate riã. ei ideo ſtatim exurgetin ſtipitẽ ⁊ augetil⸗ lam ⁊ roboꝛat et emittit in eos ramos miltos et in ramos plurimas virggas. . Capitulũ.ij. De diuerli⸗ tate generis plantaſſun. OD nſiderandũ eſt pᷣncipalit᷑ de diuerſi-⸗ tate generatiõis plantaꝝ ex diuerſitate generatiõis eius vere ſciet tota natura plãta rũ.Et de hac quidẽ diuerſitate ab antiqͥs fe⸗ re nihil ampliꝰ inuenit᷑q; qðᷣ dixit Ariſto.q; arboꝝ ſcʒ ⁊ plantaꝝ q̃daʒ generant᷑ plãtate.q dã ex ſemie.⁊ q̃dam ꝑ ſeipſas.ex ipſoꝝ elemẽ toꝛũ cõmixtiõe ⁊ vᷣtute celeſtiq̃ tali cõmixtiõi vitã influit vegetabilẽ.⁊ ea que plãtatis aut a radice nata euellit᷑.aut a ſtipite aut a ramis auta ſemie nata tranſſfert de loco ad locũ.ſeqͥ hoc ꝓpꝛie nõ eſt plãtatio.ſed tiaſplamtala di Llber citur. iſte que ſic tranſplantant᷑ ⁊ quedã pꝛo pter duriciẽ ſue ſubſtãtie ⁊ ſcarticis a liquãtu lixõtundunt᷑ ⁊ ſcinduut᷑ inferiꝰ vbi infigũ⸗ tur terre.vt facilius ⁊ citius trahãt nutrimẽ⸗ tum. adhuc aũt que ſm partẽ aliquã plantã tur.quedaʒ plantant᷑ in terra. ſicut fit de vite ſalice et buxo.frequentiꝰ quedas plantant᷑ in aliam arboꝛeʒ.et hec plantatio vocat᷑ inſitio. Quod aũt in generatione plãte valde nobis occurrit.eſt ꝙ plantaꝝ quedã ex ſemie habẽt generationẽ. que nec pꝛoducũt ſemen ſimile uũli ſemini ex quo habẽt generationẽ. quedaʒ faciũt ſemen melius:⁊ quedã peius.aliquan⸗ do em̃ quibuſdã malis ſemibus bone arbo⸗ res ꝓueniũt. vt ab amigdalis amaris ⁊ acer bis aliquãdo fiũt dulcia:⁊ aliquãdo contra. et ſiliter a maliſgranatꝭ ſiue punicis accidit. aliqn ſiunt dulcia ⁊ aliquãdo ecõuerſo. Qua rundã aũt plantarũ ſemẽ cũ debile fuerit aut ex loco aut ex aere tꝑe incone iell deficit. Et illarũ generatio in tali loco nõ eſt ex ſemine. ſed ex aliqua alia planta:ſiue ramoꝛũ ſiue ra dicis.⁊ hoc pᷣcipue eſt in pineis ⁊ palmis fi⸗ cubus ⁊ maliſgranatis.⁊ ſimilit᷑ in omi abie tunt᷑ natura.nulla em illarũ ſemen facit tan⸗ te efficacie ꝑ qdð pullulare faciat niſi raro.nã ex ſemie palma quãdoq; puliulat ⁊ cipᷣſſus. ⁊ maxime palma ſi plura ſemina ſimul cõiun gant᷑.ex vno em̃ ſunplici ſemie raro pullulat. ſed cipꝛeſſus ⁊ maxime ficus pullulãt ex vno granato ſemĩato ad modũ herbe pᷣmũ cõua⸗ leſcẽs paulatim.nõ aũt derfacili fit ꝙ ex ſemi nemalo ꝓueniat bona plãta:nec ecõuerſo.li cet aliqñ hoc fiat.ſʒ in aiali hoc ↄtingit mul⸗ tociẽs.ꝓpt᷑ diuerſtatẽ em̃ habitationũ aeris ⁊ ventoꝝ ⁊ nutrimẽti.cũ aĩal ſit facilis altera tõnis freq̃nter fit ꝙ ſemen male cõplexionati anialis alterat᷑ et fit melius.⁊ bene cõplexio nati alterat᷑.⁊ fit peius.⁊ aial generatũ fit ſᷣm ſemiĩs ex q̊ generat᷑ diſpoſitiõeʒ. vł peiꝰ vl me lius.cuiꝰ ſignũ eſt ꝙ oĩa domeſtica aĩalia vi⸗ demꝰ valde differẽtia int᷑ quãtitatẽ ⁊ coloꝛẽ. qð nõ accidit eis niſi ꝓpt᷑ ſui nutrimenti mul tã diuerſitatæ. ⁊ diuerſa fomenta ſtabuloꝛũ. ⁊ alioꝝ locoꝝ ĩn qͥb cõuerſant᷑ ꝓpter qdð etiam carnes eav in ſapoꝛe diuerſificant᷑ a carnib⸗ aĩaliũ ſilueſtriũ.talis em̃ diuerſitas in plãtis nõ eſt. aut tanta nõ eſt. qꝛ radicib terre affixe ſunt.et neq; loca mutant neq; nutrimenta. Capitulum. ij. De ſub⸗ ſtantia et oꝛigine et generatione plantarum. Situndus Ocus in quo oꝛit᷑ plãta eſt ſicut matrix in aialibus. ⁊ ſuccus ſiue humoꝛ in ta⸗ li loco pᷣparatus ⁊ attractus eſt ſicut ſanguis mẽſtruus in matricib anĩaliũ.vis aũt celeſt in eis eſt ſicut vᷣtus indiſtincta ⁊ nõ determi nata ad ſpeciẽ qᷓquãtũ ad plãte naturãſuffi⸗ cienter determiat᷑ ⁊ diſtinguit᷑ per qᷓlitatẽ ele mentoꝛũ ⁊ modũ cõmixtionis eoꝛũ in mate⸗ ria ſemĩs plante.opera aũt plante ſᷣm ꝙ plan ta eſt ſunt tria.ſcʒ vti alimẽto.⁊ augere ⁊ gene rare.vtunt᷑ alimẽto ſiue trahũt ipſum tm̃ pu⸗ rũ cõueniẽs ⁊ ſimile ſibi.⁊ hoc totũ eſt cõner tibile in ſubſtantiã mẽbꝛoꝛũ.⁊ ideo nõ habẽt vẽtres ⁊ venas.ſed tm̃ poꝛos.⁊ terra eſt eis ꝓ ventre.in q̃ dimittũt vtrãq; impuritatẽ ſiccã videlicet ⁊ humidã.⁊ hec eſt cauſa ꝙ radices infigant oꝛi ſuo ſimiles in terrã exqᷓ ſicut ex ſtomacho ſugũt nutrimentñ ⁊ dirigunt radi ces deoꝛſum maioꝛes plãte oẽs vbi terre ca⸗ loꝛ melius cõmiſcet ⁊ dirigit nutrimentuũ.⁊ ſi aliqᷓ plante magne in ſuꝑficie ſꝑgũt radices ⁊ nõ in pꝛofundũ dirigũt cito areſcũt.qa nu⸗ trimentũ quod eſt in ſuꝑficie terre euaneſcit ab eis in fumũ ꝑ caloꝛẽ ſolis.⁊ non coget᷑ ſpi rare in radicibo coꝛũ ꝑ loci cõtinentiã. Auge re aũt ipſaꝝ plãtarũ dicũt qͥdam eſſe in infi⸗ nitũ.afſerẽtes plantã augeri q;diu radicitus —W — — — — -——.——N,᷑ß — ⸗—. Liber terre adheret.quibo nõ eſt cõſentiendũ.qͥa cer tum eſt oim natura cõſtantiũ eſſe quantitatẽ determinatã int᷑ duos termios maximi ĩ ſuo genere ⁊ minimi. Habẽt em̃ ſic egregie dicit Areſto.oia rationẽ magnitudinis ⁊ augmẽ ti. licet em̃ ex nutrimẽtali foꝛment᷑ ⁊ augeant humido plante.tamẽ ꝑs cui faciẽda eſt addi tio in ti addurat᷑ pꝛoceſſu tꝑis vt extẽdi nõ poſſit.⁊ tũc cõſtat augmentũ in longũ.⁊ tan dem ex eadẽ cauſa ſtabit etiaʒ ad alios duos dyametros.qᷓ ſunt iĩ latũ ⁊ pꝛofundũ.De ope ratiõe aũt generatiõis plantarũ hic ſolũ dici tur.ꝙ ſugẽdo ꝑ poꝛos bũt nutrimentũ.et de eo qdð extrinſecus in gẽmis eleuat᷑ a ſpñ egre⸗ diente foꝛmant omne quod gignunt. Capttulu. uIf. De dimiſi⸗ one plantarum per ſuas partes integrales. Onſequẽter aũt de ꝑtibus vegetabilibꝰ plaätaꝝ determiandũ eſt. ⁊ de his q̃ acci dũt eis a natura ⁊ nõ ex cultu.de fructibo em ⁊ cultu dicet᷑ poſteriꝰ.O ꝑtet aũt ſcire ꝙ ſiẽ in aĩalibo ita in plãtis.qd dam eſt qð eſt potẽtia ⁊ q̃dã ꝑs plãte vocat᷑ ſuccus ⁊ quoddã eſt qd eſt ꝑs plate actu.ſic radix ſtipes ramꝰ et hu- iuſmodi. Eſt aũt ſuccꝰ humoꝛ ꝑ poꝛos radi cis attractꝰ.⁊ ad nutriendã totã plantã ꝗᷓ per ꝑtes plãte a ᷣtute nutriuua diſtribuit᷑.neceſſe eſt igit᷑ ꝙ ad plante ſilitudinẽ caloꝛe digeſti⸗ uo.ꝑ digeſtionẽ ad ſilitudineʒ cõplexiõis eiꝰ mẽbꝛi vel ꝑtis q̃ nutrit᷑ alteratũ eſt.ex his üt neceſſario relinquit᷑ ꝙ hũoꝛ cibalis plãte ma gis ſit inſipidus ĩ radice ̃m ꝙ mag ⁊ magis a radice ꝓcedit.ſic plus ⁊ plus accipit ſapoꝛẽ plãte ↄuenientẽ.ſic aũt accipit ſapoꝛẽ:ita etii uu humidu.in imuetute maxlie accidit ꝓpter caloꝛ iuuẽtutꝭ eaꝝ.Ali⸗ accipit inſpiſſationẽ ſubtiliationẽ ⁊ acumen. Ex actiõe em̃ caloꝛũ in ipᷣm neceſſe ẽ hec oĩa ecuenire circa ipᷣm.niſi per accidẽs impediat᷑ vt infra docebit᷑.⁊ in quibuſdã quidẽ plãtis caloꝛe exalante plurimũ humidũ remanet ter reſtre viſcoſuʒ lucidũ ꝓpter multã dyaphani naturã in ipᷣo.⁊ eſt odoꝛiferũ ꝓpter actionẽ ca lorꝭ in ipᷣo.eo qͥdem qð cõuenient᷑ digeſtũ eſt aromaticũ eſt.qð aũt coꝛruptũ ẽ fetidũ ⁊ hũi dũ.qũ caloꝛe apiente paꝝ ſtulat frigiditate ae ris exiccat᷑.⁊ vocat᷑ gũmi.aliqñ etiã diſtillate vulnꝰ factũ ferro ĩ plantã.⁊ tũc etiã gũmi vo cat᷑ſed nõ eſt tãte vᷣtutꝭ vt pᷣdictũ.Partes aũt q̃ᷓ actu ſũt ꝑtes plãte diuidunt᷑ in duo genera qdã em ſunt ad mẽbꝛa ſic officialia in aĩalibb ꝗdã aũt ſunt ſilia.nodi em̃ ⁊ iũcture ⁊ vie prr modũ venaꝝ extenſe ⁊ radices ſunt ſic mẽbꝛa officialia.⁊ nutrimẽti officio deſeruiẽtia.ſʒ lix Setüdus Fok. x. gnũ in habentibo lignũ ⁊ caro cibalis in non habentibo lignũ eſt ſicut mẽbꝛũ ſiłe in aĩalib⸗ coꝛtex aũt ſicut pellis in aialibus.⁊ ad hunc modũ eſt de ceieris ꝑtibus plãte: ſed nodss illeq vocat᷑ malleolus eſt factus a natura.vt in ipſo ſtet ſuccus.⁊ amplioꝛẽ accipiat digeſti onẽ.cuius ſignũ eſt:qꝛ ſi in ramo ſilueſtris ar boꝛis fiat inſciſio vltra mediũ.ita q; medulla ſit abſciſa.⁊ poſtea ligatus conſolidet᷑.tẽpoꝛa bit᷑ malitia fructuũ.et melioꝛabit᷑ ſapoꝛ eoꝛũ. cauſa autẽ eſt ꝙ ibidem retoꝛtũ poꝛũ inueni es nutrimentũ aſcendẽs per truncũ ſtat.⁊ di utius digeſtũ in melioꝛes digerit᷑ ⁊ tranſſoꝛ⸗ mat᷑ fructus.huiuſmodi aũt nodos habẽt pᷣ cipue in plantis ea q̃ rare ſunt ſubſtãtie.⁊ ha bent magnas medullas.aut in toto ſunt cõca ua.⁊ cũ hoc ſunt valde longa ſicut eſt viris ⁊ viticella ⁊ cucurbita ⁊ arũdo ⁊ genera frugũ triticũ ⁊ ſiligo oꝛdeũ ⁊ auena ⁊ alia huiuſ⸗ modi. Radices tñ habent plante oꝛi ſimiles. quantũ ad tractũ nutrimenti.habẽt tñ qᷓntuz dd aliũ modũ ſilitudinẽ ⁊ effectũ coꝛdis radi ces plãtarũ.quõm coꝛ nutrimẽto attracto pꝛi mũ infundit caloꝛẽ viuificũ.per quẽ ad mem bꝛa moueri incipit.⁊ hoc facit radix in plätis qm̃ ex radice dat᷑ eis caloꝛ ⁊ foꝛma vice potẽ tialis.per quã ad oẽs ꝑtes plãte naturali mo tu mouet᷑. Sũt plãte voꝛaces dicte ⁊ abſtinẽ ites dicte.? ꝓpter ſuarũ radicũ diſpoſitiões eõ trarias. raras em̃ ⁊ poꝛoſas ⁊ calidas hñũtes radices multũ trahũt de nutrimẽto:plus aũt putreſcẽtes ſi nõ exſudet. vel aliter emitiat ſu perfluũ humidũ.in iuuẽtute aũt plãtarũ hoc qñ aũt curant᷑ ex hoc ꝙ ꝑfoꝛant᷑ iuxta radicẽ. ibi em exit ſuꝑfluũ humidũ ſic per fleubotho miã. Si aũt plante calide ⁊ rare radices ſint in terra ſicca in q̃ pluit raro.⁊ in qᷓ cadit cuz impetu multa pluuia.ſic eſt terra climatis ſe cũdi ⁊ tercij:⁊ foꝛte qrti pꝛo aliqᷓ ſui ꝑte trahi tur radix plãte mult vicibo interpoladᷣ ex ha habũdantia pluuie multũ nutrimentum qdᷣ anteq; alia pluuia ſuperueniat trabit᷑ ad par tes ſuꝑioꝛes.⁊ ↄpleta digeſtie ꝑficit᷑. et ideo tales in talibʒ loc plãte ſepius foꝛte floꝛut. ⁊ fructus emittũt.⁊ hec eſt cauſa q̃re in tera mauroꝛũ ſepe floꝛẽt arboꝛes in vno anno.fit aũt hoc in nr̃is climatibo.licet nõ pꝛoducant plante noſtre niſi paucos floꝛes.quãdo poſt eſtatẽ humidã ſequit᷑ autũnus valde calidqus 2 ſiccus. Sunt autẽ quedã bläte bumicauͤ⸗ cõͤuerti poſſit? termiari a natura arboꝛis. ⁊ tũcarboꝛ generabit fructꝰ vermicloſos et ſe molles.⁊ quocũq; modo infigant᷑ terre de ſacili radices emittũt ⁊ conualeſcũt.hoc aũt faciũt ⁊ qᷓdam dure ꝓpter ſilitudinẽ ligni ra⸗ didis plante coꝛꝑis.ſiẽ buxꝰ.cuiꝰ ramꝰ in ter rã infixus defacili cõualeſcit.in b aũt h̊ nõ fit cauſa eſt ꝙ deſtituit lignũ nutrimẽto.ante qᷓ; ex ſe foꝛmare poſſit radices.eo q aut poꝛo ſum nõ eſt.aut nõ hʒ caloꝛẽ ſufficient᷑ traben tẽc.⁊ ideo areſcit anteq; ex ſe emiutere poſſit ra⸗ dices.⁊ ideo q̃cunq; calide ſũt ramis infixis in terra cõualeſcũt.ſic buxus ⁊ ſauina et mul tealie.Et iterũ ſi molles ſunt tactu.ab humo re terre nutriunt᷑ ⁊ implent᷑ ⁊ ↄualeſcũt ſiẽ ſa⸗ lix ⁊ tilia.quecũq; aũt neutrã hñt diſpoſitio⸗ nẽ harũ frequent᷑ areſcunt.qũ rami eaꝝ terre infigunt᷑.vena aũt in plãta ꝓpꝛie loq̃ndo non eſt.ſed nec ſᷣm multã manifeſtã ſilitudinẽ ha bẽt ſed vie nutrimẽti dicunt᷑ vene eiꝰ.que ali qñ ſunt directe aſcendẽtes.⁊ tũc creſcit plãta qi ꝑ quaſdã tunicas herbales vel ligneas q⸗ rũ vna ſu pponit᷑ alteri.q̃ aliqñ ſũt toꝛtuoſe. x tũc efficit᷑ plãta nodoſa.aliqũ aũt diffundunt articulatim ĩ plantã.⁊ ꝑ vias directas nutri mentũ trahit᷑et ꝑ trãſuerſas detinet᷑.⁊ repᷣmi tr pte⸗ plãte nutrimentũ.veniunt aũt vie iſte aliqũ a radice aſcẽdẽtes.aliqñ ex medul⸗ la ad exterioꝛa plãte.ſiẽ linee multe ꝓducte ab eodẽ centro.talis eſt igit᷑ diſpoſitio venarũ in prrita. medulle aũt plataꝝ vident eſſe ſiẽ mir⸗ cha.in aĩalib.⁊ ꝑ meduilã arborꝭ decurrit.⁊ pulſat plus de ſpiritu plãte q;ᷓ ꝑ aliquã aliaꝝ viaꝛ.⁊ in ea eſt vigoꝛ ſpũalis plãte:qꝛ alit᷑ ꝑ tes ſtãtes a radice non bñ viuificarent᷑ ad fſfo upplemẽ mpli ciũ.qᷓ ſũt carnes vel ea q̃ ſũt in loco carniũ nõ hñtibo carnes.ita ſũt in plãtis lignee ꝑtes vł mã ⁊ᷣpeciei plãte.⁊ ideo plãte hñt oꝛtũ ⁊ pᷣnci piũ ramoꝝ qͥ oꝛiunt᷑ a coꝛꝑibo plantarũ a me dulla q̃ſi ex vicariosadicis.ſed qñ ligna ſcin⸗ dunt᷑ ꝑ ariditatẽ ꝓfundat᷑ freq̃nter ſciſſura cõ tinue vſq; ad medullã ⁊ vltra.⁊ non inueni ꝓfunditati ſciſſura niſi raro.plãte aũt q̃ nutri unt᷑ ex medulla ꝑ poꝛos trãſuerſales hñt me⸗ dullas maioꝛes.⁊ q̃ nutriunt᷑ ꝑ poꝛos directe aſcẽdẽtes hñt medullas minoꝛes.qũq; nõ vi dent᷑ medullas hꝛe qũ magne efficiunt᷑.ꝓpter hoc ꝙ lignee tunice artate ꝑ alias circũ veſci entes cõpꝛimijt ⁊ quaſi inſenſibilẽ faciũt viã medullarũ.et pꝛobabile eſt ꝙ hoc ſit vna cau ſa coꝛruptiõis magnaꝝ plantaꝝ interiꝰ.ſuf⸗ focaiio videlicʒ ſpũs vitalis ĩ medulla inclu ſi.ꝑ hoc ꝙ cõſtringi ꝑ circũſtans induratuʒ ⁊ cõſtrictũ lignũ.ipᷣa aũt ſuba medulle videt᷑ eſſe ſiẽ purgamentũ quoddã colericũ.qð pij cit de naribo aĩaliũ.⁊ hoc fit ꝓpter caloꝛẽ ſpi⸗ nitꝰa motũ qͥ pulſat in medulla.cuiꝰ ſignũ eſt Sltundus ꝙ; fere oẽs medulle plantaꝝ pꝑfectaꝝ inueniũ ſur a pꝛincipio iuuẽtutis plante eoꝝ albe hu mide.et in pꝛoceſſu etatis declinãt ad acuita tẽ ⁊ ſiccitatẽ.Sũt aũt plante fere quedã totaʒ ſubam habẽtes medulloſaʒ ſiẽ ſambucꝰ ebu lus ⁊ huiuſmodi.⁊ oẽs ille nodos habẽt mul tos.⁊ nutriunt᷑ ex medulla.⁊ ideo eſt multuzʒ in eis.⁊ in hoc genere eſt vitꝭ.ſed minꝰ eſt me dulloſa qᷓ; ſambucꝰ vł ebulus. alias aũt expe rimur plãtas in toto ↄcauas ſic fiſtulas quaſ dã ⁊ calamos.⁊ hoc fit ideo.qꝛ ille multũ in⸗ digẽt ſpũ fumoſo libero q eleuat᷑ in concauo plantaꝝ illo ex nutrimẽto qð aſcendit ꝑ dire ctos poꝛos laterũ plãte.ſic arũdo ⁊ calamoꝝ. genꝰ ⁊ hmõi. Hec igit᷑ eſt diſpoſitio medulla rũ.coꝛtices ĩ plãtis ſũt ſic coꝛia ĩ aĩalib.niſi qꝙ adeo nõ coherẽt plãtis quẽadmoduʒ coꝛia in anĩalibo.⁊ ſic̃ in aĩalibo ꝑs coꝛij cũ eſt exco riata ſeu abſciſa nõ recreſcit ſine magna aĩia⸗ lis cicatrice.ſed ſciſſa ꝑ longũ ⁊ latũ pellis ci⸗ to cõſolidat᷑.ita eſt in coꝛticib plãtarũ. ꝓpter qð exſiccant᷑ plãte frequent᷑ quãdo in ſtipiti bus in circuitu coꝛtices ab eis abradant᷑ vſ⸗ q; ad carnẽ plãte ligneã vel herbalẽ.nõ eſt au tẽ coꝛtex ex cõtectiõe venaꝝ ſiẽ coꝛnu aĩalis. ſed ſuba coꝛticis generat᷑ ex terreſtri plãte ex⸗ pulſo ad ſuꝑficiẽ ipᷣius. Eſt autẽ coꝛtex duo rũ modoꝝ ſcʒ interioꝛ ⁊ exterioꝛ.interioꝛ mol lioꝛ.exterioꝛ durioꝛ et aſperio. Dee diyner ſitate naturaliũ ⁊ ſimpliciũ parti um plante ⁊ de cauſa augmenti eius. Icut aũt ĩ aĩalibo intreticulatiões vena rũ ⁊ neruoꝝ ſũt ſupplemẽta ꝑtiũ ſimpli herbales q̃ ſimplices ſũt et matiales. eo ꝙ in fluũt ꝑ nutrimẽetũ.⁊ effluũt ꝑ exiccatiõeʒ plã⸗ taꝝ ad modũ lane lõge cãdide.⁊ qͥbo auci au geat᷑ plãta ⁊ qbo deſiccat ⁊ diminu plãta vi det᷑ exiccari ⁊ diminui.⁊ talia ꝓpꝛie dicunt᷑ꝑ tes ſimplices ĩ plãt, ⁊ naturales eo ꝙ influũt p nutrimentũ ⁊ effluũt ꝑ exiccatiõeʒ plãtarũ. aut mat᷑ialia ſupplemẽta ſic materia ĩ aĩalibo. hec aũt q̃dã cõi ⁊ vſitata anothomia cogno⸗ ſcit᷑ ĩ vꝛtica maioꝛe canapo ⁊ lino.⁊ mł alijs q̃ vias venales hñt multũ foꝛtes ⁊ viſcoſas ⁊ Directas.⁊ qñ aq̃ cõputruit ĩ eis ⁊ caro mate rialis et poſtea exiccat᷑ ⁊ cõminuit᷑ ⁊ cõfricat ⁊ recedit.⁊ remanẽt vene illaꝝ plãtaꝝ ad mo dũ lõge lane cãdide.⁊ molles ꝓpt᷑ viſcoſũ ſub ſtãtiale qð ẽ ĩ eis.⁊ fiũt ex eis pãni.Eth ẽmo dus quẽ hẽbant antiqͥ phi in coꝛꝑiba hoĩm ⁊ alioꝝ aĩaliũ.q̊s ligabãt õ ictũ aq vehemẽ ⁊ — — = . — —, — — W 1 g: Y. iäͤ ebu vita onaʒ cbu mul lan; tme cppe gna in⸗ cano dire nox ulla miſi rin exco aig⸗ sci⸗ ppter tipiti w⸗ cſtau hialis, ſteer⸗ rduo emol parni zyen ſinpl nün Nesnt vcin zhli⸗ ch au iavi unt fluüt tarmn. lliby. Nno⸗ ls 382 nate icat imo⸗ jſub mo imn tunc abluta carne naturali mollioꝛi. rema⸗ net reticulatũ ex neruis ⁊ venis.⁊ demõſtra bat᷑ modus diuiſiõis earũ in coꝛꝑibo aĩaliuʒ. ſic̃ autẽ eſt in vꝛtica canapo ⁊ lino.ita etiã eſt abſq; dubio in alijs plant.licet materiale nõ poſſit ita ab officialibo ꝑtibo ſepari in eis.ꝑs aũt nõ ſimplex in plãta dẽ eſſe que ex plurib⸗ ſimplicibo eſt cõpoſita.ſiẽ radix ramus ⁊ hu iuſmodi.plãta dẽ a platone eẽ figura oĩs vni uerſi. radices em hʒ ſubtus oꝛi ſiles. ſed dila tant᷑ vndiq; vt nutrimentũ accipiant. ⁊ ideo dilatat᷑ plãta inferiꝰ.ſuꝑius vᷣo dilatat᷑ ꝓpter ramoꝝ infuſionẽ.qͥ młtiplicant᷑ ex duabo cau ſis.quaꝝ vna eſt materialis ſcʒ nutrimẽti ha buũdatia. altera aũt efficiẽs qᷓ eſt caloꝛ ſoł vndi q; exteriꝰ tangẽs arboꝛẽ.⁊ ebullire facies ſuc⸗ cũ ⁊ euocãs ad exterius.⁊ ideo erumpit in ra moꝛũ multitudinẽ in ſuꝑioꝛibsꝛ vbi magis cõ ſtringit᷑.⁊ ꝑ digeſtionẽ ampliꝰ ſubtiliat. ⁊ hu iuſmodi ſignũ eſt ꝙ plãte que circũſepte ſunt mulq alijs plãtis.ſic arboꝛes ĩ nemoꝛib ſpi ſis ⁊ vmbꝛoſis creſcunt in altũ ⁊ nõ multipli cant᷑ in eis rami. necnõ multũ ingroſſant᷑ eo⸗ rñ ſtipites.⁊ carẽtia q̃dam ramoꝝ eſt:eo ꝙ; ꝑ caloꝛem ſolis nõ põt in eis euocari ⁊ ebullire ſuccus ad ſuꝑficieʒ. ſed potius frigus vmbꝛe cõcludit caloꝛẽ interiꝰ.qͥ intus multiplicatꝰ ex fugia cõtrarij eleuat totũ nutrimentũ in al tũ.⁊ cũ motus frigoꝛis ſit ad centrũ.quotiẽs mot?ꝰ ſolis a cẽtro nutrimentũ expellit ad cir cũferentiã vt impiguet᷑ ⁊ dilatet ſtipes.totiẽs reflectit᷑ a frigoꝛe loci vmbꝛoſi in ſe nutrimẽ mũ. et impeditſtipitis in groſſationẽ fieri. Capituln. v. De genera⸗ tione ⁊ natura folioꝛũ floꝛũ ⁊ fructus. Setüdus Fo. xf. Ico itaq; ꝙ folij in oibus plantis ma⸗ teria eſt humoꝛ aquoſus.nõ bene dige ſtus. nõ bene a fece terreſtritat vigeſto et pur gato.aliquãtulũ paſſus ⁊ cõmixtus. Finalis 4. aũt intẽtio folioꝝ eſt ad fructuũ cooperimen tũ. eo ꝙ natura purgatioe indigeat a ſuꝑflui⸗ tate humidi aquoſi. ⁊ cũ ſit ſagax ⁊ ingenioſa eodẽ purgamẽto vtit᷑ ad fructuũ defenſionẽ. Materia aũt tã folioꝝ qᷓ; fructuuʒ ẽ.qm̃ duo vapoꝛes ſunt in genere. tã in vẽtre plãte q; in alijs vapoꝛibo oĩb.vapoꝛ ſcʒ hũidus ⁊ aquo ſus.⁊ vapoꝛ ſiccus ⁊ vẽtoſus.vapoꝛ hũidues eſt materia fructuũ. ꝓpter qð etiã fructꝰ ſcom genꝰ ſuũ vẽtoſi eſſe iudicant᷑ licet aũt foliũ ꝑ vmbꝛã tẽperatã reſtringat ſolis arſurã. tamẽ qꝛ fructꝰ? indiget multa vi ſolis. ꝓducit᷑ foliũ aliquantulũ diſtãs.vt nõ obſtet digeſtioni q̃ fit ꝑ ſolẽ.floꝛũ aũt ſubſtãtia generaliter eſt fa⸗ cta ex hũido fubtilioꝛi. qð caloꝛe pᷣmo ebul⸗ lit. ꝓpter habũdantiã q̃ eſt in ipᷣo dilatatad modũ folij.ideo tñ qꝛ humidũ hʒ mag dige ſtũ flos naturaliter eſt odoꝛis boni.qð nullo mogo eẽt niſi humidũ optie digeſtũ et ſubtile hꝛet ſiẽ ⁊ terreſtre.⁊ qdð in ipᷣo eſt ſubtiliſſimũ eſt ⁊ valde cõmixtũ cũ hũido.cũ em̃ ex vapo re terreſtri vẽtoſo creatio ſit fructuũ.eſt in ipᷣo vapoꝛe ſubtiliꝰ aliqd ⁊ hũidiꝰ ⁊ mioꝛis ter⸗ reſtritatꝭ qð nõ defacili cõſtat ⁊ inſpiſſat᷑ cali do digeſtiuo.⁊ hoc tñ fit magꝭ vapoꝛabile ᷓ reſiduũ eiuſdẽ qð eſt in ſuba plãte in loco gẽ me in q̊ erũpit fructꝰ. pᷣmo caloꝛe ſtatim erũ⸗ pit ⁊ foꝛmat᷑ in floꝛẽ ꝓpt᷑ qð adheret floꝛi ros. qd mel ꝓducit ⁊ cerã.⁊ hoc inuenimꝰ in inte⸗ rioꝛibo floꝝ pꝛofũdo.qꝛ tũ natura foꝛmatſub tile humidũ.qð paſſuʒ eſt a ſubtili ⁊ bene cõ mixto ſicco fluit ex ipᷣo ſuptile ⁊ bñ decoctuʒ quoddã humidũ.aut per modũ qñq; dulcis flegmat in creatiõe humoꝝ in aĩalibo cõſtat ergo ꝙ floꝛuʒ ſuba fit ex ſubtili aq̃ſo terreoq; ſubtilitate ſua potiꝰ foꝛmabile eſt in ſiguraʒ floꝛũ qᷓ; in groſſiciẽ fructuũ.⁊ ideo pᷣmo calo re veris floꝛes erũpunt ꝓpter ſubtilitatẽ ſube ſue materialis.⁊ faciliꝰ ledunt᷑ a frigoꝛe qᷓ; fo lia ⁊ fructꝰ ꝓptereandẽ cauſaʒ.⁊ ſunt multuʒ redolẽtes/ꝓpter ſubtile humidũ qð a ſicco cõ uenient paſſuʒ eſt.⁊ quaſi ſpũdlit ita reſoluit in ipſoꝝ ſuba.⁊ humidũ folioꝝ magis groſſe aq̃ indigeſte eſt ⁊ hũiduʒ fructuũ in pncipio ſui mag eſt ſtipticũ ⁊ terreſtre indiges multa digeſtiõe ꝓpter qð vltimo cõplet᷑ poſt folia et floꝛes.ampliꝰ cũ fructus cadunt ⁊ germiant nõ trahũt augmẽtũ vel nutrimentũ a carne il la.ſed a cra cuiꝰ ſignũ eſt ꝙ cũ auferors a⸗ ro circũpoſita melius germinãt ſemĩa q; qñ eis remanet.pᷣterea nutrimentũ fructuũ pu⸗ treſcit facile.eo ꝙ natura non excogitauit il⸗ luel miſi vt putreſcat cõpleto ſemĩe.⁊ cadens in loco ſemis fimet ⁊ infundat lutũ in q̃ ſemẽ faciliꝰ cõualeſcat.cuiꝰ ſignũ eſt opꝑꝰ ruſticoꝝ. cũ em̃ vites voꝛaces volũt facere fimãt eas ex pãpinis ⁊ acinis q̃ colligũt ex ipᷣa eadẽ vinea cuiꝰ vites voꝛaces eẽ intendũt.hec etiã cõſide rant᷑ in oꝑibo nature.ſi em̃ caro fructus ad fe cũditatẽ ſemĩs nõ ↄfert.cũ natura nõnũqᷓ; de friat neceſſarijs ꝓculdubio ſeꝑaret ſeia ꝑ ce ſurã ⁊ aꝑturã a carne fructuũ cadẽtiũ.⁊ huiꝰ ↄtrariũ videmꝰ in nature oꝑe.oꝑtet em̃ ꝙ fi⸗ matio terre q̃ fit ꝑ putridã carnẽ fructꝰ ad fe cũditatẽ ſeis eiuſdẽ oꝑet᷑.contigit aũt frequz tiꝰ deꝑire fructũ q; floꝛẽ ex aliq̃ triũ cauſarũ. aliqñ em magne ſũt plãte.⁊ hũiduʒ ponũt ad nutrimentũ ex q̊ foꝛmãdus erat fructꝰ.ſʒ ſub tile qð trãſit in floꝛẽ nõ eſt incoꝛꝑabile plãte. ⁊ tũc perit fructꝰ ⁊ nõ flos.aliqũ aũt nõ ita ci⸗ to põt moueri groſſum ⁊ vinci ſiẽ̃ ſubtile hüi du.⁊ tũc ſcdᷣo tercio vł q̃rto anno fructificat. licet om̃i anno floꝛeãt. aliqũ aũt nõ põt ita ii attrahere ꝓpter duriciẽ ſuaꝝ radicũ.⁊ tũc foꝛ te nõ ttrahũt ſufficiẽs nutrimẽtũ fructibo ni ſiꝑ duos annos vel tres.⁊ qñ cõgregatũ fue⸗ rit in plãta ſufficiẽs nutrimẽtũ tũc fructificat õ in alijs ãnis. In oleis igit᷑ pinguibo tale eſt iudiciũ ſiẽ diximꝰ. ſed olee ſepe puant᷑fru ctu.eo ꝙ ad fructũ eiꝰ multꝰ humoꝛ ⁊ piguis exigi:⁊ multus caloꝛ digerens.⁊ ideo ex di cuis cauſis frequenter impedit. Capitulü. uf. ne et diuiſione plantarum. 5. St aũt vnꝰ modus vnitiõis qͥ fit ꝑ in⸗ ſitionẽ. in 3 planta vnit᷑ plãte.ſic ſtipes ſtipiti.⁊ ptinuat᷑ cũ ipſa:ita ꝙ; ꝑ oĩa efficiunt᷑ eiuſdẽ ligni ⁊ nutrimẽti.cuʒ radici.⁊ ſiẽ ramꝰ tũ ſint eiuſdẽ ſpeciei.aut foꝛte eiuſdẽ generis qũ fit inſitio.Et plãta q̃ inſerit᷑ im trahitnu⸗ trimẽtũ ab ea cui inſerta eſt ꝙ inferiꝰcui ſit in ſitio natura ſua nibil ꝓducit niſi radices.ſu⸗ pius aũt neq; ramos emittit neq; ſurclos ni⸗ ñi raro.digerit tñ ſucc ad naturã ⁊ modũ inſi te.⁊ nõ eius cui inſerit᷑.⁊ ex ̊ ſcimꝰ in arboꝛe duas eẽ digeſtioes. lʒ ad inuicẽ ſint ſa ſiles. qᷓꝝ vna eſt ĩ radice.⁊ altera in ſtipite ⁊ ramis qꝛ ꝓbabile ẽ melioꝛẽ eẽ inſitiõeʒ ĩferioꝛẽ qᷓ; ſu ꝑioꝛẽ.⁊ qᷓntomag fiat inferiꝰ tãtomagis fru ctũ ⁊ ſapoꝛeʒ eiꝰ ĩmutari ⁊ domeſticari.q̃nto vo.iat altiꝰ tanto minꝰ.qꝛ maio: eſt imutati Grlundus onis vᷣtus in toto q; in ꝑte. ⁊ maioꝛ in maio⸗ ne ꝑte coꝛꝑis q in mioꝛi.⁊ qʒ his mirabiius eſt caro fructꝰ eſt ᷣm naturã ⁊ vᷣtutẽ digeſtio nis ſtipitꝭ.⁊ ſapoꝛ nuclei⁊ vigoꝛ eſt ſᷣm natu rã ⁊ vᷣtutẽ radic.cuiꝰ cauſa ẽ ꝙ pulpa carnis fructuũ ẽ de ꝓximo fluẽs.ſuba aũt nuclei nõ põt de ꝓximo fluere.ſʒ de ea ꝑte q̃ eſt loco coꝛ dis plãte.ex cuiꝰ ᷣtute tota arboꝛ infoꝛmat᷑. ⁊ hec eſt radix.ſiliter eſt aũt in ſeĩbo anĩaliũ q̃ᷓ ex maxiĩa ꝑte abſcindunt᷑ de cerebiᷣ anĩaliũ ⁊ attrahũt᷑. vt diſtillãtia ꝑ totũ coꝛpꝰ vᷣtutẽ coꝛ porꝭ totiꝰ accipiãt.ſic em̃ ⁊ nuclei trahũta pᷣ mo mẽbꝛo arbor.vt accipiãt ᷣtutem totiꝰ.et maxie radiò q̃ eſt ᷣtutẽ tribuẽs toti coꝛpoꝛi plataꝝ.¶ Dubitat᷑qre in aĩalibo diuiſa nõ cõ ualeſcũt.diuiſoꝝ aũt in plantꝭ vtrũq; cõnale ſcit.ſolutio ꝙ videlicʒ planta ꝓpter ſibitudinẽz ſuaꝝ ꝑtiũ vndiq; ſic ꝑ os qð ſugit nutrimẽtũ ⁊ in ſe q̃ſi in vẽtre ⁊ venis digerit᷑ ideo cõöua leſcere põt.ſed in aĩalibo q́;uis habeãt ĩ multꝭ⸗ ſilia coꝛꝑa.⁊ ideo diuiſa ĩ vtraq; ꝑte retineãt ſenſuʒ ⁊ motũ.tñ quedã oꝛgana diuiſa a reliq́ coꝛpꝑe hñt foꝛmã ſic os.⁊ ideo q̃cũq; ꝑtes illis deſtituunt᷑ cõualeſcere nõ pñt.eo ꝙ nec nutri mẽtũ pñt ſugere.necad ↄgruitatẽ ſui coꝛpis degerere ſine illis. in diuiſiõe aũt iſta mag la cerata cõualeſcũt.niſi ſint valde rare ſube.ſiẽ vitis ⁊ ſalix:qꝛ cũ lacerat᷑ ad inferiꝰ ramuſcłs retinet meatꝰ aptos ⁊ vias integras vᷣſus nu trimẽtũ. ⁊ ideo ſtat vt vie ille ad nutrimentũ attingũt incipiũt ſuggere ⁊ cõualeſcit plãta. cum aũt ſecat᷑ vel inſcidit᷑ tune poꝛi dinigunt᷑ vt pũctũ vnũ ad nutrimẽtũ ⁊ nõ ꝑ lõgitudi⸗ nẽ aliã nutrimẽtũ infigũt.⁊ in ipſa ſectiõe to⸗ tũ coꝛpꝰ plãte cõcutit.⁊ ipſi poꝛi artant᷑ ꝑ col liſionẽ ⁊ ↄpᷣſſionẽ impetꝰ ſecãtꝭ.⁊ ideo frequẽ ter areſcũt inciſi.pᷣter vitẽ et ſaliceʒ qͥ ſunt rare ſubße. ſed tů mag cõualeſcit ex trãſuerſo aliq̃n tulũ longo vulnere abſciſus ramꝰ.qᷓ; directe abſciſus circularit᷑.⁊ hoc cõtingit vt dixi:q a poꝛos plures tũc aptos habebit vᷣſus nutri mentũ qñ ex trãſuerſo ſecat᷑.q; qũ ex directo. cuiꝰ ſignũ eſt ꝙ qñ diuidunt᷑ radices antiq̃ꝝ arboꝝ ſm longitudinẽ meliꝰ fructificant.eo ꝙ ꝑ totã lõgitudinis diuiſionẽ ꝑ poꝛos fit at tractꝰ nutrimenti.ſi aũt ex directo ſecet᷑ in pꝓ⸗ fundũ nihil oĩno cõfert.⁊ foꝛme nocebit.im̃ ꝙ areſcũt arboꝛes ille.adhuc ⁊ huiꝰ alia ratio eeſt. ꝙ longitudo diuiſa nõ impedit curſuʒ nu trimẽti. ſed latitudo diuiſa ſtatim curſuzʒ ⁊ vi am nutrimẽti intercipit ⁊ impedit.⁊ ideo ſcii ſura ĩ arboꝛibo ꝑ lõgitudineʒ facta nihil oĩno in lapoꝛe ⁊ figura variat fructus qñ fuerit ſa unu ſoa — nat. gioet hbunt lingi noae ſapli foor gont⸗ tit gent apn moe bue⸗ l deef ſarüe fopn gbor igtꝛe maüe ſtut⸗ biting 0inoe Moye gemmn gappe lace guikin luſce⸗ heple reciße Apro⸗ bitiüin (GSl MAmai Maurg Mlden ga⸗ ſinſenn ſiott untee lan y Mine Obus gio⸗ Hine cſtio Nan nis einõ ocoꝛ i⸗ lq ü icoꝛ tap toer poꝛi ocoõ nuln neit nĩ iis nutri orpis Gl beſĩ uſchs snu nntü in. noor⸗ udi⸗ töelo⸗ Kpool feuẽ nerne haliqn birece u reclo⸗ i⸗ n,c füat np⸗ Lim fano znu N ſol oino giuſs Liber nata.ſi aũt dinidant᷑ vltra medullã que in me dio eſt ramuſculoꝝ ⁊ cõſolident᷑ ſtatim varia bunt᷑ fructꝰ et ſapoꝛ eoꝝ ꝓpter diuiſionẽ q̃ cõ tingit ꝓpter impedimentũ nutrimẽti qð fit in nodoſitate q̃ naſcił ex hoc ſᷣm latitudĩeʒ diui ſa plãta.⁊ ideo diuiſio ſᷣm latitudinẽ eſt q daʒ nogdus inſitiõis.⁊ nõ diuiſio ĩ longũ.ſic oſtẽ demꝰ in ſeq̃ntibo.pᷣterea plãtis ꝑ abſciſionẽ ⁊ reſtitutiõeʒ ꝑtiũ oꝛganicũ reddit cõtinue iu⸗ uentus.cõtigit aũt aliquã ꝑtẽ amittere radicẽ et pullulabit ex ſtipite alia radix.⁊ nutriet ra⸗ mos aut oẽs aut aliq̊s.⁊ pullulabit ex radici bus ſtipitis ⁊ rami:⁊ ſiliter cõtingit amittere ⁊ recuꝑare ramos aut omnes aut aliquos. Capitulu. vij. De tranl⸗ mutatione vnius plante in aliam. Nus modus trãſmutatiõis eſt. ꝙ raro põt pꝛeſcidi ſilua quercina cõpletoꝛũ li gnoꝝ ⁊ magnoꝝ ꝙ recreſcat ĩ eadẽ ſpẽ.nã p⸗ f(cciſis arboꝛibo p̃dic recreſcũt arboꝛes q̃ tre- mule dicunt᷑.⁊ arboꝛes q̃ dicunt᷑ mirice inꝑ⸗ tibo alamãnie q̃ ſunt maioꝛis ignobilitatis qᷓ; Pme fuerit.cauſa aũt huiꝰ eſt ꝙ radices vetu ſtarũ arboꝝ ſolide ⁊ dure ſunt ⁊ clauſoꝝ po- roꝝ.nec valẽt vltra pullulare poſtq; ſtipites arboꝝ ſtantiũ ſuꝑ eas pᷣciſe fuerint.putreſcũt igit᷑ ⁊ caloꝛ exalans ex ipᷣis ⁊ ſecũ trahẽs hu midũ efficit᷑ maturꝰ plãte alteriꝰ ſpẽi.⁊ qꝛ de ſtitutꝰ eſt a vigoꝛe arboꝛis anterion pullula⸗ bit in arboꝛẽ ignobilẽ.⁊ aliqñ nõ pullulabit oĩno.aliqñ nõ generat᷑ inde niſi fügus vł gra mẽ.vel aliq̃ alia herba.Eſt et aliꝰmodus val de multiplex ſiẽ certiſſime ꝓbare poterit oĩis qͥ experit᷑ in talibo.fere em̃ q̊tienſcunq; vna ⁊ eadẽ arboꝛ fructifera ĩ ſtipite abſcidit᷑.⁊ relin quit᷑ inferioꝛ ꝑs in tra.ſic fit in inſitiõe.⁊ ipſi eiuſdẽ arborꝭ fragũ in eodẽ trũco inſerit᷑.fiũt inde plãte q̃rũ fructꝰ necĩ figura nec in ſapo re cũ pᷣcedentibo cõuemũt.cũ aũt inſerunt᷑ fra ga pnoꝝ ⁊ cinoꝝ vel alioꝛũ fructuũ oſſa ha⸗ bẽtiũ in trũcũ ſalic efficiũt᷑ fructꝰ ſine oſſib. ¶ Siliter aũt ſi inſerit᷑ vitꝭᷣ in ceruſũ vł pirũ vel malũ.iueniunt᷑ vue mature/qñ ceruſa ſũt matura vel pira vel mala.⁊ tales mutatiões valde mirabiles oñdũt ſe his qͥ diuerſas ſtu dioſas faciũt inſitiões. Itẽ exceptũ eſt.qꝙ cuʒ inſerunt᷑ fraga ꝑſici in pni vel cini trũcũ ſiue ſtipitẽ/q; mutant᷑ ambaꝝ arboꝝ nature.⁊ fi unt eſcula maioꝛa ⁊ melioꝛa qᷓ; ſint alia eſcu⸗ la:⁊ videt᷑ hoc fieri ſic̃ in aĩalibo ex ꝑmixtiõe vicinoꝝ ſeminũ in cõplexiõe.ſiẽ aſini ⁊ eqͥ.ex qbus generant᷑ muli:vl burdones.nõ em̃ lõ — Sitüdus Fo. xijf. ge eſt ꝑſicus a pᷣno vel cino.⁊ ideo cũ vtraq; arboꝛ rare ſube ſit.vtraq; vᷣtutẽ ſuã còicat al teri.⁊ ſic ex ꝑmixtis vᷣtutiba in loco inſitiõis fit ſuccꝰ ꝑmixtarũ vᷣtutũ.⁊ ideo tũc ulud qs ꝑ locũ inſitiõis excolit᷑. ꝑmutat᷑ paulatim in ſpeciẽ aliã qᷓ eſt eſculus arboꝛ:qͥa ꝑ figurã fo⸗ lioꝛũ agnoſcit/j illa vicinitatis aliqͥd hʒ ad cinũ ⁊ pꝛinũ.⁊ oſſa q̃ ſunt in eſeulis etiaʒ hĩiq indicãt vicinitatẽ.pᷣdicta ſcribit frat᷑ Alber⸗ tus.Eſt aũt pꝛeter dictas mutatiões illa q̃ de ſilueſtri fu domeſtica.⁊ domeſtica fit ſilueſtrꝭ cuiꝰ modũ ⁊ cauſam optet cognoſcere.eſt enn de exꝑtis:ꝙ omis plãta domeſtica ſubtracto cultu fit ſilueſtrꝭ.ſilueſtres autẽ habẽt plures fructꝰ qᷓ; domeſtice.⁊ oĩs ſilueſtrꝭ domeſticaa qñ cultꝰ adhibet᷑.ſilueſtres aũt habẽt plures fruct? q; domeſtice.ſed hñt eos mĩoꝛes ⁊ acri oꝛes.ſed domeſtice habẽt dulcioꝛes ⁊ pautio res. vel minꝰ acros vel maioꝛes fructꝰ qᷓ; ſi⸗ ueſtres. Modus autẽ quõ domeſtica fit ſilue ſtris. eſt ꝑ ſubtractionẽ cultus.⁊ loci indura tionẽ ⁊ arefactionẽ.et pᷣcipue ſi ad ſabuloſita tẽ ⁊ arenoſitatẽ cõuertat᷑.tũc em̃ duricies nõ permittit ad plantas diſtillare vel euapoꝛare nutrimentũ ſufficiẽs. Arefactio aũt pꝛiuabit nutrimẽtũ.ſed ſabuloſitas ⁊ arenoſitas vndi qʒ facit euapoꝛare.⁊ nõ cõſtabit vapoꝛ circa radices plãtaꝝ.⁊ tũc macre ⁊ ſpinoſe ⁊ pluri moꝛũ fructuũ efficiunt᷑. Hultitudo aũt fru⸗ ctus eaꝝ ex ſiccitate ꝓuenit.qꝛ ſiccitas eſt cẽ diuiſiõis ĩ mita ⁊ ꝑua. Vndiq; em̃ intercipit nutrimẽtale humidũ ſicco.⁊ ideo ĩ młta ꝑua diuidit᷑. Efficiunt aũt fructꝰ acerbi vel ama⸗ ri.ꝓpter q̊ ꝙ tale nutrimẽtũ nõ obedit digaſti oni.⁊ plãte ſic̃ facit humidũ domeſticatiõis. Mogdus aũt q̊ ſilueſtres cquertunt᷑ in dome ſticas valde ẽ mltiplex.⁊ vᷣſat᷑ circa tria in ge nere. B ẽ circa naturã plãtaꝝ.⁊ circa vmbꝛas ⁊ ſoles ipᷣaꝝ.qm̃ oꝑtet fundũ ipᷣm ↄuertere ⁊ unpignan ſolidũ ⁊ ↄtinuũ facere.⁊ tũ non dep̃ᷣſſet᷑.itaq; ſuꝑiꝰ diſtillãtes boĩtates reciꝑe nõ poſſit ⁊ inferiꝰ ex tra vapoꝛãtes circa radi ces plãtaꝝ ↄtinere.⁊ optet cõgerere eũ ex tali tra q̃ cũ ſtillicidijs ĩ ſe fluetib infundat᷑ ⁊ cuʒ vapoꝛatiõe moueat᷑ aꝑte.⁊ ↄgrue contẽperet ad ↄplexionẽ plãtaꝝ.Circa plãtas aũt eſt ↄſi deratio.putãdo eas ꝑ abſciſionẽ ſpinaꝝ ſuꝑ⸗ fiuarũ.Et ꝑ inſitionẽ.⁊ aliqũ per vnguẽta ⁊ emolitiõe eiꝰ.⁊ ꝑ diuiſionẽ coꝛti eius.vt in⸗ groſſari poſſit planta.⁊ fit inſitio ſi debeat ſu ueſtrꝭ domeſticari.opoꝛtʒ ꝙ fragrũ eiuſdẽ in ſerat᷑ ſtipite ſuo.aut fragrũ alten q̃ euã eſt ſil ueſtris.aut fragra eiuſdęẽ in ſtipite 0 mae Tiber tia vltra medullã ex tranſuerſo incidant᷑ ⁊ re ligant᷑:.quia talis modus inciſionis vel inſiti one generatus ex ſoliditate ſua magis retinet caloꝛẽ naturalẽ.ſicut lapis calefactus magis ⁊ maioꝛẽ diuturnũ habet caloꝛeʒ quã lignũ. humoꝛ etiam diutius ſtat in tali nodo.tamen pꝛopter toꝛtuoſitatẽ ⁊ etiã pꝛopter ſoliditatẽ ip̃ius.⁊ ideo melius ibi digerit᷑⁊ fructus fi⸗ unt tunc dulcioꝛes ⁊ cõuenientioꝛes.⁊ iſte eſt pᷣcipuus modus domeſticatiõis.Conſidera tionẽ autẽ diligentiſſimã oꝑtet habere in vm obꝛis ⁊ ſolibus taliũ locoꝛũ:quoniã quedã nõ bene cõualeſcũt niſi in vmbꝛa.vt cucurbita. ⁊ quedã nõ niſi in ſole calido vehementioꝛ ſi cut vitis.⁊ ita eſt de aljs muli.⁊ ideo iſta ſũt valde attẽdenda.q; aũt maioꝛes ⁊ pautioꝛes ſunt fructꝰ domeſticaꝝ qᷓ; ſuueſtriũ plantaꝝ cauſa eſt humidi nutrimẽti habũdãtia.ꝙ nõ eſt tot diuiſionum. eo ꝙ nõ in tm̃ habʒ in ſic cis ⁊ acutis ꝑtibus ſic nutrimentũ ſilueſtriũ. ⁊ ideo cũ ſit habũdãs nõ facile diuiſibileʒ in pautioꝛa diuidit᷑.ſed in ea in que diuidit ha- bundãtius fluit.et ideo magis creſcunt ⁊ in⸗ groſſantur fructus earum. Lapitulu. unij. De altera 14 tionis diuerſitate que fit in planta. Ecundũ autẽ generatiõis diuerſitateʒ .,notanda etiã occurrtt alteratiõis diuer ſitas in plantis.eo ꝙ ipſa frequẽter cauſat ge neratiõis diuerſitatẽ.⁊ hoc traditũ eſt ab an tiquis.eo ꝙ arboꝛ ipſa loci frigiditate ⁊ anti⸗ qtate nimis indurat᷑ ⁊ cõpactũ hʒ coꝛticeʒ qͥ ↄoludit poꝛos ⁊ radices ꝑ q̃s nutrimẽtũ tra⸗ here debzʒ. ⁊ ſi ſcindat᷑ radix eius pᷣcipueĩ ra⸗ mis maioꝛibo ipᷣiꝭ radices ⁊ ſciſſure illi lapis immittat᷑:ne iterato cõcludat᷑ ⁊ conſolidet᷑ in cipit trahere nutrimentũ per poꝛos partium ſciſſure ⁊ iterato vegetari ⁊ fructificare. et ſic de ſterili arboꝛe fit aliqñ fertilis. Ampliꝰ que dã arboꝛes dicunt᷑ maſcłi ⁊ q̃dã feĩe ⁊ diſcer⸗ nunt᷑᷑ in hoc qꝛ pᷣus pullulat maſcłs ꝓpt᷑ cali dũ foꝛtiꝰ mouẽs ꝙ folia plãte ſtrictioꝛa ⁊ mi noꝛa ſunt ꝓpter ſiccitatẽ maſculi ⁊ hoc hñt in plãtis pluriba locũ.ſed maxiĩe in palmis in qͥ bus rami vel puluis maſculi poſitꝰ ſuper ra mos femie cõfert ad generationẽ ⁊ maturati⸗ onẽ fructuũ.idẽ eſt ſi plante᷑ maſculus iuxta feiam ⁊ odoꝛ maſculi bñficio vẽti deferat᷑ ad feminã. Siliter ſi arboꝛes maloꝛũ punicoꝛũ plantent᷑ iuxta oliuas. vt vapoꝛ paulatim ad oliuas ferat᷑ cõferũt.Et ꝑ oppoſitũ q̃dã plãta rũ cõuocate alijs impediũt generationẽ etfru Belundus ctificationẽ eaꝝ.ſicut coꝛilus impedit vitẽ.et nux impedit oẽs alias platas.ꝓpter ꝑnotabi lẽ amaritudinẽ quã hʒ. Ex alteratiõe etiã ali qñ contigit.ꝙ tm̃ aliqñ ex frigiditate velalia cauſa alterat᷑ plãta ꝙ mutat᷑ oĩno in aliã ſpe⸗ ciẽ.aut ſcdᷣm totũ aut ſcdᷣm ꝑteʒ.⁊ hoc modo dicit᷑ calamentũ mutari in mentam.aliqñ ſili ter aũt triticũ in ſiliginẽ mutat᷑ aliqũ.⁊ econ uerſo ſiligo in triticũ vt ait Albertus. Cauſa aũt maxima alterationũ iſtaꝝ eſt ꝑ cultũ.nu trimentũ.⁊ locũ.Amigdala em̃ ⁊ malagrana ta ⁊ quedã alie plante a ſua malitia mutant᷑ꝑ culturã. Malagranata etiã ſtercoꝛe poꝛcino fimata ⁊ dulci aqua frigida irrigata melioꝛẽ tur. Amigdale aũt pᷣcipue qñ humidũ ſuper habũdat ſi clauis infigat᷑.vel etiaʒ ꝑfoꝛent᷑cin aliq̃t locis.vt diſtillet ſuꝑfluũ humidũ cũ gũ mi qð multũ tꝑe emittũt poſt cõfixionẽ ⁊ ꝑfo rationẽ ⁊ emũdationẽ. Sic etiã plante q̃ ver⸗ micloſos faciũt fructꝰ curant᷑.ſed ruſtici non faciũt niſi vnũ foꝛamẽ ꝑ qð diſtillat ſuꝑfluũ. qð cũ emittit.aliud meliꝰ digerit᷑a caloꝛe cõ⸗ plexionali. ̊ etiã artificio plante ſilueſtres in oꝛtẽſes qñq; cõuertunt᷑ educit᷑em̃ ex ipᷣis hu midũ in cultñ.⁊ ꝑ cultũ alterant᷑ coꝛꝑa eoꝝ ſi cut ꝑ medicinã.⁊ tũc ad aliã cõplexionẽ ↄuer tunt᷑ſic medicꝰ ducit hũoꝛeʒ in aliũ. ⁊ poſtea p̃bet nutrimentũ bonũ ⁊ alterãtibo ſtudet ad generationẽ ſanguis boni.locꝰ tñ ⁊ laboꝛ in⸗ duſtriꝰ in cultu multũ ↄferũt.maxie ad tales alteratiões.⁊ pᷣcipue tꝑe anmi in q̊ fuerint hu iuſmodi plãtatiões ⁊ alteratiões. OQuedã em̃ plãtaꝝ nõ emũdant᷑ niſi trãſplãtent᷑.tpᷣus aũt in q̊ pcipue plãtant eſt ĩ pᷣncipio verꝭ.cũ tota adhuc vᷣtus eſt ĩ plãta.tũc em trãſplãtata cõ⸗ ualeſcit.qꝛ iã in ſe attraxit hũoꝛẽ ⁊ caloꝛeʒ.ex ⁊ calidũ erẽ euaneſcat ꝑ euapoꝛatiõeʒ· Plate aũt plantant᷑ in hieme ⁊ meliꝰ cõualeſcũt qm ea q̃ facta ſũt ĩ vere In hieme vᷣo calidũ natu raleclauſuʒ eſt ĩ ſemĩb plãte.⁊ calidũ qð eſt ĩ viſceribo terre ↄcluſuʒ facit euapoꝛare ſubtile hũidũ ad radicẽ q in locũ calidũ terre infigit ⁊ ex his plãta cõualeſcit. Nã viſcera tre ma⸗ gis ſut calida in hieme q; in aliq̊ alio tꝑe ãni. Lũ aũt viſcera plante ſic hũido vapoꝛãte im plent.impiguant᷑ ſole appꝛopinqnte emittũt 7 cõualeſcũt.Et hec eſt cauſa ꝙ plãtatio q̃ fit ꝓfunde in viſcera tre optie cõualeſcitin hie⸗ me In autũno aũt pauciſſime plãtant᷑qꝛ tũc hũoꝛ euapoꝛauit.⁊ caloꝛ ⁊ t᷑ra redacta eſt in cinerẽ frigidũ ꝑ caloꝛẽ eſtat.⁊ ſic nec ex parte terre:nec ex ꝑte plãte cõualeſcere põt. In eſta W teui cl Poon o: laͤic füan ahr Uunt gol wns⸗ U cafu ntn ctusn Corar honge ſoch gnan amnpl pole worri Potnit lcke Venis herit pter htec lſche Nlant mnin⸗ lemnuta ſeries Uuuspe e busine 2 n Mor⸗ Met oro tafue lehee⸗ lurgen Ulite tvitec Motabi ecnali ygl läiſpe⸗ Nemodo liqiſti n.7 econ 3Canſ cultünu Agang hunante Poꝛcino uper Nenkin füchi ſcägi neao⸗ teöjver⸗ tia non ſupflui, llore co⸗ eſresin Lißshu acopſi onioer epoſteu kudet ad aboꝛin⸗ Adtales aimbu mäcfi töusaüt ci ton litnac⸗ Nlor et 3 Ple cütqñ iciinatu igoͤcti reſobtle rinſi gema⸗ peüni⸗ ritein emittut tioqjfit lin be⸗ trii enchn erpan 4 Irck naliter diſceſſioni eoum. Capitulũ. xj. D Liber te aut generaliter mala eſt plantatio pꝛopter calidũ ⁊ ſiccũ.quod euaneſcere facit vigoꝛes plantaꝝ pᷣcipue tamẽ in cancro et leone.poſt q; oꝛit᷑ ſtella q̃ dicit᷑ canicula.qͥa tũc tẽpus ca lidiſſimũ ⁊ ſicciſſimũ eſt.⁊ ſunt coꝛꝑa plãta⸗ rũ arida.⁊ virtutes earũ debiles.⁊ terra pua ta humido nutrimẽtali,. In paucis t locis qᷓ tanto feruoꝛe tẽperant᷑ fit plantatio in tꝑe di cto ſiẽ eſt locus qui vocat᷑ coꝛonia frigidiſſi mus valde ⁊ humidus.aut ex mõtibo.aut qꝛ multũ eſt iuxta polũ aquilonaren. Capituln. ix. Dr dinerſi⸗ tate plãtaꝝ ſumpta iuxta diuerſam fructuuʒ pꝛoductionen. NViedã arboꝛes vno anno fructificãt.in Alio reficiunt᷑ ⁊ tales ſunt młie.pᷣcipue masne arboꝛes. ſicut oliue ⁊ piri ficulnee.q li cet ramos pꝛoducãt qbus cooperiunt 7 dila tant᷑.tamẽ in ramis ülis nõ eſt habũdãs fru⸗ ctus niſi alterius fructus anni.eo ꝙ mulcitu do ramoꝛũ trahit ſucũ ad ſui nutrimentũ. et non ꝑ mittit pullulare fructũ niſi in cercio an no cũ redũdat humoꝛ in arboꝛc. ſic etiaʒ ma gna anialia mimis ponunt idẽ ſemiĩe q; ꝑgua. amplius q̃dam iuuetute ſterilioꝛes ſunt q;ᷓ in pꝛofecta etate.qð ideo cõtingit ꝙ ſuccus to⸗ tus trãſit in nutrimentũ ipſoꝝ.cũ aũt ſteterit nutrimẽtũ tũc meliꝰfructificãt.ſic̃ vitꝭ q̃ vetu la eſt melioꝛes ⁊ vtilioꝛes ꝓducit vuas q; iu uenis dũmõ ad extremã ⁊ decrepitã nõ ꝑue⸗ nerit ſenectutẽ. Jlq em̃ in omibus fit ſterilis ꝓpter ſiccũ ⁊ frigidũ qð habũdat in ea.q̃dam aũt ecõtrario meliꝰ fructificãt in iuuẽtute qᷓ; in ſenectute.ſicut amigdali.piri. Harũ auteʒ plantarũ natura ꝑfecta eſt calida ⁊ humida in iuuẽtute ex qbus qualitatibo poſt iunentu tẽ mutant᷑ in frigidũ ⁊ ſiccũ.⁊ ideo ſpmuʒ tũc ſteriles efficiunt᷑ deinde in totuʒ aride.⁊ hoc plus patiunt᷑ amigdali q; piri. 7 5 * Capitulnn. x. De his qᷣ⸗ bus indiget omnis planag. MHMnis planta tota in oĩb ꝑtibo q̃ttuoꝛ ingdigetpcipue.ſic̃ ⁊ aĩal ſemiali.icʒ hu mido termiato loco cõuenienti.⁊ aq̃ ſiue hu moꝛe tẽperato nutriẽte.⁊ aere ſibi cõſimili et ꝓoꝛcionali.Cũ quattuoꝛ ꝑfecta ⁊ cõuenien tia fueriĩt.optime naſcet᷑ plata ⁊ creſcit. Si au tẽ hec vel aliqͥd eoꝛũ diſceſſerit ab ea.debilita tur generatio ⁊ incrementũ plante pꝛopoꝛcio Getüdus Fo. xiij. ciũt ad plante generationẽ ⁊ augmentum. Erbe aũt ⁊ qͥcquid vegetat᷑ ⁊ creſcit ra dicit infixũ terre.indiget vno vel plu⸗ ribo de qnq; rebus.hec aũtſunt ſcʒ:ſemẽ.pu⸗ tredo. humoꝛ.aq̃. plãtatio.q̃ eſt plantã ſuper plantã naſci alã. Hoꝛũ autẽ quiq; pꝛimũ eſt qð in ſe virtutẽ habet foꝛmatiuã plante.⁊ eſt in ipſo materia ⁊ efficiẽs ſimul.ſecundũ autẽ virtutẽ infoꝛmatiuã accipit a vᷣtute ſtellaruʒ. humoꝛ aũt qui cõmixtus eſt ex elementis.ci bus eſt ⁊ materia tam generatiõis qᷓ; genera te plante.habet em̃ planta digeſtionẽ depu⸗⸗ ratã quã trahit de terra. Aqua aũt ſicut in cõ munibo nutrimentis non deſeruit niſi in hoc ꝙ eſt elemẽti vehiculũ.nec fluxuʒ haberet ad partes cibo.niſi per modũ aque. innutribilis em̃ exiſtens in ſeipſa nutribilẽ facit cibuʒ ad membꝛũ. ⁊ ad ptes illas q̃ nutriunt᷑. Planta tio autẽ ſuper plantã aliã.eſt qᷓ fit ꝑ inſitionẽ, et cõualeſcit.pꝛopterea ꝙ plãta interius ha⸗ bens humoꝛẽ putridũ virtuteſolis exalat il⸗ lum. Et ſic planta infixa alie plãte in figura differens ab ipᷣa. Sunt igit᷑ tria iſtoꝛũ gene⸗ rationi plante deſeruiẽtia.duo aũt cõferũt. ſe mẽ ⁊ putredo.⁊ plãtatio in plãta alia.q̃ em̃ ge neratiõi cõfert opoꝛtet ꝙ habeat foꝛmãs ſe aliqd. ⁊ ad ſpeciẽ plãte deducẽs.hoc autẽ eſt foꝛimatiuũ a vᷣtute inferioꝛi.ſicut ſemẽ a vᷣtu⸗ te vniuerſali ſuꝑioꝛi.ſicut putredo. Et hecqͥ dẽ duo ſimpliciter cõferunt ad plãte genera⸗ tionẽ.Terciũ aũt eſt.qð eſt plantatio plante in plãta alia.cõfert ſimiliter ad generationeʒ ⁊ tranſmutationẽ ipſius in figura. Similit᷑ aũt que cõferunt ad cibum plante diuerſita⸗ tẽ habent dupliceʒ.quoniã huiuſmodi eſt vt cibi ſubſtantia.aqua autẽ cdsert pꝛopꝛiũ aliũ motũ ad partes nutritas. Sunt autẽ quedaʒ adhuc que vident᷑ conferre plantarũ genera⸗ tioni ⁊ incremento.de qͥbus etiã ſupꝛa eſt fa⸗ cta mentio.ſicut locꝰ cõueniens.et aer conna turalis.ſed hec faciũt aliqͥd ad eſſe plãte.ſʒ ad bñ eſſe nõ cõferunt.niſi rõne ſemĩs aut putre dinis aut humorꝭ.q̃ ſunt tẽpata ex loco ⁊ ae⸗ re plãte cõnaturalibo ⁊ cõuenientibo. Idẽ aũt ger qͥ venit in plãte cõ ſtitutionẽ inuica hu⸗ moꝛe ſemĩs ⁊ putredinis ⁊ plãte.ſicut fit etiã in anialibo. Amplius plante vegetant᷑ in cali do tẽpoꝛe in vmbꝛa noctis.⁊ ligneſcũt ad ſo lis feruoꝛem.eoq; caloꝛe ⁊ humoꝛe ꝑ euapo⸗ rationẽ deſtituunt᷑.in hyeme etiã qũ cõſtrin⸗ gunt᷑ plãte exteriꝰ inueniunt᷑ intꝰ ſuccoſe val de magis q; in eſtate. Accidens autẽ qð mul ehis uͤfa tum variat ⁊ mutat naturam plantarum. eſt Liber cultus homis.⁊ hoc eſt ideo ꝙ plante in ge⸗ nere animatoꝛũ iuxta elemẽta ſunt.⁊ elemen Joꝛuzʒ vires 7 materie multum habentes. ideo ꝙ; mutat qualitatẽ terre ⁊ humoꝛis in qua ſi⸗ ta eſt planta multũ mutat naturã plante. Capitulũ.xij. De putre⸗ die ſiue letamĩe. ⁊ ſtercoꝛatiõe.⁊ cibo plãtaꝝ. Icet natura ſola ſit pncipiũ rerum na⸗ turaliũ.tamẽ in om̃ibo his quoꝛũ ſub⸗ ſtantia trãſmutabilis multũ iuuat arte ⁊ cul tu. vt in melius vel peius trãſmutet᷑. Hac igi tur cõſideratiõe loquamur de agris ⁊ eoꝝ cul tu. ⁊ oꝛtis ⁊ pomarijs ⁊ ceteris per que fit cul tus plãtarũ.⁊ remouent᷑ a ſilueſtritate ad do meſticationẽ. Sunt aũt maxime quattuoꝛ q̃ circa hbec cõſideranda ſunt. cibus videlicet ⁊ aratio ſiue foſſio.ſemĩatio ⁊ inſitio Circa hec ſtudẽt omnes agricultoꝛes pꝛecipue.cibo au⸗ tẽ non eſt aliquod ſimplex elementũ. opoꝛtet igit᷑ cibum plantaꝝ cõmixtũ eſſe.ſi em ſimpli ci planta nutriret᷑ ex alio conſtaret qð omni⸗ no irrationabile eſſet. adhuc aũt cibus nõ eſt aliquis qͥ ad membꝛa plante ꝑduci ꝑ ſe poſ⸗ ſit. ꝓpter quod indiget planta rigato cibo. vt hoc conferat᷑ rigatione quod anialibus con⸗ fertur per potũ.qui vehiculũ eſt cibi decurrẽ tis ad membꝛũ.Cibus igit᷑ pꝛopꝛius planta vum.erit aliquod cõmixtũ humidũ.res autẽ Sltundus cõmixta humida integritate et ſalute conſi⸗ ſtens non eſt in via mutatiõis ad aliquid.ſed ſaluat᷑ in ſeipſa. ꝓpter quod nihil nutri᷑ a nu trimẽto in ſua ſpecie ⁊ ſuo eſſe ſaluato.ſed ꝑoO tius ab eo quod iam ante coꝛruptũ eſt ⁊ deſti tit ab eſſe pꝛopꝛio aut eſt in via ad aliqd.pꝛo pter qð aĩalibo creatus eſt venier in q̊ cibus coꝛrumpit᷑ ⁊ extrahit᷑ ab eo id qð nutrit anĩa lis humidũ nutrimẽtale.ipᷣa em extractio hu midiipᷣius quod attrahit᷑ in cibuʒ coꝛruptio eſt eius qð nutrit qð in ventrẽ ingeſtũ eſt per mãducationẽ.omĩs em̃ coꝛruptio que eſt ᷣm naturã ſic fit.ꝙ extrahit᷑ humidũ.⁊ remanet ſiccum decidẽs in cinerem. ſiẽ cito incinera?t omne ſtercus anĩaliũ. Cum igit᷑ ventrem nõ habeant plante.ſed terra pꝛo ventre vtantur. opoꝛtet in terra circa pla tas eſſe putreſcen⸗ tem cibũ plante.⁊ tunc attrahit a radicibo eiꝰ humidũ cibũ.hec autẽ pꝛobãt opera ruſtico⸗ rũ.qui ſtercoꝛe qðᷣ letamẽ vocant pꝛope oim plantarũ ſimant genera.qꝙ nõ ad radices di⸗ ſtillãt. niſi rigatione pluuij aut aq̃ deſuꝑ fuſe. Hoc aũt letamen in genere duos hʒ hũoꝛes. vnũ qͥdem ſuꝑenatantẽ ⁊ aereũ.qͥ nõ facile eſt incoꝛꝑabilis plãte.ſʒ potiꝰ attꝛahit᷑ ⁊ incidi᷑ a ſole. Alteruz auũt hʒ adiuuatiuũ ⁊ immixtũ ſubtili ſicco qð eſt in ipᷣo.⁊ hoc eſt vere cibus plãtarũ. Plante generalit᷑ coꝛpꝰ ſiccius ⁊ du rius eſt q; coꝛ pus aĩaliũ.⁊ tali indigẽt cibo qͥ in terreſtritate indurabilis ⁊ ſiccabil ſi. VUl⸗ timus em̃ cib nutriẽs ſimilis eſt nutrito. Ju dicat᷑ aũt ⁊ hec ab accidẽte plantaꝝ.q̃ nimis pingui ⁊ humido nutriunt᷑ cõtrahit letamen naſcẽtias ⁊ putredines.ex letamie aũt qð co⸗ adunatã cũ ſuo terreſtri bʒ hũiditatẽ et bonã ꝑmixtionẽ cõualeſcũt ⁊ roboꝛant᷑ ⁊ fruct ꝓ ferũt cognitos ⁊ vtiles.fruct? em̃ coꝝ ſapoꝛtꝛ ex letamine ⁊ ſubſtantia eoꝛũ contrahũt. Ad hucaũt ſi nimis humidũ etpingue ſit letamẽ aq̊ iam plãta attrahit humiditatẽ plurimaʒ. ⁊ luxuriabit ĩ folijs ⁊ mollibus ramuſculis intecũdis.⁊ nõ ſufficient᷑ pꝛofert fructũ.⁊ il⸗ le quẽ pꝛofert erit aq̃ſus ⁊ incõueniens.hoc oſtendũt oẽs ſilueſtres plante.q nutrimentũ ſiccũ habẽt ⁊ terreſtre.fructꝰ em̃ oĩm illoꝛũ ca lidioꝛes ⁊ ſiccioꝛes ſunt ⁊ foꝛtioꝛis odoꝛis qᷓ; oꝛtenſiũ.qui cibant᷑ letamie aquoſo.Ad hoc autẽ in philoſophicis dictũ eſt. fructus crea ri ex humido ventoſo: boc aũt nõ ẽ niſi ꝗꝙ ter reſtritati foꝛtiſſime cõmixtum eſt. hoc igitur eſt maxiĩe ꝙ cibat ⁊ mutat ſapoꝛes ⁊ modos fructuũ. pꝛopter qdᷣ ſtercus auiũ non aquati carũ.⁊ pꝛecipue colũbaꝝ pꝛecipit Palladius Mce Pnice Uesri ſumitk fücheo pup⸗ aubi (ogrun hücat cgccl ſocun fome pron ivu Miop ſchtea bochun nürti Pinent lurhee⸗a göckn luſecan ſtines li p füheb Weyrn gar hocaui mogn ſchiit cta ſugfi bucor Hilimun mnano ſinoge Gico iptn lnne keindi⸗ lmaile utaai afſune ies nort bkden Mohe len Kpe hof rileß ſo. P langi⸗ teconſt⸗ iqnigſed unkann to.ſcdo leſtrdeſti alaͤdn⸗ inbus Nutmitaniz tmacnohn cemprio Nſtüctper gue eſtßm 7 temanet incinent entremnö epantur. dutreſcen⸗ adicbe⸗ ramſtico⸗ propeoimn ndices di⸗ deſupfule, pzhüodes nohhcleeſt bik rinett ütimmiri trecbus ſccius 1dl igetcbod baſt A⸗ nurio. J un.nims nhitlaawen Bieütgöc, itate aboni nti fuc9 ñcor ſihol nerabät 20 meſſtlaume teplunmz rumuſchlio frucniꝛl⸗ niens. bol ininentu. milorüc odoꝛis q́ ZAa hoe ncus crea eniſiqter hocigiur 37 ndinn on M Paludius LTiber pmiſceri cũ letamine.ſtercus em̃ hoc eſt fer⸗ uẽs valde.⁊ ſuo caloꝛe in letamie ſuꝑfluã cõ ſumit humiditatẽ.et tũc mag cõuenit plãta⸗ rũ cibo.ideo etiã aſininũ eq nũ vel ouiũ ⁊ ca⸗ pꝛaꝝ ſtercꝰ a ruſtiqò ſumi?᷑. Hec em̃ aĩalia ſic cas hñt egeſtiões.⁊ ꝑ inductas rõnes mag cõgruũt letamini plantaꝝ. hac de cauſa pci⸗ pit᷑ caueri a ſtercoꝛe poꝛcino.qð tã ex ſpẽ quã ex accidẽte qꝛ ſiccũ nõ eſt plãtis affert magnũ nocumentũ. Sic igit᷑in cõi diſpoſito letami num opoꝛtet ꝙ ipᷣm letamen ſit in via coꝛru ptionis.potius q; ſit iã incineratũ ⁊ ad terre ſtritatẽ deductũ.⁊ caloꝛe naturali deſtitutuʒ. Haã opuũe con gruit.quã iãꝑ putrefactionẽ re ſudat ad ſu ꝑficiẽ ſuã naturale hũiduʒ.cũ em̃ hoc humidũ nutriat qᷓ;diu q̊ ad radices plã tarũ reſudat.tamdiu debitũ plãtis pꝛebet nu trimentũ.qua ꝓpter nec recẽs letamẽ oĩno qri tur nec qð iã vetuſtate incineratuʒ exiſtit.ſed qð eſt anni vel tres ꝑtes anni hñs optimũ eẽ pꝓnũciat᷑ a cultoꝛibo plãtaꝝ.recẽs em adhuc in ſe claudit vapoꝛẽ vetuſtũ.aut in toto ami⸗ ſit in admĩſtrando humoꝛẽ ſuũ in nutrimen tũ.ꝓpter qð etiã peritioꝛes medicoꝝ cõſũpto rũ habitacła pᷣcipiũt ſub tali letamie fieri.fo mentũ em̃ huiꝰ ietamis a fumigatiõe ſua ali q d carnib eoꝛũ ꝑ poꝛos pᷣbẽt humectatiõis. hoc eliã oſtendũt indu ſtrie alchimoꝝ.qͥ opti mas quaſq; maturatiões in clibano letamis pcipiũt fieri.vocãtes clibanũ letamĩs caloꝛẽ qͥ cũ tali de q̊ dictũ eſt hũido expirat ad fumi ſupficiẽ.adhuc aũt ſicco leiamie poſito etnõ bñ coꝛrupto videmꝰ areſcere meias plãtaꝝ. niſi multo pꝛohibeant᷑ humido aqueo ꝑ cõti nuationẽ irrigatiõis.qꝛ ſiccus caloꝛ qͥ ex tali fimo generat᷑ circa radices intẽdit in tales ra dices plante.⁊ exſiccat ⁊ in ariditatẽ cõuertit totã plantã. ꝓpter qdᷣ ex oibus his colligit᷑le tamẽ.qdð inuitat plãte habitudinẽ eſſe debe⸗ re in diſpoſitiõibo inductis. Sic igi᷑ admini ſtratũ letamẽ mutat plãte naturã.pluſq; cib mutat aial qð cibat᷑ ex illo.aial em̃ magis di uerſum eſt ⁊ lõgius a ſe attrahit cibũ qᷓ; plan ta.⁊ ideo cũ letamẽ hoc ſit cibus plante.⁊ vi cinioꝛ ⁊ ſimilioꝛ ſit cibus q; aĩal.citius muta bit de cibo q; aliqd anĩaliũ. Adhuc aũt iãſe pius habitũ eſt ꝙ planta terrã hʒ pꝛo vẽtre. et ĩ terra pᷣmũ cibus plãte recipit aſſimulatio nẽ. ꝓpter qð attrahit ad ſe plantaꝝ mutatio⸗ nẽ. vᷣtutes em terre pᷣcipue ſunt vᷣtutes plãta rũ.⁊ ſm terre mutationẽ erit ⁊ plãtaꝝ muta⸗ tio. Nec eſt aliqs modꝰ ita ↄueniens ad mu tandũ plãte naturã ſicut per letamẽ ⁊ letami Getudus Fo. xiiij. nis cõtemperationẽ. Jam em̃ oſtẽdimꝰ ꝙ in planta nõ ſunt tot nũero digeſtiones ſicut in aĩali. Scimus aũt ꝙ ſimiliũ in coꝛꝑe facili⸗ ox eſt mutatio qᷓ; etherogenioꝛũ.⁊ ideo vides mus quaſdã plantarũ ex cibo nõ ſolũ muta⸗ ri ad alterũ modũ ſapoꝛis fructuũ ſuoꝛũ.ſed etiã frequenter tranſeũt in alias ſpecies ex te nuitate cibi ⁊ letaminis.ſicut ſuꝑius de triti⸗ co ⁊ ſiligine dictũ eſt.hoc aũt oſtendit artꝭ in duſtria.quõ ſiquis in arboꝛe ꝑfoꝛatis ramis q ſunt iuxia ramuſculos a qbus dependent fruct impleat pulueribo optie cõtritis foꝛa⸗⸗ mina.ita ꝙ pulueres ipſe ſint ex ſpẽbus mul iñũ aromaticis.⁊ obſtruat᷑ ab vtraq; parte op time cũ cera foꝛti ⁊ ſpiſſa.fructus erũt in ſa⸗ poꝛe aromatice ſapoꝛeʒ pulueris obtinẽtes. q tamẽ ad fructuũ ſubſtantiã non ꝑueniunt. niſi per euapoꝛationẽ.Opoꝛtet igit᷑ ꝙ multũ maius letamine cuiꝰ humoꝛ ingredit᷑ ꝑ ſub⸗ ſtantiã coꝛpus plante ⁊ fructuũ mutet natu ralẽ humiditatẽ ipᷣius.opoꝛtet em̃ diligenter cauere ne letamen congeſtũ ſuꝑ terraʒ fumet dg floꝛes ⁊ fructus. aut etiam ad gẽmas plã ta v.fumus em̃ ille ſiccus intenſus ⁊ fetidus eſt.et per poꝛos ad interioꝛa plantarũ ingre⸗ di᷑.⁊ plus erumpit qᷓ; malus cibus. ſſic ⁊ Ini maliũ coꝛpa coꝛrũpũt huius fu mi ⁊ odoꝛes. hoc aũt iam exꝑti ſumꝰ in vitibb ſuꝑ quibus ſarmenta ⁊ palee ⁊ ouoꝛũ teſte fumabantad gẽmas floꝛes et fructꝰ.et multe ex his ꝑierũt oĩno.poſtea aruit ⁊ exſiccatũ eſt.talis em̃ fu⸗ mus marxie nocet his q̃ rare ſubſtãtie ſũt plã⸗ tis.ſicut eſt vitis.ſic etiaʒ plus nocet viris qᷓ; femĩs.ꝓpter raritatẽ coꝛꝑis virilis.fumꝰ eni hic indigeſtus nõ alteratus ꝑtingit intra coꝛ pus:⁊ ideo coꝛrũpit naturas tã plãtaꝝ q; aĩa liñ.ꝓpt qð id qdð ex herbis plãtarũ eradicatũ eſt lõgiꝰ ꝓijci ab ipſis dʒ.ne coꝛruptiõis feto re plãtis afferat nocumẽtũ.Oꝑtʒ etiã nos nõ latere ex eadẽ cauſa paludes ab aqricultoꝛi⸗ bꝰ fieri debere. ſicca em palea ſar mẽta ⁊ ſter⸗ coꝛa nõ aꝑte maturant᷑.ſʒ potiꝰ coꝛrũpunt᷑ et coꝛrũpũt ꝑ fumũ ſuuʒ q; em ctũt.humefacta aũt laxiꝰ reſoluunt᷑ in ſuꝑ?icieba.et efficiũtur mollioꝛa.ꝑ qꝝ ſpõgioſitatẽ exſudet ad ſuꝑfi ciẽ naturalẽ humidũ.æc maturet᷑ in plãtaꝝ cõ ueniẽs nutrimẽtũ.huiꝰ aũt indiciũ eſt ꝙ plã te etiã ſiẽ ⁊ aĩalia attrahũt hũiduʒ. et cibi ſui vehiculũ.⁊ tñ nõ potẽt ſiẽ̃ ⁊ aĩialia.paludalis em̃ potus earũ permiſcet᷑ letamini.qͥ fecit ip- ſuʒ in plãtꝭ vndiq;ʒ floꝛere.⁊ ipſaꝝ ꝑtes infũ dẽdo nutrire et mutare nec obſtat vt videmꝰ quoſdã ruſticoꝝ pᷣparare loca cultuũ ſuoꝝ ꝑ Diber Sltundus intenſos ſtipites ⁊ ligna.⁊ tũc terrã meliꝰ fuu plũ ponũt ⁊ vltra.ſed tuſci nõ tm̃. Itẽ cnmli hion ctificare in plãtis.hoc eni nõ fit ꝓpter plãtas tot diſſipãdi ſũt q̃t ea die poterũt exarari.ne mnelto oſed ad tẽperandũ duplicẽ t᷑re maliciã. friget ſtercoꝛa exiccata mil ꝓſint. eijciunt᷑ qdeʒ leta ine enĩ terra ⁊ ex frigiditate ſterilis hoc mõ alidd mia qlibet ꝑte hyemis. ſed ſi tꝑe ſuo eijci nõ alee caloꝛis accipit quo ſemia in ea iactata meliꝰ pñt.antequã ſeras moꝛe ſeis ꝑ agros pulue⸗ currut ↄnaleſcãt. Siliter aũt ⁊ humida nimis.⁊ ex ¶r ſtercoꝛis ſparge vl capnũ manu ꝓijce.⁊ ter mnſt hoc fecũda intentioe et ĩmixto cinere in cuiꝰ rã ſarculis miſce.nec ꝓderit nimiũ ſtercoꝛa⸗ (a poꝛis aqua nõ tenet᷑.et cõtrahit ſiccitatẽ tem re vno tꝑe.ſʒ freqᷓnter ⁊ modice.Ager aquo⸗ vidct peratã.per quã magis abilis efficit᷑ ad fructi ſus plus ſtercorꝭ qrit.ſiccus minꝰ.ſed ſi leta⸗ icen ficandũ. Ex oibus igit᷑ pꝛedictis conſtat leta minis copia deſit.hoc ꝓ ſtercoꝛe optĩe cedit. ucd men vnũ eſie eoꝛuʒ que pcipue plantã mutãt vt ſabuloſis loc cretã ⁊ argillã ſpargas.Cre it a ſilueſtritate in domeſticationeʒ.ſilueſtritas toſis ⁊ nimiũ ſpiſſis ſabulũ.hoc etiã ⁊ ſegeti⸗ D eni plãte nihil aliud eſt niſi neglectꝰ cultꝰ eiꝰ bus ꝓficit ⁊ vineas pulcerrias reddit. Nã le fnſ ⁊ ſapoꝛ fructꝰ eiꝰ.qͥ vſiba hũanis non cõpetit. tamẽ in vineis vini cõſueuit viciare ſapoꝛeʒ. Astl Et domeſtica dẽ qñ ꝑ cultũ eiꝰſapoꝛ ad dele vel ſemĩent᷑ lupini in agris cul et vineis dde atho⸗ ctationẽ ⁊ vtilitatẽ hoĩm redigit᷑.hoc autẽ ſfie mẽſe auguſti ⁊ de mẽſe aplis vłmaij.⁊ cůac ri ꝑ letamẽ pꝛobat᷑ ⁊ ea q̃ in aĩialibus accidũt debitũ q̃ſi augmẽtũ ꝑuenerit euertant᷑ſic em̃ M G Auecũq; em aĩalia ſunt domeſtica plurimuʒ loco letamĩs vineã ⁊ terrã impinguãt.ſʒ duo w grcit ſunt cani.nõ ꝓpter nutrimeti habundantia,ʒ. bus annis ad plus ipſoꝝ durat ĩ eis pingue ðèðð et multarũ ſunt qualitatũ. ⁊ oiuerſoꝝ coloꝛun do. in ꝑtib aũt tuſcie cultoꝛes exꝑti lupinos U . ꝓpter nutrimẽti diuerſitatẽ.⁊ ſapoꝛ carniũ eaa ſerũt tꝑe q̊ ſemiant᷑ rape in terrꝭ cultᷣ vł ſtipu rũ alius q; ſilueſtriũ.O poꝛtetigi᷑ pꝛopoꝛcio lis bis aratis.vicʒ circa tres coꝛbes in iuge⸗ 1 moin nabilit᷑ hoc etiã in plantis accidere ex nutri ro ⁊ expexe ſeie oꝑiũt.deinde tꝑe octobꝛis li⸗ . mẽti admiſtratiõe:vt ait frater Albertꝰ.Pal⸗ goniby incidũt ⁊ in ſulcis ponunt.⁊ ibideʒ ſe ce ladius aũt refert ꝙ ſtercoꝝ cõgeſtio locũ ſuũn miantes frumẽtũ arat᷑ ſemẽ oꝑiunt:et deinde Cam tenere debebit.qͥ habũdet humoꝛe.⁊ ꝓpt odo bonũ frumæetũ colligũt eſtate ſeqᷓnti. MHedio m ris hoꝛrenda a pᷣtoꝛij cõuertat᷑ aſpectu hũoꝛ lañ.vo ſeminant ranicias ſpiſſas.et cũ creue⸗ an babũdãs hic pᷣſtabit ſtercoꝛi vt ſi qua in ſpi ninteas euertunt. Alij autem ſerunt gralegã ͤſ narũ ſemĩa putrefiant. Stercꝰ aſinoꝝ pmuz ⁊ euertũt cum ad ſubſtantie venerit comple tfoe eſt maxime oꝛtis.deinde ouiũ ⁊ capꝛinũ.⁊ iu mentũ. .Alij vᷣo terras que ſua macritudine llucn mẽtoꝛũ.poꝛcinũ vᷣo peſſimũ.cineres optimi. parũ aut nihil fructificãt.ad multaʒ fertilita ſapin⸗ ſed colũbinũ feruidiſſimũ.ceterarũq; auiũ ſa tẽ cũ irrigatiõe hoc mõ reducũt.ſcʒ ꝙ extra⸗ Ckne tig vtile.excepto paluſtriũ. Caſſius vᷣo ſcri⸗ cca de cãpis ſegete.inducũt in agros aquaʒ ꝑ uop bit vt refert varro colũbinũ eſſe pᷣcipuũ poſt ſulcos vel riuulos oꝛdiatos eſt aũt melius ſi ſno ipᷣm ſtercus hoĩs.tercio capꝛinũ ouinũ ⁊ aſi aq̃ eſt turbida de toꝛrente q̃ ſuꝑ faciẽ agri ter locao⸗ ninũ.equinũ nõ donũ niſi pꝛatis. Stercus rã nouã inducat.⁊ replendo ſulcos agꝝ eq̃t. ndiu qð anno reqͥeuit ſa eſt vtile.nec herbas cre⸗ etpcipue ſi fuerit ager cretoſus. naʒ ſi ſolutꝰ mrine at. ſi vetuſtius eſt minꝰ ꝓderit.pꝛatis vᷣo re⸗ fuerit ſufficit aq̃ clara.ꝓdeſt aũt maxĩe talis nbib centia ſtercoꝛa ꝓderũt. ad vbertatẽ herbarũ irrigatio ĩ eſtate cũ aq̃ in agris ſteterit ſub ra blisrie ⁊ maris purgamẽta ſi aqͥs dulcibo eluantur dijs ſolis feruẽtis.hocenĩ mõ talis ager plu⸗ ulen mixta vicẽ ſtercoꝛis adpibebunt. Varro ſcri rimũ impiguat᷑. Iteʒ dicunt mediolañ.⁊ oẽs lecönie pſit ꝙ ꝓpe villa duo debent eſſe ſterqulinia. cõiter hoc obſeruant.qꝙ vbi linũ ſeri dʒlupi⸗ mniii videlicʒ bif̃ariã diuiſa.⁊ qð in vno nouuʒ eſt nos q̊s ibi ſeiauerãt euertũt.non ſolũ ſi iã ma ognie debz dimitti donec matureſcat.alterũ vetus gni ſunt.ſ‚ etiã ſi tũc nati ſunt.⁊ valde terraʒ biniüg in agrũ tollinecnõ illud ſterqliniũ meliꝰ.cu⸗ fecũdãt.⁊ plus dicũt ſi alibo dieb mollificẽ ſhrnc ius latera ⁊ ſũmuʒ vᷣgis ac frondib a ſole eſft tur in aq̃̊.ita ꝙ bonuʒ gramẽ emittãt ⁊ manu ſci⸗ defenſuz. nõ em̃ ſuccus q; qritterra ꝑ ſolẽ ex. ſerãt.⁊ terrã arãt.eã valde fecũdant.Idẽ di⸗ H urgere oꝑtet. Itaq; ꝑiti ꝓcurãt ꝙ aq̃ in eum cũt de cineribo.⁊ ideo fimũ cõburũt ⁊ manu ſ fluat.qᷓ maxie retinet ſuccus. Stercoꝛãdi ſüt ſemiĩant.⁊ euertũt cũ lini vel cuiꝰ vis alterius ni agri ſpiſſius in colle.in cãpo rarius cũ luna ſemĩe.Ponendũ eſt aũt letamẽ in campis vi i minuit᷑q̃ res herbis ſi ſeruet᷑ pficiet Uni iu neis oꝛtis ⁊ arboꝛibo pᷣcipue a kłõ.ſeptẽbrꝭ dinn gero aſſerit columella.xxiiij.ſtercoꝛis carp⸗⸗ p oẽs mẽſes ſeq̃ntes vſq; ad mẽſem maij ſub 65 1 taſſufficereĩ plano vo.xviij.ruſtici tũ nr̃¶t du ſceqnter.⁊ in tꝑe foꝛtis gelu ſuꝑ iã natis ſegeti ahi mmmis, ● htemt Aran, ne käcgzlen eieiro s pulue⸗ ceꝛter ſtercong⸗ er aguo⸗ ſkſilcz⸗ Pe cedlt. gns Le ir ſegen⸗ dir Hie eſopoꝛg. nisde. g. 1chad ink ſiceñ nit ſhzduo s pingue llupinos Nſipe siniuge⸗ iisli⸗ bdezſe tadeine i. Decio cie⸗ ngralegi comple luudine tlin zgecn⸗ s cz nalisſi agiter 4gr. ziſolu⸗ Ntietalis ſob rp⸗ ußoes iozlupi⸗ ünma eln nollfice emanu Jdedi⸗ mana altene mpisn ſcptthi mmjſb is Tber bns põt cõgrue ſpargi. poterit etiã ſequẽtib méſib in terra ſꝑpgi.ſi eodeʒ die terra opiant᷑: ⁊ vineis ⁊ arboꝛibo ſi fuerit valde matuꝝ.Et eſt ſciendũ ꝙ ex vno curru paleaꝝ qnq; ⁊ ſex currus letamis fiũt.et pꝛo ſex annis optime vna ſtercoꝛis ſꝑſio terra fecũdat.Itẽ notãduʒ eſt ꝙ letamẽ abſq; animalibo ſit hoc modo. videlicʒ ꝙꝙ in hyeme palee vel alia ſtramẽta/ꝓ iciunt᷑ in vijs lutoſis curijs vel foſſatis et qͥ buſcũq;ʒ foueis.⁊ cũ ibi ꝑ.xv.dies vł circa ſte teriĩt ⁊ fuerint cõculcate ſepeq; pluuijs made facte coaceruant ⁊ ad magnũ letamis mon⸗ tẽ deſuꝑ latũ.vt pluuiaꝝ aquas recipiat poſt Dies aliqt deferunt᷑.⁊ cũ ſic ꝑ totã eſtatem ſte terit ſpergant᷑ mn agis. Capituiu. xiij. De aqua que cõuenit maturitati letamis, ⁊ nutrimen⸗ to plantarum. ₰„ * Qua paludalis cõuenient᷑ letamen qꝗð eſt nutrimentũ plãtaꝝ maturat.⁊ plã⸗ tas irrigat.aqᷓ em fluente nõ bñ maturat᷑ nec irrigat᷑ plãta.quõm illa qͥdem frigiditate ſua Coſtringit poꝛos letamis ne expiret in eo cali du aut humidũ naturale ad ſuꝑficieʒ. ſiliter duũit eadẽ frigiditate cõſtringit poꝛos radicũ. ⁊ nõ ſinit eos aꝑiri in traciũ nutrimẽti.et qð eſt circa radices leuat ⁊ deducit.⁊ ideo foꝛtit᷑ ſilueſtribo aqs paucas aut nullas videmꝰ na ſci plãtas.terreſtritas em̃ fundi leuat᷑ ⁊ edu⸗ cit. nec remanet niſilapis durus ⁊ frigidus i „ quo plãta naſci vel nutriri nõ põt.Aqua aũt ſtans fixũ in ſe recipit ſolis radiũ.⁊ calefit il⸗ lo caloꝛe q̊ adiuuat ad letamis maturationẽ ⁊ radicũ aꝑtionẽ.⁊ ad pullulationẽ ſeminũ.⁊ mayxime aqᷓ que deſcẽdit ĩ pluuijs ⁊ roꝛibo ex nubibo ſupꝑ terrã.hec eſt em calida ⁊ vapoꝛa⸗ bilis.⁊ ideo palus ex illa cõueniẽtiſſime fit iu xlta letamẽ:qꝛ caloꝛe maturat.⁊ vapoꝛabilita te cõmiſcet ſubtili cõmixtiõe. ↄfert ei lenitatẽ 2 motũ qbus eleuare poſſit ĩi venas et poꝛos oꝛganicos plãtaꝝ.Si autẽ aq lacunalis vel fontiũ adhibet᷑ in loco paludis. opꝑtet ꝙ ſtet ſub radio ſolis puſq; letamẽ inijciat᷑.⁊ cõmi⸗ ſceat᷑cũ ea foꝛtic᷑.⁊ moueat᷑ ita ꝙ ex motu ſpu mã faciat.⁊ vapoꝛabilis fiat ꝓpter dictã cau ſam. Aqua aũt grandinũ ⁊ niuiũ niſi diu ſtet anteq; fluat ad plãtas.plurimũ ſui frigidita te platis nocumentũ auffert.eſt em in ea frigi ditas radices moꝛtificãs.⁊ humidũ letamis cõgelas.⁊ hoc nocumẽtũ nõ defacili aufert᷑. cui ſignü eſt terre niuoſe parũ pferũt ger minis.⁊ qð pꝛoferũt eſt imaturũ ⁊ licet cale⸗ Setüdus Fo. xv. fiat aliq aqᷓ per ſolẽ. iũ nocumentũ qð intu lit pma frigiditate nõ aufert.qꝛ hoc fuit moꝛ tificatiuũ.hoc aũt videmꝰ in terris grädiha⸗- tis ⁊ agris. qm infra tres annos vix poſtea edueunt᷑ ad cultũ. Sʒ aqua pluuie licet ſit frigida tñ excellentiã frigoꝛis nõ hʒ.⁊ h 3 cali ditatẽ ex nube ex qua deſcẽdit ⁊ vapoꝛabili⸗ atẽ. Ros aũt eſt calidus ⁊ humidus ⁊ dul⸗ cis.qͥ defacili mouetad mẽbꝛa plantaꝝ.pa⸗ lus em̃ de qua dictũ eſt nõ erit ſita iuxta plan tas pꝛope.quõm nimis fuſa plãta impeckłit a fructu cõueniẽti.ſed mediocrit᷑ infuſa ↄua leſcit. ꝓpter qðᷣ letamen conuenient᷑ in altioꝛi hte oꝛti vel agri tenet᷑.vt iſius nutrimentũ ⁊ vtus cũ pluuia deſcendẽte ad plantaꝝ dedu cat᷑ radices.vbi caloꝛ terre fumat in radices arboꝝ ⁊ aliarũ plantaꝝ.⁊ ſugit humoꝛ eius naturali caloꝛe radicuʒ. ⁊ hec eſt cauſa ꝙ aq̃ pure macilente ⁊ cũ impetu fluentes ſteriles efficiunt terras q̃s influũt.Aque aũt lacuno ſe ⁊ paludoſe faciũt eas pĩgues.⁊ pᷣcipue qũn ex pluuijs accipiũt incrementũ ꝓpter qð ex⸗ eunt ab aluo in agros.ſic nilus qui creſcit in pluuijs ſub eqnoctiali deſcendẽtibo que ſũt calide ⁊ humide.⁊ ideo optie irrigat ſata egi ptioꝝ. Alia aũt aqua grauis eſt potiꝰ deſcen dẽs a ꝑtibus letamis ⁊ a radicib plantaꝝ vapoꝛet in ipᷣas.et ideo nõ eſt adeo cõuenies in lacunis in qbus ſtetit. Aqua medicamẽ ac tes in eiꝰ fundo herbe quaſi in naturã cõuer tunt᷑ letamis. ꝓpter qð etiã lutũ de fundo ta liũ lacunaꝝ paludaliũ acceptũ pinguẽ agruʒ 2 fecundñ facit.hñs effectũ letaminis in ipᷣo. oĩno aũt cõuenientiſſimũ plantaruʒ nutrimẽ tũ eſt letamẽ in palude tẽperata hũiditate pu trefactũ.⁊? ex cõuenienti ſtercoꝛe cõmixtũ.p⸗ pter cauſas inductas.ſed aqᷓ ſalſa p omibus cauẽda eſt.ne admiſceat᷑ letami aut plantis. quoniã illa exiccatiua eſt ⁊ aduſtiua ⁊ oino cõtraria plãtaꝝ pullulationi.licet em acredo ſalis fracta ſit ĩ humido aqᷓo. cũ toꝛroꝛe tũ ſo lis cõuertit in acredinẽ ⁊ amaritudinẽ.⁊ tale nutrimentũ oĩno plante refugiũt.⁊ aliã ha⸗ ſalis terreſtritate. ⁊ ex hoc ↄtrahitpoꝛos plã tarũ ⁊ obturat ⁊ exiccat.letamẽ itaq; qd ſuuʒ humidũ nõ valet exſudare in plãtaꝝ cibatio ne.Adhuc aũt aq̃ metalloꝝ q̃ ꝑ mineras de⸗ currũt aut fiſtulas metallinas. diu aut lõge fluxerũt ſunt incõueniẽtes.quõm ex natura metalli coꝛrodũt potius q; infundãt interio ra letamis ⁊ plãtaꝝ. Aqua eint Naturaic leta TLiber men eſt aqua paludalis ex pluuijs ⁊ roꝛibus congregata.ſi illa non habetĩ᷑ ſit aqua lacuna lis fub ſole diu calefacta ⁊ foꝛtit᷑ mota.ſi au⸗ tem nec illa parata eſt ſit aqua de fontibo aut fluminibo aut puteis hauſta foꝛtit᷑ cõmixta. et ſub ſole calefacta. Capitulum. xiiij. De vti litatibus ⁊ arationũ ⁊ foſſionum. 5. AN Rationes autem ⁊ foſſiones in genere quattuoꝛ cõferũt vtilitates.quarũ vna eſt terre apertio.ſecũda eſt eiuſdẽ adequatio. tercia eſt agri cõmixtio.quarta eiuſdem cõmi nutio. Terrã aũt aperiri neceſſe eſt quia aliter nec ſemĩa in ſe iacta recipit:nec ea que ĩ ſe ha bet ſufficienter exſpirans amittit: ⁊ ideo ape riri opoꝛtet temã.⁊ in omni mutatiõe planta rũ quando de ſilueſtritate in domeſticationẽ mutant᷑.ſoliditas quippe ſuꝑficiei ꝑ põdus ipſum terre ⁊ conculcationẽ hominũ ⁊ beſti arum adhuc aut per imbꝛiũ ictus ⁊ fluxum facta impedit.ne aliquid in ſe ab exterioꝛi re cipiat.aut etiã aliqͥd ab interioꝛibo ſuis emit tat.vnde plãta in ea fixa aut germĩet aut mu tetur a diſpoſitione vna in aliam. ꝓpterqð ꝓ ſcindi terrã opoꝛtet. aut arato: aut foſſoꝛio. — — ———— Geiundus Similiter aũt niſi fuerit adequata non bene mutabit plantã.ſed potius cõtrarie in ea di⸗ ſpoſitiones foꝛte coꝛrum pũt.cũ em̃ id quod eſt cõtinue in ſuꝑficie terre ſuo pondere ⁊ flu xu humoꝛis tendat ad inferius in terre viſce ra eſt terra inferiꝰ ad duos vel ad tres pedes magis piguis qᷓ; in ſuperficie. ⁊ ideo inferio rem ſuperius eleuari:⁊ ſuperioꝛeʒ depꝛimi ꝑ arationẽ ⁊ foſſionẽ opoꝛtet.vt adequata vir⸗ tus ſua in vna virtute vnita moueatplantaꝝ radices et fecundet. adhuc autẽ beneficiũ ra dioꝛum ſolis tangit pꝛimitus ſuꝑficiem. ſed cũ non ſit retinens aliqͥd euaneſcit.⁊ ꝓpter re dundantiã cõſeruat᷑ in inferioꝛi parte terre.et ad hoc ꝙ adequat᷑ quãdo inferiꝰ ſuꝑius po⸗ nitur ⁊ ecõuerſo.⁊ multe alie adeptiões terre virtutũ fiũt per foſſionẽ terre ⁊ arationẽ. Cõ mixtio etiã neceſſaria eſt quõm niſi partes q̃⸗ cus generatiõis plantaꝝ.plãte autẽ que ſunt cõmixtarũ virtutũ locũ ſue generatiõis que⸗ rũt eſſe cõmixtũ.nec põt fieri ꝙ ager ſit equa liter humidꝰ:⁊ equaliter ſiccus:⁊ equalit᷑ fri⸗ gidus:⁊ equaliter calidus. niſi fiat hoc bene ficio foſſure ⁊ arationũ. Cõminutio etiaʒ eſft neceſſaria ꝓpt᷑ ſubtilitatẽ ipius.niſi em̃ cõmi nuat᷑ nõ ſubtiliabit᷑.⁊ niſi ſubtiliet᷑ nõ erit cõ uUeniẽs cibus ⁊ materia plantarũ.ꝓpter quod pꝛecipit agricultoꝛ palladius ꝙ nõ aret᷑ tẽpo re quo terra lutoſa eſt.quia tũc in puluerẽ nõ reducit᷑ nec eſt tepus congruũ arationũ tem⸗ pus eximie ſiccitatᷣ.qꝛ tunc glebe magne nõ diuidunt᷑.ſed potius tẽpoꝛe quo paꝝ mollita eſt terra.nec tm̃ habet humoꝛis quo cõtineãt ſe partes ipᷣius.tũc em̃ pꝛopꝛie cõminuit᷑ ſub tiliat᷑ ⁊ aptat᷑ eminibo ⁊ plantis ꝓpter cauſas inductas.hac de cauſa periti viri ⁊ agricul⸗ toꝛes ter vel quater crudũ agrum arare pꝛeci piunt.dicẽtes ꝙ habet de tribus vel quattu⸗ oꝛ arationibo addere fructibus pꝛopoꝛciona biliter ſui nũeri quantitatẽ.vt ꝙ ſecũda ara⸗ tio addat alteram fructuũ partẽ.et tercia ter ciam.⁊ quarta quartã.⁊ vltra non pꝛogredit᷑. quia ſufficit ꝙ per quattuoꝛ aratiões eſt ter⸗ ra ſubtiliata ad cibum pᷣparatum.hac de cau ſa pꝛecipiũt periti in ruſticatione glebas ma⸗ gnas malleis magnis cõminui.qꝛ alit᷑ vt di⸗ ximus nõ cõuenit generatiõi plante.Quod autẽ diximus de tribus vel quattuoꝛ aratiõi bus variat᷑ ſ̃ m qualitatẽ agri qui colitur.foꝛ tis em̃ ⁊ glutinoſus ⁊ adulterinis herbis re⸗ pletus nõ excoliturad emundationẽ ⁊ ſubti⸗ libet ſibi permixte ſint non erit ipſa ꝓpꝛius lo liationẽ niſi quattuoꝛ aratiõibo.poꝛoſam aũt lo no lolnt loaur lerer Uünne Lose icri ſium ſortg ci unn honn Med ſon 1 ſuin nbene edi⸗ dqnod rercn reviſce Ppedes inſerio Mimig vir⸗ Demn eicün an, ſeg Ppeerfe mect usho⸗ ste one. Do nes⸗ peiuglo eſunt sne⸗ ſücgan muit fn⸗ hocbane venazct ñcomi z entcõ rqnod nekfipo luat no Nüͤten⸗ ngneno mnolia chaneit mitſub cuuſas gial⸗ neptei guann⸗ ocions idaaru⸗ mcute eui. ckter⸗ decau aoma⸗ vtdi⸗ Onod gratio iwr ſo that⸗ rſubn⸗ mait LTiber ſubtilem ⁊ mundã terram habenti foꝛte ſuffi cit vna aratio vel due.aut vt multuʒ tres aut plus.pꝛopter quod etiam pꝛecipit Palladi⸗ ns terrã conſiderari.quoniã ſilaboꝛ fructus excellat vtilitatem relinquenda eſt.ſi autẽ fru cius excedit laboꝛis meritũ inſiſtenduʒ dicit eſſe cultui.ſunt autẽ agri qui nõ arãdo ſed fo diendo temꝑant.et hij ſunt quoꝛuʒ multa eſt pinguedo in pꝛoſundo qð vomere aratri per tingere non poteſt. ad hos eni opoꝛtet adhi⸗ beri foſſoꝛiũ.quod ꝓfundius terraʒ ſulcatqᷓ; vomer aratri.compertũ eſt em̃ cõpertione ru ſticoꝝ vſq; ad decẽ pedes pluuie humoꝛẽ pi guedinẽ ſuꝑficiei terre ſemẽ deferre.cũ in ꝓ⸗ fundũ diſtilat. ampliꝰ aũt ſiẽ videmꝰ aĩalia aquatica que ſub terra pꝛofunde generant᷑ in lacubꝰ ſubterraneis venenoſa eſſe. eo ꝙ lucꝭ expertia ſunt.⁊ vapoꝛibas ſpiſſis nutnita.ita etiam ⁊ pingue quod in pꝛofundo terre latet incongruũ eſt ⁊ groſſum ⁊ frigidũ.niſi ad ſu⸗ perficiem aliquãdo tollat᷑⁊ luce ſolis luſtraz⸗ tum ſubtiliet᷑ ⁊ diſſoluatur ⁊ ſpũale fiat.q̃ va poꝛabili ſpiritu ad radices ⁊ ſemina pertinge re ⁊ penetrare poſſit.et vſibus laboꝛantium adaptari.non eni omnis ager colitur vel ara tur. Qũ enim antiqui egyptij pꝛimo agrum menſuris geometricis diſtinxerũt. quattuoꝛ genera agroꝛuʒ eſſe dixerũt in quibus plante domeſtieant᷑ per cultũ ſatinum: videlicꝭ con ſitum cõpaſcuum ⁊ noualem.ex his autẽ du⸗ os tm arando ⁊ fodiendo coluerũt ſatinũ vi⸗ delicet ⁊ noualẽ. vocantes ſatinũ qui ſerit᷑ cõ tinue ſingulis annis: vel in eodẽ anno pluri es.noualem autẽ qui alteratis annis autter⸗ tio intermiſſo:aut quarto vel quinto aut ſex⸗ to:aut foꝛte ſeptimo anno quieſcit.⁊ hos fo⸗ dere ⁊ arare pꝛecipiunt ꝓpter cauſas quas di mus.Compaſcuũ autẽ ⁊ conſitũ nõ fodiẽ dos eſſe pꝛeceperũt. compaſcuũ aũt vocabãt eũ qui pꝛata ferebat in paſtũ animaliũ.Con ſitum autẽ eũ qui arboꝛibs erat conſitus.que poꝛtabãt fructꝰ ſalubꝛes vſui hominũ.⁊ cõ⸗ paſcuũ nullo modo. conſitum vᷣo no n fodie bant niſi foꝛte parũ circa radices ⁊ non vbi⸗ ꝙ; cuius nos inferius rationeʒ dicemus. ſic hic dicere ſufficit ꝙ ſatinꝰ ⁊ noualis ager fo⸗ diendi ⁊ arandi ſunt:qꝛ aliter ſemia in eis nõ bene cõualeſcunt ꝓpter cauſas quas diximꝰ. Betüdus Fo. xuf. — Juerſificant᷑ autẽ in arando ⁊ cultu ſa tinus ⁊ noualis ager.qm̃ ſatinus vieu tem habʒ magnã ⁊ feracẽ fructificandi. in tã tũ ꝙ ſi cõtinue nõ maceret᷑ in partu piguedĩe nimia luxuriabit in ſpuria diuerſaꝝ plantaꝝ. qð poſtea ſine magno laboꝛe emẽdari nõ po terit:aut foꝛte in hũoꝛe.ita ꝙ ipſe humoha⸗ bundãs ſubmerget ſeminũ virtutẽ.⁊ ſi quidẽ adeo ferax eſt ꝙ timet᷑ lunuria adulterinaruʒ plantarũ cõtinue ſerit᷑ om̃i anno.aut foꝛte in anno pluries.eo ꝙ calidus ⁊ humidus eſt ta lis ager.et ſoli calido expoſitus. qͥ etiã ſol ab eqnoctiali deſcendẽs caloꝛẽ terre ad pullula tionẽ ſeminũ ſufſicienter ĩmittit. Nam caloꝛ ſolis cõmiſcet inferioꝛa ſuꝑioꝛibus ad gene⸗ rationẽ eoꝛũ que in terra naſcunt᷑:⁊ ideo quã do ſolis caloꝛ inferioꝛẽ terre humoꝛeʒ eleuat in ſuperficiẽ agri ſiccã efficit᷑ ager cõtinue ca lidus ⁊ humidus.er eſt illeagẽr ſemꝑ poꝛoſe terre:etiã bone cõmixtiõis.⁊ facilis cultꝰ.⁊ ꝑ uo laboꝛe multã ꝓfert fructuũ vbertatẽ. ⁊ il le pꝛopꝛie vocat᷑ ſatinꝰ.qñ aũt vincẽte caloꝛe ſolis eleuatũ de ꝓfundo hũiduz nõ cõmiſeet agrũ ⁊ mollificat eũ.ſed cõſumit᷑ ⁊ plus cõſu mit ſol de humiditate vel hüoꝛe q; eleuet.effi cit᷑ ager puluerulentꝰ ⁊ ſabuloſus ſalſus ⁊ peſ ſimus.qͥ nõ recipit bonitatẽ ꝑ cultũ.ſed potiꝰ ſiccitate redigit᷑ in heremi ſolitudinẽ.in qua Liber nulla plantarũ reciꝑe poteſt ad bonuʒ vſum matcationẽ. Adhuc autẽ ſi tãta ſit ſolis debi⸗ litas: vt nihil de pꝛofundo terre eleuare poſ⸗ ſit ad ſupficiem.ſed potius cõpꝛimit᷑ ctinue ager loci frigiditate moꝛtificante quãtũcun⸗ q; ille colat᷑ non reddit fructuʒ plantarũ.niſi foꝛte ſiluarũ.eo ꝙ ſiluarum arboꝛes valde in magnã ꝓfunditatẽ dirigũt radices vbi eſt ca loꝛ fumãs ex ſupioꝛe terre cõſtrictiõe.ad tan tã autẽ pꝛofunditateʒ nec foſſio ꝑtingere põt nec aratio.nec ſemiatio.Et iðo tales agri nec arabiles nec ſatini dicũt᷑oĩa hec q̃ in ſuꝑficie terre naſcunt᷑ ex vapoꝛibo de ſubſtãtijs ad ſu⸗ perficiẽ ꝑtingentibo oꝛiunt᷑. Satinꝰ igit ager optimꝰ eſt.qui vapoꝛe ꝑtingente ⁊ no cõſum pto ſuꝑius eſt calidus ⁊ hũidus. mollem ba beẽés ſupꝑficiẽ ⁊ poꝛoſam.qui ⁊ cultu facilis eſt ⁊ ferax ſeminibo in eũ iactis Eſt aũt hoc ima ginari ꝑ ſunilitudineʒ balneoꝛũ. in his em̃ ſi q; caloꝛe moderate monẽte quidẽ humiduʒ ſed nõ cõſumente vſus fuerit diffundet᷑ humi dũ naturale in mixtũ cibale humido ꝑ coꝛpꝰ fuũ extendit carnes ſuas ⁊ impinguabit eas. Siaũt caloꝛe immoderato ⁊ diu vtat᷑ expi- rat humidũ eius.⁊ deſtruet᷑ ⁊ macerabit᷑ coꝛ⸗ pus ꝓpter quod dixit CPalladius maxime eli gendũ eſſe pinguẽ ⁊ rarũ agrũ.qui caloꝛe ra⸗ rificatus nõ diſſolutus ſit.⁊ humido multo ſpũali ad ſuperficiẽ deflexus impiguatus ſit. ſecũdi aũt meriti dicit eſſe pinguẽ et denſum. huic em̃ ⁊ ſi denſus ſit aratione eſt ſubtiliabi lisæ rarefactibilis.⁊ tunc efficit᷑ conueniens pingui ⁊ denſo.hic em̃ laboꝛ cultus cũ culto ribus nõ negligestiboad vota reſpondebit. CLum autẽ iſte due diſpoſitiões magis inue⸗ niant᷑ in agro culto. pinguis et rarus magis vineis cõgruit.eo ꝙ vites rari ligni ſint.⁊ ex denſo non ita ſugere poſſunt.adhuc plurimo indigent caloꝛe ⁊ humoꝛe vinee. ꝓpter qð nõ cõuenit ad vites terra denſa.que ⁊ caloꝛẽ im pedit ad radices ꝑtingere ⁊ hũoꝛeʒ.pinguis autẽ ⁊ denſus frugibus magis cõgruit.q ſoli dũ exigunt fundũ ⁊ cibũ pꝛopter grani ſicci⸗ tatem ⁊ ſolidũatẽ.ſola aũt nimis macra ⁊ me lancolica quadã ariditate nec fru gibus cõpe tunt nec vineis.hec em̃ repꝛehenſam in vici⸗ nia ſui pꝛofunditate habẽt humiditatẽ.⁊ hec humiditas parũ ſpirat.niſi foꝛte ad arboꝛuʒ ex pꝛofundo generationẽ.et haruʒ fruct aut nulli ſunt pꝛopter frigꝰ.aut immaturi.⁊ incõ uenientes.et ideo plante in tali terra non do meſticant᷑ ea autẽ que nimio caloꝛe ſiccitateʒ pati? pꝛo omibus peioꝛ eſt illa em ⁊ in pꝛofũ . Gelundus do et ſuperſficie deſtituta eſt humido.et ideo hic heremus vocat᷑ eo ꝙ redacta ſit in ſolitu dinẽ. nec aliqͥd pꝛofert ꝓpter aduſtionẽ ⁊ ſal⸗ ſedinẽ ſabuli. niſi foꝛte herbas valde minu⸗ tas ⁊ ſiccas ex aliquo modico vapoꝛe alicu⸗ ius tẽperati tẽpoꝛis generatas.pꝛopt᷑ qð op timus agricultoꝛũ Palladius dxit id deter rimũ terre genus eſſe quod eſt ſiccuʒ ſimul ? ſpiſſum macrũ ⁊ frigidũ calidi expiratione. dicamine agri vt fiat ſatinus. Capitulum. xuj. De me⸗ Vint autẽ quidã agri in ſe quidẽ frigi⸗ ditate ſteriles:aut humoꝛe qui culti pꝛi mo accipiũt medicinã.⁊ poſtea in eis optime plante pꝛecipue reGes pꝛoueniũt.in talibus em̃ terris argilla foſſa terre frigide miniſtret᷑ ex argilla quidẽ terra frigida accipit fecundi tatẽ. eo ꝙ argilla calida eſt ⁊ ſicca.pꝛopꝛieta⸗ tem habẽs maſculi.terra aũt frigida eſt et bu. mida.eo ꝙ frigus inducit bumidũ. ⁊ cũ cali dil ſicoeum ꝑmiſcet᷑ frigido ⁊ bumido fit tẽpe⸗ ramentũ.⁊ tunc terra illa ferax ita diu efficit. donec per illuuionẽ imbꝛiũ non diſtillat᷑ ab ea argilla.et tunc plante in talib terris ad me ritũ veniunt.mutãtes ſilueſtriũ pꝛopꝛietates in domeſticaꝝ qualitates. tã in quãtitate fru ctuũ qᷓ; in qualitate. Si terra ſicca eſt ⁊ẽ ama⸗ locticen inſclimn oneſal⸗ geminn⸗ Neglicu⸗ Pr qdon tidderer Vſumul: ione. Ln⸗ priela⸗ cſtabo⸗ cucali ſittepe effial⸗ ſtülata ns Gne n mn Krume ra nunq; recipit medicinã. quicqͥd em ingeri polteſt tali terre totũ in aduſtionẽ ⁊ ſalſedineʒ ⁊ ſiccitatẽ cõuertit᷑ pꝛopter qð etiam terra ad louem exclamans ſe in fabulis poetarũ legit᷑ conqueſtũ de incendio Phetontis.⁊ nõ con queſta de gelicidio ſaturni.ſciẽs ꝙ; malicia ꝗᷓ ex frigoꝛe eſt põt temꝑari.nõ autẽ aduſtio q̃ eſt ex ſiccitate ſalſuginis. Similit᷑ autẽ ſi ter ra humoꝛe infecũda eſt aliquod recipit tẽpe⸗ ramentũ.fodit᷑ em foſſatis ꝑ tranſuerſum.ad G pꝛimo deſcẽdit humoꝛ ſuꝑfluus. vt poſtea defluat ab agro:cũc recipit temꝑamentũ.pꝛo pter q omnes foſſas agroꝛũ qꝗd vnã maioꝛẽ ⁊ decliuioꝛeʒ deriuari facias per trãſuerſales aratiões ⁊ foſſas.vt per decliuioꝛẽ ager a ſu⸗ perfluo mundet᷑ humoꝛe.eo modo quo etiaʒ immutatiões ⁊ euacuatiões coꝛꝑa curat aĩa liũ ex humoꝛe ⁊ nõ qualitate ti inſirmata.ſi cut duplex cauſa eſt egritudis in aĩalis coꝛꝑe ꝙ videlicʒ aut qualitate aut humoꝛe infirmã tur.ita eti eſt ĩ agro.⁊ ideo cũ terra frigidita te ſola vincibili eſt ſterilis ſtudeat agricultoꝛ infundere alterantẽ argillã.ſi autẽ ex humo⸗ re ſolo eius infecunditas eſt. ſtudet euacuan tibo eam redigere ad cultũ per modũ foſſaꝝ qͥ dictus eſt. Dz terra que iam ſic deſtituta cõ⸗ buſta eſt. deſpata eſt.ſic anialis coꝛpus moꝛ⸗ tuũ ⁊ incineratũ. His igitur modis ager ſati nus iuuat᷑ ad domeſticationẽ plantarũ.pꝛeci pue in fruguʒ cultu.quoniã de vineis ſermo erit poſterius cũ de agro cõſito tractabimus in talibus em nõ optimis agris qͥ medicina plurima ⁊ cõtinua indigẽt duligent᷑ obſeruã⸗ Qa ſunt tꝑa cultus ⁊ ſationis.in terris aũt fri gidis autũnalem tẽpeſtiue opoꝛtet fieri ſatio nẽ.vt planta aliqd roboꝛis ante hiemis aduẽ th accipiat.nã ſi debilis nimis ad hyemis ꝑ⸗ uenerit frigiditatẽ.ipſa gelante glacie moꝛti⸗ ficabit᷑et a fructu optato deſtituet᷑. hoc auteʒ maxume eſt in eo agro qͥ cum frigiditate etiaʒ eſt ſiccus.niſi em tũc tẽpeſtiue pᷣueniat᷑ ſatio. als non habebit robur cõtra hyemẽ macrã ⁊ tenella plantatio.in agro aũt calido ⁊ pingui differenda eſt ſatio quantũ cõmode põt.ꝙ ſi pꝛeneniat᷑ in tali agro luxuriabit in herba.⁊ cũ totum in herba poſuerit humidũ ſubſtan tiale nõ habebit verno tẽpoꝛe vnde pꝛoducat ſemina vtilia. na eius ſatio nõ accipit ab hye mis frigoꝛe aliquod nocumentũ:eo ꝙ loca⸗ tũ ſit ſemel in agro calido ⁊ pingui.⁊ ſic etiaʒ a frigoꝛe hyemis ledi non poteſt. ſed plãtula potius impiguat᷑ ⁊ retinet᷑ a frigoꝛe hyemis. ne luxuriet.⁊ tũc verno ſuperueniente caloꝛe Setudus Fo. xvif. multiplicia ex ſe foꝛmabit ſemia.⁊ fructus in maxima vbertate pꝛoducit. Similit autẽ cõ ſiderandũ eſt in agris multuʒz frigidis ⁊ hu⸗ midis.qui circũpoſiti ſunt maribo ⁊ paludi⸗ bus muls.hos em̃ nõ cõuenit ſemiare in au tumno.nimiũ autẽ pꝛofundet᷑ humoꝛe frigi⸗ do.et ſeminũ foꝛma abluit ⁊ perit ita ; eua⸗ neſcũt in vere. eta fructu deſtituunt᷑. ſz verno tepoꝛe ſata multipliciter habẽt humidũ.⁊ cũ caloꝛ ſolis eõualuerit cito creſcunt ⁊ fructiſj⸗ cantet huius ſignũ eſt ꝙ videmꝰ tales in ſic citate tpoꝝ que alios agros impedit optime fruciificare. tempoꝛis em ſiccitas nimio agri humo:i cõiuncta facit tẽperamẽtũ.⁊ fructuũun reddit vbertatẽ. pꝛopter qð etiam dicimꝰ ta⸗ les agros ꝓ ſationẽ fabe vel liniſ i aliquando infecunda ſint redire ad vbertatẽ eo ꝙ talia radicitus euulia ſuperfluã ipius tẽperat hbu⸗ miditatẽ.pꝛopier quod ſtudiũ culture ſit cir⸗ ca hniuſmodi agros. vt ꝑ cõgeſtos aeres af⸗ fluentẽ redũdantiã impediãt aquarũ. ne agri impediant ſuperficiẽ. ⁊ per foſſata in extremi tate agroꝛũ aperta ea que ia influxit aut ꝑ plu uias venit educat aque bumiditatẽ nullo au tẽ ingenio vt dictũ eſt curari valet fra ex adu ſtione longa ⁊ ſiccitate ſterilis effecta. raritas em ſua humoꝛẽ inductũ non retinet. ſiccitꝗs autẽ letamen abſumit appoſitũ.⁊ amaritudo innata impedit ſeminũ aut plantarũ nutri⸗ mentũ.frequent᷑ tamẽ ſuꝑ huius ſalſugie ſu⸗ perficiẽ quandã terre lenis ⁊ pinguis que ab luuione maris adducta eſt. inuenimꝰ autem foꝛte que longa putredine herbarũ ibi eſt ge nerata.flumĩa em in mare intrantia plurimã ſecũ trahunt terrã quã eradũt ðe terris opti⸗ mis.que dũ ad mare ꝑuenerit reflexu pꝛoijci tur ſuꝑ ſalſuginẽ litoꝛis.⁊ dũ hoc fit cõtinue temꝑe longo ſuꝑficies talis terre feraciſſima eſt in fructib qui non in pꝛofunaũ figũtra⸗ dices.eas vᷣo qui in pꝛofundũ figũt radices nutrire nõ poſſunt.⁊ ideo talis terra frugũ qͥ⸗ dem fert copia:ſed arboꝛes aut nulle aut par nule naſcunt᷑ in ea.buiꝰ aũt ſignũ eſt ꝙ vide mus maria que bis in die namrali inftuunt ⁊ refluunt.et iuxta litoꝛa ſua tales hẽe agros. maria autẽ ſtantia oĩno iuxta litoꝛa ſua ſunt ſteriti/sgss. Capitulũ xvij. Detultu agri montuoſi et valliculoſni. Bri au tẽ in cõuexitatibo montũ ſiti fre quenter patiunt᷑ ſiccitatẽ ⁊ macredinẽ. qm pingue qð eſt in ipᷣis defluit ad vallesit iij 5 1. ideo valles qͥdem pĩguiſſime.cõuexa aũt mõ tii ſunt arida ꝓpter qd plante in eis nõ bene domeſticant᷑ per cultũ.ꝓpter qð etiam in tali⸗ libus locis pᷣcipiunt᷑ etiã ab agricolis ꝑ trani uerſum ſulcari.vt in ſulcis ſtet retenta pĩgue do.que decurrit in pᷣceps ſi ex direcio ſulcus deſcendit. ꝓpter qð etiam fiũt retinacula per materias ex tranſuerſo ante agrũ.ne humus defluat poſtq; fuerit exarata.quidã autẽ ſub⸗ tilioꝛi ingenio humũ hanc ſerunt nõ exaratã ſed durã.⁊ poſtq; ſeminata eſt humꝰ euertũt eam ſuꝑ ſemia. aut aratro aut ligone aut alio foſſoꝛio.⁊ nõ arant eã niſi ſemel.nec in ea cõ⸗ minuũt glebas magnas. quoniã ſi arat᷑ ſepiꝰ cõminuet᷑ cũ pluuia que cũ impetu deſcẽedit. ex cõuexu montis tota poꝛtaret᷑ ad vallem.? periret qd ſeminatuʒ eſti.ſemẽ igit᷑ in tali agro tenue ⁊ nõ bonũ debet eſſe. tum ꝓpter cultus Defectũ.tũ ꝓpter impoſſibilitatẽ retinẽdi pin⸗ guedinẽ ⁊ humoꝛẽex àbus ſemia ↄualeſcũt. ⁊ ideo etiã fimus letamis ſub terra in mõtib⸗ noõ ponit᷑ ſed potiꝰ in ſuꝑficie.ne terra in inti . . — — mis mota ꝑ bumoꝛẽ et unpetũ deſcẽdatĩ val lẽ. ne⸗ letamẽ eqliter ſpargit in montibꝑ to⸗ tũ.ſed altius plus letamis ponit᷑ vbi plus de humoꝛe abluit᷑ ᷣm ꝙ declinat conuexitas de „ letamie ponit᷑ minus ⁊ minus. inferioꝛa em per ſe deſcẽſu humoꝝ pingueſcũt.ſuꝑioꝛa au tẽ pinguedine ꝑ alluuionẽ reſtituunt᷑.dũ autẽ plus letamis ponit᷑ vbi plus de humoꝛe ab⸗ luit᷑ ⁊ minꝰ in loco ad quẽplus letamis ꝑ al⸗ luuionẽ imbꝛiũ appoꝛtat᷑ fit qdam tẽperamẽ ti equalitas.fructꝰ? anteʒ cõuenientioꝛes ſunt montiũñ q; vallium. qm reuerberatio ſolis ad montẽ maioꝛ eſt. vumoꝛ moderatꝰ citiꝰ obe dit digeſtioni.⁊ loca ipſa montiũ ſunt vapo⸗ roſa.quia vapoꝛ maturantẽ adiuuat caloꝛes. Ex his ergo aniaduertendũ eſt ꝙ q̃cunq; plã te aromaticos ⁊ calidos ⁊ ſiccos habẽt fru⸗ ctus.hos magis ↄgruit in mõtib plantari⁊ ſeĩari ꝓpt᷑ loci caloꝛẽ ⁊ ſiccitatẽ q̃cunq; aũt ſo lidos ⁊ humidos habẽt fruct.his mag cõ⸗ petit in vallibo ſemiĩari q; in mõtibo. ꝓpter qo vina ⁊ aromꝗatica melioꝛa ſunt in mõtibo.⁊ in genere frugũ auena melius q; triticũ vel ſili⸗ go in montib ꝓuenit.frumentũ aũt oꝛdeum ſiligo melius in vallibo pꝛoueniũt.ꝓpt ſuo rũ granoꝝ ſoliditatẽ. In valliculoſo aũt agro neceſſario eſt fieri foſſatũ in medio vallis ma gnũ ⁊ multa pua ad ipᷣm deſcẽdentia.ꝑ q bu⸗ moꝛis impetus defluat. ne veniẽtes de möte toꝛrentes ſubmergũt ſemĩa qᷓ iacta ſunt ĩ val⸗ le. Sic aũt agro culto domeſticũ ſeminib ⁊ radicibo plante ingerit nutrimentũ.⁊ ido plã ta domeſtica tüc efficit᷑ cũ ager ſatinꝰ vt dictũ eſt reꝑit.cũ em̃ vent᷑ ⁊ mater ſint vegetabiliũ. opoꝛtet vt ipſa ad cultum redacta ſemina ᷣm agros ſuas mutet diſpoſitiões.digerũt aũt ci bũ ⁊ faciunt eum colericũ aut flegmaticũ aut ſanguineũ.⁊ poſtea ꝑ diſpoſitiões cibi alterã tur coꝛpꝰ ⁊ ſubſtãtia plãtarũ.nã ſicut arte me dici diſpoſitiones laudabiles acqᷣrit venter.⁊ tũc ad laudabiles diſpoſitiões mutat cibum ⁊ coꝛpus.ſic ſapiens agricola ad landabiles diſpoſitiones mutat agrũ ꝑ cultũ.quo lauda rũt diſpoſitiões.eadẽ aũt oꝑatio eſt inter par tũ ⁊ matricẽ.⁊ agruʒ ⁊ plantã.qm̃ licʒ operat᷑ ſicut ſperma maſculi.qͥ ſic artifex mouet ⁊ foꝛ mat partũ.tñ qa ſanguis mẽſtruus trabit᷑ in nutrimentũ partus in multis ſequit᷑ matr et matricis diſpoſitionẽ.in agris aũt et plantis hoc eſt pluſq; in matrice ⁊ partu.qꝛ in plantꝭ ſicut in antehabitis eſt oſtenſum nõ eſt ꝓpꝛie maſculus ⁊ femĩa.ſed ꝑmixte ſunt hee virtu⸗ tes in codẽ. ꝓpter qð terre diſpoſitio tota eſt qᷓ alterat plantã ad domeſtice vel ſilueſtris di⸗ ſpoſitionem. LMG Caprtuluz xviij. De tul⸗ tu agri noualis. Ser autẽ qui nonalis ab antiqͥs ſapiẽ⸗ mũ ad cultũ redactus eſt.alter aũt ad que in⸗ terpoſitis quibuſdã quietibo neceſſe eſt ſuã re dire nouitatẽ. ſicut eſt ager qͥ duob annis ſe⸗ minat᷑ in tercio quieſcit.aut in q̃rto aut in qͥn to aut in ſexto aut in ſeptimo vſq; ad hũc em̃ innenimus diuerſitatẽ vel diuerſificari qetes agroꝛũ.noualis autẽ qui vno anno ſeminat᷑. . pluribo ãnis quieſcere vult. pꝛo certo malus eſt. ⁊ cultui ⁊ cultoꝛi ad vota nõ reſpondẽs la boꝛis.ſtudiũ autẽ quod babet᷑ in agro noua⸗ liñ qͥ nüc pꝛimũ ad cultũ ſunt redacta eſt ex⸗ tirpatio ſimiliũ ſilueſtriũ.quarũ radices in ſe extirpent᷑ omnẽ ſugũt agri humoꝛẽ.et nõ per mittunt ſemina nutriri ⁊ ad debitũ vegetari. pꝛopter qð etiam pꝛecipit᷑ agrũ nõ ſeri diuere ſis ſeminibo.ne humidũ adurat aut exiccet al terũ attrahendo ad ſe nutrimentũ.extirpatis antẽ illis ſerit ager. ⁊ pꝛimo qᷣdeʒ pꝛopter nõ aduſtã virtutẽ terre quã cõtraxit longo in ip⸗ ſa putrefactidᷣe herbarũ ac ſtirpiũ diuerſarũ diu ferax eſt aũt ſine aut cũ puo letamie.dein de opoꝛtet adhiberi letamẽ ſi ferax debet per manere.et niſi ſit pinguiſſimus ager opoꝛtet emm biliter diſpoſito etiã plantelaudabiles acqui Auulla ſotun (on ſin pblia iſi untſt upte tibus vocat᷑ duplex.vnus qͥdem qͥ pꝛi⸗ glqo ſubſt leaut ena⸗ duse ivoct giſe⸗ n nnl Kiui chi liſe⸗ fruon pline faliſ. Conni nuoh coope leligr bentp amse Goſl xeri ſinee tus, legni ſeſun ftwc npam bonan leinta Man figidn tünfrn lerg Mia ſifn lo⸗ u⸗ did gi Ndici Kubilüi. miafin müͤtnütcl Aticügut Pialteri naneme Lychten latchunn naabies volaud lsacqgi meerpar Goperat oner 1ſor Strabikin Emame etpants inpoong ck prie bewu⸗ dwnck geſtrsdi⸗ Nul sſpls⸗ enqpeis aͤqnein⸗ ſckluin ,mnisſe⸗ mtinin ghicen niqets ſoninat. omalus ondtsa o nous⸗ cn cker⸗ dices inſe anöck ieelatn idiucr⸗ ctal rurpans optero goini⸗ luerſani mie den ebelpe opoꝛet Liber aliquã interponi quietẽ. pꝛeſertim quãdo cũ ſubſtantia berbali vel paleari plante ſemina⸗ te aut metunt᷑ aut radicitꝰ euellunt᷑.extracta em̃ agri pinguedie ⁊ virtute.neceſſe eſt vt nu dus ager ſoli exponat᷑ tercio vel alio anno cu ius caloꝛe ⁊ lunnne virtutẽ accipiat germinã di ſicut habuit in pꝛima ſeminatione.ſpiritꝰ em̃ viuificus plante dum ꝑ ſemina ⁊ plantas attrahit᷑.bumoꝛe et ſpiritu vinifico terra de⸗ ſtituit.⁊ termĩato tẽpoꝛe quieſcit.ad agrũ ite rum reuocat᷑.ſicut reuocat᷑ ad vterũ vᷣtus cõ⸗ cipiẽdi per quietẽ inter partũ ⁊ partũ.ad vnũ eim̃ agrũ redit citius.et ad alterũ tardius.ſᷣm ꝙ ager magis ⁊ minus fecũdus calidus ⁊ hu migqus ⁊ poꝛolus ⁊ ſiccus ⁊ pinguis ⁊ ſubti lis inuenit᷑. hoc autẽ oſtendit ⁊ iᷣm nomen. quoniã nouale eſt quod redit ad virtutẽ pꝛi⸗ ſtinã per quietẽ innouatã.omniũ em̃ operuʒ phiſicoꝛũ teſtant᷑ opa. que em cũ laboꝛe ⁊ ex pꝛeſſa virtute ꝑficiuntur. niſi quiete interpoſi ta reſtaurũ accipiant ⁊ diſſoluunt᷑ ⁊ coꝛrum⸗ punt᷑ qᷣcunq; igi᷑ agri cõtinuatis ſationibus fructificant. cõtinue ex celo ⁊ humoꝛe ſuoꝛuʒ pꝛincipioꝛũ accipiũt innouationẽ. qui inſtau rati ſeimnꝑ poſſunt acciꝑe pullulationẽ.⁊ ideo continue ſeminant᷑.Quicunq; autẽ ager cõti nuo humoꝛe nõ modo infuſus eſt. ſed etiam cooꝑtus illo in maioꝛe parte anni.qð ita in⸗ telligas in hyeme ſcilicet ⁊ in vere quãdo de⸗ bent pullulare ſemia.⁊ in autũno qnãdo ſerẽ dum eſt cooꝑtus eſt nimio humoꝛe frigido ⁊ groſſo infuſus.Egyvptij pꝛimo agros diſtin⸗ xerũt hoc ab egyptijs qui pꝛimitꝰ agros di⸗ ſtinxerũt vocat᷑ ager ſubteneus aut tenulen⸗ tus.⁊ ille nec noualis nec ſatinꝰ.quia in eſta⸗ te quãdo inſuperficie ſiccant᷑ ſcindit᷑ magnis ſciſſuris lutũ.quod eſt in ſuꝑficie ipᷣius ex aq̃ frigida groſſa que cooperuerat eũ in ſuperio⸗ ri parte luti eius.et hoc impedit pullulationẽ bonarũ plantarũ. Si que etiam naſcant᷑ plã te in tali agro ſilueſtres remanẽt.quia accide vel amare ſunt in ſapoꝛe pꝛopter groſſicieʒ et frigiditatẽ ⁊ crudelitatẽ humoꝛis ⁊ in ſemine ⁊ in fructu deſtituunt᷑ pꝛopter defectũ humi⸗ di.ex quo cauſant᷑ ſemina ⁊ fructus. Adhuc autẽ quia tẽpus eſtatis non eſt ad pullulatio nẽ fructuũ.ſed ad maturitatẽ ⁊ exiccationẽ.⁊ ideo ꝓnũciant de hoc agricultoꝛes ꝙ deſerẽ dua eſt quia nulla vtilis planta in ea mutari poteſt ex ſilueſtri cõueniẽtes domeſticis plã⸗ tis pꝛopꝛietates vt ſupꝛa.Alium autẽ agrum vliginoſum eſſe dixerunt antiqui cultoꝛes de quo ratiocinati dixerũt ipᷣm ad cultuʒ redigi Sttüdus Fo. xviüjf. non poſſe. Hec autẽ eſt vligo ſicca ſiccitatem continue obtinens.hec eſt enim ſiccitas pul⸗ uerulenta. Et hic eſt qui heremi habet natu ram.cum em̃ partes in ſuperficie non habè⸗ ant ſolidatas ⁊ continuitas non radicabit in eo.⁊ floꝛebit aut fructificabit aliqua perfecta plantarũ. Nam plãta querit locum iolide cõ tinuitatis in quo radicet᷑ ⁊ floꝛeat ⁊ fructũ fe⸗ rat. In vliginoſo enim tota ſuperficies eſt po rus.⁊ quod eſt ſubtilis humoꝛis in fundo to tum euapoꝛat.nec retinet᷑ aliquid in ſuperfi=⸗ cie quod reflexum contineat᷑ ⁊ conſtet.⁊ plãꝰ ta perfecte foꝛmetur ex ipſa.⁊ ideo quia talis ager plantã non ſuſcipit.nõ poteſt etiãꝑ ara tiões aut foſſas ad boc redigi.vt in eo fiat ali qua domeſticatio plantarũ.et ideo relinquẽ⸗ dus eſſe cenſet᷑.et in piſcinas ⁊ lacunas redi⸗ gẽdus.que pꝛedicta de terra vliginoſe in qua ſem per inſeꝑatur.manet vliginoſa:ſunt ver⸗ ba ⁊ ſententia alberti.Alij tamẽ dicunt ꝙ ter ra vliginoſa in quaſſemꝑ inſeꝑatur manet hu miditas.dicẽtes ꝙ vligo ẽ naturalis bumoꝛ terre ab ea nunq; recedens.vt inſeꝑpabile acci dens.⁊ in hac opinione videt᷑ eſſe Paladius. qqui ait ꝙ omne triticũ ſolo vliginoſo poſt ter ciam ſationem in genus ſiliginis cõmutatur Nam talis tranſmutatio ex ſuperflua ſiccita te pꝛocedit.Et in multis alijs locis idẽ Pala dius ſentit.⁊ cum eo concoꝛdat Uarro ⁊ alij multi qui de hac materia tractauerũt. Capitulu. xix. De tepoꝛt ⁊ modo arandi ⁊ diſſipandi herbas malas. Ingues ꝛ ſicci agri in locis aridie de menſe febꝛuarij ⁊ ianuarij poſſunt pꝛs ſcindi ⁊ arari.in locis vo Emꝑatis ⁊ humi⸗ dis de menſe maij ⁊ apꝛilis.videlicʒ quando in eis ſuꝑflua humiditas eſt cõſumpta.⁊ ter ra iam ad equalitatẽ inter humiditatẽ ⁊ ſicci tatẽ peruenit.eodẽ menſe apꝛilis ⁊ maij pin⸗ gues agri qui diu aquã tenent pꝛoſcindãtur. cum omẽs herbas pꝛotulerint.⁊ eoꝛuʒ ſemia nondũ ſunt maturitate firmata. Et ſicci de qͥ bus pꝛimo diximus poſſunt ſecũda vice ara ri mẽſe iunij ⁊ iulij.ſecũda vice grant᷑ agri hu⸗ midi quos diximus de mẽſe marcij ⁊ apꝛilis vel maij eſſe ſulcandos. Menſe auguſti hu⸗ midi agri ſecũda:ſicci vᷣo tercia vice arentur. Menſe ſeptembꝛis pinguis ager ⁊ qui diu conſueuit habere humoꝛem tercia vice arabi tur, quãuis humido anno poſſit ⁊ ante tercia ri. NHunc ager humidus planus exilis ſeri⸗ tur ⁊ aratur.cliui graciles nunc henmg aran⸗ Alber di ſunt ⁊ ſerendi. Boues melius collo q; ca⸗ pite iungunt᷑.quos vbi ad verlurazʒ venerint aratoꝛ retineat ⁊ iugũ pꝛopellat.vt eoꝛũ colla refrigerent᷑. Sulcus aũt in arationibo ſcõm Palladiũ longioꝛ q; centũ vigiti pedũ eſſe nõ debet. ſed ex cõſuetudine cultoꝛuʒ lombardie ⁊ romaniole vſq; ad ducentos pedes ⁊ vltra ſulcus extendit᷑. Cretoſa terra pꝛofundiꝰ.ſo⸗ luta vo minꝰ pꝛofunde aret᷑.ſeruandũ eſt em̃ ne inter ſulcos terra nõ mota relinquat᷑. Gle be oẽs ſunt volabꝛis vl malleis aut ligonibꝰ diſſipãde.ſed eqliter totã terrã motã eſſe agno ſcis.ſi tranſuerium ꝑ ſulcos ꝑticam mittes.q res ſepius facta bubulcos ab hac negligẽtia ſubmouebit. O bſeruãdũ eſt ne lutoſus ager aret᷑. aut qui ſepe fit poſt longas ſiccitates im bꝛe leui perfuſus. NHam terra q lutoſa tractat᷑ in pꝛincipio toto fert᷑ anno tractari nõ poſſe. que vᷣo leuiter ſuperinfuſa eſt. ⁊ ſubtus ſicca. ſitunc aret᷑ aſſerit᷑ per trienniũ fieri ſterilis.?⁊D ideo mediocriter ager infuſus vt nec lutoſus ſi nec aridus debet pꝛeſcindi.ſi collis eſt trãſ uerſus ſulcet᷑ per latera. quefoꝛma tunc cũ ſe⸗ men ccipit eſt ſeruanda. Si agros incultos aperre voluerꝭ.cõſiderabis an ſit humidus ager an ſiccus.ſiluis aut germie filice vł fru⸗ tecis veſtitus. Si humidus erit.foſſarũ du⸗ ctibus ex omi parte ſiccet᷑ſed aperte foſſe no te ſunt. ceteri non hoc genere fiũt.impꝛimun tur ſulci per agrũ ex tranſuerſo altitudine pe dũ triuʒ.poſtea vſq; ad medietatẽ lapidibo re plet᷑ aut glarea.et deſuꝑ terra equat᷑.ſed foſſa⸗ runm capita vnã patentem foſſam petant. ad quã decliues recurrãt. ita ⁊ humoꝛ deducet᷑. et agri ſpacia nõ peribũt: ſed defuerint lapi⸗ des ſarmentis vel ſtramie cooperiunt᷑ velq⸗ buſcunq; vAntig bec annf de menſe maij ap te fiunt.et etiam alijs menſibo ſcõᷣm qualitatẽ humiditatis terre cõſumpte. Si nemoꝛoſus eſt. cxtirpatis aut rare relictis arboꝛibo colat᷑. Si lapidoſus ꝑ multas partes ſaxoꝛũ terra collecta purgari poterit.⁊ nutriri vł muniri. Juncus gramẽ ⁊ filices frequẽti aratiõe vin cunt᷑.ſed fuicẽ ſi ſepe fabã cõſeras vel lupios ⁊ ſubinde naſcentẽ mucrone falcis recidas. int᷑ exiguũ tẽpus abſumes.Menſe iulij vtili ter vel añ caniculares dies filicẽ extirpabimꝰ ⁊ caricẽ hoc mẽſe cũ ſol cancri tenebit hoſpi⸗ tiũ.luna ſexta ĩ capcoꝛni ſigno poſita gramẽ ablatũ greci aſſerũt nihil de radicibsredituꝝ Lapitulum. xx. De lem natione in cõmuni Situndus S E ſeminis autẽ natura ⁊ virtute in pᷣce Aẽtib dictũ eſt. ſʒ hic attendẽdũ eſt.q; ſe men duo cõtinet.quoꝛũ vnũ eſt virtus foꝛma tiua.quã habet de celo.cũ caloꝛe ⁊ ſpũ quiin ſtru mentalit᷑ foꝛmatiue deſeruiũt.caloꝛ qdeʒ digerendo ſegregando ⁊ ſubtiliãdo: ſpiritus autẽ vehendo virtutẽ. Alterũ autẽ quod ha⸗ bet ſemen eſt ſubſtantia foꝛmalis q̃ immixto ſibi humido ſuſcipit foꝛmationẽ ⁊ figuratio nem in planta ⁊ plante oꝛgana. Attendendũ eſt igitur in omi ſeminatiõe vt ſeratur ſemen quãdo adiutoꝛiũ maiꝰ habʒ de celo.hoc autẽ eſt quando iuuat᷑ calido humido ⁊ viuifico lumine ſolis temperato.qð in ipſo aliquantu lum temperatuʒ eſt aduſtiuũ humidi. in ſole em̃ eſt cõiunctum ſicco.et ideo eſt aliquantu⸗ lum aduſtiuũ humidi ſeminis et ideo nouel la ſemina ⁊ plantas teneras aliquãdo obum bꝛant a feruoꝛe ſolis hij qͥ oꝛtos pꝛudent᷑ ex⸗ colũt.ſed in lumĩe lune eſt lumẽ eiuſdeʒ ſolis ↄiunctũ frigido tꝑato ⁊ humido.vt ex lumie ſolis habeat caliditatẽ mouentẽ.⁊ ex frigido tẽperato recipiat temperamentũ.⁊ ex humi⸗ do moueat᷑ ſiccitas ipſiꝰ.incẽſo igit᷑ pᷣmo lu⸗ mie in luna.cũ ipſa eſt calida tꝑata ⁊ humida iaciẽda ſunt ſemia.qa tunc cõuenientiꝰ iuuat vᷣtus eoꝛũ a luna ꝓpter rationes iã inductas. mouebit em̃ tũc virtuteʒ foꝛmatiuã.caloꝛ em lulke aust humic mand gone listl nihus ſeore⸗ lvnic diane ar. inli nmni. goñt po odirt me Gnrin minun ſuen Nleni aglen Kfei e pooſ⸗ ſiſa. clca marid leperfe ekfrig erinn nenin neonn ſoreeſ Non Nlüt neaffie Giseſ ſitince ſisc⸗ 1lpern i Gpatn ſediſo⸗ ſürſic Gn unne Unn Upe⸗ cund ptin plant Thon mein Pce üchſe ms ſormna ſvüquiin Alords o:ſpirtus od hi⸗ zqimmiro e1found⸗ Aucmdani r uur lenen lo hocau. 0 rie⸗ Aiquanen nidi inſoe aAliquanmm⸗ ioo novl igoobon udent er⸗ ſoezſolss terlumie figioo ethumi⸗ hrolu⸗ bhumid nci iunat inialte. aloz Tiber eius ⁊ ſpũs iuuat᷑ a temꝑato caloꝛe lune.⁊ ab bumido lune iuuat᷑ materia foꝛmalis q̃ foꝛ⸗ manda eſt. nec opoꝛtet attendere ad ſtellas ali as.quoniã virtus illaꝝ cõmunicat᷑ lumim ſo lis ⁊ lune ꝑ applicationẽ lune ad eas q̃ᷓ in om nibus applicat᷑ reſpectiba eoꝛũ quolibet men ſe ꝑ receſium ⁊ acceſſum.⁊ ideo antiqͥ ſapiẽtes lunã celeſtis militie reginã vocabãt.⁊ vicreã diane lampadẽ. Ratio pꝛioꝛis noĩs eſt.qͥa vi cina nobis exiſtẽs plus influit ſuꝑ inferioꝛa q; alia celeſtis virtus.⁊ applicãs ſe in ſpacio maenſis quolibet menſe ꝑficit mutato lumine ꝙ om̃ia perficiunt in ſpacio m Sangor. pꝛopter qð egregius philoſophus Areſtoti⸗ les dixit ꝙ luna facit in menſe.quod ſol facit in anno.hoc eſt ꝑ byemem ⁊ eſtatẽ ver etau⸗ tumnũ.quoniã a pꝛima accenſiõe vſq; ad di⸗ minutionẽ luminis eius eſt caada ⁊ humida ſicut ver. ⁊ a diminutiõe luminis eiꝰ vſq; ad plenitudinẽ eſt calida ⁊ ſicca.ſicut eſtas.Et a plenitudine vſq; ad diminutionẽ ſecundã. eſt frigida ⁊ ſicca.Eta diminnutione ſecunda vſq; ad effectum.eſt frigida ⁊ humida.coꝛm pto ſeminali humoꝛe flegmatico. pꝛopter qð ſi ſatio eſt ⁊ fiet tempoꝛe quo eſt calida ⁊ ſicca exſiccabithumidũ ſubſtãtiale ſeminũ.qð foꝛ mari debʒ in oꝛgana plante.⁊ nõ ꝑueniet plã le perfectio. Si auteʒ tempoꝛe illo fiet ſatio q̃ eſt frigida ⁊ ſicca.nõ mouebit᷑ caloꝛ ſeminũ. nec inuabit᷑ humidũ.Et ideo ſatio nõ erit cõ ueniens.Si aũt tempoꝛe quo eſt coꝛrupte ſe nectutis frigida ⁊ humida exiſtens.putreſcẽt foꝛte ſemina. ⁊ nõ pꝛoueniet vtilitas ſationis In pma autẽ ſatione omia iuuant᷑ ⁊ pꝛoue⸗ niũt vtiliter.⁊ ideo dicit᷑ vitrea lampas dia⸗ ne a frigida luce ſuccenſa. Dianam em̃ lumẽ aeris eſſe fabulant᷑ poete.qui ꝗer ſpũaliter exi ſtit in coꝛꝑibus animatoꝛũ.lampas em̃ huiꝰ ſpũs coꝛpus lunare eſt.quod ꝑ lucẽ cõceptaʒ 7 tẽperatã a ſole foꝛmate ꝓfundit.⁊ ſpũs aĩa toꝛũ.⁊ mouet eos.vt moniti pꝛoferant vᷣtutes ad naturales oꝑatiões.quas ſol ſi ꝑ ſe moue ret diſſolueret.pꝛopter nimiã ſui intemperã⸗ tiã ⁊ ſiccitatem.ideo em̃ frigus lune ꝑoptime obſequit᷑.qꝛ cõtinens extrinſecus ⁊ accidens intrinſecus tẽperate.⁊ mouet interius ſpiritꝰ ad naturales oꝑatiões.⁊ nõ ſinit eoſdẽ diſſol ui per euapoꝛationẽ.qͥa frigus tẽperatum cir cundans intrinſecus repmit ⁊ reflectit ſpũs. vt interioꝛibo ↄfoꝛtent᷑ maxime aũt hoc eſt in plantis.q̃ nõ agunt niſi naturales oꝑatiões. ⁊ non ſunt ſenſibiles.ſenſus em magis cõfoꝛ taut᷑ extra. ⁊ naturalia magis vigent in inte⸗ Getüdus Fo. xix. rioꝛib.Attendendũ igitur eſt. vt in accenſio⸗ ne lune ſeminet᷑ iſtis ratiõibus.O poꝛtet au⸗ tem ↄſiderare quartã circuli decliuis.in qͥua mouent᷑ lumina viuiſica.cũ in circulo decli⸗ ui ſit generatio ⁊ coꝛruptio in vegetabilium. non eſt tamẽ in om̃ibus partibꝰ cauſa gene⸗ ratiõis.ſed in quarta que eſt ab ariete in can crum.O mnis ergo ſatio eſt ꝑfecta. anteq; ſo! accipiat arietem.quia tũc ſemina in matrici⸗ bus ſuis non inuenies.ſed in matnice terre de uoꝛabit ea.et viuifico lumĩe mouebit. Et qu tũnales quidẽ ſationes tunc radicate moune⸗ bunt᷑ in debitã ſue ſubſtantie quantitatem.et foꝛes ⁊ ſeminũ foꝛmationẽ. Venales autem ſeminationes etiam in matrice terre iacentes tunc pullulant.⁊ adiuuante ſole tẽperato flo rebunt.⁊ generabũt ante tẽpus eximie ſicci« tatis.nec opoꝛtet ꝙ multuʒ obſeruent᷑ venti. quoniã licet auſter euocet terram.⁊ pullulare faciet plantas.tamẽ aquilo quãdo nõ eſt moꝛ tificantis frigiditatis cõtinet ſemẽ. ne euapo rans diſſoluat᷑ Sed plerunq; cauendũ eſt ager non ſerat᷑ diuerſo ſimul ſemĩe.ſepe enim contingit ꝙ vnũ ſemẽ magis cõtrabit ꝙᷓ alte rum.et tunc vnũ adurit alteruʒ.⁊ aliquado oppoſitum tractũ vtraq; impedit᷑ a germine. Videmus em̃ ꝙ planta iuxta eleboꝛũ vel ſcꝛ moneã poſita cõtrabit pꝛopꝛietates eius.⁊ ʒi ʒania iuxta triticũ poſita ipſum adurit.ſimi⸗ liter facit coꝛilus vel caulis circa vitẽ:⁊ ſic eſt de multis alijs.⁊ ſic etiaʒ abſq; dubio diuer⸗ ſitas ſeminis ſubtile humidũ.quod eſt ĩ agro contrarijs virtutibo coꝛrumpit᷑ꝙ nõ benẽ pz- Q ficit ad fructũ domeſticũ. ſic etiaʒ diuerſitas ſeminũ animaliũ.quãdo ?ᷣnũ coit cuʒ femina alterius ſpeciei.coꝛrũpit vtrunq;.ita ꝙ neu⸗ trũ perficit fecunditati.pꝛopter qdð cauenduʒ eſt ab huius diuerſitate in pluribo.quedã au tẽ ſemina per experientiã inueniunt᷑ ſeinuicẽ non ledere.ſed in ſimul ſata cõualeſcere.⁊ fru ctus vbertatẽ ſucceſſiue afferre.veluti cũ ſerũ tur temꝑe cõgruo in paſtinato ſolo ſemĩa atri plicũ ſpinatiaꝝ feniculoꝝ lactucarũ petroſil le ſatureie blitis ⁊ cauliũ.ex qͥbo pᷣmo euellun tur atriplices. ſcdᷣo ſpinacia ⁊ ex caulibo qdã vt trãſplãtent᷑.vel oẽs vł nimis ſpiſſe ratificẽ tur ⁊ ſarculant᷑ ⁊ ſucceſſiue colligunt᷑ reman tibo ex q̃libʒ genere qbuſdã ſemĩbo ꝓpt᷑ ſemia Itẽ ſerunt᷑ cõgrue ſimul frumẽtũ ⁊ ſpelta mi liũ ⁊ panicũ ⁊ faleoli.⁊ ſiliter oꝛdeũ ⁊ frumen tũ. Ampliꝰ aũt ſi vltra mẽſurã iaciant᷑ ſemia in agro.macilẽcia ⁊ nõ ꝓficientia erũt. Sed ſi ſerat᷑ ager ſcᷣm pꝛopoꝛtionẽ obalis hums .Z. iber di qð eſt in ipo.ita ꝙ radices dilatari ⁊ cõfoꝛ tari poſſint.tũc etiã plãta exurgẽs foꝛtis erit. ⁊ pꝛoferẽs fructũ quẽ q̃rit ex laboꝛe culture. HBec igit᷑ diligent᷑ eſſe attendẽda ⁊ naturalis ſuadet ratio ⁊ exꝑientia cultus. Oꝑtet etiam attẽdere ne foꝛte vł ipſa ſemĩia iacta ſint coꝛru pta.⁊ ideo pᷣcipit᷑ a Paladio ne ſemiĩa iacte ve tuſtioꝛa ſint q́; annua.ſi em vetuſtatẽ hũt vl⸗ tra annũ.nimis exiccata ſunt.⁊ vᷣtus foꝛmati Bio ſubiecto deſtituto hũoꝛis radicalis ſubſtãtie deſtituta euanuit.⁊ ideo talia raro ꝓ ficiũt.pᷣterea frumentũ ⁊ talia ſemĩa eligant᷑. pcipue in ea regione quã colimꝰ.vel expꝛobe mus aduecta. Hã oĩm ſurculoꝛũ vel frugum genera pᷣclara terrꝭ tñ tuis experta cõmittere debes.in nouo em̃ genere ſeminũ ante experi mentũ nõ eſt ſpes tota pᷣponenda.Et nota ꝙ; ſemia locis humidis citius qᷓ; ſiccis degene⸗ rant. oĩa legu mia a grecis autoꝛibo ſeri iubẽ⸗ tur in terra ſicca.faba tñ in humida terra iu⸗ bet᷑ ſpargi.licet tẽperatis agris ſerendũ ſit.ta mẽ ſi ſiccitas longa ſit ſemina oꝛta magis in agris q; in hoꝛreis ſeruabunt᷑.ſi neceſſitas co git ds lalſa terra ſegꝑari aliqd.poſt autumnuʒ plantãda vel cõſerenda eſt.vt malicia eiꝰ vbe rius imbꝛibo eluet᷑ aliquid etiã terre dulc vel ſtuuialis arene ſubijciendũ eſt.ſi ula virgul⸗ ta cõmittimus locis vliginoſis.aut exilibus. aut frigidis.aut opacis.De menſe ſeptembi circa equinoctiũ triticũ ⁊ alia ſemia que an⸗ te hyemẽ ſerunt᷑.dũ ſerenitas conſtat cõgrue ſemnant᷑.vt eoꝛũ radices ante hyemẽ cõua⸗ leſcant. Siccis vᷣo aut pinguibo aut calidis aut ſoli expoſitis lgcis poſt dicta temꝑa ſemi nent᷑.dũmodo vſq; ad hyemis gelicidiũ nul- latenus differant᷑ pᷣterea fiũt ſemĩaria in qui⸗ bus nutriunt᷑ tam ſemia q; ſurculi.⁊ cũ ado⸗ leuerint in aliũ trãſferunt᷑ locũ.hoc ſemĩariũ talẽ terrã ⁊ taliter pᷣparatã deſiderat.vt in tra ctatu ꝓximo ſcriptũ eſt. Sed vt ſcribit Var ro q̃ in ſemiario nata ſunt. Si loca erant fri⸗ gidioꝛa q̃ molli natura ſunt ꝑ bꝛumalia tẽpo ra tegere opoꝛtet frõde aut ſtramẽtis Si erũt imbꝛes ſicuti videndũ ne alicubi aqua conſi ſtat.venenũ eſt ꝓpt᷑ gelu radicibo tenellis ſub terris ⁊ ſupꝛa vergultis.ne eodẽ tꝑe aque cre ſcãt.quia rõne terre tꝑe pꝛopagant᷑ ſupꝛa ter⸗ rã aere frigidioꝛe cingunt᷑.ita ꝙ ita eſſe docẽt ſilueſtria.ad q̃ ſatoꝛ nõ acceſſit. Nã pꝛius ra dices naſci ſolent.nec longius ꝓcedũt niſi q̊ᷓ tꝑe venit ſol duplex cauſa radicũ. Nam q̃dã arboꝛes naturaliter longius pꝛoducũt radi⸗ ces q;ᷓ alie.⁊ qꝛ alia terra facilius viã dat.aut x. Sttundus ſemĩariũ ſurculis cõſitũ eſt. cacumina q̃ meli oꝛa erũt natura oleo.vt oleo aut ficus integẽ da ſũt binis tabell dextra aut ſiniſtra ligat. Pꝛeterea ſcribit Catho ꝙ terra ſeminarij ta lis eſſe dʒ qualem deſiderãt ſemia ⁊ ſurculi in ea ſata. Iteʒ dicit ꝙ ſurculi nõ debẽt eminere niſi quattuoꝛ digitꝭ ſupꝛa terrã.⁊ cacumia de bẽt fimo bubalo obliniri. „ Capitulu. xj. De plata⸗ tione ⁊ modis plantãdi ⁊ de electiõe plãtarũ. Rrugzoꝛũ quedã fructũ faciũt ⁊ ſemen.in fructus carne recluſa.quedã vo nulluzʒ fructũ ferunt in quo ſemen aliquod inuenit᷑. ex quo poſſit planta ſimilis generari. que fru ctũ ⁊ ſemen faciunt.quedam illud debile faci unt.quedam groſſum ⁊ potens in dura teſta recluſum. Que ſemen parumu ⁊ debüle faci⸗ unt. virtutẽ generatiuã habẽt tam in ſemine q; in ramis diffuſam.et ideo ex vtroq; plãtari ⁊ cõualeſcere poſſunt.licet plantatio ex ſemĩe tali ſit periculoſioꝛ.⁊ quãdoq; in longã ſpere tur etatẽ.⁊ ex eo nõ domeſtica ſed ſilueſtrꝭ plã ta naſcet᷑.ex ramis vᷣo plantatio citius ⁊ faci⸗ lius cõualeſcit. et inde domeſtica planta pꝛo uenit non ſilueſtris. Si ex planta domeſtica ramus fuerit talis acceptus. et in hoc genere eſt vitis malagranata ⁊ ficꝰ ⁊ mite alie.Que vo ſemen foꝛte faciunt virtutẽ generatiuã ha bent maxime in ipᷣo ſemie collectã. Ideoq; ex ipſo ſemie melius q; in ramis pꝛoueniunt.? huius gener ſunt nux.caſtanea. amigdalus. ⁊ alie ſimiles.Arboꝛes vᷣo que multũ ferunt fructũ virtutẽ generatiuã diffuſaʒ neceſſario habẽt in ramis.cũ natura eis ſpecialẽ nõ de⸗ putauerit locũ.vbi eoꝛũ ſpma ſeu ſemen colli gerent.ideoq; ex ipᷣis ramis cũ ſuis gemmis aut ex plantis cũ radicibo vel ſine radicũ ma tre euulſis.optime cõualeſcũt.⁊ maxime que poꝛos habẽt apertos.ꝑ quos facile tranſeat nutrimentũ. Siue autẽ ex ſemine ſiue exra⸗ mis ſiue ex radicibus plantas aliunde diuul ſas plantare deſideras.conſidera vtrũ locus in quo plantare intendis ſit inſidijs beſtiarũ expoſuus.aut clauſus aut tutus a nocumen to coꝛroſionis earuʒ.ſi eſt inſidijs expoſitus. melius eſt ꝙ in aliquo loco clauſo vmbꝛis ta men libero.cuius terra ſit ſoluta dulcis ⁊ ali quantulũ ſtercoꝛata.⁊ optime ſubacta ligoni bus.⁊ maxime noua ſurſum ⁊ deſubtꝰ eleua ta.omĩa ſemia rami aut plantule duobo diſtã tes pedibus aut vno in ſeminario plantent᷑. videlicʒ ſi ſint foꝛtia ſeia.vt nuces amigdala Gant foln aemii is me umve lispiue Guaſen ſontes ciäini Uineg unnor iinisl muptis faumt. Unoct⸗ ſtpiee⸗ ſonisbe ſochen adſood (ſtre ſpinoſi erſn owwi⸗ nete miri⸗ lin wo ulatnu aprobet gricisſa Nofuns Dütan inbi tchtei ninisa ſbiul cien⸗ pigoin mnoaͤbi gilüibe rdome Wündb alcſpa fuhline Ghihue Unerr⸗ eras fuſ hunii tenisn⸗ Lcöe acepe leur. eoſca ne jmeli usg innge tr lig. mminärtt furculiin. deminere Aumizde pläͤtan ſamen in vonullg; Cinuenit r gneftn dchlefici dura teſia chilefzei⸗ in ſemine oqplti terſemit bngäſpere ſlucſtpli ius t faci⸗ glanta po doſneſtica hocgenere Alie. Oue eruinäba coqzer oueniunt. miggals, ulnitennt neceſſano glinöde⸗ mencoll gemmis dici ma nimeque mnſeat lueerta⸗ ediuul riens beſtiarün ſocumen poſiuns. mnbꝛista lcis dl caaligont eii nob niſti gunnt nil LVlber et ſimi:ia ſingulariter. Si v̈ ſint debilia. vt vitis.malagranati plante ⁊ pini ⁊ ſimiliũ tri⸗ um vel quattuoꝛ cõiunctim ponant᷑. vt debi lis vᷣtus vniꝰ alterius auxilio ſuſtentet.⁊ aſſi dua ſeu frequẽti foſſione diſſipent᷑ herbe na⸗ ſcentes:nec ibi aliq̃ domeſtice ſeminent᷑.fiant etiã irrigatiões tꝑe magni eſtus.cũ celeſtis di ui negat᷑infuſio. Si aũt aq̃ irrigãs nõ frigi- da moꝛtificãs nuꝑ de puteis hauſta.ſʒ de pi⸗ ſcinis ſeu paludibo letaminis aut foueis coꝛ ruptis accepta.vl ſit puteoꝝ vel fontiũ poſt⸗ q; eam exhauſtã ⁊ in aliquo loco poſitã recti⸗ ficauerit caloꝛ ſolis.cui multuʒ pꝛoderit ſi in ea modicũ fimi ponas.eamq; ſepe moueas et iumpigues.⁊ cũ earũ ſummitas iniuriã coꝛro⸗ ſionis beſtiarũ duobo vel tribus annis elap⸗ ſis cũ euaſerit vniuerſis radicibo tranſferan ad ſcrobes.in loco videlicet vbi eas poſtmo⸗ dũ ſtare diſpoſitiõis.iuxta q̃s palos figas et ſpinis ſi opoꝛtunũ eſſe videbit᷑ inimicis.Si o locus clauſus ab iniurijs beſtiarũ tutus exiſtat.ſtatim ſemĩa ramos vel plantas in lo⸗ co vbi perpetuo ſtare debebũt cõfidenter po ne. ⁊ eis eadẽ tribue auxilia que ſuꝑ his in ſe miario nutriẽdas eſſe dixi relata ſunt. Spa cia vero inter arboꝛes ſeu vites ſeruent᷑ſcom multitudinẽ arboꝛũ ⁊ terraruzʒ cõſuetudineʒ aꝓpꝛobatã.⁊ pᷣcipue ſᷣm ꝙ de ſingulis plãtis aridis ſuo loco dicet᷑.ſcrobes aũt fiãt late ac pꝛofunde ſcõᷣm magnitudinẽ plãte ⁊ radicũ. dũ tamẽ in ſolo arido vel decliui pꝛofundiꝰ. ⁊ in humido aut depᷣſſo minus ꝓfunde plan tent᷑.⁊ in mediocri mediocriter infigant᷑. Si nimis cretoſa eſt.idẽ plurimũ cõtrite letamẽ ⁊ ſabulũ miſceat᷑.⁊ ſi nimiũ ſabuloſa letamen cũ creta ponat᷑.ita tñ ꝙ in macra terra plus ⁊ in pigui minꝰ letaminis apponat᷑. Sit aũt fi mus qͥ huic apponit᷑ nõ poꝛcinus. ſed alioꝛũ anĩaliũ bene maturꝰ.Cũ aũt plante tranſfer tur domeſtica vel ſilueſtris. ps ad meridiem verſa rubꝛica ſignet᷑ vel alit᷑.vt tranſſata eiſdẽ celi q bo ante ſteterat cardinibo apponat. Cuʒ vo plãtas in ſcrobe deponis.qð de radicib leſuʒ inuenerꝭ amputabis.O bſeruanduz eſt m neterra in q̃ plantat᷑ ſit nimis mollis incõ grue radicibo adaptat᷑.que vᷣo nimis ſicca eſt ſua ſuꝑflua ſiccitate radicũ plãtule naturalẽ humiditatẽ ↄſumit.ſed int᷑ vtrũq; pᷣdictoꝛuʒ tenẽs mediũ pulueriſabil ſeu diſſolubilis ſit. ⁊ cõueniẽter aptet᷑radicibo.aut ramis ſine ra dice plantatis.⁊ pedibus mediocriter cõcul⸗ ceiur. O ſi neceſſitas te coegerit in terra ni⸗ wis ſicca vl molli plãtare. de locis alijs cõue —r Getüdus Fo. xx. niẽs alpoꝛtet vſq; ad oẽm coopꝑtionẽ radicũ. et etiã vſq; ad quaſi ſcrobis repletionẽ.ſi ha⸗ bueris habundantiã eius.Fiant aũt planta tiones pᷣdicte de menſe O ctobꝛis aut Nouẽ bꝛis in loc aridis ⁊ montuoſis ⁊ calidis.vt eiuſdem terre ſuperflua ſiccitas circa plätas humiditatẽ hyemis tẽperet. in humidis aũt ⁊ vallicoſis locis ⁊ frigidis cõuenientius in Febꝛuario ⁊ Marcio menſe plantat᷑.ne ſuꝑ flua hyemis ⁊ loci humiditas debilis plan⸗ te caloꝛẽ extinguat. in temperatis autẽ locis vtroq; tẽpoꝛe ſatis congrue plantant᷑ vel etiã tranſplantant᷑. Hec qͥdeʒ dicta ſunt in his q̃ cũ radicibus plantant᷑ pꝛopꝛie locũ habent. que vᷣo plantant᷑ ſemie menſe ianuarij ponẽ da ſunt nõ amplius q; ternis digitis ſub ter⸗ ra po ſita.vt ſemĩe de menſe ſequentis febꝛua rij tumefacto.ſtatim cũ pmo veris ⁊ ſolis ca loꝛem ſenſerit aperiat᷑ coꝛtex ⁊ pullulat noua planta. ſi locus ſit calidus ⁊ ſiccus.cõueni entius octobꝛis vel nouẽbꝛis menſe ponunt Et rami qui ſine radicibo plantant᷑ de menſe marcij infigant᷑.ab arboꝛe nuper abſciſi. cuz viridis ſuccus ſit coꝛtici iam inſixus.quuʒ quidẽ plantatio ſatis etiã aperte fieri poterit de mẽſe octobꝛis poſt humiduʒ autũnum.cũ nondũ humoꝛ ⁊ ſpũs viuificus plante fugã habuit ad radicẽ NHam tꝑe maximi frigoꝛis caloꝛe naturali arboꝛis ad terre viſcera cali⸗ da fugiente.ſecumq; humoꝛẽ ſpirituũ trahẽ te.ſi tunc rami aut palmites plantãdi recidã tur a matre plantati debiliter cõualeſcũt.ra⸗ muſculus qͥ plantat᷑ toꝛquẽdus nõ eſt. nec ali quo moꝛe vexandus.⁊ pars ea de qua radix ſperat᷑.iniurie nulle ſubijciat᷑. ⁊ maxime ĩ his que amplos poꝛos ⁊ ligni rarã cõpoſitioneʒ habuerint.aut medullas magnas vt eſt ſalix ⁊ vitis ⁊ ſimilia bec ſeruabis.ſed in his plan tis que ſolidum ⁊ ſpiſſum lign habẽt. vt bu xus ⁊ ſauina vel ſimiles foꝛſan pꝛoderit ſi ra mi pars ſcindat᷑ inferioꝛ.et in ſciſſura mittat lapillus vt per longitudinẽ poꝛoꝛũ plante fa cile humoꝛ terreſtris ingrediens plantã nu⸗ triat ⁊ cõualeſcere faciat.caput infenoꝛ in ter rã figenduʒ non rotundo: ſed longo vulnere trãſuerſuʒ. ferramẽtis incidat᷑ acutis. aut ab arboꝛe laceratꝰ plantet᷑ſi em̃ poꝛos qbus at⸗ trahit nutrimentũ aꝑtioꝛes habebit. In om ni plantatioue que poſt hyemẽ in locis cali⸗ dis ⁊ ſiccis fiẽda eſt vtile puto.ſi ſcrobe terra modico matura letamine iuxta repleto ſuc⸗ co:aut lauatura letaminis aſpergatur leni⸗ ter. ne terra condenſet. et foſſa modicũ vacua Liber relinquat᷑ ⁊ eſtatis tpe imbꝛes colligat facili us qͥ eiꝰ ſuperfluã tẽperent ſiccitateʒ. In his aũt plantatiõiboque ante hiemẽ fiũt.erit me lius terram circa plãtas exaggerare.ipᷣamq;ʒ foꝛtius compmere. ne adlarne ſuꝑflua hu miditas digeſtionẽ impediẽs colligat᷑ ⁊ ra⸗ mi q; plantãdi ſint potius biennalis quã an⸗ ni tantumodo exiſtet. exceptꝭ vitibo qbuſdã alijs in bus anni tãtummõ eſſe debẽt. atq; tales eligãtur qͥ ſint leti ſuccoſi nitidi gẽmis groſſis ⁊ pluribꝰ oculati.⁊ ad vnã tantã ma⸗ teriã redacti.in pluribo autẽ amputat᷑ cõgrue ſummitas.⁊ in determĩata lõgitudine relin⸗ quunt᷑. vt in ſalice vite oliua ⁊ vlmo placet ⁊ in quibuſdã alijs his ſimilibus. Capitulu.xxij. De inſiti⸗ onibus ⁊ inſectionibo per quas plante ſilue⸗ ſtres domeſticani. M Nſitio fit multis modis. ſed ea qᷓ maxi mne pꝛoficit/ vt per eã rudis ſilueſtrium diſpoſitio mutet᷑ in domeſticã.⁊ vſui cõueni entẽ diſpoſitionẽ eſt/ꝙ ſimiliũ fiat inſitio in ſiqmilia.ſᷣm genus.⁊ nõ ſ̃m ſpẽm.ſicut piri in priiiũ.⁊ mali in malũ.⁊ ſic de alijs.ſi em̃ diuex ſa genere in diuerſa inſerant.nutrimentũ ta⸗ liũ ad alterã diſpoſitionẽ alteratũ vix bũů nun Setundus triet. ⁊ foꝛte coꝛrũpit plantã inſitã ꝑ rationeʒ quã diximus de coꝛruptiõe ſemis anialiuz ? agroꝝ.quado diuerſa ſeminũ genera ꝑmucẽ tur. Eſt aũt plantarũ ad inuicẽ int᷑ oĩa agnia⸗ ta plurima ſimilitudo.licʒ em̃ arboꝛes ſpecie bus ſuis differat. tñ lignũ vnius ſpeciei mul tu diſtat 9 ſpecie alteriꝰ. et hoc cõtin git ideo /⸗ ꝙ foꝛma foꝛmalis plantarũ inter aĩata plus dico eleuata ſupꝛa eã. ꝓpter qð etiaʒ vita eius occulta eſt. hac igit de cauſa fit ꝗꝙ arboꝛ vni⸗ nutrimentũ digeſtionẽ hʒ ſufficientẽ:pma vt nutriat aliã.⁊ ſcdᷣa digeſtio adhibita ꝑ aliam qð venit ſcðe.⁊ ideo etiaʒ qn diſſimiles ſibi plante inſerunĩ cõualeſcũt ⁊ fructificãt.opti ma tamẽ inſitio eſt vt diximꝰ ſilis quãtũ põt in ſinulia.pꝛecipue in truncũ aut ramos onm nes inciſos.yvt ſepe pꝛobaui. Itẽ ait varro q; melioꝛ eſt inſitio in arboꝛẽ domeſticã qᷓ; ſiue ſtrem.qꝛ melioꝛes fructꝰ pꝛoducit. Iteʒ meli oꝛ fit imutatio in toto qᷓ; in ꝑte.qꝛ aut omĩs inſitio fit ꝑ infixionẽ vnius in aliã.⁊ ꝑ foꝛteʒ alligationẽ. ita ꝙ inſita q̃ſi venas radicales ſegit in eã cui inſerit᷑fit ꝙ illa cuiꝰ mollicies tanta eſt ꝙ citius cõterit q;ᷓ infigi ⁊ colligari yaleat nõ poſſet inſeri alicui plãte.⁊ ideo her⸗ be molles habẽtes ſtipites.vt olera ⁊ nimis tenelli ſurculi nulli plate q;diu tales ſunt in⸗ ſeri poſſunt. quõm inſerta nõ cito radicat᷑ in ea cui inſerit.ſed opoꝛtet ꝙ pꝛoceſſu tꝑis con foꝛtet᷑ ⁊ ↄtinuet᷑ cũ ea cui inſerta eſt. Hec igi nec in durã nec in ſimilẽ nec in diſſimilẽ inſe ri põt.adhuc autẽ nec in eã que multũ dura eſt cõuenient inſerit᷑.multũ em dura nõ defa cili in ſe venas radicales recipit. ꝓpter aridi⸗ tatẽ ⁊ difficultatẽ dure ꝑfoꝛationis.⁊ ideo ta les inſitiões plerũq; male ꝓpueniũt. ſed inſe⸗ rẽtes querere debẽt ꝑua fraga ⁊ recentia.in qͥ bus ſit multa ſuccoſitas.⁊ ꝑua duricies.que qdẽ ſuſtinerepoſſit colligationẽ. ⁊ facile ape riatr a caloꝛe naturali.hec em̃ cum inſerit᷑ cito abperit ſe verſus eã cui inſerit᷑. ⁊ emittit in eaʒ venas radicales.ꝑ quas ſugit meltꝰ nutrimẽ tum q; ſugeret ex terra.⁊ ideo tũc cõualeſcit inſita melius q; in terra eſſet fixa.⁊ hec eſt ra tio in ſurculi inſitiõe ꝓpter illud qð de ea di⸗ ctũ eſt in eodẽ libꝛo.Itẽ ſunt ſurculi inſeren⸗ di ſteriles.qꝛ ferentes fructũ tm̃ in eo ponũt ꝙ nõ facile ad debitũ venire pñt augmentũ⸗ Item de nouo nati ꝓpter ratiões pᷣdictas gẽ mis groſſis ſpiſſis ⁊ pluribo oculati. qͥa vbi ſhen liete eru wp ſin Cotül ſeſac aan ſang⸗ Ga ſccd. gleen jnet cuofea lcer ſiis ior⸗ ſom ſtfi. lſtin e wnedy ttune Alteri? Gulle horib⸗ Gusi mig Ptoc Clgni dd⸗ fcctos bicene ſc cten lgni lnse plaſt mam 1 ani i; . nrcinani⸗ ſdoresſocie ſeclinll Cüngtitc, lo ien lzndis Zarbonf⸗ ehteönmn bitapalan hfuucteßn limisſbi aifrirchti sqnitipi tnneShon t vorrog Jcsnrfi Ramonis ütbfort; usradicales uidnoll cis tcoligrri ricoher⸗ ent nimis Nsſantin⸗ oradicälin ccſutpiscon net Hep ccin nolen nilinieine nulciourn Nrödent pormdi⸗ nsaideote nit uinſe⸗ caniin duntcse Aholeupe minſentcis mimntine A numine couuleſet theeſtni odeead⸗ hllinſcren⸗ n copoll Sclausge 1i * dis retentũ diri gũt ad aliã foꝛmaʒ plantalẽ.qᷓ foꝛma mõſtrat᷑ in qntitate ⁊ ſapoꝛe fructꝰ:vt git frat᷑ Albertus. Tercius modus inuẽtus eſt in vite ⁊ qbuſdã alijs q̃ ex medulla creſcũt. videlicʒ ꝙ gẽma vnius vitis excidat᷑ vſq; ad habũdantia generatiue vᷣtutis. qᷓ maxime in hũoꝛe digeſto ⁊ ſpiſſo ⁊ optie cõmixto.in gẽ⸗ mis coadunato ↄſiſtit. Item ab oꝛiẽtali arbo ris pꝑte deciſi:qꝛ in ea magꝭ q; in alia pte in ra mis ꝓpter illuſtrationẽ tẽperati caloꝛis ſolis eſt caliditas ⁊ hũiditas q̃ oibus anĩalibo ſunt cauſa vite.ſed etiã ex alijs ꝑtibus accepte cõ⸗ ualeſcũt.O poꝛtet aũt ſcire ꝙ inſitionũ multi ſunt modi.q optime pꝛouemiũt.⁊ a ſilueſtrita te ad domeſticationẽ plantã tranſmutãt.Pꝛi mus q dem eſt ꝙ fraga eiuſdẽ arboꝛis oĩa vl⸗ tra mediuʒ medulle ex tranſuerſo incidant᷑.⁊ tũc alliget᷑ qð inciſuz eſt.ſicut vulnera ligari cõſueuerũt.⁊? circũponat᷑ cera vel lutũ ad plu uie ⁊ extrinſecoꝛũ nocumentoꝛũ defenſionẽ. 2 ne rũpi aut eoꝝ plage aperiri agitatiõe ven toꝛũ poſſint.cõuenientibo particis muniant᷑. ſtatim em̃ cõſolidato vulnere ſupioꝛ ꝑs emũ⸗ datũ in ſapoꝛe pꝛofert fructũ.ꝓpter digeſtio⸗ nẽ ſucci in nodo factã.⁊ hoc ꝓpꝛie dẽ inciſio. qͥ quidẽ plantã in alterã non trãſmutat ſpeciẽ ſeu genꝰ.ſed eã de ſilueſtri in domeſticã facit. Scõðs aũt modus eſt ꝙ vna ⁊ eadẽ arboꝛ ab ſcidat᷑ in trũco.⁊ fragũ ſuꝑius in eadẽ arboꝛe acceptũ trũco ſuo inſerat᷑.iũc em̃ cõualeſcens inſita pꝛofert fructũ alteriꝰ gener in ſapoꝛe ⁊ qntitate ⁊ figura.qᷓ; pus pꝛotulerat ⁊ iſte mo dus fecit diuerſitatẽ oẽm q̃ eſt in malis piris: ⁊ ceterꝭ fructibi.tãta em̃ eſt vis nodi ⁊ cõuer⸗ ſiõis poꝛoꝝ qͥ pᷣus aſcenderũt.ꝙ ſuccũ ex no — medullã pꝛofũde vulnere trãſuerſo ⁊ obliq̃to ⁊ tantundẽ de gẽma vitis alteriꝰ eruit᷑. ⁊ loco alteriꝰ ponit.⁊ fit colligatio ſicutĩ alijs.⁊ tũc cõualeſcit ⁊ fructificat.⁊ fieret foꝛte ĩ alijs ar⸗ boꝛibo. ſed in vite expertũ eſt. Quartꝰ vo mo dus inſitiõis eſt quo fragũ vniꝰ arboꝛis ĩ ali am inſerit᷑ arboꝛẽ cõualeſcit ⁊ fructificatĩ ea ꝑ modũ qui ſepe dictus eſt. Et iſte modus re gulariter cũ fuerit mag ſimiliũ erit melioꝛ.et citiꝰ cõualeſcẽs.et fit ꝓpꝛie in illis arboꝛibo q̃ rectos habẽt poꝛos.⁊ ꝑ tunicas ligatas a ra⸗ dice accipiũt nutrimentũ.ſed iſte modꝰ ⁊ ſili ter ſcdᷣs ĩ plures ſubdiuidunt᷑ modos.⁊ vnꝰ qͥdem eſt.q̃ ſurculus inſerendus int᷑ coꝛticẽ ⁊ lignũ noue matrꝭ impmit. ſcõᷣus eſt.cũ ſurcu lus ſciſſo infigat᷑ligno.tercius qͥ fit moꝛe em plaſtri.qᷓrtus qꝗͥ dicit᷑ ad buccellũ.qntus vero in amidã.ſeu ſalicis ꝑtica ꝑfoꝛata de oibo per oꝛdinẽ eſt dicendũ. Pꝛimꝰ quidẽ modꝰ quo ſurculus int᷑ coꝛticeʒ lignũq; deponit᷑ fit hoc modo.truncũ ſerra recidamꝰ acuta in loco ni tido ⁊ ſuccoſo.ipᷣmq; cũ faſcia coꝛticis deſuꝑ poliamꝰ. deinde vimine ſalicis aut vlmi liga mus.ibiq; inter coꝛticẽ ⁊ lignũ cuneũ ferreũ vel oſſeũ in acutũ tendẽs ab vna parte platũ. ⁊ ab alia quaſi rotundũ trib pꝛope digit; cõ ſidqerandũ deponimꝰ ne coꝛtic faſcia ſcindat᷑ ⁊ in eũ locũ ſubducto cuneo ſtatim ſurculum mergimꝰ ab vna ꝑte deciſuʒ.ſalua medullã ⁊z coꝛtice ꝑtis altcrius.pellicula exterioꝛi remo ta.ita ꝙ optime trũco adhereat ſurculi inſcii ſura qͥ ſuꝑ truncũ quattuoꝛ aut ſex digitꝭ emi neat.vel vſq; ad octo duos vel tres vl plures ſurculos pꝛo trunci cõſtituimus q̃litate.qua ternis digitꝭ vel ampliꝰ ad minꝰ int᷑ eos ſpa⸗ ciũ relinquimꝰ. ⁊ lutũ deſuꝑ cõuenient᷑ poni mus.⁊ diſponimꝰ peciã vel li gam?. Hic güt modus optime cõpꝛehendit ⁊ cõualeſcit. ſed fieri nõ põt niſi de menſe marcij vel aplis cũ iam põt lignũ a coꝛtice ſepari.ſed nec fieri po teſt niſi in trũco groſſo vel mediocri.⁊ in his arboꝛibo q̃ groſſuʒ habẽt coꝛtcẽ ⁊ pinguẽ.vt ficus pirus malus ⁊ ſiles.cõualeſcit aũt ma⸗ Eime iuxta terram huiuſmodi facta inſciſio.⁊ etiꝗ in qᷓcunq; ꝑte ſtipitis ⁊ groſſoꝝ ramoꝛuʒ ſatis congrue ꝓuenit.ſed duob ad minꝰ oĩs ptica pꝛopter ventoꝝ rabiẽ adminiculis eget Mogus aũt ſcdus qͥ ſciſſo fit ſtipite hoc mo do agẽdus eſt reſecet᷑ trũcus ⁊ deſuper poliat yt dictũ eſt in modo pꝛedicto.deinde ſcindat᷑ in ea ꝑte q̃ magis ſuccoſa videt᷑ ⁊ q̃ coꝛticem ibidẽ planũ ⁊ adeq̃tioni ſurculi congruũ cer nat᷑ hꝛe.qð maxime inuenis vbi magis Eſpa ciũ inter coꝛticẽ ⁊ medullã ꝓpter habundan tiã nutrimẽti qð ad partẽ illa acceſſit.qꝙ ſi an teq; ſcindas vinculũ ꝓpe ſummũ ſtipitis liga ueris truncũ cũ minima ſciſſura lõgitudinis defendet.deinde cuneũ duobo digit vel mo⸗ dicũ minꝰ longũ foꝛmabis ĩ ſurculo ab vtra qʒ; ꝑte deciſum ſalua medulla.⁊ apta ſciſſura cũ aliqͥ cuneo.⁊ de ipᷣius ſciſſure labijs ſubla ta omi lanugine ſi affuerit cũ punica ꝑui cul telli acuti ſurculũ ĩmerges. talit᷑ ꝙ coꝛtex coꝛ tici adequet᷑ in ꝑte interioꝛi et lignũ ligno ex⸗ terius.vt ſuccꝰ int᷑ coꝛtices ⁊ ligna poſſitlibe rius ꝑtranſire. In ſciſſura etiã ſurculi eptime trũco noue matr adhereat. deinde ſubducto cuneo.⁊ in trũco ſurculus ſpõte conſtringat immiſſus ſuꝑ riuulas ⁊ coꝛtices ↄiungẽdas alidd coꝛticis eiꝰ arboꝛis vel pãni linei cera⸗ ti ponat᷑.⁊ cũ iunco ſtricte liget᷑. deinde vt ait Lber Catho ſubtili puluere in ſugioꝛẽ ſciſſurã im miſio.creta plurimũ cõpꝛehenſa cũ pauca are na ⁊ fimo bubalo:vt idẽ ait.vel cũ cera ſuper truncũu ⁊ ligaturã ad defenſionẽ caloꝛis venti ⁊ pluuie cõògrue diſponat᷑ ⁊ pecia faſciet᷑.ego aut pluſq; milleſies ꝓbaui ⁊ ſemꝑ inueni ſuf ficere ſolã cretã bene cõpꝛeſſaz ſine fimo ⁊ are na vel cera ⁊ puluere.in ſciſſura hec etiã pꝛo⸗ derũt.ne vapoꝛ a radice aſcendẽs ad nouum abndũ ſurculũ foꝛas egrediẽs deneget᷑. Ho tandũ eſt tamẽ ꝙ iſtiuſmodi et actꝰ et oꝑatio diuerſificat᷑ſᷣm diuerſitatẽ groſſitudinis ⁊ te nuitatis ſtipitis inſerendi.⁊ cunei ſurculi in ſcidendi. NHNã inſerẽdus ſtipes eſt valde groſ⸗ ſioꝛ ſurculo.aut modicũ aut nihil. Si ꝗqdem ſtipes eſt valde groſſioꝛ.duobo põt ſcidi mo⸗ dis. vno mõ vt ab vna ꝑte ſtipitis vſq; ad me dullã in tmn cũ cõgruo ad hoc ſcalpꝛo ſcinda tur. vbi vnꝰ im̃ ſurculꝰ infigat᷑.alio mõ vt ab vna pte ſtipitis ad aliã ſciſſurã ptranſeat.ibi q; duo ſurculi ſcʒ vnꝰ a q̃libet ꝑe ponat᷑. vel vnus ti ſi placuerit ab vna pte altera vacaa remantte. Di vo ſtipes eſt modi cum groſſioꝛ ſurcvlo neceſſario ꝑ mediũ ſcindit᷑. ⁊ vnũ ſo⸗ lũ recipit ſurclm.vbicũq; autẽ vnꝰ tatummõ ſurculus ponedus eſt. debʒ cune eiꝰ foꝛma⸗ ri vt ĩ ſciſſura ex vcraq; ꝑte facta tercia cũ coꝛ tice cõuenieti remaneat.in quarta vo q̃ intra ſtipitẽ ſtare debet mhil coꝛticis ⁊ latitudinis videat᷑ aut modicũ.eo modo meliꝰ quo ſurcu lus in coꝛtice q; in ligni ſtipite exterius ⁊ in⸗ teriꝰ agequet᷑.vbi auũt duo ſurculi ſunt ponẽ di fi inſciſiura cunei a duabo ꝑtibe/pe medul lam que etiã ad megullã ⁊ acu mẽ accedat.ab alijs duabo ptibo ſi quaſi eiuſdẽ latitudis.ita iy pars parũ latioꝛ cũ omi coꝛtice pꝑmanẽs ex tra cũ coꝛtice mati equet᷑. ꝑs vo ſtrictioꝛ re mota exterioꝛi coꝛticula vᷣſus medullã ſtipiſ interiꝰ diſponat᷑. Si aſt ſtipes eſt eq̃lis ſur⸗ culo qͥ inſerit᷑ ſoꝛmet᷑ cuneꝰ:vt ab vtraq; ꝑte ſit coꝛtex.⁊ vtrarunq; fiat eq̃tio ⁊ coꝛtice ⁊ pe ciola ſuꝑ riuulas poſita. ſubtili vinculo ſciſ⸗ ſo vel coꝛdula cum modica ſtructura liget᷑.⁊ poſtmodũ cũ creta ſeu tra ⁊ peciola faſciet᷑.et hic modꝰ iuxta terrã ⁊ in altũ ⁊ in ſũmitatib. optie cõualeſcit.⁊ oẽs iſte ſoꝛme q̃ fiunt ſciſſo trüco pũt fieri cõuenienter de mẽſe febꝛuarij. ⁊2 martij.etiã menſe aplis ſi ſurculus om̃i te⸗ nera ꝑte pꝛiuet᷑.⁊ meliꝰſi colligant᷑ anteq; pul lulent. ⁊ diu ſub t᷑ra in loco frigido vmbꝛoſo ſeruen?᷑ ſũmitatibo nõ ſubuerſis.⁊ etiã de mẽ⸗ ſe ianuarij cũ calefactione ignis facta inſitio cõpꝛehendit cũ eius auxilio cõglutinãs cur⸗ ⸗ R rat ſuccus. ſed tũc tẽpoꝛis erit inſitio ceteris melioꝛ.⁊ melius cõualeſcẽs.cũ iam coꝛtice ſe viridis ſuccus intulerit.⁊ gẽme incipiũt eſſe ſuſpecte.ego etiã maloꝛũ inſitiones feci circa ꝛincipiũ auguſti de ſurculis illa eſtate matu ratis ⁊ ſatis cõgrue pꝛouenerũt.veruntamen talis inſitio facieda eſt ſub terra vel modicuʒ ſupꝛa eã. vt tumulatiõe terre a tanto eſtu inſi ta defenſet᷑.vel ſupꝛa eã vas aliqð ſtillãs ſuſ⸗ pendat᷑.⁊ hoc auxilio poterit hoc tẽpoꝛe eiiã in altũ fieri. Yit etiã vt ait Narro hec inſitio cõmode in ſolſticio eſtiuo ⁊ canicule ſigno.et pcipue in fico.vt in traciatu inſitiõis fici ſcri pſi.põt etiã pᷣdicta inſitio fieri ſub terra ⁊ cir⸗ ca terrã.ſeu modicũ ſupꝛa terram vbi ſine du lio inſiti ramu ſcul pꝛoueniũt omĩbo alijs lo cis ad incremẽta maioꝛa.qa ibi lignũ et coꝛ⸗ tex maxie beneficio ſoli adherẽtis humeſcit. cuius inſitio loci magis cõuenit plantis par uulis in quibo inſitio celebꝛaĩ. Si vᷣo planta mediocriter magna fuerit cõmodius erit ean dẽ in locis altioꝛibo inſerere vbi coꝛtex ſit viri dis ? ſuccoſus q; iſam circa terram inſerere: qᷣa ſic fructꝰ ex ea pluribꝰ annis lardius ha⸗ beret᷑. veruntamẽ quãtomag inferius fiat tã tomagis domeſticat᷑ fructłꝰ:vt ſupᷣ pꝛobatum fuit. Si vᷣo fuerit arboꝛ magna plurios ha⸗ bẽs ramos.nil erit vtiliꝰ q; ramos in locis ni tidis reſecare.ibiq; quotcunq; volueris ſur⸗ cu los inſere. O ſi adeo vetuſta ẽ arboꝛ ꝙ ra⸗ moꝝ coꝛtices nimuũ ſint rugoſi ac hũoꝛe con ſumpti. arboꝛ eadẽ incidat᷑ ⁊ relinquat᷑ inci⸗ ſa vſq; ad annũ ſequentẽ.⁊ tunc inſerant᷑ ſur culi in ea nati fuerit letioꝛes ⁊ in cõmodio re parte locati.circũciſis ceterꝭ ⁊ abiectis.qui tot nũero eſſe poterũt.quot inſerẽti placebit. qa omnẽ numeꝝ ſurculoꝝ ſufficient᷑ nutriet talis arboꝛ. Modus qͥdem inſerẽdi quẽ Pal ladius emplaſtrationẽ vocat ſic ab eodẽ fieri affirmat᷑. ex nouellis ramis inciſis ⁊ feracib⸗ gẽma q bene aparebit ſine dubio pꝛoceſſura duobo digitis qdratis circũſignet᷑.vt ipᷣa ſta⸗ tuat᷑ in medio.⁊ ita ſubtiliter coꝛtex leuet acu tiſſimo ſcalpꝛo.ne gẽma ledat᷑. Item ex ea ar⸗ boꝛe cui geſtimus inſerere ſimilit᷑ cũ gẽmatol let᷑emplaſtꝝ. nitido tamẽ atq; vberi loco.tũc ibi cõuenient᷑ impꝛeſſuʒ circa genunã vincu lis cogit᷑ ſine leſione gramis coherere. vt ea qᷓ appoſite reddit᷑ loco gẽme poꝛis includit.tũc luto ſuꝑlinis ⁊ liberam gemmaʒz relinqᷣs.cui multũ pꝛoderit ſi peciola cũ cera ſuꝑ iunctu⸗ ram ⁊ riuulas coꝛticũ apponatc᷑. ad extrinſeco rũ nocumentoꝛũ defenſionẽ.⁊ nutriẽtis ſucci paul nue Kin⸗ gpoſt ſaſiu ubio ſeian offis ſump nicli lat lteree lden ponat ach guo⸗ o gom ſigen tilit noßtea ſüeiu lureſue⸗ non Güper lihet ingns eſmnült iſnan lengt, Aponi⸗ ctip⸗ lüabic celläo voſſun pe birſt laanea modicu; dcſninſi Misſuſ⸗ leporcii Ninſiti leſgnot disfiſci tenaact: pbiſinede ihyaliolo Mück coꝛ⸗ humeſcie lannspar popianta s enttean r ſaviri minſerae. dinsha⸗ mofüt obawmn Unioshi⸗ imnlocisnhn luenslar⸗ nwborgn⸗ ciccon ummtine⸗ iniermtr incömodio biectis n i plocchi. jent nunet igneb b codefin ſorſanch oproecſin Awinſe⸗ rleueiu meraun, cigenuul nloco nmi vinen mge wen gudit tie relinas ne unan⸗ deunn nens hee ⁊ vapoꝛis viuifici retentionẽ ramos deinde ſuꝑioꝛes eius arboꝛis reſecabis. ne mat᷑ pꝛo pꝛios volẽs nutrire ramos alienũ filiũ ſibi p pter vtilitatẽ radicũ per eundẽ relinquat᷑.de inde v̈o. xx. dieb extractis aut pluribo. reſolu tis vinculis reꝑies externi ſemis gemmã mi re in arboꝝ aliene mẽbra tranſfixa.hic auteʒ modus de mẽſe iunij fieri poſſe aſſerit᷑. licʒ et ante ⁊ poſt modicũ ppꝛehendat.dũmodo gẽ ma ↄueniẽs habeat᷑. Et modus igit᷑ qui vul gariter dicit᷑ad buccellũ qui huic pꝛoxio plu rimũ eſt affims fiat hoc modo.buccellũ par⸗ uũ groſſitudine pollicis longũ.cũ gemma in medio de nouo ſurculo eleuet᷑.in nouo ſurcu lo eiuſdẽ groſſitudinis ſuo coꝛtice in tres vel ttuoꝛ ꝑtes ſciſſo ⁊ denudato ponat᷑.⁊ tamen ad inferius cõſideranter cõpꝛimat᷑. ꝙ ligno ſtipitis mediocriter ſtricte adhereat.⁊ coꝛtex appoſiti ſurculi non ſcindat᷑.⁊ ſiue gẽma po⸗ ſua ſuper locũ gemme ſublate ponat᷑ ſiue nõ. nihilominus ſine aliquo ligature vel alteriꝰ rei auxilio cõualeſcit. Abſcindenda eſt tamẽ omis circũdans ſoboles ſurcułoꝛũ.ne inſite ſurripiãt nutrimentũ.ei tamẽ magnũ admi⸗ niculũ pᷣſtabit.ſi coꝛtex pendẽs taliter reſcin dat᷑.ꝙ remanenti apoſitus buccellus ſubti⸗ liter adequet᷑. ⁊ ꝓpter dictam cauſam pecio⸗ la deinde creta ſuꝑ iuncturã ⁊ totũ buccelluʒ ponat᷑ libera gẽma relicta.deinde ne cera reli cta cadat linea pecia faſciet᷑. Fiat aũt hic mo dus de menſe marcij.poſtq; coꝛtex ſeꝑatura igno.⁊ menſe apꝛilis ⁊ maij ſi ſurculi anteqᷓ; gemmẽt collecti ſeruent᷑.ne pullulent in loco frigido ⁊ vmbꝛoſo.ſub terra pꝛo ꝑte ſubmer ſi. Item expertũ eſt in menſe iunij circa fineʒ ⁊ iulij buccellũ paruũ cũ gemma de nouiſſi⸗ mo ſurculo eleuatũ. ⁊ ĩ nouiſſimo ſurculo po ſitũ eiuſdẽ groſſtudinis.ſiue gẽme adequan tur ſiue nõ ſine aliquo auxilio ligature vel al terius rei optime cõualere. Et tam hic modꝰ ; ſi Dperio: pꝛoximus qui emplaſtratio dicit᷑ locũ habet in his ſolis arboꝛib quibo ſuccus pinguis eſt ĩ coꝛtice.vt ficus oleis caſtaneis ⁊ ſimilibo.poteſt etia ſine abſciſione inſeren⸗ di ſurculi eleuari buccellũ.⁊ domeſticũ eiuſ⸗ dem groſſitudinis ab vna ꝑte ſciſſum ibideʒ apponi.⁊ cum filo ligari.⁊ pᷣparari vt dictum eſt ſupᷣ.⁊ cũ cõpꝛehẽdiſſe videt᷑ſupꝛa buccel⸗ lũ abſcide.relicta em̃ ſummitas ſuccũ ad buc cellũ foꝛtius attrahit q; abſciſa.⁊ hoc modo poſſunt plin es eiuſdẽ ſpeciei ⁊ diuerſaruʒ in vna vᷣga foꝛmari. Modus vᷣo qui fit in ami dã ⁊ ſalicis ꝑtica fit hoc modo.ꝑtica vel ba⸗ culus dictoꝛũ lignoꝝ perfoꝛet᷑ ſubtili terebꝛa ⁊ acuta.ita ꝙ inter vnũ foꝛamen ⁊ alteruʒ ſit ſpaciũ ſemipedis.⁊ ſurculus modicum raſo coꝛtice intromiſſus iacenter mergat᷑ als iun⸗ gat᷑ in ſcrobe ſurculis eleuat.ita tamẽ ꝙ par⸗ tice ſaltẽ ſalicis ſummitas aliqͥd remaneat ſu pꝛa terrã.hinc vᷣo poſt annũ materia totalit eleuata.⁊ inter ſurculos inciſa plantã quamli bet radicib plurimis decoꝛatam in oꝛdinata ſcrobe depone.cui foꝛſan pꝛoderit ſi creta vł cera foꝛamia ⁊ eoꝛum ſciſſure vndiq; optime obturent᷑. Quidã aũt mihi aſſeruit ſe expertũ ⸗ fuiſſe hanc inſitionẽ in palo ſalicis viridi ꝑ⸗ foꝛato vſq; ad medullaʒ ſolũmodo ⁊ infixiſſe ſurculos equalis groſſitudinis remoto coꝛti ce.quatenus intrarẽt in foꝛamẽ.vt coꝛtex ſur culi equaret᷑ coꝛtici pali.⁊ cũ cera omnẽ riuu lã obturaſſe.⁊ poſuiſſe palũ ſub terra q̃ttuoꝛ digitis iacenteʒ in loco aquoſo.ita ꝙ de palo nihil aparuit.ſed ſolũ ſurculi ſupᷣ terrã.⁊ cõ⸗ pᷣhẽdiſſe opume oẽs.⁊ reſecato int᷑ ſurculos trũco plantaſſe ⁊ bene cõualuiſſe. Aliũ auteʒ modũ inſerendi retulit columella dicẽs galli ca terebꝛa vſq; ad medullã arboꝛẽ perfœan⸗ dã.plaga interius leniter inclinata.vbi dedu cto omi fragmie.vitẽ vel ramũ ad modũ fo⸗ raminis deliberatũ ſuccidũ tũ ⁊ humidũ ſtri⸗ ctũ impꝛimi.vna vel duaba gemmis foꝛis re lictis.⁊ tũc argilla ⁊ muſto locũ diligent᷑ ope riri. ⁊ ita viies in vlmo inſeri poſſe dixit. Pꝛe dicti autẽ duo modi fieri poſſunt congrue in menſe marcij.⁊ in pᷣncipio apꝛilis ac febꝛua rij.ſiue cũ viridis ⁊ nouus ſuccus caloꝛe ae⸗ ris diſſolutus mouet᷑ in coꝛtice. Item ſcribit Varro aliũ modũ inſerendi ſuo te inuentũ in pꝛopinqͥs arboꝛibo hoc modo. ex arboꝛe qᷓ vult hꝛe ſurculũ in eã quã inſerere vult ramu lũ traducat. ⁊ in eius ramo pꝛeciſo ac deſixo implicare in locũ.qð ↄtingit ex vtraq; parte. qð intus eſt falce extenuatũ.ita ꝙ ex vna par te quo celũi viſurũ eſt coꝛticẽ cũ coꝛtice equa⸗ tũ habeat eius ramuli quẽ inſeret. cacumẽ vt directũ ſit ad celum poſtero curet anno cũ cõ pꝛehenderit vnũ pꝛopagatũ ab altera arboꝛe pꝛocedit. Ex pꝛedictis igit᷑ patet ꝙ licet inſi⸗ tio in ſimilia ſit melioꝛ.tamẽ ĩ diſſimilia plu⸗ rimũ cõualeſcit.⁊ infinita mirabilia facit.que apparẽt in his qui experi deſiderãt ⁊ in talib⸗ exercitantur. Capitulmm. xxiij. Exqui bus diſpoſitionibo ⁊ in quas tranſmutentur plante ſilueſtres in dolſeſticationcl H X his q ſupꝛa determinata ſunt ſcimus prfrlaätas ſilueſtres eſſe ſpinoſas ⁊ ſcabio ſas in coꝛticq ſubſtãtia.⁊ ꝑuoꝝ ⁊ multoꝝ fo⸗ lioꝝ. plurimoꝝ fructuũ. ⁊ in quãtitate mino rũ.⁊ acutioꝝ ſuccoꝛũ.⁊ hec oĩa nõ dubitamꝰ accidere plate ꝓpter ſuũ nutrimẽtũ.⁊ idᷣo plã ta in oĩbus his diſpoſitionibo mutat᷑ ꝑ nutri mentũ cultoꝛis agri ĩ oppoſitas diſpoſitiões. ſpinoſitas em̃ venit ex humido nutrimentali intenſo.qð cogit᷑ad ſuꝑficiẽ ptingcre ad me⸗ dullã ipſa ſua intẽſione.⁊ hec ĩ domeſtica mu Lat᷑ ꝑ habũdantiã humidi.q non patit᷑ caloꝛẽ acui.ſed frãgit eũ.⁊ nõ ſinit terreſtre cõgrega ri.ſed infũdit ⁊ currere ipᷣm facit ĩ poꝛos plã te.ſiliter autẽ eiuſdẽ humidi habũdãtia fluit in maioꝛẽ folioꝝ diuiſionẽ.hec etiam facit vt maioꝛes ſint fructus domeſticarũ.⁊ quia hu moꝛ ſilueſtriũ tenuis ⁊ ſubtilis eſt pꝛopt᷑ par uũ earũ nutrimentũ erit humoꝛ domeſticarũ ſpiſſus ⁊ viſcoſus.ad flegmaticitatẽ accedẽs ꝓpter eius habundantiã.⁊ letaminis admini ſtrati cõmixtionẽ.tenue autem ⁊ ſubtile facile diſpꝑgit᷑ a caloꝛe.⁊ diuidit᷑ in plurima.et ideo in numero ſunt plurimi fructus arboꝝ ſilue ſtriũ.⁊ non vermiculati:ſed integri in arboꝛi bus diu perſeuerãtes.quoniã ſubtile ⁊ tenue nõ facile putreſcit.nec defacili claudit poꝛos Bttumdus ſue vegetationis.ᷣ per quã ſugitex arboꝛe pꝛe⸗ cipue cũ in eodẽ hũido ſicut ĩ pꝛopꝛio ſubie⸗ cto ſit caloꝛ acutus.habundãs autẽ ⁊ ſpiſſuʒ ⁊ viſcoſum humidũ per magnas partes flu⸗ it in vnũ.⁊ non eſt facilis diuiſiõis.eo ꝙ; ca⸗ lidũ eius eſt ebes.⁊ ideo fiunt ex eo mag qui dem ⁊ nõ tot numero fructus.ſicut ex tenui ⁊ ſubtili ⁊ acuti caloꝛis exiſtẽte.⁊ cito ebeseiꝰ caloꝛ permittit claudi eius poꝛũ.per quem ſu git ex arboꝛe.ita ꝙ multi taliũ fructuũ cadũt ante tempus maturatiõis.⁊ defacili attrahũt vermes.quod autẽ emũdat ſuccũ ⁊ digerit in domeſticis nodi pꝛecipue ſunt inſitionũ.qui tenent in coꝛticiba ſuis ⁊ tranſuerſalibus po ris humidũ.donec ad ſuauẽ maturet᷑ ſapo⸗ rem.⁊ talis qͥdem eſt tranſmutatio earũ ꝑ in⸗ ſitionẽ domeſticarũ arboꝛũ. Ille autẽ plante que ſunt de genere granoꝝ ⁊ olerũ ex ſolo cul tu ⁊ cibo domeſticant in hoc ꝙ ſubſtantie et mollioꝛes ⁊ maioꝛes efficiunt.⁊ ſui ſapoꝛes ⁊ humoꝛes minus efficiunt᷑ acuti pꝛopt᷑ cau⸗ ſam quã ſupꝛa diximus.ſubtilitas em̃ coꝛticꝭ geſt in domeſticꝭ ⁊ planicies abſq; dubio ex bonitate ⁊ habũdantia ꝓuenit nutrimenti. CLapitulmm. xxiuj. De lo cis vtilibus ⁊ inutilibo generationi plantaꝝ. Lant in generatione ſua duob indi⸗ get.quoꝛũ vnũ eſt materia ex qua fit.et alterũ eſt locus ſue generatiõis.quemadmo⸗ dũ eſt pater. ⁊ materiã quidẽ impedit loci ſal ſugo.eo ꝙ exiccat humidũ radicale plantaꝝ. cuiꝰ ſignũ eſt ꝙ terre falſe vel cõmixte. vel ſa le ſeminate ſteriles efficiunt᷑. loca autẽ perpe⸗ tuis niuibo cooꝑta omnino non cõpetunt ge nerationi plantarũ.quia experimẽto cõperi⸗ mus niuem a tẽperamento eſſe remotiſſimaʒ pter frigus glaciale quod eſt moꝛtificatiuũ. opoꝛtet autẽ ſcire ꝙ ſi aliquis locus in ſe tem peratus in hyeme frequẽter ſit niue cooptus iſte eximie tribo ex cauſis fecũditateʒ accipit. quarũ vna eſt.ꝙ vis terre euapoꝛãs reflecti⸗ tur ſepius ad terrã.pꝛopter niuis cooperimẽ tum. alia autẽ cauſa.quia niuis repꝛeſſa cali⸗ ditas ad terrã illam expirans. cõueniẽs gene rationi pꝛebet nutrimentũ humidũ.qð pau⸗ latim per vices diſtillãs ſuꝑioꝛibo partibo ter re vigoꝛẽ natatiui plantaꝝ cõtinue infundit. Tercia eſt cã qͥa nix frigiditate ſua locũ circũ ſtantẽ ⁊ vigoꝛẽ pᷣncipioꝛũ generantiũ plantã cõtinet ne euapoꝛet᷑.⁊ cõtinet terre ſuꝑficiẽ ne emittat intꝰ in viſceriba tene vapoꝛes genera tos.qͥ cõgregati ad ſuꝑficiẽ ingrediunt᷑ radi⸗ eubwepe⸗ Piioſtie⸗ neaſpiſiz panesſin⸗ acoa⸗ omagani Mertenanr cl chesen aunſ cti adit liamtit urdigen inonin cgſalbus Aunt ſapo⸗ noennüpin⸗ eaute plane nierſoloal ſubſtanicct. ſiſanetes awoptecan⸗ aseſncorn bicz dubior numment. Deio oniplantar. 1duobyindi⸗ uaquafia gnennano⸗ npeit lilt icnlepanu. Gmire lli autepepe⸗ ncöpauntg⸗ meto cien⸗ mmonſſimy hortificanui⸗ cusinſenn nine cpi i alt niontfen⸗ gCopenne Geſucal⸗ n ügpan⸗ rtiby e cinfund⸗ locüct nrüipena rſuoſckſe Orcvenens Züntnd’ “”M ces plãtaꝝ pꝛeſtãt ei nutrimentũ ⁊ fomẽtati⸗ onẽ ⁊ generationẽ materie.q̃ ingredit᷑ planta rũ cõmixtiõi.ſiẽ aũt diximꝰ ꝙ locꝰ ꝑpetuꝰ in frigoꝛe ꝓpter niuoſitatẽ nõ cõuenit generatio ni plãtaꝝ.ita eodeʒ mõ in locis ſalicꝭ ⁊ ſiccis nõ apꝑet multũ generatio plãtarũ ꝗpt᷑ remo⸗ tionẽ locoꝝ a tꝑamẽto.hec em̃ loca multã ſal ſuginẽ babẽtia multe ſunt ſiccitat ⁊ ꝑ conſe qns multe frigiditatis. eo ꝙ caloꝛ cõplexio⸗ nalis nõ cõnualeſcit ⁊ retinet᷑ niſi in hũido tẽ⸗ perato.⁊ ſi alius caloꝛ aliqñ ſit in taliba locis eſt adurens talis caloꝛ nõ remanet.ſed euolat aduſtus frigidꝰ.⁊ moꝛtificãs ea q̃ foꝛte naſci debuliſſent.⁊ ſignũ huiꝰ terre eſt ꝙ mioꝛat᷑ et cõtrahit᷑.⁊ ex ſiccitate ⁊ frigiditate.qꝛ elõgat a calido ⁊ humido.q̃ eleuant ⁊ faciũt creſcere loca ⁊ exaltare.ꝓpter qð terra dul q̃ habun⸗ dat in calido diſſoluẽte ⁊ hũido vapoꝛãte fre q̃ntius eleuat᷑ in colles ⁊ mõtes.⁊ terra ſalſu ginis młte depmit᷑ ⁊ inferioꝛat᷑.in locis autẽ caãlidis ꝑ cõueniẽtiã materie plãtaꝝ ⁊ loci ap te ⁊ bñ nate ꝓueniũt.in talibo em̃ locis eſt aq̃ ſubtilis ⁊ bñ digeſta.eo ꝙ a caloꝛe loci talis ex ꝓfundo attrahit᷑ terre ⁊ bñ cõmiſcet᷑.⁊ bñ dDigerit᷑ a caloꝛe loci terminãte.a caloꝛe enim multo nõ adurente ꝓuenit humidi decoctio. caloꝛ em̃ in talib loc habũdat ex duab cau ſis.quaꝝ vna eſt caloꝛ loci retinens caloꝛẽ.ſe cũda cauſa eſt caloꝛ ſolis.qͥ ex aliq̃ reuerbera tione multiplicat᷑ ſuꝑ locũ illũ.⁊ loci qdeʒ ca loꝛ eſt ſicut inſtrumentalis.caloꝛ aũt ſolis ſi⸗ cut terminãs ⁊ foꝛmalis.⁊ q̃ſi viuificãs.⁊ idðo foꝛmat᷑ cõtinue humidũ in plan.aer etiã im mixtus eſt hũido locoꝝ taliũ.⁊ iuuat ad hoc yt humidũ ſurſuʒ ſpirando educat᷑ in plante figurã.mõtes aũt qͥ ſunt ſubtus cõcaui ⁊ va⸗ poꝛoſi attrahũt a ſuis cõcauitatib humoꝛẽc.⁊ adiuuat ad hoc caliditas multa.q̃ eſt radioꝝ ſolis ⁊ ſtellaꝝ.⁊ multa ad annexũ montis re⸗ uerberatis.⁊ ideo feſtinat in his humidi de⸗ coctio.pᷣcipue in latere cõuerſo circa calidum ſolis. hoc eſt circa meridiẽ. ꝓpter quod plãte multe ⁊ bene decocte pꝛoueniũt in mõtiba pᷣ⸗ cipue.nimiũ humidũ em̃ attractũ ad montis lſugꝑficiem ex figura deuexitaꝶ cõtinue deflu-⸗ it.⁊ ideo ſugius vinũ remanẽs optime deco⸗ quit᷑.qa melius vincit᷑a caloꝛe qñn nõ eſt ſuꝑ⸗ fluũ.nec oino ſiccat᷑:qͥa cõtinue aterabit᷑.et ex cõcauo montis creſcũt vina odoꝛifera ⁊ plã⸗ te aromatice. ⁊ ſunt plante ⁊ vina magis ſic⸗ cioꝛes aliqntulũ. Ad pedes autẽ eoꝛũdeʒ mõ ti ſunt plante ⁊ vina magis bumida.⁊ minꝰ digeſta. ? plante ſpiſſioꝛes ꝓpter multũ humi Stdus Fo. xxüſ. dũ annexo mõtib.cõtinue ad calida loca de fluens.qᷓdam tamẽ loca ſiue plana ſiue mon tuoſa ꝑpetue ſunt ſterilitatꝭ.⁊ hec vocant᷑ he remi.et hec ſunt arenoſa ⁊ ſalſa.⁊ hec ſũt vin centẽ in ſe habẽtia ſalſedinẽ ⁊ ſiccitatẽ.⁊ in⸗ ter arenulas locoꝛũ taliũ ſunt raritates.eo q; pꝑtes arenarũ ſunt cõtigue nõ cõtinue ſibi cõ poſite.planta autẽ nõ põt generari ex vapoꝛe cõtinuo qͥ diffundit᷑ ex circuitu loci in muliꝭ ꝑtibus loci cõtinuis a virtute ſolis euapoꝛq⸗ tibus. In talibus igit᷑ locis aut nõ generat plãta oino aut rara.aut debilis eſſentie.ſicut eſt ſaxifraga ⁊ q̃dam alia gramia ꝑua.partibo em loci nõ coherent bo ꝓpr aduſtionẽ impoſ ſibile eſt ꝑtes vaporꝭ ſolide eẽntie ⁊ coheren⸗ tis eſſe ꝓpter qð etiã expirat int᷑ arenas ꝑ di⸗ uerſas ꝑtes:⁊ non feꝛmant᷑in plantã.ampliꝰ gũt lutũ nobile qð ingenuũ eſt ⁊ libeꝝ a groſ⸗ ſa terreſtritate ꝓpt᷑ vnctuoſitatẽ ſuã cito ꝓdu cit plantã vnctuoſani eſibilẽ. plãta aũt qᷓ ſuꝑ ſolidos lapides naſcit᷑ ꝓpter carentiã humo⸗ ris vix lõgo cõtingit ⁊ creſcit tpe.plãta em̃ re manẽs ⁊ creſcẽs indiget terra ⁊ aq̃ ⁊ gere.⁊ ra ro hoc hʒ planta q̃ in lapidũ ſoliditate eſterũ pens. Eſt ⁊ alia plãte cõſideratio ex loco plã le pꝛoueniẽs.quoniã ſi fuerit in loco qͥ eſt ꝓ⸗ pe ſolẽ.hoc eſt ad directũ ſolis reſpectũ vᷣius oꝛientẽ ⁊ meridiẽ.citius naſcit᷑ ⁊ creſcit.eo q; cCaloꝛ ſolis directius ⁊ diutius manẽs ſuꝑ eã cõuenientius ⁊ foꝛtius mouet humidũ eius. ⁊ qñ fuerit ad aquilonẽ ⁊ occidentẽ.ita ꝙ ſol cito declinat ab ea tardabit᷑ generatio eius.⁊ incrementũ diminuit᷑.fit aũt hoc duplicit᷑ na turaliter ſcʒ aut ꝑ accidẽs.qñ locus aliqᷣs ex montibo vel alijs cauſis ꝓpꝛietatẽ accipit oꝛi entis vel occidẽtis.ſilłiter aũt ſi in loco plante ſit aq frigida groſſa in ſe cõcludens aerẽ ſiue vapoꝛẽ aereũ.qui ſua frigiditate ⁊ ſpiſſitudie aſcendere ſiue vapoꝛare nõ ꝑmittit.ille vᷣo ꝑ⸗ mittit plãtas nutriri ad magnũ incrementũ. eodẽ autẽ modo impedit ſiccitas retẽta in lo co aliquo incrementũ plantaꝝ. ꝓpter defectũ humidi nutrimenti.tũc enim caloꝛ naturalis diffundit᷑ ad extrema loci.⁊ agit nulla cõbu rendo ⁊ obſtruẽdo poꝛos viarũ.ſicut obſtru untur in terreſtri aduſto.⁊ tũc aqua nutriẽs etiam ſi adeſſet non haberet meatꝰ per quos in plãte nutrimentũ euapoꝛaret ⁊ remanet de ſtituta nutrimento.⁊ ideo non creſcẽs in ma guna quantitate. Capitulmm. xxv. De ter⸗ ra ⁊ cognitiõe fecũditatis ⁊ ſeriluans eius. „* . SS=S . ALliber Prra eſt vnũ ex elemẽtis generatoꝝ. cu ius naturalis locꝰ eſt in medio totł.in q̊ naturaliter manet qͥᷣeta.⁊ ad ipᷣm cũ ab eo ſe pata fuerit naturalit᷑ mouet.eſt aũt frigida ⁊ ſicca naturaliter.ſed accidẽtalit᷑ rebo intrinſe⸗ cis immutat᷑eius vᷣo eſſe in generaᷣ iunamæę tũ pᷣſtat ad retentionẽ faciendã ⁊ fixionẽ.⁊ ad ſeruãdas figuras ⁊ ſoꝛmas. In terris vᷣo fᷣm Palladiũ fecũditas q̃renda eſt.ne alba ⁊ nu⸗ da gleba ſit.ne macer ſabulo ſine admixtiõe treni.ne creta ſola.ne arene ſqualẽtes.ne ieiu na glarea.ne arenoſi pulueris.lapidoſa ma⸗ cies.ne ſalſa vel amara. ne vliginoſa t᷑ra.nec totus arenoſus atq; ieiunus.ne vallis nimis opaca ⁊ ſqualida.ſed ſit gleba putrꝭ.⁊ fere ni gra.⁊ ad tegendũ ſe graminis ſui crate ſuffici ens.aut mixti coloꝛis.q̃ ⁊ ſi rara ſit.tamẽ pin guis ⁊ cretoſi ſoli adiunctiõe glutinet᷑.q ꝓtu lerit nec ſcabꝛa ſint.nec retoꝛta.nec ſucci na⸗ turalis egentia. Aerum quoniã alia terra dã dis frumẽtis vtilis eſt.q̃ naturaliter cõuenit. ⁊ alia magis vineis amica eſt. Scienduʒ eſt tamẽ ꝙ frumẽtis dandis vtilis eſt.q̃ natura⸗ liter? ſua ſponte pꝛoducit ebulũ iunctũ gra⸗ men pingue trifoliũ calamũ rubos pingues. pꝛina ſilueſtria. lappas.farfana.maluã. et cete ras huiuſmodi berbas ꝗ latitudine ⁊ pingui tate folioꝝ letũ ſolum ⁊ fecundũ demonſtrat. Coloꝛ tamẽ terre nõ magnoꝑe deſideret᷑. ſed pinguedo atq; dulcedo. pinguẽ ſic agnoſcis terrã.glebam parũ dulci aqua conſpergis.et ſubigis.ſi glutinoſa eſt ⁊ adberet.conſtat ibi eſſe pinguedinẽ. Item ſcrobe effoſſa ⁊ reple⸗ ta.ſi ſuꝑauerit terra piguis.ſi defuerit exilis ſi cõuenerit equata mediocris. Dulcedo aũt cognoſcit᷑ ſi ea parte agri que mag diſplicet. ſi eiuſdem qualitatis totus ager videt᷑. fictili vaſe dulci aquam madefactã indicio ſapoꝛis exploꝛes. Vineis quoq; vtilem per hec ſigna cognoſces.ſi coꝛpoꝛis aliquatenꝰ rari atq; re ſolutũ eſt virgultaq; pꝛofert lini nitida pꝛo⸗ cera fecunda ſunt.vt pirus ſilueſtris pꝛinus. rubus.ceteraq; huiuſmodi.neq; intoꝛta.nec debilia.neq; macra exilitate languentia. Et hec in cõmuni bꝛeuibo in mediũ abſoluta qᷓ⸗ litercunq; ſufficiant de terra agri ſiue cõgrua vineis.quia plenius dicã de ipᷣa in libꝛo vi⸗ nearũ.ſed cũ ſint genera terrarũ plurima.pin guis aũt ⁊ macra ⁊ ſpiſſa vel rara ſicca vl hu mida.lapidoſa vel nõ lapidoſa.mõtuoſa vel plana.⁊ ex his pleraq; vicioſa.tamẽ ꝓpter ſe⸗ minũ ⁊ plantaruʒ differentiã ſepe neceſſaria. maxime tamẽ ⁊ abſolute eligẽdus eſt piguis Situndus 2 reſolutus ager vbicunq; ſitus.quia bie ni miũ laboꝛem petit.⁊ fructũ maximũ reddit. Secundi meriti eſt ſpiſſus ⁊ pinguis.qͥa li⸗ cet laboꝛem maximũ petat tamen ad vota re ſpondet. Illud vᷣo deterrimũ genus eſt quod erit ſiccũ ⁊ ſpiſſum.macrũ ⁊ frigidũ qui ager moꝛe peſtiferi fugiendus eſt. Meruntamẽq ggri ſint varijs vtilitatibo deputati Uarro re citat Cathonem in nouẽ genera diuiſiſſe ac graduũ vtilitatẽ ſcripſiſſe.ait em̃ melioꝛẽ eſſe agruʒz illũ.vbi vineta poſſunt eſſe bono vino ac multo.ſecũdo vbi oꝛtus irriguꝰ.tercio vbi ſalieta.quarto vbi oliueta.quinto vbi pꝛatũ. ſexto vbi campus frumẽtarius.ſeptimo vbi cedue ſilue.octauo vbi arbuſta. nouo glãdaz⸗ ria ſilua ſcᷣm aliquos vel aliqͥ dant pꝛimatũ bonis pꝛatis.quia modicas aut nullas reò⸗ runt expenſas contra in vineis.eo ꝙ fructuz ſepe ſumptum deuoꝛasat. Tamitulu; xxuj. Dr ſitu qui congruit agris ratione fecũditatis eoꝛũ. Itus terrarũ nõ ſit adeo planus vt ſta⸗ Agnet. nec pꝛeruptus vt defluat.nec ob-⸗ rutus vi in imum directa valde ſubſidat.nec arduus vt tẽpeſtates immodice ſentiat ⁊ ca⸗ loꝛes. Sed ex his oibus vtilis ſemꝑ ⁊ equa⸗ ta mediocritas requirat᷑.videlicet vt campus aptioꝛ ſit.et humoꝛẽ pluuiarũ cliuo fallante ſubducẽs vel collis molliter ꝑ latera inclina ta deductus.vel vallis cã quadã moderatiõe et aeris claritate ſubmiſſa.vel mons alterius cacumis defenſus obiecta.et moleſtatiõibus vẽtis aliq̃ liberi auxilio vł ſublimis aſper.ſʒ nemoꝛoſus et herbidꝰ. Pꝛeterea poſitio agri . . . „ „ * * qͥ eligendus eſt. eo ſi ſit in frigidis pꝛouĩcis oꝛiendo vel mediano lateri ager debʒ eſſe op poſitus:ne alicuiꝰ magni mõtis obiectu his duab partibus excluſus algoꝛe rigeat.in ca⸗ lidis pꝛouincijs ꝑs potius ſeptẽtrionalis op tãda eſt que vtilitati. voluptati et ſaluti et ecd bonitati reſpõdeat. Item ait Varro ꝙ quat⸗ tuoꝛ extra fundũ cõſideranda ſunt bus fun dus vtilioꝛ vel minꝰ vtilis reddit᷑ oꝛimũ eſt ſi regio ꝓxima eſt infeſta.q;uis fertilis ſit fun dus inutilis tñ eſt pꝛopter latrocinia. Secũ dũ eſt ſi in regione ꝓpinqua ſunt homiĩes qui emant q̃ in fundo ſunt venalia.vel ne care v dant q̃ fundo ſunt opoꝛtuna.fructuoſioꝛ em̃ fundus eſt. Terciũ ſi nimis longinqua eſt.vt ex ea difficile neceſſaria poꝛtent᷑ ad fundũ.ni mis fructuoſioꝛ cenſet. Quarto eundem fun dũ fructuoſioꝛem faciunt vecture,ſi vie ſunt abr ren ſit̃ bee nüuder Wi mdt, Misl d woare Geſtquot glige nmrmig nAmme diuiſſtr nelioꝛic vono vit mclorhi nieum. moybi ogiͤc⸗ npimadd gulasreg⸗ dgfucnz Nlin inis mii. Wmus niu⸗ nar necob⸗ ſubſidat ne ſentiat1c motegu⸗ tcampos iuo falane Aennincim inocnie ons tltans olckanöus mnis Meg 1poſiton lis proniags rdehzſehn obitaubs nigenend imonulsch ſlonac ouns⸗ ntqosin lbeinüͤck is ſtin niu Sa omicsun lnecareſ moſiorch nqnech, 4fndin genimn nein — Liber qbus plauſtra vel naues poꝛtare ac expoꝛta⸗ re neceſſaria poſſunt. Retert etiam ad fundi fructus qu ẽadmodũ vicinus in cõfinio con ſitũ agrũ habeat.ſi em ad limina quercũ ha⸗ beat. vt poſſis recte ſub eam ſiluã ſerere.oleã⸗ q; vſq; eo eſt cõtrariũ natura.vt arboꝛes nõ ſolũ minꝰ ferant.ſed etiã fugiãt.vt introꝛſum in fundũ ſe reclinẽt.⁊ in cõfinio vitem et fun dum faciunt ſterilem. Capituiu.xxvij. De mu⸗ nitionibo vinearum.oꝛtoꝛũ.et agrouum. Inearũ oꝛtoꝝ ⁊ agroꝝ munitiões mul tis modis fiũt.qͥdaʒ em̃ foſſatis cingũt qͥdam ſepibo ex palis et vimimbo factis.qͥdã ſpinarũ aut aliaꝝ arboꝛũ plantis.et foſſaꝝ qͥ dem munitiões plurimũ defendũt ab ingreſ ſu hominũ et aĩaliuʒ rapaciũ.et ab iniuria vi cinaꝝ aquaꝝ ad loca defenſa fluentiũ.et ma CLuime ſi ripas habẽt valde ſufficiẽtes aggeres eleuatas. Multũ etiam conferũt agris et vi neis nimiũ humidis et aquoſis.vt ad eas flun ꝗt ſuꝑfluus humoꝛ aquoſus ſegetes necãs.⁊ in loliũ et auenã cõuertẽs.et cõpletaʒ digeſti onẽ humoꝛ vuas nutrientes impediens.Et hec qͥdem foſſata magna vel ꝑua ſunt.ſcom ꝙ magis et minꝰ aquoſa ſunt loca.⁊ ſcdᷣm qꝙ; magis et minꝰ hominũ et aĩalium intrare vo lentiũ timẽt noxam..Fiunt autẽ optime toto eſtatis tẽpoꝛe.ſi aqua ſubterranea vel in foſ⸗ ſatis reꝑandis collecta nõ impediat.in qui⸗ hus locis facienda ſunt de menſe auguſti ſe⸗ ptembꝛis et octobꝛis.qbus menſibo aq̃ foſſa rũ et ſuꝑficiei terre maxie cõſumpta eſt Qua liter aũt fiunt noua foſſata notũ eſt ꝙ ab vtra q; ꝑte latitudinis filũ ſeu funis extendit᷑ et ſi⸗ gnat᷑.deinde cũ vangis ĩ terra et acitoniba in ſabulo fodiunt᷑.et cũ badilibs extra remanẽs cõtrita terra pꝛoicit᷑.et ripe cũ ʒapis ſeu van gis vel aʒitonibo poliunt᷑. Vetera vᷣo foſſata reꝑant᷑ hoc modo.pᷣmo qͥdem oĩa foſſoꝛẽ im⸗ pediẽtia cũ radicibo extirpant᷑.deinde cum li gone fundus radat᷑.et tra cũ herba raſa ꝓij⸗ ciat᷑ad viã. deinde cũ ligonibo adeq̃nt᷑ et foꝛ⸗ ment ripe.ſecundũ ꝙ ſtare debebũt. et poſt li bere foſſatũ qᷓntũ placuerit fodiat᷑ Hotãduʒ eſt tñ ꝙ in terra cretoſa nõ debẽt fieri ripe ni⸗ mis dependẽtes qͥa poſt gelidã hyemẽ adue niente veris caloꝛe diſſoluerent᷑ ⁊ ruerẽt. Sʒ in lapidoſa et ſoluta terra nõ facile ruũt ripe Munitiões ſepium q̃dam palis et viminbo fiunt.pꝛecipue locũ habẽt.vbi materie ipſaꝝ habet᷑ copia.et vbiarboꝛũ multitudo ſpina⸗ SBltüdus Fo. xxiüf. rũ plantationẽ et cõualeſcentiaʒ impedirent. que quidẽ qualit᷑ fiant notũ eſt ꝙ amixis pa⸗ lis acutis ſemipede diſtantibo texent᷑ vimine et ſpinis.⁊ deſuꝑ muniunt᷑.⁊ cũ pautioꝛibus palis ⁊ viminibo.debilioꝛes tamen fiant affi xis palis duobo vel tribo pedibs inuicẽ remo⸗ tis.tres vel quattuoꝛ partice diſtantes equa⸗ liter ex trãſuerſo ligant᷑.deinde ſurſum rectis viminibo poſitis contexunt. Munitiões aũt que de plãtis ſpinaꝝ ⁊ arboꝛũ fiunt. hoc mo do faciẽde ſunt.videlicʒ ꝙ fiat in loco muni⸗ tiõis ſulcus vno pede cõcauus ⁊ tantundẽ la tus.in quo plãte aliũde radicate vno palmo aut duobo diſtantes ponant᷑.⁊ terra q̃ inde re mota ſuerat optie trita oꝑiant᷑ radices.dein⸗ de fodiat᷑ foſſatũ.ſi fieri debʒ ibidẽ.⁊ terra ſu pꝛa dictas plãtulas eleuat᷑.et cũ tota ſurſum eleuata fuerit in ſummitate ſi placuerit alius fiat ſulcus.et ſimilis plantatio fiat.poterunt etiam multe plantatiões fieri pꝛopter foꝛtio- rem munitionẽ ſi placuerit.ſecãduʒ modũ in pꝛimo libꝛo traditũ.cũ de tumbis ⁊ curijs lo querer. Notandũ eſt tamẽ ꝙ vbi multum ne ceſſaria eſt clauſura.ex ſpinis tm faciẽde ſunt plantatiões.vbi vᷣo nõ tanta eſt neceſſitas.et lignoꝛũ habet᷑ penuria.pter ignẽ poſſunt cõ grue fieri plantatiões.⁊ pcipue ex plantis vl moꝛũ et pꝛunoꝝ ciconioꝛũ et ſimiliũ.q̃ om̃ca plantatiões tercio anno cũ cõualuerint affe⸗ ctent᷑ et plicent᷑vt foꝛtes fiant et ſpiſſe.et vbi perdite fuerint reparent᷑.deinde cũ ſpiſſe cro⸗ uerint interrate diſponant᷑ ⁊ ligent᷑ vbiopus fuerit.et non iuxta terrã.ſed vno pede ſup eaʒ incidant᷑ tẽpoꝛe octobꝛis vel nouẽbꝛis.⁊ me⸗ lius febꝛuarij et marcij.vſq;quo incipiũt tur geſcere gẽme.hoc em̃ modo loca ſemꝑ clanſa erunt.et ſeps inſpiſſabit᷑ puliulãs.in ſummo ſtipite in medio et radice. Ex his tamen que in ſuperioꝛi acie ſunt plãtate.poterũt alique qbuſdam pedibus diſtãtes ſine inciſione re⸗ linqui.vt fructũ ferant.aut pꝛo igne ſeruent᷑. vel edificijs deputẽtur.Et plante qͥdam ſpi⸗ narũ in acie inferioꝛi q dam ponende ſunt ſpi narũ inde aut arboꝛũ.aut pꝛunoꝛum.aut ro⸗ ſarũ ſilueſtrium.et ſilueſtrium ſpinas acutas habentiũ.que vᷣo in ſupᷣma ponende ſunt ar⸗ boꝛes ſicut pꝛune domeſtice.que ſpinis ſuis defendũt.et ſpiſſa earũ pullulatione claudũt. Igni tercio vel quarto anno ſeruiũt.et pluri⸗ mũ fructum ferũt.vel ſicut plante vlmoꝝ vel ſalicũ vel populoꝛũ vel vnʒoloꝛũ et ciconio⸗ rum vel maloꝛũgranatoꝛũ in calido aere vel tẽꝑato et ſimiliũ arboꝛũ.et pᷣcipue facile pul⸗ ilij lulantiũ a radice. Notandũ eſt tamẽ ꝙ ſi ter ra ſit adeo frigida ⁊ dura.qꝙ in ea plãtule pit ficile cõpꝛehendant.plantule ſolũmodo cico nioꝛũ cũ radicibus vel ſine ponant᷑ ibidẽ.que non reſugiunt talẽ terrã. ꝙ ſi eſt campus als ager. vlmus eſt vtilioꝛ om̃ibus alijs plantis. ꝙ; ⁊ ſepem ſuſtinet ⁊ attollit vuas.et frondes⸗ iocundiſſimã miniſtrat ouibo ⁊ bubus. ac ſe⸗ pibus pᷣbet virgas ac foco ⁊ furno.et eſt mul tis openibo optimus. Si vo plantule deſint in partibo illis.aut aliunde poꝛtent᷑ radicib⸗ cooꝑtis.⁊ optime pᷣparatis.vt a caloꝛe defen dant᷑ et vento.aut maturitatis fructuũ tẽpoꝛe colligant᷑et ſole ſiccent᷑ ſemina.⁊ in ſemiario mẽſe ianuarij vel febꝛuarij ſata aut plãta nu⸗ triant᷑.vt ſequenti vel tercio anno ipſoꝛũ co⸗ pia facile habeat᷑. Palladius tamẽ pᷣcipit ma tura colligi ſemina rubi ⁊ ſpine.q̃ rubus ca⸗ ninus vocat᷑.⁊ cũ farina herebi ex aqua ma⸗ cerata miſceri funes.deinde ſparteos veteres mixtioni ſic induci.vt inter funes ſemina re⸗ cepta ſeruent᷑ vſq; ad verni tẽpoꝛis initia.tũc ibi ſepis futura eſt duo ſulci tribus pedibus a ſe ſeꝑati ſexquipedes altitudine fiant.et per vtroſq; cũ ſeminiba obꝛuant᷑ funes in leni ter ra.ita trigeſima die pꝛocedũt ſentes.quos te⸗ neros adminiculis opus eſt adiuuare.qui in ter ſe per ſpacia relicta vacua iungentur. 5 De fluminü dekenſiotb'. A umina ſuo impetu ſepe ripas poſſeſ⸗ ſionũ fodiunt.et in eis operant᷑ruinas. et quãdoq; ſui cremto ⁊ depꝛeſſione vicino⸗ rũ locoꝛũ inundant ⁊ operiunt terrarũ ſuper ficiẽ.et vbi ſua rabie operant᷑ rupes modicũ ſuperius penaculi foꝛtes fiant.ſcdᷣm impetiũ amnis aut ibidẽ mergãt᷑ ciſte cũ magnis coꝛ⸗ niba ligneis admodũ cratis ab vtroq; capite factis.et viminiba cõtextis.et lapibo plenis.q̃ bergulle dicunt᷑. Abi vᷣs aquarũ habundã⸗ tia ſuperſiciẽ operit ⁊ ſegetes necat.fiant ag⸗ geres foꝛtes ⁊ magni.taleſq; eoꝛũ potentia a⸗ quarũ iniurie cõtradicant.ꝙ ſi in aliquo loca to debilitabit᷑ aggenanteq; deficiat alius cõ ueniens poſt ipᷣm fiat.⁊ debilitatus in qͥbuſ⸗ dam incidat᷑ locis.vt currus ⁊ beſtie ac homi nes nouũ aggerẽ percurrere ⁊ cõculcare co⸗ Ganttur.— Finit liber ſecũdus feliciter. De campeſtribs agris colẽdis.⁊ de natura et vtilitate fructuũ qui ex eis percipiun᷑. Ajmpeſtriũ agroꝝ cultus in libꝛo ſcdᷣo generalit᷑ tradit eſt. Nuũc aũt in hoc tercio li⸗ bꝛo dicã ſingulariter de cul tu et vtilitate cuiuſſibet ſemi ntttetis et fructus ꝗᷣ ſemiatur in eis.⁊ ex eiſdem ꝑcipiunt᷑.ſcõm oꝛdinẽ alpha beti. et pmo qͥdeʒ dicã de area ⁊ hoꝛreis.q vni cuiq; ſemini cõmunia neceſſaria ⁊ vtilia ſint. Rea longe a villa eſſe nõ debz. ꝓpter de prorꝛtãdi facilitatẽ.⁊ vt fraus nõ timeat dñi vel pꝛocuraton in ciuitate ſuſpecta. Sit aũt vt Palladius ait.vel ſtrata ſilice.vł ſaxo montis exciſa.vel ſub ipſo triture tpe vngu⸗ lis pecoꝝ vel poꝛcoꝛũ et aq̃ admixtiõe ſolida ta. Sit circa hãc locꝰ altꝰ planꝰ ⁊ purꝰ.ĩ quẽ frumẽta tranſfuſa refrigerent᷑.⁊ hoꝛreis infe rant᷑q̃ res ĩ eoꝝ durabilitate ꝓficiet.fiat dein de pꝛoximũ tectu. vel habeant᷑ ſextaria vel ſi⸗ milia. vt tꝑe imbꝛis ſubito mũda.vel ſemitri ta trafferant᷑ vel oꝑiant᷑. Sit autẽ loco ſubli⸗ fiet eis tord, albot⸗ fige nd inen lise lantl fono flu heei uc rii ſode lunt ſinn cor leis gie aut ben HW ehawn n. 4 alensin lt adie Nlecoh⸗ irde al lnne ſni nnimmren Naintib bangi mnln. Tiber miet ꝑflabili vndecũq;. longetñ ab oꝛtis ⁊ vi neis atq; pomerijs. Hã ſicut radicibo vᷣgul toꝛũ ꝓſunt letamẽ ⁊ palee.ita inſidiãtes fron dibus perfoꝛant et coꝛrumpunt. De hoereis. . . NNNISN N.. — . N Itus hoꝛreoꝝ ſuꝑioꝛ longe ab om̃i ole re et letamiĩe et ſtabulis ponendus eſt. frigidus vẽtoſus et ſiccꝰ.ſed facꝭᷣ granarijs vt Palladius ait amurca luto mixta parietis linient᷑.cui aridi oleaſtri folia vel oliue ꝓ pa leis adijciunt᷑.q̃ vt ſiccata fuerint frumẽta cõ dent᷑.hec res gurgulionibo ac muribo ⁊ cete⸗ ris noxijs aĩalibo inimica eſt. Aliqͥ coꝛiandri folia frumẽtis miſcẽt.ad ſeruãdũ pꝛofutura. hec ait Palladius. Nihil t̃ cõmodoſiꝰ erit diu cuſtodiẽdis frumẽtis.qᷓ; ſi ex hoꝛꝛeis in alterũ locũ vicinũ trãſfuſa refrigereni aliquã tis diebo atq; ita hoꝛreis inferañ. NHegat co lumela ventilanda eſſe frumẽta qꝛ magis mi ſcent᷑ aialia totis aceruis.q̃ ſi nõ moueant᷑in ſũmitate intra menſurã palmi ſubſidẽt.⁊ hoc coꝛrupto velut coꝛio illeſa durabunt.ab hoꝛ reis iñ debz auſter eſſe aduerſus Adhuc cauẽ dũ eſt ne pauimentũ ſuꝑ q̃ͥ ponit᷑ humidũ ſit aut rarũ.ſed ſolidũ ⁊ bñ planũ.ne muribo pꝛe beat habitaculũ per foꝛamẽ. Inſuꝑ etiã dili Tertius Fol. xxv. genter attendendũ eſt.ne ſit locus excedẽs in frigoꝛe vel caloꝛe.quia vtrũq; ſegetes coꝛrum pit et perdit in eis virtutẽ naturalẽ. Aliqͥ pu⸗ teos faciũt.hoꝛũ ſolũ et latera paleis ſubſter⸗ nũt.et curant ne humoꝛ aut aer tãgere poſſit. niſi cũ permittit᷑ ad vſum.quo em̃ ſpũs nõ ꝑ⸗ uenit.ibi nõ oꝛit᷑ gurgulio.ſic conditũ triticũ manet annis qͥnquaginta.multũ vᷣo plus an nis centum vt Varro ſcribit. De Auena. . ℳ Vena duplex eſt. ſilueſtris et dome ſti⸗ ca. ſilueſtrꝭ naſcit᷑ in frumẽto.cũ granũ eius ſatũ nimia mollicie ⁊ intemperãtia terre cõuertit᷑ in auenã.·q̃ ab eo in herba cognoſcit᷑ qa latioꝛes viridioꝛes et piloſioꝛes habʒ frõ des.et huius granũ nigrũ et piloſuʒ eſt.et ma turat᷑ et cadit ante maturationẽ frumẽti.Do⸗ meſtica eſt alba nõ piloſa.et ſemĩat᷑ temꝑe ſe⸗ minũ frumẽti et eodẽ modo.et melius menſe febꝛuarij ⁊ marcij.⁊ etiã in macra terra bona ꝓuenit.et eundẽ querit aerem.et ſimilẽ terraʒ deſiderat. Albertus tamẽ dicit ꝙ ſiccũ que⸗ rit agrũ.et modicũ ante meſſes frumẽti matu rat᷑et colligit᷑ et tam herba vtriuſq; auene qᷓ; ſemẽ eſt optimũ pabulũ equoꝝ et boum ⁊ aſi noꝛũ et muloꝛũ.neutra vᷣo ipſaꝝ homines in ſuo cibo vtunt.virtutẽ habet relaxandi om⸗ nem tumoꝛẽ ⁊ duricies.et faciei immũdicias depurandi:vt dicit Plato. * N S W W = Icer notũ eſt.⁊eius q̃dazʒ diuerſitates ſunt.qͥa quoddãeſt rubeũ.quoddã par unũ albũ.quoddã ſanguineũ.⁊ ex his quod⸗ dã groſſum.quoddã ꝑuũ.quoddã eſt rubeũ. gquoddã nigrũ.Ex quibo ſanguineũ tm̃ rugo ſum coꝛticẽ habet.et eſt melius ceterꝭ.reliqua oĩa coꝛticẽ habẽt politũ.optime naſcit᷑in ae⸗ re tẽꝑato ⁊ humido.et terrã pinguiſſimã ⁊ ſo lutã deſiderat.et cretã etia nõ foꝛmidat.et ter cã quidẽ valde macilenta reddit. ſemĩat᷑ men ſe fehꝛuarij in loò calidis. tẽperatis marcij. frigidis vᷣo de menſe febꝛuarij.ᷣ in lod calidis tẽperat de menſe aplis.cui ꝓderit vt cito na ſcat᷑ ſimnolle ſerant᷑.et maxĩe aqua letamis cũ erit᷑ et circa ſulcos oꝛtoꝛũ optime plan tat᷑.et cũ maturũ eſt colligit᷑ remanentibo her bis. Media coꝛbe ſemis bubulca ↄtenta eſt. tarde ſarculat᷑ ⁊ herbis mũdat᷑ vt faba.ſed nebulis ledit᷑.⁊ inde in eluuio facile perit.Colligitur qͥdem granis exiſtentibo ſiccis.⁊ cũ luna mul tum pꝛoceſſit in defectu. Cicer album ſcom Tertius Iſaac calidũ eſt et nimis humidũ.ſed Auicẽ na dicit in pꝛimo gradu humiduʒ in medio. Rubeunum eſt autẽ calidũ et nimis humiduʒ. DSed Auicenna dicit ꝙ vtrunq; eſt calidũ ⁊ ſiccum in pᷣmo gradu.⁊ nigrũ eſt foꝛtius.Ci cer plurimi eſt nutrimẽti.⁊ ventrẽ humectat. ſed inflationẽ generat ⁊ ventoſitatem.idcirco auget ſperma.⁊ coitũ valde cõfoꝛtat. qͥa tres habet in ſe cauſas ad coitũ pertinẽtes.ſcʒ ca⸗ loꝛem.nutrimentũ.⁊ inflationẽ.ideoq; valde competit admiſſarijs equis.cũ multitudineʒ equoꝝ neceſſario habuerit cooꝑire. ypocras dicit ꝙ ciceris poteſtates due ſunt. ⁊ cum co quit᷑ eas admittit.⁊ in aqua vbi coquit᷑ rede⸗ unt.vna dulcedinis:⁊ altera ſalſuginis.cum dulcedine ſua nutrimento bono nutrit.⁊ lac agugmentat. ⁊ ventrem humectat. cũ ſalſugi⸗ ne vᷣo humoꝛeʒ groſſum diſſoluit ac minuit. vꝛ inã ⁊ melſtrua pꝛouocat.et valet ictericis et vdropicis.⁊ ad totius coꝛꝑis pꝛuriginem. Ei ſi eius iure lauet᷑ impetiginẽ ⁊ ſerpigineʒ⸗ mundificat. Itẽ ſᷣm Balienũ cicer inducit lũ bꝛicos. ⁊ valet ad opilationẽ ſplenis ⁊ epatis⸗ et fellis. lapides frangit in renibo ⁊ veſica.ſed nocumeniũ eſt vulneribo renũ ⁊ veſice. Cicer nigrũ eſt magꝭ diureticũ ⁊ apperitiuũ.et ideo plus valet in apertiõe ſplenis ⁊ epatis ⁊ fra⸗ ctura lapidũ ⁊ lumbꝛicis educendis.⁊ pꝛeci⸗ pue ſi cũ aqua coquat᷑ ⁊ ius ipᷣius biba.Al⸗ bum vo eſt melius in augmentatiõe lactis et ſpermas. Auicẽna dicit. ꝙ cicer clarificat vo cẽ ⁊ nutrit pulmonẽ melius q; res aliq̃.⁊ pꝛo pter hoc fiũt ſoꝛbitiões ex farina ciceris. Et opoꝛtetqꝙ cicer comedat᷑ neq; in pncipio cibi necq; in fine. ſed in medio eius. ⁊ vehementer addit in coitũ.⁊ eius infuſio facit erigere mẽæ bꝛũ foꝛtiter quando bibita ieiuno. De Citertula. Icercula nota eſt. aerem humidũ deſi⸗ erat.et terrã pinguẽ ⁊ cretoſam.ſemi⸗ nari poteſt in ſolida terra vt faba.deinde ara ri ⁊ ſulcari.tempoꝛe ianuarij ⁊ febꝛuarij ⁊ in pncipio marcij ſeritur. Et media coꝛbis com plet bubulcã.bonus cibus eſt anĩalib.et ho⸗ mines ea vtunt elixa.et in toꝛtis ⁊ in pane cũ alijs generatiõibus bladi pꝛo familijs ⁊ bis qui laboꝛibus exercenrt. PeCanapo. (io ſtie u⸗ R tt c ot ol ſim bn ii l ahe in fiu⸗ tate tur len ſub c duce mnän Alä nns A mecta, ugeireo datnes ſczca⸗ Me udine; ocns aumco 4 fege⸗ sn muan ſlage⸗ minut. erics igtten. one; uatli Teparis eliczſed Cicer ctideo 81 fll⸗ 1Peci⸗ . Al⸗ lcts e incaw i1o ens A ſpooche emnenter gereme deſ⸗ ſani⸗ leara jr in com tho⸗ mech bis Anapũ eſt de natura lini.⁊ ideo ſimilẽ gerem ⁊ terrã deſiderat.ſed nõ opoꝛtʒ vt ſit totiẽs exarata. Ueruntñ qui volũt hꝛe ca⸗ napũ.pꝛo funibo.ſemĩare debẽt ipᷣm in locis piguiſſimis.in qbus longũ valde pꝛouemet. et groſſam ⁊ multaʒ ſtuppã habẽs ex groſſicie coꝛticis eius.⁊ quato rarius ſemiabit᷑.tanto mag ramoſum erit. Qui vult ex eo facere pã nos.ſcʒ ſaccos.lintheamina.camiſias.ſemi⸗ net ipᷣm in locis mediocrit᷑ pinguibo et ſolutꝭ ſpiſſum.in quibo pꝛoueniet ſine ramulis.qua ſi magnũ linũ.⁊ tale cõpetẽs erit pᷣdictis ope ribus.⁊ iterũ erit neceſſariũ piſcatoꝛibo ꝓ re⸗ tibus eoꝝ. Nam canapũ valde meliꝰ defen dit᷑ in aqua q; linũ.⁊ ſimilitet rhete ex ipᷣo fa⸗ ctũ.ſerit᷑ aũt de mẽſe apꝛilis ⁊ in fine marcij. et herbis ſarculo mundat᷑ ⁊ manibi. colligit cũ matura ſunt ſemia eius.ſcʒ maſculinuʒ.et in faſcibo ligatũ ponunt᷑ in aliq̃ loco duo fa⸗ ſces ſimul.vt ſemĩa minꝰ ſint ſuꝑ ſemĩa alte⸗ rius.⁊ radices oꝓpoſite.⁊ cooperiunt᷑ ſummi tates ſeminũ cũ herba.vel aliquo ſtramie ſu⸗ per q̊ ponunt᷑ lapides vel terra.vt ſeminũ ma turitas cõpleat᷑.⁊ ſi ꝑ ſex vel octo dies ſteterit. eleuat᷑ ſtramẽ ⁊ lapides.⁊ ponit᷑ lintheamen ſub vel iuxta ſemĩa.⁊ excutit᷑ ſemen qð facile cadit.ſed femininũ qð ſemẽ nõ hʒ.totũ ꝑ de⸗ Tertius Fo. xxvj. cẽ dies ante maſculinũ colligit᷑ cũ albeſcit. de inde totũ ſimnl macerat᷑ in aqua.ibiq; dimit tit᷑ donec ſtuppa poſſt a ligno ſeꝑari.⁊ ipᷣim li⸗ gnũ putrefactũ cõteri.et maxie qð ex eo ſubti le eſt.qdᷣ vᷣo groſſum eſt valde longũ. velut ꝑꝓ tice. depilari põt a ligno ſtuꝓpa.ꝗ facile ab eo carpit᷑.poſtq; fuerit maceratũ ⁊ in aq̃ lauan do cõcuſſum.⁊ poſtea exiccatũ. Et nota ꝙ ex codẽ ſemie canapis naſcit᷑ fanapũ ramoſum. qð ſemia infinita pꝛoducit.⁊ aliud nõ ramo⸗ ſum.qð ſeminibo oĩno caret. ſemẽ eiꝰ optimũ eſt pꝛo auiculis.et ipᷣm libenter aſſumunt ſi⸗ bi in eſcam. De Frumento. Rum entũ eſt granũ.qð ceteris oĩbo coꝛ porꝭ hũani cõuenientiꝰ nutrimentũ eſt ꝓpter ſiłlitudinẽ ſue cõplexionis. Eius qdem diuerſitates multe ſunt. Nã quoddã eſt no⸗ uũ.vim vniꝰ anni vel minoꝛis etatꝭ.⁊ hoc ma⸗ xime cõueniẽs pᷣbet nutrimentũ.⁊ tal ſerl de bet. ⁊ quoddã eſt maioꝛis eta.?⁊ hocmimne laudabilit᷑ nutrit.nec ſeminibo cõpetit.qᷣͥa ra ro vel debiliter naſcit᷑ ſatũ.Et cuiuſdã granũ eſt longũ mediocriter ⁊ albũ vel rubeũ.ſub⸗ tilem habẽs coꝛticẽ.et farinã interiꝰ albam. ? hoc eſt optimũ.quod vᷣo eſt groſſuʒ rotundũ rubeũ vel albũ aut lucidũ eſt minꝰ bonum.⁊ paſta quidẽ q̃ fi ex eo non eſt tenax.nec eiꝰ pa nis creſcit in altũ.que vᷣo fit ex pᷣmo eſt valde tenax.et eius panis multũ augct.ſed exagro DMUʒ ſtris. YFrumẽtarius ager hoc modo.eo diligẽ Llber collectus menſure minꝰ reſpõdet q; groſſuʒ. Et granũ qͥdem qð in terra pingui naſcit᷑ eſt pinguius grauiuſq; in põdere ⁊ nutribilius. quod vo in terra macra oꝛit᷑.cõtrariũ exiſtit. et qʒᷣ in regione vel terra calida naſcit᷑.eſt ca⸗ lidius.et qð in frigida frigidius.qð in ſicca ſiccius.⁊ qð in humida regione vel terra p⸗ uenit eſt humidius. Et eſt quoddaʒ in ſpicis tonſum.et hoc licʒ bꝛeues faciat ſpicas vł ne bulã ſeu melumẽ timeat.pluſq; retonſuʒ vt qͥ dã dicunt.tamẽ magis a radice pullulat.⁊ ſpi carũ numerũ duplat.Groſſum vᷣo ⁊ maxime ſpicas habẽs rubeas.licet eas magnas ꝓdu⸗ cat ⁊ groſſas atq; multũ granoſas.tũ parum pullulat.⁊ rarioꝛes inue nitur ſpicas hꝛe. In om̃i climate habitabili naſcit᷑.licʒ habũdan⸗ tius ⁊ nobiliꝰ pꝛoueniat in regiõibo tẽꝑatis. ſicut in tercio qrio qnto climate terraʒ deſide rat pinguẽ.aut mediocris pĩguedinis ⁊ dul⸗ ta bonũ pꝛouenit.minꝰ vᷣo ſolutã.aut ſabulũ nudũ recuſat.patẽti cãpo letat᷑ ⁊ ledit᷑ vmbrꝭ. lo ⁊ hũidis aqſis ðᷣgenerat ⁊ ĩ loliũ ⁊ auenã ↄuertit᷑.frumẽtũ vᷣo cũ colligit᷑ robuſtiꝰ eſt.ſʒ menſure minꝰ reſpõdet. Seminat᷑ aũt frigi⸗ dis ⁊ niuoſis lo in fine auguſti ⁊ toto ſeptẽ bri.tẽꝑatis in fine ⁊ toto mẽſe ociobꝛis.in ca⸗ lidis vo in fine octobꝛis et toto nouẽbꝛe. In quibo oĩbus locis pᷣmo exiles terre ſerant᷑.vt frumẽti ſati radices ante hyemẽ cõualeſcant. vltimo pinguea q̃ ſi maturi ſerant᷑ luxuriant in ſpuria diuerſaꝝ herbaꝝ que frumenta ne cãt. In iugero ſeu bubulca ſemĩs coꝛbis vna ſufficiet. ſi pᷣdicto tꝑe terra fuerit nimis ſic ca.ſemia ſoſa meiiꝰ in agris q; in aeris ſerua bunt᷑.ſi vo minꝰ gelicidio ſeq̃ntꝭ hyemis coꝛ riget᷑.ſi extra agrũ aq̃ poterit deriuari.ne ger men extinguat.ſi terra ſit tẽꝑata in octo dieb de terra egredit᷑.vel paulo poſt colit᷑ campe⸗ — cis ſapoꝛis.cretã diligit.et in mediocrit᷑ ſolu ter exculto ſᷣm doctrinã ĩ generalibo traditã. ext eo ſemiĩato iterũ aret᷑.⁊ ligonibo vniuerſum ſemẽ periat᷑glebe rũpent᷑.⁊ ex eis ſulcis mũ dant᷑.tã directe minoꝛes qᷓ; tranſuerſales.ma ioꝛes ꝑ inferioꝛes agroꝛũ ꝑtes impꝛeſſi.ꝑ q̊s aque pluẽtes libere ſine obſtaculo ad foſſata deriuent᷑.qᷓ ſi tꝑe quo granũ eſt in lacte ⁊ inci pit germiare ĩ agro remanẽt.ſemẽ extinguẽt. Meſe vo ianuarij poſt gelicidiũ febꝛuarij et marcij poſtq; frumentũ eſt quattuoꝛ folioꝛũ ſarculo ⁊ manibo ab omibus adulterꝭ herbis mundet᷑.ita ꝙ herboſis locis maturius.non herboſis ſerius. Menſe v̈o maij nõ ſunt tan Tertius genda frumenta.qꝛ floꝛent octo diebo.deinde floꝛe depoſito diebo q̃draginta grãdeſcũt vſ⸗ q; ad maturitatis euentũ. Itẽ dicit Palladiꝰ de oꝛdeo ⁊ de ceterꝭ que ſunt ſeminis ſingu⸗ laris.menſe iulij in locis maritimis ⁊ calidi oꝛibus ac ſiccis.tẽperatis vᷣo ac frigidis men ſe iulij tritici meſſis abſcindit᷑quã paratã eſſe cognoſcis.ſi equaliter ſpicarũ populus ma⸗ turato ruboꝛe flaueſcit.Et modus q;deʒ me⸗ tendi ſolutus notus eſt.pars vᷣo galliarũ pla nioꝛ hoc cõpendio vtit᷑ad metendũ.⁊ ꝓptt ho minũ laboꝛes vnius bouis oꝑa ſpaciuʒ totiꝰ mẽſis aſſumit.fit itaq; vehiculũ quod duab rotis bꝛeuibo fert᷑. huius ſuperficies tabulis minuit᷑ q̃ foꝛinſecus decliues.in ſummo red⸗ qunt ſpacia largioꝛa ab eius fronte. carpenti bꝛeuioꝛ eſt altitudo tabularũ.vt ibi denticuli plurumi ac rari ad ſpicarũ menſurã conſtitu⸗ unt᷑ in oꝛdine ad ſuꝑioꝛẽ partẽ de curru.a ter go vᷣo eiuſdem vehiculi duo bꝛeuiſſimi cano nes figant᷑ vbi bos capite in vehiculũ verſo iugo aptat᷑.⁊ bos mãſuetus qui nõ modo cõ pulſoꝛẽ excedat.hic vbi vehiculũ ꝑ meſſes ce perit pellere oĩs ſpica in carpentũ dẽticuli cõ pꝛenſa cumulat᷑.abruptis ac relictis paleis altitudine vel hũilitate plerũq; bubulco mo derante qui ſequit᷑ ⁊ ita ꝑ paucos itus ⁊ redi tus bꝛeui tꝑis ſpacio tota meſſis implet᷑ ho campeſtribo locis vł equalibo vtile eſt. vbi ne ceſſaria palea non habet᷑. Secata frumẽta in mane vſq; ad terciã vel totã diem cũ aer tẽpe ratus eſt ligant᷑.quia in hoꝛis nimie ſiccitatꝭ ſpice vel ligamia frangunt᷑deinde ligata poꝛ tant᷑ ad aream faſciculis numeratis.⁊ ſub te cto aliquo aut in bꝛachis taliter diſponunt᷑ ꝙ aqua fluens intrare nõ poſſit.ibiq; cõgre⸗ gantur donec fuerit vniuerſa meſſis expleta. poſtea triturat᷑ aut vᷣgis aut equab.ſed vᷣga rũ trituratio melius totũ frumentũ ex paleis excutit.trituratio vᷣo equoꝛũ ex fractiõe velo cius paleas nutrimẽto animaliũ melius pᷣpa rat ab oĩbus folliculis ⁊ ſeminib extraneis. euentatiõe mũdant᷑.⁊ cõuenienter exiccata et refrigerata iterũ in areis ad hoꝛrea ſeruanda poꝛtant᷑.cuiꝰ durabilitati pꝛoderit ſi ſepe in⸗ quirat᷑ ne intra ſe acerui extraneo inficiantur caloꝛe.quod quidẽ cũ acciderit.ꝑ granaria ſi ne hoꝛrea moueat᷑ vel euentent᷑ vel quod me⸗ lius eſt ad ſolem ⁊ aerẽ deferant᷑⁊ refrigerata iterũ hoꝛreis inferant᷑.generalit᷑ tamẽ deom⸗ mbo granis pꝛeter miliũ cõpertum eſt ꝙ in ſti pulis ſuis diutius q; diſcuſſa ſeruant᷑. Fru⸗ mentũ ſcm yſaac calidũ eſt ?⁊ humidũ tem⸗ ndeince Kürvi⸗ Ploge 31alci idis nen rtieſe Unsm⸗ dezme⸗ Uaüen ageb Manzior; Moddu umnon⸗ ean denalich Ciispales Abulcomo ms tdi npler hoe eſt vbine fumenin cüdertipe nie ſcctag eligaaapo: is, ſbte diſponutt hicciet⸗ ſos epien⸗ bldf tüerpns nbefeh mncliusßy veraaness, rcriccauna aſenann ſſoen⸗ nfiaanan Pnorian quoane⸗ eftigeran nidra tN nt Fu⸗ nitan⸗ Gesels bideniid icoſſtig-⸗ nlüeſo ömoddcc⸗d omeſisce perate.coꝛtex eius calidus ⁊ ſiccus eſt ⁊ mũ dificatiuꝰ. Nutrimentũ eius eſt paruiſſimuũ. in aqua calida miſſus ⁊ ꝑfoꝛatus atq; colatꝰ coctus pectoꝛa ⁊ pulmones viſcoſis humo⸗ ribus purgat.⁊ ſi aqua mittet᷑ in lac nutribi⸗ lioꝛ fit. cum vino aqua mixto coquat.et fit ca thaplaſma de eo mamillis duris ꝓpter lac co agulamen diſſoluit.yſidoꝛus autẽ dicit ꝙ fa rina frumenti cũ melle mixta faciei puſtulas ſanat. Mãmillis ex coagulatiõe lacus indu ratis cũ adipe ⁊ vino decocta duriciem mol⸗ lificat.collectiões ⁊ apoſtemata maturat.ner uos induratos ⁊ indignatos ⁊ quaſi ſpaſma ticos relaxat. eadem dicit dya. YFrumentũ cũ ſale mixtũ apoſtemata maturat ⁊ aperit. Tri tici recentis ⁊ noui frumẽti parũ crudũ fleg⸗ maticũ et inflatiuũ exiſtit. rugitũ ⁊ doloꝛẽ la⸗ teribocõmouet.aſſatũ magis nutrit.ventoſita tem minus facit.et ſtipticũ eſt.in aqua coctũ grauiſſimũ eſt ⁊ inflatiuũ digeſtiom duruʒ.et rugitũ mouet humoꝛes denſiſſimos ⁊ viſcoꝛ ſiſſimos generat.ſed cũ bene digerit᷑ multuʒ nutrit ⁊ mẽebꝛa cõfoꝛtat.ꝓpterea dari opoꝛtet eis qui magnis laboꝛibo exercent.granũ fra⸗ ctũ cũ lacte coquat᷑ ſanguinẽ bonũ ⁊ lauda⸗ bilem generat.⁊ nutrimentũ multũ.ſi tamẽ ſe pe ſumat᷑opilationẽ epatis ⁊ duriciem ſple⸗ nis ⁊ lapidẽ in veſica ⁊ reniba faciũt.maxime ſi renes calidos naturalit᷑ vel accidentalit᷑ in ueniat.Et paſta quidẽ frumeti q; pluribo vti mur modis. Siquidẽ aʒima viſcoſa eſt infla tiua ⁊ ad digerendũ dura.ideoq; inflationes et doloꝛes ⁊ opilatiões generat.et nutrimẽtũ durũ ⁊ groſſum ⁊ illaudabile generat. quare exercitantibo tm cõuenit. Si vᷣo fuerit fermẽ tata bonũ ⁊ landabile generat nutrimentuʒ. Si vᷣo frixa vł ſub pꝛunis cocta mala eſt.qa exterius dura ⁊ interius viſcoſa ⁊ ſemicocta remanet.ideoq; nec ocioſis cõpetit ꝓpter vi⸗ ſcoſitatẽ ⁊ cruditatẽ intrinſecaʒ.exercitantib⸗ ꝓpter aduſtionẽ extrinſecaʒ. Panis in foꝛma magnus coꝛticẽ ſubtilioꝛẽ ⁊ durioꝛem habʒ. ꝓpterea eius coꝛtex parũ nutrit.et eſt ad dige⸗ rendũ durus.humiditatẽ deſiccat. vnde ⁊ vẽ· trem cõſtipat.medulle vᷣo multũ habʒ. et ißa medulla eſt groſſa.viſcoſa. humida.⁊ inflati ua.et flegma viſcoſum generat. Panis parui ⁊ ſubtilioꝛis ignis interioꝛa ꝑfoꝛat.medulle humiditatẽ deſiccat. vnde parũ nutrit. ettar⸗ ge digerit᷑. ventremq; cõſtipat:pᷣcipue ſi frigi dus eſt. ⁊ vno vel duobo diebo a coctione lon⸗ ginquus.qui vᷣo eſt menſure medie in foꝛma eſt medie poteſtats.Et panis quidem cuius Tertius Fo. xxvij. ignie in coctiõe magnus ⁊ foꝛtis fuit. habet exterioꝛa exſiccata ⁊ indurata.item interioꝛa non bene cocta.quia coꝛtex velocit᷑ indurata nõ ꝑmittit focũ ad interioꝛa penetrare.ideo⸗ q; coꝛtex eſt dura non nutriens ſicut vere in⸗ cenſa.vnde ſicciſſimũ ſanguinẽ parit.⁊ con⸗ ſtipat ventrem. Et mica quidẽ viſcoſa groſſa et indigeſta.vnde crudos ⁊ viſcoſos generat humoꝛes. Si enim anteq; coctus ſit extraha tur viſcoſus ſit erit foꝛtit᷑ digerentibo ⁊ exer⸗ citãtibo tantũ neceſſarius. Et ſi dimiſſus fue rit vſq;quo coctus fuerit ſiccus erit et ſtipti⸗ cus ⁊ durius digerit᷑. mediocris vᷣo focus tẽ peratus eſt.quia totũ penetrat coꝛpus panis equaliter.et coctus qͥdem in furno melioꝛ eſt. quia totus equaliter coquit᷑.ſub teſtis vᷣo de⸗ terioꝛ.quia focus in vna parte mag operat᷑. et altera cruda remanet ⁊ viſcoſa. ſi ergo ſepe comedat᷑ poſt multũ tẽpoꝛis inflatiõis ⁊ do⸗ loꝛes lateris generabit.ſimiliter ſubcinericiꝰ aut ſuꝑ carbones coctus velociter extrinſecꝰ deſiccatus.interius vᷣo groſſus remanet ⁊ vi ſcoſus.⁊ multũ cineris cũ eo admiſcet᷑.maxi⸗ me ſi ligna ſint mollia ⁊ cito incẽdant᷑.a ideo inflationes ⁊ grauitates membꝛoꝝ ⁊ obſcu⸗ ritates facit.Et panis qͥ dem calidus aut re⸗ cens magis eſt humidus ⁊ nutritiuus.qͥ poſt vnũ vel duos dies accipit᷑ laudabiulis eſt.qᷣa tẽperatus eſt interius.⁊ exterius ſicciſſimus. rarus eſt ⁊ leuis cauſa ablate humiditat. vn de humoꝛes deſiccat.et generat ſitim ꝓpter de ſiccationẽ ſtomachi.et ventrẽ cõſtipat.panis autẽ tẽperate fermentuʒ habens ⁊ ſal ⁊ bene confectus ⁊ ſicut opoꝛtet coctus facile in ſto⸗ macho digerit᷑et ſanguinẽ clariſſimũ in coꝛ⸗ poꝛe generat.vnde cõmodoſioꝛ eſt eis qui in quiete ſunt et deliciarũ delectatione. exercitã tibus et laboꝛantibo incõueniens eſt pꝛopter ſui ſubtilitatẽ ⁊ facilitatẽ diſſolutionis ex mẽ bꝛis eoꝛum.panis vᷣo parũ fermentatus ⁊ ſal non habẽs nec bene coctus viſcoſitateʒ creat et groſſitudinẽ.pꝛopter hoc aptus eſt exerci⸗ tantibs ⁊ foꝛtiter digerentib. Panis vᷣo ſuꝑ⸗ fluũ fermenti ⁊ ſalis habens minime nutrit nec confoꝛtat.virtus em ſalis humiditatẽ eiꝰ deſiccat.fermentũ cõiunctione rarificat. ☛ RR Alba quedam groſia.quedaʒ parua eſt. quedam alba.et quedã nigra eſt.⁊ iterũ quedam facile coquit᷑ quedã dure.et alba q⸗ dam que facile coquit᷑ eſt melioꝛ. et parua ſa poꝛoſioꝛ eſt et magis fertilis q; groſſa. groſſa vo pulchrioꝛ eſt ſed minus fertuis. In om̃i gere habitabili pꝛouenire dicit᷑. terram deſi⸗ derat pinguẽ ⁊ cretoſam. et in ea ſubiilem fa cit coꝛticem.et facile coquit᷑ et in mediocriter ſoluta ſatis cõuenienter naſcit.in ſabulo vᷣo et macra nõ pꝛouenit bene.⁊ que ibi naſcitur groſſam habet coꝛticem. ⁊ dura eſt ad coquẽ⸗ dũ niſi talis ager letamie impinguet᷑.tũc em̃ eius malicia emendat᷑.melioꝛ tamen ſemꝑ eſt que naſcit᷑ in terra pingui ⁊ cretoſa. Semina tur autẽ in ſtipulis et terra non arata.licet ⁊ in arata ſeri cõgrue poſſit. Spargit᷑ autem ſe men in locis calidis aut tẽperatis menſe ia⸗ nuarij aut febꝛuarij.cum terra poſt foꝛte geli cidiũ talis eſt ꝙ poſſit arari poſt ſparſum ſe⸗ men. et melius quidẽ in humida ́ ſicca ter⸗ ra ſeritur.ſed ⁊ ſeri poteſt de mẽſe marcij.ma xime in terra valde pingui.cui multũ pꝛode⸗ rit cum tarde ſerit᷑.ſi madida ſerit᷑.ſic em̃ ſta⸗ tim germinare etnaſci coget᷑. ſi in aqua le taminis duobe vel tribus dieb mollifican ſi natur que naſcit̃ex ea melioꝛis erit cocture.et etiam talis mollificatio pinguis eidem con⸗ Tercius tra terre macredinẽ auxiliũ exhibebit. Qni⸗ dam dicunt in aqua: fabã intractã cum ſerit reſperſa cocturã non habere diff cileʒ. nec eſt neceſſario vt naſcat᷑ ꝙ glebe in eius ſeminati one rumpant᷑. His em non obſtãtibus licet plurimũ infra terrã ſubmerſa fuerit erumpit pullulans ad ſuperficiem terre. Coꝛbis vna et minus bubulcã complet.nam late ſpergen da eſt vt dilatari in ſtipitib poſſit.luna auteʒ plena melius ſerit᷑ faba.hoc genere legumis terra non ledit᷑.⁊ maxime ſi radices dimitiet in ea.ſed tamẽ in eo non fecundat᷑ niſi per ac⸗ cidens ager fuerit multũ humidus. Nam co lumella dicit agrũ frumentis vtilioꝛẽ pꝛoba ri qui anno ſuꝑioꝛi vacuus fuerit q; qui cala mos fabacee meſſis eduxit.et verũ dicit du⸗ plici ratione.vna: quia meſſis de nutrimẽto frumenti aliquid aſſumpſit. altera quia non potuit in eſtate ſic cõmode exarari vt nudus Faba ſcdᷣm Palladiũ runcanda eſt cũ quat⸗ tuoꝛ digitis eminet ſuꝑ terrã. deinde alia vi⸗ ce ſarculet᷑cum herbe nocue fuerint ĩ ea rena te.quo qͥdem non af fligit᷑ ſed pꝛoficiet ⁊ mul tũ fructum reddit.et flexa quidẽ pꝛope nodũ ſicut integra reſpondet menſe maij ⁊ iunij. fa ba.xl.diebus floꝛet ſimulq; grandeſcũt.idem eſt in omibus qui ſunt ſemis duplicis vt pi⸗ ſum ⁊ cetera legumina.mẽeſe iunij faba luna minuente vellet᷑ ante lucẽ.et anteq; luna pꝛo cedat.⁊ excuſſa ⁊ refrigerata ponatur in hoꝛ reo.⁊ ſic gurguliões ant nullo modo aut mi nus patiet᷑ infeſtos:vt Palladius ait. Varro ſcribit ꝙ faba ⁊ cetera legumia in vaſis olea rijs cinere oblita perdiu incolumia ſeruant᷑. Fabe vt dicit yſaac aut comedunt᷑ virides.? tunc frigide ſunt ⁊ humide in pꝛimo gradu. et humoꝛes generãt groſſos crudos ⁊ inflati uos.vnde ventoſitates faciũt.et ideo ſtoma⸗ cho valde nociue ſunt.ſicce vᷣo ⁊ maturate fecte frigide ſunt ⁊ ſicce in pꝛimo gradu.⁊ u⸗ laudabilẽ generant ſanguinem.et carnem in flant ⁊ dilatant.et operant᷑ in ea qd fermentũ in farina. vnde in ſuperioꝛibo ventris pluri⸗ mã groſſiciem generant ⁊ inflatiuã.ex qua fu mus in caput aſcendẽs cerebꝛo nocet.⁊ ſom⸗ nia multa ⁊ coꝛrupta inducit. Cum ergo hu ius nature ſint fabe nõ eis aliquo decoctio⸗ nis modo poteſt auferri ſed minui.experimẽ to autẽ hoc pꝛobat᷑:quia fabis quotidie vten tes indigeſtionẽ ⁊ inflationẽ patiunt᷑:etiam ſi ſaniſſimi ſunt.mũdificatiue autẽ ſunt.⁊ ideo valent ad lentigines.et qui cutẽ ſui coꝛpoꝛis mundiſicare volunt ex farina eoꝛum lauani Au⸗ nſo Mecc ninati liaet vumnpit S nde u; chnis dmmmn lporn Bno Ewe gic dctd⸗ mmnin ig on Uus Lguat⸗ avi⸗ A nmu eii iuni1 it iden 3t pi⸗ a lont umpr rinber oaut ni Uno ſisoter unt, fer gign, ziodani Nſtoma⸗ uralee uth⸗ menmn mnt puun⸗ nui tſon⸗ ohu vclo⸗ perin jenmn tunt 1en ns gan LViber aſſueſcant. Diuerſis coquit᷑modis. quedam em̃ aqua coquunt᷑.quedam igne aſſant᷑.cocte in aqua laudabilioꝛes ſunt.quoniã aqua eis plurimũ autert vẽtoſitatis ⁊ groſſiciem.ma⸗ xime ſi eiecta aqua pꝛioꝛi altera iungat᷑. hec quoq; decoctio duob fit modis.aut cũ coꝛti ce.aut ſine coꝛiice.et cocte qͥdeʒ cũ coꝛtice du re ſunt ⁊ ad digerendũ groſſe infatiue.ſpiſſi⸗ tas em̃ coꝛticis egreſſionẽ pꝛohibet ventris. et moꝛa eius diuturna in ventre ventoſitateʒ et inflationẽ generat.cocte vᷣo ſine coꝛtice mi nus ſunt inflatiue.⁊ cito digerunt᷑.⁊ ſi ſcõm ius fiant calefactiuis rebo appoſitis.vt pipe⸗ re ʒzinʒibero.vł oleo perfecta eſt medicina ad coitus operationẽ.cõmeſta autẽ cum menta oꝛigano cimino ⁊ ſimilibo ſuam ventoſitatez et inflationẽ minuũt.Aſſate minꝰ ventoſita⸗ tis ⁊ inflatiõis habent.ſed ad digerendũ du⸗ riſſime ſunt.verũtamẽ ſi aqua infundat᷑ poſt aſſationẽ: ⁊ cũ cimino ⁊ menta ⁊ oꝛigano co⸗ medant᷑ duriciẽ amittũt.Fabe confracte bo⸗ bus in cibũ quotidie habundãter exhibite ci to eos impinguãt.⁊ hoc modo boues magni et ſenes a periꝭ vaccarijs impinguant᷑ in die bus.xv. ⁊ renouat᷑ caro eoꝛũ. Auicẽna dicit. qꝙ fabarũ rectificatio eſt pꝛolongatio infuſio nis earũ.⁊ bonitas decoctionis.et comedere eas cũ pipere ⁊ ſale ⁊ ſimilib ⁊ cũ oleo.ac me lioꝛes omniũ ſunt groſſe albe nõ perforate a gurgulionibo. et ex pꝛopꝛietatibo eaꝝ eſt ꝙ ab ſcindũt oua gallinarũ cũ nutriunt᷑ ex eis.et q; faciũt videre ſomnia cũ alienatiõe perturba⸗ ta.⁊ ꝙ faciũt accidere pꝛuritũ pꝛopꝛie recen⸗ tes. Item emplaſtrũ ex coꝛticib earũ ſuꝑ fe⸗ mur infantis oꝛtũ pꝛohibet piloꝛũ.et ſimilit᷑ quãdo ſepe iterat᷑ ſuꝑ locũ raſum.⁊ fabe ab⸗ ſtergũt moꝛfeam in facie.⁊ pꝛecipue cũ coꝛti⸗ ce ⁊ pannũ et lentigines.et faciũt coloꝛem bo nũ.et earũ emplaſtrũ eſt bonũ appoſtemati.et mãmille.et caſtitati lactis ĩ ea.et que ex eis co cta ſunt.cũ acceto ⁊ aqua conferunt ſolutioni antique.⁊ pꝛopꝛie cũ fuerint cũ coꝛticib ſuis et cõferunt diſſenterie.Plinius dicit: ꝙ faba cocta ⁊ colatura eius potata pulmonẽ mũdi ficat.appoſtemata mãmillaru curat.cũ roſis mixta doloꝛẽ ⁊ liuoꝛẽ ⁊ lippidinẽ oculoꝛũ cu⸗ rat.maſticata ⁊ tẽpoꝛibus appoſita humoꝛes ad oculos reumatiſantes cõpeſcit. Item ſciſ⸗ ſa ⁊ ſuꝑ venã inciſam poſita ſanguinẽ reſtrin git.lac effluens de mãmillis ſiſtit.⁊ fluere nõ Emittit.podagricis ⁊ arteticis cũ adipe eius decocta ſubuenit.ſi ſuper doloꝛis locũ empla ſtret.tumoꝛes ⁊ inflationes apoſtematũ re⸗ Tercius Fo. xxviij. cutit.ſi in pꝛincipio decocta in acceto tumo⸗ ri apponat᷑. Item dicit ꝙ quãdo faba eſt i flo re aquas maxime cõcupiſcit.cum vᷣo effloꝛu it diligit ſiccitatẽ. Item dicit ꝙ in aqua ma⸗ rina vel ſalſa vix coquit᷑.dicit etiam ꝙ in in ſulis marꝭ occeani naſcit᷑ faba ſpinoſa per ſe que coqui non poteſt. Item in egypto naſcit᷑ faba ſpinoſa.longa decẽ cubitoꝛũ.quã coco drulli fugiunt.timentes ne oculi eoꝛũ ſpinis eius ledantur. M Defarre. . Ar eſt quaſi ſumile ſpelte.ſʒ eſt groſſioꝛ in herba et grano. ſeritur tẽpoꝛe tritici et ſpelte. et coꝛbis vna bubulcã complet. mãa dat᷑ et metit᷑ vt triticũ. Far tẽperate cõplexio⸗ nis eſt. ⁊ eſt bonus cibus ſanis ⁊ egris.ſatis em̃ nutrit ⁊ confoꝛtat.et bonũ generat nutri mentũ.et potius eſt ſtipticũ qᷓ; axatiuum. De Faleolis. Al/†ſeoli noti ſunt.et eoꝛũ quidã ſunt ru⸗ bei.qͥdam albi.terrã ⁊ aerem talem deſi derãt qualem panicũ ⁊ miliũ.et inter ipᷣa ⁊ ci cera cõmode ſeminant᷑.ſerunt᷑ etiam in oꝛtis inter cepas ⁊ caules. ſed minus ſoluta terra Alber pꝛoueniũt.et eiſdem tẽpoꝛibo ſeminant᷑.⁊ q̃̊n tomagis terra pinguis fuerit.tanto rarius ſe minent᷑.herbis ſepe mundent᷑.colligunt᷑ au⸗ tem ſucceſſiue ipſoꝛũ aliqua quotiẽs albedi⸗ ne ſua maturitatẽ fatent᷑.et ſuper lintheamĩia vel ſextoꝛijs ad ſolẽ ſiccant᷑.iubei calidi ſunt et humidi in medio ſecũdi gradus.albi vero parũ minus calidi ſunt. ſed magis humidi⸗ teſtat hoc.qa grana eoꝛũ vt cetera ſiccari nõ poſſunt. ⁊ ſi deſiccant᷑ diu ſeruari nõ poſſunt hbaiumoꝛes generant groſſos.et inflationẽ vẽ⸗ toſitatẽ fumũq; plurimũ caput implentem. et ſomnia peſſima ac terribilia faciũt ⁊ coꝛru pia. Auicena. pterea dicit ꝙ generãt bumo rem groſſum.ſed ſinapis pꝛohibet nocumẽ⸗ tũ ⁊ ſomnia peſſima eoꝛũ.⁊ ſimilit᷑ accetũ cũ ſale pipere ⁊ oꝛigano. De Bith. . g. It eſt ſemen nigrũ ⁊ quaſi triangulum. cuius herba naſcit in frumentis ⁊ ſpel tis ⁊ ſiligine.⁊ vulgariter dicit᷑ gittironꝰ.⁊ fa cit floꝛes rubeos ad modũ campanellarũ.eſt autẽ calidũ ⁊ ſiccum in ſecũdo gradu. virtu * 3 *.: Tertius tem habet dilſoluendi cõſumendi contra op pilationẽ ſplenis ⁊ renũ.⁊ iliacam paſſioneʒ. et doloꝛem ſtomachi ⁊ ventoſitatẽ valet pul⸗ uis eius in cibis.cõtra lumbꝛicos detur pul uis eius cũ melle.et fiat etiã emplaſtrũ ex pul uere eius ⁊ ſucco abſinthij circa vmbilicũ. O lium ſiue zizania naſcit inter tritich ſiccis coꝛruptiſq; tempoꝛibo.vim acutã habet ⁊ venenoſam. O pilat. mentẽ ꝑturbat et inebꝛiat. Cum vino cocta ⁊ ſtercoꝛe aſini „ * no et ſemine lini cathaplamate ſacro apoſte mata diſſoluitet ſcrofulas.cocta cum radicꝭ coꝛtice.⁊ vulneribo iam putrefactis appoſita ſanat ⁊ mundiſicat. Item eſt aduſtiua tritici. quia trahit nutrimẽtũ eius ſicut papauer eſt ʒizania auene.et caulis vitis.quia adurit ea vt ait Albertus. DeZentitula. o ſine. lapri⸗ turan erpnl lic gtiic finmani lte cruini notpoſe n i —R amd. — RZõqR Enticula nota eſt. vult hꝛe locũ tenuẽ ⁊ reſolutũ.vel etiã pinguiẽ.ſed ſiccũ maxi me.qꝛ luxuria ⁊ hũoꝛe coꝛrumpit᷑ vſqʒ ad lu nã duodecimã.de menſe febꝛuarij ſerit᷑ quar tariũ coꝛbis in ſatiõe bubulce ſufficiet. Cum aũt lens valde cito pullulet ⁊ incrementũ ac Cpiat.oꝑtet ꝙ ſi ager fumandus eſt puſqᷓ;ᷓ ſe rat᷑cũ fimo arido miſceat᷑.⁊ cũ illo vel q̃ttu⸗ oꝛ vel qnq; diebo ſteterit:tũc ſpergat᷑ in agrũ. boc Albertꝰ. Sʒ Palladiꝰ hoc pᷣcepit fieri dcebere. vt cito naſcat᷑ ⁊ creſcat.frigida ã in pᷣ mo gradu.ſicca in tercio. nutrimentuʒ eiꝰ eſt groſſum. et ad digerendũ durũ.melancolicuʒ ſanguinẽ generat.⁊ ſi cũ coꝛticiba comedat᷑ce rebꝛũ fumo groſſo implet.et melancolico vn de cauſa eſt doloꝛis ⁊ fallaciũ foꝛmidoloſoꝛũ q; ſomnioꝝ.vẽtoſitatẽ ⁊ inflationẽ ⁊ cõſt a tionẽ faciũt ꝓpterea ceteris granis ſtomacho nociuioꝛ eſt ⁊ pulmoni ac dyafragmati ⁊ pel liculis cerebꝛi cet᷑iſq; neruis pelliclaꝝ ⁊ pᷣci⸗ pueocloꝝ.qm̃ hũiditatẽ eoꝝ exiccat ⁊ exaſpe rat ſanis oculis h efficit qntomag infirmis. eſt igi᷑ cõplexioni ſicce noxia.ſed eis qui ſunt bumide cõplexionis aliqñ ꝓſunt ſi ſine coꝛti ce coquant᷑. Item ydropicis valent.cũ coꝛti⸗ ce vo nocent nimis. ꝓpter ventoſitatẽ ⁊ infla tionẽ quã faciũt.grãdis ⁊ noua melioꝛ eſt et —.— coquibilis ſᷣm cibũ ⁊ medicinã qᷓ; parua ve⸗ tus ⁊ dura. ſi cineri miſceat᷑ melius ſeruabit. De Lupimis. Vpini aut terras aut vineas im pignã di aut ſemis colligendi cauſa ſerunt᷑.q̃ pma cauſa in vineis vel agris ſogunt᷑ de mẽ ſe auguſti vel colleci vuis ſerẽdi ſunt. coope riendi ligonibo vel aratro. deinde mẽſe aplis vel maij cũ ad debitũ augmentũ peruenerint euertẽdi.ſic etiã vineas ⁊ agros letamis mo⸗ re impinguãt ⁊ fecundãt.⁊ in agris tũc ſerat miliũ ⁊ panicũ ⁊ tꝑe iuuãte frumentum et vi neis qͥ dem magis letamẽ cõferũt qdð eis non bene cõpetere dicit.qͥa conſueuit vini viciare ſapoꝛẽ.ſerunt᷑ etiã opie poſt collectas meſſes in ſtipulis vł fanalibo bis aratis.vel circa pᷣn cipiũ auguſti.deinde mẽſe octobꝛis iuxta ter rã ligonib incidunt᷑.et ꝑ ſulcos ponunt᷑ ſupꝑp q̊ͥs ſeminato frumẽto vomere terra voluit᷑.et ſic de vno gno optimũ efficit᷑ vbi etiã anno ſe q̃nti iterũ frumentũ ſeri poterit vł ſiligo.pñt etiã ſeri eodẽ tꝑe int᷑ panicũ in ſcᷣa eiꝰ ſarcu latiõe qͥ collecto panico manebũt.vt agꝝ im piguẽt frumẽtariũ ſ̃ᷣm modũ pᷣdictũ due coꝛ be vel ples ĩ bubulca ponunt᷑.qͥ vᷣo ſeĩs colli gẽdi cã ſerunt᷑ mẽſe octobrꝭ ⁊ nouẽbr debẽt ſeri ⁊ coꝛbis vna bubulcãcõplet.limoſo agro lupinꝰ nõ naſcit᷑.cretã foꝛmidat.⁊ exilẽ terrã ac rubꝛicã diligit.lupini ſarculãdi nõ ſuntet E iüj £ ſarculati extinguunt᷑.qꝛ vnã tm̃ radiceʒ hñt. nec hoc qͥdem deſiderãt.qꝛ herbas pᷣter auxi liũ cultorꝭ affligũt.meſe iunij ⁊ iulij colligit᷑ ⁊ ſtati ſi placuerit fert᷑ ex area.ſʒ ẽ ab hũoꝛe lõ ge ponẽdus ĩ hoꝛreis.ſic em diutiſſime cuſto dit᷑ maxie ſi granaria eiꝰ afflauerit fumꝰ aſſi duus.Lupini vt ait ꝓYſaac calidi ⁊ ſicci ſunt in ſcdᷣo gdu.⁊ eoꝝ aliꝰ eſt amarꝰ.qͥ ex natura ſua talis eſt.⁊ hic medicĩe cõpetit.aliꝰ dulcis ⁊inſipidꝰ.qͥ ex młta moꝛa in aq̃ dulcoꝛat eſt ⁊ inſipidus factus.Farina lupinoꝝ cũ melle valet cõtra lũbꝛicos.ad idẽ valet panis factꝰ ex farina eius cũ melle ⁊ abſinthio poſitꝰ ſup̃ᷣ ſtomachũ.⁊ meliꝰ ſi addat᷑ modicũ aloes.ea dẽ farina appoſtemata maturat ⁊ rũpit.Lu⸗ pinus vt ait Auic.ſubtiliat capillos.⁊ abſter Git pãnos ⁊ moꝛpheã ⁊ faciẽ.⁊ tũc maxie qn decoquit᷑ cũ aqua pluuiali donec diſſoluat᷑ Quidã dicũt ꝙ farina lupinoꝝ capillos na tos adurit. ⁊ exurgere alios nõ ꝑmittit.Yſaac ait ꝙ ſi in aq̃ in qua dulcoꝛant᷑ ⁊ lotacinnicũ abluant᷑ moꝛient᷑ dulcoꝛati vᷣo lupini nutri mentũ groſſum eſt. ⁊ ad digerendum durum ideoq; humoꝛes generat viſcoſos. . Inũ deſiderat aerem tẽperatũ. et terrã ſolutã et pinguẽ.et quãto pinguioꝛ fue⸗ rit tanto ipᷣius ſtuꝓpa erit groſſioꝛ quãto vᷣo macrioꝛ tanto eiꝰ ſtuppa ſubtilioꝛ erit.ſed ex eo parũ ⁊ bꝛeue in tali terra naſcet᷑. Huꝰ au tẽ ſemiatiõe terrã ſatis macrari ⁊ ledi credit᷑. ideoq; auxilo letaminis eget.ſi tale ſemen re⸗ cipere aſſueſcit.eiꝰ terra ante hyemẽ ſemel de bet arari. vt glebe ꝓpt᷑ gelu ſeq̃ntis hyemis in puluerẽ reducant.deinde poſt hyemẽ cũ pꝛi⸗ mũ poterit ſcdᷣa vice arabit᷑.de nde aſpgat᷑.? iterũ arat᷑ quĩq; vel ſex vicibo inter oẽs.intan tũ ꝙ q̃ſi in puluerẽ redigat᷑.ita tñ ꝙ pᷣma vi⸗ ce ꝓfundiꝰ aret᷑.ſecũda minꝰ pꝛofunde.⁊ ſic ſemꝑ ꝓfundatio vſq; ad vicẽ vltumã minua tur. deinde a medio aplis vſq; ad fineʒ eius. ipſius eſt optima ſatio q̃ in ſummo terre fit minus vno palmo.iterra ſuꝑ ſemen aratro re uoluta.in cuiꝰ ſatione ᷣm moꝛẽ Allexandrie ibi linũ optime pꝛocurat᷑.põt vnus bos vnũ Oycere aratrũ.⁊ duo ſimul iuncti pñt ducere duo.vt vnũ aratrũ per vnũ bꝛachiũ vel parũ plus quodã fune ſequat᷑ ad pmũ.quoꝝ vnũ quodq; habeat vnũ bubulcũ.qͥ aratrũ teneat cõducet.Tres coꝛbes huius ſemis vel pa⸗ rũ plus ſufficiũt in bubulca.cui multũ ꝓde⸗ rit ſi talis ager expexet᷑ poſtq; fuerit ſemiatꝰ. ꝙ ſi tẽpus fuerit magne ſiccitatꝭ ei valde pꝛo derit ſi poterit irrigari.põt etiã ſeri ante hye⸗ mẽ in locis calidis.in qͥbus linũ natũ frigoꝛe nõ ledit᷑:et tũc meliꝰ pꝛouenit in terra medio criter cretoſa qᷓ; nimis ſoluta. nec ẽ neceſſe ſit pinguis. ⁊ ꝙ vltra duas vices aret᷑. dũmo do terra pulueriſet᷑ ⁊ cũ fuerit ſemĩatuʒ meliꝰ eſt ꝙ cũ expexe ſolũmodo de qbuſdaʒ ſpinis facto ſemẽ operiat᷑.meliꝰ etiaʒ eſt ꝙ hõ vnus c(ũñ fune trahat expexem q; boues ꝓpter nocu mentũ iumentũ.⁊ hoc eſt cuilibet homi faci⸗ le. Hec herba bis mũdãda eſt q̃ maxime ſuf⸗ focat᷑.ideoq; extirpandũ eſt anteq; circa linũ inuoluat.licet ꝑ ibm ambulãdo ledat᷑ cũ ma gnũ eſt.⁊ ideo mundat᷑.⁊ debet ante ſe mani brus apperire.⁊ ireꝑ eũ optime eleua pãnis. ſed cũ pᷣma vice mũdat᷑.qꝛ tũc paruũ eſt ⁊ cõ culcatũ releuat᷑ nõ ledit᷑ ambulãdo ꝑ eũ.Col ligit᷑ cũ maturo coloꝛe flaueſcit.⁊ eodẽ die ne roꝛe tangat᷑ ſub tecto ponat᷑ in faſcibi.deinde malleolis lignis excutiunt᷑ ſemia.⁊ ipᷣm linũ ad maturandũ in aqua ponit᷑.in qᷓ quattuoꝛ vel qͥnq; diebo ſi putrida ſit ſtetiſſe ſufficiat. ſi aũt aqua nõ ſit coꝛrupta.vſq; ad ſepteʒ dies ſtare in eadẽ opoꝛtet.vt putnifiat caro herba lis.⁊ coꝛtex ex quo fit ſtuppa remanet incoꝛ⸗ 4. . — — — —— —W,U — — —. — —, — ,— — — . — —— dmi rſ⸗ Wäoſe t.ſcder Habgg diafe nenne⸗ ſnade denisin maͤm⸗ aſogat is intnn Pmaw⸗ nde ? ſe iminn nez eilgs. o teneft hos vni tducer Dwparü mütenen isvelpa⸗ lci pe⸗ ſemiat'. nalge pꝛo miebee⸗ aüͤfnoore mimedio eneeſſeg rel düno mzne! ſdnhins ghöyms peernoon homifac⸗ moneſt⸗ Fanlii edatcäm mteſenmn ni fun obali vdeẽ dlene ldeint tiömlinn qnatn⸗ nffan tds Ntincor⸗ Libe. rupta.vel põt optime macrari hoc mõ vt me diolanẽſes obſeruãt.cũ maturũ eſt colligit᷑ ſi ne aliquibo herbis admixtis.⁊ in ꝑuis faſci⸗ culis ligat᷑ cũ herbis vł ſiligine aut vicijs vł in campo ſiccat᷑ ⁊ q̃ntuʒ poteſt defenſet᷑ a plu uijs.pꝛecipue dũ eit ſiccum. poſtea defert᷑ ad domũ.⁊ ſub tecto ponit᷑⁊ ſeruat᷑ vſq; ad mẽ ſem auguſti. donec ſu cõpleta trituratiõis ne ceſſitas.tunc autẽ ſemel aufert᷑ ad aquã poꝛ⸗ tat᷑ et in ea ponat᷑.qc ſepe cũ particis ſubmer gat᷑ vel ponderat᷑ buſdam lignis.vt optime balneet᷑.et in ea dimittat᷑.per mediã diem tan tũ.et ſic bene balneatũ reducat᷑ ad domũ ⁊ to tũ ponat᷑ in cumulo iuxta murũ ſnb tecto.et paleis operiat᷑.⁊ ſic q̃ttuoꝛ dimittat᷑ diebo.in qbus calefiat vel macerabit᷑ et tunc cũ infri⸗ gidatũ fuerit vel tenerũ ac leue effectũ.vel ſe⸗ mina in ea remanẽtia incipiunt germinare. vel ſtuppa eius a carne remota ꝑ ſe nõ toꝛque tur. cõpleta erit maturatio.ettunc vnuſquiſ⸗ q; faſciculus diuidat᷑in tres vel in quattuoꝛ manipulos magnos.⁊ cũ ipſo ligno ligent᷑ et in area optime exſiccet᷑⁊ reponatur.poſtea poterit quolibet tẽpoꝛe operari vt moꝛis eſt. Erit autẽ ſignũ tẽperate maturationis.quã do macerat᷑ in aqua cum tactu molleſcit adeo ꝙ omnẽ rigiditatẽ amiſerit. cognoſcit᷑ etiam ſi ex eo aliquid extrabat᷑ de aqua/⁊ ſiccatum ꝓbetur.ſic caro herbalis a ſtuppa facile ſepa rat᷑ Meruntamẽ ſi minus qᷓ; expedit macere tur erit ſtuppa foꝛtioꝛ ⁊ albioꝛ.ſed nõ perfecte ſeparabit᷑ caro herbalis,et erit durioꝛ ad fi⸗ landũ.deinde optime leuet᷑ ⁊ in aqua excuti tur et ad ſolem ſiccatur.cũ autẽ ſiccatum fue rit concutit᷑ malleolis ligneis vt eius caro rũ patur.et deinde ad ſolem calidũ ponat᷑.et cuʒ fuerit calefactũ in pannis calidis in domo ſi mul ponit᷑.⁊ cũ per aliquas hoꝛas ſic ſteterit gramolat᷑.hoc enim modo mundat᷑ optime nec ſtuppa rũpitur gramando. quod fieret ſi ſtatim gramarent᷑ cum eleuarent᷑ de ſole. ſi tempus fuerit humidũ cum multis pãnis madefactis ad ignem pᷣparatur gramẽ.dein de ſpatulis eius mundificatio cõpletur. dein de pectinatur ⁊ filatur. Virtus ſeminis lini ſcoðm Auicennã pꝛoxima eſt virtuti ſeminis fenigreci. Calidum eſt in pꝛimo gradu. men ſuratum in humiditate ⁊ ſiccitate.ſi ſumatur cum melle ⁊ pipere mouet coitum. De Oꝛdro. DU * Radeũ tollerat oẽm aerem. et deſiderat terrã pinguẽvt optĩe pꝛoficiat.⁊ in me diocri etiã pꝛouenit.⁊ patenti magis q; vm⸗ bꝛoſo loco letat᷑. His tẽpoꝛibus ⁊ eodẽ mo⸗ do vt triticũ ſerit᷑et ſeptẽ diebo ſub terra mo rat᷑.⁊ cũ egreditur vt ait Varro.legumĩa vᷣo quinq; diebo pꝛeterq; faba.ſeri etiam ab Al⸗ berto dicit᷑ in pꝛincipio veris.⁊ vtrunq; fieri poſſet.ſed huiꝰ ſatiõis meſſis tardius ad ma turitatẽ peruenit.Oꝛdeum tamẽ margolum qð Bononie margola vocaĩ:ſerit᷑ toto menſe marcij.et in ncipio apꝛilis.et menſe iulũ eſt maturũ. Item inuenit᷑ oꝛdeũ quod in tritura tione mundat᷑ vt frumentũ.⁊ iſtud eodẽ tem poꝛe ſerit᷑ quo frumentũ.in ſeminãdo coꝛbis vna bubulcã perficit:colit᷑ ꝛ⁊ mundat᷑ vt fru⸗ mentũ.⁊ maturat᷑ modicuʒ ante ipᷣm.ideoqʒ; eius meſſis pꝛimo recipit᷑.q̃ conſumenda eſt anteq; grana refractis ſpicis lapſa decurrãt. qa illis velut triticũ folliculis veſtiunt᷑.eius culmos quos pignoꝛes dicimꝰ in agris ali⸗ qᷓ; diu iacere ſinamꝰ. qa hoc modo grãdeſcit et triturat᷑ vt triticũ. Oꝛdeũ ſᷣm yſaac ? Aui cẽnam frigidũ eſt ⁊ ſiccũ in pᷣmo gradu.vir⸗ tutẽ habet mũdificatiuã ⁊ excolatiuã.plus ta men faba deſiccat, ꝓpterea ab inflatiõe libe Ciii Tertius Fob. exx. Liber rat Oꝛdeũ ⁊ triticũ nutribilioꝛa ⁊ laudabi⸗ lioꝛa ſunt ceteris granis.ſed oꝛdeũ citius di⸗ gerit᷑ et ideo de membꝛis citius diſſoluit᷑.fru mentũ vᷣo tardius digerit᷑.⁊ tardius a mem⸗ bꝛis diſſoluit᷑. Galienꝰ de oꝛdeo ⁊ faba ſcoᷣm medicinã dicit oꝛdeũ ⁊ fabã quoniã tẽpera⸗ mento vicina ſunt.in multis ſcdõᷣm medicinã locũ habẽt.ſicut cera ⁊ oleũ in cathaplaſma⸗ tibus fit de oꝛdeo confectio vtilis.elixat᷑ oꝛ⸗ deũ pꝛius aqua.poſtea aſſatur. deinde farina ſacta cũ ʒuccaro cõficitur.hoc in eſtiuo tem⸗ poꝛe ad ſtomachi ⁊ epatis refrigeriũ valet.ad ſitim etiã valet cũ aqua temperatũ.ſiue groſ⸗ ſum vt cũ cocleari edat᷑ſiue liquidũ vt biba⸗ tur.Ex eo ptiſana conficithoc modo. vt coꝛ tex auferri poſſit menſura oꝛdei ſumat᷑na. aque nouẽ.⁊ tam diu coquat᷑ donec redigat᷑ ad vnã.⁊ colatũ potui detur.hoc valet ad ſa⸗ nitatẽ cuſtodiendã. coꝛpuſq; humectat. ſi coꝛ pus refrigerari plus appetat.parũ acceti mi⸗ ſceatur.vel addat᷑ ſemen papaueris albi.pti⸗ ſana ſanis crebꝛo vſu clariſſimũ ⁊ perfectiſſi mũ ſanguinẽ generant.nec minꝰ q́; panis nu trit.que ſanis dandaeſt. infirmis vᷣo diuer⸗ ſis modis pꝛout cuiuſq; expetit infirmitati. Si enĩ velis ſitim ⁊ epatis caloꝛẽ extingue⸗ re.bibe ſupꝛa dicto modo. Si excolatiuũ et mundificatiuũ ptiſanũ habere voluerꝭ cum coꝛtice coque. Si laxatiuuũ ⁊ refrigeratiuũ cocto in mane ſuppone mel violaceum. Si pꝛopter epatis opilationẽ illud velis accipe⸗ re.cũ eo coque ſimul radices appij et feniculi. et accipe illud cũ oxiſiccaria. Alij autẽ dicũt ꝙ ptilana fit hoc modo.Oꝛdeũ mũdatũ de coquat᷑ multũ bene inaqua ⁊ colatur per pã⸗ nũ.farina ſic fit.oꝛdeũ bene mundatũ in mo⸗ la ponit᷑ ⁊ teritur. mola tamẽ aliquãtulũ ſub leuata vt groſſam operetfarinã. farina talis cocta in aqua diu.eſt optimus cibus febꝛici tantibo.et pᷣcipue laboꝛantibo in apoſtemate ſpiritualiũ. Auicenna dicit ꝙ habet pꝛopꝛie⸗ tates dictas de ſiligine. Item ſi fiat linimen⸗ tũ ex eo cũ acceto foꝛti.et ponit᷑ emplaſtri mo re ſuper ſcabiem vlceratam ſanat eam. Item fit ex eo emplaſtrũ cum ciconijs ⁊ acceto ſuꝑ podagra.⁊ pꝛohibet fluxũ ſuperfluitatuʒ ad iuncturas.⁊ aqua eius cõfert egritudinibus pectoꝛis.⁊ quãdo bibitur cũ ſemine feniculi facit habundare lac.et aqua eius eſt infrigi⸗ datiua et humectiua febꝛiũ.in calidis quidẽ Puta.in frigidis cũ appio ⁊ feniculo. Tertius Ilica eſt notiſſima. eius quidẽ duplex eſt maneries. eſtem̃ quedã rubea.q̃dam alba. Item inuenit᷑ tercia ſpẽs que eſt albioꝛ milio.⁊ iteꝝ quedã in herba multũ excreſcit. quedã parũ.et rurſus quedam diu moꝛat᷑ in agris vt longa.q̃dam in paucis maturat᷑ die bus vt miliũ.⁊ hec eſt que in herba parũ cre ſcit vt miliũ.Terrã deſiderat valde pinguem et cretoſam q; ſolutã.⁊ eã valde macrat pꝛo⸗ pter multũ nutrimentũ qð querit.⁊ locis q̃ſi paludoſis letat᷑.ibiq; optie puenit cũ pꝛio re ducunt᷑ ad cultuʒ. Nã nima pĩguedine talis loci frumẽtũ ⁊ ſaba periret ĩ eo.niſi pᷣmo ꝑ ſa tionẽ milici ſuꝑflua pĩguedo cõſumeret᷑ Se rit᷑ in paſtinata terra ⁊ in ſolida.põt etiaʒ ſeri ꝑ ſulcos fabarũ.⁊ vbicũq; rare nate fuerint in ſcdᷣa ſarculatiõe.ipſarũq; fabis eradicatis erit de vno ſarculãda. In tẽꝑato aere circa fi nẽ marcij ⁊ initiũ mẽſis aplis.⁊ parũ ſemĩs ſcʒ octaua coꝛbis ſufficit ad cõplẽduʒ bubul cã.in calido vᷣo maturiꝰ.⁊ in frigido ſeriꝰ eſt ſerenda. ſed ea qᷓ ꝑua eſt toto tẽꝑato tꝑe q mi liũ ſerit᷑ ſub t᷑ra põt ſeri.qꝛ tãtundẽ moꝛat᷑ in agris.circa.xv.vel.xx.diebo ſemen eiꝰ ſub ter ra moꝛatur anteq; naſcat᷑.et natũ licet ſit par ua milica tñ runcatur circa ſinẽ aplis ⁊ ini⸗ duplex cnqdam ſſtalbioꝛ crcreſt, Wmoratin unt die 1parüae pingven aapeo⸗ 1basqj piite dineuls omno nert teiqzſ efuenint icns rancaf üſenis zbubul ſaet em orakin ſuber ſiter tin⸗ tiũ menſis maij. ? tũc ipſa herba ablaqueat᷑. vt melius germiet ⁊ pullulet a radice.deinde mẽſe iunij ſarcit᷑ ſiue runcat᷑ ſcdᷣa vice.⁊ tunc circa ipᷣius herbã terra cumulet᷑.vt a caſu me lius defendat᷑ Et ſolo mẽſe auguſti vel ſeptẽ bꝛis colligit᷑.eis iuxta terras inciſis.⁊ poſtea ꝓpe panocas ſi melogaria bꝛe voluerit. ſi vo eis nõ eges partic flectit᷑. ⁊ panoce incidunt᷑ ⁊ ĩ faſciculis ligant. melogarijs ſuꝑ radices in cãpo relict.Et in bubulca mediocrꝭ mili ce circa ſedecim coꝛbes pꝛoueniẽt ſiccãda eſt ꝗᷓntũ põt.poſtq; equabo fuerit tritura vel vir gis ⁊ in loco reponẽda ventoſo quãtũ poteſt aperta nec nimiũ adunata calefiat ⁊ coꝛrum pat᷑ melegaria cõpetunt ad claudẽda tiguria 7 vias tepoꝛe luti ſternẽdas.⁊ cõpetũt igni et clibanis faciẽdis cũ fuerit exſiccata.⁊ plãtas ſalicũ inuoluẽdis ne excoꝛient᷑ a beſtijs.et ne ſole vꝛant᷑ eſtiuo Semẽ milice bonus cibus eſt poꝛcis ⁊ bobo ⁊ equis dari põt.⁊ hoĩes eo tẽpoꝛe neceſſitatꝭ vtunt᷑.⁊ ſole cũ alijs granis in pane ⁊ pcipue ruſtic qui ↄtinuis laboꝛib⸗ exercent᷑.⁊ eſt frigidũ ⁊ ſiccũ.⁊ generat melã colicũ ſanguinẽ. Itẽ inflatiuũ eſt ꝓpt᷑ ſuuʒ põ dus facit deſcendere cibum quem in ventre inuenerit. Tertius Fok. xxxf. Jliũ notũ eſt.cuiꝰ duplex eſt maneries. quoddã ſcʒ qð circa tres mẽſes moꝛat in agro.⁊ aliud qð maturitateʒ recipit in.lx. diebo poſtq; fuerit ſemĩatũ.terram deſiderat valde aratã ſolutã ⁊ pinguẽ. Nã in zabulo æ arena ꝓuenit dũmodo ſolo irriguo ⁊ humi-⸗ do celo ſerat᷑. Hã ſiccũ ⁊ argilloſuʒ foꝛmidãt agrũ.⁊ terre in qua ſerit᷑ pinguedinẽ valde cõ ſumit.ſeri etiã põt ꝑ ſulcos fabaꝝ.⁊ int᷑ ipſas vbi rare fuerint inſerat᷑ in ſecũda ſarcu latiõe. ſi terra fuerit ſoluta vel media vel cretoſa.q euulſis fabis ſarculãda erit mẽeſe aplis maum ⁊ iunij ſeri põt. Palladius vᷣo dicit ⁊ cũ eo cõ coꝛdat experientia ruſticoꝝ.ꝙ ſerat᷑ miliũ de menſe marcij.⁊ erit maturũ in meſe lunij.ex quo pꝛobabilit᷑ ſequit᷑.ꝙ ſi terra ſit bene pin⸗ guis poterit in eadẽ eſtate iterũ ſemiari. Coꝛ bis octaua ꝑs ſufficit in bubulca.herbis pio pterea liberat᷑ aſſidue. maturũ eſt cũ totũ al-⸗ beſcit. ab auiculis nõ multo laboꝛe defendF=. cũ ſiccatũ eſt in vaſcis ligatũ erigat᷑ad ſoleʒ. ibiq; ꝑ duos aut tres dies moꝛet᷑. deinde poꝛ tetur ad areã.⁊ ſtatim trituret᷑.ne ſi in magnũ poꝛtet᷑ aceruũ calefiat ⁊ coꝛrumpat᷑. nõ bene ſiccatũ ſtatim calefit ⁊ coꝛrumpit᷑.optime õ ſiccatũ eo triturato ſiccet᷑ optie anteq;ᷓ poꝛte᷑ ad hoꝛreũ.optime pᷣo ſiccũ lõgiſſimo tꝑe ſer⸗ uat᷑.⁊ qͥdam colligunt ſolũ ſpicas ſiẽ̃ in pani co ſeruat. Miliũ ſcõᷣm yſaac frigidũ eſt in mo gradu.ſiccũ in ſcdᷣo gradu.teiat᷑ hoc leui tas ⁊ cõcauitas eius ⁊ viſcoſitas ⁊ vẽtoſita⸗ tis habundantia.minꝰ nutrit ceteris granis ex q bus fit panis.gratia tamẽ ſiccitatis con foꝛtanuũ eſt ſtomachi ⁊ alioꝝ membꝛoꝝ coꝛ poꝛis diureticũ eſt.⁊ idem aſſat᷑ ad ignẽ.⁊ ad coꝛroſionẽ doloꝛẽq; ventris calidũ ſupponi tur. Cauſa ſue ſiccitatis ⁊ nutrimẽti nimiũ nõ eſt accipiendũ ab his qͥ carnes ſuas aug⸗ mẽtari ⁊ impinguari deſiderant.nec ab eis qͥ in coꝛꝑibolaudabilẽ ſanguinem generari vo lũt.ſed tũ a qͥbus refrigeratio aut cõfoꝛtatio bumoꝛũ ſuperfluoꝛũ deſiccatio appetitur. De Pannito. Annicũ deſiderat eandẽ terrã ⁊ aerem quẽ milium.⁊ eiſdẽ ſeritur mẽſibo.⁊ eo⸗ dẽ modo.⁊ tantundẽ ſeminis requirit᷑ in bu⸗ bulca.⁊ eodẽ modo herbis ſepe mundat᷑.qð etiã inter fabas ⁊ faſeolis ⁊ in vineis cõgrue ſeri põt ſcdᷣm doctrinã de milio traditã. Eſt etiã quoddãpãnici genus qð in ꝑuo tꝑe reci pit complementũ. et iſtud congrue ſemiatur poſt meſſes completas in ſtipulis bis vel tex Liber aratis et glebis cõfractis in qbus optime ꝓ⸗ uenit.niſi tẽpus fuerit eximie ſiccitatis. Paz⸗ nicũ ſcdᷣm yꝓſaac in foꝛma ⁊ natura ſimile eſt conſtipat. Accipit᷑ diuerſis modis.et per eo rũ diuerſitates actionẽ ſuam mutat.quocũq; tamen modo accipiat᷑ melius eſt milio. Co⸗ quitur autẽ ſepe aut cũ pinguedine.aut cum oleo.ſepe cũ lacte capꝛino vel amigdalo.⁊ co ter induratis.luna decreſcente.poſtq; multũ· pꝛoceſſerit in defectu. frigidum eſt in pꝛimo ctum qͥdem cũ oleo aut cũ pinguedie laudaz⸗- bilius eſt.quonia ſiccitatẽ ſuã amittit.et ſapo roſitatẽ bonũqʒ nutrimentũ acquirit.et con⸗ ſtipationẽ perdit.cũ lacte vᷣo coctũ laudabili us:ceo qð cum aqua ſola coquit᷑. Sed coctio⸗ nis c maqua duo ſunt modi.coquit᷑ enim vt integrũ.aut mola fractũ.integrũ ablato coꝛti ceæe coquit᷑.vt in vna panici menſura.xv.aque ponant᷑.Item coctũ groſſum eſt ⁊ad digerẽ⸗ dum durũ.ſed nõ eſt ventris cõſtipatiuũ.qͥa ꝓpter ſuũ põdus ad inferioꝛa deſcẽdit.Ho⸗ la tritũ coquit᷑.ita vt farine mũdate decies tã tũ aque ponat᷑.poſtq; bis vel ter bulierit di⸗ gitis fricet᷑ et colet᷑.et colamentũ ſuſceptũ do nec dureſcat excoquit᷑. ſicq; cõmedi vtile eſt. et ceteris ſubtilius digerit᷑. quia facilius.ma gis vo ſtipticum. “ ðl * 2 Tertius Iſum ⁊ ropellia ſuntalba ⁊ gro ſſa. ꝛ ſe minanĩi de menſe ſeptembꝛis ⁊ octobr⸗ et ianuarij et febꝛuarij. vt puto meliu s inter ra facili ⁊ ſoluta.loco tepido.et aura humida Due partes coꝛbis in bubuła ſpergu nt᷑.⁊ col ligi habet ſiliquis exſiccatis et granis foꝛti⸗ gradu.et temperatũ inter humiditatẽ et ſicci tatẽ.coꝛtex eius ſtipticus eſt.coꝛtice ergo mũ datum laudabiles generat chimos.nec infla tionem aut ventoſitateʒ facit ſicut faba.etad vävſum edendi bonum eſt in eſtate in calida re gione. R N Pelta nota eſt. eius quidem diuerſita⸗ tes ſunt:quia q̃dã eſt grauioꝛ.⁊ hec me lioꝛ.quedam vᷣo leuioꝛ.et hec deterioꝛeſt.ae⸗ rem deſiderat qualem frumentũ et terraʒ.ſed melius defendit᷑ a macra qᷓ; frumentuʒ.et in creta ⁊ in patenti campo optime ꝓuenit.Et his tꝑib ſerit᷑ qͥbo frumentũ.⁊ eodẽ modo.ſʒ due coꝛbes ĩ bubulcã ſerunt᷑.cũ ex frumento oeb ftun men dem ſlese liur ni⸗ tür le⸗ ſop ſheun dicn clin turn üd ſean ſati tur. aſſe 1 3 Uhni . NRTT hlis forz⸗ ſcß muti rinpemn ömcine uſihagag cee coꝛbis vna ſufficiet. Colitur ⁊ mundat᷑ ſicut frumentũ.metitur autẽ immediate poſt fru⸗ mentũ.cũ poſt ipᷣm modicũ maturetur.⁊ eo⸗ dem modo triturat᷑.veruʒ ſeꝑata paleis plu ries creſcatur.id eſt virgis ſemen eius percu⸗ itur.vt ab ariſtis mundet᷑. Temꝑate quali⸗ tatis eſt.et equis bobus et ſimilibo pꝛebetop timũ nutrimentũ.ſed ⁊ homĩes vti ea cõmo⸗ de poſſunt.quia eius panis temperatus eſt ⁊ valde leuis.⁊ ideo ſi tres ꝑtes ſpelte cuʒ q̃rta parte miſceat᷑ fabarum.ex ſi uperflua grauita te fabarũ et multa leuitate ſpelte fit panis ſa tis pulcer et bonus.⁊ familijs cõueniens. ſi in eius artificio diligentia obſeruet. que ſuß̃ dicta eſt in pane frumenti. — E NWRWRN NN uer ſitates.aerem cõmunẽ cũ frumento deſiderat.et frigidioꝛẽ tollerat vt alpes.quia citius maturat᷑.in nemoꝛibo em̃ alpiũ mũdã⸗ cur menſe iunij ⁊ maij om̃es ramuſculi arbo rũ.deinde cũ ſiccati fuerint incidant᷑ de men ſe auguſti.⁊ ſopant᷑ quaſi in cinereʒ tm̃.⁊ in cis ſemĩat᷑ ſiligo q̃ optime ꝓuenit anno illo. deinde vſq; ad ſeptẽ quieſcit annos.et eadeʒ ſatio denuo iterat᷑.ſed vbi non ſunt nemoꝛa herba cũ ſuis radiciboet modico terre incidi tur.et exſiccata cõburit.in cuius cinere ⁊ pul uere ſitigo poſtea pꝛefato tẽpoꝛe ſeminatur. Iligo nota eſt. et eius quidẽ nõ ſunt di Tertius Feo. xxxij. et circa octo annos qͥeſcit.et idẽ opus poſtea iterat᷑. Terram deſiderat ſolutã et ſabuloſam et in pingui et patenti cam po mollioꝛ pꝛoue nit.Et his tempoꝛibo qbus frumentuʒ ſerit cõuenientius tamẽ anteq; vel poſt. Una qui dem coꝛbis ſufficit in bubulca. Colit᷑ ⁊ꝛ mũ⸗ datur ſicut frumentũ.octo diebo floꝛet circa fi nem apꝛilis ⁊ initiũ maij locis temperatis. quo temꝑe tangi a cultoꝛe nõ debet.et q̃dra⸗ ginta diebus depoſito floꝛe grandeſcit vſqʒ ad maturitatis euentũ. Maturat᷑ ⁊ metit᷑=an teq; frumentũ.et triturat vt ipᷣm frumentum Eius quidem ſubſtantia eſt tenax et viſcoſa valde.⁊ ideo cõuenienter miſcetů cum millica milio faba:et ſimilibs ad panẽ quẽ pꝛo labo⸗ ratoꝛibo et familijs faciendũ.qꝛ cõiungit ⁊ cõ glutinat paſtas eoꝛum.que per ſe cocto pane retineri non poſſunt.ſed frangunt᷑ et terunt. ſiligine vero ſola in pane vel nunq; vtimur. Auicẽna dicit ꝙ eſt de natura oꝛdei.ſcʒ frigi da et ſicca in pꝛimo gradu.eius nutrimentuʒ eſt minus nutrimẽto tritici.et eius aqua frã git acuitateʒ humoꝛũ.et ſimiliter farina eius ſuper pannũ ponit᷑.et epithima eius caliduʒ accipit᷑et fit ex ea decocta ſicut ſoꝛbitiões cũ pice et calophonia emplaſtrũ ſuꝑ apoſtema⸗ ta dura.et cum ſolo furfure ſuper apoſtema⸗ ta cali/ial. H De Bicia. Icia dupliciter vtimur.aut ſemis colli gendi:aut pabuli ſecandi cauſa. eſt eni optimus cibus equis ⁊ bobus herba eius ⁊ ſemen eius.ſerenda eſt de menſe ianuarij ⁊ fe bꝛuarij nõ in auroꝛa quãdo ros eſt. ſʒ quãdo ſol abſoꝛbuerit roꝛem.quoniã compertuʒ eſt viciam roꝛem ſuſtinere nõ poſſe.ſed euaneſce re virtutẽ ipᷣius.habzʒ hoc vicia pꝛopꝛiũ quia viridis meſſa ſi cum eo ⁊ quod in terra rema net ager ſtatim aretur letaminis moꝛeterram impinguet.ſi autẽ exaruerint radices eiꝰ an⸗ teq;ᷓ terra aret᷑ ſuccum aufert ab agro. Finit tercius liber feliciter. Liber Intipit liber quartugs . vcilitate fructus ipſarum. De vitibo et vineis et cultu earũ.ac natura et Aperius in libꝛo ſcðo mul ta de natura ⁊ cultu vitis di cta intelligunt᷑.cũ de natura plantarũ ⁊ rebus cõmunib cultui cuiuſiibz generꝭ agro rum generali ſermone dice⸗ tet. Nũc vᷣo in hoc quarto libꝛo de natura ? cultu vitis ⁊ vinearũ.et omni vtilitate fructꝰ carum ſpecialiter eſt agendum. Capitulũ pꝛimu. De vi⸗ te quid ipa ſit.et virtute folioꝛum eius.⁊ la⸗ chrima eius. Itis apud nos nota eſt.ſed in frigidiſ⸗ ſlſiimis regioniby in qbus viuere nõ po⸗ teſt ignota.ideoq; dicamꝰ ꝙ eſt q̃dam humi lis arbuſtula multum toꝛtuoſa nodoſa ⁊ ſca bioſa.latiſſimos habẽs poꝛos:⁊ magnã me⸗ dullã.et frondes latas ⁊ interciſas.q̃ ſine pu tatione ⁊ paloꝛũ aut arboꝛũ auxilio diu viue re ⁊ cõmode ſtare nõ poteſt.⁊ eius qͥdem fru⸗ ctus eſt vua.ex cuius ſucco fit vinũ pᷣcioſiſſi mus liquoꝝ.folia vitis ſunt multũ medicia⸗ Quartus „. 3 cta. caloꝛẽ febꝛilẽ refrigerant. eſtuationẽ ⁊ tu pꝛegnantẽ adiuuat.ſomnũ pꝛouocant.et cere bꝛũ cõfoꝛtãt.Eius lachrima potata ſepe cal culos frangit:vt dicit dya.viſum acuit.lipi⸗ tudinẽ oculoꝝ tollit. moꝛſiba venenoſis ſuc⸗ currit.⁊ ventrẽ ſiſtit.cinis ciꝰ valet ad pᷣdicta cũ ſucco rute vel nuce ⁊ oleo admixtus.ſolini us aũt dicit ꝙ folia vitis doloꝛẽ capitis am putãt.inflationẽ ſedant.⁊ cũ farina oꝛdei cali dã arteticã curãt. diſſentericos valde iuuãt. ſi eoꝝ ſuccũ bibant patiẽtes. Coꝛtex vitꝭ ⁊ fo lia arida vulnerũ ſãguinẽ ſedãt.ipᷣmq; vulnꝰ cõglutinant ⁊ ſanant.Cinis coꝛticis ꝑ ſe pi- los ablatos reſtaurat ⁊ multiplicat. Capit rum diuerſitate. ⁊ diuerſas cõſuetudines regionũ. Nã quedã cũ auxilio paleaꝝ ⁊ particaꝝ in oꝛdie fiũt.⁊ hoc duob modis.vno qͥdem modo vt cuilibet palo ſit vitis.⁊ ſic fiũt in plurnibo ꝑti⸗ bus lombardie ⁊ romandiole.⁊ hoc qͥ dẽ mo do in exili terra trib plãtent᷑ pedib diſtãtes quaq; verſuʒ in pĩgui vo quattuoꝛ.in medio varigs moꝛẽ ſtomachi cathaplaſmata mire ſedant. . n. 7 . 4 — 6 S ,. 4 * — »* /. — 4 ð e lden Nretcge ſcet oſc⸗. acn n Pise ceicli ge innit. rvi ſo VuInen ſe ⸗ Unn Liber cri tribus ⁊ ſemis. Alio vᷣo modo vt vna vi⸗ tis ſuper multos palos ⁊ particas extendat᷑. et ſic fiunt in pluribo partibo marchie antoñ. et hoc quidem modo plantant᷑ diſtantes.cõ⸗ ſiderata pin guedine ⁊ exilitate terre.adeo q; ſpaciũ vniuerſum poſſunt congrue opperire. et hec quidẽ tantum ligonibus colũtur.niſi fuerint alte et plurimũ diſtantes. Rurſus qᷓ⸗ dam fiunt vt arbuſtule moꝛe pꝛouinciali.q̃s ſine pali auxilio ſtare conſtat. et hec quidem gut fiunt per certas acies adeo ab inuicẽ di⸗ ſtantes ꝙ arari poſſunt et diuerſis ſeminib⸗ ſeri.aut eque diſtãtes vndiq; ꝙ arari nõ poſ⸗ ſuunt.⁊ hoc quideʒ modo tribus diſtant pedi⸗ bus. aut minus vel amplius.ſcom ꝙ fuerit letum aut exile ſolum in quo plantant᷑. Que dam etiam fiunt in aciebus cũ palis ⁊ parti cis aut in foꝛma ꝑgularioꝛũ paruoꝛũ.quea parte ſtipitis ſint depꝛeſſa.⁊ ab oppoſito ele⸗ nata. ⁊ hic modus a quibuſdam mutine et in alijs locis pluribus.et maxime in oꝛtoꝝ ſpa cijs obſeruatur. Quedam vinee fiunt cũ ar—- buſtulis ad hoc foꝛmatis ꝑ agros.plus vel minus eque diſtatibus ſcdᷣm ꝙ magis et mi nus de vino vel de tritico paterfamilias op⸗ tauerit. Mediocris tamen modus diſtan- tie.ſedecim vel viginti pedũ habetur. et iſte modus maxime apud mediolanũ ⁊ in illis partibus obſeruatur. Quedam plantant᷑ in ripis foſſatoꝛum cum fiũt aut per agros iu⸗ xta magnas arboꝛes.vt eas que ſunt ĩ agris aut ripis opꝓperiant et fructificent.et hic mo⸗ dus plurimũ obſeruatur in partibus ytalie. et iterum ſupꝛa dictis vineis que in oꝛdinibb fiunt:quibuſdam ponunt᷑ pali et partice.qui buſdam vero pali aut fraſcones loco ipſoꝛũ ſolũmodo.⁊ ſermentis in quattuoꝛ vel in du as tantũ velut partice extenduntur ⁊ ligãtur. et hic modus apud terdonam ⁊ cremonam et piſtoꝛium pꝛecipue obſeruat᷑.⁊ quedam ſi ne adminiculis iacere ſinunt in terra. quod pꝛo ſola indigentia vel neceſſitate pꝛouincie faciendũ eſt.⁊ hoc maxime poteſt in monti⸗ bus valde aridis tollerari.vbi vue nõ putre⸗ ſcunt in terra iacentes.ſed a ſole nimio feruẽ⸗ te ſeruantur. Capitulu.iij. De diuerli⸗ tate generum vitis. Juerſitates geneꝝ vitis młte ſunt. Nã qᷓdã valde timẽt nebulas ⁊ pꝛuinas.qᷓ⸗ dã parũ.et q̃dam timẽt ſiccitatẽ ⁊ vẽtos.⁊ qᷓ⸗ dã eas facile tollerãt.⁊ quedaʒ valde fecunde ſunt.quedã parũ.⁊ q̃dam vites ſunt q̃rũ fru ctus cito maturat᷑.quedã tarde.⁊ q̃daʒ valde fructũ ſuũ in floꝛe perdũt.⁊ quedã non. Et qᷓ dã melumie fructu pᷣuant᷑.quedã fructũ ſuũ ab eo defendũt.⁊ quedaʒ facile vẽtisrũpunt᷑ qᷓdam adeo tenaces exiſtunt. vt ab eis facile nõ ledant᷑.Et qᷓ̃dam timẽt pluuias.et quedã nimiã ſiccitatẽ.⁊ q̃dã ſunt ſpiſſos nodos ha bẽtes. quedã eaꝝ gẽmas ꝑ longa internodiã diſtulerint. ⁊ q̃dam ſunt groſſos ⁊ lõgos faci entes palmites.quedã ꝑuos.Et quedaʒ ma⸗ gnã medullã faciũt.⁊ qdam paruã Etq dam frondes valde faciũt interciſas.q̃dam parũ. Etquedã rotũdas ⁊ cõtinuas. Et quedã fa ciũt vuas albas.q̃daʒ rubeas.q̃dam nigras. ⁊ quedã faciũt botriones multos ⁊ ꝑuos.q⸗ dam paucos ⁊ magnos.et faciũt grana cal⸗ loſa.quedã mollia. ⁊ quedã durũ coꝛticẽ gra noꝛũ.quedã ſubtilẽ ⁊ tenerũ.⁊ qdam faciunt grana valde pulcra ⁊ lucida.q̃daʒ obſcura.⁊ qdam dulcia.quedã acra.Et q̃dã faciũt vua ſeruabilia.q̃dã coꝛruptibilia.qᷓs oẽs diuerſi⸗ tates facile videre põt vir induſtei texpins⸗ Pecies vitis valde młliplices inueniũ tur.⁊ ipſarũ multe diuerſis noib in di⸗ uerſis pꝛouĩcijs ⁊ ciuitatibo apellant᷑. Sed quoniã ex eis quedã ſunt melioꝛes.⁊ quedã minꝰ bone.pmo melioꝛes ⁊ eaꝝ bonas cõdi tio nes aperte ſcribã.⁊ eaꝝ pona noia.dein⸗ de bꝛeuit᷑ dicã de alijs minus bonis. vt habi ta vtrarũq; noticia ſciant volẽtes plãtare vel inſerere.vineas eligere melioꝛes.dico itaq; ĩ pmis q' eſt quedaʒ ſpẽs vneqᷓ vocat᷑ſclaua q̃ ſatis tarde pullulat.⁊ eſt alba vua q̃ſi rotun⸗ dũ habẽs granũ.⁊ faciẽs mediocrit magnos ⁊ ſpiſſos botriones.⁊ foliũ mediocrit᷑ interci ſum.⁊ in q̊libet ſarmẽto etiã i veteni nato du os vel tres vel q̃ttuoꝛ ⁊ qnq; qũq; botros ꝓ ducit.⁊ tãta eſt duricies ligni eius.q; ſermen tes nõ flectunt᷑ inferius. ꝓpter vuaꝝ põdus. vnde vltra modũ ramulos implet.et vua eiꝰ eſt valde vinoſa ⁊ lucida.et cito maturitatezʒ recipit.Et vinũ eius eſt valde ſubtile et dya⸗ phanum ⁊ mediocriter potẽs. et ſeruabile et maturũ. Macrã terrã aut mediocrẽ ⁊ mon- tuoſam deſiderat. et in ea meliꝰ q; in aliqua alia fructificat ſi ſtricte putet nam lõgos pal Quartus mites cũ vuis nutrire nõ põt.⁊ hoc apud bꝛi xiam ? ꝑtes mõtanas mãtue pᷣcipue freqnta cur.et pᷣ ceteris in ſpẽali veneratiõe hahetur. —— Eſt ⁊ alia ſpẽs q̃ vocat᷑ albana.q̃ tardiſſime pullulat.⁊ ẽ vua alba modicũ lõgũ hñs gnũ ⁊ ſatis faciẽs magnos botros.⁊ ſpiſſos ⁊ lõ⸗ gos.⁊ mediocriter fructiſicat. ⁊ facit folia me diocrit᷑ interciſa.et eiꝰ ſarmẽta vi põderis nõ flectunt᷑.tãta eſt duricies ligni eiꝰ.et eius gra na a ſole plurimũ coloꝛant᷑.⁊ valde cito matu ratio eiꝰ cõplct᷑.et eſt ſatis dul in ſapoꝛe.ſed coꝛticẽ auſterũ aliqntulũ amarum hʒ. et ideo meliꝰ eſt ꝙ vinũ ex ea expꝛimat᷑ q; ꝙ ferueat in tinis diu cũ coꝛticibo et racemis.et vinũ qͥ dem eiꝰ eſt valde potẽs ⁊ nobilis ſapoꝛis.bñ ſeruabile ⁊ mediocrit᷑ tenue.et ſi tẽpeſtiue fiz⸗ at eius inciſio vindemia meliꝰ ſeruatur vinũ eiꝰ.et hec ſpẽs vue pᷣ ceterꝭ apud foꝛliuiũ ⁊ in tota romãdiola in veneratiõe habet᷑.vbi ſtri⸗ ctiſſime putat᷑ nã cũ longꝭ palmitibo minꝰ de fendit᷑. Eſt ⁊ alia ſpẽs vue qᷓ tribiana vocat᷑ q̃ᷓ eſt alba cũ grano rotũdo. ꝑuos ⁊ ꝑmultos botriões faciẽs.in iuuẽtute ſterilis.et ꝓcedẽ⸗ te tꝑe fecũdatur.nobile vinũ faciens.⁊ bñ ſer uabile.et hec ſpẽs ꝑ totã marchiã pᷣcipue cõ mendat᷑ Eſt ⁊ alia ſpẽs q̃ gragnolata dicit᷑.qᷓ vnũ os tm habet ingno.⁊ eſt lucidiſſima.⁊ lõ gũ habet aliqntulũ granũ.⁊ facit vinũ valde limpidũ et potẽs.et durabile.et nobilis ſapo ris et odoꝛis.et hoc apud terdonã ⁊ in illis ꝑ tibus maxie cõmendatur.Eſt ⁊ alia ſpẽs q̃ a quibuſdã malixia a q buſdam ſarcula vocat᷑. que granũ albũ ⁊ rotundũ hʒ.et turbidũ cuʒ ſubtili coꝛtice.q̃ miro modo põderat. et in ter ra ſatis macra defendit᷑.et vinũ facit medio⸗ cris bonitatis ⁊ potẽtie.nõ multũ ſubtile:nec multũ ſeruabile.⁊ hoc apud Bononiã pꝛeci pue in honoꝛe habet᷑. Eſt ⁊ alia ſpẽs que gar canica dicit᷑. q̃ alba eſt et rotũda.mirabiliter Dulcis clara ſeu lucida.⁊ coloꝛe aurea ⁊ cum groſſo coꝛtice ſeruabilis vltra omẽs alias eſt valde fertilis ſcʒ femina.qꝛ maſcula nihil va let.cuius grana ſunt lõga.et coloꝛe aurea.ſed ſterilis eſt oĩno.et eius vinũ eſt valde ſubtile et dyaphanũ. ꝑpue potentie et ſatis ſeruabile. et hecapud bononiã ⁊ paduã in magua ve⸗ neratiõe habet᷑. Eſt ⁊ alia ſpẽs que alba nica dicit᷑ que eſt alba et nõ lucida. ſʒ maculis ple na rotũda.et mirabiliter dulcis. Et vinũ fa⸗ cit dulciſſimũ.et quibuſdã annis eſt fertilis⸗ et ſepe ſterilis. et pᷣcipue ſi ſtricte putetur. ſed ſatis ferulis ſi cũ longis palmitibo relinquat᷑ Et in q buſdam cõtracubo Bononie.et moxi l Ui es ſol bun cis fo co: lul Val ren mlame nsro nansg N. ſporeſeh bz ctice Pferuen ayinuͦ poris.hf deſtineſi⸗ Uuurpr elimärin krbiſn⸗ min de uwocn,, wwutos apecdi⸗ stbüſer öcpnec iundiclti ſimarl nü volte rinilise laſpesq cula woct. nwicüa; n ctinte tmedio⸗ ſubelene⸗ nonti ec esege mirablir ren 1n is aluse tunbin aunnl⸗ lge ſobcle ſanuuble g, Abani culisye tvinüf⸗ ſt ſanlo⸗ unnli elant, anmm mDe in burgo panitalis in honoꝛe habet᷑. Eſt et alia ſpecies que vocatur buranexe. que eſt Vuia alba multũ dulcis ⁊ pulcra. et in arboꝛi bus bene fructificat. Iteʒ eſt vua que dicitur a frigno africogna.que nõ eſt delectabilis ad edendũ.et in arboꝛibo miro modo fertilis eſt. et ideo pᷣcipue cõpetit in locis vbi homines yuas inuadũt. et hee due ſpecies ad piſtoꝛiũ ceteris diligent habent᷑. Sũt etiã q̃dã alie vuarũ ſpẽs arboꝝ ſatis bone ſic vt linodella q̃ bonũ et ſeruabile facit vinum ⁊ multũ.que apud piſanũ pcipue plantat᷑ et verdiga que puos facit palmites ⁊ multũ fructũ.et verde cla q̃ grana facit viridia ⁊ ꝑua.et multas fert vuas.que due ſpecies ⁊ inferioꝛes q̃ minꝰ bo ne dicunt᷑ in antiquis vineis ⁊ in q buſdã no uis.et ꝑ comitatũ inueniunt᷑ bononie. Sũt cet alie ſpecies vuarũ albarũ.quarũ quedã li⸗ cet apud quoſdã in magno habeant᷑ honoꝛe Camẽ apud nos diuerſis rationib:aut pꝛo⸗ pter paucitatẽ fructus ipſarũ.quia aut nimiũ melumen timent minꝰ bone per experientiã reperiunt᷑.et hec ſunt muſcatellus et linatica que oppoſite ſunt et ad eſum et in arboꝛibus. ſed in vineis ſpiſſis et iuxia terrã nõ reſpon⸗ dentad votuz. Et greca et vernacia que licet apud nos bonũ faciunt vinũ.faciũt tamẽ mi nus parũ. Et berbigenes et cocerina et gro⸗ poſa et fuxolana et banʒa que bonũ faciunt vinü.et quibuſdã annis ſunt miro modo fer tiles.et maximos botriones agentes.ſed qua ſi ſingulis anis fructu deſtituunt᷑ in floꝛe nõ verentes aliquo modo melumẽ. vuarũ ſimi liter nigrarũ vel rubearũ multe ſunt ſpecies. fluam valde bone.q̃dam parũ.Et bone qͥdẽ unt grilla ziſaga ſiue mardegena. q̃ ſunt q̃ſi eiuſdẽ cõditiõis.ſunt em̃ modicũ nigre mul⸗ tũ fertiles.om̃i anno babẽtes longa grana et ipſoꝛũ coꝛticẽ ſubtilẽ et pulchrũ.et delectabi le vinũ faciũt.et ſatis ſeruabile.ſed ꝓpter ni⸗ miã pluuiã crepant eoꝛuʒ grana.et in mõtibo non bene pꝛoueniũt.ſed in camepſtrib locis letantur. differũt tamẽ: quia ʒiſaga nobilius vinũ facit.ſed minus.quia ꝑuos facit botrio nes et raros.ſed multos.et ꝑua grana.Grilla Fo facit omniũ harũ oppoſita. et hec ſpẽs ha bundant᷑ inuenitur bononie. et in multis lo cis aliz. eſt delectabilis ad edendũ.et eſt mi⸗ ro modo vinoſa.et vult terrã pinguẽ aut ſter coꝛatã.⁊ valde timet vmbꝛas.et mature pul⸗ lulat. ⁊ facit vinũ optimũ ⁊ ſeruabile ⁊ potẽs valde.nec audet vltra vnã diem vel duas ſta re in grapſis.et hec in ciuitate Aſtenſi etin ꝑ cultũ domeſticarent᷑ grapos Hcezet maio S 2 Uartus 2 0 xxxiIIj. lis partibus in maximo bonoꝛe habet᷑ Eſt alia ſpecies q̃ vocatur maiolus.q̃ eſt vua ni⸗ gra. valde cito maturabilis.et pulcros ⁊ ſpiſ ſos ⁊ longos botriones faciẽs.in ſapoꝛe dul ciſſima.et vinũ facit durum.et ſatis ſeruabile quaſi nigrũ.ſatis fertilis eſt.ſed melumen ali quantulũ timet.et in plano et in montib⸗ pꝛo uenit. et hec maxime apud Bononiã in locꝭ infinitis habetur. Eſt et alia ſpecies q̃ adura cla vocatur.que valde nigra eſt.et habẽs lon ga grana.⁊ vinũ faciens valde nigrũ ⁊ bonũ in terris humidis et aquoſis.ſed in mõtibus et ſiccis locis non letatur.et hec apud ferra⸗ rniã pꝛe ceteris ſpeciebo eligitur. Eſt ⁊ alia ſpe cies que vocatur gmareſta. hec nõ eſt multũ nigra.longũ habens granũ.et ante maturita tem omig folia perdit in ſapoꝛe acra ſiue acci da.mediocriter fertilis. botriöes facit raros. et vinũ optimũ diu ſeruabile.et hec vua non cõmedi?᷑ ab auibo vl cambus nec libenter ab homibus.et ex ea plurimũ inuenitur in par⸗ iibus montanis bononie. Et eſt alia ſpecies q dici᷑ gunnaremus quaſi pᷣdicte ſumilis in ſapoꝛe et vini durabilitate et foꝛma.ſed maio res valde botriones facit.et grana groſſioꝛa ⁊ habũdantius vinũ.ſed minus nobile.⁊ ma⸗ gis loco pingui letatur.et hec in pluribo par iibꝰ bononie inuenit᷑. Eſt et alia ſpecies vue nigre que dicit᷑ padrinca.que groſſos ⁊ ſpiſ⸗ ſos facit botriones.ſed in eſtate non durat.et hec in infinitis vineis Bononie inuenitur. Sunt ⁊ alie multe ſpecies vuarũ nigrarum q pꝛopter varias cõditiones malas minꝰ ap pꝛobant᷑ ſicut eſt pignolus qͥ multũ diligitur apud Mediolanũ ſuꝑ arbuſtulis. ſed apud nos non bene fructificat.Et albarica cũ qua tingũtur alia vina.q̃ nimis melumen timẽt. et vinũ nimis auſterũ facit.Et varana clenti na ⁊ poꝛtina.q̃ licet ſint mirabilis dulcedis ad edendũ.⁊ bonũ faciant vinũ.tamẽ ſunt fe re ſteriles.et minus melumen timent. Et val mirica ⁊ tuſca que valde nigre ſunt.et mele⸗ gonus.qui ante omẽs ſpecies denigrat᷑.⁊ ca nicula que pulcerrima vua et ſeruabilis eſt. q̃ omnes alternis tm̃ fructificãt annis Eſt etiãa quedã ſpẽs vue rubea cũ canopũ valde dul⸗ cis ⁊ ſeruabilis.ſed parũ fertilis. Sũt etiãqᷓ⸗ dã genera ⁊ ſpẽs vuaꝝ ſilueſtrium q̃ labꝛuſte vocant᷑.quaꝝ quedã ſuntalbe q̃dã nigre val de ꝑua faciũt grana ⁊ ꝑuos grappos q̃ ſuꝑ ar boꝛes ⁊ ſpẽs ſpiaꝝ viridiũ ſuo naturali mo tu cõdeſcendũt ⁊ nõ putant᷑.ſed ſi putarent᷑ ⁊ 8 Tiber res. et grana groſſioꝛa q; hus. Et hee qᷓ nigre ſunt tingunt vinũ et clarificant ſi integre vel ciũ racenus conquaſſe ponant in dolijs. nec viciant ſapoꝛẽ vini.⁊ q albe ſlunt clarificãt et purificãt alba vua. Süut q dam ſpẽs vuaꝝ groſſaꝝ ? duraꝝ 4 dicunt᷑ ꝑgule vel bꝛume⸗ ſte.quaꝝ quedaã ſunt albe:qdaʒ nigre: qᷓdã ru bee.⁊ qᷓdam habẽt grana rotũda qdam lõga valde.qᷓdam mediocrit.qᷓdam ſpẽalia habẽt noĩia.et earũ quedã tempeſtine maturauoneʒ recipiũt.q̃dam tarde.Et ex eis eligende ſunt que magis placẽt ad eſum. qꝛ ꝓpter nihil ali⸗ ud plantant.cũ ex eis vinũ nõ fiat. ſat tamẽ cõpetunt ad agreſtũ faciendũ acerbe. Lapitulu. u. De nere qui vitibus cõnenit:et de ſiiu vinearum. 2 5sð ‚. ð 4 2 Eilum mediocris qualitatꝭ:tepidũ ma⸗ gies iqᷓ; frigidũ eſſe debet.ſiccũ potiusq; vmbꝛoſum. ſed ante oĩa. vitis ꝛocellas ven toſqʒ nimis foꝛmidat.Aquilo tamen vites ſi bi ſubiectas fecundat. auſter vero nobilitat. ideoq; ĩ arbitrio nr̃o eſt plus de vino haben mus an meli de ſitu vineaꝝ. Etiã ſcienduʒ eſt: ꝙ campi a montibꝰ remoti ⁊ valles non aquoſe largius vinũ ferunt. colles vᷣo ⁊ cam niiuxta eos exiſtentes ⁊ naturã eoꝛũ haben⸗ DYanartus tes nobilius vinũ faciunt. Pꝛeterea eſt ſcien⸗ dum: ꝙ in locis frigidis ⁊ in montiboa meri die vineta ponenda ſunt calidis a ſeptentrio ne. temperatis ab oꝛiente.vel ſi neceſſe fuerit ab occidente.vt hac induſtria excellens qua litas tẽperetur.loca naturã ſepe vitibus mu⸗ tant. ideo earum genera frequenter apten᷑. plano igitur loco ſtatues viteʒ. que nebulas ſuſtinet ⁊ pꝛuinas collibo qui ſiccitatẽ durat ⁊ ventos.pingui agro graciles atq; fecũdas. macro feraces et ſolidas. frigido ⁊ nebuloſo eas que byemem celeri maturitate pueniunt. aut q duris accius inter caligines ſecuriꝰ fio rẽt vẽtoſo tenaces.calido generi tenerioꝛes et humidi.ſicco eas que pluuias ferre nõ pñt.? ne multa dicaʒ eligẽda ſunt genera q̃ pꝛo de⸗ fenſiõe vicioꝝ ſuoꝝ cõtraria loca diligũt bis in qbus durare nõ poterant. placida ſane re⸗ gio ⁊ ſerena caute genus ome ſuſcipiet.indu ſtrius ergo vir pꝛobata diligat.et locis talib- mandet que mutare poſſunt ea vnde ſumun⸗ tur. ſic merita quoq; ſeruabit. . Capitulu;. vf. Dr terra que vitibus apta eſt. mnen niͤ cepe foſc ſap Alta cen⸗ ici ren um ie c ſtſe Mengio etuent Mod nomn⸗ wenk, Mhlas Nden ſidas. nebnio enunt. tanrſo nöite nöode⸗ dllitbs Aher onlh Küm . 60 Sð . . 1 4 D Olum ad vineas ponendas nec ſpiſ⸗ ſum nimis nec reſolutum pꝛopꝛius ta⸗ men reſolutio eſſe debet.nec exile nec letiſſi⸗ mũ.tamen leto pꝛoximũ.nec cãpeſtre nec pꝛe ceps nec ſiccũ:nec vliginoſum.modice tamẽ roſcidum.nec ſalſum nec amarũ.quod viciũ ſapoꝛe coꝛrupto vino contriſtat. Gophus et alia durioꝛa vbi gelu relaxant᷑ et ſolibus pul cerrimas ferunt vineas.refrigera eſtate ra⸗ dicibus ⁊ humoꝛe detento. ſed ⁊ ſoluta gla⸗ rea ⁊ calculoſus ager ⁊ mobiles lapides.ſed tamẽ hec omia ſe glebis pinguibus miſeue⸗ rint.et ſilex circũ terram ſuppoſitus:quia fri⸗ gidus eſt ⁊ tenax. humoꝛis radices eſtate ſi⸗ tire non patitur. Item loca ad que de cacu⸗ minibus terra decurrit. vel valles quas fiu⸗ minũ ſaturat aggeſtio. Argilloſa terra cõmo da eſt. ſed argilla ſola grauiter inimica. NHi⸗ ger ſabulo et rubeus vtilis eſt cui foꝛtꝭ eſt ter ra permixta. Carbunculus niſi ſtercoꝛet᷑ ma cras vineas reddit. In rubꝛica diff icile com pꝛehendũt.qᷓ;uis poſtea nutriuntur in ea.ſed hoc terre genus eſt valde operibo inimicum. quia paruo vel humoꝛe vel ſole:aut nimium madeſcit:aut nimis ſiccatur.ideoq; maxime vtile ſolum eſt quod inter omnes nimietates temperamentũ tenebit.et ꝓximius fuerit ra ra q; depꝛeſſo. VUtilem vineis terram per hec ſigna cognoſces.ſi coloꝛis ⁊ coꝛꝑis rari ali⸗ quatenus ac reſoluti eſt.virgulta que pꝛotu⸗ lit leuia nitida pꝛocera ⁊ fecunda ſunt.vt pi⸗ rus ſilueſtris.pꝛinus.rubus.ceteraq; huiuſ⸗ modi.neq; intoꝛta neq; ſterilia neq; ſcabioſa nec macra exilitate languentia. Ad paſtinan dum pꝛeterea rudes agros vel maxime ſilue ſtres eligamus. Vltima eſteius conditio in quo fiunt vineta vetuſta:ꝙ ſi neceſſitas coe⸗ gerit pꝛius multis aratiombus exerceat᷑: vt abolitis radicibus pꝛioꝛis vinee ⁊ om̃i eius carie ⁊ ſqualoꝛe depulſo.nouella vitis tutiꝰ Capitulumm.vij. De pa⸗ ſtinatione et diſpoſitione terre: in qua vinea Auartus Fo. xxxv. — 6* ₰ E menſe ſeptembꝛis vel octobꝛis in lo Q aridis:aut ianuarij.febꝛuarij.vł mar cij locis humidis fieri debet paſtinũ ſiue cul tura:vbi vinea eſt plantãda.quod tribus fit generibus.aut terra in totuʒ foſſa.aut ſulcis aut ſcrobibus tota terra debʒ effodi vbi ager eſt mundus:vt ſilueſtribo truncis ⁊ radicib ſilicis vel herbarũ noxiarũ ſpacia liberentur Vbi autem ſunt mũde nouales ſcrobibo pa⸗ ſtinemus aut ſulcis.ſed melius erit ſulcis.qͥa humoꝛẽ velut in totum ſpacia paſtinata trãſ⸗ mittunt.fiant autem ſulci longitudie qua de ſtinaueris tabule latitudine trium peduʒ vel quattuoꝛ.altitudine vnius pedis in loq hu⸗ midis.vel duoꝛum in locis ſiccis.deinde ſi li gonibus per homies vinea eſt colenda tan⸗ tũ crudo ſolo reliquimus.qꝙ altero ſulco im⸗ pꝛeſſo vitium acies tribus vłquattuoꝛ diſtet pedibus.ſcilicʒ tribus in ſolo exili.quattuoꝛ in pingui:et tribus ⁊ ſemis in mediocri.Si vero arande ſunt vinee quinq; vel ſex peduʒ ſpacia que nõ fodienda ſunt.et in medio relĩ quatur.ꝙ ſi ſcrobes fueri placeat.tantũ fiant lõge quantũ vites diſtare debebũt.vt in quo libet ſcrobis capite planta vna ponat᷑.poſ⸗ ſunt tamen cõmodiſſime ſulci fieri diſtantes in triplo q; vinea ſpiſſa finaliter eſſe debebit. F ii Liber et in quolibet ſulco plãte in duplo ſpiſſioꝛes qᷓ; eſſe debeant poni.ſicq; acies ligonibo pꝛo curari. ⁊ ſpacia per triennium aut quadrien niũ arari.et omniũ generũ ſemine ſeri.cunq; vites excreuerint vnam trahi a dexcris:et al⸗ teraʒ a ſiniſtris.⁊ de vtraq; duas fieri vites. ſicq; ſpacium totũ impleri.ſcrobes non ſunt vltra duos pedes altius fodiende.neq; pan⸗ gimus frigoꝛe.ne ſermẽta laboꝛent. latera in lcrobibus equaliter ſint inciſa. ne aliqua vi⸗ tis ſaucietur.alte nitentibo ferramentis cum foſſoꝛ incumbit.paſtinũ autẽ om̃e quod ver⸗ ſetur duoꝛũ pedũ altitudie vniuerſa terra fo diatur.in quo erit diligentia ne crudũ ſolum occulta fraude foſſoꝛ includat. quã rem per ſpacia que fodiũtur virga cuſtos exploꝛet.in qua modus eſt pᷣdicte altitudinis deſignatꝰ. et radices omnes ⁊ purgamẽta maximeru⸗ bi ⁊ ſilicis in ſummũ redigi faciãt. que cura in omni polſitionis genere eſt vndiq; ſeruan da.poſſunt etiam cõmode fieri fouee parue ⁊ ſtricte. cõuenienter tamẽ pꝛofunde vbicun⸗ qʒ vites per vniuerſuʒ agrũ ſtare debent. fm ꝙ; omẽs agricultoꝛes experti Bononie ⁊ in locis alijs pluribo obſeruant.poſſunt enã fo⸗ ramina in terra circa vitem fieri.in terra vbi cunq; vitis plantanda eſt.que qͥdem cũ pa⸗ lo fieri cõſueuerunt.ſed melius valde eſt ꝙ fi ant cum foꝛti terra.quod eſt inſtrumentũ fer reum per me pᷣmitus in rerum. quo terra e- ducitur.nec in foꝛaminis parietibo conculca tur.vt infixionẽ debilium radicum impedi⸗ at. et hoc quidem paruo laboꝛe perficit᷑.niſi ager lapidoſus fuerit vel ſaxoſus. Locus qq⸗ dem qui paſtinandus erit pꝛius impedimen tis ⁊ in omibus liberetur arboꝛibus.que foſ ſa terra poſt calcatu aſſiduo ſolidetur.illud qͥ dem experimentis aſſiduis cõpertum eſt vi⸗ tes melius ꝓuenire ſi vel ſtatim foſſe terre vel non longe ante pangant᷑.cum timoꝛ paſtini nondum repetita ſoliditate ſubſidit.et hoc qͥ dem in ſulcis ⁊ ſcrobibus eſt pꝛobatũůũ. Capitulu. viif. Quomo,⸗ do⁊ quando debent colligi plante.⁊ qualiter ſeruari.⁊ ad partes remotas poꝛtari. 4 . 8 i, Auartus A ante vitis qꝗᷓ taioli dicunt᷑ colligi dez- bent quãdo plantande ſunt.⁊ ante etiã colligi poſſunt ſi bene ſeruent᷑.Et melioꝛa dem tempoꝛa colligendi eas ſunt tẽpus octo bꝛis.quãdo pars folioꝛum cecidit.⁊ pars ad huc retinetur in vite.tũc enim caloꝛ naturaz⸗ lis vitis adhuc eſt expanſus in ramis.ſed cẽ omnes frondes ceciderũt omnino.⁊ ſuꝑpue⸗ nit gelu intenſum in aere:tũc rami eius calo⸗ re naturali deſtituti ſunt.pꝛopter frigus ae⸗ ris fugam habuit ad radices ad calida viſce ra terre. quare tales plante difficilius cõpꝛe⸗ hendũt. Tempus pꝛeterea marcij: in quo iã caloꝛ ⁊ humoꝛ ad radices redijt: itaq; eoꝛuzʒ gemme cum tumeſcere incipiunt eſt optimũ ad plantarũ collectionẽ.pꝛopter eandem raz⸗ tionẽ.Eligendarũ quidem plantarum ratio multiplex eſt. et pꝛimo quidem ex tali terra eli gi debet. q̃ non ſit pinguioꝛ.et ea in qua pan⸗ gi debent ſit equalis aut exilioꝛ. Nam ſi a pi gui terra ad ſolum exile tranſferuntur.vtiles eſſe non poſſunt.niſi ſepe ſtercoꝛe adiuuẽtur. Item eligenda ſunt pangenda ſermẽta de vi te media.non de ſumma:nec de infima quin q; vel ſex gemmarũ ſpacio a veteri pꝛoceden tia.quia non facile degenerant:que de locꝭ ta libus colligũtur. SGumma flagella repudie⸗ mus ac ſurculos qͥ licet loco bono nati ſunt. welioꝛaq⸗ Husocho 11 poad lornamn⸗ mis. ſc ot ſouc⸗ niauscl⸗ rfiosa⸗ candr ſce iinscnr⸗, minno lqg coltj ckopan mndenn⸗ rum udo Himdi guupaß⸗ nſapt ur wies giunetur. ſendey! ima guin D debogix Liber tamen feracitatis beneficio caruerũt. Pam⸗ pinus aut qui de duro naſcitur:etiam ſi fru⸗ ctum pꝛotulit pꝛo frugifero non ponat᷑. In ſuo enim loco fecundatura matre. trãſlatus vero tenet ſterilitatis viciũ.quod naſcẽdi cöo⸗ ditione ſuſcepit.ſumat᷑ etiam de vite fecũda. nec exiſtimemꝰ ea bꝛachia fertilia que vuas ſingulas aut binas pꝛoducunt.ſed que mul⸗ ta vbertate curant᷑. Naʒ poteſt ferax vitis in ſe habere feratioꝛes materias. Citra autem in hoc ſignũ feruilitatis.ſi de duro aliquo lo⸗ co fructum citabit. ſi fetu impleuerit ramu⸗ los ex om̃i parte ſurgentes.ſed hoc ſignis ꝰꝓ pꝛijs per vindemias eſt notandũ. Aſierit au⸗ tem Columella vno anno expoliari fertilita tem nõ poſſe.ſed quattuoꝛ.quo nũero cogno ſcitur vera generoſitas ſurculoeũ.Ad pangẽ dum nouellos palmites debʒ eligi duri in ſe nihil habens.⁊ veteris ſermenti.quoniã boc ſepe coꝛrumpit᷑et putreſcit. Menſura ſermẽ̃ ti vnius cubiti ſcom Palladium eſſc debet. mihi autẽ videtur longius eſſe debere.maxi me in locis decliuis mõtuoſis ⁊ aridis:cum in foueis oblique pangũtur.ipſumq; ramu⸗ lis ⁊ capꝛeolis ſiue anchis eſie purgandum. Seruande ſunt plante vitis taliter ꝙ vento aut ſole nõ vꝛantur.aut aliquo modo leÄdan tur:et pᷣcipue ſub terra vſq; ad dimidiã par⸗ item merſe: ſi paucis erunt ſeruande diebus. Di vo diu ſeruari eas neceſſe fuerit:⁊ maxi⸗ me iã multo adueniente caloꝛe vſq; quaſiad ſummitates ipſoꝛũ terra valde conirita opez⸗ niant᷑ adeo ꝙ terra tam intra q; ſupꝛa diligẽ⸗ ter poſita ſingulas plantas tangat. ſi cas tranſuehi ad partes multũ remotas opoꝛtue rit.locus vel palee molles ⁊ modicũ lutoſe ciũ plantis optime miſceantur.⁊ ſacco vel ſexto⸗ rio quod eſt melius inuolute ſtricte ligentur capite groſſioꝛi cum pꝛefatis paleis.et ſtoꝛio cooperto.⁊ cum poꝛtantur quantũ fieri po⸗ teſt a ſole defendãtur ⁊ vẽtis.x ſi nimia eſ⸗ ſet aeris ſiccitas.poſſiint quandoq; coꝛpoaa groſſioꝛa in aquam demergi. ſic em diſpoſite diu ſerri poterunt.⁊ teri ſine leſione ipſaruũu. Capitulmz. ix. 4 SPrarr i Quartus Fol. xxxyj. Auando 7 qualiter vinee ⁊ vites plantande ſunt. Empoꝛe ſeptembꝛis:et apꝛilis in locis frigidis vinee ſunt plantande:tempe⸗ ratis vero de menſe octobꝛis:vel marcij.cali dis de menſe nouembꝛis ⁊ febꝛuarij.ita tamẽ ꝙ in omnibus pᷣfatis locis:ſi humido ⁊ cõa⸗ peſtria depꝛeſſa fuerint.poſt h yemem pangã tur:ne caloꝛ naturalis ipſarũ duplici aquo⸗ ſitate:loci videlicet ⁊ hyemis extinguatur.ſi vero arida et montuoſa ſint. loca pangenda ante hyemem plantentur.vt ſuperflua loco⸗ rum ſiccitas circa plantas humiditate hye⸗ mis temperet᷑. In locis vero temperatis an⸗ te hyemẽ:⁊ poſt congrue tangi poſſunt. Neʒ ponende ſunt vites placidis diebus ac tepi- dis quando ſolum eſt modice humidum.ſed potius aridum q; lutoſum. Cum vinea plo⸗ tatur in oꝛdine aut plantatur in foꝛaminibꝰ directis.vel parũ obliquis.duo ſermẽtes in ꝑte inferioꝛi:obliq inciſe fſoꝛami impꝛimant᷑. ⁊ ſabulũ vel tra ſoluta ⁊ trita.⁊ cũ pauco ma turiſſimo leta mine paleaꝝ vel vinacie mixta ð e vſq; ad medium foꝛamen ponat᷑.peinde cre⸗ ta vel terra ibidem inuenta repicatur. aut in paruis foueis cõuenienter pꝛofundis pan⸗ gũtur. capitibus plantarum longe poſuis in parte infima et in ſupꝛema iuxta ſignũ tum fimũ vndiq; pꝛopoꝛcionabiliter poſuũ ex cõ iunctis ⁊ terra contrita mediocriter ſuperin ducitur cõculcata. Caputſermenti cum de⸗ ponit᷑ retoꝛquendũ non eſt.nec aliquo modo vexandũ. NHam pars ea de qua radix ſperat᷑ iniurie nulle ſubijcienda eſt.due gemme fer⸗ tiles remaneãt ſupꝛa terrã.nec dimerſa poni tur fecũdioꝛi parte ſupꝛa eam q; eſt.ſterili ꝓ⸗ ximũ relinquat.vbi pingnis eſt. natura ter⸗ rarũ maioꝛes inter vites ſpacia relinquamꝰ. ſcilicʒ quattuoꝛ pedũ.vbi exilis anguſta ſcili cet trinm. vbi vo mediocris triũ pedum? ſe⸗ mis.Pꝛeterea non eſt vno tantũ genere vitiũ onmne paſtinũ cõſerendũ.ne annus iniquus generi vindemie ſpem omnẽ excludat.et ideo ꝗquattuoꝛ vel quinq; generis eximia ſermen⸗ ta pangemus.ac expediet maxime tabulatim diſponi. Ei ſic geneꝝ diuerſitate diſtincte po ſita.poterit eam operarioꝛũ minoꝛ numerus expedire.et gradatim que velocius maturan tur pꝛius condere.deinde que ſerimꝰ ac meli us puro ſapoꝛe ſine letamine alterius gener⸗ vnaqueq; vina ſeruare. Et ſi hoc facere tibi Difficile videat᷑ nõ alia ſimul conſeras quaq; ſapoꝛe ⁊ floꝛe ⁊ maturitate cõueniãt. In ſcro bibus vᷣo magnis ⁊ latis vt vitiuʒ diſtantia eſſe debet.per angulos quattuoꝛ ſermẽta de⸗ ponas.et vinaciam (vt dicit Columella) ſter coꝛe mixtam ſimul ſparges.⁊ ſi exile ſolũ fue rit pinguẽ inferas terre ſcrobem.ſi vᷣo minꝰ cretoſa eidem miſceas ʒabulum.qꝙ ſi arbuſtã te delectat habere plantã generoſe vitis pus in ſeminario nutrire debebis. vnde radicata tranſferat᷑ ad ſcrobem cui arboꝛ eſt iuncta.in ſeminario autem bꝛeui ſpacio diſtantia inter ſermenta deponas.et cum cõualuerint hinc poſt bienniũ radicabitur vitis vel arbuſtula et tranffertur.quas cum depones in ſcrobeʒ ad ſingulas materias rediges.putatis omni bus que ſcrobi inſunt.curtatis etiam radici⸗ bus quas poteris inuenire vexatas. In ſcro be autem ad arbuſtũ faciendũ duas radica⸗ tas vites depones.obſeruãs ne ſe ſua radice cõtingant.et ipᷣas vites ad ſcrobis latera di⸗ ſcreta cõiunges. Varro aſſerit ſccobem non pꝛimo anno eſſe complendam.que res faciet vitem alteriꝰ fundare radices.ſed hec aridis pꝛouincijs foꝛie cõueniet.humidis vᷣo ſata . 5 QDnartus putreſcent humoꝛe ſuſcepto:niſi terra ſtatim cultui detur.ſed arbuſta que ferent plãtas ar boꝛum de his generib ponat. vel ſi agro ſup petit habundantia his vtatur vlmo oplo ſa⸗ lice populo fraxino ceraſo nuce pꝛino ⁊ ſimi libo.ſed ſalice ⁊ populo in locis humidis vti oſſumus.ceteris vᷣo in his ⁊ alijs locis.Ex is autem generibo truncos radicatos vel ſa licem ⁊ populum ſine radicibus circa ſcro⸗ bem vitis conſtitui opoꝛtet. In ſcrobe vitis ab arboꝛe ſua ſexquipedes vel duoꝛũ peduʒ ſpacio diſtare debebit. Hã arboꝛi nimis pꝛo xima vitis aut iſßius oppꝛimet incrementũ. aut oppꝛimetur ab ea.Aliud etiam de tranſ⸗ ferenda vite ingenium fieri poteſt ex vimi⸗ ne parua coꝛbicula ad arboꝛem vel pergula rium fertur.cui vitis adheret.et in fundi me dia parte pertundit᷑.et idcirco inducto in eaʒ ſermento vitis ſuſpenditur et terra repletur. quod ſermentũ exacto anno in coꝛbicule fun do inciſuʒ.cum ipᷣa coꝛbicula poꝛtabitur ad locum vbi plantare pꝛoponis.cum ipſa coꝛ⸗ bicula obꝛuit᷑circa arboꝛis maritande radi⸗ ces.et hoc fiet ſine ambiguitate oſtendendo. Caueis etiam munienda eſt aduerſum peco ris appetentis iniurias.et arboꝛi ſue pꝛotinꝰ alliganda. Cum vᷣ̈o arboꝛes ripaꝝ vitibw mu nire deſideras optimũ eſt.et facile ſulcum in ripa facere.ibiq; ſpinas ⁊ taiolos mixtim po nere.et foſſato effoſſo terrã ſuperinducere.ſic enim ſpinis muniet᷑ager.⁊ per eas vitis tu⸗ te condeſcendit. O ptimũ em̃ genus eſt pio⸗ uincialiũ vinearum que fiunt ad vites velut arbuſtule ſtent.que quidem plantant᷑ vt hee que in oꝛdine diſponunt᷑.Et hee quidem aut vndiq; pangũtur equaliter.aut vnũ oꝛdineʒ tm̃ ſeruant ab alio pꝛoximo vt placet remota ſed in his vna ſola planta in qualibet poteſt poni.in duabus videlicet aciebi.in tercia vᷣo bonum erit vbiq; duas poni.quibus pꝛoxi⸗ me plante pꝛedicte poſſint annis ſequentib- reparari.ꝙ ſi in quolibet loco due ponantur cum cõualuerit debilioꝛ auferat᷑.vt vna ſola remaneat. Pꝛeterea ſciendum eſt ꝙ naturaz vitis celum ſolumq; ſuſtentat ſi genera cõue nienter aptent᷑.ideoq; in earum plantatione pꝛecipue obſeruanda ſunt ea que ſupꝛa dixi mus:cũ de aere ⁊ ſitu vinearũ loqueremur. Nge⸗ Vinee mati tur. nre oeini füſuck wbien nnoſn lagie tintie lhan nane ſloci Pbiͤ⸗ Anin oſhib⸗ wenſe lin ltie loꝛe⸗ luril E⸗ lian Mhäin dtgsgr goſtn oploſt⸗ orſin nidisy esE lspalſn raſaw⸗ obeyiis peci; mispeo emennü. etranſ⸗ cvimi⸗ ergula Indime boine; eplerar., alefun biturac placor⸗ eradi⸗ Noende. umpeco protin? bmu lum in. rimpo ncereſi ſis w⸗ ſtpo⸗ its elut gehee icemant jodine, arenon hapotet aſo spuri⸗ guentbo onuncur. nna lol⸗ naturaz nicone atone⸗ nadixl emur. Liber gatione ⁊ renouatione vitium ⁊ vinearum. Ropagatiões qñũq; in vineis qũq; ad Arbuſta fiũt. In vineis quidẽ qniq; ꝓ⸗ pagant᷑ in locũ vacuũ.vbi vins ſm oꝛdinez vinee debz eſſe. qñ; vo in locũ alteriꝰ q̃ infa mati generꝭ eſt ſermentũ vitis nobilis ꝓpaga tur.⁊ qñq; ꝑ circũſtantias adducit᷑ vt vinea incrementũ recipiat. Et pᷣmo qͥdeʒ modo ad oꝛdinatũ pꝛotrahit᷑ locũ.aut ſtaum cũ ſermẽ tũ ſufficient᷑ eſt longũ:aut ſucceſſiue ꝑ annos vbi eiuſdẽ deficitlõgitudo. Et idẽ ſeruandũ in om̃i ꝓpagationis genere. Si autẽ in locuʒ eradicandũ vitis pꝛopago ducat᷑ aut hoc ſta tim fiet aut pꝛimo anno ꝑ vnũ pedẽ pꝛope vi tem auferendã pꝛotrahit᷑ vt habito vitis dã⸗ nande fructu anni pꝛioꝛis:⁊ ſequẽtis leuiter in locũ pꝛius eradicate trabat᷑. Cum aũt per trahit᷑ ad arboꝛes vel arbuſta: per vnũ pedeʒ ad minꝰ ab arboꝛe fiat remota pꝛopago.In omibus aũt pᷣnarratis modis letamen in ſo⸗ uea ſupꝛa terrã circa pꝛopaginẽ apparentẽ re licta ponat᷑ nec ſub terra per contractũ ꝓpa⸗ ginis apponat᷑ alioquin ſuꝑfluo letaminis ca loꝛe debilitat᷑ vel areſcit.niſi fuerit adeo ma⸗ turũ ⁊ vetus:q om̃is caloꝛ letamĩs exalarit. Eſt autẽ ſciendũ:pꝛedictas pꝛopagatiões fie ri:aut in foſſionetotiꝰ vitis q̃ ꝓpagat᷑.ant ma QAuartus Fo. xxxvij. gis ſine curuatura ſermẽeti. vt velut arcus ſu pꝛa terrã relinquat᷑.alia ꝑte vitis infoſſa:ꝙ ſi fiat poſt bienmũ recidat᷑ aut trienniũ.ꝙ ſi tu cius ꝓpter debilitatẽ biennaliũ radicũ:q̃ vi⸗ tẽ nouã ſepe nõ cõuenienter defendũt.vetus ⁊ antiqua vitis ⁊ que longe nimiũ pꝛoducit frugiferos.renouat᷑ per ſtudioſum palmitis cultũ.cõgruis tẽpoꝛibus eideʒz adhibitum.⁊ per fimationẽ letaminis aut ſermentoꝛũ.aut ſabuli in loco nimis cretoſo.aut crete in ter⸗ ra nimiũ ſabuloſa.et per ſtrictã putationẽ aut inciſionẽ factã in loco ſtipitis nitido vel ſuc⸗ coſo. Columella dicit:q ſi vitis pergularij ⁊ arbuſti que eſt integro trũco in ſolo robuſto ſtricte putet᷑.⁊ ablaqueata fumet᷑ in terra.ter⸗ ciũ vel quartũ pedẽ a terra muerone feriatur acuto.ac foſſo frequẽtius incitent᷑ ex eo loco gẽme.plurimũq; pꝛoducit in vere ac materiã vitis fundit qͥ reparet᷑ vitis.O ſi trũcus vitꝭ eſt nimia vetuſtate coꝛruptus:de menſe mar cij iuxta terre ſuperficiẽ.velł ſub ea modicuam recidat᷑.vt ſurculus in abſciſo trũco vitis eo dem renouet᷑.vel cũ vitis (q̃ ſola eſt)nimiũ lõ ge ꝓducit frugiferos palmites.plicet᷑ vnũ re motũ a vite.et intrans ibi in terrã exeat.aꝓpo diatus ad vitẽ.et poſt bienniũ incidat᷑macer vitis renouãde.vites autẽ oẽs laudabilis ſut generis. ⁊ tũc de olbus fiat vt de ſingulis vi⸗ tibus ſupᷣ pꝛoxime dictuʒ eſt:aut omnes ſunt male.quo caſu nihil erit vtilius:q; ea vniuer laliter extirpare:atq; ſufficienter vetuſtis cõ⸗ ſump radicibo. eã denuo plãtarc. ſi qdaʒ vites ſunt bone.quedã male.radicitꝰ extirpa tis peioꝛibo.⁊ appoſitis palis in omibus loc in àbus vites aptant᷑.que relicte ſunt vites adeo fodiant᷑: facile flecti poſſint. ⁊ totalit᷑ ſubmerſe ĩ duas vel iu plures ꝑtes ſcdᷣm exi⸗ gentiã ⁊ poſſibilitatẽ ipſarũ vnaqueq; diſtri⸗ buat᷑.et duob palmitib in ſingulis locis ad plus relictis cũ duab gẽmis ſupꝛa terrã ce⸗ teri amputent᷑. ⁊ vnicuiq; viti ex fimo aliqᷣͥd apponat᷑.nec eſt pᷣtermittendum:qꝙ de nouis palmitibo tm̃ de vnoquoq; terra mergendnʒ eſt ꝙ radices in loco congruo nouas mutere poſſit ꝗᷓ in veteri niſi ſit qſi nouũ facile nõ na ſcunt᷑.O ſi aliquis remanet locus ad quem nullus poſſit palmes pꝛoduci.eidẽ aliunde tranſlati noui palmites tribuant᷑. O mis pꝛe terea pꝛopagatio fieri poteſt in mẽſe octobrꝭ. nouembꝛis.febꝛuarij ⁊ marcij.cum terra nec adeo mollis eſt. q commode reiractari non poſſit. et eius partes comminui.nec adeo du ra.ꝙ nimiũ foſſioni reſiſtat. In aquolſis au⸗ RN „ —⏑ Liber tem nimiũ locis poſt hyemẽ:et in ficcis ante hyemẽ vtilius pꝛopago ducet᷑.ita tamẽ qꝙ in plano ſub terra quo pede in cliuis et niuoſis et rimoſis vſq; ad duos pedes vitis traben⸗ da mergat᷑.vel foꝛſan ea que fit ante hyemem in om̃ibus locis eſt melioꝛ.dum tamẽ in aqͥ⸗ ſis terra circa eam bene diſponat᷑.quia firmã dis radicib(vt ait Palladius)vitis incum bit cum pꝛoferendi palmites eam curam nõ pꝛomouet. Capitulum. xf. De inſi⸗ tione vitis ,EEe WEr eenen. Ites inſerunt᷑:aut in vitibus:aut in ar⸗ boꝛibus. Et in vite quidẽ inſitio duo⸗ bus fieri põt cõgrue modis.in trunco videli cet et palmite. Inſitio in trüco hoc modo. eli gatur truncus inſerendus talis qͥ ſit ſolidus. et humoꝛis exuberet alimẽto. neq; vlla vetu⸗ ſtate aut iniuria laceratus areſcat.recidat᷑ cir ca terrã.aut ad pedẽ mediũ infra eam. NHam ſupꝛa terrã difficilius compꝛehbẽdit. Varro autẽ ſcribit.vitẽ inſerendã ſiccari deberetri⸗ duo anteq; inſerat᷑.vt qui in ea nimis eſt hu⸗ moꝛ diffluata a vite anteq; inſerat᷑. aut pau⸗ lo infra inſitam incidat᷑. vt inde humoꝛ ad⸗ usẽticius effluere poſſit. Itẽ inſerendi ſis culi ſolidi rotũdi gẽmis ſpiſſis et pluribo oculati. ex quibo tres oculi vel duo inſitione ponant᷑ Lunartus radicatergo ſermentũ ad duoꝛũ digitoꝝ mæ ſurã.vt ab vna parte ſit coꝛtex.ne patiar nu⸗ dari medullã.ſed lenit᷑ rade:vt inciſſura poſ⸗ ſit ſenſim in acumen exire.et coꝛtici ne matrꝭ aptetur. Infimus oculus ita infigat᷑.vt trun co iunctus adhereat.qͥ oculus exterioꝛeʒ de⸗ bet recipere partẽ.deinde ligetur vt in alijs in ſitionibus eſt narratũ.tegmẽto quoq; aliquo a ventis ⁊ ſole defendat᷑.ne hij quatiant:hic agurat. vbi caloꝛ tẽpoꝛis ligaturaʒ inuaſerit ipᷣo puniculo tenuis humoꝛ circa veſperam debet frequẽter effundi.vt hoc alimẽto cõtra riũñ videlicet celi terrẽtis arent᷑. Poteſt etiã ali quid veteris cũ nouo cõuenienter inſeri. Cũ ergo germẽ ceperit incrementũ adiutoꝛio ca lami vel pali debʒ adnecti.ne motus aliquis ffragilẽ ſermenti pꝛocedẽtis quaſſet etatẽ. le⸗ ui vinculo et nõ ſtricte ligetur.ne adoleſcẽtia molliſſimi germinis node dure cõſtrictiõis angatur. ſi infra terrã inſerueris eam beneſi⸗ cio cõgeſtiõis a cumula.vt hec quoq; nouis ſermẽtis pᷣter nutritis alimẽta ſubueniat. ali qui etiam in vite vel ramo biennali.vel vltra inſerunt ſurculi longũ modicũ veteris habẽ tem.et trunci groſſitudinẽ poſſidentẽ. vel eti am in equalem ⁊ ſimul vtrunq; iunctis ab⸗ ſciſam vel ſupꝛa dicto modo in ſciſione para ta et ligatura pꝛopaginũ obſeruata.in palmi te autẽ inſitio duobus modis fit.et vno qui⸗ dem qui oibus melioꝛem vt nouũ ſermentũ nouo pꝛeciſſuram addatur. inciſſura vtriuſ⸗ qʒ in eodem iuxta gemmã adhibitam.loco et ligatura cũ peciola ex cera imbuta ⁊ molli vi mine deinde argilla congrue ſubſecuta.alio modo vt gẽma vitis vniꝰ excidat᷑ vſq; ad me dullã pꝛo fundato vulnere.⁊ trãſuerſo vtrun qʒ obligato vulnere.⁊ tatundẽ de gẽma vitis alteriꝰ obꝛuat᷑ et loco pꝛimo ponat᷑.⁊ fiat col ligatio vt in alijs.⁊ tũc cõualeſcit.⁊ fructifi⸗ cat.qͥdã enã exꝑtus mihi aſſeruit vſq; ad me dullã vitẽ parua terebꝛa ꝑfoꝛaſſe.⁊ ibi ſurcu lum cõuenientẽ foꝛamini modicũ raſuʒ infi⸗ xiſſe.et compꝛehẽdiſſe et nõ abſciſa vite.que quidẽ ſi abſcidat᷑ debet meliꝰ pꝛouenire.Eſt et alius modus optime pꝛoneniẽs:vt incida tur inſerẽda vitis oblique.vſq; ad medullaʒ vel pꝛope eã.in tantũ ꝙ cuneus duoꝛum ꝓ⸗ pe digitoꝛũ poſſit immergi.et tunc ſurculus duarũ gemmarum modicũ habens veteris vſq; ad medullã raſus ab vna pte vt inciſura in acutũ tendat.⁊ pᷣparatus eo modo q̊ meliꝰ adequet᷑ alterius ꝑtis.exterioꝛa remota carti cula impꝛimat᷑ in plagã.et ligetur.⁊ creta cir cum⸗ auat⸗ ſtan mitt ſeop nee lus! un ſat duo liot ol nt ſanl. ſoro torat tural glijs lart Golur cline Pteten brar ſſ⸗ ague ſerüi lcke po! o/ Alĩ⸗ linel gr lprot herian nhi cpite hinby logelo wägli ſnee bunig hoſte autef faci inſern ito . bagu heni 4 Neſtns Unnn mnande⸗ tnalsin galg mnn hie Pinngſet reſon nitocin keſteräiei intoriodg! Goleſeinn ſienus D tonis eniat, gi ipdyln eniobebe te alei nctisab⸗ one pmni inpalmi wroqgi⸗ ſermeni mwiu⸗ m oct 1molini n do Gaane ſowun maviis 1ſotool fmcuft⸗ ſgad ne biſaren zinti⸗ rir/ gue nie Eſt incida edalla; um p⸗ Urculus vetens inciun M dr — cumpoſita peciola poſtmodũ inuolua..⁊ per quattuoꝛ digitos vel idcirca mater ſupꝛa in⸗ ſitam ſit abſciſam.nec ſupꝛa eam aut iuxta ꝑ mittatur aliqͥd pullulare.⁊ poſſunt circa vi⸗ ies plures ſurculi cõuenienter aptari. opti⸗ me etiã pꝛouenit ſi nouus tantũmodo ſurcu lus inſerat᷑et ſi eiuſdẽ groſſitudims ſit.cum trunco erit melius ꝙ eſſe poſſit. Alioqn cum vna ꝑte coꝛticis adequctur. vel ſcom ratiões fiat adequatio medullarũ. inſitio in arboꝛes duobo poteſt fieri modis.⁊ vno quidẽ vt vi⸗ tis trahatur ꝑ ceruſum. vel aliaʒ arboꝛẽ.vbi vno tẽpoꝛe fructus arboꝛis maturet᷑. alio vᷣo vt inſeratur in arboꝛe.ſicut oĩs inſitio in diſ⸗ ſimiuia fit quãdoq;. Et pꝛimꝰ quidẽ modus eſt. vt plantet᷑ iuxta ceruſum. vel aliã arboꝛeʒ piroꝛũ.vel maloꝛũ.⁊ ꝑfoꝛantur ille.et ꝑ foꝛa⸗- inen vitis trahitur. et cũ creuerit arbos ⁊ vi⸗ tis.ita ꝙ efficiũtur ligna eoꝛũ cõtinua. pꝛeci ditur vitis ex ꝑte radicis ita ꝙ nõ nutritur ni ſi ꝑ radicẽ ⁊ ſtipitẽ alterius arboꝛis.⁊ tüc ma turatur vna cũ frucuib iluus arboꝛis. Inſeri turaũt in arboꝛe vlmi. ⁊ foꝛſan in qbuſdam alijs ſcom Columellã.vt trücus arborꝭ galli ca vſq; ad medullã pfoꝛet᷑ terebꝛa vbiq; affi⸗ gatur ſurculus vi ſcᷣm modũ ſupᷣ traditũ: cũ in cẽmuni de inſitionibo loqremur. Yiũt pterea dicte inſitiões in locis calidis mẽſe fe bꝛuarij.frigidis vᷣo marcij.cũ vites nõ aqſo ſed ſpiſio lachrimant᷑ hũoꝛe.licet facte tꝑe q̊ aquoſas effundũt lachrimas.aut poſtq; emi ſerut pampinos qñnq; inſite cõpꝛchendãt. po teſt etiã fieri de mẽſe marcij ⁊ iunij iã cõſum⸗ ptis lachrimis.ſi palmites inſerẽdi loco frigi do ⁊ vmbꝛoſo a pullulatiõe fuerint pᷣſeruati. Alu inſuꝑ modũ q̊ nuda gẽma loco alteriꝰ cu melle vel alia q̃cunq; re pomt᷑ a q buſdam vulgariter pᷣdicatuʒ nõ pono.qꝛ eã nullatenꝰ axpꝛobare videt᷑ naturalis rõ ꝓpter nimiã te⸗ neritudinẽ gẽme.veruntũ quidã frater mioꝛ mihi aſſeruit:ꝙ de mẽſe aplis.cũ folia vid in cipiũt aparere accepit ſũmitatẽ gẽme rema⸗ nẽtibo folijs ꝓꝑuis cũ quadã cõcauitate.ac in eodẽ loco poſuit aliã gemmã ſimilẽ recẽtiſſi⸗ mã aliũde receptã cũ molli fumo bubulco. et ſine quolibet alio auxilio cõualuit.ideoq; ꝓ⸗ bari põt.licet videat᷑ cõtra naturalẽ rationeʒ poſitam a fratre Alberto theotonico.Catho autẽ ſcribit.ꝙ vitis inſitio vna eſt ꝑ ver.alte⸗ ra cũ vna floꝛet.ea optima eſt ꝑ ver. vitem ſic inſerito.pᷣcidito quã inſeres.eã mediã diffun dito per medullã.eo ſurculos pᷣacutos arci⸗ to quos inſeres medullã cũ medulla cõponi Quartus Fo. xxxif. to. Alia inſitio eſt. ſi vitis vitem ↄtingat vtri uſq; vitem tenerã pꝛeacuito obliquo inter ſe medullam cũ medulla libꝛo obligato.Tertia inſitione terebꝛa.vitem quã inſeres pertundi to. eo duos ſurculos vᷣgineos qð genus eſſe voles inſectos aliquos arcito ad medullã fa cito.his medullã cum medulla cõiungas ar cito ea que terebꝛaueris.alterũ ex altera par⸗ te eos ſurculos facito ſint lõgi pedes binos. eos in terrã dimittito. replicatoq; vit ad vi tem caput.mediã vitem vinculis in terrã de⸗ figito.terraq;ʒ operito.hec omia luro dẽſo ob linito.alligato integitoq; ad eundẽ modum tanꝙ; oleas. Ego autẽ aliam inſitionẽ vitꝭ ſe pe pꝛobaui.et eam inueni infallibilem ⁊ ſecu rã apullulatiõe ⁊ leſione ſciſſure.hanc inſitio nẽ hoc modo facere debes.palmuẽ nouũ lõ⸗ gum habentẽ quattuoꝛ digitos veteris pꝛe⸗ cedentis anni.et remoue dimidiã partem ve teris vſq; ad medullã:ea ſalua remanente in parte inſerenda.et ex alia dimidia: veterꝭ foꝛ ma manente in parte cuneũ longũ tribus di gitis vſq; ad palmitẽ nouũ.⁊ ibi fiat vna co⸗ therca ⁊ cuneꝰ ibi bene foꝛtis exiſtat inciſus. non a parte medulle.ſed ab altera tantũ: etfi at bene acutus.et poſtea ſcinde ꝑ mediũ ſtipi tem inſerendũ eiuſdẽ groſſitudinis ſi eſſe po teſt.alioquin ſit groſſioꝛ parũ.et de parte ha⸗ bente minus de medulla dematur quãtitas vmus digiti groſſi.et in ſciſſura infige cune⸗ um.vt cother ca foꝛtit᷑ adhereat ca piti bꝛeui⸗ oꝛis ſtipitis ſciſſi.et alia d uo capua equalia ſint aliquantulũ intra nouũ.vt vinculũ poſ⸗ ſit ſtringere vtrunq; caput veteris ſermenti equatum.deinde liga ſtricte cum iunco ſciſſo totã ſciſſurã.et eo modo poteris inſerere duo vel tria vel plura bꝛachia vitis reliquis omi bus amputatis.deinde totam vitem inſitam demerge in terrã.et tot ſulcos in quam partẽ volueris facias quot bꝛachia ſunt inſita.ac in quolibet ſulco in loco vł locis vbi loca in ſita in terra iacebunt.vnã paruam foueolam facias.in qua tota ligatura inſite dimittat᷑.⁊ terra cooperta pedibo ſuauiter compmatur. et vltra vnam ſpannã ad minus ſermentum ſuꝑius eleuatũ. Item poterũt ſermẽta noua in nouo ſermẽto vel veteri vſitato mõ cõiun⸗ gi. et eodem modo in terram depꝛimi. ſed eſt opus ꝙ iunctura cãnula ſciſſa firmet.ne fle⸗ ciendo facile rumpatur. ””MÿMB Capitulũ.xij. De putati one vitis et arboꝛum vitiferarum. M „ „ — O cie calidis mẽſe octobꝛis.nouẽbꝛis. febꝛuarij. ⁊ marcij:donec earũ augent᷑ gẽme iuſta fiet putatio vineaꝝ.frigidis vero mẽſe febꝛuarij ⁊ marcij tm.in tẽperatis vtro q; põt tꝑe fieri.ſʒ cõmodiꝰ erit in mõubo vine as qᷓ ſeptẽtrionẽ aut ꝑtis occidens reſpiciũt vᷣno tꝑe putari.alia ꝑs aduerſa clemẽtioꝛibꝰ plagis reſcidat᷑ in autũno. Nã in talibo loc ⁊ in oĩb calidis pꝛuinaꝝ vis ⁊ natura veſtit᷑. Sʒ ſempꝑ ſᷣm Palladiũ in putatiõe vitat᷑ vt vitis fiat in cruce robuſtioꝛ.ne debili viticu⸗ le duo duramẽta ſermemꝰ.qð qͥdem experti putatoꝛes nr̃i tẽpoꝛis in oꝛdinatis ⁊ depᷣſis vineis nõ obſeruãt.dicẽtes meliꝰ eſſe ſtipiteʒ vitis renouari freqnter auferẽda ſunt leta in toꝛta debilia ⁊ malis locis nata.⁊ ſermentũ q̃dem int᷑ duo bꝛachia.natũ debʒ inſcidi. ſi piguedine bꝛachiũ qðcunq; debilitau erit illud bꝛachio deciſo ſuccedat.f᷑it tamen opti mũ putatoꝛẽ ſermẽtũ inferius bono loco na tũ reꝑari de ſemꝑ vi cauſa tueri.⁊ advnã vł duas gẽmas relinq̃re. In locis letis ⁊ clemẽ tioꝛibo altius licebit vites expãdere. In exili bus aut eſtuoſis aut decliuis hũilioꝛ eſt ha⸗ bẽda.ſed erit ſapiẽtis extimare vim vitis. Nã q̃ altiꝰ colit᷑ ⁊ piguis ⁊ fecũda eſt.pluſq; octo palmites hůe non debʒ.ita vt ſemꝑ in ꝑte me dia vnuʒ aut duos relinquamus cuſtodes. Si macra ⁊ hũilis eſt:ſingulis bꝛachijs ſin ula flagella dimitte.ſed pꝛouidendũ eſt ne in Anartus vna pte ſint ſermẽta q̃ ſeruas. ꝙ ſi fiat tanẽ ⁊ fulgure tangat᷑ areſcit.Circa crus q cquid naſcit᷑imputemꝰ.ſi nõ deſiderat vinea remo ueri.relinqnda ſunt ſermeta.neq; circa din ũ nec in ſummo.qꝛ hoc velut pãpinaria minꝰ afferũt. illa vo vitẽ nimietate fructꝰ onerãt.et lõgius ducũt.quare ſunt in loco medio ſeruã di.nõ iuxta gemmã.ſed aliqntulo ſuꝑius fiat plaga.et auertat᷑ a gẽma ꝓpter lachrimã de⸗ fluentem. vngues etiã cuſtodũ ſiccos ⁊ ana⸗ tinos reſcide.⁊ oĩa q̃ vetera ⁊ ſcabioſa reperi es. ſi trũcus vitis ſole aut pluuijs aut no xijs aĩalib eſt canatus.purgemꝰ qcquid eſt moꝛtuũ.plagaſq; eiꝰ amurca linimꝰ.aut ter⸗ ra:qð pꝛoderit aduerſus pᷣdicta.coꝛtex enaʒ reciſus ⁊ pendẽs a vite tollat.q̃ res (vt ait pal ladins) minoꝛeʒ fecẽ reddit in vino. muſtus etiã radat᷑ vbiq; reptus.ſed plage quas in du ro vitis recipiet oblique ac rotũde foꝛe debe bũt. vetera igit᷑ ermenta q bus pmi anni fru ctus ppendit oĩa recidant᷑.⁊ noua circũciſis capꝛiolis ⁊ ramulis inutilibo relinqnt᷑. Sed ſciendũ eſt.q in q buſdã partibo ſermẽta quã tũ lõga ſunt a natura pꝛoducta a putatiõe re linquunt᷑.vt apud cremonã ⁊ terdonã.et alia multa loca. In q buſdã ſolũ ſummitates ſteri les auferunt᷑.in alijs vſq; ad vnũ pedẽ palmi tũ lõgitudo reliquit᷑.alibi vᷣo adeo ſtricte pu⸗ tat᷑: ꝙ vſq; ad ſemipedis mẽſuram palnutes bꝛeuiant᷑. Et pᷣmus qͥdem modus nõ eſt ob⸗ ſeruãdus niſi in lo letis: vbiꝑtice nõ ponũ tur:ſed vites velut ptice vel funes vndiq; ex tendunt᷑.ſecundus vo apud aſt obſeruatur. cum palis tantũ circa vitem affixis.⁊ ad eos palmitibus paucis extſiens.⁊ hij duo modi pᷣcipue tolle rant᷑ in lez vineis.⁊ in his vitiũ generibo:q̃ ſuas gẽmas ꝑ lõga internodia di ſtulerũt.⁊ huiuſmodi vinee plurimũ fructũ ferũt.⁊ multos botros.licʒ nõ adeo magnos vt vites ſtricie putant᷑.muliũq; ⁊ aſſidue fo⸗ di ⁊ fimari deſiderãt tales vinee:vt fructũ et palmites cõgrue ferre poſſint. Hee vᷣo vinee in quibus vſq; ad vnũ pedẽ bꝛeuiantur pal⸗ mites:vt bononie mutine.⁊ in mult; alijs llo cis in mediocri ſolo defendunt᷑.⁊ q̃ſi in omi genere vitis.⁊ cõgrue palmites fructũq; ſuũ defendũt.que vᷣo ſtrictiſſime putant᷑vt apud foꝛliuiũ:et in q buſdã alijs locis.⁊ in pꝛouin cia talit᷑ pꝛocurant᷑ in vitibo qᷓ ſine palis ⁊ par ticis velut arbuſtule in ſuis ſtant oꝛdinib.et in vitibo qᷓ ſpiſſos valde nodos inueniunt᷑ ha bere:⁊ maxie in exilibo ſolis ⁊ in ſpecieba vi⸗ tis que vocat᷑ albana ⁊ ſclaua.q̃ ſi aliter putẽ ſofe nſcot Nites? perflna fonde anput harig⸗ live⸗ ſunpt⸗ onwd Mesſt Mvi ſccc putan geq clfere nyt Cnca duni tana mind oneritet rgioſenii pinsfar Gma de⸗; (cs ng⸗ * ZM 2ðð S R wioſdpon Unsto hignt um mm⸗ „come, s Nrun no. mulrs gunoinde eꝛe debe mann feu 1crcüciſs ni. Ged ſenninqui putaröere lonietalia ninlesſten degepalmi ſnaepu⸗ npalmütes Snöͤckob⸗ ce Nöponi dicer obſemadr. tis de ijdronoci inbisui ſernodhd rimmi fucin leo magos 1 Mieſo⸗ t fuie Neeforine iantorpl ; zult ns rſtinon ici nemapr in onn plloti deginihidl nuninn ehe, Nieru . — § 5 4 £● . £ 4 6. tur nimis miſeras vuas ferunt.⁊ ſufficiẽtes pꝛo anno ſequẽti palmites nõ ꝓducũt.⁊ hec eſt in vineis putatiõis rõ. in arboꝛibo autẽ ⁊ ꝑgularijs tot maxime reliquunt᷑.q̃t virtꝰ vitꝭ põt cõmode tollerare. vt tñ nõ ſint in loco ali qͥ nimis ſpiſſe.et in ſermẽtis relinqndis oẽs ſũmitates ſteriles auferant᷑:putant᷑ aũt a plu⸗ riba de tercio in terciũ annũ tm̃.vt ples vuas ferãt.ſed ſi annis ſinglis putent᷑: eas pigues vel piguioꝛes ꝓducẽt.⁊ longioꝛi tꝑe vitẽ de⸗ fendẽt.qͥdã aũt nunq; putãt vites in magnis aut ramoſis arboꝛibo cõſtitutas ꝓpter nimiã difficultatẽ putationis earũ.ſed ꝑtices vites foꝛtiter ꝑcutiũt.vt q̃ arida ſũt excutiant᷑. Et q́dam nullo modo ꝑcutiũt.ſed eas ſuo natu rali motu viuere ſinũt. Iteʒ ſciendũ eſt.q; in cuiuſſibet vitis putatiõe tria cõſiderãda ſũt. ſcʒ fructꝰ ſpes vt tales palmites tm̃ relinq̃̊s, de qbus ꝑcipiendoꝝ fructuũ ſpes habet᷑. vt ſunt valde maturi rotundi.⁊ groſſas ⁊ rotũ⸗ das gẽmas habẽtes ⁊ ſpiſſas.ſcdᷣm ſpẽm vi⸗ tis illius. Item ſucceſſura materies vicʒ cu⸗-⸗ ſtodes ⁊ ſermẽta in bono loco nata.ex qbus materia ſequẽtis anni pᷣſumit᷑. bꝛeuia valde relinqᷓs. Item locus q vitẽ ſeruat vt cuſtodẽ reliquas etiã in ꝑte infima vel alio cõgruo lo co.cũ ꝓpter vetuſtatẽ aut defoꝛmitatẽ autni⸗ miã lõgitudinẽ vid indiget renouari.vt poſt q;ᷓ ſuff icient᷑ creuerit in loco cuſtodis reſidu: um amputet᷑. Item notandum eſt.ꝙ ſi vitis mature putet᷑.⁊ maturiꝰ pullulat.⁊ plura ſer⸗ mẽta ⁊ maioꝛa pꝛoducit.ꝓpter retentiõeʒ hu moꝛis q non effundit᷑ cõſolidatis plagis an te curſum eius.qre totũ cedit in ramoꝝ aug mentũ.ꝙ ſi tarde putet᷑.ſerius pullulabit. ert fructꝰ plurimos cõſequeris.pter effuſioneʒ ſuꝑflui humoꝛis aquoſi digeſtionẽ humorꝭ viſcoſi ex q̃ͥ fructꝰ generat᷑ impedien.ideoq; vites ⁊ vinee exiles pus.pingues vᷣo que ſu perfluo humoꝛe indigeſto luxuriat nimiũ in frondes ⁊ palmites.⁊ q̃ pꝛuinas timẽt ſerius amputent᷑ Itẽ poſt bonã vindemiã ſtrictius puta ꝓpter cõſumptã virtutem vitis. poſt exi guã vero largius.ꝓpter vires eiuſdẽ altera re ſumpta requie.Arboꝛes vitifere quedã nul⸗ lo modo putant᷑. vt q̃ ferũt labꝛuſtas q̃ ſunt vites ſilueſtres.qᷓ nunq; putari conſueuerũt. vel vites domeſtice qᷓ particis tm̃ a q buſdaz ſiccitate purgant᷑ q̃dam de tercio in tercium putant᷑ annu.vt ſunt arbuſta ⁊ arboꝛes maz— gne.q̃ vites domeſticas ſuſtinẽt.niſi ſint fru ctifere arboꝛes.q auiditate fructus nõ putan tur.vtile tamẽ eſt ſi eis annis bus arboꝛes Quartus Fo. xxxix. putãde nõ recidunt᷑ nimia ſpiſſitudo ⁊ rami 7 ⁊ vinearũ ⁊ arboꝛũ vitifearrũ foꝛmatione. . 4 . . 4 ODuellam vitẽ columella dicit poſt pꝛi mũ annũ ad vna materia eſſe ſoꝛmãdã. nec recidendã totaʒ. ſicut ytalie cõſuetudo eſt anno ſcdᷣo cõpleto.quia vel intereãt vites in totũ reciſe.vel infecũda ſermẽta pꝛoducãt.q ampntato capite velut pampingria de duro cogunt᷑ exire.quare iuxta ipᷣm cõmixturã ve teris ſermẽti ad vnã vel duas gẽmas inferio res capitis relinqnda ſunt.qð eſt merito ĩ vi⸗ ticula foꝛtioꝛe ſeruandũ. Naʒz debilis nimis viticula ſecũdo anno recidenda relinquit᷑ ⁊ ſane ad adiuuandã calamis nouellã vitẽ vel exiguis palis.vt ſequẽti anno robuſtioꝛes ac cipere poſſit.⁊ tam diu recidenda eſt vſq; ad vnã vel duas gẽmas.donec leta ⁊ fertilia ſer mẽta pꝛoducat.qð cũ fecerit ſiquidẽ vitis ve lut de arbuſtula foꝛmanda eſt.ad vnã tm ma tcriã reducat᷑ ſi vero cũ pali ⁊ particaꝝ auxi⸗ lio ſtare debet. in ea due materie ſeruãde ſũt. que tante lõgitudinis foꝛment᷑ quãta deſide rat ſtipitis altitudo.vt videlicet in ciliſls ℳ LWwer bꝛeuioꝛis ſcʒ vnius pedis.in pigui vᷣo ⁊ leto maioꝛis duoꝛũ vel triũ pedũ altitudinis di⸗ ſponat᷑ anno deinde ſeq̃nti quattuoꝛ ad plus materias habere debebunt. qᷓ in partes q̃ttu oꝛ diuidant᷑.deinde ſequẽtibo annis totidem vel plures ſcᷣm doctrinã in eoꝛum putatiõe traditã. ꝙ ſi vitis ſuper arboꝛes vel arbuſta cõſcendere debʒ.per etatẽ ad hoc ducẽda eſt. donec ad ramos fuerit ibiq; ineidi debuit. vt in eius ſummitate nata capita ſequẽeti an⸗ no diuidant᷑.ſcdᷣm diuiſioneʒ que inuenit᷑ in arboꝛũ ramis. deinde cõſequent per ramos eodẽ modo vitis pꝛocuret᷑ aſcenſus.vnã ſem per materiã ad cacumen arboꝛis diripendã. foꝛmant᷑ vinee diuerſimode ſcõm varias cõ ſuetudines ciuitatũ et locoꝛũ.nam in quibuſ dam locis foꝛmant᷑ in oꝛdinibus cũ palis et particis.aut cum ſermẽtis tenſis.aut ſine ali quo au xilio vt alibi dictũ eſt. In quibuſdaʒ fiunt in aciebus.et tunc cum vna partica tm vel duabus ſiue trib cum ſint in leto ſolo.et maxime in aciebus arboꝛũ quibo vites me⸗ diantib quib iam palis ſuſtentat᷑.aut etiam fiunt in ꝑgularijs paruis.et tũc a parte ſtipi⸗ tis ſunt depꝛeſſe.⁊ altera dirigunt᷑ in altum q̃ multo cogent letamine ⁊ laboꝛe.et plurimuʒ fructũ ferunt. Ego autẽ ponam vnã particã ſolam in parte depᷣſſa.⁊ vnam in parte altera bene foꝛteʒ que omẽs palmites valdelõgos et fere ad terrã pꝛocidẽtes ſuſtinet cũ magna fertilitate vuaꝝ.ſed vnam particã diſtare ab alia facio per vnũ bꝛachium ſolũmodo.⁊ ta lia ꝑgularia facio in ripis vinearũ ⁊ agroꝛũ. in quibus ſunt ſepes ⁊ arboꝛes.ſupꝑ quas ſer menta multa ⁊ maxima pꝛo anno ſequenti ⁊ hoc modo paucis expenſis multas vuas ꝑ⸗ cipio in ripis ⁊ ſepibus viridibus. q̃ als niſi pꝛo clauſura ⁊ lignis pꝛo igne pauce ac nul⸗ lius vtilitaus cxiſtunt. que etiã vt plurimuʒ loca exoꝛnant.in quibuſdã foꝛmant᷑ in arbu ſta hũilima vndiq; oꝛdinata.vel in magnas garboꝛes aciebus diſtinctas de arbuſta hu⸗ milima vitifera foꝛmãda ſunt.vt eis planta⸗ tis poſtq; biennio vel triennio elapſo ſuffici enter cõualuerint.in ſex vel ſeptem aut octo pedum altitudie reſcindant᷑.ita ꝙ in exili ſo⸗ lo bꝛemioꝛa.in leto ᷣo ⁊ pingui altioꝛa foꝛmã tur.ibiq; natis ramis anno ſequẽti omes ex⸗ ceptis quattuoꝛ melioꝛibꝛamputent᷑ ⁊ rema⸗ nentes in q̃ttuoꝛ partes diuerſas cũ particis aut vineis foꝛment.et ligatis lapidibo ſuffici entibo ꝑpendicularuer cogant᷑ per latera ex⸗ tendi ne dirigant᷑ in aliũ.qui cum foꝛtificani Quartus fuerint lon gitudine triũ vel quattuo? pedus ſinant᷑ habere in quoꝛuʒ capiiibo erunt vites foꝛtibo vinculis alligande.et hic modus pꝛe⸗ cipue obſeruat᷑ in partib mediolani.ſcd per⸗ gamenſes faciũt ſtipitẽ magis depꝛeſſum vi⸗ delicet tnũ pedũ ⁊ ramos thi natos eti plu⸗ ves eleuant in altũ foꝛmãtes arbuſtulã viuiſe ram ad modũ campane inuerie.in cuius me dio ſuper uc moiaf. qui putat vitem ⁊t ar boꝛem t ip aai vitti euch ccaà expandit fas ciens palmites omnes foꝛas vndiq; ſtare de cliues. Magne v arboꝛes foꝛmãde ſunt vt in altũ c depᷣſſum habeãt vndiq; multos trũ catos ramos ſcom poſſibihtatẽ vitis arboꝛẽ operientis.ſuper quoꝛũ capita ligabunt vi⸗ tes.que poſtmodũ omes onuſte iacent.ſuper quoꝛuz capita ad inferioꝛa flectunt᷑.poſſunt etiam cõmode foꝛm ari vt vites ferant.⁊ ipſe arboꝛes augmentũ non perdant. hoc modo videlicet cũ populus ſalix vl vlmus erũt ſic⸗ ca groſſitndinẽ bꝛachij circa duodecim vel qndecim pedes ſũmitas incidat᷑⁊ ram s ibi dẽ naſcentiba vuis rectioꝛ ꝑmittat᷑ in altũ ex tolli. q̃ ntũ vacat ab ea ſola ſummitate volue rit.et ſimititer ſingulis annis alternatis ra⸗ muſculi auferant᷑ ab ea ſola ſũmitate relicta. ceteri vero rami infra dimiſſi foꝛment᷑ vt in hum libus arbuſtis vitiferis dictum eſt. ac quos vites ligant᷑.nec ab inde ſupꝛa conde⸗ ſcendere pmittant᷑. Item vt ait Viarro vbi terra naturaliter hũida eſt.ibi altũs vitis tol lenda eſt:eo ꝙ in partu ⁊ alimonia non vt in calice querit aquam ſed ſolem. idcuco vtilez- eſſe puto in locis campeſtribꝛhumidis pam⸗ pinare vineas tempoꝛibo congruis. ſcilicʒ mẽ ſe Maij 2 Junn. ? ipſas liberare ab omnib= ſuperfluis.et vtilibus pampinis ⁊ ſermẽtis. Odcinde maturatis fere vuis poſt menſem au guſtum eas ſuꝑfluis frödibus denudare. vs ſol vniuerſas vuas videre ⁊ toꝛquere poſſit. vt vinum maturius ⁊ foꝛtius fiat.⁊ ſuꝑftua humiditate conſumpta fiat mellus durati⸗ uum.et melioꝛis odoꝛis. . Capitulum. xiiif. Quo modo tempoꝛe vinee releuande ſunt 2 vites Q iE ing trn f liy due hon lnti mecl furg hite⸗ lesi ſorti gen. Mteo ſigr ſvorn cnse n. lorf dalt Vne dein ſure Wel Udegsz ms ochane⸗ nlſetn Ncnre enip⸗ tlipine Malnnsn Mniar Vndtfu⸗ chimne Nüge ſunn mülosni ins e Gabenen gccſhe ns giſtcs l Zä Kin e ilate volue E — mrsr - — . Urſlan Inee releuãde ſunt.et vites ligande.an nantan teq; geme nimiũ turgeſcaãt. et vinee qui uncka dem q in oꝛdinib cum palis ⁊ particis fiũt. – ita ꝙ in eis vites ſpiſſe ſunt vndiq; diſtãtes Gunott equaliter releuande ſunt.vt cuilibet viti palo od affixo eodẽ in medio vitis cingat conuenien nwnnn ti vinculo:ſi vinea eſt depꝛeſſa. ſi vero alta in mnts Duohus cingenda eſt locis. pꝛius tamen ad dunm nouem palos ſex particis aut cannis cõueni llitni enti altitudine alligatis.ita ꝙ vna vitis ſit in gllg . medio ⁊ cetere circũſtantes.ſic em̃ defendũ⸗ Honn tur a caſu.⁊ vindemiantibo quaſi ad omnes ſomans⸗ vites apertus patet acceſſus.deinde palmi⸗ enſena tes in partes quattuoꝛ diuidant᷑ et foꝛtioꝛes ndnt, foꝛtioꝛibo particis.debilioꝛes debilioꝛibo alli benofſt⸗ gent. In his vᷣo vineis que rarioꝛes habent unſugius vites pali per totũ tribus diſtantes pedibus Godunmg⸗ aſſignant᷑ et eiſdẽ cannis vel particis ligatis Ar t 1Mus ſuꝑinducant᷑ vites ⁊ taliter diſtribuantur qꝙ; operiant vniuerſa ſpacia ⁊ ligent᷑ ⁊ hic mo⸗ dus obſeruat᷑ in vineis multis marchie An toñ.ſed mihi nõ placet.vbi vᷣo palmites ve⸗ lut funes tendunt᷑.ð cuilibet viti circa eaʒ tres paliparui ponunt᷑ medio pede diſtantes. et vinculũ quoddã circa eos velut ſertũ cingit᷑. deinde palmites extendant᷑.inter vitẽ ⁊ viteʒ ſurcula parua ponat᷑ vel baculus ligetur ne yvue flectant ad terram.⁊ tam huic vinee qᷓ; ce Quartus D Fo. xl. teris in qͥbus palmites lõgi relinquunt᷑ mul tũ pꝛoderit ſi facta pꝛope palũ ligatura extra eam.poſtq; iam lachrimas effundit ſuauiter modicũ toꝛqueant᷑ſermẽtes NHã buiuſmodi toꝛtura naſcit᷑ infra ligaturã ſucceſſura mate ries nec vuis naſcentiba aliquaʒ infert leſio⸗ nem. ⁊ hic eſt apud aſt.⁊ laudat᷑ ab om̃ibus ſi palmites circa vitem ſiue ꝑticas qad dnos tres vel quattuoꝛ palos poſt vinee foſſionem ſatis irrationabilit᷑ ⁊ inepte ligant᷑ in his au tẽ vineis q̃ in aciebus conſiſtũt ſi cũ particis aut ſermentibo tantũ fiũt nota eſt earũ opera⸗ tio. Si vᷣo in ꝑuis pergularijs affixis ꝑuis palis iuxta vites.⁊ longis tribo pedibex op poſito remotis baculis foꝛtibi inter vtrunq; palũ paruũ ⁊ magnũ liget᷑ a ꝑte vitis depꝛeſ⸗ ſus ⁊ ad oppoſitã eleuatus.ſuꝑ quibo ſufficiẽ tibus particis poſitꝭ vites diſtribuant᷑ equa⸗ les. Di vo in arbuſtis vl arboꝛiboſunt vites nihil aliud agendũ niſi vt vites in pluribus locis ligant᷑ ad ſtipites.⁊ earũ palmites ꝑ ra⸗ mos ⁊ trücos equaliter diſtributi ligent᷑.ſed pꝛouidendũ eſt omibo annis vitem reſolui ac ligari.quia refrigerat᷑ vt Palladius ait. Capitulu. xv. De fimati one vineaꝝ.⁊ radicũ inutiliũ amputatione. Eñnſe octobꝛis vel nouẽbꝛis: febꝛuarij vel marcij fiũt parue fouee circa vites. et amputatis cũctis radicibo que in ſummi⸗ tate fiunt terre letamẽ imponit᷑. ⁊ maxĩe hoc in vite nouella ſeruandũ.vt amputent᷑ radi⸗ ces ſuꝑuacue quas pꝛoduxit etate.que ſi cõ ualuerũt inferioꝛes radices faciũt in terra.⁊ remanet vitis in ſũmitate ſuſpenſa.q̃ res eam frigoꝛi facit obnoxiam ⁊ caloꝛiſed hee radi⸗ cule non ad ſtipitẽ debent reſcidi.ne aut plu res inde naſcant᷑.aut noua plaga coꝛꝑi vitis impꝛeſſa. in ſecuturi algorꝭ vꝛat᷑ recidant᷑ au tem relicto digiti ſpacio.⁊ ſi placida hyems eſt vites relinquamꝰ opertas.cum ante bye⸗ mẽ hoc eſt factũ.Si violẽta ante menſem de cembꝛis operimꝰ.Si pꝛefrigida modicũ co lumbini ſtercoꝛis circa viticulas largientur. ſed cũ aliũ fimũ ponimꝰ ꝑuis parũ. magnis vo vinbus plus aponimꝰ.plurimũ igit᷑ ope rat᷑ in vineis letamis adminiſtratio frequẽs ad multũ pꝛoferendũ fructũ.ſed quia conſue nit vini viciare ſapoꝛc.⁊ durabilitatẽ ledere. qui nobilius vinũ habere cupiunt. de menſe auguſti vbi vinea miſerioꝛ eſt lupinoꝛũ coꝛ⸗ bem vnã in bubulcam ſerũt.⁊ cum ad debi⸗ tũ augmentũ peruenerint eos merrun opti en . e hlt. mü ſtercus pꝛebere vineis dicunt᷑. vel in ſo⸗ neis circa vites factis ponũt minutatim in⸗ ciſos ſermẽtes.et pampinos operiunt. LCapitulmm. xvj. De vi⸗ neis ligonizandis. Enſe marcij nouella vinea incipiat pul ueriſari.qð tunc deinceps vſq; ad octo bꝛẽ ſingulis menſibo agendũ eſt.nõ ſolũ Pen pter herbas.ſed ne tenera adhuc ſemina ſoli ata terra cõſtringat.ſed in menſe Julij ma⸗ ne ⁊ veſpere iam caloꝛe depoſito debet effo⸗ di.⁊ aduerſo gramiĩe pulueriſari graminũ ra⸗ dices ſũt cũ obſint plurimũ. vt ad extremas pterea ſulci ꝑ ilas partes in qbus aq̃ colligi tur. vt ad extremas ꝑtes facile defluat.q̃ ſi re⸗ manſerit nouellas extinguit.⁊ antiq̃s elidit. vJogẽ menſe marcij eſt celebꝛãda cõpletaruʒ vineaꝝ foſſio.anteq; gẽme minꝰ turgeſcunt. quia ſi foſſoꝛẽ apertus vitis viderit oclus ce⸗ cabit᷑ ſpes magna vindemie. Deinde menſe maij fit ſecũda foſſio vineaꝝ.eo tẽpoꝛe q̃ nõ dũ floꝛent. vel eo quo iã floꝛere deſierũt.qᷣa q̃ oꝛent cõſtat nõ eſſe tãgenda. In q̃libet aũt ſoſſione cauenduʒ eſt.ne fiat eo tꝑe quo terra minus madida vel ſicca eſt.ſed cũ medie di⸗ ſpoſitiõis exiſtit.⁊ quãtomag terra pulueri in 8 Quartus ſabit: tãto melius erit. ſufficit tamẽ ſi medio⸗ criter pꝛofunde fodiat᷑. Si aũt ſtudiũ:vt vni uerſa terra fodiat᷑ equaliter.vt nihil in ea cru di ſoli remaneat maxĩe circa vitem. quã rem vga (in qua ſit altitudinis paſtini modus de ſignatus diligẽs cuſtos in multis loc explo ret. Nã hec cautela doloſos foſſoꝛes ab hac negligentia ſubmouebit. Capitulu. xvij. De notu is que vitibus accidũt. ⁊ circa ipſarum. 3 . Ccidũt nocumenta in pᷣmo anno plan tatis vitibus vt pereãt. vel ſemi bine re maneãt.qð quidẽ qñq; fit ꝓpter herbas cir= cag eas naſcentes:quarũ radices ſibi nutrimẽ tũ ſurripiũt.quod ſi accidit frequẽti foſſione ⁊ herbarũ inciſione iuuat᷑:aliqñ vicinis ar⸗ boꝛũ vel ſepiũ vmbꝛis.tunc aut amputande ſunt.aut frondibo denudande.ſepe etiã ex ni⸗ mio ſolis ardoꝛe deficiũt.q̊ caſu:aut ab vm⸗ bꝛatiõe aut operimẽto terre circa eas cũ aliq̃̊ ſtramine ne omnino ſiccent᷑.vt aque cõueni⸗ entis exhibitiõe leſionẽ euitant. Accidit etiã quãdoq; nocumentũ vitib ex vicinitate q̃⸗ rundã plantaꝝ.ſicut caulis:coꝛili:⁊ lauri:cõ pertũ eſt em hec adurere vitemideoq; in vi⸗ nini iu icn wus ſvd lol nu. Cot 1e nen en wbi⸗ Nti tm Heg G ſoſ ſ Mnn gut⸗ iee Ge. ſee vi del e —., vopin binere Noch⸗ ſoſſone ins ir⸗ pnunt n, abm/ ciai cucn, neis plantari nõ debet. Mñq; patiunt᷑ aĩaliſi coꝛroſionẽ q̃ plurimuʒ ledũt eas ⁊ coꝛoſitãt. ideoq; ſi pauce ſũt vites ſpinis cõgruis mu⸗ niant᷑.ſi plures foſſatis cingant᷑ ⁊ ſepib.qñ⸗ q; vites in hyeme gelu pereũt.q̃re reſcindẽde ſunt iuxta terram.⁊ in talib locꝭ in putatiõe curandũ eſt:vt nunq; ſtipes erigat᷑ aliqͥd ſuꝑ terrã.⁊ cũ appꝛoximathyems vitꝭ putantur. nõ vt curtatis fragulis ⁊ oĩbus ſimul.Inq⸗ buſdam locis cũ iunco ligatis iuxta terrã fle ctunt᷑.⁊ ſupꝛa capita ipſoꝝ ne ſurgant aliqd „ — terre ponatur. demde poſt hyemẽ deducto li gamie releuent᷑.vel fiãt in arboꝛib tñ ſuꝑ q̊s nõ facile gelu ſiccent᷑ Aliqñ aũt frigꝰ nõ totũ ꝑimit vitẽ.ſed ſoluʒz nouos palmites.qͥ ꝓpter ligni teneritudinẽ ⁊ medulle magnitudinẽ ſe defendere nequeũt.qð cũ acciderit ſurſuʒ in loco idoneo palmitibo ꝓcreandis aut eã mo dico de palmitibo relicto ſi aliqͥd viriditatis ibidẽ habuerit reſcindat᷑.ſic em̃ q̃ſi renouabi tur ⁊ foꝛmabit᷑ vitis.⁊ foꝛſan eodẽ anno ali⸗ quẽ fructum feret.Accidit etiã plurimuʒ: vt poſtq; palmites ⁊ vuas ptulerint pꝛuinis vi riditatẽ omnẽ amittãt.quare in talibo locꝭ ta⸗ lia genera vitiũ plantanda ſunt:q̃ tarde vire⸗ ſcãt.vt ſunt albana garganica ⁊ maiolus plu rimũ.quia vineas inuadũt ruge.q̃ omnẽ viri ditatẽ coꝛrodunt. ⁊ vᷣmes virides ⁊ aſuri par ui qui taiaturi vocant᷑ Bononie.qͥ natos cũ vuis palmites deuoꝛãt ⁊ deſiccãt.cõtra que ſubueniendũ eſt. vt ꝑ manꝰ mulierũ ⁊ hoĩm colligant᷑.⁊ pedibo cõculcent᷑.vel igne cremẽ tur. Accidit etiã ſepiſſime:vt tꝑe calorꝭ deſcẽ dat cũ feruẽti ſole ꝓꝑuiſſima pluuia venenoſa ⁊ aduſta.q vulgari᷑ apud Bononieñ.melu⸗ men vocat᷑:q multa genera vitiuʒ adeo ledit. ꝙ earũ fructũ in nihilũ oĩno reducit.ideoq; vbi hoc frequẽter accidit:ea plantent᷑ genera vitiũ.que modicuʒ aut nihil ledunt᷑ ab eo. vt eſt malixia ⁊ albana ⁊ gruũla:⁊ quedã alia ge⸗ nera nota. Lẽpeſtas etiam ſepe vineas oĩno coſumit.cõtra quã nihil oĩno valere põt.niſi foꝛſan pia oꝛatio apud deũ:mundo coꝛde di recta. ucʒ q dam tã mares q; femie ignoꝛãtes naturã ⁊ generationẽ grandinuʒ impꝛudent aut fallaciter aſſerãt cõtra grãdines ⁊ fulgur qdam fieri poſſe.Accidit etiã qũq; q vuis li gone ledat᷑:⁊ tũc qͥdẽ vitis ſtricte liget ia ga.⁊ ea circumfoſia ouinũ vel capꝛinũ admi ſceat᷑cũ tetra letamen. Accidit pᷣterea ſepe:q; vitis tot pampinos ꝓfert.qꝙ eos ⁊ vuas ad debitũ pꝛoducere neqͥt augmentũ.in quibus menie maij conſideranda ſunt ſementa qᷓno uella vel vetus vitis pꝛotulit.⁊ ei pauca ⁊ ſo⸗ lida reliquamus.⁊ in nouellis adminiculis firmamus.donec bꝛachia firmata dureſcãt. ne amplius reſecte ⁊ pullulãti viticule q; du as vel tres materias relinquamus.⁊ pꝛopter ventoꝛũ iniuriã alligent.ſi reliquas in pmoꝛ dio pautioꝛes hoc menſe pampinari conue⸗ niet.ſed cũ eſt pampinatio neceſſaria cũ tene rirami digitis ſtringentib crepabũt ſine dit ficultate carpentis.hec res vuas efficu pin⸗ guioꝛes ſucceſſurã materiã coꝛroboꝛat.⁊ fru cium vtilitati conſulit ſolis admiſſum. Acci dit pꝛeterea vitiba ſepe tanta debilitasivt mi ſera nimis ſermenta ⁊ vuas pꝛoducãt. qbus fimo frequẽti foſſione:et ſtricta putatiõe ſub ueniendũ eſt. Quedã autẽ adeo lete ⁊ pigues ſunt.ꝙ magnitudie pampinoꝛũ vincas clau dunt.ei ſe vicinaſq; vies quaſi ſuffocant.nec fructũ ſuum maturati ꝑmittunt.quibus ſub uenire opoꝛtet larga putatione.rara ſoſſiõe. fimi pꝛiuatione.⁊ palmitũ ⁊ pampinoꝛũ am putatione tẽpoꝛe maij.⁊ frondiũ ſpoliatione in locis frigidis.et pᷣeipue cui vue putreſcũt. pampinent᷑ per latera.xxx.diebus ante vin⸗ demias. ⁊ frone illa ſola ſeruanda eſt.que in ſummitate poſita ſolẽ nimiũ defendit in ver tice. ⁊ ſi que in terra iaceãt ſurſum ſine reuo⸗ lutiõe ſuauiter releuent᷑. In locis aũt arden⸗ tibus ⁊ ſiccis obumbꝛat᷑ vua:ne vi ſolis are⸗ ſcat. Si autẽ vinee bꝛeuitas aut facultas ꝑ⸗ mittit operariũ. In quibuſdã etiam locis ni mias hominũ ⁊ canũ patiunt᷑ inſidias.quas diligenter die noctuq; maturitatis tẽpoꝛe cu ſtodiri opoꝛtet.⁊ in eis plantari debẽt ea gez⸗ nera que nõ ſunt delectabilia: ſed auſtera ad edendũ.vt gnij areſta ⁊ gmaronus.quenon defacili tangunt᷑ ab aliquo.et nobile tamen ⁊ ſeruabile vinũ ſaciunt.A ſturnis pꝛeterea ſe pe plurimũ infeſtant᷑.quod cũ accidit funi⸗ bus ⁊ ſignis terribilibo per vineas appenſis et perſonis gridantibo et eos terentibo expel lant. ꝙ ſi tanta eſt ipſoꝛũ inuaſio: ꝙ pꝛedict⸗ modis defendi non põt: fiat in medio vinee ſuper quattuoꝛ colũnis locus eminẽs.ſuper quo puer aliquis maneat.trah atq; ⁊ moue⸗ at funes ab alijs capitibo ad lõgos poꝛos ci ca vineam ligatos cum cucurbitis ⁊ ꝑuis ba culis circa eas cũ in alia parte videru opoꝛ⸗ tunũ.vt in ciuitate Clogie ab oĩb⸗ obſeruat. Capitulũ xviij. De ton⸗ ſeruatione vnarũ recentium ſiccamm. “ AVas quas ſeruare volumꝰ legamus il leſas.nec acerbitate rigidas.nec matu⸗- ritate defluentes.ſed qbus eſt granũ luce pe⸗ netrabile ⁊ ſplendidũ.et tactus cũ molli iocũ ditate calloſus.ſiqua ſunt vitioſa reſecemus. nec patiamur intereſſe quibus inexpugnabi lis acerbitas cõtra blandimẽta eſtiui calorꝭ ingduruit.tunc inciſos botrionũ tenaces cali da pice ambiri oꝑtet. atq; ita in loco ſicco fri⸗ gido ⁊ obſcuro ſine luminis irruptiõe ſuſpen di. Item aliter extracto pane de furno cũ ni⸗ mis calide ponat᷑ in eo palea.⁊ ſuper eaʒ vue. ibiq; per hoꝛã ſcdᷣm ꝙ tibi melius videbitur dimitte:donec aliquantulũ fiant paſſe.vel po nant᷑ ſuper aſſide.vel aliqua craticula in fur⸗ no. 2 poſtq; inde fuerint extracte ſubmergäaz⸗ tur in muſto dulciſſimo.⁊ ponãt᷑ ad ſolẽ do⸗ nec aliqu ãtulũ ſint ſicce ſen aliquantulũ mu⸗ ſte guttate. ⁊ ponant᷑ in vaſe veluti in lagena vel ſacco. Item aliter. vuas ſale decoctas po ne in muſto feruẽti ad ignẽ modice dimutẽ⸗ do. ⁊ pone ad ſolem iteruũ.et ſunt optime. Iteʒ vue ſaniſſime ⁊ aliquantulũ ad ſoleʒz paſſe ſer uv ant in ſabulo ſiccato ad ſolem. Item in pa⸗ leis vel feno ſubſtratis. Item in folijs vitis ſiccatis. Item in melle. Catho ait vuã in ol⸗ lis cõmodiſſime condi.⁊ in ſapa ⁊ in muſto Recte vuam paſſam grecã ſic facias.melio⸗ res aciui ⁊ dulces ⁊ lucidi botriones in ipſa vile toꝛ quebis.⁊ patiaris ſponte mediocrix ſiccan. deinde ſublatos in vmbꝛa ſuſpẽdis. ⁊ vuã diſtrictam cõponis.⁊ cũ vas impleue⸗ ris deſuper pãpinos addes.⁊ oꝑculabis.ac ſtatues in loco frigido ſicco. quem nullus fi mus infeſtet. Salernitani autẽ vuã paſſam bhoc modo faciũt.eligunt em melioꝛa grana vuarũ.⁊ ad ſolẽ deſiccant.deinde in furnum modicũ poſtea cũ vuis dulcibo deinde ablu unt. ⁊ ſuperaſpergũt puluerẽ cinamomi.⁊ li⸗ Gant in folijs fici.⁊ ſeruãt per annũ hanc vᷣtu tem habet lauandi. ⁊ decocta in vino.⁊ ipᷣm vinũ valet contra frigidã tuſſim vit etiã vua paſſa optie hoc modo.toꝛqueat᷑ in vite.⁊ ſic toꝛta per tres vel quattuoꝛ pendeat dies.de⸗ inge collecto quolibet botrione cũ manu vel tenacula in muſto dulci feruenti ponat᷑.⁊ ibi taniũ teneat᷑: bis põt dici ſalutatio btẽ vir⸗ ginis. deinde ſiccet᷑ ad ſolẽ ſi calidiſſimus eſt vel in furno pane extracto.caue tamẽ ne plu uijs autroꝛe tãgant᷑.deinde refrigerata in ali uo mundo vaſe ponat᷑.⁊ optime compꝛeſſa als frigida deſuꝑ ponderet Quidã aũtexea exiccata ad ſolłẽ iterũ in muſto dulci feruenti Quartus obꝛuunt. ? exiccant aliquantulũ? cõponũt⸗ ſed ad hec oĩa cõmode fieri poſſunt de vuis recentibus ſine toꝛtura racem omibus alijs obſeruatis q̃ dixi.dum tamẽ ſcias:ꝙ difficili me ſiccari poſſunt ad ſolem in regionibo tem peratis. Item grecis docentibo ſi vua vel po ma in vite vel arboꝛe diu ſeruare voluerꝭ va ſculis clauſa fictilib.ab vna parte percuſſus Dlligenter a ſummo tecto ſuſpende.q;uis po ma gipſo cooperta in longaʒ ſeruent etatem. Capitulum. xix. De vi⸗ ute vuarum. — Va in duo diuidit᷑ ſcᷣm yᷣſaac eſt em̃ agerba ⁊ matura. acerba eſt frigida in tercio gradu.ſicca in ſecundo.hec tres habet ſubſtantias in ſe diuerſas.ſcʒ grana.coꝛticeʒ et ſuccum. Granoꝛuʒ natura ſic eſt ⁊ dura. et nullius cõuerſiõis in coꝛꝑe.ſed integra egre ditur.ſed farina ex eis piſtatis facta ⁊ bibita cõfoꝛtat.⁊ colericam egeſtionẽ ſtringit. maxi me ſi aſſenk. Coꝛtex groſſus eſt: nec cõuertik. ⁊ ideo nõ nutrit.cõfoꝛtatiuus eſt ſtomachi.? epatis caloꝛẽ extinguit.ſuim aufert. acumen calide ⁊ rubee mitigat.vomitũ ⁊ egeſtionem colericã ſtringitoculis appoſitus palpebꝛa⸗ ſigeo et coß ſolem let Cuinn pulne bos! Ntin⸗ bleſ⸗ meie leſtnt⸗ ſolisn utep? ſileE beyner pocs Lreue durns. etion ruthi ſcoſne ſiquid cbis unttt triocl gantha mlsh imnbecl gin famür buno laude gbinf pticent pamg hentete Hicrer Mump bllores worisd Poreſtd (oreſt Menei ſwise 1eCr figio ſonnin robns mbas bointe poteti krle⸗ Nende Nenns De ibonen. y po en nſi⸗ Puso⸗ taumn. rũ groſſos humoꝛes attennat ⁊ exiccat. Itez valet ad pꝛuriginẽ oculoꝝ ⁊ aſperitatẽ. Sue cus vo vue acerbe ante dies caniculares ad ſolem poni debet vt ſiccet᷑ ⁊ ſpiſſet᷑ vt mel.hie valet humoꝛibo ad gulã deſcendentibo ⁊ gin guinis ⁊ auriculis. Si cliſtere facias valet vulneribo inteſtinoꝛũ.et diuturnis humoꝛi⸗ bus in vuluã deſcendentibo. Uua matura q̃ eſt in ſua cõpleta dulcedine.ſanguinẽ lauda⸗ bilẽ facit.⁊ ceteris fruct bo quẽadmodũ ficus melioꝛ cibus.plus tamẽ ficus qᷓ; vua nutrit. teſtat᷑ autẽ hoc:quia qdazʒ ſuis tẽpoꝛibus eis ſolis vtunt᷑ vnde pingues fiũt.⁊ clarent eoꝝ cutes.deſiſtentes ᷣo ab eoꝛũ eſu facile macre ſcũt.Eiꝰ oſſa ſunt frigida ⁊ ſicca.granis acer be vue vicina.habẽt tamẽ acumẽ quoddam Apter qð cito exeũt ante cõuerſionẽ. Iteʒ coꝛ⸗ tex eius frigidus ⁊ ſiccus.⁊ ad digerendum durus.⁊ ſi cũ coꝛtice ⁊ oſſibus edat᷑ indurat egeſtionẽ ⁊ inſufflationẽ ⁊ ventoſitatẽ gene⸗ rat.⁊ hũoꝛes lõginquos a ſanguie laudabiuli. ſi comedãtur in hoꝛa qua de vue accipiunt᷑. ſi quidẽ inueniat ſtomachũ malis humoꝛib⸗ ⁊cibis vacuũ.⁊ foꝛtis ſit digerere.vnde dige runt᷑ ⁊ in laudabilẽ ſanguinẽ cõuertunt᷑.⁊ vẽ tris adiuuãt ſolutionẽ.coꝛpuſq; a malis pur gant humoꝛibo.ecõtra ſi ſtomachũ inueniat malis humoeibo vl cibis plenũ.⁊ digerere ſit imbecillis in eo moꝛant᷑ ⁊ inflationẽ generãt ⁊ rugitũ.⁊ in humoꝛes malos conuertunt᷑.⁊ fumũ noxium plurimũ creant.Appenſe ⁊ ab bumoꝛiba ſupfluis deſiccate ceteris vuis ſũt laudabilioꝛes.⁊ ſubtilm dietis cõuen:entes. ab inflatione longe ſunt ⁊ fumoſitate. nec ſti ptice ſunt nec ſolubiles.in muſtũ miſſe vł ſap pam groſſe diete ſunt ⁊ ſtomacho minus cõ⸗ ueniẽtes.ventoſitatẽ ⁊ inflationẽ pꝛoducunt. ꝓpter extraneos humoꝛes ex ſapꝓpa vel muſto aſſumptos.vue multũ carnis habẽtes nutri bilioꝛes ⁊ durioꝛes exiſtũt qᷓ; hee q̃ plus hu⸗ moꝛis q; carnis habent. Item vua cuius ſa⸗ poꝛ eſt dulcis ⁊ groſſus mellq; vicinus cali- dioꝛ eſt.ſitimq; generat.⁊ groſſioꝛis eſt nutri menti.⁊ ad digerendũ durioꝛes.inflationem faciẽs ac rugitũ.⁊ opilationẽ ſplenis ac epa⸗ tis Et vua cuius ſapoꝛ eſt ſubtilis aquoſus. frigidioꝛ eſt ⁊ digeri leuioꝛ ſtomacho. con⸗ foꝛtatiua ⁊ mundificatiua a colericis humo ribus.ſitis mitigatiua.⁊ cõueniens cõplexio nibus tẽperatis.Et vua cuius ſapoꝛ ẽmedi us inter pᷣdictas eſt leuis nutriture. ⁊ medie potẽtic. Alba vua clara ⁊ aquoſa facile dige⸗ rit᷑ ⁊ leuluer nutrit, venas cito ꝑfoꝛat.⁊ vꝛinaʒ ins qui adbuc ſeminaturi ceiſtun. —— * . .. . . Quartus Fol. xlif. ꝓuocat. Nigra groſſa eſt.digeri dura.ſed cõ⸗ foꝛtatiua ſtomachi. ⁊ ſi bene digeratur nutri mentũ bonũ pꝛeſtat. Ruffa vel citrina eſt me dia pᷣdictoꝝ.paſſum ſiue paſſa ſicca eſt ad cõ parationẽ viridis.⁊ ex ea qdam eſt dulcis.q̃ calidioꝛ eſt ⁊ humidioꝛ.maxie ſi nigra ſit.hec valet ad doloꝛẽ pectoꝛis ⁊ pulmõis.⁊ tuſſim mitigat.que vo acerbitatẽ habʒ minꝰ nutrit ⁊ frigidioꝛ eſt ⁊ ſiccioꝛ ẽ dulci.ideoq; ſtoma⸗ chum cõfoꝛtat.caloꝛem extinguit.⁊ ventrem conſtipat. H Capitulu. xx. Dr appa⸗ ratu vindemie. Spꝛopinquãte vindemiarũ tẽpoꝛe pꝛe parãde ⁊ aptande ſunt in his locis in quib moꝛis eſt vinũ cũ ſuis racemis ⁊ ari⸗ lis bullire.in alijs vero toꝛcularia.Item coꝛ⸗ bes cophini ciſte.⁊ cetera inſtrumenta ⁊ va⸗ ſa que vnicuiq; neceſſaria ⁊ opoꝛtuna ſunt. ſcm varias ⁊ diuerſas cõſuetudines locoꝝ. ⁊ omia vaſa neceſſaria optime mollificanda lauanda ſunt.iunci veteres ſeruani queren di ſunt.qͥa melioꝛes durabilioꝛeſq; ſunt no⸗ uij — . Capitulum xxj. Detem poꝛe vindemie. Zile eſt agnoſcere quãdo vindemian⸗ dũ ſit. Nam qͥdam anteq; vue maturẽ tur vindemiãt.⁊ ideo ſubtile ⁊ infirmũ nõꝑ⸗ manẽs faciunt vinũ. Alij vᷣo tardius vinde miantes nõ ſolũ vineas ledut reſolutis ia vi ribus eius.ſed etiã tale vinũ paſſibilius ⁊ mi nus durabile faciunt. Cognoſcit ergo tẽpus vindemie guſtu ⁊ viſu.Aiunt em Demetrius ⁊ Affricanus ſex ſoluʒ dies habere vuã.⁊ nõ piures ꝑmanere maturã: ſi em granuʒ vue iã nõ viride ſit.ſed in ea nigredie vel alio coloꝛe in quo tandẽ eſſe debet ſcᷣm naturã generis illius vue ſignificat eã eſſe maturã. qdaʒ aũt expmũt vuã.⁊ ſi qͥdem afffuxerit granũ vue nudũ.nõ cõtinẽs carnẽ.maturas eſſe ad vin demiã appꝛobat vuas:ſi vo affluxerit granũ cũ parte carniũ eas nõ eſſe maturas dicunt. Quidã aũt ex quo incipiũt paſſe fieri matu⸗ ras cõcinũt vuas.Alij vᷣo pꝛobãt ita.ex vno denſiſſimo botro vmũ auferunt acimũ.poſt vnũ vei ſcdᷣm diẽ cõſiderãtſi manet in eadeʒ foꝛma locus acini.⁊ ſi circũſtantes nullã reci piũt angmentationẽ vindemiare feſtinant.ſi o acini locũ minoꝛẽ factũ cõſiderãt q̃ſi his q̃ de circuitu ſunt acinis adiũctis ſuſtinẽt vin demiã donec augmentatiõe ꝓcedit. Palladiꝰ aũt ait maturitatẽ cognoſci expꝛeſſa vue gra na q̃ in acinis celant᷑ ſint fuſca.⁊ aliq̃ pꝛsope modũ nigra.quã eſſe facit maturitas natura lis.O poꝛtet &D vindemiare ⁊ maxie luna exi⸗ ſtente ĩ cãcro leone ⁊ ſcoꝛpiõe vł aq̃rio.ea vo vindemiã facere vt Burgũdiꝰ ait ⁊ in ſũma. Sciendũ eſt:ꝙ ſi vue ramis pĩgues ꝑ latera frondibodiuident᷑ vnũq; ex eis fiet minꝰ erit aquoſuʒ ſcdᷣm potentiã meliꝰ duraturũ. Si vue colligunt᷑ poſt terciã.roꝛe cõſumpto aere calido ⁊ ſereno.vinũ erit potentiꝰ⁊ meliꝰ du raturũ.cõtraria vᷣo cõtrariũ operant᷑.vue ni⸗ mis mature faciũt dulciꝰ.ſed minꝰ potẽs mi nuſq; durabile:qᷓ; eodem tꝑe pꝛioꝛi collecte. Vue nimis acerbe faciũt vinũ acerbius.me diocres faciũt vinũ potẽs ⁊ meliꝰ duraturũ. Vue in augmẽto lune collecte vinuʒ minus ſeruabile faciũt. in detrimẽto mag. Si vune nigre ad bulliendũ ponant᷑ in fundo tini.vi nũ erit rubicũdius.ſi mature matuniꝰ.ſi acer be acerbius.ſi mel dulcius.ſi ſaluia ſaluiaꝝ. ⁊ generaliter ſapoꝛẽ ⁊ vᷣtutem acqrit eius q Quartus in eo loco poneĩ. ſi dieb cogruis ſimul ebu lierint. Si vue collecte àbuſdã dicho in acer bo ſteterit vinũ maturiꝰ erit Si muſtũ in do lijs ſiue graſpis ebulliat bonum ⁊ durabie erit. ſed tardius clariſicabuur q; ſi cum eis ebulliat. Capitulũ. xxij. Qualiter .„ T Ai poꝛtant copbinos maioꝛes velcoꝛ bes. ⁊ qͥ in ciſtis vuas colligũt eligane folia. ⁊ ſiquis acerbo aut putridus vel ſiccus inueniaĩ botrus auferat᷑. O poꝛtet aũt vt cal cantes vuã ſiqͥd obliti ſunt qͥ pꝛeſunt cophi nis aut coꝛbib ipſa eligere folia.ipſa em̃ con trita cũ vuis auſterũ magis operant᷑ vinum. et marimũ nocumentũ fit vino. Capituluʒ xxiij. Quali⸗ ter debent vue calcari.⁊ ex eis vinum ſieri poſſit. be czzin naclens calarid meme ndel lhbſi leſtart hereſe Ni nn Amüe lhyrch birre niites Cipkec Clne⸗ linsiin ccodie pmi lgoog ſtrune ſupes in co; fitoe⸗ enitta oem lund uic inarr Windo rabte cumes IIHNI . mmiſſas toꝛcłari vuaſ ſtati expmi vpiʒ pediba ab his qͥ ad h̊ ſunt deputati.⁊ cũ oẽʒ qʒimũ eq̃lit᷑ calcauerit ſurſũ racemos ⁊ na eleuẽt.⁊ circa hãc in tumulũ hũorꝭ ſub toꝛ culari defluat.⁊ cũ ſcdᷣo calcauerint.⁊ in altũ racemos erexerĩt ⁊ molles ac calidos ⁊ non valde hũidos eos fecerit. ſic ſub ligno ⁊ pᷣlo eos ſu pponãc calidi em̃ ⁊ molles exñtes faci⸗ le fluxibiles fiũt.ſi vo hũidi valde diſponant neceſſe ẽ gᷓnũ ſuꝑpoſitũ ſcindi eoꝛũ cõpoſitio nẽ. Intrãtes aũt ĩ toꝛcłari oꝑtet valde pedib⸗ ęæẽ mũdos.⁊ nõ ſepe exire ⁊ intrare nudis pe⸗ dibo.⁊ eſſet bonũ ꝙ in eis nõ comedãt nec bi bãt. ⁊ ꝙ ſint veſtiti ⁊ cĩcti ꝓpt᷑ ſudoꝛes ſuꝑue niẽtes. In qͥbuſdã aũt ꝑtib vt bononie cal⸗ cant᷑ ad vineã in coꝛbibo ſicẽ mediocrit᷑ pñt ⁊ calcate poſite ſuꝑ curriba in vaſis poꝛtant᷑ ad tinas.in qbo eas ſtare ad feruendũ ꝑmittũt ꝑ octo dies ⁊vltra.⁊ vſq; ad.xv.vł/xx.ex qͥ mul tũ purificat᷑ vinũ.ſʒ ſapoꝛe racemoꝛũ inficit᷑. ideoq; meliꝰ eſt:ꝙ ſuꝑ tinã ponat᷑ cra vel in ſtrumentũ ex aſſidibo ꝑfoꝛatũ ad h̊ diſpoſitũ ſuꝑ qð ſtet vnꝰ calcatoꝛ.qͥ calcãdo ꝑgficiat.qð in coꝛbe cõplere nõ poterat.⁊ cũ bñ calcaue⸗ rit oẽs racemos cũ pedibo ꝑ vnã ꝑteʒ in tinã emittat.in quã tm̃ bulliat ꝙ purificatuʒ ſit. racemi ſupᷣ liquoꝛẽ eleuati ab eo diuiſi:qð in pauc euenit diebo.qᷓ facto reponat᷑ in vaſibo: que ex vuis fieri poſſunt. Quartus Fokl xliif. ⁊itinis aq̃ ponat᷑ paꝝ vel mituʒ.ſm ꝙ nobi liorꝭ ⁊ potẽtior, aut melioꝛis vue fuerit.⁊ ſᷣm ꝙ h̊ vinũ mixtũ dẽ meliꝰ vel peiꝰ optat᷑ Sci enduʒ tñ ꝙ q;to meliꝰ vue calcant᷑:tãto minꝰ ⁊ deteriꝰ fiat muſtũ.ſʒ de puro plus hẽbit.ſi Ho male calcate fuerit ecõtra erit. ſᷣm iſtũ mo dũ vinũ purificabit᷑. ⁊ ſciendũ durabile fiet. nec viciabit᷑ racemoꝝ ſapoꝛe.Eſt aũt ſciẽdũ: q̃ſdã ſpẽs eẽ vuaꝝ adeo racemos ſuos auſte ros hñtes.q cũ eis bullire plimũ nõ põt.ſine Detrimẽto ſui.q̃ſdam vᷣo adeo modicũ auſte ros hñtes ꝙ cũ eis bullire plimũ poſſet. No tãdũ eſt etiã ꝙ quãto vue piguioꝛes ⁊ aq̃ſio⸗ res ſũt: tãto magꝭ cũ racemis bullire dũt mi⸗ nus.⁊ q̃nto nobilioꝛes ⁊ ſiccioꝛes fueriĩt:tãto mag i eis ſtare oꝑtʒ. Itẽ ſciẽduʒ eſt:ꝙ poſtq; vue collecte et ĩ aceruũ poſite ſũt ſi duobo vel tribo dieb ſic ſteterit valde ipᷣaꝝ ⁊ vini auget᷑ maturitas ⁊ dulcedo.ideoq; vtile eſt ĩ vineis hfe bitumẽ in q̊ ponãt᷑ vbi diu ſtare poterũt ⁊ extra ĩ tina ꝑua ex bitumie facta colligi ma tuꝝ vinũ qð inde loqᷣbit qð valde ſuaue ⁊ de lectabile erit. nõ tã in eſtate defacili poterit cõ ſeruari. Sciẽdũ eſt etiã ꝙ om̃e vinum qð cũ racemis ⁊ coꝛticibo acimoꝛũ nõ feruet ẽ albũ. qð vᷣo cũ eis feruet tinget᷑ ab eis.⁊ coꝛtic co⸗ loꝛẽ nigꝝ vl albũt aut aureũ aut rubeũ acqͥrit Capitulu. xxiiij. E xx vuis fieri poſſunt agreſtũ paſtũ defri ctũ coꝛoenũ ſappa vinũ ⁊ accetũ.de qui bus oĩbus dicendũ eſt q̃literfiant ⁊ cõſeru?z tur. de natura ⁊ virtute quã habẽt in coꝛpo⸗ ribus humanis. Deagreſto paſſo ⁊ defrictu coꝛoeno ⁊ ſappa. Breſtũ fit duplex.liquidũ ⁊ ſiccũ.Agre ſtũ liquidũ fit hoc modo.cũ vue adyuc ſũt acerbe.ſʒ ad debitũ.vel qſi ꝑuenerit aug⸗ mentũ colligunt᷑ ⁊ piſtant᷑: ⁊ in maſtelluʒ vel aliud vas ponunt᷑ ad ſoleʒ. ⁊ in eis aliqd de ſale ponet᷑⁊ poſtq; duobo vł tribus diebo ad ſolẽ ſteterint: accipit ſuccus.⁊ repoſitus vſui ↄſeruat᷑et qͥdã de ſale nõ ponũt.ſed cũ eo me liꝰcõſeruat᷑⁊ maxie ſi extalib vuis factũ fue rit.quaꝝ vinuʒ in eſtate ſanũ ſeruari nõ põt. Agreſtũ vᷣo ſiccũ ſic faciẽdũ eſt.accipe vuas acerbiſſimas:⁊ piſta ⁊ expme.⁊ pone in vaſe extẽſo.⁊ ſoli oppone donec ſiccet᷑:⁊ ſerua. Et q̃dam ponũt ad ſiccandũ in ſole abſq; deco⸗ cClione aliq̃̊:ſi ſol calidus adeſt. q dam etiam agreſtũ faciũt ex vuis aliqd dulcedinis ꝑci⸗ piẽtibo.ſʒ poꝛ ſtipticioꝛ ⁊ frigidioꝛ ẽ. Potes tercio mõ facere agreſtũ ſpiſſuʒ.vt ⁊ mel.⁊ eſt plurimũ vꝓᷣtuoſuʒ. vt ſup̃ᷣ dictũ eſt de ᷣtutnb⸗ vuaꝝ paſſaꝝ. Vniuerſa affrica pingue ac io cundũ ſic cõ qmplurime.? in faſcellis ex iunco facij aliq̃⸗ ten? cõtextis vᷣgis poſite foꝛtiter verberant᷑. deinde vbi vuaꝝ coꝛpus ĩius cõcuſſiõis exol uerit exbm t᷑ hinc paſſum eſt qͥcquid effluxe rit.⁊ conditũ vaſculo mellis moꝛe ſeruat᷑ de⸗ frictu. Coꝛoenũ ⁊ ſappa fiũt ex muſto. Nã de frictü a deſeruiendo diciũ eſt.vbi ad ſpiſſitu⸗ dinẽ foꝛtiter diſpumãt. Coꝛoenũ cum tercia ꝑte perdita:due ꝑ es remaſerint. Sappa vbi ad terciã redacta deſcendit quaniũ melioꝛeʒ faciunt ciconia ſimul cocaa. Captituinʒ. xxv. Depur⸗ gatione vini facti ex vuis acerbis ⁊ coꝛrupti. Poꝛtet om̃es vuas acerbas vel quali⸗ tercunq; coꝛruptas ſeparare a reliqͥs. et quod ex ipᷣis eſt muſtum:ita eſt curandum. aq̃ pluuialis vſq; ad dimidiuʒz eſt coquẽda.? ex hac aq̃ decocta quanta eſt muſti decia ꝑs ſuperinfundi vino.rurſus aũt cũ vino deco⸗ quãt cõſumat᷑ in decoctiõe decima ꝑs.Qui⸗ dam autẽ non faciũt ita.ſed ipis vuis immit tunt aquã cõmiſcentes ad futurũ muſtũ terci am partẽ poſt calcantes vuas muſtũ coquẽe c conſumatur tercia paro. ficere cõſueuit.legunt᷑ vue paſſe Quartus Capitulũ xxuj. De tura tione vini a pluuia agitati. Ipluunalibo imbꝛib multũ ſuꝑueniẽ⸗ tibus vue adhuc in vinea exiſtẽtes vel poſt vindemiã amplius q; opoꝛtet madefiãt ex neceſſitate ipas calcabunꝰ. Si aũt vinde⸗ miatũ muſtuʒ imbecillius eſſe didiceris.do⸗ cebit autẽ te hoc guſtus.cum vinũ in dolijis nutrit᷑ poſt pꝛimã ebullitionẽ confeſtim trald ferant᷑ in alia dolia.manet etiã in fundo om⸗ ne lutoſum pꝛopter grauedinẽ.Quidã auteʒ melius faciũt.vinũ coquent donec viceſima pars eius cõſumat᷑.immittentes gipſi centeſi mã partẽ. laudarij vo covſq; ad ignẽ vnum decoquũt.quouſq; quita pars eius cõſuma- tur.⁊ eo poſt eam conſumpto vtunt᷑. Capitulu. xxvij. Quali⸗ ter vinũ mittendũ ſit in doIolſe. Olia antei immittak muſtuz ad̃ ſalſa pum ſpongia ablui opoꝛtet.⁊ incẽſo fu migare.oꝑtet aũt neq; nimis facere ea plena neq; nimis deficiẽtia.ſed opinari oꝑtet quo⸗ uſq; vinũ bulliẽs augmẽtationẽ faciat.vt nõ ſupᷣ effundat cõijcere poſtea oꝑtet qð in do⸗ lijs eſt muſtũ ꝑ quiq; dies ⁊ mamb ⁊ ciphis ſpuma.⁊ ſi aliqͥd ſuꝑfluũ fuerit auferre.⁊ ex⸗ purgatiões omes a cellario educere.⁊ longi⸗ us pꝛoijcere.ſi em ꝓpe manſerint canopes in de generant.⁊ malus inde exit odoꝛ.q̃ ambo vinũ euerti faciũt:idcirco bonũ odoꝛẽ in toꝛ culariba ⁊ maxime in apotecis eſſe opoꝛtet. Loucni⸗ lersd mocſi Nrrinde⸗ tis do⸗ ndolzs nni nddon⸗ nicimg cyecim dſicenti he vinun lumg ui ddſi Dirlon eeuplene letuo⸗ Utvto dindo⸗ ꝛaphs neer⸗ lonp⸗ nopesnn qunto⸗ 8 to oc. S . . Capitulũ.xxuiij. Quali⸗ ter muſtũ per totũ annũ haberi poſſit. Niteq; calcent᷑ botri qð ex vuis ſtillat muſtũ pꝛeſmonẽ quidã vocãt. mitte eo dſẽ die in vas pice ꝑlinitũ interius ⁊ extenus vt ſemiplenũ ſit vas.⁊ obſtrue diligent gipio multo em tꝑe permanet muſtũ valde dulce. multomagis ſeruabit᷑ ſi vaſe ꝑcluſo coꝛio in puteũ vas immittit᷑.qꝛ nõ ſuꝑ ebulliens ſem per erit muſtũ. Si quis aũt inqͥeſcibiuter.id eſt paulatim cõculcauerit vuas.⁊ non cõpꝛi⸗ mat ſcʒ foꝛtiter. et hoc muſtũ vtile ad perma nentiã habebit. vt Burgudius ait. Alij boc per experientiã optume viſum eſt. Alij vas vt Dictum eſt interius ⁊ exterius pice perunctũ in puteũ ponunt.vt labia ſola ſuperemicent. hoc per expenentiã optime viſum eit. Alnj in harenã bhumidã vas ſuffundũt. Capitulum. xxx. Deto- gnitione ſi muſtũ vel vinum habeat aquam. xt qualuer ſeparabit ab ea. T cognoſcamus ſi vinũ vel muſtũ ha beat aquã.pira cruda.vel ̃ᷣm quoſdaʒ moꝛa mitti in muſtũ.puiridã ſi aquaʒ habẽt mergent᷑.ſin aũt ſuꝑnatabũt.qdam cannam greca que naſcit᷑ in aquis vel linũ vel papirũ yvel fenũ vel aliqd aridũ vngunt olco.et in vi nũ mittũt ⁊ extrahũt.ſi aquã habent cõgrega .r Quartus Fok. xliiif. bunt᷑ gutte in oleo.⁊ quãto plus de aqua ha buerit.tãtomagis erit guttaꝝ aque cõgrega⸗ tio.Alij ſimplicius faciẽtes vinũ emitiunt in ollam nouã nondũ infuſam.⁊ appendũt ollã duobo dieby. ſtillat em̃ olla aqua mixta. Qui dam in calcẽ vinũ ſupꝛa effundũt.⁊ ſi quideʒ aquã habet.diffundit vinũ calcem.ſi autẽ pa rum eſt depꝛeſſabit eã. Alij vo in frixoꝛio ha bent oleũ feruens ⁊ ſuꝑinfundunt vinũ.⁊ ſi aquã habet ſonabit.et amplius faciẽs reiili⸗ uidã vo ſpongiã noua oleo vnguetes ea uũt os vaſis ⁊ euertunt.ſi aquam habet fundit᷑ in ſpongiaʒ. eadẽ pꝛobatiõe ⁊ in oleo vtunt᷑. Alij de muſto ſibi modicuʒ in manu mittũt.⁊ fricant ſi purũ eſt viſcoſum eſt ⁊ ade heret.ſi aquam habet nõ adheret.Aqua hoc modo ſeꝑabit᷑a vino.albumen humidũ mit⸗ te in teſtã vini.deinde ſpongia vncta oleo ob ſtrue os teſte vel alteriꝰ vaſis.et incliuans ſi ne effundi. et effluit ſolum aqqu. Capitulum. xxx. Ht mun ſtum cilo expurgetur. es ☛ N metreta dulcis muſti cocilam acceni mitte.et . tres dies erit purum. Capitulũ. xxxj.Qualiter vinum non ſemper ebullit. ND ronam pulegij vel nepatice vlł oꝛiga no collo vaſoꝛũ circũpone vt ait Bur⸗ gundius. Quidam autem interioꝛa dolioꝛuʒ . 1 SSEV SS circa labia pungunt lacte vaccino. detinebit enim intus bulliens muſtũ vt dicunt. co debeat ſtare vinum vt duret. Ellam vinariã ſeptentri vel obſcuro pꝛoximã.longe ab alueis ſtabu⸗ lis furno ſterquilinijs ciſternis aquis.⁊ cete ris odoꝛibus hoꝛrendis. In libꝛo tamẽ vin⸗ demie a Burgũdio edito dictũ eſt. ꝙ foꝛtius vinũ ſub diuo pouendũ eſt.auertat tamẽ oc⸗ caſum ⁊ meridiem parietibus quibuſdã ap⸗ poſitis.reliqua autẽ vina ſub tecto ponenda ſunt.feneſtras autẽ excelſioꝛes opoꝛtet face⸗ re ad aquilonẽ ⁊ oꝛientem verſus. Capitulũ. exxitj. Dte tral uaſatione vini.et apertione dolioꝛum. ra quidẽ in vere. foꝛtioꝛa auteʒ in eſtate.vina que ſunt in aridis locis poſt ſolſticium bꝛu male. Cum autẽ tranſuerſat᷑ vinum in luna Capitulu. xxxij. Quolo trioni habere de bemus oppoſitam. frigidam. obſcurã. vẽtis.nequaq; in auſtrali.⁊ imbecillio vinũ a muteſcẽte.id eſt fece ſeparat᷑ ſubtilius et imbecillius fit. Affirmãt expertiſſimi viri. ꝙ ſi circa feſtũ omniũ ſanctoꝛũ:cũ vinũ ebul lire ceſſauerit.et fex ad fundum deſcenderit. ipᷣm remoueat᷑ a fece groſſa. faciet in hyeme matrẽ ſubtileʒ cũ q̃ melius cõſeruabit᷑. ⁊ poſt hyemem facilius clarifſicabit᷑ tempoꝛe veris. Item dicunt.qꝙ ſi vinũ diu cũ fece moꝛet᷑. ad ueniente caloꝛe ei adeo incoꝛpoꝛabit᷑.ꝙ eius ſapoꝛe inficiet᷑et non poterit aliquibo clarifi cari modis. niſi coquat᷑ vſq; ad pꝛincipium ebullitiõis.lento igne ⁊ claro.et in vaſe mun do ponat᷑ cũ ſaluia bona. babẽte in fundo du os baculos vel vnã tegulã mundã inuerſam et mantellũ de groſſo panno.vel ponat᷑ in ti⸗ nia muuda.et in idẽ vas poſtea reducat᷑ mo do pꝛedicto. pꝛouidendũ quidẽ eſt vt in hye me qͥdem calefiat.eſtate vᷣo infrigidet. O poꝛ tet autẽ tranſuaſare vinũ:cum luna auget᷑: et ſub terra eſt. O poꝛtet etiã cum a dolijs in · ua vaſa tranſmittimꝰ vinuʒ obſeruare oꝛius ſtellarũ.et maxime in floꝛe roſarũ ⁊ floꝛeſcen⸗ te vinea mouet᷑ eius fex in occaſib ſtellarum Coõſulunt aũt ſapientes.⁊ maxime yſiodus cũ aperit᷑ dolium. vinũ quod eſt in pꝛincipio Dolij.et quod eſt circa fundũ conſumet᷑ medi um autẽ quod eſt in pncipio dolij vinum ſer nare quod foꝛtius eſt ⁊ pꝑmanentius ⁊ ad ve⸗ terationẽ aptius.vmũ eni quod eſt pꝛope os dolij ac aeri adherens eſt imbecille.quia eua poꝛat.quod autẽ eſt ſatis pꝛofundũ ſeu ap⸗ pꝛopinquans feci:cito vᷣtitur. O poꝛtetau⸗ tem tranſmutatũ vinũ in teſtis vel alijs va⸗ ſculis nõ vſq; ad labꝛa teſtarũ immitti.ſed vſ qʒ parũ deoꝛ ſum ſub collo vt nõ foſſet᷑ſed re ſpirationẽ habeat. ſi de accetoſitate nõ timek ſed ſi de ea timeat᷑: quaſi nihul reſpiret.et fiat ventilogus de ſalice viridi a coꝛtice mũdato. Item bonũ eſt qð iuxta ſpinã ficariã ſit vna ꝑua ſpinella.per quã ſubtrahi parũ de vino tẽpoꝛib calidis ⁊ ventoſis.nã per ipᷣam egre diet᷑ aliqͥd de fece cũ vino.et ipᷣm clarificabit parũ meliꝰ. Itẽ opoꝛtet aperiẽtem dolia ſer⸗ uare oꝛtũ aſtroꝝ.qꝛ tũc vini fit movꝰ.⁊ nõ oꝑ tet vinũ rimare.Et ſiqdem vinũ in die aperi es oꝑtet intẽdere ſoli.vt nõ eius claritas inci dat vino.ſi aũt in nocte neceſſitate multotiẽs ꝓuocante doliũ aperies.ſupꝑintendere oꝑtet lumẽ lune Itẽ oꝑtet euacuata dolia cõfeſtim abluere aqua ſalſa, vel cinere.vlł argilloſa ter ra ſiccari ſi vinũ eſt debile.ſed ſi valde potẽs eſt ſolumodo bñ claudat᷑ vndiq;:quia odoꝛ ?v — CS pore fies nnn. chel hdent. bfene. 1hock verd. Ntd Feius ddn epiun Indode Inefeonn ncgt o. nünhee 4. Dn augeie hoinp⸗ meorus tclarum epfodus incpi⸗ nckneti inumſe 31ade propeos guiaeun üſcuc⸗ wrletau⸗ Iljsvd⸗ nN ſtlctr inck Ntetfa nüdao⸗ ſurns idevino amegt Ufant dolaſ⸗ Ganuͤch dieapen iusind U1 ge opts Tiber Capituluʒ. xxxiiif. De ti⸗ poꝛe ⁊ modo guſtandi vinum. Vidã boꝛealibo exiſtentibꝛ ventis mu iabilia ⁊ ſincera ſunt tũc vina. Alij vᷣo experti cognitiões vini auſtrali vento flante guſtãt vinũ.Auſtralis em̃ ventus magis vi nũ cõmouet ⁊ redarguit quale eſt.ieiunũ aũt exiſtentẽ nõ opoꝛtet guſtare vinũ:obtũdit᷑ em̃ guſtus.nec poſt vltimã potationẽ ⁊ cõmeſti onẽ.vt Burgũdius ſcribit.ſed ex cõſuetudĩe Bonoñ.ieiuno ſtomacho ſemꝑ guſtãt vina. Itẽ opoꝛtet guſtantẽ vinũ neq; amarã eſcam nec ſalſam neq; aliq̃ que guſtũ exaltarẽt:ſed q́;maxĩe cũ pauca comediſſet ⁊ bene digeſſiſ ſet.qͥdam volẽtes circũuenire emptoꝛes.teſtã nouã habẽet:quã ꝑfundũt optimo vino vete⸗ ri ⁊ bene redolẽti.⁊ in ea ponũt vinũ qð vẽde re volunt:malicioſi autẽ quidam attribuunt nuces ⁊ caſeũ guſtare volentibo vinum vt co medant.vt certiſſimꝰ falſificet᷑ guſtus.hec au tem dicimus:nõ vt faciamus ſed ne decipia mur.opoꝛtet etiam emptoꝛẽ ſepe guſtare vi⸗ num nouũ ⁊ vetus.ne obliuiſcat᷑ quid effuge re debeat. Capitulum. xxxv. Deli⸗ gnis cognoſcendi vinum durabile. Auartus Fo. xlv. MHmiſſo vino in dolia ꝑ qdðᷣdam tpᷣus trãſuaſandũ eſt in aliud vas.quieſcibi lit᷑.in poꝛi vaſe relinqnda eſt ipᷣa fex.⁊ diligẽ ter vas includat᷑ demũ intuendũ ẽ multotiẽs odoꝛãtes. ne aliq̃ trãſmutatio fiat circa feceʒ SSõ cenopes vel fangũ albũ.quẽ facit ubtꝰ? butẽ. vel ma gis aliqͥd taliũ extimandũ eſt vinũ eſſe coꝛrumpendũ ſi nihil ale gene⸗ rat᷑:credendũ eſt vinũ ꝑmanens eſſe. Quidã aũt cala mũ integruʒ ꝑfoꝛãtes ĩmittũt vſq; ad fundũ ſuꝑ feces.⁊ pᷣcludentes calami ſuꝑio⸗ ris foꝛamẽ magno digito. poſtea auferentes digitũ ꝑ olfactũ attrahũt inferiorꝭ odoꝛẽ.de mũ exſugẽtes attrahũt fecis ꝑtẽ ad q̃litatẽ.et ſ̃m qᷓlitatẽ fecis futurũ vinũ reliquũ eſſe crez- dũt.O ꝑtet aũt ex medio vaſe futuꝝ vinũ eſſe opinãtes.qͥdazʒ vᷣo ꝑtem vini bibẽtes infrigi dãt ac guſtãt.⁊ qᷓ̃lecũq; inuenit᷑ in guſtu tale futuꝝ vinũ reliquũ eſſe credũt. Oꝑtet aũt ex medio vaſe guſtum facere.Alij vᷣo ex tegmie vaſoꝝ ſignũ accipiũt.diſcooꝑto em̃ vaſe.qð eſt ĩ tegmie guſtat.ſi qͥdeʒ vinoſuʒ eſt optimũ eſt vinũ. ſi vo aquoſum non. Alij aũt ex ipſo guſtu ſi a pꝛincipio auſtri fuerit ſignum cer⸗ tum.ſi autẽ molle contrarium. LCapitulu. xxxuj. De no⸗ D cumentis que vino accidunt. Lber XLOcidit vino ꝓpter aquoſitatẽ coꝛrupti bile in vite. vel poſtea ſibi admixtuʒ. vt coꝛrũpat᷑.⁊ vᷣtatur ꝓpter varias cauſas extra neo caloꝛe in ipᷣa agẽte.ꝙ ſi fex vł modicũ ta lis v.ni eodẽ dolio extracto reliquat᷑ in vaſe. nec aperiat᷑ vas.ↄuertit᷑ in muffam q; vas in ficit.deinde quodlibet vinũ in eo poſiiũ cõſe quenter coꝛrumpit᷑. Et ſi ex vino in ſanũ do liũ vel aliud vinũ miſcet᷑aliquid ſeu imponi tur ipᷣa inficit.et in ſuã coꝛruptã naturã con⸗ uertit. Item vinũ foꝛte ⁊ potẽs ⁊ pᷣcipue dul ce groſſum ſi tẽpoꝛe calido dumittat᷑ in vaſe. nõ plene:nec deſuꝑ clauſo euapoꝛat calidum ⁊ humidũ vini.remanet frigidũ ⁊ ſiccum.qð in accetoſitatẽ cõuertit᷑.de quoꝛũ omniũ cu⸗ ra dicendum eef. Capitulum. xxxuij. Qui bus tꝑiby vinũ faciliter verſet᷑ ⁊ coꝛrumpit᷑ NEWe BS Mrec vinuz ſepius vertit᷑ circa pleidis ooccaſum. ⁊ circa ſolſticiũ eſtiuale.⁊ cir⸗ ca caue eſtum quod vulgarit᷑ currus vocat᷑. et generaliter circa om̃es ventos annuales.⁊ in eſtu ⁊ in gelu.⁊ in largis imbꝛibo.vel pꝛo⸗ pter violentũ ventuzʒ aut terremotũ.vel ꝓpter durum tonitruũ.vel quãdo ffoꝛeſcũt roſe vel vinee. vt Burgundius ait. M Capituluʒ.xxxviij. Qua liter poſſit pꝛouideri ne vinum verſetur. 14 — — Lunartus Alles vſti in vinũ immiſſi id verti ⁊ vl⸗ tra q́; opoꝛtet bullire ⁊ ſpumã amplio⸗ rem fieri pꝛohibẽt. Amigdala dulcia nigris vuis immixta ꝑmanẽs ulud ſeruant.vua paſ ſa ablatis granis ⁊ cuʒ arena immiſſa muſto vel vino cocto pingue ⁊ ꝑmanẽs illud facit. qdaʒ vuam fictã caſu in vineã natã eligunt. 2 ſingulariter vtunt᷑. gipſum immixtũ in pꝛi moꝛdio auſterũ vinũ facit.tſẽpoꝛe vᷣo pꝛocedẽ te auſteritatem euapoꝛat.vtilitas auteʒ gipſi multo tẽpoꝛe permanet.⁊ pꝑꝓmanentiã eam fa cit.⁊ verti nõ ſinit vinũ. Et eius quidẽ ꝓpoꝛ cio eſt. vt ſi vinũ ſit lentũ ⁊ ſapoꝛe humectuʒ vtute ſolid.ꝰ medietas habüde ſufficiet. Fe⸗ nũgrecũ ſi terat᷑ cum ſale vſto.⁊ cũ vino miſce antur vina que vᷣtunt᷑ a ſua mala fece ſepara ta. ⁊ in omnẽ fecẽ boni vini immiſſia perma⸗ nentia erũt.qͥdam auteʒ tedas accendẽtes in muſto extinguũt.⁊ nõ ſinunt vinũ euerti.qui dam cedri fructuʒ vſtũ miſcẽt.⁊ gallas vſtas miſcentes vino ꝑmanẽs hoc faciũt Alij cine res ex ſermento vinee cõbuſtoe:⁊ ſemen feni culi terentes ⁊ in maſſam redigẽtes miſcent cũ vino.Quidã vaſa que vtunt in alia vaſa ⁊ in aliã domũ tranfferunt.ſi em ex caloꝛe ſint leſa in frigerantibo locis ea reducũt.ſi autẽ ab humoꝛe ⁊ frigiditate in calidis locis ⁊ ſiccis tranſponũt.Alij vo ſemẽ lini:vel lignũ quer ci cõburentes cinerẽ immitiũt vino. Alij lac 2 mel miſcentes vt valde ſint leuia immittũt muſto.Argilla poſt chullitioneʒ vini ĩmſſa expurgat deoꝛſum ſecũ deferens turbu lentũ ad fecẽ.magis aũt ſi vſta fuerit.⁊ bene redo⸗ lens vinũ facit ⁊ dulce.reptilia em hycme eã comedentia viuũt.dulcoꝛat em̃ argilla vinũ ⁊ permanẽs facit.vinũ coctũ vſq; ad terciaʒ parteʒ immiſſum muſto ꝑmanẽs illud facit. Elleboꝛũ nigrũ ⁊ albũ paucũ immiſſum ex⸗ purgat vinũ ⁊ ꝑmanẽs facit.frumẽti farina pmanẽtia vina facit. Reſina pini detinet vi⸗ na.Alumen ſciſſum ſtiptica vina facit.⁊ acu entia vel acida ſedat. Quidã dicũt ꝙ impoſ⸗ ſibue eſt vinũ verti ſi pᷣſcribant᷑ in vaſe vel in dolio hec diuina vᷣba. Buſtate quia chriſtus ſuauis eſt dũs.⁊ bonum eſt ꝙ ſcribant᷑ in po mo:⁊ mittant᷑ in vas.Cõfectio mirabilis ad vinũ ſeruandũ que vocatur pãnacia. Recie aloes vncias.ij.incẽſi.vncias.ij.amoni.vn⸗ cias.ij.melleloti.vncias.iiij.caſſie.vnciam.j. ſpicenardi.vncias.ij.folij.vncias.ij.mirrhe. vncias.ij.hec oĩa panno ligata mitte in vno quoq; dolio poſtq; vinũ fuerit ibi miſſum et E expurgatü/immitte aũt in vnoquoq; vaſe Cope ctint Unr⸗ nürn G leryi ven ſed fat ſcib m⸗ molo⸗ unigng epu umk dfact. Cigun npei Mhccd g mäenmnfn nicdepye bumenn icet noſnn ſen Aperma⸗ ndäcsig lus nſns Aiane wenkani S miſeent lu na calelne Lſimrieb is tſics ignier . Aule imminit intinſt Ibolenti ne cco⸗ bnmeti llinn gtercaz ua fei. ſumer⸗ aüfunn Cinetvi⸗ cit Tan pimpo⸗ elſerdin Ichnls untinpo blisih i Rehe noniN ncun, mimne en ſ watgai Capitulu.xxxix. Q. vnũ cocleariũ harũ ſpecien. ⁊ poſtea panno diſſolue.⁊ vino puluerẽ immitte ⁊ poſtea per tres dies radicẽ calami moue. Quidã aũt ali um ↄfectionẽ faciũt.recipe croci vncias.iiij. hoc bonũ coloꝛẽ reddit incẽſi maſculi cribꝛa ti.vncias.iij. hoc auſterũ facit.folij manipu⸗ lũ.hoc bonũ odoꝛẽ dat vino.hec oĩa cribra⸗ ta miſce.⁊ in quãlibʒ amphoꝛã vini mitte co clearia duo:cũ non vinũ bulliat ſed ſubſiſtat. in omi vino hec ꝓpꝛia ſerua.vt iam ſubſiſten tia ea ſpeciebo cõdias.Alij vᷣo ſic vina condi unt. Recipe cardamõi yreos illirice caſſie ſpi cenardi melleloti.xilobalſami ſquinanti coſti ſpice celtice oĩia cõſimili põdere. tere ⁊ recõde 2 vino immitte. Itẽ accipe ſemen artemeſie ⁊ herbã pẽtafilon ⁊ pulueriſa.⁊ cũ vinũ eſt bol litũ pone intus.⁊ nõ verſabit᷑.Alij vt nõ ver⸗ ſent᷑ duobo vel tribo diebus in grapſis bullire ꝑmittüt ⁊ in febꝛuario tranſmutãt. ⁊ ex eo ter ciã vel quartã bulliũt ⁊ ſimul miſcent.deinde ponũt vnã cõmunẽ parapſidẽ ſalis in duode cim coꝛbibo vini.vel aliter in febꝛuario tranſ mutet᷑ ⁊ quarta pars diminuat᷑.⁊ iuxta fineʒ ebullitiõis ⁊ quarta ꝑs ebulliat᷑ ad ignem et diſpumet᷑ donec.vj.vel.viij.pars diminuat᷑. et iuxta finẽ ebullitiõis ponat᷑ in quolibʒ cal dario in gamula ludecij ſicci vł linitũ tm ita ꝙ parũ in vino bulliant.⁊ cum ea caldo po⸗ nant᷑ in vaſe.⁊ ſi ponunt᷑ cũ ea grapſe bñ ab⸗ lute pꝛius in muſto peſite clarius erit vinũ. et obturet᷑ vas vt inde nõ reſpiret.⁊ ſit bñ cir culatũ e hoc certum eſt. VUel aliter fit delecta bile ⁊ mirabile ad bibendũ hoc modo.quod cunq; vinũ ſit expꝛimant᷑ vue.⁊ vinuʒ nihil cum grapſis bulitũ totum ad ignẽ bulliat et dipumet ⁊ in vaſe ponat᷑.deinde accipe vi⸗ ginti gariofilos pꝛo quolibet coꝛbe. ⁊ in fio vel pecia poſitos in os vaſis mitte. ⁊ eſt cer⸗ tum.Alij dicunt ꝙ ſi muſtũ expꝛeſſum ⁊ in⸗ cõtinenti ſeperatũ a grapſis ponat᷑ in tina.et coopertũ cum aliquo panno mũdo vel nouo ſexiario.ſic ad dies ndecim vlł viginti dimit tatur.⁊ quolibet die ſpumet᷑.deinde in doliũ mittatur.erit mirabiue in claritate ⁊ ſapoꝛe. ter vinũ verſatum liberet᷑ ⁊ clarificetur. Ccipe ceruſa acria in bona quantitate ⁊ tota integra in vegete vbi eſt vinum verſatũ pꝛoijce.⁊ ſic vinum incipiet bullire.⁊ ſic dim ttat᷑ per tres dies vel vſq; ceſſet bulli ro.quoniã in ipſa bullitiõe purgatur vinuʒ a ſecibus optime.⁊ cum clarũ vinũ videris in Quartus Fo. xluj. alia vegete repone. certum eſt. Si autẽ cũ vi no ver ſato mel in bona quantitate tẽperaue⸗ ris ⁊ in vaſe vbi eſt vinũ verſatũ iactauerꝭ ꝑ vendonẽ cũ baculo ipᷣm vinũ cũ melle agita uer. ? poſtea dimiſerꝭ clareſcit vinũ ꝓpt mel. nã mel qð turbidũ eſt in vino vſq; au fundũ deſcẽdere facit. Quidã optime faciẽtes iꝑe vi demie racemos recentes nõ oppᷣſſos in ma⸗ Ena quãtitate in vaſe verſati vinũ ponũt.vbi racemi pꝛo matre ſũt ipᷣi vino.nã racemi ver⸗ ſuʒ reducũt ad debitã bonitatẽ ⁊ ſapoꝛẽ poſt aliqð tpᷣus.h̊ aũt ſciendũ ꝙ anteq; fiat aliqͥd vino vᷣſato trãſuaſandũ eſt. qͥdaʒ aũt vᷣſuʒ vi nũ in grapſis de qͥb recẽter vinũ fit extractũ iactat᷑.vt in eis clareſcat.ibiq; dimittũt q̃ntũ expedit.ꝙ ſi multũ fuerit nõ totũ ſubito ſed ꝑ ticularit᷑ per vices ſucceſſiue agendũ eſt ne ca loꝛẽ grapſarũ extiguat.⁊ ebullitionẽ q̃ clarifi cat in totũ pꝛohibeat.⁊ quãto minꝰ muſtum ſteterit in grapſis tãto foꝛnꝰ oꝑat᷑. Palladiꝰ aut dicit vinũ ea die limpidũ fieri atq; opti⸗ mũ ſi grana piperꝭ.x.piſcacij.xx.adiecto me⸗ dio vini ſimł cõteras.⁊ vi.vini ſextarios mit tas diu añ oĩbo cõmotis tũc qᷣeſcere patiarꝭ.⁊ coles.vſui mox futuꝝ. Iteʒ feculentũ ſtatim limpidũ fieri ſi.vij.pini nucleos in vinũ vi⸗ ni ſextariũ mittas.diuq; cõmoueas.⁊ paulu lũ ceſſare patian.mox ſumere puritatẽ celari q; debere ⁊ in vſuʒz referri.qͥdaʒ aũt clarificãt cũ nucleis ꝑſicoꝝ. Alij aũt cũ ſolo claro ouo rũ ⁊ pauco ſale.vel ſᷣm alios accipe lapideca albos fluuij.⁊ eos ĩ clibano coq̃ donec in eis crepature incipiũt apꝑere.q̃ facto in puluerẽ ſubtiliſſumũ deducant᷑. Itẽ accipe ſalẽ albuʒ ⁊ cõtere ſubtiliter.⁊ in vaſe.x.coꝛbaꝝ.põe.vj. vncias puluerꝭ lapidis.⁊ q̃tuoꝛ ſalis.⁊ ĩ vas cõmiſcẽdo ĩmittas.⁊ ſipꝛ:o q̃libet coꝛbe duo addiderꝭ oua vel tria erit optimũ.qð etiaʒ de dict lapidibo crudis ſubtiliſſime pulueriʒatꝭ et ſine ſale fieri poterit.et hec appꝛobatiſſima ſũt.⁊ optimũ eſt qð aliqͥd de melle addat᷑naʒ mel ⁊ rubeũ albi vini reſtaurat coloꝛẽ ꝑditũ. ⁊ om̃e mel eſt viſcoſũ ⁊ gue.atq; oĩm liqͥꝝ cõ⸗ ſeruantiũ.ꝙ ſi nimis fuerit turbidũ plus de vnoquoq; addat᷑.⁊ hec retinẽt fece ⁊ turbulẽ tiã ad fundũ ſui põdere.vt nõ poſſit ſurſuʒ fa cile denuo eleuari.⁊ nullo pꝛoꝛſus ſapoꝛe vi⸗ nũ inficiũt.ſi vᷣo in tm̃ turbiduʒ eſt ꝙ efficiat hũidũ ⁊ fluat vt oleũ.caloꝛe naturali eiꝰ ĩ to to extincto.nulla tñ tanq; moꝛtuo medicina õt valere.ſi vᷣo vinũ nõ oĩno exticiuʒ rubeũ ſis coloꝛẽ ruptũ ⁊ croceuʒ cũ vino albatico vel cũ alio multũ rubicũdo aut cũ laustura oꝛticũ recentiũ vel ſiccaꝝ vue albe. vel cũ co latura ſeminũ cbuloꝝ reſtaurabit᷑.⁊ ſuccꝰ ip ſaꝝ ſeminũñ ſapoꝛẽ verſati vini coꝛrigit.⁊ ſiłi⸗ ter mel roſatũ. Ideʒ etiã fieri poterit cũ laua⸗ ficat᷑ hoc mõ in vaſe.xx.coꝛbiũ accipiunt᷑.xl. oua in aliq̊ vaſe fracta cũ manib vel mundo grantello plimũ agitent᷑.deinde vna cõis pa rapſis tartari miſceat᷑.et vio adduo ponat᷑in vaſe.quo facto cũ claua ꝑ vẽdonẽ in vaſa po ſita foꝛtiſſime agitat᷑⁊ plurib vicibo de ſub⸗ tus ꝑ feſariã extrahat᷑.et in vas iterũ ponat᷑. cũ ÿ clarificatũ fuerit oĩs turbulentia ꝑ ſpi nã in coſtis et deſubtꝰ feſariã extrahat᷑⁊ in vas iterũ ponat᷑ Sʒ eſt ſciendũ ꝙ in vino al bo ſola clara ponant᷑.in rubeo vᷣo vitelluʒ et clara.⁊ in multũ turbido plus de rebo appo⸗ nit᷑. Itẽ loco tartari optĩe ſal ponit᷑:⁊ tandem modicũ aq̃ flumis in vaſe ponat᷑. Alij colli⸗ gũt in videmijs vuaꝝ ſemina.qͥbus optĩe ſic catis.⁊ ex his facta farina manũ plenã in ql bet coꝛbe ponũt.⁊ diligent᷑ ꝑmiſcent. Clarifi cari optime atq; a ſapoꝛe vᷣlati liberari ab ex perto valde dicit᷑ſi in carario vaſe libꝛa me⸗ dia alumis de roſa clari ⁊ tãtundẽ zuccari ro ſaticũ lib octo mellis ponat᷑ hoc mõ. vel co quat᷑ ⁊ optie diſpumet᷑qͥ refrigerato albumẽ valde pulueriʒatũ ⁊ zuccarũ diſſolutũ in eo ꝑ miſceat᷑.⁊ cratere vel ſitula vini in his cõmi⸗ xto cũcta ponant᷑ in vaſe optime conciſſa ꝑti ca agitenfᷣ.⁊ vas diſclauſuʒ vſq; ad diẽ dimit tat᷑ ſequentẽ.⁊ in ſcdᷣa die vel tercia clarũ erit. ſi valde turbidũ ⁊ putridũ erit vinum de vnoq̊q; pᷣdicioꝝ plus aliqͥd ponat᷑. Ex acer⸗ bo aũt matuꝝ efficit᷑ modo pᷣdicto.q̃ res etii vinũ facit boni ſapoꝛis.vel clarificabit᷑ opũe ac fit purũ ⁊ odoꝛifeꝝ hoc mõ.accipe mediã libꝛã de bono alumie roſe.⁊ mediam alumis ʒuccarini.⁊ ſubtilit᷑ palueriʒa.et pone mediã vnciã de pᷣdictis pꝛo q̊libet coꝛbe ſi eſt paruʒ turbidũ.ſi eſt turbidũ multũ pone vnã ⁊ ac⸗ cipe vnã libꝛaʒ caſi albi ⁊ rubei.ſᷣm qð eſt vi⸗ nu.xxiiij.coꝛbibi.⁊ accipe plenaʒ manũ ſalis albi ⁊ tria oua recẽtia pꝛo qlibet coꝛbe.⁊ ſi vi nũ eſt albũ nõ ponas vitella ouoꝝ. ſi eſt rube um pone totuʒ.qͥbus ouis fractꝭ in aliq̊ vaſe et foꝛtiter agitet᷑ ⁊ appoſita in ipᷣis ouis vna ſitula aqᷓ font vel putei.et iterũ agitaᷣ et ſuß dictis appoſi rebo etiã foꝛtiter iterũ agitet᷑.et in dictã vegetẽ.xxiiij. coꝛbiuzʒ poſitis ⁊ cũ ꝑti ca ſciſſa cũ vino optio in vegete agitatis ⁊ ꝑp⸗ mixꝶ donec totũ fuerit turbidũ.et extrabẽdo deſubtus ꝑ fecariã.⁊ ponẽdo deſuꝑ ꝑ cochio nẽ ponat et ĩ ſcoa die claꝝ erit. ⁊ vſq; ad octo Dies quolibet die vnꝰ ciaius cxtrahat.et ſiiẽ᷑·· ꝑ ſpinã inferioꝛẽ in coſtis ter ĩ die tota turbu letia extrahat᷑. donec cõſumpta fuerit. Sciẽ tura dictoꝝ ſeminũ ſiccatoꝝ. Itẽ optie clari⸗ dũ eſt tñ ꝙ anteq; fiant pᷣdicta trãſuaſari de⸗ bet in aliud vas.⁊ a ſua mala fece liberari.po ſtea etiã clarificari ſi paꝝ fuerit cũ colatoꝛijs pãnoꝛũ vbi claretur et colat᷑. Capitulu. xl. Qualit vi⸗ nũ albũ denigretet in aliũ coloꝛẽ trãſmuteX. – „ * . Oſtq; vinũ albũ de ſua vĩdemia in ali gqgjõ vas trãſmutaueris et ꝑ vnũ diẽ reſi derit in tinã ex qua vinũ nigrũ extractũ fue⸗ rit iacta.et poſt duos dies extrabas clariſſi⸗ mũ et valde rubeũ. Item in eius vuis tot al⸗ be ꝙ parũ eſſet rubeũ.vindemient᷑ diuiſim ?⁊ in tina cum nigre pᷣmo apponant᷑ et albe de⸗ ſuꝑ.et totũ nigrũ erit. Palladius dicit vitib hanc eſſe naturã: vt alba vel nigra ſi redigat in cinerẽ vinoq; imponat᷑ ei vnamquãq; foꝛ mã ſui coloꝛis imponere. Candidũ vero red det᷑ ex rubeo ea rõne ſcʒ.vt cõbuſti ſermẽti ci nis modij vnꝰ menſura mittat᷑ in doliuʒ qð habebit amphoꝛas.x.et triduo ſic relicꝭ coo periat᷑ vt lucet᷑.eritq; albũ vel nigrũ.xl.diebo exactis.vel rubiſicat᷑ etenigrat᷑ optime tem ſoog lenc ſube eſep Wm ſann n ſan tene niſe ſooſ lanan ftieſ lurb Uape nee (gots loles⸗ letne lerton cumy uin eſen kän ncn m lene Pltre tuse litb 4eO ſlis Mdi nide⸗ po oſs ui nunc, ₰ dierei cüfue⸗ duriſi⸗ gtotal⸗ iuim⸗ en n recitt 60 ſe oſil poꝛe vindemiaꝝ cũ vuis que vocant᷑ albati⸗ ce.et cũ labꝛuſtis bene maturꝭ cũ ſteterint cij ca. xij. dies cõquaſſate in aliquo vaſe ſi pona tur eaꝝ vinũ nigrũ in illud qð intendimꝰ de nigrare. et ex denigrato vino pluries lauẽtur racemi dicte albatice vel labꝛuſte.et eſt opti⸗ mus modus ad nigrãdũ vinũ purũ ⁊ mixtu in tinis. vt cũ grapſi eleuati ſunt ſuꝑ liquoꝛeʒ q; melius fieri põt pᷣmant᷑ in eodẽ. et iterum bis vel fiat idẽ.et ſic a coꝛticibi vuaꝝ nigraꝝ guget᷑. Rub:ficat᷑ autẽ ſiue denigrat᷑ ⁊ clarifi cat᷑ et eius coloꝛ moꝛtuus reuiuiſcit hoc mo⸗ do. pꝛo quolibet coꝛbe accipiat᷑ media libꝛa ſeminũ ſiccarũ ebuli.et in vino calido molli ficenĩ. deinde manibo vel cũ piſtoꝛio piſtent conterant᷑.et pluries cũ vino lauent᷑ cũ ouis tartaro et bono rubeo et ſale mittat᷑. ⁊ agita⸗ tum ſeruetur. Capitulum. xlj. Quali⸗ ter vinum de vno ſapoꝛe mutet᷑ in alium. D condiendũ muſtũ greci muſtũ deco ctum ad medietatẽ vel terciã partẽ mu⸗ ſto adijciunt. ſuaue de duro fieri dicunt ſi oꝛ deaceis pollinis ciatos duos ſimul cũ vino ſubacios mittas ĩ vini vaſculo hoꝛa vna ibi eſſe patiaris.aliqui vini dulcis fecẽ admiſcẽt vel melius poſtq; vnus currus vuarũ poſitꝰ in tina fuerit.mel liquefactũ ad ignẽ in bona qᷓntitate iactãt.deinde quoq; vue in tina po nant᷑ ꝙ ſi puluerẽ piperis melle miſcuer po tens fiet.et garioflos addiderꝭ vel aliud odo riferũ eoꝝ acquiret odoꝛẽ Idem erit ſi in mu ſto ſine grapſis bulliente ponat᷑ vinũ ad po⸗ tandũ ſuaue ſic dicunt fieri. feniculi vel ſatu reie ſinguloꝝ ↄgruũ modũ vino infundi ac turbari. Ainuʒ quoq; optimi odoꝛis fieri in tra paucos dies.ſi baccas mirti agreſtis mõ tanas ſiccas ⁊ tonſas mittas in cadũ vbiali gquot diebo ſaltẽ. x. req uieſcere patiaris ⁊ tũic coles et vtaris.floꝛes etiã vitis arbuſtini col lectas in vmbꝛa ſiccare curabis:tunc duigẽ⸗ ter tonſos et tecios herbis in vaſculo nouo ? cum volueris tribs cadis vnã floꝛũ menſurã quã aſiriacã vocant adice.et doliũ ſuꝑiinis. et ſexto vel ſeptimo die aperies et vtaris.põt etiã recens in paruiſſimis manipulis ad fu⸗ niculũ ligare habentẽ in capite lapillum quo mmergat in vino et tot dieb in vino ſuſpẽſum teneri.donec ipᷣm odoꝛiferuʒ reddiderit.⁊ nõ vltra qꝛ malo ſapoꝛe inficeret vinũ velut ve⸗ tus efficeret de nouo. ſi am gdala amara ⁊ ab ſinthiũ ⁊ pini gũma et fenugrecum ſimul fri Quartus Fo. xlvij. cas quantũ ſufficere extimabis.et parit᷑ fun⸗ das.etiã ex his vnũ ciatum in amphoꝛa mit tas.vinũ quoq; aſſerũt ex molli foꝛte fieri ſic. altee hoc eſt arbuſti folia vel radices ad eius caulẽ tenerã decoctã mitte aut gpſum aut ci ceris cocłlas duas aut cupꝛeſſi pululas tres: aut buxi folia quantũ manꝰ ceꝑit. aut ſemen appij ⁊ cinerẽ ſermẽtoꝝ.cuius vis flãme coꝛ⸗ pus relinqꝛt exile cũ ſoliduate detracta.⁊ gene raliter quocũq; tꝑe in acerbũ vel foꝛte vinuʒ Dulciſſimũ poni põt.⁊ vinũ acerbũ in dulce. Di dulcedo diſpliceat ⁊ vinũ nobile in igno bile ⁊ potẽs ĩ debili.ꝙ ſi vis ei addere aliquẽ ſapoꝛẽ extraneũ.põe qð voles ĩ raſpis ad vi⸗ lũ ligatũ cũ ꝑuo lapillo ⁊ tẽptãdo guſta.⁊ cũ h,xqz3; de ſapoꝛe ꝙ ſufficiat vt nõ ꝑpendat᷑ oĩno extrahe filũ ⁊ pꝛobatũ eſt ſolũ.⁊ ſapoꝛẽ opti⸗ mum vino confert. Capitulu. xlij. QAualliter vinum et vaſa liberentur a muffa. — 6 IJyinũ moydam.i muffam habeat vel aliũ ſapoꝛẽ malũ vitẽ albã.i.vitalbã cũ radicib ſuis accipe.⁊ ſubiꝰ botẽ infunde ra⸗ dices eius ſub terra. ita ꝙ veniãt radices eiꝰ recte ad foꝛamẽ dolij deſuꝑ.et ĩmerge ramos in vino palmo vno ꝑ foꝛamẽ dolij deſuꝑ ita q trib dieb ibi pmaneat ⁊ perdet illũ malũ odoꝛẽ. Alij accipiũt vitalbã longã.⁊ ꝓcurãt ꝙ ab vno capite infigat᷑.et in vaſe in loco ſpi ne fecarie.et flectatad terrã.et ſuꝑ eã merga⸗ tur. ita ꝙ ſtet firma.et aliud capnure oluat᷑ ððs Liber duob vel trib digitis ſupꝛa terrã. videbis q́̃tidie ꝑ poꝛos vitalbe muffam exire.⁊ ſic mi no:abit ſapoꝛ muffe.Ad idẽ fac vnũ panem panicij inter teſtas.⁊ calidũ pone ſuꝑ muffe⸗ ros dolij. Itẽ a muffa vinũ curare fert ſidie: brvus pluribo pane cãdidiſſimo obturet᷑.quod q́dam dicũt totiens faciendũ donec appoſitꝰ panis nullatenꝰ denigret᷑.vł accipiant᷑ ſemĩa lauri q̃ dicunt᷑ oꝛbata.⁊ buliant cũ vino.⁊ po nant᷑ in vaſe ̊ etiã modo dicunt᷑ liberari va⸗ ſa ⁊ vina ſi vinũ malo ſapoꝛe inficitur.⁊ ideo melius eſt vt rami lauri bulliant in caldario vini.⁊ in vaſe ponat᷑ ⁊ miſceat᷑ vinũ.rami vᷣo ſimł vl diuiſim ligati ꝑ vẽdonẽ ſuſpẽdant᷑ in vio.ibiq; diebo aliqbo dimittant᷑ donec vinũ fuerit liberatũ.deide auferant᷑⁊ G̊ mõ inficit vinũ a malo ſapoꝛe. Jiẽ exꝑtus ſuʒ ꝙ multa neſpula acerba ĩ q̃ttuoꝛ vel plibo coꝛdulis in ciſa ꝑ coctionẽ vt deſcẽdãt in vinũ.⁊ ibi ꝑ.xv Dies vl vnũ mẽſeʒ dimiſſa.optĩe vas liberat ⁊ vinũ. Itẽ curari fert᷑ ſi mane vel ſcdðᷣo mani pulũ ſaluie ſuſpẽdat᷑in vaſe ne vinũ ↄtingat. extracta aq̃ lauet᷑ foꝛamĩe optie obturato Itẽ a muffa vinũ curari fert᷑ ſi ſacculꝰ ſtrice ple⸗ nus panico calido ĩ foꝛamĩe dimittat᷑ ꝑ vinũ natans ⁊ aliq̃tiens ꝑmutet᷑. INẽ ꝓ certo libe⸗ rari dẽ ſi accipi᷑ manipulum herbe q̃ vocat moꝛella.⁊ in ſuꝑioꝛi ꝑte cũ coꝛdula ligatũ.in mane ꝑ vẽdonẽ in vaſe ponat᷑talit᷑ ꝙ duob⸗ Digid tm deſcẽdat ĩ vinũ.⁊ funiculo ſupᷣ vas aliqð ligato ipᷣm vas optie obturat᷑.⁊ ſic ꝑ ůiu⸗ lũ diẽ ſolũmõ dimittat᷑.deinde de ſero tollat ⁊ tantundẽ de recẽti herba ponat᷑.ibiq; vſq; in oꝛtũ ſolis diei ſẽni dimittat᷑.et ſic ꝑ tres vel qttuoꝛ vices fiat.et liberabit᷑ vinũ.vel po nat᷑ lacculus mũdus lineꝰ vl de ſtamnea ple nus ſale vł gipſo aut calce ꝑ vẽdonẽ cũ funi⸗ culo ligat.vt in medio vini deſcẽdat.et ſic te neat᷑ ſp.⁊ cõferet. Uas muffa infectũ hoc mõ curat᷑.ponat᷑ calx nõ extincta ſcʒ vna quartu⸗ la in.xij.coꝛbiũ et vaſe bñ ſtricto ponat᷑ aq̃ vł vinũ feruẽs in eo.⁊ obturet᷑ ne reſpiret. q̃ ſic ꝓ aliquã hoꝛã dimiſſo.pluries reuoluat᷑.⁊ aq̃ frigidata aꝑiat᷑ ⁊ lauet᷑. Vel alit᷑ ʒanipꝛus in caldario vini decoct in vaſe cũ feruẽti vino ponat᷑.⁊ fiat vt ſup.⁊ meliꝰ erit ſi vtrunq; ſcʒ ſcõm poſt pᷣmũ fiat.⁊ optie ſine dubio cura⸗ bit᷑. Alij dicũt ꝙ curat᷑ ſale ĩ vaſe poſito.⁊ tri bus mẽſibo ibidẽ cõtra here moꝛã.idẽ fiet cuʒ calce vel gipſo vel cinere. Uel liberabit᷑ hoc modo. radat᷑ optie vas interiꝰ cũ gratuſa vel aſſa ⁊ in remulis ⁊ gremis cũ pũcta cultelli ⁊ ab omi nigredie ⁊ muffa mũdet᷑.⁊ ponat᷑ i va Quartus ſe x. coꝛbiũ vna q̃rterula cinerũ ſermẽto:ũ ci⸗ ab oib pꝛunis ſuis ⁊ plus ſi erit nimis infe⸗ ctũ.⁊ ducat᷑ cinis cũ pꝛunis tũc ꝑ ſingłas ꝑ⸗ tes vaſis.deinde claudat᷑ vas ꝑ vendoneʒ.in eo ponat᷑ aqua feruẽs ⁊ obturet᷑.⁊ ad oẽs par tes reuoluet᷑. ⁊ ſic dimittat᷑ donec cinis et aq̃ infrigidata erũt.⁊ tũc opiie lauet᷑.vltio rotet᷑. cũ aqua calida bñ ſalita. Eodeʒ modo curat᷑ tinacia.ſed qꝛ non pñt ita claudi.cooperiant᷑ ſextoꝛijs ⁊ pãnis vt parũ reſpirẽt. Itẽ vinuʒ et vas ab exꝑtis dẽ liberari a muffa ſi ſolum puluerʒatũ in ſubtili ſacco poſitũ ꝑ vẽdonẽ in vaſe ponat᷑.vt in medio vini pluribo dieb⸗ moꝛet᷑.⁊ nõ infici᷑ malo ſapoꝛe.⁊ vna vncia ĩ vaſe qͥnq; coꝛbiũ ſuſfficit. Itẽ dicit᷑ vas cura⸗ ri cũ acceto foꝛtiſſimo bullito ſi ex eo lauet᷑ et aliquãtulũ dimittat᷑. Alij dicunt ſi fiat ignis palearũ in eo curat᷑. vel foꝛte melius curabit cũ igne ſermentoꝝ. Cõſeruent᷑ vaſa a muffa ſi cũ euacuata erunt vſq; ad paruã vini quã⸗ titatẽ aperiantextrahant᷑ et optime ſiccent᷑.vł aqua ſalita vel vino roꝛentur.vel co nõ extra cto ſi foꝛtit᷑ obturent᷑ ne vini odoꝛ ⁊ fumꝰ ex⸗ alet.et quod in muſto nõ obtinet vt putatur. et in vaſe audeat remanere. . Capitulum. xliij. Quali ter pꝛouidetur ne vinũ fiat accetum.et qua⸗ liter ab accetoſitate liberetur. . Inere de viie alba.i.vitaiba pone in vi no.:et nõ fiet accetum. vt qdam dicunt. — ich Giſe⸗ Clush⸗ onezin desar ca fotek. ocurz enant Rnmg lſſobun nbdich nwhi orn lueie tignis aubi? mutk niqni⸗ CCN nöͤerm fune⸗ Putun. ualt natqu⸗ Melius tamẽ pꝛecauetr᷑ ne vinũ fiat accetuz: ſi eeneat᷑ in cella frigida.plenis dolijs:et clau ſis optime ne reſpiret.ꝙ ſi vas nõ eſt plenũ.⁊ eſt in loco calido.et de accetoſitate futura ti⸗ metr:accipiatur fruſtũ lardi groſſi optimi. et in alba ⁊ ſubuli pecia lini ſeruet᷑ et ab vno ca pite ligato funicuio ꝑ vendoneʒ immittat᷑et in mediũ ventris vini deſcendat.et cũ vinuʒ bibendo minuet᷑ipſius lardi fiet deſcẽſus.et Deluꝑ vas claudetur. ? ſi teneat᷑ donec vinuʒ cõſumptũ fuerit.⁊ qᷓnto plus lardi fuerit: ta⸗ to melius pᷣſeruabit᷑. ¶ Vt accetũ mutetur in yinũ ĩ eũ ſemẽ poꝛri debere imitti.Alij dicut ꝙ de accetoſit ate iunat᷑ ſu vendonẽ frõdiba viis poſitis ⁊ ſepius ꝑmutad lapide ſꝑ aliq ſupius exiſtẽte. Alij dicũt:ꝙ ſi oleũ oliue po nat in vaſe tm̃ ꝙ operiat ſupꝑficieʒ vini: optie ab accetoſitate defendit᷑.⁊ cũ vltima ꝑte vini exibit oleum. et poteſt colligi. Capitulnz;. xluj. Quali⸗ gcetũ fit hoc modo.ponat᷑ bonũ vinũ ita ꝙ ſemiplenũ ſit vas.⁊ pᷣcipue vinuʒ Dulce in loco calido.⁊ in vaſe acceto infecto. et diſcooꝑto et fiet accetũ. Itẽ ſi ponas vinũ clarũ vel turbidũ in grapſis vñ ſit vinũ extra lijet paruã quamitatẽ ſuꝑaddis acceti.⁊ di QLuartus Fo. xluiij. mittas per vnũ menſem vł umplius.optimũ fiet accetũ. Si vis cito facere.calefacis cali bem vl lapidẽ ponat᷑ ad ſolẽ per quattuoꝛ di es cũ vino nddito ſale. ¶ Vel potes adhuc ci tius facere hoc mõ.accipe quoduis vas ⁊ im ple vino optimo ⁊ bñ oꝓpila. ĩ caldario ple⸗ no aq facias vas bullire diu.et ſtatĩ accelcit. Ad faciendũ accetũ foꝛtiſſimũ.accipe coꝛna lia quãdo incipiũt rubeſcere.⁊ cẽtimoꝛa que naſcunt᷑ in campis:qũ ſiliter incipiunt tume fieri.⁊ de pignolis ſepiũ acerbis ⁊ ante.⁊ pul ueriʒa oĩa ſubtiliter ſimul.⁊ tũc accipe de me lioꝛi acceto quod inuenies.⁊ diſtemꝑa et cuʒ puluere illo.iia ꝙ facies panes bene deſicca⸗ tos.et quãdo voles facere acceiũ foꝛtiſſimuʒ de aliquo vino.ſi fuerit foꝛte vinũ pone.vn⸗ ciã.j.et ſi fuerit debile pone plus.ſᷣm ꝙ vide bit᷑ tibi de illo pane ⁊ ſtatim erit accetum foꝛ tiſſimũ.vel infra octo dies. Item dicũt exꝑti valge ſi grapſi vuarũ vindemiaꝝ tꝑe bene la uent᷑ et a coꝛticibo ⁊ omi immũdicia purgen⸗ tur.et modicũ ad ſolẽ ſiccent᷑. ⁊ in aliqð vas ponant.vt mediũ impleat᷑ tantundẽ vini ad dat.et deſuꝑ vas claudat᷑ fiet foꝛuſſimũ acce tũ.cui vt puto multuʒ pꝛoderit ſi grapſe pᷣus foꝛti madefiãt acceto. et toto tꝑe poterit inde acceiũ extrahi ⁊ vinũ addi.Si radices raf⸗ fani ſiccent᷑ ⁊ pulueriʒent᷑.et in vaſe ponent᷑. fiet accetũ ſtatim. Item accipiatur accetoſa et ſiccet᷑ ?⁊ pulueriʒet᷑et ex co cuʒ foꝛti acceto fiet panis ⁊ ſiccetur.et in vino ponat᷑. ſtatim fiet accetũ.qð etiam in mẽſa fieri poterit.et idẽ di citur de radice raffani.p H Wa ag — Capitulum. xlv. De vir⸗ tutibus aceil. Ccetũ frigidũ ⁊ ſcũ eſt ĩ ſcdᷣo gdu.pe netratiuã vᷣtutẽ hʒ ⁊ diuiſiuã ex ſui ſub ſtätia,. 2 ↄſtrictiuã ex ſuis q̃litatibo.õ vomituʒ ⁊ fluxũ ſanguiĩs bulliãt ĩ acceto galle vel roſe. Vl ſilia.in tali acceto ponat᷑ lana vel ſpõgia ſi ſit vomitꝰ ſupᷣ ſtomachũ.ſi fluxus vẽtris ſup renes ⁊ vmbilicuʒ. Sirupus accetoſus qͥ fit De acceto valet ad ſimplicẽ tercianã ⁊ quoti⸗ dianã de flegmate ſallo.et ad om̃es acutas ſi mane detur cũ aqua calida.diuidit em natu ram eolericã. fiet autẽ ſic ʒuccarũ debet reſol ni in aqua ⁊ acceto.⁊ coquat᷑ donec adhere⸗ at tacie. Itẽ valet cõtra oẽm materiã calidã.G ſic ſiliter fit de acceto qñq; ſimplex qũq; com poſitũ.ſimplex fit ex duabo ꝑtibo acceti ter⸗ cia mellis.cõpoſituʒ fit hoc modo.reciperaa ices appij fenicli ⁊ petroſilli. ⁊ tere aliqntulũ — Liber 2 diẽ ⁊ noctẽ iaceãt in aceto.⁊ coque ſcðo ſi mul. et poſtea cola ⁊ cũ celo Pone mel ad ter ciã ꝑteʒ.et coq̃ vt ſup.Squilleticu ſic fit. reci pe ſquillã.⁊ dimitte ꝑ diẽ ⁊ noctẽ in accelo ſta re. et coq̃ et cola.et oꝑtet interioꝛa ⁊ exterioꝛa abijciet mediana admiſcer deinde admiſce mel ⁊ coq̃ vt ſup.ſi vo nõ habes ſquiilã loco eiꝰ põe radiccs raffani. ⁊ ſiliter fac de eis. dat oximel ſimplex vłcõpoſiuũ ↄtra frigidã natu rã ſiẽ ſirupus accetoſus cõtra calidã.qa diui dit ⁊ digerit eã. Salſa ex acceto ſaluia peiro ſillo ⁊ mẽta et pipe appetitũ ↄfoꝛtat. Itẽ ſi car nes comedant ſolũmodo cũ acceto appetit⸗ coſfoꝛtat᷑. ideʒ vo ſi accetũ inuenit ſtomachũ plenuʒ laxat ventrẽ:ſi vᷣo inueniat vacuu iuc conſtipat. Itẽ valet cõtra debilitatẽ ex egritu d ne ſi in co ponat᷑ panis aſſus.et ex eo pane mollificato tingant᷑ os ⁊ nares patiẽtis.⁊? ve ne pulſatiles ĩ bꝛachio.⁊ ſuꝑ ipiis venis lige tur panis pᷣdict. plus ad h valet pams inti⸗ ctus ĩ ſucco mẽte. valet etiã accetũ ↄtra litar giam : freneſim. ſed fiat fricatio circa volas manuũ et plãtas pedũ cũ acceio ⁊ ſale.Auic. aut dicit ꝙ; accetũ etia cõfert aduſtioni ignis velotiꝰ cũ re.et qn miſcet᷑cũ vino olei aut cuʒ oleo roſato.et cõquaſſat᷑ et infũd t᷑ in eo lana nõ abluta.ct ponit᷑ ſuꝑ caput cõfert ſode cali de ⁊ foꝛtidini eiꝰ rõnis collutio ex eo.⁊ ꝓpꝛie cũ albumie oui cõfert medicine dentiũ.⁊ va⸗ poꝛatio acceti calidi cõfert d fficultati au di⸗ tus ⁊ acuit ipᷣm.⁊ aperit opilatiões collatera les foꝛ it᷑ et reſoluit ſonitũ.et qnq; bibit᷑ cale factũ pꝰ medicias moꝛtales ↄfert ad mẽbꝛa. Lapitulum. xloj. De vi⸗ no ⁊ virtutibus eius. 1 Inũ ſᷣm ylſaac bonũ dat coꝛꝑi ſanitatẽ reddit ⁊ ſi accipiat᷑ſm ꝙ oꝑtet qᷓntũcũ⸗ Nq; valet natura ſufferre ᷣtutẽ digeſtiuã ↄfoꝛ tat.tã in ſtomacho qᷓ; in epate. qͥa impoſſibile eſt vᷣtute actionẽ digeſtiuã cõfoꝛtari abſq; ca loꝛe naturalis v̈tutis ↄfoꝛtatiuꝰ ⁊ augmẽta⸗ tius foꝛtitudie.nullus aũt iuenit᷑ ciba aut po⸗ tus adeo naturalis vᷣtutis cõfoꝛtatiuꝰ et aug mẽtatiuꝰ vt vinũ ꝓpter familiaritatꝭ cõſoꝛtiũ qdõ cũ natura hʒ. et ideo cito cõuertit᷑ in natu ralẽ et mũdiſſimũ ſãguinẽc᷑.vñ rufus vinũ nõ ſolũ naturalẽ cõfoꝛ tat caloꝛẽ.verũetiã clarifi cat turbidũ ſanguinẽ.aditꝰ coꝛꝑis maxie ve⸗ naꝝ aperit ⁊ clarificat epatis opllationẽ au⸗ fert.et aperit tenebꝛoſaʒ fumoſt itatẽ.triſticiaʒ gencratã a coꝛde repell t. totiuſq; coꝛpon mẽ bꝛa cõfoꝛtat. et nõ ſolũ ſua bonitas in coꝛpo Quartus reoſtendit ſed etiã in ania. facit em illã ebli⸗ uſſci triſt c ã et anguſtiã. et dat ſibi letcium. et cõfoꝛtat eam ad inueſtigandu ſubtiẽ rem. ciq; tribuit ſollicitudinẽ ⁊ audaciam neq; ab ea ſentiri doloꝛẽ neq; laboꝛẽ dimittit.eſt igit᷑ cõueniẽs omibo etatibo tempoꝛibo et regioni bus cũ ſumptũ fuerit ſᷣm vini ⁊ cõſuetudinẽ bibetis. et m ꝙ natura ferre põt. actio em vi ni nõ eodẽ modo operat᷑ in ſenib iuuenibus et adoleſcentibo et pueris.in ſenibo eſt m me dicinã. quia caloꝛ vini coꝛũ frigiditati repu⸗ gnat. iuuenib vo eſt ſm cibuʒ. qa natura eiꝰ eſt ſilis nature iuuenis.adoleſcẽtibo vᷣo ⁊ pue ris eſt cibo et medicina. qꝛ licet caloꝛ eoꝛũ na turalis ſit foꝛtis.ſubſtantialit tamẽ nõ dicik eſſe in ꝑfectiõe ꝓpter habundantiã humidi⸗ tatis eoꝝ. pꝛoinde vinũ naturali calo:i coꝛuʒ dat augmeniũ et nutrimentũ.et eoꝛũ deſiccat hbumiditatẽ. vñ eſt medicina. Pꝛeterea ſcien⸗ dũ eſt ꝙ in hyeme et frig da regiõe cõuenit vi nũ purũ.in eſtate o catidaq; regione vinuʒ paruũ multũq; cõmixtuʒ neceſſario cõgruct. cũ coꝛꝑa refrigerat ⁊ humectatꝑ aquãq ei eſt mixta. repugnat ctiã aereo caloꝛi.ne calida et ſicca faciat coꝛꝑa.⁊ ꝑducat veloct᷑ cibum cũ ſui ſubtilitate ad totiꝰ coꝛꝑis mebꝛa. eſt igit ↄtra duas cauſas cõtranas iuu atiuũ.calera cit em̃ coꝛꝑa frig da et deſiccat humida.natu raliter infrigidat calida ⁊ humectat ſe ciac⸗ cidentaliter.qͥa cũ ſui ſubtilitate ⁊ ꝑfoꝛatione aquã ad mẽbꝛa poꝛtat.qñũ neceſſe habẽt refri gerari ⁊ hu mectari Diuerſicas vini generalit eſt triplex. recẽs ſcʒ vnius anni. vetus qᷓ tuoꝛ annoꝝ.et vltra mediocre ſcʒ duoꝛũ annoꝛuʒ vel triũ. recens vo caliduʒ eſt in pᷣmo gradu. Vnde ptinet frigiditati et humiditati.idcir⸗ co eſt ceteris nutribiliꝰ.maloſq; generat hũo res. inoppinata ſomm a. vẽtoſitates ſtomachi 2 inteſt noꝛũ.vnde tale vinũ quodcũq; recẽs fuerit nõ habʒ vim ducẽdi cibum ꝑ coꝛpus. neq; vꝛinã ꝓuocãdi.oꝑtet igi᷑ frigidas et hu midas hñtes naturas illud cauere. ideoq; ſi neceſſitas fuerit eligat᷑ vinũ clariſſimũ aquo ſum. din a toꝛculani expꝛeſſum.vetus autẽ vi nũ calidũ et ſiccũ eſt in q̃rto gradu.vinũ hu⸗ iuſmodi hʒ qᷓndã amaritudinẽ paꝝ nutrit ca put cito aſcendit. et mentẽ ꝑcutit pꝛo ſui pũ⸗ ctiõis acumine.maxime ſi et eo muliũ bibat et ei paruʒ aque miſceat᷑. ꝓpter hoc ̊ caueant illud debiles neruos hũtes.et qͥ ſenſus acu⸗ tos hñt magnũ eis nocumẽtuʒ pᷣſtat niſi mul tã in ſuis coꝛ ꝑibsa humiditatẽ habeãt.q ei re⸗ ſiſtat. vñ GBalie. multũ eſt in quit vinuʒ vetus couen aue lſtbo cüinſ antiq⸗ abebn ſuüna cüſen müant endi tnor vetaa Nack Tumen. oesin ubei nteren Oiui büpo⸗ ſononat mytv iöinshi Glplu multopu ninunt. fatwune digeſton lunvene Qqv ardie annos lrufur phion plerten ſuicaon niieinſq lemenüge termubeie⸗ nnosden ohegdig ontde Ginellge pnnſcd Ulpainer Dft Ncealn Cü luse ſcaünp atgroſ venxreie metcol⸗ ſuegend bincge ichl⸗ toun. lenen. ſaggid ſſtige goni udine danvi Cncus Afnne mure⸗ nuunc N ri roͤdel bomid⸗ licomun ideſceat faſen⸗ dvenitri nevinnz oCge. migick ecldi Cbundi eneckgt Mü len nicann ſunr⸗ gſonnere bebäneft ignant moqno jmnmorn; vogran. nidei⸗ nonbio tonuacht Gczrecis ocpas. huimi oci ſn nn us u pinühi⸗ voſuißl, glübhh zcaumnt ſſusta/ xiinmt cfan⸗ Npnens Liber cõueniẽs his in q̊ꝝ vaſis multitudo hũoꝛus crudoꝛũ eſt accumulata. Ninũ em mediocre eſt bonũ.vtpote tẽperatũ.⁊ G̊ eſt calidũ ⁊ ſica cũ in ſcdᷣo gradu. ꝓinde hm̃oi vinũ eligat. t antiquiſſimũ ſpernat᷑.ſiliter nouũ vitetur qd ab ebulitiõe nõ qͥeuerit.nec terreſtre ad locũ ſuũ naturalẽ deſcẽderit.nec qð eſt aereũ ad lo cũ ſuuʒ.i.qð ad ſuꝑioꝛa aſcẽdit.nec liquoꝛ eiꝰ mũdificatꝰ ⁊ lucidiſſimꝰ apꝑet. Pꝛeterea ſci endũ eſt.ꝙ caloꝛ ſapoꝛ odoꝛ ⁊ liquoꝛ debili⸗ tas ⁊ foꝛtitudo diuerſificat vinũ in eiꝰ qᷓtita⸗ te ⁊ actiõe.Et caloꝛ qdam generalit᷑ quadru⸗ plex eſt.alba ⁊ niger.qͥ ſunt ſimplices.rubeus ⁊2 qamenꝰ.qͥ ſuntex his cõpoſiti. Sũt ⁊ alij co loꝛes int᷑ hos ſcʒ glaucꝰ ⁊ roſeus.qͥ ſunt in rubeũ ⁊ albũ.⁊ pallidus ⁊ ſubpallidus.qͥ ſũt inter aureũ ⁊ citrinũ.qͥ oẽs hoc mõ generant Vinũ quoq; de albis vuis factũ pᷣmo eſt al⸗ bũ pꝛo aq̃ſitate ⁊ cruditate ⁊ defectiõe ſui co loꝛis naturalis.ſed cũ aliq̃ntulũ inueteraue⸗ rit vt vnũ annũ tranſierit coloꝛ eiꝰ cõfoꝛtat᷑.⁊ ipᷣius hũiditas minuit᷑.fitq; colorꝭ ſubalbidi ꝙ ſi plus inueterauerit vt duos trãſeat ãnos multoplus caloꝛ eiꝰ cõfoꝛtat᷑.ſuiq; hũiditas minuit᷑. fitq; coloꝛ eiꝰ pallidꝰ.qꝙ ſi iterũ plus fiat vetus.vt quattuoꝛ annos excedat.ſuãq; digeſtionẽ cõpleat.⁊ naturalis caliditas ĩ ſta tum venerit caloꝛeʒ habebit albedini vicinũ. Cũq; vinũ tranſierit vnũ annũ confoꝛtat᷑ca loꝛ ⁊ digeſtio eiꝰ.⁊ fit roſei coloꝛis.⁊ ſi duos annos trãſeat.⁊ ſuã digeſtionẽ cõpleat ⁊ vᷣtu tẽ.rufum habebit coloꝛẽ. ſi vinũ fuerit ex vuis nigrꝭ in initio eſt nigerrimũ ⁊ obſcurũ. ꝓpter terreſtrẽ partẽ ſibi dñantẽ.⁊ defectionẽ ſui calorꝭ ⁊ digeſtiõis.x ſi vinũ trãſierit an nũ.eiuſq; coloꝛ ⁊ digeſtio cõfoꝛtat᷑.⁊ deſcẽdit terrenũ ad locũ ſuũ.et maxiĩe clarificat᷑.fit in⸗ ter rubeũ et nigrũ mediocre. Si aũt traãſierit annos duos.⁊ coloꝛ ſuus cõpleuerit cõplexi onẽ et digeſtionẽ.et deſcẽdat terreſtre ad infe rioꝛa.⁊ clarificatũ ſit fit rubei colorꝭ. Palam g̊ intelligimꝰ vinũ albũ ⁊ nigrũ minꝰ ceteris apta.ſed albũ magiſq; nigrũ hũiditati ⁊ aqᷣſi tati ꝑtinet.nigrũ vᷣo terreſtritati et groſſiciei. Diuerſitas vini eſt ꝓpter ſapoꝛeʒ.qꝛ aliud eſt dulce aliud ponticũ ſiue acerbũ.aliud inſipi dũ aliud foꝛte. Dulce calidũ eſt in ſcðõo gdu. ſiccũ in pᷣmo.aliq̃ntuluʒ hũiditati ꝑtinet. vnñn eſt groſſuʒ et illaudabile in ſua actiõe. niſi qa ventrẽ ſoluit.qꝛ in om̃i re dulci eſt bis laxati na et colatiua.qð vinuʒ ſi aliqͥd inuenerit qd ſue actiõi ſu cõtrariũ.et cohibet᷑ ad herẽdũ ſi bi. 2 calefit et bulit. aſcẽditq; ad ſuꝑioꝛẽ ꝑte,ʒ QLuartus Fo. xlix. ſtomachi. ⁊ in colericos hũoꝛes conuertit᷑ ſi um generat ⁊ vẽtoſitatẽ inflatinã.opilatonẽ ſplenis ⁊ epa.et lapidẽ in renibo creat.ac ma xime ſi mẽbꝛa ĩ taliba paſſiõiba pᷣparata inue nerit.aut digeſtiuã vᷣtutẽ debilẽ ꝓpter hoc ca ueãt illud hij qb groſſa ⁊ hũida natura dña tur. ſua em groſſicie facile ſubtiles venas opi lat epaꝶ.ſʒ pulmoni nõ nocet.qꝛ nõ trãſit a eũ.niſi qd de ipo eſt ſubtiliꝰ qꝛ venas pualma nis q valde late ſunt opilare nõ põt. Ged cũ vinũ dulce ruboꝛi et claritati ꝑtinens bibitũ fuerit quãtũ oꝑtet et ſᷣm ꝙ nature ſufficit.cõ ueniẽs eſt egriudinẽ exeuntibo. ⁊ qͥbo neceſſa rig eſt multiuudo nutrimenti. Ponticũ o vi nũ qð acerbũ dẽ duriꝰ clariꝰ ⁊ guius eſt tar⸗ diuſq; digerit᷑. venas quoq; difficiliꝰ ꝑfoꝛat ; dulce.qꝛ dulce calidiꝰ eſt. ⁊ acceptabilioꝛẽ hʒ ſapoꝛẽ.vñ difficile eſt ad ꝑfoꝛãdas venas. neq; digeſtionẽ neq; ſudoꝛẽ pꝛouocat.non &ͤ bonũ ſanguinẽ generat.ventrẽ ⁊ inteſtina cõ foꝛtat.vinũ aũt inſipidũ meliꝰ eſt pontico.qͥa tẽꝑatũ eſt ad cõꝑationẽ põtici.vñ cõgruit ca lidas cõplexiões hñtib.maxĩe ſtomacho.pa rũ tñ nutrit.citoq; vꝛinam eijcit.vinũ foꝛtiſſi mũ eſt cũci calidiꝰ.et foꝛtior actiõis.citoqʒ caput aſcẽdit.⁊ bullire et feruere facit coꝛpis hũiditatẽ.vñ fumꝰ aſcendẽs a ſtomacho no⸗ cet cerebꝛo.mentẽq; ꝑcutit.neceſſe eſt ̊ vt i⸗ lud caueãt calidas pplexiões hñtes.niſi mul tũ fuerit cõmixtũ.⁊ q̃ntũ opoꝛtʒ ⁊ decet acci piat᷑.⁊ ſᷣm ꝙ cõuenit etatiba regiõibo ⁊ conſue tudinibo laudabiliꝰ.qꝛ groſſos hũoꝛes diſſol uit. ⁊ vias venaꝝ a putredine mũdificat.atq; ſanguinẽ clarificat.ſenibo aũt ⁊ qͥ eoꝝ etatib viciant᷑ ꝓpter ſuꝑfluitatũ coadunationẽ in eo rũ coꝛꝑibo eſt hmoi vinũ opoꝛtunũ. maxime ſi puritati fuerit vicinũ.qꝛ eoꝝ caloꝛẽ ↄfoꝛtat crudoꝛũq; humoꝛũ habũdantiã diſſoluit.cõ uenit em his qͥb groſſi hũoꝛes ⁊ crudi colle⸗ cti fuerit. Diuerſitas vini ꝓpt᷑ liquoꝛẽ eſt.qͥa aut ſubtile aquoſuʒ. aut terreſtre groſſuʒ. aut mediocre.vinũ aũt ſubtile aqſum ſꝑ inuenit᷑ cũ albedine ⁊ claritate.vñ facile in ſtomacho digerit᷑ ⁊ venas ꝑfoꝛat.vꝛinã pꝛouocat.ideo qʒ eſt vtile febꝛicitãtibo.qꝛ nõ foꝛtiter calefiat. neq; mentẽ ꝑcutit.nullũ etiã cerebris vel ner uo nocumentũ infert.⁊ ſi mixtũ nõ fuerit erit melius maxime ad extenuandã ſitim. vinuz terreſtre ⁊ groſſum oppoſitũ eſt ſubtili aquo⸗ ſo.vñ ſtomachũ grauat.qͥa duꝝ eſt ad digez- ſtionẽ faciendã.⁊ difficile ad ꝑfoꝛandum ve⸗ nas.vꝛinam non pꝛouocat et tarde ad caput aſcendit ꝓpter ſui grauedinẽ ⁊ duriciẽ,⁊ idcir Liber co facit ebꝛietatẽ facile. Itẽ vinũ quoddã eſt odoꝛifeiũ.qd cito ſenſuʒ odoꝛabiłe in pellicu la cerebꝛi ſtantẽ ꝑfoꝛat.ipt ſui leuitatẽ.Qð⸗ dã eſt nulliꝰ odorꝭ.⁊ ꝓpter groſſiciẽ ⁊ grauita tatẽ ſui.⁊ qdᷣdã eſt hoꝛribilẽ hns odoꝛẽ. Vi⸗ nũ odoꝛ ferũ ſuũ ſignificat liquoꝛẽ tẽperatũ eſſe ? ſubtilẽ.ome ſoꝛditate mũdificatũ.peni⸗ tuſq; digeſtũ.vñ clarũ ſanguinẽ generat lau dabilẽ ⁊ mũdũ.coꝛdiſq; ↄfoꝛtatiuũ eſt.aĩam⸗ ꝙ; letificat.triſticiã ⁊ anguſtiam expellu.qm mũdificat ſanguinẽ a putredine in coꝛde exi ſtentẽ. ꝓpter hmõi vinũ oĩbo etatibo ⁊ cõplexi onibo cõueniẽs eſt ⁊ ſi accipiat᷑ ſᷣm ꝙ oꝑtet ⁊ ſm ꝙ natura ſuſtinet.pᷣterea mutat vitiuʒ ale in vᷣtutẽ.qͥa auertit eã ab impietate ĩ pietatẽ. ab auaricia ĩ largitatẽ.a ſuꝑbia ad hũilitatẽ. a pigricia ad ſolitudinẽ.de timoꝛe ad audaci am.ab ignauia ad facũdiã aſtutiã ⁊ ingeniũ. ſed hoc fit cũ tꝑate pꝛout oꝑtet bibit᷑ſed ſi vſ q; ad ebꝛietatẽ potet᷑ generabit᷑ ſupꝛadicq cõ trariũ.qꝛ ebꝛietas rõnalis aĩe lumẽ extinguit vñ ꝑmanet caput vt nauis ĩ mari ſine guber⸗ natiõe.⁊ militia ſine rectoꝛe. Uinũ vᷣo nulliꝰ odon innuit ſue fumoſitatis groſſiciẽ ⁊ gra⸗ uitatẽ ⁊ indigeſt.bilitatẽ.idcirco nihil eſt nu⸗ trimenti.⁊ turbidũ ⁊ groſſum ſanguinẽ gene rat.⁊ fumũ turbidũ ⁊ obſcuruʒ. q̃re fit cauſa triſticie.ſed nõ cito caput aſcendit. Vinũ aũt grauẽ ⁊ hoꝛribilẽ odoꝛẽ hñs peſſimuʒ eſt.naʒ ſui odoꝛis hoꝛribilitate ⁊ grauitate cerebꝛo nocet.⁊ mentẽ ꝑcutit.et neruis cerebꝛiq; pel⸗ liculis leſionẽ infert ⁊ peſſmũ ſanguinem. 2 maxime ſi eſt ponticum,.ßz Liber quitus. De arbo⸗ ribus i natura de utili tate kruttuumiplarum. UVperius in libꝛo ſcdðᷣo mul ta de arboꝛibo generalit᷑ di⸗ xi cũ ð natura plãtaꝝ ⁊ reꝝ cõim cultui cuiuſſibet gene ris agroꝛũ cõi ſermõe locu⸗ tus fui. Nũc aũt in h libꝛo qnto ſpẽaliter de ſingulis arboꝛib eſt tractã dũ.verũ qꝛ quedã ſunt ipᷣis cõia.qᷓdam ꝓpꝛia. pmo generalit᷑ loquar de omi cultu ſermone cõi.poſtea vᷣo dicet᷑ de cultu ſingulaꝝ arboꝛũ q̃ in nr̃is inueniunt᷑ regiom ba.ſᷣm oꝛdinẽ al⸗ phabeti.vt faciliꝰ vniuſcuiuſq; tractatꝰ inue niat᷑ et pᷣmo de fructiferꝭ latꝰ.vltimo vᷣo de infructiferis ⁊ carũ vtilitatibo bꝛeuic ꝑtranſi Dnintus te intẽdo.dicã itaq; de fructiferꝭ quot ſunt.et de diuerſitatibo eaꝝ.⁊ qualẽ terrã deſiderant qᷓliter plantant᷑.⁊ qũ qualit᷑ inſerant᷑.⁊ quter colant᷑.⁊ qualit᷑ ſeruent ſeu foꝛment᷑.⁊ qiter a nocumẽtis liberent᷑. Itẽ de fructibo earũ qͥʒ liter colligant᷑ ⁊ q ⁊ qualt᷑ ſeruari poſſint.⁊ qð ex eis fieri põt.et de virtutibo quas habẽt in coꝛpoꝛibus humanis. Capituiu pꝛimũ. De ar⸗ boꝛibus in cõmuni. Nrrre Eſcriptiões arboꝛũ ⁊ diuerſitates eꝛx narrare in cõi non expedit:qꝛ ſatis vni cuiq; note ſunt in regiõe ꝓpꝛia.⁊ ꝑ ſinglares eaꝝ tractatꝰ inuenit᷑aerẽ vᷣo q̃dã calidũ val de deſiderãt vt piper ⁊ palma.qdam frigidũ vt caſtanee.plurime vᷣo tẽperatũ vt fere oẽs. qdã in om̃i aere viuũt vt malus pirus ⁊ q̃dã alie.⁊ quedã deſiderãt terrã valde pingue vt moꝛus ⁊ ficꝰ ⁊ ſiles.q̃daʒ macrã ⁊ ſabuloſam vt palma ⁊ pinꝰ.in hoc tũ oẽs arboꝛes cõue niũt.qꝙ deſiderãt terrã in ſuꝑficie ſiccã.⁊ in vi ſceribo humectã.ad quã dirigãt᷑ radices eaꝝ. magna qᷣppe coꝛꝑa arboꝛũ multũ deſiderãt ci bũ.pcipue coꝛꝑa domeſticarũ.q̃ruʒ fructꝰ ex magnis ⁊ plib⸗ ſinguł deſiderat᷑ ãnis.Onua⸗ li᷑ aũt plãtent᷑ ⁊ q ⁊ qᷣlit᷑ inſerant᷑ ſufficiẽter dictũ ẽ in libꝛo ſcdᷣo.Colẽda ſunt hoc modo poſen loſole Peiit lenitſn cüſtr eexe plätn⸗ oc n⸗ leiorn ſnſie Müyel Pdly gadn Dona lnlatie aira ogrb etpe Mmin Mm dßſt cogrn nöore nlſus iisſͤ nchi msan ſornt ſngkares win floci ols, tis e bloſam ocone iainn senp, deria Liber cirea autũnuʒ oꝑtet fodere terrã circa eas vſ⸗ q; ad denudationẽ radicũ ⁊ aliqͥd imponi le tamis.vt h ipᷣm cooꝑta radice ꝑ pluuie flu⸗ xum radicibo appoꝛtet᷑. ſi nimiuʒ ſabuloſa eſt terra cõuenient᷑ recipiat terrã vł cretã pin guedinẽ. Et ſi nimis cretoſa eſt eidẽ ſabuluʒ loco fimi ponat᷑. Hec aũt nõ ſolũ ſtipiti apo nenda.ſed tribo q̃ttuoꝛ vel qͥnq; pediba circũ quaq; ſm magnitudinẽ arboꝝ ⁊ radicũ.⁊ cũ terra q̃ ibi pꝛimo fueratↄgrue miſceat᷑ ꝙ ſih̊ vſq; ad extenſionẽ radicum fieret ſine dubio płimũ arboꝛi iuuamẽ affeꝛret.ex his em emẽ dato nutrimẽto iocundioꝛ efficiet arboꝛ. ⁊ re dit ad ipᷣam aliqͥd iuuẽtut ex tali cibo.ꝓpter qð in loco inter duas aq̃s ſito ꝓueniũt arbo res.aut ĩ loco qᷣ eſt ſupᷣ riuos.⁊ taliũ arboꝛũ planioꝛ ⁊ ſubtilioꝛ eſt coꝛtex.⁊ rami magꝭ cõ foꝛtati ⁊ exaltati qᷓ; aliarũ. In loco etiã decli⸗ ui ad quẽ fluit hũoꝛ de mõtibo ⁊ piguedo.p⸗ pter ſimilẽ hũoꝛis habũdantiã. naʒ in vallis viſceribo optime colit ager conſitus.⁊ nobili tat arboꝛes locus talis.Si aũt aliud h ze nõ poſſet pꝛo cãnale inducat᷑ riuus.qͥ qñq; clau ſus ad radices arboꝝ inundet. ⁊ reddat t᷑re viſcera humecta. Sin aũt hec ⁊ fieri apte nõ poſſint.neq; tra ſit bona ꝓueniũt arboꝛes ci to ſpiſſos ⁊ hiſpidos hñtes coꝛtices.qui ſua ſpiſſitudine incrementũ ⁊ fructũ arboꝝ im⸗ pediũt. Yoꝛmãde ſunt arboꝛes vt anteq; plã tent᷑ ſi qdem parua fuerit plãta ab ea oẽs cir cũſtantes reſcindant᷑ ramuſculi.⁊ ſola ſũmi⸗ tate relicta ponat᷑ i ſcrobẽ. Si vᷣo magna ſit plãta ab ea oĩbo pꝛoꝛſus amputatis ramis ⁊ ſolo ſtipite eidẽ relicto plantet᷑. Si vo fuerit inſita qᷓ duos hʒ ſtipites debilioꝛ auferat᷑ vt letioꝛ relictꝰ ſolus ĩ arboꝛẽ erigat᷑ niſi ſit foꝛ⸗ ſan ficus vel maluſpunicus vel ſilis.que põt vnũ vel duos vel plures hẽe cõmode ſtipites ꝓ dñi volũtate.Cũ plãta vᷣo cõpꝛehẽderit vſ q; ad trienniũ nõ putet niſi foꝛſan loco incõ⸗ gruo naſcerent᷑ in ea ramuſclhi adeo leti ꝙ ſũ⸗ mitati eius optatũ augmentũ nutrimẽta ſub ducãt.quo caſu tales relictis ceterꝭ tanqᷓ; to⸗ tius arborꝭ inimici tollant᷑poſt pᷣenarratam etatẽ putent᷑ quecũq; in ꝑte ſtipit nate erũt. vel minꝰ ſᷣm naturã arborꝭ.et pinguedinem vel macredinẽ.vt in pĩgui ſolo altius.in exili dep̃ᷣſſius erigat᷑.ibi ramoꝝ diuiſio in partes cõgruas ꝓcuret᷑. Si ſtipes ſurſum directus nõ ꝑrexerit.ꝑtica cũ vinculis coꝛrigat᷑.⁊ ſi di uiſus ſupᷣ truncũ in ꝑtes nõ fecerit ramũ.cu ius ſũmitas ſurſum directa celũ aſpiciat ido neoꝛũ ſenſim leuet᷑ in altũ.⁊ directe ꝑtice alli⸗ gek qð ſi vᷣo quidẽ cõmode fieri poterit.nihil vlilius erit q́; plantã pꝛeſcindere vbi cõueni ens ramꝰ naſci ſperat᷑. vt cũ natꝰ erit ⁊ cõoua⸗ luerit leuib⸗ vinculis alliget᷑ vt qð ſponte no luit faciat iuſticia violenta coactus. deinde tpa vbi rami nimiũ ſpiſſi aut ſcabꝛi aut non couenientibo naſcant᷑ locis.duris ⁊ acutꝭ fer ramẽtis ab arboꝛe reſcindant᷑.⁊ ſi aliquã celi plagã deſerẽtes ad quaſdã ſe cõſpirã es cõtu lerint. a pꝛauo ꝓpoſito reuocati deſertũ locuz inhabitare cogant᷑. Si v̈o ſuꝑbiens hũo: . latera nõ diffundẽs ramos in altũ extulerit. in eo reſcindat᷑ loco vbi fragra ſint cõöuenien tius ꝓceſſura. ſic ergo ab adoleſcẽtia eius vp- ꝙ; ad debitũ cõplemẽtuʒ pꝛocuret᷑ ſollicite vt ſtipes in ramos ⁊ rami in vᷣgas ⁊ vᷣge in fra gra fructifera diuidant᷑ deinde cũ minoꝛata vᷣtute ac ſuccedẽte ſeneſcẽtis arbor impoten tia põdere fructuũ rami rũpunt᷑aut humoꝛe deficiẽte areſcũt. ⁊ alternis tm ꝓferant᷑ ãnis amputet᷑ ab ea ome ramoꝝ ſuꝑfluũ ⁊ impoꝛ tabile pondꝰ. vt nõ totꝰhũoꝛ neceſſario ſʒ ꝑs potiꝰ in ſubam cõuertat᷑ ramoꝝ. ⁊ alia nutri mẽto fructuũ ne pereant tribuat᷑ↄſiderare tñ oꝑtet qntitatẽ nutrimẽti ſufficiẽs qð põt pꝛe ſtare locꝰ generatiõis arboꝝ. in ea em ꝓpoꝛti ℳ one optet defalcari de vᷣgis ⁊ ramis. nõ re linqnt᷑ niſi tot ꝙ nutrimentũ ſufficiẽs poſſit ſugere ex loco.ſi aũt ita nõ fiat erunt arboꝛes int miſſis ãnis ferẽtes fructꝰ. ⁊ nõ ſatiſfſaciẽt cultoꝛi ad votũ.dicte aũt putatiões ⁊ foꝛma⸗ tiões fieri pñt a pncipio nouẽbꝛis vſq; ad fi nẽ marcij vt naturalius ⁊ magꝰ ꝓpꝛie loq̃r a tꝑe caſus folioꝝ qũcunq; in bis q̃ frõdes pᷣ⸗ ter gelidũ acumẽ vſq; quo incipiũt pullulare Accidit qñq; nouellis plãtis vt q̃ſi areſcant. ꝓpter vehementẽ intꝑantiã eſtꝰ ſolis.qᷣbo ſub uemire oꝑtet foſſiõe atq; irrigatiõe freq̃nti. ob iect; etiã defendant᷑ vmbꝛacłlis.⁊ ſtramibo li⸗ gat ad plantã vel luxurioſis frondibo ⁊ her bis. vel viſcoſa emplaſtrent᷑ argilla. vel ſepo. aut oleo.vel vnguẽto frigido coꝛtices linian tur auſtrales. Foꝛmice ꝓpterea plantã inſitã tenerã cõualeſcentẽ inuadere ↄſueuerũt.⁊ in frondibo qͥbuſdã ab eis genera ᷣmiculis fo lia cõtrahere.ramuſculoꝝ etiã impedire aug mentũ cui ſubueniendũ eſt interciſis folijs qᷓ leſa ⁊ cõtracia ꝑſpicis nimia q̃ in ſũmitate cõ ſiſtunt a vermiculis diligenter manuum:ſeu digitoꝛũ conſtrictiöe purgentur: quo facto: ab eius impoꝛtunis hoſtibo plantula libera⸗ ta in altum tuta conſcendit.et vt plantis par uis vl magnis:aut etiam fructuũ lectoꝛibus Liber aſcendẽtes foꝛmice ſars aut aliã nõ inferant leſionẽ eiſdẽ. ne rurſũ repetere poſſint tale ob ſtaculũ.faciamꝰ ſuccũ poꝛtulate cũ acceti me dia ꝑte ꝑmixtũ pᷣcepit Palladius debere in⸗ fundi: vel vini fecibo truncũ arboꝛis illiniri. aut rubꝛica cũ pice liqͥda:ſed modeſte pꝛo ar bon nexa. ne eideʒ qdᷣ ꝓ remedio exhibuerũt faciat venenũ.vel qð puto meliꝰ:vellus lane aut lini vł feni aut palee qᷓntitas circa ſtipiteʒ in altioꝛi dictaꝝ ex ꝑte liget᷑ in inferioꝛi ſper⸗ ſum.⁊ q̃ſi pectinata pẽdente.vłfiat vas figu li rotundũ ⁊ latũ:in cuiꝰ medio ſit amplũ fo ramẽ ꝑ qð planta figat᷑ſitq; vt aquã vndiq; poſſit ſine effuſiõe tenere.vt ad płantã foꝛmi ℳ — ce accedere nõ poſſint.ſic em̃ eaꝝ nociuꝰ exer citꝰ a ſolito impeditꝰ aſcenſu inuitꝰ ab arbo re deuiabit. Alij dicũt:ꝙ ſi arboꝛ coꝛdula ſiri ca oleo vncta cingat᷑.ꝓhibet᷑ foꝛmicaꝝ aſcen ſus.Pꝛe oĩbo aũt cauẽdũ eſt ab aĩaliũ ingreſ⸗ ⁶ —s ſu. qꝛ illa plurimũq; plãtas rodũt. ex q̊ plãca — plurimũ cõtriſtat᷑.⁊ qñq; areſcit:aut minꝰ no doſa efficit᷑ ita ꝙ ſubam eiꝰ creſcere impedit. ⁊ fructificare nõ ꝑmittit. ſi eſt ĩ tali loco ꝙ ab in greſſu aĩaliũ defendi nõ poſſit. affixo eo dẽ cõgruo palo ſpinis pũgentib⸗ muniat᷑ cõ⸗ tra impulſus ⁊ rabiẽ vẽtoꝝ.qͥbus nouelle in ſitiões ⁊ maxie in loq eminentibo facte facile diſſipant᷑. vnicuiq; vẽᷣge inſite ↄueniẽs admi⸗ niclim ſpiſſis vinculis alliget᷑.⁊ ſi facta fuerit inſitio ſciſſo trüco duplici cũ admiĩculis reli⸗ quat᷑eſtate.ſurculus vᷣo inter coꝛticẽ lignũq; depoſitũ tutũ eſt eas triẽnio ſub adminicloꝝ cuſtodia remanere.O ꝑtet aũt in om̃i arboꝛe attẽdere:ne in ſpuria in arboꝛe nata aut ex ra dicib iuxta ſtipitẽ erũpentia ꝑmittant᷑.qm̃ il loꝛũ nutrimentũ ſubtrahit᷑ arboꝛi.⁊ cũ cõua⸗ luerit ⁊ multiplicata fuerint areſcet arboꝛ.pꝛi mũ quidẽ in ramis:poſtea vᷣo in ſtipite. oꝑtʒ igit᷑ talia ĩ pncipijs ãputare.amputanda etiã ſunt ĩ ramis qcunq; in vᷣgis aruerit.ne viciĩa ſibi erũpant arbor, mẽbꝛa.accidit etiã pluri⸗ mũ arboꝛib:ꝙ hũoꝛ ſuꝑfluus indigeſtus ex pellit᷑ cut ⁊ in hoĩbo ⁊ anialib.plurimũq; vi demꝰ cuiꝰ putrefactio mes generat:qͥ arbo ris ſalutẽ neqᷣter pꝛoſequit᷑ideoq; cũ in aliq̃ᷓ pte ſtipitis coꝛticẽ tumefieri vides.illico lo⸗ cũ ſcinde.vt inde vi virus noxiũ elabat᷑.O ſi iã vermes creauerit.vnco ferreo curabis au⸗ ferre.ſi vo ꝑpenderis in plimis locq hũoꝛib⸗ indigeſtis.⁊ fũdis coꝛticẽ viciari.eundẽ in qͥ buſdã ſcindi lo ab alto ſtipit vſq; ad irciũ. vt putreſcẽtia in ipᷣa dureſcãt.ſi languida eſt arboꝛ.vt fructꝰ vermiculoſos aut lapidoſi ge Quartus neris ferat vicio foꝛſan hũoꝛis. a malicia qᷓli tatis terre pꝛodeũtis. ſublata terra circa ꝑte,z radicũ.alia melioꝛis addat᷑ ſaporꝭ.⁊ ꝑfoꝛato circa terrã ſtipue.cuneꝰ ex quercu ſoꝛami im⸗ bmat ſeu infigat᷑: qð etiã agendũ puto:cũ in arboꝛe adeo nutrimẽtũ habũdat.ꝙ caloꝛ na turalis eiuſdẽ qᷓ̃ſi extinctꝰ diminuta digeſtiõe ſuccũ inſpirare ad debitã fructuũ generatio nẽ nõ põt:ideoq; luxuriare cogit᷑ in multitu⸗ dine folioꝝ.ſed naſcunt᷑ ſuꝑ arboꝛes alie plã te capillares virides.ſtudiũ aũt eſt radere ali qͥd de hiſpiditate coꝛtic. ⁊ deponere viridia deſuꝑ nata.⁊ ſepius ſtercoꝛare radices maio res. ⁊ infundere eas bñ apte ⁊ imponere lapi dẽ in ſciſſurã.vt melius attrahẽdo poſſint re ſtaurare tpe humido ſitim quam ex ariditate agri patiunt᷑. Si aũt terra nimis cõculcata eſt. aut magnas habeat herbas.⁊? ꝓfundas radices hñtes plurimũ generat impedimen⸗ tũ.cõſolidata em̃ mẽbꝛa t᷑ra nõ ꝑmittit ad ra dices deſcẽdere hũoꝛeʒ.⁊ ſua cõpꝛeſſione im plet ⁊ obturat poꝛos radicũ.⁊ extrahere nu⸗ trimentũ nõ põt.impedit etiã euapoꝛationeʒ q̃ ab inferioꝛibo fu ad radices ꝑtingere.eo ꝙ; vapoꝛis debilis caloꝛ tãtam vᷣtutẽ ſpiſſitudi⸗ nis loci penetrare nõ valet.huic aũt impedi⸗ mẽto foſſione ſuccurrit᷑ nõ aratione.quõ ara tri cõtinuꝰ ſuleꝰ multã infert radicibo leſionẽ Herbe aũt magne q̃ radicibo vſq; ad ima per tin gũt. pᷣripiũt nutrimẽta arboꝛibo. eo ꝙꝙ hñt radices melioꝛes ⁊ rarioꝛes qᷓ; arboꝛes.⁊ iðo citiꝰ attrahũt nutrimẽtũ.oꝑtet igit᷑ eradicari illas ⁊ radicitus euelli.ſed foꝛte qꝛ loco denu dato penitꝰ ab herbis.indelectabilis nimis effici᷑ dimitti pũt gramĩa ſubtilia ſic fila illa q̃ nõ niſi de ſupᷣma ſuꝑficie nutrinẽtum tra⸗ hũt.hoꝛũ igit᷑ graminũ nocumentũ aut oino multũ eſt. aut non tm de qͥ ſit curandũ.pluri mũ aũt nocet erucaꝝ genꝰ.folia ⁊ quicqͥd vi⸗ riditat in eis eſt coꝛrodẽs. ⁊ floꝛes diſſipãs vt oĩno fruct pereat. Igit᷑in decẽbꝛi ianua⸗ rio ⁊ febꝛuario ipſoꝛũ oua q̃ ſuꝑ ramuſculio ſũt qbuſdã telis inuoluta.puſq; naſcant᷑ op time colligant᷑:⁊ igne cremẽtur.qꝛ cõculcati⸗ one aut ↄcuſſiõe vix oĩa deleri pñt.ſed ignis cũcta cõſumit.Acciditetiã plerũq; piris ĩ de crepita etate vt duricie coꝛti radicũ attrahe re nutrimentũ nõ pñt ſufficiẽs ad nutrimẽtũ ramoꝝ arboꝝ ⁊ fructuũ:qre ſeqͥt᷑ vt alternis aut rarioꝛiba annis ferãt fructũ.ſcindant gOꝑ mediũ groſſioꝛes radices arboꝛis.⁊ in ſciſſu ra ne claudi poſſint fluuiales ĩmittant᷑ lapilt li.vt hũoꝛ ſufficient᷑ digeſtus qͥ ꝑ cõpactũ coꝛ grbot! nneice huno guſte Mbes borese 90677 cae flactun gtboꝛi. unt ſi nibuse wlong Weino Cnins colige ent frmen ndin lonis higui lurchn gturi lgantn nioop radr ntione lumnnig munie ſchoree Uupoan unid W ſor miim⸗ bechin Noꝛna Geſtöe nergtio mu⸗ lepi cee gl enridae nni⸗ nerlgi Wrn andieus Gculc pfundes cdimnen⸗ it adra ſioneim berenn⸗ Warone Ge. ſocſtc⸗ Ntinpati⸗ eguön blcon⸗ Winame chi werstd amgen ocodenu lis ninis ☛ naumtr⸗ imntoind maügun uichi⸗ 8 dilipis hiunap Hnuials eniop chellend⸗ – ins! Umt nuinen ticẽ ſubintrare nõ poterat.ꝑ ſciſſurã apꝑtusunn· grediat᷑ meatꝰ.ramoꝝ etiã ſuꝑfluꝰ adeo miæ nuat᷑ nũerus.qꝙ ſuccꝰ attract ſufficere poſſit nutrimẽto fructuũ ⁊ ramoꝝ.Arboꝛib ́̊ pꝛe dictꝭ modis excul.ſi ager eſt nimis hůidus ꝓferẽt arboꝛes fructꝰ ᷣmiculoſos.eo ꝙ hũi dũ cõceptũ indigeſtũ ⁊ mollit᷑ paſſum putre⸗ ſcit interiꝰ aq̃ putredĩe.cũ ſubtile hũiduʒ va poꝛare incipit aĩal de genere ᷣmiũ pꝛocreat᷑. qð poſtea arborꝭ fructũ coꝛrodit.et ĩutilẽ reed dit.cuiꝰ ſignũ eſt ꝙ ſꝑ in loco ſemĩs vbi ſub⸗ tilioꝛ eſt hũoꝛ ᷣmis generat᷑oꝑtet igit᷑ (ſi po.iſ ſibile eſt) vt pꝛopoꝛtionabiliter exiccetur lo⸗ cus.vt plante non vltra modũ cibent᷑:ſi autẽ foꝛte faciliter fieri nõ poterit.ꝑfoꝛent᷑ ſtipites arboꝛis iuxta terram:vbi ad ſtipitẽ vniũtur radices maioꝛes.vt ꝑ foꝛamen illud ſtilletnur humoꝛ ſuꝑfluus.⁊ tunc curabunt᷑ fructus.ſi autẽ ecõtrario aridus eſt locꝰ:et pꝛopꝛietates habẽs heremi.ita ꝙ cultu curari vix põt.ar⸗ boꝛes efficient᷑ ſpinoſe.et fructus afferẽt par uos ⁊ accidos.⁊ ideo a talibo locis plante pᷣ⸗ cidende ſunt.fructꝰ colligentur ſine ramoꝛuʒ fractura.et colligentis euitato caſu pᷣcipiti in arboꝛibus quoꝛũ fructꝰ particis non excuti unt᷑.ſi rami altioꝛes debiles ſint cõgruis fu⸗ nibus cũ foꝛtioꝛibus alligẽtur. inferioꝛes ve ro longis ſᷣm ꝙ ſufficiat ſcalionibo longa cũ vncino ferreo bene firmate ab vtroq; capite. cuius vnũ caput ad ramũ inferioꝛem debilẽ colligendum ponatur.aliud vero ad ſuperi⸗ oꝛem ramũ foꝛtem vbi melius aptabitur con firmetur.¶egũtur autẽ fructus ⁊ pᷣcipue pi⸗ ra diuerſis tempoꝛibo ſ̃m diuerſitatẽ matura tionis eoꝛum. hac cõſideratione adhibita.vt hij qui tẽpoꝛe maturantur eſtiuo:tunc legan maturitatẽ fatentur.qui ſi aliquantuluʒ ante legantur videlicet cũ pꝛima indicia maturi⸗ tatis apparuerint diebus pluribus ſeruabũ tur ad vſum q; hij qui fuerunt vltima matu⸗ ratione collecti.qui vᷣo in fine maturant᷑ au⸗ tumni ad vſum veris vel ſaltem hyemis ſer⸗ uaturi octobꝛis menſe legãtur ſereno ⁊ ſicco tẽpoꝛe exiſtente.cum luna ſui fulgoꝛis minu ta potitur etate. Et hec de arboꝛibus in cõ⸗ muni dixiſſe ſufficiat. De Fmigdalo. adquata.ne germen extinguat ex multo melle Quintus Fol. If. W Miggdalus eſt arboꝛ ſatꝭ nota.⁊ eius geẽ diuerſitates ĩ fructu due ſunt.qm̃ qᷓ dã faciũt fructꝰ dulces.q̃daʒ amaros dulces vſui hoĩm in cibo cõpetũt.amari qꝛ ſunt cali dioꝛes magis cõpetũt vſui medicine. Item q̃ dã ſunt groſſum ⁊ durũ valde hũtes coꝛticẽ Igam ſubtilẽ.amãt aerẽ calidiſſimũ.licʒ in tẽ perato pꝛoueniẽt.in terris calidis multũ fru ctũ ferũt ꝓpter habũdantiã ſui hũoꝛis: vt ait o: tunc legan Albertus. in terrꝭ autẽ frigidis inſpi tur cum odoꝛe ſapoꝛe ⁊ coloꝛe ſibi attributis . in terrꝭ autẽ frigidis inſpiſſatꝰ eſt ſuccus eius.ita ꝙ fructui non eſt habilis.Et ideo in terris multũ frigidis natus aut oĩno perit. aut parũ vel nihil fructificat.⁊ fructus eius nõ diu durat.Sedĩ hoc genere nil vti lius eſt q; ſeminariũ facere.foꝛmemꝰ ſeu fo⸗ diemus ergo altã ſ̃ᷣm Palladiũ vno ſemipe de aream. vlſᷣm Albertum duob pedibus. mihi autẽ vnius pedis foſſio ſatis ſuffictiens eſſe videtur. deinde in ipſa area ſeu ſemiario obꝛuemus Amigdala nõ amplius quattuoꝛ digitoꝛũ.ita ꝙ cacumina figamus in terraʒ. ſpacio inter ſe binoꝛũ pedũ.vł vnius ſolum⸗ modo ſeꝑata. Sed ipſa amigdala ad ponen dum. Grandia ſeu groſſioꝛa legamus.et no⸗ ua nõ minus groſſam teſtã habentia.que an teq; ponamus in mulſam maceremꝰ multuʒ moꝛdacitas. Alij eas nuces pᷣus liquido fi⸗ mo per triduuʒ macerant.demũ die ac nocte cas ſtare patiunt᷑ in mulſa. ſed q̃ ſuſpitioneʒ tm poſſit habere dulcedinis.terra auũt ſemĩa rij debʒ habere letamẽ admixtũ.cui etiãõ mul tum pꝛoderit ſi ſabulum admiſceat᷑.vt terra ſit ſoluta ⁊ mollis. Cum vᷣo in ſeminario di⸗ ſpoſita erũt.ſi ſiccitas interuenerit.ter in men ſe cõuenienti aqua rigemꝰ.herbis circũſtanti bus ſepe purgãtes.Eſt autẽ diligẽtis cultor vnicuiq; nuci eius poſite ſignũ paruũ infige re.vt ſeminariũ ſine leſiõe germinũ anteq; ſu pꝛa terrã emittat vel emineat fodi poſſit.pꝛo derit etiã multũ ſeminario ſi anteq; in eo po⸗ nant᷑ amigdala terra noua que ſubtus fuerat deſuꝑ eleuetur.⁊ optime pulueriʒata ſemina recipiat.cũ in ſemiario adoleuerit duoban⸗ nis elapſis pꝛedictis menſiba tranſferant᷑ ad locũ vbi perpetuo ſtare debẽt. ſtatuẽde auteʒ ſunt vt ad meridiẽ ſpectent.xx.aut.xv.pedi⸗ bus ab inuicẽ ſeꝑate. Inſeritur menſe decẽ⸗ bꝛis ⁊ ianuarij.⁊ loc frigidis febꝛuarij. Si ſurculos colligis ⁊ condas anteq; germinẽt. vtiles autẽ ſunt qͥ de ſummitate ſumunt᷑ ſub coꝛtice inſerunt᷑ et in truco.in ſe in ꝑſico etin pꝛuno. ſed eius inſitio non eſt ita vnlis vt ſa tio.vt ait Albertꝰ.pꝛimo anno quo plãtat᷑ vt optime cõualeſcat a menſe febꝛuarij vſq; ad octobꝛẽ ſingulis circũfodiat᷑ menſibo.et her⸗ bis iã naſcentibo liberent᷑vl quater ad minꝰ dicto tẽpoꝛe cũ terra nõ nimis mollis eſt.vt talis in puluerẽ aliqͥd humorꝭ habentẽ ↄuer ti ſupueniẽtis acciꝑe poſſit.qꝛ conculcata ni miũ terra denegãt eidẽ.tꝑe autẽ floꝛũ non fo diant᷑.qꝛ flos eius facile foſſura excutitur: vt idẽ dicit.ſi terra eius macra fuerit in auůno effoſſa letamẽ accipiat.ſi nimiũ ſabuloſa.la⸗ pides vel letamẽ ⁊ cretã accipiet.fſoꝛmari aũt Debet vt ſup̃ᷣ dixi.cũ in cõmuni de foꝛmatiõe grboꝝ locutꝰ fui.ſit aũt vno ſolo ſtipite ↄten ta qͥ pꝛimos ramos a ſex pedibs vſq; ad octo vel decẽ erigat᷑ a terra vſq; ad pmos ramos. Eidẽ multa nocumẽta emergũt.q̃ alis arbo ribo pluriba eueniũt.⁊ eaꝝ cura ſuꝑius eſt ſuf ficient᷑ inſerta. Pꝛeterea accidit eis ſi rodant ꝙ fiũt fructus eaꝝ amari.ideo plurimũ ſũta pecoꝛe ſᷣuãde Iẽ cũ timet᷑ ne pluuia ſeu pꝛui na ledant᷑ nudent᷑ radices eaꝝ anteq; floꝛeãt. vt Marcialis aſſeruit Albertus vᷣo addit q; . tur.et ſi de pꝛuina non timet᷑ ſubmoueat᷑ are na ⁊ reponat᷑ humꝰ.teneras nuces creare di⸗ cit Palladius marcialẽ aſſeruiſſe ſi ante flo⸗ lapidibo albis paruis cũ arena groſſa operiã Auintus rem radicibo ablaqueatis aqua calida ꝑ dics gliquos inferat᷑ ex amaris dulces fiant. ſi cir cũ foſſo ſtipite tribo digitis fiat a radice cauer na.ꝑ quã noxius humoꝛ exſudet.vel mediꝰ tercbꝛet᷑ trũcus.et melle ligni cuneus impri⸗ mat᷑ oblinitꝰ.vł ſi etiã circa radices ouis ſter cus aut parui ſuis infundas.vt Palladiꝰ ait confixa clauis multũ plurimũ iuuat᷑ fruct.⁊ maxume ſi aurei ſunt.vt ait Albertus.ſi fera⸗ ces vᷣo ſunt cede cuneũ.terebꝛata radice im⸗ mergamus ſeu iungamꝰ.vl ſi ſilicẽ inferamꝰ. vt coꝛtice tegente claudaĩ.hec arboꝛ hoc ha⸗ bet pꝛopꝛiũ ꝙ ĩ ſenectute plus fructiſicat.eo qꝙ; humoꝛ eius tũc a caloꝛe nõ exiccet᷑ ſicutin iuentute.fructus eius colligunt᷑ particis ex cuſſi cũ matura ſint.licet acerbi ⁊ adhuc tene ri appetent᷑a mulieriby ⁊ maxime pᷣgnantbꝰ cũ multa auiditate. Matura aũt ſunt amig⸗ dala cũ coꝛtex extra teſtã exiſtẽs aꝑtus ſeꝑat ab ea. decoꝛiata aũt ſi aqua ſalſa lauent᷑ cãdi da fiunt ⁊ duratura ſed ⁊ ſine aliq̃ induſtria vel cura ſeruant᷑ in longũ ſi fuerint exiccata. Si difficulter coꝛiũ amittãt.paleis obruta cõtinuo relaxabũt.ex virgis amigdalis fiunt optime vᷣge clauoꝛũ qͥbus vtunt᷑ milites. Itẽ er ſtipite earum iuxta radices fiũt foꝛtiſſimi mazr ad ſcindẽda ligna Amigdala dulcia ca lida ſunt.et hee in medio pꝛimi gradus. viri — dia tenerioꝛa ⁊ laudabilioꝛa ſunt q; ſicca. p⸗ pter eaꝝ humiditatẽ.idcirco ſi ſicca in aqua calida vna nocte excoꝛticata iacẽt.fiũt in acti one viridibo vicina.et ſi viridia pꝛiuſq; habe ant aperturã edantur ginguias cõfoꝛtant.et ſtomachi doloꝛẽ vł caloꝛẽ refrigerãt.dia.idẽ cõfirmat.⁊ addit ꝙ caput grauant.caligineʒ nutriũt. ventrem accendũt.ſomnuʒ faciunt.? ebꝛietati reſiſtũt.Amigdaia amara calida eſt ⁊ ſicca in ſcdᷣo gradu.valent cõtra aſma ⁊ tui ſim ex frigiditate cũ zʒuccaro ad repꝛimendũ earũ amaritudinẽ.oleũ ipſarũ valet cõtra ſur ditatẽ et ſaniem in auribus immiſſum. Item valet contra lumbꝛicos cũ farina lupinoꝛuz ſuper vmbilicũ poſita. Itẽ valet ad mẽſtrua pꝛouocanda cũ trifoꝛa magna ſuppoſitoꝛiũ factum. Auicenna dicit.ꝙ amigdala amara ſua pꝛopꝛietate interficiũt vulpꝑẽ.ſi cũ aliquo cibo comedant᷑ ab ea. Item cõſerunt poſita ſuper pannũ cõtra lentigines cicatrices etꝑ cuſſiones.⁊ applanãt contritionẽ faciei.⁊ cuʒ radix coquit᷑ ⁊ linitur ſuper pannũ eſt medi⸗ cina foꝛtie.⁊ coꝛtex et folia ſũt mũdificatiua ⁊ extenuatiua ⁊ ſanatiua. vt dicit Dya.⁊ co2ꝝ⁰ medere amigdala dulcia impi guat. Galienꝰ tto ſe⸗ ni⸗ ſl lundo⸗ goſn ſliali epol ehiune loſcbin ſankr bloſes ſeegs: ulone ſobtle phune inſno vihl⸗ hueeſ doꝛee lligi⸗ ðð Niber QAuintus Fo. i. eges Ho dicit. q; aperiunt opilationes epatis mina qᷓ; plus ad deſcendendũ ex ventre nucibo ſũt ſiſcr bili apertione amara amigdala. mnutritiue tamen tardioꝛcs ad digerendum 2 taner De R uellana aaa deſcendendũ ex ventre. inflationẽ in coꝛ⸗ Anecs D Wre Nmnmmm. oꝛe generant.maxime ſi cũ interioꝛi coꝛticu inhi⸗ eeeene a comedant.ablata ea fiũt vtilioꝛes digeſti⸗ dufr “ bilioꝛes ⁊ vtiles.antiquã habent bo tuſſim.p̃ dor cipue ſi piſtate cũ melle eſui dent᷑. Item eius R coꝛtex eſt ſtipticus ⁊ ſtringit ventrem. hechr ðẽ ſeno K ſatin Anicoer tbnee. Nam g usſ duſtn ceccnn. schrntn glisfunt iites. ſorniſini dulci dus. mn ſicc⸗ rnn NVellane note ſunt. ex his quedaʒ ſunt öh ſilueſtres. que naſcũtur in nemoꝛiboq̃⸗ an dam domeſtice. ſilueſtres ſunt parue ſapoꝛo ndali ſe. groſſam teſtam habentes. domeſtice qdam ioin ſunt rotunde groſſe.et quedam longe.ex qui ſeime bus longe ſapoꝛoſioꝛes ſunt ⁊ citius maturã liuh tur. omnes tamẽ maturitatẽ fatentur cũ ſuis ä Nurnl folliculis ſpoliant᷑⁊ cum fuerit ad ſolem ſic⸗ Erberi eſt fructus cuiuſdã arboꝛis par punnti cate poſſunt diu ſeruari. In omni fere aere p ue valde ſpinoſe. ſimilis arboꝛi mali⸗ tanir ueniunt.loco gaudent macro.frigido humi granati.⁊ ſunt rotundi rubei q̃ſi nigri vt fru in jm do ſabuloſo.licet in omni genere terre fere na ctus ſpine.albe aliquantulũ oblongi q̃ſi ſub pnonz ſcant᷑ ⁊ cõualeſcant. ponende ſunt autẽ nuci⸗ nigri. plantani vt malapunica. frigidi ſunt et nifmu bus ſuis.nec amplius duobodigitis terra ſu ſicci in ſecũdo gradu.valent cõtra febꝛilẽ di⸗ ipni per eas ducẽda eſt. melius autẽ plantis ⁊ ʒa⸗ ſtraſiam. ſirupus ex eis ⁊ zuccaro factus.con umar bulo pꝛoueniũt.menſe febꝛuarij plantande tra calefactionẽ epatis.puluis eoꝛũ cum ſi uc⸗ ialio ſunt.licet menſe marcij ⁊ octobꝛis ⁊ nouẽbrꝭ co ſolatri conficiat et ſupponat᷑ epati. Auicẽ toln plantari poſſunt ⁊ cõualeſcant.ex ligno hu- na dicit. ꝙ ſint frigidi ⁊ ſicci in tercio gradu. ces eie iuſmodi arboꝛis fiũt optimi circuli vaſoꝛuz dicit etiam ⁊ ſunt vincẽtes colerã ⁊ ſcindunt ench vini.⁊ arcus ad ſagittandũ ſatis boni.Auel ſuim valde huiuſmodi fructꝰ.arbuſtula op⸗ Kmet⸗ laue ſunt calide ⁊ parum ſicce.⁊ nucibs frigi: tima eſt pꝛo clauſuris ⁊ ſepibus ſi haberetur ſnin dioꝛes ⁊ potentioꝛes. eaꝝ enim coꝛpoꝛa ſunt plantarũ copia.que quidem per ſationẽ fru⸗ n, ſolidioꝛa ⁊ ſpiſſioꝛa ventoſitate carẽtia.ideo cctus vel ſeminis eius facile haber lpgteſt. ruſus eſt arboꝛ nota.et deſiderat ae⸗ rem frigiduʒ ⁊ temperatũ. calidũ vero ſuſtinere non poteſt.in tepidis tamẽ regioni⸗ bus parua pꝛoueniũt. ceruſa montana vel in collibus vel pꝛope mõtes conſtituta regione letant᷑ ſolum autẽ deſiderant poſitiõis hume cte.quedam ſunt dulcia.qᷓdaʒ pontica. ⁊ hec magnã faciunt arboꝛeʒ. ⁊ ſua ſponte directe ſurſum aſcendũt.⁊ hec pꝛopꝛie dicunt᷑ ceruſa Alia vᷣo ſunt valde acria:et hec minoꝛem fa cliunt arboꝛem.⁊ ſurſum nõ dirigũtur.ſed ſo luümodo per latera diffundunt᷑. ⁊ hec vocan⸗ tur marene ſiue mareſche.que multas plan⸗ tas in circuitu faciunt ſuper radices ad plan tandum habiles plantant᷑ ſemine eius poſi⸗ to tempoꝛe octobꝛis vel nouembꝛis.vᷣgultis etiam ipᷣius paruũculis poſitis affirmant᷑ a Palladio facile in arboꝛem pꝛoſilire.que au tem ſeminibo plantate fuerint pꝛedictis men ſibus tranſplantant᷑. Inſeritur menſe nouẽ bꝛis. vel ſi neceſſe fuerit extremo ianuarij. Ego autem inueni eius inſitionẽ factam tẽ⸗ poꝛe febꝛuarij ⁊ marcij optime pꝛouenire.li⸗ eſt vel fluere deſinit. Uarro ſcribit inſerit Quintus cet ſit melius ⁊ omniũ arboꝛũ germina habe tiũ inſitio quãdo gumma vel his non du tempoꝛibus bꝛumalibo.h oceſt a die duode⸗ cima decembꝛis vſq; ad Kl.febꝛuarij. Inſe ritur autem optime ſub coꝛtice ⁊ trunco fiſſo et in ſummitatibo eius.ſed qui in trunco inſe runt᷑ omnẽ lanuginem auferre debebũt. In⸗ ſeritur in ſe in pꝛino vel in platano. ⁊ vt qui⸗ dam dicunt in populo. amat ſcrobes altas.et ſpacia largioꝛa videlicet triginta vel quadra ginta pedum. 2 aſſiduas ſoſſiones. putariin cis putrida ⁊ ſicca debebunt.et que depꝛeſſi uuess artata pꝛotulit vt areſcant.fimũ nõ amat. atq; inde degenerat.ſoꝛmant᷑ vt ſtipites dul cium ab. viij. pedibus vſq; ad.xij.erigatur a terra. plus etiã vel minus.ſcoᷣm ꝙ in leto ſo⸗ lo fuerit vel exili. Stipes vᷣo marenarũ acri um ſex pedibus vel circa eleueni a terra. Si ceruſus humoꝛe excepto putreſcat in trunco foꝛamen accipiat. Si foꝛmicas patit᷑ vl alio modo ledatur ei ſubueniendũ eſt: vt ſupꝛa di xi cũ locutus fui de arboꝛibo in cõmuni.Ce⸗ ruſa non aliterqᷓ; in ſole ſiccata ſeruant᷑. VUt ſine oſſiba naſcant᷑ ſic fieri debere aſſerit mar cialis. arboꝛem tenerã ad duos pedes reſcin des.et eam vſq; ad radicem findes. medullã partis vtriuſq; abradere ferro curabis. et ſta tim vtraſq; partes vĩculo ſtringes ⁊ oblines fimo ſummã partem vel creta et laterum di⸗- uiſuras. poſt annũ ſolidatur dicta coꝛtex vel cicatrix. hanc plantã ſurculis qui adhuc fiu ctum nõ attulerint inſeris.⁊ ex his abſq; oſſi bus poma naſcentur. Ceruſa dulcia cito de ſtomacho deſcendũt. et aarum iuuamentum ſtomacho eſt paruũ.et pontica faciunt cõtra riũ harũ.accetoſa vero deliccant plus q; põ tica.et cum hoc incidunt ⁊ cõferunt ſtoma⸗ cho flegmatico pleno ſuperfluitate. Dyaſco⸗ et ſicca retinent eum. gũma eius cum vino et aqua mixtum curat tuſſim antiqu.et melio rat coloꝛẽ faciei.et acuit viſum. pꝛouocat ap⸗ petitum. et cum vino ſolo confert lapidi. De Caſtanag. — — ſſſ, lignen lagol uge ſante bienio Gkaf muan, Ginei drety fer mun dap tgod la) E ite vpaſc. locn; R bebe nondun Finieit eduock⸗ Ni ⸗ nco fiſo⸗ nco inſe dir n⸗ u⸗ wanse vägue 8 pumin wedenti inonun⸗ enge . Nenrii 1e SH Nintnnco At Nalo⸗ mihndi Gmuni,⸗ ſnnmt. 1 taſnume. ſan — nbis ain 61 ohls ateumd acor vigchieft bio ſg dolcaad unamenmm cumein uplush muntkone/ e dii unt en. cum riwe⸗ auianeie ponoeni lain . N J. ſtanea ẽ arboꝛ nota.ex his q̃dã ſunt dDdopmeſtice.q̃daʒ ſilueſtres. ⁊ domeſtice ſũt mediocres fructꝰfaciẽtes qͥ caſtanee dicũt ⁊ q̃dã faciunt fructꝰ valde groſſos.q̃s medio laneñ.marronas vocant.diligũt celi ſtatũ fri gidũ.⁊ tepidũ nõ recuſant. ſi hũoꝛ aſſenſerit delectãt᷑ cliuis et opac regiõib.ac maxie ad ſeptẽtriõalẽ ᷣſis.amãt ſolũ molle ⁊ ſolutũ nõ tñ arenoſuʒ.⁊ ĩ ſabulõe ꝓueniũt ⁊ hũecto.t᷑ra nis illis ẽ apta ⁊ carboniclis diligent ĩfract? agro ſpiſſo ⁊ rubꝛica vix ꝓueniũt.In argil⸗ la ⁊ glarea nõ pñt naſci.ſerũt᷑ plãte q̃ ſpõte na ſcunt᷑ ex ſeie.ſed q̃ plãte ſerunt᷑ ita egre ſũt.vt biẽnio de eaꝝ vita ſepiꝰ dubitet. Serẽde ſüt igit᷑ caſtanee mẽſe nouẽbn ⁊ decẽbri. Item ia nuarij ⁊ febꝛuarij eligẽde ſũt caſtanee ad ſerẽ dũ recẽtes grãdes mature.ſʒ ita faciẽdũ eſt vt durẽt vſq; ad febꝛuariũ.caſtanee ĩ vmbꝛa ſic cent᷑ expãſe tũc in anguſtũ ⁊ ſiccũ tranſſate cu mulateq; diligent᷑ fluuiali oꝑiant᷑ arena poſt diel. xxx.eas arena remota ĩ qquã frigidã mit tas.q̃ ſane ſunt mergunt᷑.q̃ ſuꝑenatãt nõ va⸗ lẽt. Itẽ q̃s ꝓbaſti ſiliter obꝛues.poſt.xxx.di⸗ es iterũ ꝓbabis. et h̊ cũ tercio fecen ad veris initiũ ſerere debebis q̃ mãſerint illibate.aliqͥ ĩ vaſculis fᷣuãt.arena ꝑiter ĩmiſſa.paſtinari ̊ locꝰ? debebit qͥ huic deputat᷑ arbuſto.altitu⸗ ſeruant. Caſtanee ſᷣm yſaac calide Gnenb⸗ QDuintus Fo. liif. dinis pedis vniꝰ ⁊ ſemis vlouox. xl tor vł ſulcis ĩ oꝛdie deſtin aj.aut terre aratri reſolui 3 fimo ſaciat.⁊ redaci in puluerẽ caſtancaꝝ ſemẽ accipiat. nõ amplius pedes dodiãte de merſuʒ vnicuiq; ſemẽ ꝓpter notã ſurculus dʒ affigi.⁊ ipſa ſeia ſimłtrina vel qͥna ponant᷑. äint ſe quattuoꝛ vel triũ pedũ ſpacio ſeꝑata. qs cũ tranſferre placuerit binas plãtas trãſ⸗ ferre debebit ita tñ ꝙ ĩ nemoꝛibo ſpiſſioꝛes.in agrꝭ vᷣo ſeĩalibo rarioꝛes putent᷑ ſcʒ.xl.pedes diſtaãtes.vt poſſint ꝑ latera cõuenient᷑ diffun di.locus tñ de ductoꝛia liq̃re accipiat.ne inſe dẽs humoꝛ limo germẽ extiguat. Inſerit᷑ mẽ ſe aplis marcij ⁊ man in ſe ⁊ in ſalice tardius ꝓuenit ⁊ maturaĩ.in coꝛtice ſerit᷑ ⁊ inoculat᷑ ⁊ meliꝰ inſerit᷑ ad buccellũ.hoc mõ pᷣſcindat᷑ arboꝛ nobilis generꝭ.⁊ cõſequenti pullulaue rit ad modũ ꝓpli colligant᷑ ſurculi anteqᷓ; ger minẽt.⁊ in frigido ⁊ vmbꝛoſo loco ſᷣuent᷑ ob⸗ ruti.vt poſtmodũ de mẽſe aplis ⁊ maij habe ant᷑.⁊ tunc ex eis cõmode fiet inſitio ad buc⸗ cellũ vl moꝛe emplaſtri.⁊ ſi multas inſitiões fieri oꝑtet ex ſurculis inſerẽdis młti fiẽt buc⸗ celli cũ germĩe lõgi.ſᷣm latitudinẽ vniꝰ digiti groſſi ⁊ plurimis.deinde inſitio ſurculo inſe rendo ĩ loco ↄgruo.⁊ coꝛtice ĩ tres vel q̃ttuoꝛ ptes ſciſſo eligat᷑ ſurculus eq̃lis ſtipiti qͥ tm̃ Depmat᷑ inferius ꝙ equet᷑.⁊ coꝛtex eleuat᷑ mi nus buccello ſoꝛmet᷑.⁊ qð excoꝛticatũ eſt ſuꝑ buccellũ totalit᷑ incidat᷑ Nouũ caſtaneũ cir⸗ cũfodi debet aſſidue mẽſe marcij ⁊ ſeptẽbris. incremẽtũ mag accipit ſi putatiõibo adiuue⸗ tur.in nemoꝛibo latis depᷣſſius.in agrꝭ vo qͥ ſe miant᷑ altiꝰ in eis rami foꝛmẽt᷑ Caſtanee col⸗ ligunt᷑ cũ ꝓpter maturitatẽ ſuã de ericijs ſuis deciderit in terrã.vel cũ in eis apꝑere incipi⸗ unt excutiunt᷑ꝑticis.⁊ collectꝭ ericijs in acer uũ intra ſepẽ rotimeũ timoꝛe poꝛcoꝝ coacer nankt. ⁊ cuʒz ſic in gazara aliqͥbo diebo ſteternint aperiunt᷑.⁊ hee melioꝛes qᷓ; pdicte fſunt ad ſer uandũ virides.qꝛ ꝑ totũ marciũ pñt virides ſeruari.ſed alie q̃ mature ab arboꝛe cadut vſ⸗ q; ad.xv.dies ſolũ ſ̃ᷣuant᷑.virides ſi ad fumuzʒ poſite vt ſiccent᷑ diu ſeruari pñt.⁊ ſapoꝛoſio res ceterꝭ eſſe dicunt᷑.ſeruant᷑ virides in ſabu lone vt dixi. vel in cratib ad fumũ duob ſe⸗ pe mẽſibo poſite.vt poſtmoduʒ ſiccata mũdẽ tur ⁊ diu ſeruant᷑.lignũ caſtanee optimuʒ eſt in domibo. ⁊ mirabilis durabilitat ſub tra.⁊ ad pluuias extra tecta.⁊ ideo ex eis fiũt opti⸗ mi pali ꝓ vineis ⁊ ꝑgularijs.⁊ ex eis fiũtop time vegetes tinee ⁊ vaſa in qͥb caſtanee ſicce iij mo gdu.⁊ ſicciĩ ſcᷣo.ſignificatio calonꝭ earũ eſt dulcedo earũ.qm̃ ſapoꝛoſitas ⁊ põticitas innuit ſiccitatẽ.⁊ ad digerendũ ſat ſunt faci les ⁊ nutribiles nõ multũ ſtiptice ⁊ diu retice ſũt.ſi aſſant᷑eaꝝ coꝛpꝰ rarificat᷑⁊ ſi aq̃ elixent᷑ qꝛ eaꝝ cõplexio tꝑat᷑ ex aq̃ mollicie ⁊ hũidita te. ſũt boni chimii coꝛꝑe generatiui.⁊ ſiccita⸗ tem coꝛꝑis ⁊ pectorꝭ ꝑamentũ.⁊ vꝛine diffi cultatẽ diſſoluunt.colerici eas cũ ʒuccaro co medãt.flegmatici vᷣo cũ melle. Itẽ hee ßm me dicinã vᷣtutẽ hñt laudabilẽ.qꝛ abhoĩatiõis ⁊ vomit? cõſtipatiue ſũt.ieiuniq; inceſtũ ↄfoꝛ⸗ tatiue.cathaplaſma qͥʒ ex eis cũ oꝛdei farina 2 acceto:ſiue vĩo factũ maãmillaꝝ tumoꝛẽ po ſitꝭ eis potent᷑ auxiliabit᷑ Caſtaneaꝝ vᷣo coꝛ⸗ ticiba vſtis vel pulueriſa cũ ſapa tꝑatis ca⸗ pitiq; adoleſcentꝭ ĩ modũ cathaplaſmatꝭ po⸗ ſiuis eoꝝ capillos ↄfoꝛtat augmẽtat. et ↄtra allopiciã valet. Auic.dicit ꝙ caſtanea eſt ab⸗ ſterſio ⁊ inflatio in vẽtre ⁊ ſtipticitas.et ↄfoꝛ tat mẽbꝛa.? eſt tarde digeſtiõis.ſed eſt bõi nu trimẽeti.ſi ̊ cũ ʒuccaro miſceat᷑ eius nutrimẽ tũ eſt bonũ. Galienus dicit ꝙ eſt nutribilioꝛ oĩbe granis.adeo ꝙ; eſt ꝓtima granis panis. BPeCottano. Quintus Octanus ſiue ciconius eſt arboꝛ nota Et ex his quedam ſunt que faciũt pira ciconia.et hee arboꝛes maioꝛes ſunt.et mino ra habẽt folia.⁊ quedam ſunt arboꝛes mino res ⁊ latioꝛes habẽtes frondes. quoꝝ fructꝰ pꝛopꝛie vocant᷑ coctana ſiue ciconia.amant locum frigidum ⁊ humidũ ſi in tepido ſtatu ant᷑ opus eſt illis irrigatione.ferunttamẽ ſta tum mediocris ſitus inter naturã frigoꝛis et caloꝛis.⁊ in planis ⁊ cliuibus pꝛoueniũt.ma gis tamen inclinata ⁊ cõuexa deſiderant.ter⸗ ram deſiderant ſatis pinguẽ.et inſoluta ma⸗ gis q; in creta letantur. pla ntant᷑ plantis iu⸗ — xta ipſas arboꝛes cũ radicibo viuentis. Iteʒ taleis ⁊ cacuminibo. Item loc calidis de mẽę ſe octobꝛis ⁊ nouembꝛis.frigidis vᷣo de mẽ⸗ ſe febꝛuarij ⁊ marcij.in temperatꝭ vtroq; tem poꝛe poſſunt ſeri. Itẽ longe ponẽde ſunt ſᷣm Palladiũ.nec altera quatiente vento ſtillici⸗ dium tangat alterius.mẽſe febꝛuarij inſerũ⸗ tur in trunco q; coꝛtice in ſeipas inſerant᷑ au tem nouelle arboꝛes quib ſucc in coꝛtice eſt ſi maioꝛ eſt circa radicem melius inſerit᷑.vbi cortex et lignum beneticio ſoli adherentꝭ hu meſcat. Item recipiũt in ſe ſurculos pene om nis generis. ſcʒ punici ſoꝛbi omniũq; maloꝝ melioꝛa pꝛoducũt.dum minoꝛ eſt iuuet᷑ ſter⸗ coꝛe. maioꝛ vero cinere vłcrete puluere ſemel toto anno miſſo radicibus.poma in his cito matura ⁊ maioꝛis pꝛouẽtus aſſiduꝰ humoꝛ efficiet. Rigande ſunt quotiẽs celeſtis negat infuſio.⁊ circũfodiendo locis calidis octo⸗ bꝛis ⁊ nouembris.locis frigidis ſebꝛuario ? marcio. Et niſi circũfodiatur aſſidue aut ſte rilis efficit᷑ aut eꝰ poma degenerãt.foꝛmant᷑ vt vnũ ſolũ ſtipitẽ habeãt.quattuoꝛ vel qnq; pediby eleuatis a terra. putande ſunt ⁊ a no⸗ cumẽtis ſen vicioſis omniboliberande. Si egra eſt arboꝛ amurca equaliter mixta aq ra⸗ dicibo debet infundi.quod annis ſingulis fa ctũ a vicijs cuſtodiet.ſed arboꝛes lõge dero⸗ gabit etati. Colliguntur coctana menſe octo bꝛis cum adueniente pꝛuina maturitate au⸗ reo coloꝛe fatent᷑ et que magꝭ odoꝛifera ſunt debent eligi. ſed ſi per cotilidones ſuſpendan tur in frigida regione foꝛte durabũt ꝑ annuʒ et amplius.vel ſeruãtur inter binas tegulas poſita ſi luto ex omni ꝑte claudant᷑.vel ſi de⸗ fricto incoquanĩ aut paſſo. Alij autem q me lioꝛa ſunt fici foleis inuoluta cuſtodiunt.alij * —— ſiccis locis tantũ reponũt.a quibus ventus excludatur. alij in melle dimittunt. in quo ge nere condiendi ſatis matura eligunt᷑ alij mi⸗ tcnqu aſtip durio⸗ ſcali lt win ſnnge ncarn ſupra⸗ ſandar Npon Ra heres rvalge⸗ hetrab nco onico limsan ſens (lene mo⸗ dnntf tenſup gicot Coplor rdigeſ uce mante (Aord nuyen nbe . s i fuct Namane coſtin tameſtr ngnst Mnünm comm: ſolam lamtsi⸗ enns ) idis deſe 8oNen riindaü⸗ ürmntan nchüceck tent cbarmbe losparon nüczmo⸗ Kinuetſe⸗ lncreſont zinböan ſiuobone cfiengt ldsoc/ gſchruno ſchemte ri emuni maericncs Aſuntuno⸗ be . 6 rminnnant⸗ isingsn glee 4 l. co . ununenn⸗ leinin gſlſencan nns vglip iwaſ gumeni ioduna bnewnn un anc⸗ oin⸗ lio obꝛuunt.vel in paleis ſeꝑata demergunt⸗ alij vaſciculis optime vino plenis dimittuũt. alij dolijs muſti immergũt. quod odoꝛatũ vi num reddit. Ex ciconijs fiunt bone et ſpiſſe ſepes.ſpinas tamen non habent.ſed ingreſ⸗ fſus animaliũ inhibent.⁊ quandoq; fructum reddunt. ⁊ inciſe ſatis igni reſpondent. Cico nia vt ait Yſaac generaliter in duo diuidunt᷑ videlicʒ in crudu ⁊ ligneũ et perfecte matura turũ.crudum itaq; ligneũ peſſimum eſt ⁊ du riſſimũ ad digerenduʒ ⁊ nihil nutrit.idcirco ea vitare omnino opoꝛtet.maturatũ natura⸗ liter fnigidum eſt in fine pꝛimi gradus.⁊ ſic⸗ cum in medio ſecũdi.pꝛeterea põticitas eius maioꝛ eſt q; in alijs malis.ideo valet ad ſan⸗ guinis fluxũ ⁊ egeſtionẽ ⁊ vomitum.cõfoꝛta tiuũ eſt ſtomachi ſi moꝛetur in eo.⁊ ſi come⸗ datur ſub vacuo cõſtringit ventreʒ.ſi poſt ci⸗ bum accipiat᷑ laxat cõpꝛimendo ⁊ cõſtringẽ⸗ do os ſtomachi. Sed ex his quedã ſunt põ tica quedam accetoſa:⁊ quedã dulcia ponti⸗ ca ſtiptica.et frigidioꝛa ſunt.ad digerendum Durioꝛa.et ideo nõ ſunt cũ carne ſua edenda. ſed liquoꝛ eius tm̃ naturã ſtomachi cõfoꝛtat et vꝛinam pꝛouocat. egeſtionẽ vomuũq; con ſtringit.⁊ ſi cum carne edat᷑ ingenian opoꝛtet vt carnis duricies auferat᷑. vel elixando vel ſupꝛa aquã calidã aponẽdo.vel qð meliꝰ eſt ſcindant᷑.et abiectis granis in eius cõcauita te ponat᷑ mel.⁊ excoꝛticent᷑⁊ in lino vel ſtup⸗ pa vel quod meliuus eſt in paſta inuoluta ĩ ci neres calidos mittant᷑. ſic em erunt ſtiptica valde confoꝛtatiua. accetoſa ſubtilioꝛa et pe⸗ netrabilioꝛa ſunt.ideo ſitim extinguũt ⁊ acu men colere rubee.⁊ vomitui colerico ⁊ egeſti⸗ oni cõferunt.vꝛinam pꝛouocant.⁊ vim appe titus augent.odoꝛ earũ vomituʒ pꝛohibet.et ſuccus poſt vinum bibitum deponit fumuʒ ſalientem ad caput.¶ Vnde vicit Auicen⸗ na. qꝙ ciconia cõferunt vomitui ⁊ ebꝛietati.et ſedant ſitim.et cõfoꝛtant ſtomachũ.recipien tem ſuperfluitates. ⁊ conferunt diſſenterie. ⁊ quãdo ſumunt᷑ poſt cibũ ſoluũt adeo ꝙ quã do plurimũ ex eis ſumit᷑ extrahũt cibum an⸗ te digeſtionem. dulcia vero ſunt magis tẽpe⸗ rata quiddaʒ caloꝛis habentia. vnde vis eis manifeſta non eſt ad ſitim extinguendaʒ vel caloꝛem. M PDECitro. 45 . Rboꝛ citri nota eſt. deſiderat aerẽ cali⸗ duü.ſed irriguis ⁊ maritimis locis.vel maxime pꝛope gaudet quibus humoꝛ exun dat.ſoluzʒ deſiderat rarioꝛis nature.ſiqͥs hoc genus arboꝛis in regiõe frigida nutrire deſi derat loco parietibo munito vel in partẽ me ridionalẽ verſo diſponat hanc arboꝛẽ.hiber nis menſibo tectũ ſtramie vellet agreſti. et vbi eſtas refluxerit arboꝛ aeri nuda et ſecura red dat᷑.terrã rariorꝭ nature deſiderat.mẽſe mar cij ſerit᷑ multis modis.ſcʒ ſemine ramo talea et claba.ſi granis velis ſerere ita facies terrã in duos pedes fodies.⁊ eidẽ cinerem miſce⸗ bis.bꝛeues areas facies.⁊ vtrũq; ꝑ cãnales aqua decurrat. In his areis palmarẽ ſcrobẽ manib aperias.⁊ tria gᷓna deoꝛſum vᷣſo cacu mie iũctã cõſtitues.⁊ obruta qᷣtidie rigabis. citius pꝛocedẽt ſi bñficio aque tepide vtanꝭ. natis germinibo ſemꝑ pꝛoxima herba trũce⸗ tur. põt huic trina plãta tranſferri. Si ramũ velis ponere nõ amplius ſemipede ſeu ſexpe ge debebis ĩmergere ne putreſcat.clabã ſeri ccõmodius eſt que fit manubꝛij groſſitudine. lõgitudine cubitali ex vtrac; ꝑte lõga nodis ⁊ aculeis reciſis.ſed integra ſũmitate gẽmaꝝ per q̃s ſpes futuri germis intumeſcat. diligẽ J iiiz . N ð W . . tioꝛes tñ fimo bubalo adhibent vtriq; qð ſũ mũ eſt. vel marĩa alga veſtiũt. vel argilla ſub acta ꝑtis vtriuſq; extrema cooperiũt.atq; ita in paſtinato ſolo deponũt talia. ⁊ gracilioꝛ et bꝛeuioꝛ eſſe põt qᷓ ſiliter vt glaba merget᷑.ſʒ ta lia palmis duab ſupſit. claba omis obꝛuit᷑ alijs arboꝛibo nõ debz aduerti ſeu annecti.ta lia ſiue claba calidiſſimis regiõibo ꝑ autũnuʒ ponit᷑.frigidiſſimis iulio vłauguſto poſitas. et qtidianis irrigatiõibo aiatas Palladiꝰ vſ⸗ q; ad poma ⁊ magna incremẽta ꝓduxiſſe af⸗ firmat. Inſerit᷑ mẽſe apllis calidis loc. maio frigidis.nõ ſub coꝛtice ſed ſciſſo trunco circa ipias radices ⁊ in piro ⁊ in moꝛo ſᷣm q̃ſdaʒ. gaudẽt aſſidua foſſiõe.et hinc pꝛoueniũt po ma maioꝛa. niſi qᷓ arida ſũt rariſſime debemꝰ abſcindere.hec arboꝛ pomis nõ caret cũ hu mor habũdãtia matun ſe acerba ſubſtituãt. arboꝝ vᷣo etatẽ floꝛẽtia cõſequant᷑ oꝛbẽ quẽ⸗ dã cõtinue fecũditatꝭ admiſtrante ſibi natu⸗ ra ferunt᷑ acras medullas mutare dulcibo ſi p triduũ mulſa aq̃̊.ſemia ponẽda macerẽtur vel lacte ouili.Aliqͥ mẽſe febꝛuarij trũcũ obli quo foꝛamie ab imo terebꝛãt.ita vt altera ꝑ⸗ te nõ exeat ex H̊ hũoꝛe ꝑmittunt fluere donec poma foꝛment᷑ tunc foꝛamẽ luto replẽt.ſicq; qð eſt mediũ dulce fieri affirmãt.poma eius in arboꝛe toto ſere anno ſeruari pnñt. vel in paleis vł meliꝰ ſi in vaſculis qbuſdã claudã tur. Poma citrina ſᷣm yſaac ex qᷓtuoꝛ rebo ſũt cõpoſita.pᷣma eſt coꝛtex.ſcdᷣa caro.tercia me⸗ dulla.q̃rta ſemen. Coꝛtex eſt calidus in pᷣmo du.ſiccꝰ in ſcdᷣo.qð acumẽ eiuſq; odoꝛ oſtẽ dũt.etꝰ tñ ſubſtãtia dura eſt ⁊ ſolida.idcirco nõ eſt pꝛo cibo accipiẽda.ſed ſi exigua ꝑs eiꝰ ꝓ medicina ſumat᷑.ſtomachũ cõfoꝛtabit.⁊ di geſtiuã vim adiuuabit.bonũq; odoꝛẽ pꝛeſta bit. atq; erit cõtra venenũ moꝛtiferũ potatum cũ vino datꝰ.qͥ ſuccꝰ inter panos miſſus eos in tineis cõſeruat incolumes. Itẽ pꝛegnãtibʒ eſui datꝰ eſcaꝝ irrõnabilẽ apetitũ curat ca⸗ ro aũt frigida eſt ⁊ huida in pᷣmo gradu: vñ eſt ſtomachi refrigeratiua.⁊ ad digerendum vffensei eiꝰ duriciẽ.quapꝛopter neceſſe eſt ſtomac accipi ante oẽm cibũ.⁊ ſi in medio aut fine ci bi edatur fit cauſa ac materie dure ⁊ groſſe fe bꝛis.medulla vᷣo ſubtilis ⁊ aquoſa.oiq; caret nutrimẽto.⁊ hec eſt duplex.qꝛ quedã eſt inſi pida.qᷓdam accetoſa Inſipida frigida ẽ ⁊ hu mida ĩ ſcdᷣo gradu. AUnde caloꝛẽ refrigerat et ſitim mitigat.accetoſa vᷣo frigida eſt ⁊ ſicca ĩ ſcdðᷣo gradu. virtutẽ habet incidentẽ extenuã o exmanico cum melle ⁊ ʒuccaro LQuintus tem ⁊ refrigerantẽ.idcirco fit caloꝛis epatio mitigatiua ⁊ ſtomachi cõfoꝛtatiua.virtutem appetitiuã excitat.⁊ acumẽ colere rubee miti gationẽ pꝛebet.ſitientibo ꝑfecte ſubuenit.ſuſ pitionẽ ac triſticiã de colerica coꝛdiaca gene⸗ rata remouet.egeſtionẽ gemitũq; colericũ ſe dat impetigines ⁊ lentigines cũ eas fricatas deſtruit.qð teſtat᷑ quia pãnus incauſto ma⸗ deſactus cũ ea puriſicatꝰ ad coloꝛẽ pꝛiſtinuz redit.ſemẽ calidũ eſt ⁊ ſiccũ in ſcðᷣo gradu.qð ſua amaritudo oſtẽdit.ideoq; ſcdᷣm cibũ con ueniẽs ſcdᷣm medicinã eſt ſalubꝛe.apoſtema tũ quoq; diſſolutiuũ.⁊ contra venenũ ꝓpicia tũ cũ vino.frondes quoq; ipius arbor ſunt coꝛticibus pomoꝝ pꝛopinque in iuuaminis actione.qꝛ ſunt odoꝛifere.⁊ quidã acuminis 5 habent. BDe Coꝛno. Oiꝛnus eſt arboꝛ parua.que licet naſca tur in nemoꝛibo. ⁊ ſit cõmuniter arboꝛ ſilueſtris. tamẽ quia domeſtica per culturam facit fructum ad quedam vtilem.ideo de ip ſa dicam. hec arboꝛ fere omnem aerem ſuſti⸗ net. et in omni terra maxime in pingui et in bumida conualeſcit. Plantatur ſemine ſuo W. Mmen nbeenit heni Ngene⸗ alenciſe fricans nſome⸗ Piſtinz nchücen dpoſten enüpiee woßſun lunanins aumitis S — ine ct plantulis que cũ radicibus iuxta ip̃as inz— ueniunt᷑.fructus eius maturitatẽ fatent᷑ uum ex rubedine coloꝛẽ nigrum aſſumpſit.et faciæ⸗ le ab arboꝛe cadit.Ex ligno huius arborꝭ qꝛ duriſſimũ ⁊ tenax eſt fiũt optimi dentes mo lendinoꝛũ ⁊ manubꝛia malleoꝛuʒ.et virge ad triturandum frumẽta 2 germeandũ lanam. ⁊ generaliter omia que ligni duniciem ⁊ tena citatẽ requirunt.ideo vtile eſt ex eis facere ſe⸗ pes. vbi non eſt neceſſaria clauſura ſpinarũ. nam hec arboꝛ ſpinas nõ habʒ et quia nõ ha betur ipſaꝝ plantarũ copia fiat ſeminarium de ſemie eius tarde collecto.et ad ſolẽ ſiccato. ſeminent᷑ autem de menſe octobꝛis ⁊ nouem bꝛis. Coꝛna valde põtica ⁊ ſtiptica ſunt.⁊ qqn oo minus ſunt nigra: tãto magis pontica.ad. vlſum cibi nõ competũt.ſed pꝛopter medici⸗ nam valent ad fluxũ ventris ⁊ vomitum con ſtringenduʒ. qui fit ex acumie colere pꝛopter ipſoꝛũ frigiditatem ⁊ ſtipticitatẽ. Item ex eis fitoptimũ accetum ſi piſtent᷑.⁊ cum foꝛtiſli⸗ mo acceto miſceant᷑.⁊ in pane foꝛmata ⁊ ſic HM cata ſeruent᷑.et vino cũ opus fuerit miſoeant. Ficu. 1 Icus eſt arboꝛ nota. eteius quidem di Verſitates ſũt multe.ideo vnuſqͥᷣſq; illa genera eligat ꝗᷓ in loco in q́ plãtare deſiderat. vel in ſimili videat melius pꝛouenire.hoc ta⸗ mẽ pꝛouideat vt in locis aridis macris non plantet eas. Item in locis non tutis nõ plan tcet ea genera que cũ folia vel ante folia ficus pꝛoducũt.hec arboꝛ aerem calidũ ⁊ tempera tum deliderat.⁊ in oꝛiente ⁊ in mediocrit fri gido cũ homĩs auxilio ſuſtentat᷑ videlicet ſi eſt ab oꝛiẽte ⁊ meridie cooꝑta.⁊ ab alijs dua bus partibo aliquibo obſtaculis munita. Itẽ non impiguetur terra eius ne eã nimis tene⸗ ram hyems inueniat.?⁊ tüc ſtipes eius paleis muniat᷑ vſq; ad ramos crcũquaq; ligatis.et ſupꝛa terrã circa pedes fimus animalium re cens ponat᷑ ⁊ maxime colũbinus.qui recedẽ te frigoꝛe poſt hyemẽ auferat᷑ niſi fuerit terra macra nimis.frigidũ valde aerẽ recuſat.ter⸗ ram pinguẽ vel mediocrẽ deſiderat. ⁊ in ma cra etiam ⁊ in ſicca qdam eius ſpẽs defendũ tur. in qua ſiccioꝛes ⁊ dulcioꝛes fructus pꝛo ueniũt.in pingui vᷣo ⁊ humida aquoſioꝛes et minus dulces magiſq; inſipidi ⁊ groſſioꝛes plantant᷑ plantulis aliũde acceptis.locis ſic cis menſe octobꝛis ⁊ nouẽbꝛis.tẽperatis mẽ ſe febꝛuarij. frigidis vᷣo menſe marcij vel in mmDaenſe apꝛilis.ſi taleam vel cacumẽ ponas vł timo marcij vel in menſe apꝛilis cũ eis ſe vi⸗ ridis ſuccus infuderit.ſi acumẽ ponas ramũ binũ vel trinũ ab auſtrali parte decides.⁊ ſic obꝛues.vt diuiſa cacumiĩa terra interiacente vclut tres ſurculos reddãt.taleã ſic ponemꝰ vt ei leuiter ab vna ꝑte diuiſe lapide infiſſo iergemꝰ. legẽde ſunt plãte in qbus frequẽs nodus exuberet.que vᷣo nitide ſunt ⁊ oculos ſuos p loga internodia diſtulerũt ſteriles eſſe credunt᷑. Si plantã fici nutries in ſemĩario. ⁊ maturã in ſcrobẽ trãſferas poma generaſio ra pꝛoducet.ſcrobes amat altas.⁊ magna in terualla pꝛopter lõgitudinẽ radicũ eius. In locis frigidis ficũ ſeruamꝰ ſeu ſeramus.q ci⸗ to veniant. vt ante imbꝛes genus hoc poſſit occurrere.calidis vᷣo ⁊ eſtuoſis.eã qᷓ ſerat ma turat.ficus inſerit᷑ menſe apꝛilis inter coꝛticẽ? vel ſi nouelle ſint arboꝛes ſciſſo ligno ſtaũqq cooperiendũ eſt ⁊ ligandũ ne vẽtus introeat. melius cõpꝛehendũt ſi circa terrã reſciſa inſe rant᷑ arbuſta. aliqui ⁊ iunio menſe inſerunt᷑. Varro ſcribit.qꝙ ea que verno tempoꝛe inſe⸗ rant᷑ poſſunt etiam circa ſolſticiũ inſeri.vt ſi cus qð deciſa materia nõ eſt.⁊ ideo ſequit᷑ ca lidioꝛẽ a quo fit.vt in locis frigidis ficeta fie ri nõ poſſunt.aqua recenti in fico in nuca te⸗ nellũ etiã cito facit putrere.ita ꝙ canicule ſig — ℳ cõmodiſſime extimat᷑ ea inſeri.queautẽ natu tur vnde ſtillet lente aqua.ne pus areſcat ſur culus q; coaleſcat. Cuius ſurculicoꝛticẽ inte grũ ſeruandũ ⁊ ita exacuendũ vt non diuide tur medulla. ne extrinſecꝰ imbꝛes noceãtaut nimis caloꝛ argilla obliniendũ et libꝛo ligan dũ. Catho em ſcribit ꝙ etiã ꝑ vindemiam ſi cus inſeri pot.ſurculus eſt legendus annicu lus. inutilis em credit᷑ maioꝛis vel minoꝛis cellũ inſeri põt mẽſe maij ⁊ aplis iunij ⁊ iulij Inſerit᷑ aut in capꝛifico in moꝛò ⁊ ĩ platano 7 oclis ſurculis.gaudet aſſidua foſſione. cui multũ ꝓdent ſi ꝑ autumnũ ſtercus aponas maxie amarijs.foꝛmat᷑ ficꝰ in locꝭ frigigis vt vnũ ſolum habeat ſtipitẽ a terra modicuzʒ locis vᷣo calidis vnũ vel plures.dũmodo nõ vltra tres vel quattuoꝛ ſtipites habeat ꝓ dñi volũtate.reſcindẽda ſunt ĩ ea qcunq; aut pu- trida aut male nata reperies.⁊ ea rõne putan da eſt vt inclĩata ꝑ latera poſſit expãdi.Trũ⸗ cus arboꝛis ſcarificãdus quo loco tumet.vt humoꝛ poſſit fluere.ne vermcs creet.qͥ ſi ccea ti fuerint vncinis ferreis trahant᷑ ſeu tollant a fico.Alij ſolam calcẽ viuã latebꝛis vermiũ awonunt. Si foꝛmice moleſte fiunt rubꝛica butiro ⁊ pice liquida mixta.circa truncũ in⸗ duci.Si fructus ſuos velut egra pꝛoijcit.a⸗ liq radici terebꝛate cuneũ figũt.vel ſecuri ar⸗ boꝛis coꝛiũ ſepe ꝓſcindet cũ folia incipier p⸗ ducere.fici vt multũ ⁊ pinguẽ faciant fructũ in pncipio germis cacumina ſumma decida mus.vel hoc tm̃ cacumie qð ex arboꝛis me⸗ dietate pꝛocedit. Vit ficus citò maturet.ſuca⸗ cũ cepe longioꝛis cũ oleo ⁊ pipere mixto vn⸗ ge poma quãado groſſa incipiunt ſubrubere. Ficus pirides ſeruani pnſt vel in melle oꝛdi⸗ nate ne ſe cõtingãt. vel ſingule intra viridẽ cu curbitã clauſe locis vnicuiq; cauatis Siccã tur autẽ ⁊ ſeruant᷑ hoc modo quo cãpania to ta cuſtodit. In cratibus ficus expandit᷑ vſq; ad meridiẽ.⁊ adhuc mollis in qualũ refun⸗ ditur.iunc calefacto furno vbi bis cocta ficꝰ fuerit ſicut eſt calida interpoſitʒ folijs ſuis in vas fictile clauditur bene picatũ dẽſius pꝛeſ⸗ ſa.⁊ operculo diligenter obducitur. Si plu uijs habundantibocrates nõ potes expãde⸗ re ſub tecto eas ita cõpones.vt ſemipede eri⸗ gat᷑ a terra.⁊ eas ad lucẽ ſolis cuius ſubiectꝰ vapoꝛet.ſubinde ficus ſicut eſt diuiſa vertat vt ficoꝛũ coꝛia ⁊ pulpe ſiccentur.tũc duplica Quiutus ta in ciſtellis ſeruank aut loculis. Alij matus ras mediocriter ficus ⁊ diuiſas in cratib ex⸗ pandunt.coctas ſole ſiccandas.⁊ recipiunt nocte ſub tecto. Ficus ſicce cum pinguedine ſua ſeruãtur. Scðm hiſpanoꝛũ moꝛem hoc modo.ſiccent᷑ mediocriter et optime refrige ne ſeruent᷑.ſicus ſicce quas ſecenantes opti⸗ mas habẽt pꝛocurant hoc modo ab eis.col⸗ ligunt ſicus graſue mediocriter mature et ad ſolẽ per biduũ integre dimittunt᷑. deinde pin guioꝛes ſcindunt᷑ per mediũ ex tranſuerſo. et iterũ parte inferioꝛi ſeu interioꝛi conuerſa ad ſolẽ duobus vel tribus dieb ſiccent᷑ vel duas bus ſimul iũctis.ac iterũ duobus vel tribus diebus ad ſolẽ relictis.tandẽ in teſta ponant᷑ et iterũ ad ſolẽ triduo dimittũt deinde in ſcri nio per quĩdecim dies tenent᷑.⁊ poſtea iteruy ad ſolẽ ſi neceſſariũ videbit᷑reponit᷑ quibus poſtea refrigeratis in aliquo vaſe ſtricte foꝛ⸗ titer ponderant᷑.et caue cum ſiccant᷑ ꝙ imbꝛẽ vel pluuiã nunq; tangãt Yicus ceteris fructi bus laudabilioꝛ eſt ⁊ nutribilioꝛ.ſed groſſos creat humoꝛes.virides vᷣo ſunt cruda nõ ꝑp- fecte matura.parũ eſt calida magis groſſa. ꝓ pter dominiũ terreſtris partis in ea. Unde ypocras ficus quãto longinquioꝛ a maturi- tate tanto minus calida eſt ⁊ magis groſſa. fecte matura eſt calida in pꝛimo gradu. ⁊ te⸗ perata inter humiditatẽ ⁊ ſiccitatẽ. Ficus ex trium rerũ compoſitiõe cõſiſtit.ſcʒ ſemĩe pul⸗ pa ⁊ coꝛtice.ſemĩs nutrimentũ nullũ.vt ara⸗ ne vel lapidis.coꝛtex ſiccus eſt vt cutis.pꝛo⸗ pterea duriſſumus ad digerendũ.caro nutri⸗ bilioꝛ ſalubꝛioꝛq; exiſtit. Sicca vᷣo ficus cali da eſt in pꝛincipio ſecũdi gradus.ſicca in me dio pꝛimi.qᷓ; obꝛem calefacit.et ſitim creat.et in colericos mutatur humoꝛes. ceteris tamẽ fructib nutribilioꝛ eſt.minuſq; inflatiõis ha bet. ſed ſi ſuꝑfluos in ſtomacho humoꝛes in⸗ nouat.dura fit ad digerendum. ad coꝛrupti onemq; mutat᷑.et inflationem et ventoſitatezʒ generat ac peſſimũ ſanguinem.in ſuperficie etiam coꝛpoꝛũ pediculos creat.ſi autem hu⸗ moꝛibus mũdit᷑icatus inueniat bene digeri⸗ tur. ac ſanguinẽ laudabilem facit. coꝛpuſqq mundiſicat.pulmonẽ renes et inteſtina hu⸗ moꝛibus groſſis. ¶ Qui vult eius vento⸗ ſitates vitare.ieiunus accipiat.et poſt ipſas piper et zʒinʒiberum.e’t vt laudabilem ſangui nem generet nuces ſimul ſiccas aut amig- dala manducet. ¶ Item ſecundũ medicinam valet ſi cum yiopo coquetur.pectus puimo⸗ ſicßt Cng⸗ hulm no⸗ ſi Gol bael cusf obt tina⸗ ſugn ene infan in deloct ſonon npon le: nen lidlte W⸗ WN: Kipinte utdte venbe reſnige⸗ lamebe opt⸗ dscol⸗ eaac Nndepen lucto Mneſied kyade Abus Geinlai eanenz Hubis narſor⸗ ginbi wofmni goſſs mdano⸗ goſ au. Und⸗ amann golſig n. ꝛl⸗ Ficnse ſwiepai⸗ läytart⸗ ansy⸗ ronum⸗ 0fsca canne mngerc wonm fhnüsbl mmonsi Ccn wicn ſuoeſie mmbl⸗ edigen⸗ ohuic timba⸗ 9 tento⸗ otipt⸗ mſang tam dienn gpune 3ponant bidi conferu Liber nẽq; mundificat. tuſſim diuturnã emendat. gar gariſata cũ opoximate eius in cannalibo pulmonis apoſtemata diſſoluit.cocta in vi⸗ no ſi cliſtere fiat valet ad doloꝛẽ ventris.qͥ ex groſſis pꝛocedit humoꝛibo.Auic. dicit.ꝙ al⸗ ba eſt melioꝛ.deĩde rubea.poſtea nigra.⁊ ſuc cus folioꝛũ eius vehemẽtis eſt calefactionis ⁊¶ abſterſiõis.⁊ in ipſa quidẽ eſt lenificatio vl tima. ⁊ lac qͥ dem eius coagulat liq̃ſfactionem ſanguiĩis ⁊ lactis.⁊ liquefacit cõgelatũ.⁊ illa qͥ dem que humida eſt velocis eſt nutrimẽti.et in ramis qͥdem fici ineſt t ſubtiliationis quãdo caro coquit cũ eis diſſoluitur.⁊ ficuʒ decoc tio cõfert apoſtematibo gutturis.⁊ apo ſtematibo radicũ auriũ gargariſata. lac eiꝰ cõ fert puncture ſcoꝛpionis in ventrẽ. et ſimilit᷑ miielle.⁊ ſimiliter illa qᷓ eſt immatura. aut fo⸗ lia recentia aponũtur ſuꝑ moꝛſum canis ra Aurus eſt arboꝛ ſatis magna.cuiꝰ frõ⸗ Qes late ⁊ longe ⁊ ſolide ſemꝑ virides ? odoꝛifere valde ſunt.que arboꝛ oꝛbataʒ facit que eſt fructus niger ꝑuus. In omni fere ane re pꝛouenit maxime in teperato ⁊ calido de⸗ ☛☚ Quintus Fo. luj. lectat᷑ terram ſolutã ⁊ maritimã diligit. plan tatur ramis ⁊ ſurculis aut ſemie eius de mẽ ſe marcij.pꝛopꝛie cũ humoꝛ ad coꝛticẽ ramo riũi pꝛouenit.eius folia ⁊ rami ſunt optima vt in eis ficus ſicce ſeruent᷑ ⁊ in geladia ponun tur.vt eam odoꝛiferã reddãt.cõtra dyaconi⸗ cẽ ſiue ꝑua ipᷣius fruſtra ponunt᷑ in quacũq; aũt re ad coquẽdũ ponant᷑ plurimũ eiꝰ odo⸗ rem augent.et ſtomachũ ac cerebꝛũ odoꝛe ac ſua põticitate cõfoꝛtant. YFructus eius qui oꝛ bata dicit᷑ in vino muffa infecto poſitus ſa⸗ nat.ſed ipᷣm ſuo ſapoꝛe ſatis incõgruo inficit Auicẽna dicit.ꝙ grana coꝛtices ⁊ folia eiug 7 ſicca et calida ſunt.ſed grana ſunt calidioꝛa ? ſiccioꝛa. nã ſunt in ſco gradu.⁊ eius oleum eſt calidiꝰ oleo nucũ.et cõfert doloꝛibo nernuo rũ oĩbus.⁊ reſoluit laxitudinẽ.⁊ q de coꝛti⸗ ce eiꝰ aut granis bibit᷑ aureus frãgit lapideʒ. inter ficit feti wter ſuã amaritudinẽ additẽ ſuꝑ amaritudinẽ alioꝝ ⁊ ↄfert moꝛdificatiõi ſcoꝛpionũ cũ vino.et eſt bona veſpe ⁊ api qñ pungũt.et oĩno eſt tiriaca venenis oibus bi⸗ bita. Diaſcoꝛides dicit ꝙ frõdes lauri libꝛos et veſtes cũ quibo ponunt᷑ a tineis defendũt. et a vermibus ⁊ coꝛroſione tutos reddunt. Alus eſt arboꝛ no diuerſitates ſunt multe.nam q̃daʒ ma la menſe iulij ⁊ iunij maturant᷑que ſi vſq; ad completã maturationẽ in arboꝛe dimituntmk fiunt dulcia ⁊ odoꝛifera valde.quedã parua. quedã mediocria.q̃dam rubea.quedã crocea quedã viridia.quedã dulcia.et quedã acceto ſa.et quedã pontica ⁊ acria.et quedã longa.et quedã lata.et q̃ dam rotũda.⁊ quedã diu ſer⸗ uabilia.quedã parũ.quedã dura ⁊ ſolida.q̃⸗ dam mollia ⁊ facile frangibilia.quedã in ar— boꝛe durabilia.⁊ quedã facile cadentia. Sũt autẽ maloꝛũ multe ſpecies.quoꝛuʒ melioꝛes aut deterioꝛes quibo quilibet poterit ꝑ experi entiã in qualibet regione eligere vel refutare. hec arboꝛ et in omni aere pꝛouenit.et pingue ac letum ſolũ diligit.cui humoꝛẽ non tam ri⸗ gatio q; natura ſuppeditet.⁊ ſi arena vel argil la ſit irrigationibo adiuuet᷑.mõtanis locis de bet ad meridiem verſa cõſtitui. Macer ⁊ ari dqus locus poma vermiculoſa ⁊ caduca facit Serit᷑ ramis ⁊ ſemiĩe.ſed tardius eſt in vtro⸗ qʒ ꝓuẽtus.meliꝰ igit᷑ in loq calidis octobrꝭ ⁊ nouẽbri. ĩ frigidis vᷣo febꝛuarij ⁊ marcij.plã tas ſilueſtres maloꝝ ponamus.⁊ cũ cõualue rint inſerant᷑.ſpacia vᷣo int᷑ ipas arboꝛes.xx. tiſſima. ⁊ eius quidẽG pedũ eſſe debebũt. alus inſeri põt in ſe pi ro ſpina ſoꝛbo ficu platano pplo ⁊ ſalice meſe febꝛuarij ⁊ marcij ꝑ ſolſticiuʒ qnqᷓ ginta dies vt ait Catho.⁊ alijs qͥbus pirus in coꝛtice et trũco emplaſtro ⁊ ad buccellã ⁊ in amidã vł ſalicis partica pfoꝛata vt in generalibo eſt tra ditũ plene libꝛo ſcdᷣo. Hec arboꝛes pᷣmo plã tatiõis ſue anno eircũfodiantur ⁊ ab herbis ſingulis liberent᷑ quolibʒ menſe eſtatis.dein de quibuſdã annis bis vel ter qualibet circũ fodiant᷑ eſtate.ſed poſtq; cõualuerint et ſuas radices fundauerint neq; exarari neq; effodi deſiderant.idcirco magis eis pꝛata cõueniæt. ſtercus nõ exigũt quidẽ.ſed libenter aſſumũt ⁊ maxime ſi eis cineres miſceant᷑.amant mo deſtas irrigatiões. putatio his apta eſt. ⁊ ma—z⸗ xime in arida ⁊ male nata tollant᷑foꝛmantur ſex vl octo pedibo ſtipes erigat a terra. q alio ſtipiti nunq; ſociatus exiſtat.cureturq; vt ſti pes in multos diuidat᷑ ramos.et rami in vny· gas ⁊ fragra.q̃ fructũ ferant.⁊ ꝙ; equali᷑ prr oĩa latera expãdat᷑.taliter ꝙ rami qñq; nimię⸗ um onerati ligamie appoſuo ſuſtentent᷑.⁊ hec in capitulo ↄmuni de arboꝛib plenius ſunt tractata. accidit facile huic plnate ꝙ poma eius ſint caduca.ꝙ ſi euenerit ſciſſe radici la⸗ pis iniectus poma tenebit. Si ſpiſſa pima ramos onerauerint mẽſe iunij ⁊ iulij interle⸗ genda ſunt queq;ʒ vicioſa.vt ſuccus qͥ in gra⸗ nis his poſſet impẽdi.ad meliora vertat᷑.ge⸗ neroſis habũdantiã miſtret.quã nũeroſa vili tate pdebant. O ſi hoc cõmode ſieri nõ poſ⸗ ſit palis particis ⁊ funibo defendant᷑ a ruptu ra ramoꝝ.ne copioſa ipᷣis liberalitas in eius interitũ et ꝑniciem. Colligẽda ſunt cũ coloꝛe odoꝛe ⁊ ſapoꝛe dulci maturitatẽ fatent᷑. ſerua bilia vᷣo colligenda ſunt circa finẽ ſeptẽbꝛis. et vſq; ad mediũ mẽſis octobꝛis quãdo caſu pluriũ ſanoꝛũ ⁊ nigredie ſeminũ maturitateʒ pᷣtendunt.cũ lõgis ſcalis vſq; ad ramos q̊s attingere poſſunt.ab inde ſupꝛa cũ manibus debiliby ramis cũ funibo vł vncinis ad foꝛes bene firmatis. ¶Legenda ſunt diligenter q̃ vo lumus mala ſeruare.⁊ ea in obſcuro loco vbi ventus nõ ſit vł ꝑuus.vt ait Uarro. Nam ſi foꝛte ſint feneſtre claudant᷑ feneſtre ſtramen⸗ tis pus in crate ſuppoſitis vł paleis aut loco aut in cumulos ſecreta diſponimꝰ.aliqͥ oĩia ſi mul ponũt ⁊ loco aperiũt. Vinũ ⁊ accetũ ſit de malis ſicut de pirisinfra dicet᷑. Poma di⸗ uidunt᷑ in duo.ſcʒ in cruda nõ matura ac in cõpleta ⁊ ꝑfecte in ſua arboꝛe maturata.cru⸗ da dura ſunt ⁊ lignea.male nutriunt.ſtoma⸗ Quintus cho nocẽt. doloꝛ? generãt.et venas nõ penezæ⸗ trãt.⁊ eoꝝ aſuefactio cauſa eſt febrꝭ diutunne dure diſſoluit᷑.qʒ ⁊ de ceterꝭ fructibo intelli gendũ eſt. ⁊ q̃ non ſunt ꝑfecte in arboꝛibo ma turata. Perfecte in ſua arboꝛe maturata di⸗ uerſa ſunt pꝛo ſui diuerſitate ſaporꝭ.q̃daʒ em̃ ſunt põtica:quedã accetoſa: q̃dam dulcia põ tica.q̃dam ſunt terreſtria frigida ⁊ ſicca.⁊ ad digerendũ dura ſeu tarda.multũ aũt ſtoma⸗ chum cõfoꝛtatiua.ꝓpterea ꝙ ſtomachũ com pmũt ⁊ hũiditatẽ ſuꝑfluã ibi inuentã deſcen dere faciũt.ſunt etiã egeſtiõis cõſtrictã. maxci me ſi ante cibuʒ ſumant᷑.⁊ cõueniẽtia his ſũt quoꝝ ſtomacho caloꝛ ⁊ humiditas dñat᷑. ſeld ſunt groſſa digeri ⁊ dura.tarde penetrãtia ve nas.inflationẽ faciũt.neruis nocẽt.liquoꝛuz vᷣo eoꝝ laudabilioꝛ ⁊ ſubtilioꝛ eſt ⁊ leuioꝛ.iic· circo ſtomachũ ↄfoꝛtat ⁊ inteſtina.⁊ valetal ſanguĩs fluxũ ⁊ ad diſſenteriã ex colerica dis geſtione ⁊ vomitũ. ꝓpterea pomoꝝ huiummo dli ſuccũ debet madẽdo expꝛimi.carnẽ vᷣo eij⸗ ci aut ingeniari.quõ eoꝝ duricia ⁊ aſperitas auferat᷑. Hoc itaq; fit tribo modis.aut illa eli⸗ xando in aq̃.vt ex aq̃ humiditatẽ attrahat et molliciẽ.aut ſuꝑ fumũ aq̃ calide ſuſpendẽda ⁊ humectent᷑ ⁊ maturent.aut ſecta ꝑ. medium granis interioꝛib duris reieciᷣ eoꝛũ loc mel ⁊ zuccarũ apponẽdo ſᷣm naturã accipientiũ.⁊ paſta inuoluẽdo.⁊ in cineribo calidis ⁊ pꝛu⸗ nis dimittẽdo donec paſta exteriꝰdecoquat᷑. huiuſmodi em̃ ars molliciẽ pꝛeſtat maturita tẽ ſapoꝛoſitatẽ.⁊ ad digerendũ velocitateʒ.et noxitatẽ eoꝝ in neruos aufert.Accetoſis au tẽ dñat᷑ aquoſa ſubſtãtia cuʒ terreſtri exiguo. quare frigidas eoꝛũ ⁊ ſiccitas tẽperantioꝛes ſunt põticis ꝓpter vicinitatẽ liquorꝭ aeree na ture vñ actio eius cõpoſita cũ ſua ſtipticita⸗ te cõfoꝛtat ⁊ cõſtringit ſtomachũ.⁊ ventreʒ et egeſtionẽ colericã ⁊ vomitũ inhibet.cũ frigi⸗ duuate ⁊ tenuitate liquorꝭ ſitim extiguit.⁊ acu mẽ colere rubee ⁊ coꝛdiace colerice vires au- fert. ⁊ hũoꝛes groſſos qͥ calidi ſunt in ſtoma⸗ cho deſtruit.dulces vᷣo chimos tenuat vt to⸗ tũ coꝛpꝰ valeãt penetrare. huiuſmodi poma añ cibũ ⁊ poſt cibũ ſunt bona edi.ſʒ pira añ cibũ ſunt nociua.dulcia vᷣo qꝛ tꝑata ſunt int ꝗ̃ttuoꝛ q̃litates ſtomacho minime nocent.et ad cõſtrictionẽ vel laxationẽ vẽtris vim ma⸗ nifeſtã non habẽt. Frondes rami coꝛtices qꝛ ſtiptici ſunt ⁊ accidi confoꝛtatiui ſunt ſtomna ccho.vulnera ſanãt.⁊ humoꝛes malos adea cõcurrẽtes pꝛohibẽt. Auicẽna dicit.ꝙ in os rũ ſubſtãtia dñatur humiditas ſuꝑflua ⁊ fri⸗ Gllf Nisan/ inp noͤſo immm bies, ſacie cr nua lones ſoni. nn chiſ eni mi ⸗ v lori roi lic⸗ ren tti⸗ lete hare⸗ DüNe thinl bolhhn umnd ictze, dulciaps ccr itſtom⸗ uci n ien inahofi godittſc cneninun 1Aheris 8autllni⸗ mhhre ſuhenlidn pmrum. vrüi lo e Ccpientin idis 19e⸗ Pderoqut, kuwamt nocnt Accgoſsn ierige⸗ mMioth meen 1ſipicn⸗ imanee bacifi⸗ nigut tu ceritstn⸗ ntinſon⸗ mnum/ wlpon spran uforin⸗ enocenre Erinn⸗ icrtico un ſoun Ne ctH gtun/ tlene: ck :cH Glenaddd gida foꝛtaſſe iiia qᷓ ſunt ychementis dulcedi nis.in caliditate ſũt tꝑata aut declinãt ad eã. ⁊ in pomis q dem eſt inflatio.⁊ ꝓpꝛie in eis qᷓ nõ ſunt dulcia ⁊ inſipida ſũt aquea valdead partẽ humidã ſuꝑflue decliua.Etaccetoſa ⁊ immatura generant flegma putredines ⁊ fe⸗ bꝛes ꝓpꝛietate ſui hũoꝛis ⁊ ſue cruditatis.qa facile recipiũt putrefactiões. Et vinũ pomo rũ ⁊ reliquoꝝ antiquũ eſt melius q; reces.ꝓp pter reſolutionẽ vapoꝝ maloꝝ ab eo. Et aſſi duitas comeſtionis pomoꝝ facit cuenire do loꝛes neruo ꝝ.⁊ ꝓpꝛie vernalia ⁊ odoꝛifera cõ foꝛtãt coꝛ.⁊ ſi ſit ibi anguſtia ex caliditate ſũt magni iuuamẽti.⁊ cõfoꝛtãt debilitatẽ ſtoma chi qᷓ ſtiptica ſunt aut pontica vel accetoſa.⁊ cõferunt diſſenterie. maxime pontica.⁊ tã po ma q; ſuccus ⁊ folia cõferunt venenis. BDe Flalipntts. Alapunic n aq ne ſuunt.ex qbus quedã ſunt dulcia.qᷓdam acria ſiue accetoſa.q̃dam aũt mediocn ſapo⸗ ris inter dulcia ⁊ acria.regio illis apta eſt ca⸗ lida aut qᷓ temꝑata exiſtit.frigidazʒ vo ſuſtine re non põt.ſolum cretoſum amat hec arboꝛ. et in ſoluto etiã cõualeſcit. Item macilentũ li cet etiã in pingui pꝛoueniat. Albertus tame a ſunt malagranata qᷓ nota NDuintus Fo. vif. dicit ꝙꝙ vult ſolũ arenoſum ⁊ pin gue. ſceritur plantis de matrũ radice euulſis.melius ſi ra mus eiꝰ cubicularis inciſus manubꝛij groſ⸗ ſitudine.ac vtroq; capite falce leuigat acuta yelut obliquꝰ imme gi᷑. pus tamẽ poꝛcino ſtercoꝛe ⁊ in capite ⁊ in parteq̃ ima eſt liniat. yel ĩ crudo ſolo malleo cogat᷑ ad inferioꝛa de figi.melius tamẽ ꝓueniet.ſi ponẽdus ramꝰ gẽmata iam matre ſumat᷑ curandũq; eſt ne vᷣ gulta ponas inuerſa ſiue coꝛticibo ſpoliata. Si in ſcrobẽ depones tres lapillos ĩ pſa ra dice ↄſtitutos pꝛouidet᷑ vt Palladius ait.ne poma ſcindant᷑. YFiũt autẽ pꝛedicte plãtatio⸗ nes locis tẽperatis marcio vel apꝛili.ca lidis autẽ ⁊ ſiccis nouembꝛis inſeri poſſe firman tur.de ramoꝛũ cõnexione.vt medulla vtriuiſ⸗ qʒ diuiſa ſe iungat.in ſe tantũ inſeri põt circa finẽ marcij kld.apꝛilis.in trũco ſerit᷑ in quo ſurculus recentiſſimꝰ ſtatim inſeri debet. ne moꝛa exiguũ qui eſt exiccet humoꝛẽ.Circũ⸗ fodi debent autũno ⁊ vere.et foꝛmari vt du⸗ os vel tres habeãt ſtipites.a terra modicũ ele uatos ⁊ ſingulis annis reſcidi oĩa que in ſti⸗ pite naſcant᷑ aut etiã circa radices planta eis accidũt nocumenta.quare ſi arida fiũt rigen tur aſſidue.nã ſiccitas ſuauitatẽ pꝛeſtat ⁊ co⸗ piã. cuius tamẽ radicibo debet cedi cune ſeu clauus debet infigi. Alij algã marinã obꝛu⸗ unt ad radices.cui nõnulli ſtercꝰ aſininũ at⸗ qᷓ; poꝛcinũ miſcent.ſi floꝛẽ non cõtinet cũ aq pari menſura tẽperabis. ⁊ ter ꝑ annũ radici bus infundes.vel amurcã mittes infuſaʒ vel radicibns algam iũges.biſq; rigabis in mẽ⸗ ſe. vel arboꝛis floꝛẽtis truncũ.vt Palladius git. plumbeo circulo debebis includere. vel coꝛio anguis inuoluere. Si crepãt poma la pidem in media arboꝛis radice ſuppones.vel ſquillã circa arboꝛẽ ſeras. Si vermibo labo rant.⁊ tangas radices felle babulo cõtinuo moꝛient᷑ aut ſi clauo eneo ᷣmes eiuſdẽ pur⸗ ges. difficile naſcent᷑. vel aſini vꝛina ſtercoꝛi aagdmixta poꝛcino vermibobuiabis. cuiꝰ ta men lixiuio circa punici truncũ frequẽter in fuſus leta ⁊ fructuoſa punica reddit arbuſta Aſſeru Marcialis candida in his grana fie ri.ſi argille ⁊ crete ꝑteʒ quartã gipi I miſceas. 2 toto triẽnio hoc genus terre radicibo eius adiungas. Item dicit mire magnitudis po⸗ ma fieri.ſi olla fictilis circa punici arboꝛẽ ob ruat᷑.⁊ in ea ramus cũ floꝛe claudat᷑. ne reſili at ligatus ad palum. tunc cooꝑta olla contra aque muniat incurſus.autũno patefacta ſue magnitudinis poma videbit. Oulta in idur nico ait poma pꝛocederc ſi titumali ⁊ poꝛtu⸗ late ſuccꝰ eq̃liter mixtꝰ anteq; germiet illinia tur arboꝛ trũco. Colligunt᷑ aũt cũ ſuoꝛũ gra noꝛũ rubedine ↄpleta maturitatẽ pꝛetendũt. ſeruant᷑ ſi picatis appendiculis oꝛdiate ſuſpẽ das. vel aliter lecta integra in aquã marinaʒ vel ſalſam mittant᷑ vt cõbibant. poſt triduuzʒ ſole ſiccent᷑. vt ſub diuo nocte ꝑmaneant.po⸗ ſtea in loco frigido ſuſpendant᷑.⁊ cum eis vti volueris. dulci aqua pᷣdie macerabis. Iteʒ ſi induant᷑ argilla.⁊ ea ſiccata frigido loco pen deant. Item ſi olla ſub diuo obꝛuta q̃ habeat arenas vſq; ad mediũ.⁊ mala cũ tenacibo le⸗ cta impꝛimant᷑ cannis ſingulis vel ſambuci vgultis.⁊ ita ſeꝑata in arenis figant᷑.vt quat tuoꝛ digiò emineãt ab arena.hoc ⁊ ſub tecto in ſcrobe fieri põt.⁊ vtilius eſt ad ſeruanduʒ ſi nõ ramo lõgioꝛi tollant᷑. Alit᷑ in ſeriola cui ad mediũ aq̃ mittat᷑ ſuſpendunt᷑ mala ne hu moꝛẽ tangãt.⁊ ſeria claudit᷑ ne vẽtus irrũpat Item in dolio ſic oꝛdinant᷑ inter oꝛdeũ.ne ſe inuicẽ tangãt ⁊ doliũ deſuꝑ operit᷑.Ex maliſ granatis hoc mõ fit vinũ. grana matura dili gent᷑ purgata in palmeã ſiſcellã mittas. et in coꝛbea expmis.⁊ leniter coquis vſq; ad me⸗ dietatẽ. ⁊ cũ refrigereſcerit picatꝭ ⁊ gipſa va ſculis claudis.alij ſuccũ nõ excoquũt.ſed ſin gulis ſextoꝛijs libꝛas ſingulas mellis miſcẽt ⁊ in pᷣdicto vaſe cuſtodiũt. Ex maliſpunicis fiunt optie ſepes ſpiſſe ⁊ ſpinoſe foꝛtes ⁊ mul tũ ferentes fructũ.malapunica vtilioꝛa ſunt medicine q; eſui.nutrimentũ qͥpe eoꝛum : ſi laudabile eſt ⁊ bonũ.iñ parũ ꝓpter ſubtilita⸗ tẽ eoꝛũ facilemq; digeſtionẽ. Hec autẽ quat⸗ tuoꝛ partibo cõpoſita ſunt.q̃ oẽs ſtiptice ſũt. pꝛima eſt coꝛtex.ſcdᷣa caro.tertia liquoꝛ.quar ta grana.liquoꝛ frigidus eſt.ſed diuerſis mo dis.ſᷣm ſuos ſapoꝛes ⁊ liqͥditates.ſunt nam põtica acida muʒa dulcia ⁊ inſipida. põtica impoſſibile eſt accipi ſecundũ cibuʒ. qꝛ ꝓpter aſpitatẽ ⁊ duriciẽ abhoꝛret ea natura.nec re⸗ cipit niſi ̃m medicinaʒ. pꝛoinde huiuſmodi malagranata ſi parũ in ſuꝑficie excoꝛticent᷑ ⁊ ipſoꝝ ſuccus aut cũ vino aut cũ ſirupo laxa tiuo potet᷑.ſuꝑioꝛa ſtomachi expꝛimũt.etex⸗ pellunt hũiduatẽ putrefactã de inferioꝛibi.⁊ poſt mũd ficatiões ſtomachũ cõfoꝛtãt abſqʒ leſione neruoꝛũ eius.idcirco valet ad febꝛes diuturnas.q̃ ex putrefaciis humoꝛibo pcreã tur. ⁊ ad pꝛuriginẽ ⁊ ſcabiẽ de putredine ſal⸗ ſi flegmatis oꝛtã. Acida in multis reba ꝓpter ꝑuiua:ẽterreſtrꝭᷣ ſubſtãtie melioꝛis ſunt actio nis q; cetera.caloꝛes epatꝭ extinguũt.mẽbꝛa Luntus DOfoꝛtãt.⁊ pᷣſertim os ſtomachi epar ⁊ coꝛ.vñ yvalẽt ad coꝛdiacã colcricã.⁊ ad doloꝛẽ qͥ na⸗ ſcit᷑ in oꝛe ſtomachi.ex colera rubea. hʒ enaʒ hoc ꝓpꝛiũ ꝙ in oculis ictericoꝛũ ſtillatũ citri nũ ab eis abijcit coloꝛẽ. ꝓpterea ſi ablato coꝛ tice mala granata accetoſa oĩa piſtent᷑ et ſuc⸗ cus extractus cũ melle coquat᷑.vt vnguẽti ſi militudinẽ habeat. valet ad expulſionẽ vn⸗ guiũ.oculoꝛũ puriſicatq; aciẽ a groſſis ⁊ vi⸗ ſcoſis humoꝛibo. Maligranati liquoꝛ dulcꝭ groſſioꝛ ẽ ⁊ calidioꝛ ⁊ digeſtibilioꝛ.et ꝓpterea caloꝛis aliquantulũ ſtomacho ingentt. citoq; in colerã rubeã mutat᷑.⁊ ideo febꝛicitãtibi eſt incõueniẽs.ſed humectat ventrẽ.pectoꝛis le nit aſperitatẽ.⁊ tuſſi mitigationẽ tribuit Hu zũ vero qð eſt inter dulce ⁊ accetoſum mediũ ad epatis caloꝛẽ nõ minꝰ valet ⁊ ſtomachiq; accetoſum.ſed vim vomitũ cõpeſcẽdi ac ven trẽ cõſtringẽdi nõ hʒ. Inſipidũ quoq; q; q̃ſi aq̃ ſapoꝛẽ ꝑ ſui liquoꝛis ⁊ aq̃ſitatis copiã ad frigiditatẽ ꝑtinet.vñ eſt incõueniẽs ⁊ ſᷣm me dicinã ⁊ ſᷣm potũ.ſᷣm cibũ qꝛ ſapoꝛẽ nõ habʒ vt mẽbꝛis attrabat.ſᷣm medicinã:qꝛ pꝛopter aquoſitatẽ nec ſtomachũ cõfoꝛtat.nec vomi⸗ tũ nec ſolutionẽ prohibet.idcirco faſtidiũ fa⸗ cit ſtomacho.debilẽ ⁊ exilẽ mollẽq; ipᷣm red⸗ dit.⁊ cibũ in ſtomacho digerere non ꝑmittit. vnde fit cauſa rugitꝰ. Maloꝛũgranatoꝛũ nu clei a ſucco expᷣſſi ſunt vtiles ad vomitũ cole ricũ cõſtringẽdi ⁊ egeſtionẽ.pᷣcipue ſi aſſant᷑. eoꝛũq; puluis bibat᷑caloꝛẽ etiã ſtomachi at⸗ q; colere rubee acumẽ extiguũt.eoꝝ vᷣo coꝛti⸗ ces frigide ac ſicce ⁊ terreſtres ſũt.ꝙ ſi in aqd coqnt᷑ vt fiat cliſtere valet ↄ diſſenteriã ⁊ dia riã. Itẽ apoʒima ex eis factũ ginguias cõſoꝛ tat.⁊ ↄſtringit fluxũ ſanguis emoꝛroidoꝛũ et mulieꝝ. Jtẽ idẽ coꝛtex in vino coctus ⁊ pota tus lũbꝛicos aſcarides ⁊ cucurbitinos ex vẽ tre moꝛtuos abijcit. YFos eoꝛũ q̃ baluſtia vo cat᷑ ſtipticioꝛ ⁊ ſiccioꝛ eſt pᷣdictꝭ oĩbi.dʒ aliq̃n tulũ ſiccari.⁊ vitreo vaſe recõdi.eſt em̃ frigi⸗ dũ ⁊ ſiccũ in ſcdõᷣo gqdu.⁊ ſeruat᷑ in multa effi⸗ cacia ꝑ duos annos. valet etiã cõtra vomitũ colericũ ⁊ fluxũ ventris ex debilitate virtutꝭ cõtentiue.nã ↄtra vomitũ colericũ terant᷑ ba lauſtie.⁊ coquant᷑ in acceto.⁊ ſpõgia intincta ponat᷑ ſuꝑ ſurcula pectorꝭ.et õᷣ fluxũ coquat in aq̃ pluuiali ⁊ fiat fomẽtũ.Auic.dicit q; coꝛ tex maligranati ⁊ balauſtie vtrumq; retinet omnẽ fluxũ ſanguis.⁊ cõſolidat plagas ⁊ v cera antiqua.⁊ foꝛtes efficit dentes moto. De Floo. 6 ntauir, Aoien⸗ enz fllion Alnnen laſee⸗ ngri ſone ne⸗ tolſis nddg apen loentcteg ricd ectoisle. 1Sne bcopii menöbe, igohr hecvon⸗ binſtiü⸗ izönn, voromun. muorüt wniti tle ☚ benchin⸗ een guscol mai ast ocl mwsetſi huſiund ſpnzllq tefg⸗ luck/ nwn Z jtmuibi ununen ticogne NetqoN ein s Dꝛus eſt arboꝛ nota. plimũ vitᷣ amica 3 calidũ deſiderat aerẽ aut tpatuʒ. frigi dũ vᷣo recuſat.loco aũt q̃rit zabuloſa et plerũ q; maritimis.⁊ ĩ mediocrit᷑ ſoluta ꝓueit.ſʒ in tuffo vł argilla vix ↄpᷣhendit. ſtercoꝛe vel tra pigui valde letat᷑.ideoq; int᷑ domos i ciuita⸗ gibo vbi ẽ multa pĩiguedo płumuʒ letat᷑ ⁊ maõ viridiſq; effici᷑. Seri põt locis iꝑatis menſe marcij ⁊ circa finẽ febꝛuarij.calidis vo mẽſe octobrꝭ ⁊ nouẽbr.ſeri aũt põt ſcie.ſʒ poma et verguſlta degenerãt.melius autem ſerit᷑ taleis et cacumimibus ⁊ melius taleis ſexquipedi⸗ bus vel quipedalibo ex vtraq; leuigatis ⁊ fi⸗ mo obliiꝭ cũ ſcrobẽ ante fecerimꝰ ĩmergamꝰ. cinere terre admixto tegamꝰ:nec ampliꝰ qᷓ; q̃ttuoꝛ digit, ſupᷣ terrã relinqmꝰ.Plantã ro⸗ buſtã trãſferas mẽſe octobrꝭ ⁊ nouẽbꝛis.tene rã febꝛuarij ⁊ marcij.ſcrobes deſiderãt altas ⁊ interualla mas.xxx.pedum vłcirca.ne vna vmbꝛis pᷣmat᷑ altertꝰ.⁊ in radicibo ſe impedi⸗ at. Inſerit᷑ aũt in ſe ⁊ in ꝑſico.ſᷣm q̃ſdaʒ et in ficu vlmo etiã inſita vt ait Palladius ↄpᷣhen dit.ſʒ mag ꝑturit infelicitaꝭᷣ augmẽta. Mo rus ablaqandꝰ eſt.⁊ radiciba eiꝰvini feces ve terꝭ recẽtiſſime infundẽde. Foꝛmãda eſt aũt. in vno ſtipite ſit ↄtenta.⁊ rami pncipales cir ca octo pedes eleuent᷑ a terra vel plus aut mi nus ſᷣm ꝓᷣ in leto fuenit ſolo vel exili.vt in le⸗ „ 7 Quintus Fo. lüf. to altioꝛes:in exili depꝛeſſioꝛes foꝛment᷑ foꝛa c&ᷓ latioꝛemq; moꝛi arboꝛẽ aliqᷣ fieri tradide⸗ rũt.ſi ꝑfoꝛato hincinde trũco.ſingulos cune os inſeramus terebinti.accidit pᷣterea nocu⸗ mentũ magnũ moꝛo.vt eiꝰ impediat᷑ augmẽ tũ ⁊ fructib eius.vt oĩno inutiles fiant.ſi ſu⸗ is folijs ſpolient᷑.⁊ maxime ſi non fuerint qᷓ in ſummitatibo ſunt ramuſculoꝝ in eis ren⸗ ctis.vel qðᷣ peiꝰ eſt.ipᷣe ſummitates ſint milie res ſint cũ frondib collecte.vt ſepe impoꝛiu ne nimiũ faciũt mulieres.cũ eas ꝓpter eſcas vHᷣmiũ colligũt ſtatim cũ ᷣmes.vᷣmiũ ſirici ac cpiũt folia.q̃ ſunt optimꝰ cibus vermiũ.col ligunt᷑ ſtatim cũ mes nati fuerit.vſq; quo ci bo deſiſtũt.⁊ incipiũt opꝰ facere. Yruciꝰ aũt cũ ſua nigredie ⁊ teneritudie maturitatẽ fatẽ⸗ tur. Moꝛa duobo ſunt modis.acria non ꝑfe cte matura.aut ꝑfecte dulcia maturata. acria frigida ſũt ⁊ ſicca.vim hũñt ſtipticã.ſtomacho inteſtinoꝝ ↄfoꝛtatiuã. ⁊ ventrẽ cõſtipãt.q̃⸗ re hũᷣoꝛe ſiccata valẽt ad diariã ⁊ diſſenteriã. maxie ſiccata ſe colerice ſint. Itẽ eoꝝ ſuccus plurimũ valet ad guttun ⁊ faucium ⁊ vꝛine doloꝛẽ.⁊ maxime cũ ſapa ⁊ modico ʒuccaro coctus.matura aũt ⁊ dulcia modicũ ad colo rẽ ꝑtinent.ad humiditatẽ ᷣo multũ.q̃re ciio de ſtomacho eijciunt᷑. ventrẽ humectãt.⁊ vꝛi nã ꝓuocãt. Si tñ cibũ in ſtomacho añ ſe ac⸗ ceptũ inuenerint.cõmoꝛate cibo reſiſtente in coꝛruptionẽ ↄuertunt᷑.⁊ ſtomacho ac epati ⁊ capiti nocẽt Si vᷣo ſtomachũ vacuũ inuene rint.bñ digerunt᷑.modicũ tñ nutriunt.Jeiu⸗ nis accepta in aq̃ vel vino refrigeratiua ſũt. refrigerãtia valde.ſitim auferüt ⁊ incenſionẽ calorꝭ exunguũt. Radix moꝛi cũ aq̃ cocta et potata ventrẽ humectat.⁊ lũbꝛicos ⁊ cucur⸗ bitinos expellit. Si vᷣo frõdes ſimł cũ radi⸗ ce coquant.⁊ aq̃ eoꝝ retineat᷑ in oꝛe.valet ad doloꝛẽ dentiũ.ſi aũt cũ vino coq̃nt᷑.⁊ garga⸗ ruſmꝰ fiat.valet ̊ hũoꝛes.ad vuã deſcẽdẽtes ⁊ guttur. Si piſtata moꝛi radix in acceto po nat᷑ ad ſoleʒ.et dicebo.xij.dimittat᷑.⁊ deſiccata redigat᷑ in puluerẽ.hic dẽtes ꝑfoꝛatos ⁊ pu⸗ tridos euellit appoſitꝰ.Auic.dicit.q moꝝ eſt malũ.ſtomachꝰ coꝛrũpit᷑ in eo ⁊ qũ coꝛrupit᷑. ſtomacho velociter nocet.⁊ oꝑtet ꝙ comeda tur oẽs ſpẽs añ cibũ.⁊ recipiant᷑ i ſtomacho in q̊ nõ ſu coꝛruptio ⁊ moꝛũ qð ſalitũ ẽ ⁊ ſic⸗ catũ.retinet ventrẽ vehement ⁊ ſolutio eiꝰ eſt plurima.⁊ in oĩbo ſpeciebo moꝛi eſt puocatio vꝛine.et coꝛtex moꝛi eſt tiriaca iuſquiame. S De Kluniato. . M Aniacus eſt arboꝛ quedã. que eſt ſi ſ mnmiilis pꝛuno. ſed eſt magꝗ nodoſa. ⁊ eiꝰ fruct? eſt magnitudis ↄmuniũ pꝛunoꝝ.ſilis fructuũ ꝑſicoꝝ in foꝛma.tñ eſt valde odoꝛife rũ.⁊ in caloꝛe aureũ eius pomũ.aereʒ ⁊ terrã Deſiderat vt pꝛunꝰ.ſoluiũ tñ ſolum deſiderat ſeu diligit. nõ argiulã. vel cretã. Serit᷑ ſemine fruciꝰ? mẽſe febꝛuario.⁊ marcio trãſplantant᷑. in ſe vᷣo pꝛuno ⁊ ꝑſico ⁊ foꝛſan amigdalo po teſt inſeri. Circũfodi debet aſſidue.⁊ ſiccis tẽ poꝛiba irrigari.atq; putrida ⁊ arida in ea re⸗ cidi.atq; vt pꝛunꝰ foꝛmari.minꝰ ſunt hũida poma eiꝰ qᷓ; ꝑſica aut pꝛuna magis tñ ſtoma cho ⁊ cerebꝛo cõfoꝛtatiua.cũ optime matura ciltaͤr. eoꝝ coloꝛ ſapoꝛ ⁊ odoꝛ aꝑte demon Elſpilus ſiue neſpilus ẽ arboꝛ nota.Et eer pomis eiꝰ quedã ſunt groſſa.dome⸗ ſtica.media.põtica.⁊ quedã ſunt ſilueſtria ꝑ ua valde põtica. Aerẽ calidũ tꝑatum ⁊ frigi dũ ſuſtinẽt.⁊ terrã deſiderãt ʒabuloſaʒ.et pin guẽ̃.vel glareoſam.cui arena ꝑmixta eſt.vłar gilla cũ ſaxis.ſerit᷑ menſe marcij vel nouem⸗ bꝛis taleis.ſed ſolo ſtercoꝛato.ita ꝙ vtrũq; ca put calce ſtercus cõducat ſeu abruat. Serit᷑ “ 2 ſemine.ſed in longã ſpcrat᷑ etatẽ.inſeritur in ſe. in piro. et pomo. in ſpina alba. ⁊ ciconio. Durculus autẽ eius ex arboꝛe media debet aſſumi.nam de ſummitatibo vicioſus eſt. In trunco fiſſo inſerẽda eſt.nã coꝛticis materies vel macres ieiuna vel nutri.etamat putariet circũſodi.fimus ⁊ viciũ cinis ſi radicibus in fundat᷑ eam fertilẽ reddunt. foꝛmat᷑ vt modi cũ ſupꝛa terrã.ſcʒ circa quattuoꝛ pedes habe gat ſtipites ſiue ramos.et exterioꝛa eleuati tẽ⸗ dant᷑.vt altitudinẽ bonã excedãt.Albertꝰ au tẽ dicit ꝙ quãdo inciſio fit de eis in truncum alterius generis ſcʒ mali vel piri vel etiã ali⸗ cuius ſpine magne q̃ eſt ſilis fago ĩ ligno ac coꝛtice ⁊ vocat᷑ ſpina ſagina vulgariter.cre⸗ ſcunt neſpila maioꝛa.et melioꝛa q;ᷓ ſint alia.ſi autẽ defecerũt neſpila in aliqua regiõe.exper tũ eſt vt dicit Albertus. ꝙ ſeritur fagrũ ꝑſici in truncũ ſpine magne que eſt ſilis fago cre⸗ ſcunt meſpila maioꝛa ⁊ melioꝛa.q̃ viſa ſunt⁊ non pꝛoducũt oſſa. Ego autẽ ſepe inſerui ne ſpila in pirũ.et malũ in coctanũ.et ſpinam al bã ⁊ nõ inueni oſſib carere.nec in quantita⸗ te augeri.Si vermibo occupat ſtilo in eo m NPalladiũ ſunt purgandi.⁊ amurca vel hũa⸗ na veteri vꝛina vel calce perſundendi. Sed ſit Mp goſiu büſun lglina 4 2 2 1 1 151 jh h) ii4 — n Oel inirin 1cicin mediadde oſsck.1 Gsnarne mpuun Acbvon Vtnnodl Nhobebe Icauanti⸗ Aorn inmmncun waiigl⸗ Giligon⸗ Eren, zintui hirehe rhigia isſlnn/ znlun peinanie ahinmt ngpinnv⸗ tong, , l parcius ꝓpter arboꝛis noxã. vl aqua decocta cũ lupinis.ſed putat᷑ hec arboꝛ ſterilis fieri.ſi foꝛmice infeſte ſunt.rubꝛica cũ acceto ⁊ cine⸗ re tꝑata necabũt. Sed poma labunt᷑ fruſtrũ de eiꝰ radice abſciſuʒ vel pᷣciſuʒ in media trũ ci ꝑte figamus. Meſpila ad ſeruandũ legant᷑ nondũ mitia.q̃ et in arboꝛe diu durabũt.vel in vᷣgolis picatis vł in oꝛdinẽ ſuſpenſa vł cũ pendiculis ſemimatura et aqua ſalſa ꝑ quĩq; dies maturata.poſtea ſepe infundant᷑ ne ena tant. Die ſerena legant᷑ ac media.et pᷣ alijs ob ruant᷑ diſcreta.ne in ea viciſſim tactus offici at. Seritant᷑ ⁊ in melle.ſi nimis matura col⸗ legeris.Ex meſpilis fieri bone ſepes poſſunt ſi ſpiſſe plantent᷑ vel virgis/ꝓpaginent᷑.vel ſpi noꝛũ alboꝛũ vel catanoꝛũ per totũ ſepius in⸗ ſerant᷑. Neſpila ſiue eſtula frigida ſunt ⁊ ſicca in pꝛimo gradu.ꝓpꝛietates habẽt ſtomachuʒ ↄfſoꝛtandi.⁊ colericã egeſtionẽ ac vomitũ au ferũt.vꝛinam pꝛouocãt. magiſq; ad medici⸗ nam pertinẽt q; ad cibũ.parũ em̃ nutriunt et groſſum faciũt cibũ. Melioꝛa ſunt ſi ante ci⸗ bũ ſumant᷑ qᷓ; poſt.quia ſtomachi ſunt cõfoꝛ tatiua et neruoſitati eius non nociua. Quintus Fo. lix. Irtus eſt frutex in litoꝛe maris. ſuꝑ q̃ᷓ mare ſepe exundat pᷣcipue habundãs. gere qrit calidũ aut tẽperatũ aut frigidũ ſᷣm bertũ. Terrã aũt deſiderat ʒabuloſam.ſo lutã. macrã.⁊ heremi ꝗꝓpꝛietates habẽtes. Se rit᷑ plantis ab ipſa matre euulſis. mirtuli qui ſunt fructꝰ eius frigidi ſunt in pᷣmo gradu.⁊ ſicci in ſcdᷣo.pꝛincipalit᷑ cõpetunt medicine. ſecundario folia et floꝛes tanto melioꝛes.fru ctus poſt maturitatẽ collectus in magna eff: cacia ꝑ bienniũ ſeruant᷑ ad ſolẽ debẽt ſiccari. floꝛes aũt nõ poſſunt diu ſeruari.ſed ſola fo⸗ lia diuti. virtutẽ hñt cõſtringẽdi ex põticita te. ⁊ cõfoꝛtãdi ex aromaticitate. Cõtra vomi tũ ⁊ fluxũ vẽtris ⁊ pꝛofluuij mulieꝝ ex debili tate vᷣtutis cõtentiue vł ex hũiditate dent᷑ ipᷣi fructꝰ ad comedenduʒ vel ſuccꝰ expᷣſſus de etiã.ſirupꝰ ex ſucco eoꝝ et ʒuccaro addito q; optimũ eſt ↄtra pᷣdicta.⁊ põt ꝑ annũ ſeruari. ſi bñ coquat᷑ ſuccꝰ. Si vᷣo nõ habes ʒuccaꝝ adde mel ex puluere vel fructibo decoctj.⁊ al bumieoui.fiat emplaſtrũ circa os ſtomachi. ↄtra vomitũ.⁊ cõtra diſſenteriã.circa renes. ⁊ pectinẽ.⁊ vmbilicũ.fiat etiã fomentũ ex aqᷓ pluuiali decoctiõis folioꝝ eiꝰ circa inferioꝛa ꝓpter fluxũ.⁊ diſſenteriã.⁊ pꝛofluuiũ mulieꝝ. Itẽ fomentũ ex hac aq̃ circa frontẽ.⁊ timpo ra.⁊ pedes.ſomnũ pꝛouocat in febꝛe acuta.⁊ ſoluit doloꝛem capit ex caliditate. Et faſculi ſummitate eiꝰ in acceto vel aq̃ pluuiali cocti et ſuꝑ os ſtomachi poſiti refrenãt vomitũ et ſuꝑ renes pectus ⁊ vmbilicũ valẽt contra flu xũ vẽtris.⁊ in acuta febꝛe ſoluũt doloꝛeʒ.qui fit ex acumie dolor diſſoluẽtis. Sirupus ex frõdibo factꝰ miro mõ valet cõtra pᷣdicta.pui uis etiã floꝝ ipᷣius datus in cibis ad eadẽ va let. ⁊ vlceribo ſuppoſit ⁊ cõſolidat. Item pul uis mirtuloꝝ ⁊ floꝛũ eiꝰ mane ante cibũ datꝰ ↄfert laboꝛãtibo fetoꝛẽ oꝛis qͥ ſtomachi vicio fact eſt.Auic.dicit ꝙ retinet ſolutionẽ.⁊ ſu⸗ doꝛẽ.⁊ omnẽ fluxũ ſanguiĩs.⁊ oẽm fluxũ ad mẽbꝛa.⁊ qñ cũ ea fit fricatio in balneo cõfoꝛ tat᷑ coꝛpꝰ.deſiccant᷑ hũiditates q̃ ſunt ſub cu⸗ te. Itẽ oleũ ⁊ ſuccꝰ ⁊ decoctio ipᷣius cõſoꝛtãt radices capilloꝛũ ⁊ pꝛohibẽt caſuʒ.⁊ ꝑlongãt eos ⁊ denigrãt.Et pꝛie eiꝰ fructꝰ ſemĩa ⁊ fo lia eiꝰ ſicca pꝛohibẽt fetoꝛẽ acelle ⁊ inguinũ. Itẽ ſedant apoſtemata ca.⁊ aduſtionẽ ignis cũ oleo.⁊ ſiliter emplaſtrũ ex ipſo fruciu ⁊ ꝓ hibet a veſitatiõe. Itẽ emplaſtrũ factũ ex fru ctibo eiuſdẽ coctũ cũ vino eſt cõueniẽs molli ficationi iũcturaꝝ.Et eius folia cũ vino de⸗ coquant. ⁊ fit inde emplaſtrũ.ſedãtſoda ve⸗ K iüj; hementẽ.· Itẽ ſedat obtalmiã. ⁊ exitũ ⁊ cũ de⸗ coquit᷑ cum oꝛdeo ſeu oleo.ſanat eoꝝ apoſte mata. Iẽ confoꝛtat coꝛ ⁊ aufert tremoꝛẽ coꝛ dis. Item cõfoꝛtat ſtomachũ.et pꝛie robur eius.⁊ eiꝰ ſemia pꝛohibẽt curſuʒ ſuperfluita—⸗ tũ ad ſtomachũ. Itẽ eſt bonꝰ in ꝓhibẽdo mẽ ſtrua. Ite ei ſuccus ofert pũcture ſcoꝛpiõis. Vr dicit᷑a nocẽdo.eo ꝙ vmbꝛa eiꝰ no cet alijs arboꝛibo. hec arboꝛ nullũ recu ſat aerẽ neq; genꝰ terre.licʒ in pigui ſoluto la tioꝛ ⁊ maioꝛ efficiat. Serit᷑ extremo ianuarij nucib ſuis.eo modo qͥ ſerunt᷑ amigdala ⁊ eii dem mẽſib.Sed q̃̊s nouẽbꝛi diſponis aliq̃te nus ſole ſiccabis.⁊ exiccet᷑ noxiũ virus hũo⸗ ris. Quas vᷣo mẽſe ianuarij vel febꝛuarij po ſiturꝰ es.aqᷓ ſimplici pdie macerabis. Ponẽ tur aũt trãſuerſe vt latꝰ eiecto cacumiĩe.i.ipſa tarma figat᷑ in terrã.Cacumẽ ipᷣm cũ in ſeia—⸗- rio vel alibi nucẽ cõponimꝰ ad partẽ dirigi⸗ mus aqͥlonis.lapis ſubtꝰ vel teſta.vt ait Pal ladius ponẽda eſt.vt radicẽ nõ ſimplicet ſed repcuſſa reſpgat.CTrãſplantat᷑ in loò calidis ⁊ ſiccis mẽſe octobꝛis.cũ caſuʒ folioꝝ paſſa eſt. 2 melius menſe nouẽbꝛis. In frigidis ve ro menſe febꝛuarij ⁊ marcij.ſed in tẽperatus ſatis cõmode vtroq; tꝑe traſplantat᷑.bienna lis in frigidis.⁊ triennalis in calidis regioni bus tranſferat᷑. Radices aũt plantarũ in hoc reſecare nõ debes.letioꝛ fiet ſi ſepius tranſſe⸗ rat᷑ fimo bubulo.vna plãta mittẽda eſt. Sed melius cinis in locis frigidis.⁊ ʒabulũ in ca lidis ſparget᷑ in ſcrobibo.ne caloꝛe ſtercoꝛis ꝗqdurat᷑. Ham ⁊ cinis credit᷑ coꝛticẽ.⁊ teneri: tudinẽ pꝛocurare ⁊ fructuũ dẽſitatẽ.altis de lectat᷑ ſcrohibo pꝛo arborꝭ macritudine.et in terualla maioꝛa deſiderat. ſcʒ.xl.vel.l.peduʒ ad minꝰ.qꝛ ſtillicidijs folioꝝ ſuoꝝ pꝛoximis vel ſui generꝭ nocebit arboꝛibo. Inſerit᷑ autez in ſe in truũco febꝛuarij menſe.⁊ in pmo vt ait Albert? debet aliqñ circũfodi ne cãna fiat vi cio ſenectutis.⁊ cãnalis lõgus a ſummo tr⸗⸗ co vſq; ad vmũ tꝑe veris debet extẽdi ſeu e-z cuti.vt bũficio ſolis ⁊ venti dureſcat q̃ in pu—=⸗ tredine tranſibant.foꝛmat᷑ aũt in ſex vel octo aut decẽ pedibo.ſtipes eaꝝ eleuet᷑ in altũ ibi diuidat᷑ in ramosqͥ pꝛimo ſurſuʒ deinde pꝛo cedẽte tꝑe flectent inferiꝰ.⁊ ꝑ magna latera ſe diffundẽt. Si dura nux erit. vel nodoſa.ſtri cta vt inde nucleum facile auferri non poſſit. Coꝛtex circucidendus eſt vt vicinũ mali de⸗ ducat hũoꝛis.Alij radicũ ſumma pᷣcindunt. Alij terebꝛate radici palũ de buxo impmũt. vel cupꝛinũ clauũ.aut ferreũ figũt. q̃ pꝛob ari poſſunt.ſed ea inutilia puto.⁊ oĩ rõne carere. Colligũt aũt eas ꝑticis excutiendo. cũ inter nucleũ ⁊ teſtã aliqᷓ rubedo apparet.aut cũ ex⸗ terioꝛibo coꝛticibo incipiũt poſſe expoliari.vt in aceruũ cõgregant᷑.vt qbuſdã diebo elapſis poſſint cũ lapidibo aut modico ligno ductis coꝛticibo facile remoueri.deinde duobotribp vel q̃ttuoꝛ diebo in aera ſcdᷣm ꝙ ſol magis vł minus calidus fuerit dimittant᷑ vt ſiccent᷑et ſeruabiles fiant.Et ſi anteq; ad ſoleʒ poneni aqua lauent᷑.pulcrioꝛes ⁊ magis vcnales cſfcti cient᷑.⁊ cũ ſiccate fuerint vtile erit oẽs ꝑfoꝛa⸗ tas ⁊ a ᷣmibus occu patas eligere.⁊ ab alijs ſegregare.vt ſtatim rumpant᷑. Et nucleis ſic⸗ catis ſeruent᷑ pꝛopter oleũ faciendũ qui pꝛo⸗ pter diuturnitatẽ tẽpoꝛis remanẽtes in teſtis a vermibo cõſumpti fuiſſent. Reliquas auteʒ electas ſeruare.quas in arena ſeruãdas obꝛu es vel folijs ſuis aridis. vel in arca ex ligno ſuo facta includes.vel cepis miſcebis ꝙ etiã eis acredine tollit. Marcialis autẽ expertuʒ ſe ait.vt viri des nuces putaminibo ſuis libe ratos in melle dimergi ⁊ potio arteries curat 7 fauces. Ex ligno eius fiut optima ſcrinia.⁊ ſtenti nunee teibi Giſu leper en ſvoc h. ſcht lrh liſte guen hene Ciare ſi nenof toh ſcier fuße fenan ticn fin bone fieo gn Gun Mnnz 1denng Znigeni 5 fune anti⸗ W☚ na ſtercoꝛis alenen⸗ iasde leen nnfütn Umnrord⸗ lidiſcuc⸗ Nännp⸗ rnloce 1aliübig deindepo mhnt. hodolt. fi inonpoſi. gümalide öandun vinpn. proban önecarere. 6o intc nautche, colnin ichchpls goolais mafl tſccont4 gonei Nltsc toisgio⸗ artobals nucoble⸗ Nimi⸗ lckis nnsantſ cr te bisgen ge atyenn pſnisld nnual uCnud ſkg poſtannũ virides eſſe.Et ſic ipᷣm mel medi⸗ cahile fieri.vt ex eo facta pulcra.et diu dura⸗ bilia. ⁊ cetera vaſa ad res gubernãdas.et foꝛ⸗ tes rote pꝛo curribo ⁊ tenaces diuq; perdura biles. ⁊ in his operibo excedunt omnia ligna mina.qᷓ in noſtris inueniunt᷑ partib. Ex fru ctu eius fit oleum cũ inſtrumẽtis ad hoc pa ratis qð eſt valde pulcrum et delectabile cru dũ in cibis ſumptũ.Ex vno autẽ coꝛbe nncũ fit tercia ꝑs nucleoꝛũ.ex qͥbo fiũt.xxiiij.libꝛe olei.ſi bone fuerit nuces.quedã ſunt virides. quedã ſicce.virides minus ſunt calide ſiccis aliquãtulũ em̃ humoꝛẽ habẽt. ꝓpter macrea tionẽ imperfectã. vnde parũ ſunt ſicce.⁊ pa⸗ rũ ſtomacho ſunt nociue.q̃ manducantẽ cuzʒ ruta faciũtcontra venenũ. Sicce vᷣo nuces calide ſunt ſcõᷣm Auic.in tercio gra du.⁊ ſica⸗ ce in pncipio ſcdᷣi.Et ſunt triplicit᷑nã qᷓdaTam ſunt vicine tẽpoꝛi.quo fuerũt virides. queda remote.⁊ quedã mediocres.vicine ſũt humi⸗ de.modicũ ventoſitatis habẽtes.⁊ q̃nto ma⸗ gis ab eodẽ remouent᷑ tẽpoꝛe.tanto eoꝛũ hu⸗ miditas cõſumat᷑.eiſq; ventoſitas domĩatur Igeoq; tunc comeſte cito in humoꝛes coleri cos cõuertunt᷑. Quibo itaq;ʒ vetuſtioꝛibo exi⸗ ſtentibo.⁊ ventoſitate eis multomagis domi nante.fit earũ ſapoꝛ quaſi vetuſtiſſimũ oleſj. et cibi naturã admittũt. Nuces vilis ſtoma⸗ chi ſunt cõtrarie.niſi cũ inuenerit ſtomachũ tẽperatũ.aut tantã habentẽ frigiditatẽ q̃ ca⸗ loꝛe nucum valet repugnare.Idcirco tali ſto macho fiunt boni nutrimẽti.boneq;ʒ digeſtio nis. Bed calidũ habentibo ſtomachü. putre ſcũt ſeu pꝛeſtãt vſtionẽ.⁊ in colericos mutan tur hũoꝛes.⁊ furioſas. Capitiq; doloꝛem fa ciüt.et oculoꝛũ vertiginẽ.ſed vt ab eis omne auferat᷑ nocumentũ.mũdari eas eſt neceſſe.⁊ per noctẽ vnã in ca.aqua poni.vt partẽ hũi⸗ ditatis aque acqrant.fiãtq; quaſi virides nu ces:ſi ante cibũ cũ ficubus edant᷑ cõtra rẽ ve nenoſam coꝛpꝰ defendũt Quod ſi ex eis ca⸗ taplaſma fecerimus cũ cepis melle ⁊ ſale ꝓ⸗ ficiet moꝛ ſui canis rabidi. Rurſus cataplaſ⸗ ma factum ex eis cũ ruta ⁊ melle ſupꝛa apo⸗ ſtemata ex colera nigra ea mire diſſoluit.que etiã cum ſuis trite coꝛticibus.et ſuꝑ vmbili⸗ cũ poſite deſtruũt apoſtema intrinſecꝰ coꝛpo ri manẽs.Coꝛticis quoq; vel frondiũ ſiue ar boꝛis vinũ exagiũ eſui datꝰ cũ vino ſtrangui rie optime ſubuenit.Et cũ acceio potet᷑.repu gnat febꝛis rigoꝛẽ habẽtibo. Auic. dicit ꝙ fo lia ⁊ coꝛtex nucis ſunt cõſtringẽtia fluxũ ſan guinis. ? eiꝰ coꝛtex aduſtus,eſt deſiccatiu?ꝰ ſi „ ” — 2 . . * C ʒ VO lx 2* x. ne moderatiõe.⁊ eius medulla maſticata.id eſt nucleus viridis ponit᷑ ſuꝑ apoſtemata me lancolicũ vlceroſum ⁊ cõfert. INẽ cũ melle et ruta cõfert toꝛſioni neruoꝝ.⁊ facit ſedari.Et oleũ antiquũ facit euenire doloꝛeʒ gutturis. Et emplaſtrũ nucis confert mãmule apoſte mole.⁊ mixta cum melle cõfert ſtomacho fri gido.⁊ cũ ſicubus ⁊ ruta eſt medicamẽ omi⸗ bus venenis. dyas.pᷣterea dicit ꝙ vmbꝛa nu cis eſt valde mala doꝛmiẽtibo ſub ea.⁊ diuer ſoꝛũ egritudinũ generatiua. ⁊ ſuccus coꝛtic eius ⁊ radicũ eius potatus ſubuenit oiſf icul tati vꝛinãdi.ad quãaãtitatẽ vniꝰ exagij ⁊ cũ ac ceto potatus repugnat febꝛibo venientibo cũ rigoꝛe ⁊ frigoꝛe.crines tingit ⁊ mundat ⁊ pꝛo hibet caſum capilloum. L ea eſt arboꝛ nota.et eius quidẽ mul⸗ ta ſunt genera.que pꝛopter ſimilitudi⸗ nẽ earũ virtuns nũerare nõ expedit.aerẽ cali dũ ⁊ tẽperatum requirit.⁊ in modice frigido viuit. ſed valde frigidum ſuſtinere nõ poteſt. Terrã deſiderat cui glarea ſit mixta.aut creæ=z ta zabulonis admixtione reſoluta.aut pigue ʒabulũ. aut terra nature depꝛeſſionis vinide un Liber Cretã figuli omnino repudiat.⁊ vliginoſaʒ. ⁊ in q̃ ſemꝑ hũoꝛ exiſtit ⁊ macrũ ʒabulonẽ.⁊ nudã glareã in eis.qᷓ;uis em̃ cõpꝛehendat nõ cõualeſcit. Et ſitus qdem terraꝝ ſibi aptꝰ eſt hoc modo. lod eſtuoſis.ſeptẽtrionale col le frigidis meridiana gaudet. medijs cliuis delectat᷑neq; vmũ neq; arduũ patit᷑ locum. In his em̃ cõtinue pꝛopter defiexũ ſtillat ad eadẽ humoꝛ.quẽ multũ requirit ⁊ ſatis retine tur circa radices eiꝰ.eo ꝙ locus nõ eſt pᷣceps ſed late deuexitatis.neq; ymũ neq; arduũ pa tit᷑ locũ.qꝛ in ymo nimia eſt aquoſitas. in ar⸗ duo pauca.locis calidis ⁊ ſiccis octobꝛis et nouembꝛis.frigidis vero febꝛuarij et menſe marcij plantant᷑.que vel paſtino cõſtituenda ſunt:vel ſuũ locũ ſcrobibus tenere debebũt. Serunt aũt exradicatis plantis aut a ſtipiti bus euulſis ⁊ ad inferius laceratis.aut ex ra mis pullulat.⁊ ex nucleo ſue amurce.ſʒ a plã tis euulſis ⁊ ramis in terrã infixis meliꝰ con ualeſcit.pꝛopter qðᷣ miratus fuit Virgilius. Ramũ oliue qui fere ſuccus videbat᷑pullu⸗ laſſe cũ in terrã fuiſſet infixus.Que cũ ponũ tur in paſtino aut ſcrobibo deciſis capitibo. et bꝛachijs et in truncũ redacte vſq; ad menſu⸗ rã cubiti vnius.⁊ palmi in fermẽto terre foſ⸗ ſe defigant.locũ paleo via depꝛimenti oꝛdei grana ſcdᷣm Palladiũ ſubtꝰ iaceant᷑.et depu tetur.⁊ amputet᷑.his qcquid putridi vel arẽ tis inuentũ fuerit.⁊ tũc capita eoꝛũ luto vel⸗ lant᷑.⁊ muſco vinculis qbuſcunq; conſtricta. ſed maximũ beneficiũ eſt.vt pꝛoueniat incre mento.ſi ꝑtes rubꝛica vł aliter notent᷑.qbus oppoſue ſteterint.⁊ contra eas ſimili rõne po nant᷑.Cũ plantant᷑ in ſcrobibo.fiant quattu⸗ oꝛ vel iribus pedibolate.cũ duobo ꝓfunde in quibo vbi lapides deſunt.glarea miſceatur.⁊ ſtercus ſi clauſus eſt locꝰ. modiceq; ponant ſupꝛa terrã vt emineãt.Si vᷣo pecoꝛa foꝛmi⸗ dant᷑.altioꝛes trunci eſſe debebũt.ſi oliuetum cõſtituas ſint a ſe diſtincte.xxv.pedibo omni bus.ſubinde circa eas herba vellat᷑ et q̃tiens ſe ymber infunderit. frequẽtiſſimis foſſioni⸗ bus ſollicitent᷑ ⁊ ſubinde ducta a trũco terra atq; permixta in aliquãto altioꝛes cumulos congregat᷑ ſeu cõgeratur. Si aũt frumẽtariꝰ eſt ager ⁊ pinguis.quẽ conſerimꝰ oliueta in⸗ ter ſe quadrigenis pedibo diſtent.ſi macer vi cemis queuis cui pꝛoderit ſi oꝛdines in ſatio ne dirigamꝰ. Si pꝛouincia in q̃ plãtare deſi derae indiget oliueto.et nõ eſt vnde plãte ſu mant᷑ſemĩariũ faciendũ eſt. vt ⁊ ibi rami fer ro als ſerra inciſi in modũ ſequipedalẽ diſpo Dnintus nant᷑. Inde in quĩquẽniũ poterit valida plã ta tranſferri.pleriq; autẽ qdð faciliꝰ ⁊ vtili eſt radices oliuaꝝ q̃ in ſiluis plerũq; ſunt aut in locis deſertis.in cubitalẽ mẽſurã diuiſas in ſeminario ⁊ poſtmodũ in oliueta inſtituũt ⁊ diſponũt ⁊ admixtiõe ſtercorꝭ adiuuãt.Qua re pꝛouenit ⁊ ex arboꝛis vniꝰ radicibo nũero⸗ ſa plãta naſcat᷑. Inſerit᷑ aũt in ſe.⁊ rami qͥdeʒ in trũco ſubtili inſiti illico cõualeſcũt.hec in ſitio fit optime ꝑ vindemias.vt ait Catho.co lunt᷑ autẽ vt in ſingulis menſibo.q̃ ſunt in ſe⸗ mĩario vel ſcrobibo nouelle paſtinent᷑. Cũ ve ro adoleuerint.ter in eſtate vel bis ad minus fodi eas opoꝛtet.⁊ oĩbus herbis circũ naſcẽ tibus liberari.in locis aridis aut tepidis mẽ ſe octobꝛis ablaqueande ſunt oleo. Ita vt ab eis ſuꝑioꝛe ꝑte poſſit humoꝛ induci.omnẽ ſo bolẽ columella pᷣcipit cõuelli.Palladio autẽ viget᷑ dimitti paucas ſemꝑ.aut ſolidas.exq⸗ bus in vetuſtate matrꝭ loco dilecta ſuccedat. vel melius nutrita et aggeſte terre beneficio etiam ſuas habens radices ad oliuetũ facien dũ ſine ſemĩarij cura trãfferat᷑ arbuſtula.Eo dẽ octobꝛis menſe locis frigidis ⁊ exilibo ſũt ſtercoꝛanda oliueta Columella dicit octo an noꝛũ etate trãſacta. Palladio aũt videt᷑ vno⸗ quoq; anno ſicca infructuoſa cũ aliq̃ debili⸗ tate naſcẽtia reſecare debere.Cui mag aſſen tio. Ait etiaʒ Palladius egregie ꝙ hec arboꝛ amat mediocriter ab hũoꝛe ſuſpendi.ſcalpi. aſſidue letaminis vbertate pingueſcere. ven⸗ tis clementer feracibo agitari.foꝛmat᷑ vt pau cos habeat ſtipites.⁊ paꝝ eleuatos a terra.vt per latera quantũ poterit diffundat᷑.Accidit oleis ex vicinitate aliarũ plãtarũ plurimũ no cumentũ.eo ꝙ ipſa oliua plurimo hũido in⸗ diget.et ideo qcquid iuxta eã plantat᷑ ſibi nu trimentũ ſurripit.⁊ ipᷣam macilentã facit.q̃re oꝑtet plãtas ꝓpinquas euellere.nec ibi aliq̃s dimittere. Item vult duigent᷑ cuſtodiri a be ſtiarũ acceſſu.quoniã coꝛroſio eã plurimũ le dit.nec radat᷑ coꝛtex eius.qꝛ tunc exſudaret ⁊ efficeret᷑ ſterilis ⁊ arida. Similiter nocʒ ſibi plurimũ trãſitus quoꝛũcũq; ea cõculcata ter ra ⁊ indurata in trãſitu nõ ꝑmittit ad eã deſcẽ dere ſufficient᷑ humoꝛẽ.qꝛ fodiẽda eſt ⁊ ſter⸗ coꝛãda eſt. HNõ vult aũt hec arboꝛ irrigari fõ tibo vlł riuis.eo ꝙ talłaq̃ uis eſt ⁊ cito fluit a radice deoꝛſũ. Sʒ potiꝰ pluuijs gaudʒ q̃ aq̃ᷓ vapoꝛoſa ẽ.⁊ ſtati fumat ad radices ipᷣiꝰ.Si ſter.lis ẽ olea gallica terebꝛa ꝑfoꝛabᷣ tũc duoſ frugifere arboꝛis ab auſtrali ꝑte ramos eiuſi dẽ maguitudis tolles.⁊ ſtricte in foꝛamie in 3 H“WMä 4 4 mie gkbe feo⸗ aſ t na colea ſpe Zrk trd⸗ Mye ln (he or mt u ſpen Un fiem buleto Gacen ſtolenn ſk dupin Zin ſr n ero⸗ es ccin oco nſe⸗ re inus naſc mé tab neſo⸗ gute crq⸗ edat. ficio Acien Co hſit onn ppo⸗ cbili⸗ len boꝛ api. ven⸗ npan ma ccidit nüno oin⸗ inu re liqs jabe müle a: zſbbi lnter deſcẽ ſter⸗ Gniſo fun⸗ a 6 cdof docii mien Liber vtrũq; cõcuties. vel lapidẽ vel pini vłquerci palos. ⁊ abſciſo eo ꝙ ſuꝑabit luto paleato cu rabis occulere. Si ſine fruge luxuriant olea ſtri.palũ radicibo eiꝰ infige. ꝙ ſi fructꝰ arboꝛ lcta non affert. terebit᷑ gallica terebꝛa vſq; ad medullã.impᷣſſo foꝛamine.cui oleaſtri infoꝛ⸗ mis talea arcet᷑ ⁊ allaqatis arboꝛi amurca in fuſa. vł vetꝰ infundat᷑ vꝛina. hoc mõ ſteriles gorboꝛes vberant᷑q̃s tñ durãte malicia inſere re oꝑtebit mẽſe nouẽbir oliua tollit᷑. cũ varia elſſe ceꝑit vel manibo vel excutiẽdo pticis ſi na⸗ uit ne ramuſcnli ledant᷑ Ipᷣis em̃ leſis ſeq̃nti anno fructui plim derogabit᷑. Ex q̃ pꝛimũ fi ct oleũ ſed cũ tota nigreſcit melioꝛ eſt.⁊ illud vVſpei merito derogauit fecũditate cõpenſat Ariſt. aũt dicit ꝙ nunq; ꝑfecte in arboꝛe ma⸗ tureſcũt etiã ſi ꝑ multos annos ibi eſſent. ſed vt verã ⁊ ꝑfectã conſeqᷓnt᷑ maturationẽ oꝑtet vt late collecte de arboꝛe ꝑ plures dies ĩ vna cCoõgerie coaceruant.vt ſic ꝑ pꝛeſſionẽ mutuaʒ ↄfoꝛtato caloꝛe ⁊ retẽto ad interioꝛa ad plẽazʒ maturationẽ ꝓducunt᷑. Plinius vᷣo dicit ꝙ; ;diu in arboꝛe dimittuut᷑eo melioꝛes fiunt. ſp em̃ nouas vires ſumũt.⁊ difficiliꝰ cadunt. Varro ſcribit ꝙ olea de q̃ fit oleũ debet cõge ri ⁊ mũdari ſen aceruari ꝑ dies ſinglos in ta bulato.vt ibi mediocrit frateſcat.ac pus qͥſ⸗ qꝙq; aceruꝰ dimittit᷑in ſex ꝑtibo ſeu viciba ad va ſa olearia.⁊ trapetas.⁊ ſubmittit᷑ mole olea⸗ rie qᷓ eſt de duro ⁊ aſpero lapide Olea lecta ſi Din nimiũ fuerit in aceruis. caloꝛe frateſcit. Itaq; ſi neq̃as mature cõficere in aceruis ia⸗ ctãdo vẽtilari oꝑtet. Itẽ ſcribit catho.q oleũ Into ab amurca ſteterit tãto deteriꝰ erit. Itez dicit ꝙ olea purgãda eſt a frõdibo.⁊ om̃i im⸗ mũdicia anteq; oleũ fiat. Iteʒ ſcribit Aa rro. ꝙꝙ amurca eſt huiꝰ tutis ꝙ ſi de ipſa nimis ponat᷑ in agro terrã denigrat.⁊ ſterilem facit. Di modicũ ad agri culturã vehement᷑ ptiet. ⁊ circa tadices arboꝝ infundi ſolet.et maxĩe ad taleã ⁊ vbicũq; in agro herba nocet Am⸗ plius ſcribit catho veſtimẽta ne tinee tãgant. amurca decoquito ad dimidiã eo vngito füꝗ⸗ dũ arce.⁊ extrinſecꝰ pedes.⁊ angulos vbi ea aruerit veſtimẽta cõdita.ſi h̊ fecerꝭ tinee non nocebũt. Item ligneã oẽm ſuppellectilẽ ſi vn gues nõ putreſcit ⁊ cũ ea terſerꝭ ſplẽdidioꝛ fi et. Itẽ enea oĩa vngito.ſed pᷣus extergito bñ poſtea cũ vti voluerꝭ extergito.ſplẽdidioꝛ erit ⁊ erugo nõ erit moleſta.oleũ ſi ĩ vas nouũ tra diturꝰ es amurca ita vtenda eſt calida vł cru da pꝛius collinito oppilato agitatoq; diu. vt bñ cõbibat.id ſi feceris vas oleũ nõ bibet.et Quintus Fo. lx. oleũ melius ⁊ ipᷣm vas firmiꝰ erit. oliue q̃daʒ ſunt domeſtice q̃dam ſilueſtres. domeitice. quedã ſunt acerbe virides.quedã mediocres ſcʒ varie.et rubee.q̃dam nigre mature. Acer be ⁊ virides nihil habẽt adhuc vnctuoſita⸗ tis.ſed aquoſitatis tm̃.⁊ hee ſunt terreſtres. Pontice ⁊ frigide ⁊ ſicce.vnde ſunt ſtomachi cõfoꝛtatiue.⁊ vẽtris cõſtipatiue.⁊ ad digeren dũ tarde.? coꝛpus nihil qſi nutriunt. ſed has oliuas qͥdam pparant cum ſale ⁊ acceto. Alij ch aceto tm.⁊ hee ſũt frigidioꝛes ꝛ tenuioꝛes. Are colere acumẽ extingũt.⁊ virtutẽ appetiti⸗ la excitãt. maxime ſi in medio pꝛãdij accipiã tur.q virtuti digeſtiue obedientes valde ſto machũ ↄfoꝛtãt.⁊ ventrẽ ſtringũt. Catho ſcri bit eas optime vſui cõdito ſi ſale ſint. cõfrica te dieb quiqʒ ⁊ tũc ſale excu ſſo ſi bidiio in ſo le fuerint poſite. ⁊ manere vdoneas. ſi ſolere eaſdẽ ſine ſale inde frictũ cõdere. Nigre qͥdẽ mature calide ſunt ⁊ tꝑate hũide.q̃re cib ea⸗ rũ eſt multũ nutribilis.⁊ groſſus. mollificãs, ſtomachũ.tardiꝰ ad digerenduʒ. ? faciles ad egerendũ.Et tardiꝰ qͥdẽ digeſtionis ꝓpter vn ctuoſitatẽ.facientẽ cibũ vacare in ſtomacho vel ĩ oꝛe ſtomachi. facilitas vᷣo egeſtiõis ꝓpt vnctuoſitatẽ ĩ ſtomachi lubꝛicãtẽ vñ Ppus q; digerat᷑ de ſtomacho deſcendit.⁊ nõnunq; in colerã rubeã conuertunt᷑. Mediocres vᷣo mi nus nigr ſũt nutritiue.als nociue ꝓpter vẽto ſitatẽ ſueq; põticitatis puationẽ: paucitatẽ. oleũ qdẽ qð de oliuis fit.aliud ẽ recẽs.nouit᷑ de oleaꝝ fructib expꝛeſſum Aliud vetus qd diu de fructibo manauerit. Cognoſcitf̃ autez laudabile oleũ in odoꝛe.ſi eſt odoꝛiferũ. in ſa poꝛe ſi eſt optimi ſaporꝭ.cuiꝰ ſcʒ põticitas in ligua ſentit.acumis indigẽs q̃litate.qͥa põti⸗ citatis qᷓntũ habʒ tantũ frigiditati ⁊ ſiccitati ꝑtinet.⁊ ob hͥ ſtomachũ cõfoꝛtat.pꝛoinde an tiqͥ aſſilauerũt ipᷣm oleo roſato. illudq; ĩ mul tis paſſiõibo olei roſati vice dederũt.oleũ qui dẽ recẽs ex oliuis nigr ⁊ matur calidũ ⁊ hu midũ eſt.mediocrit᷑ ſtomachi mollificatiuũ. 7 vẽtris.citoq; in colerã rubeam cõuertit᷑qð vo lõge ab oliuis maturꝭ fluit oĩ carebit ma⸗ litia.qᷓ ad aliqð retinebit põticita. Sed ab lata penitꝰ põticitate fit nocibile.citoq; ĩ ma los hũoꝛes cõuertibile. ſi multomagis in ueterauerit vt ſapoꝛis fiat aſperioꝛis ⁊ hoꝛri bilioꝛis incõueniens erit eſui.tamẽ vtile me⸗ Irus eſt arboꝛ nota.⁊ eiꝰ quidẽ diuer⸗ ſitates infinite ſunt.⁊ in q̃libet ciuitate diuerſa inueniunt᷑ pira. Ideoq; infinite ⁊ eti⸗ am inutilitate omiſſa hoc ſolũ hic dicere ſuf ficiat.ꝙ quedã maturant᷑ in mẽſe iunij. Que dam in menſe iulij.qᷓdam auguſti. qᷓdam ſep tembꝛis.quedã octobꝛis.⁊ quedã ſi ſunt coi⸗ lecta ⁊ ſeruata in ſeq̃nti tantũ maturant᷑ eſta te.vt pira regina.hec arboꝛ omnẽ celi ſtatũ pa titur.nã in calido frigido ⁊ temperato aere ſa tis ↄgrue cõualeſcit.et fructũ pꝛofert. In ma cra ⁊ pingui poteſt terra plantari.verũ in ma cro arido et cretoſo ſolo pira minoꝛa ⁊ durio ra erunt.et ipſe arboꝛes parue et quaſi vetu⸗ ſtate cõſumpte et maxime vbi ſalſedo eſt vel amaritudo terre et ad ipſarũ radices.in loco autẽ dulci ⁊ pigui ſolo validas arboꝛes ⁊ fru ctus nobiles et plurimos ↄſequimur.Et ma xime ſi tale ſolũ in lateribꝰ montiũ vel in pla nis pꝛope mõtes fiũt.in quo piroꝛũ arboꝛes ſunt plantate. Non em̃ in talibo locis degene rabit hec arboꝛ.nec in ſe aut in fructibus de- facili patiet᷑ defectũ. In locis autẽ multuʒ a montib remotis.nimiũ humidis.⁊ aquoſis erũt arboꝛes magne et frondoſe. fructuſq; ip ſarũ turgẽtes.als frigẽtes.⁊ virides.ac vnio Lniutus coloꝛe carentes.et eoꝛũ odoꝛ ⁊ ſapoꝛ quodã⸗ modo inſipidus et obtuſus.Plantari poſſut rami piroꝛũ vt de oliuis dictũ eſt.et eodẽ mo do.ſed quãdoq; tardius eſt euẽtus.ct nõ per fecte fructif᷑icant. Itẽ plantant᷑ pira ⁊ naſci qͥ dẽ neceſſe eſt oꝛ iginẽ ſuã repetentia.ſed quan doq; hoc eſt huiuſdodi homĩ expectare lon⸗ ginquũ.et nõ domeſtica ſed ſilueſtria uaſcen tur. Melius g, eſt vt piroꝝ plãtas radicatas ſeruamꝰ agreſtiũ.et cũ cõpꝛehenderint inſe⸗ rant᷑. Spacia vᷣo inter ipſas arboꝛes vt meli us cõualeſcãt.xxx.pedũ eſſe debebũt.In ari⸗ dis et ſiccis locis menſe octobꝛis ⁊ nouem⸗ bꝛis.frigidis febꝛuario ⁊ marcio.Tẽperatis vtroq; tẽpoꝛe cõgrue pirus plantat᷑.aut etiaʒ tranſplantat᷑. Inſent᷑ cõuenicnt in piro agre ſti vel domeſtico et in melo. in qͥbus optime ꝓuenit. Item in ſpina ⁊ in coctano. ſed ĩ his debitũ augmentũ puenire nõ põt. Iteʒ in qbuſdã alijs arboꝛibo inſita cõpꝛehendit.ſed inutiliter.et ideo hoc obmitto.põt autẽ inſeri hec arboꝛ ſub terra.⁊ ſupᷣ eam iuxta terramꝰ in altũ ſcᷣm diſtictionẽ traditã in libꝛo ſcõᷣo cũ in cõmuni de inſitõnibo locutus fui fit eiꝰ inſitio ſub coꝛtice.et in trũco ſciſſo. Item in aumidã vel ſalicẽ ꝑtica ꝑfoꝛata ⁊ ſub terra ſez puita. Itẽ ꝑ ülũ modũ qͥ emplaſtratio noĩat᷑. Item ꝑ illũ qui dicit᷑ ad buccellũ.hoꝛũ auteʒ modoꝝ doctrinã in libꝛo ſcdᷣo ſufficient oſtẽ dimꝰ. Aſſidue gaudʒ foſſiõe.ac letamis vber tate pingueſcere.foꝛmat᷑ autẽ vt vnũ ſolſ ha beat ſtipitẽ.qui vſq; ad octo vł decem pedes aut plures eleuet᷑ a terra.ibiq; ramoꝝ diuiſio pꝛocuret᷑. Accidũt piris multa nocumenta. que cũ eoꝛũ cura noĩata ſunt in pꝛincipio hu ius libꝛi.cũ ſermonẽ feci de arboꝛibo in mu ni.et colligunt᷑ ſine periculo ſi rami debiles altioꝛes cõgruis funibo cũ foꝛtioꝛibo alligent Bn erlonrn vo cũ ſcalis ⁊ ſcaliõiba exonerẽt᷑. ec em̃ arboꝛ valde fragies hʒ ramos ⁊ caſui colligentiũ expoſitos.⁊ maxie cũ ad etatẽ de crepitã incipit decliare.Pira colligunt᷑ diuer ſis tꝑibus.ſᷣm diuerſitates maturatiõis ipſo rũ.vt cũ eſtiua tũc legant cũ odoꝛe ⁊ coloꝛe ſi⸗ bi ꝓpꝛio maturitatẽ pꝛetendũt.q̃ ſi duobo aut tribo diebo añ legant᷑ viʒz apentib pmis matu ritat᷑ indicijs.pluribo ſᷣuabunt diebo ad vſũ qᷓ; ſi ſint vltima maturatiõe collecta Que vᷣo in fine autũni maturant᷑ ꝑ hyemẽ ſeruatura octobꝛis menſe legant᷑.ſicco tꝑe et in lune de ſcenſu Seruant᷑ pira ſi a caducis diligenter electa integra ⁊ ꝓpe dura.⁊ aliq̃ntulũ viridia obꝛuta int᷑ paleas vl frumeta ponãt᷑ In loco ſie Lct füt u na l tur. noe Zce fige dene luu lugr ſtad ligrn ſiech nap lurpe fedin Lrii optiel untp⸗ Glu ho po ſohtace bapöri mch Godlr .Ne niati⸗ gifun luteii no Göſtipn liſupo maſt Grp lung⸗ Ehii opſt pe lſerut, Potcie Uoihie füyale 6Ppie Guci licn 1 uan lon⸗ en Cuns inſe⸗ umti nari⸗ nem⸗ atis enuz Püme libis tezin itſed inſeri um oſcdo fuen lehin uſe⸗ boigt. aute; koſte ber a pedes niſio nend. iohn otu biles gent efil. Calui ede biuer inſo teſu aut nutn drſi neßo⸗ gturs uned nnn M locs M 6 m obſcuro ⁊ ſicco. Alij cũ tenacibo ſuis ſtati lecta picatꝭ vꝛceis cõdiderũt. ⁊ oꝛibo vaſculio rũ gipſo clauſis aut pice ipᷣa ſub diuo obꝛu⸗ tia ſabulone texerũt Alij pira diuiſa ⁊ granis purgata in ſole ſiccãt.⁊ in frigida aqua ſalſa manere ꝑmittũt. Poſtea in aqua puro biduo macerent.deinde in fine in vino dulci merſa cuſtodiunt᷑.vel ĩ ſawa vel paſſo vſui reſeruã⸗ tur. Vinũ fit de piris ſi ↄcuſſa ⁊ ſacco rariſſi mo cõdita ponderib cõpꝛimant᷑ vel pᷣlo.̊ in hyeme durat.ſed pma acceſſit eſtate als etate Accetũ de piris ſic fit pira ſilueſtria vel aſpe ri generꝭ in cumulo ᷣuant᷑ matura ꝑ triduũ. deinde mittant᷑ in vaſculuʒ. Cui fontana vel pluuialis aq̃ miſcet᷑ ⁊ opertũ vas ꝑ trigita re linquunt᷑ dies.vt ſubinde qᷓntũ ſublatũ fue⸗ rit ad vſuʒ acceti.tm̃ aq̃ ad reꝑationẽ reddat᷑ liquamẽ de piris ſic fi.pira maturiſſima cuʒ ſale calcant᷑ vbi carnes eoꝝ fuerit reſolute.vlł in capſellis vł in vaſis fictilibo ꝑatis claudũ tur.poſt mẽſem terciũ ſuſpẽſe hee carnes liq̊⸗ rẽ dimittũt.ſaporꝭ iocũdi.⁊ coloꝛis albiduli. Ex ligno piri pulcre aſſides ⁊ tabule fiunt.q̃ optie leuigant᷑ex qͥbus multa oꝑa cõgrue fi⸗ unt.pira q̃dã domeſtica.q̃dam ſilueſtria ſũt. Siueſtnia frigidioꝛa durioꝛa⁊ ſiccioꝛa ⁊ ma gis põtica ſunt domeſticꝭ. Rurſus pira q̃dã ſunt acerba põtica.⁊ q̃dã matura dulcia.acer ba põtica oĩa ſunt de natura ſilueſtriũ.et ſto⸗ machũ cõfoꝛtãt.ventrẽq; cõſtipant ⁊ ſunt fri gidi ⁊ ſicci medicine.nõ nutrimẽto cõuenien tia. IJdeoq; oꝑtʒ ingeniari vt molleſcãt ⁊ aſpe ritatẽ amittant.vt vicʒ elixent᷑. aut ſuꝑ calidã aq̃ fumũ ſuſpendant᷑.aut oꝑta paſta aſſent᷑ aut cũ melle cõdant᷑. Plato dicit als Platea⸗ rius ꝙ pira ſiue cocta ſiue cruda ſint.ventreʒ cõſtipant.⁊ ſi cocta ſunt in aq̃ pluuiali poſi⸗ ta ſuꝑ os ſtomachi cõpeſcunt vomitũ ex cole ra.⁊ ſuꝑ pectinẽ poſita fluxũ ventris ↄſtrin⸗ gũt.Pira dulcia matura tꝑate complexiõis ſunt.qꝛ minꝰ ceten frigida ſunt. qua ꝓpter ca lefaciũt ⁊ augẽt digeſtioneʒ.valẽtq; in his q̊; quoꝝ ſtomachi frigidi ſunt ⁊ ſicci. habẽt aũt pira ꝓpꝛietatẽ.ꝙ ſi cũ fungis coquant᷑ omnẽ auferũt leſionẽ pᷣcipue ſi ſilueſtria ſunt.ꝓpter põticitatẽ ſuã. Cinis arborꝭ piri agreſtꝭ bibi tusĩ his qͥ fügoꝝ ſũt comeſtiõe ſuffocati mul tũ valet.frõdes piroꝝ ⁊ rami ſtiptica ſolũmõ ſʒ piroꝝ ſtipticitas cũ aq̃ſa dulcedie mixta .. Auicẽna dicit ꝙ pira ſilueſtria exiccata con⸗ ſolidant vulnera. 3 NRunus eſt arboꝛ nota. ? eius qdem di ueer ſſitates ſunt.qꝛ quedã eſt domeſtica. 7 quedaʒ ſilueſtris.domeſtice q̃dam faciunt pꝛuna alba.qᷓdam nigra.q̃dam rubea.et rur⸗ ſus quedã mollia.qᷓdam calloſa ⁊ dura.⁊ ite rũ quedã groſſa.q̃dam parua.aerẽ deſiderãt tepidũ pꝛincipaliter.⁊ frigidũ ſatis cõmode ſuſtinere poſſunt.loco gaudent leto ⁊ humi⸗ do. ⁊ ſimiliter lapidoſo ⁊ glareoſo iuuant᷑lo⸗ co.letamẽ recuſant.quia ex hoc fructus ver⸗ miculoſos ⁊ caducos faciũt. Serunt᷑ oſſibo ſuis autumno mẽſe nouembꝛis.putri ſolo et ſubacto duob palmis vel minus obꝛuãtur oſſa eadem ponũtur ⁊ febꝛuario.ſed tũc ſunt per triduum lixiuio maceranda. vt cito ger⸗ minare cogant᷑.Cui rei pꝛoderit.ſi in ſemia⸗ rio nutriant᷑ vt poſtmodũ elapſo biẽnio trãſ ferantur.ponãtur etiam eiſdem menſibus et plantis quas ſumemꝰ de radicibus ⁊ coꝛti⸗ ce matris radicibus cũ ponuntur fimo obli tis.hec arboꝛ non multuʒ pꝛofundas querit ſcrobes.quia nõ multũ in pꝛofundo radices figit.nec multa magna ſpacia.quia ſeinuiceʒ parũ impediunt. Inſeritur in ſe ⁊ in ꝑſico et amigdalo.ſed eaʒ degenerẽ reddit ⁊ ꝑuam.⁊ in ſe recipit amigdalũ ⁊ malũ ſcᷣm quoſdaʒ et optime perſicũ ⁊ muniacũ Extremo mar cij fit eius inſitio.vl mẽeſe ianuarij. antec; gu mi eius incipiat lachrimare. Dʒ ego etiã imẽ ſe febꝛuarij expertꝰ ſum ſepe optime pꝛouem re. iuuat᷑ frequẽti humoꝛe.⁊ aſſidua foſſione. Stirpãde ſunt ſoboles circa radices.excep 6 rectoꝛibo que ſeruabunt᷑ ad pla ntas. foꝛmant᷑ aut vt vnũ ſolũ habeãt ſtipitẽ. non multüũ ele uatũ a tra.ſi languida eſt arboꝛ pꝛuni.amur ca cũ aq̃ eq̃liter teperata radicibo debʒ effun di.vel cineres ex furno ⁊ maxie ſarinento. ſi poma decurrãt oleaſtri opirũ terebꝛate infi⸗ geradici. ſi mes aut foꝛmicas patit᷑ curet. vt ſupꝛa in tractatu ↄmuni de arboꝛibo dixi. pꝛuna ſiccant᷑ etiã in ſole.ſciſſa in triby vel qt tuoꝛ partibo circa oſſa.alij in ad marina vel in aqᷓ feruẽte recent᷑ lecta pꝛuna demer gut. et inde ſublata in furno faciũt vel in ſole ſicca⸗ ri.Ex pꝛunis fiunt optie ſepes ⁊ vtiles.quia „ ſua ſpiſſa pullulatiõe eas ſpiſſas ⁊ foꝛtes faz ciũt. ⁊ fructũ habũdant᷑ pꝛebẽt.⁊ cũ duobo vl trib vel qᷓttuoꝛ annis elapſis incidunt᷑. qbub dam rarioꝛibo relictis multos pᷣparant vinea rũ palos.⁊ igni ſatiſfaciũt habũdantx. Sed vt diuerſaꝝ pꝛunaꝝ planta pꝛo ſepib facien dis habeat᷑ copia.nihil erit vtilius q; tꝑe ma turitatꝭ earũ pueros ad foꝛũ plateaſq; mitte⸗ re vbi vendunt᷑.⁊ a pſonis vilibg comedunt᷑. quia omĩa oſſa cuiuſſibet generꝭ inuẽta colli gãt. ⁊ hec ſicca ſupdictis tẽpoꝛib plantanda leruent᷑ ex qbus q̃ttuoꝛ vſq; ad ſex ſimuliſe⸗ minario poni pnᷣt.⁊ poſtea ĩ ſemianio nutriũ⸗ tur. ⁊ cũ cõualuerint ad faxinas ſepiũ tranſfe rant᷑ ⁊ ſulcos.Pruna parũ nutriũt.⁊ alba q⸗ dem dura ſunt ad digerendũ.ſtomacho noci ua.ſed exiguũ ſolutiua Ideoq; cũ ſint groſſa nõ debẽt comedi niſi grãdia ⁊ ꝑfecte in arbo re maturata. ⁊ pꝛuna nigra.q̃dam ſunt dome ſtica. qdam agreſtia. rurſus domeſtica.q̃dam ſunt nigra.pfecte ĩ arboꝛe maturata. ⁊ dulcia nimis.ſunt frigidi ⁊ mag hũidi in ſcdᷣo gdu vt Auic. dicit. Naʒ eius frigiditas eſt ĩ initio pmigradus. humiditas vo in fine. Plateari us tn dicit ꝙ ſunt frigida ⁊ humida in ſcðᷣo gradu.Auic.dicit ꝙ ſunt frigida in pᷣncipio ſcðᷣi.⁊ humidi in fine tercij. ſtomachũ hume ctant.ventrẽ mollit.⁊ colerã rubeam ſoluit et ꝓijcit.tamen ſi nimiũ vtamur ſtomacho no cẽt. Cruda vo dura viridia ⁊ põtica peſſima ſũt in medicia ⁊ cibo.durũ em ſtomacho val de ⁊ nociuũ eſt.⁊ minime nutrit atq; fatigat. rufa vo magis ſunt frigida ⁊ humida.nimis agreſtia numis ſtiptica ſunt.ideoq; valent ad diariã a diſſenteriã. ? àdã ea matura colligũt: ⁊ ſcindũt ꝑ mediũ ⁊ ad ſolẽ ſiccãt.acceto aip⸗ gut. ⁊ in vaſe reponũt.⁊ hec magis ſicca. hnt virtutẽ infrigidãdi. inteſtina liniẽdi.vñ va⸗ lẽt in acutis egritudinibo.⁊ ad vẽtris cõſtipa tionẽ ex hũoꝛe colerico. Et ſi ſunt viridia. dẽ tur ad edenduʒ.ſi ſicca coqnt᷑ in ad. ⁊ pꝛuna comedant᷑ ⁊ aqua bibat᷑.Auic.dicit ꝙ gũma eius eſt ſubtiliatiua ⁊ inciſiua ⁊ cõglutinatia ⁊ ↄſolidat vlcera.Et cũ ex folijs pꝛu noꝝ col linitos.ꝓhibet fluxum.⁊ vtraq; amigdalã ? vuã.⁊ eſt bonũ ꝓ ſcriptoꝛib⸗ DePerlito. Erſicus eſt arboꝛ nota que ꝑua eſt ci⸗ to tñ creſcit.⁊ ꝑuo tꝑe viuit in loò qui⸗ buſcũq; pꝛoucniũt. ſed pomis ⁊ frõdibo⁊ du rabilitate pᷣcipua ſunt.ſi celũ calidũ ſolũ are⸗ xime vẽtoſis intereũt.niſi aliq̃ defendant᷑ ob iectu. mẽſe nouẽbꝛis in locis calidis.ceteris vo ianuarij perſici oſſa in paſtinatꝭ areis ſut ponẽda.binis vel vnoa ſe pedibo ſeꝑata.⁊ cũ ibi plãte excreuerint tranſferant᷑.⁊ nõ amplꝰ q; duobo palmis vel triboſcõᷣm Palladiũ ob ruant᷑ dũ tenera ſũt germia. herbis ꝑſepe cir cũfoſſa liberent᷑ plantã binam recte tranſferi vt dicit Fſidoꝛ??. noſum ⁊ humidũ ſoꝛtiant᷑. frigidis vᷣo ⁊ ma ſnsd Nrinu febꝛue ſicusi nioꝛib cacum zuen gpelit maioe teſtqu⸗ oꝛen quodil iuphun Mlier⸗ bſolis urne gosr Atpue mipnc rtmel Conele feſolis fquen detencn rgön cooi⸗ wüſol⸗ Cjckeun Csgaen mgsſie Vinifee Geſkfak laaba tuseo lcup ſncices binnicu febꝛate ponan truncn hunor Cotur. aan facise chsoſ nei ensg ſeche dam gquo na ſo leett lno lüare⸗ ſo 1ma Punlo⸗ gtb fubſi Liber mus bꝛeui ſcrobe. nec aſe lõge ſtatuẽde ſunt. vt inuicẽ a ſe caloꝛẽ ſolis excutiant ianuarij ? febꝛuarij in locis frigidis.nouẽbꝛi calidis p⸗ ſicus inſerit᷑ maxime circa terrã ſurculis ple nioꝛibo ⁊ pꝛope arboꝛẽ ſeu ſtipitẽ natis. Haʒ cacumina vel nõ tenebũt vel diu durare non poterunt.inſerit᷑ in ſe.⁊ in amigdalo.⁊ pꝛuno apꝛili mẽſe vel maij locis calidis.in italia vᷣo maio exiſtẽte et in iunio ꝑſicus inoculari po teſt quod emplaſtrari dicit᷑ pꝛeciſo deſuꝑ trũ co. ? emplaſtratis plurimis gẽmis. eo modo quo dictũ eſt. Ego aũt inueni eius inſitioneʒ in pꝛuno factam menſe febꝛuarij optime cõ⸗ ualere. ablaqueande ſunt per autumnũ.⁊ ſu is folijs ſtercoꝛande. Item putãdi ſunt.putri da ⁊ arida tamẽ vergulta tollant᷑ nam ſi ali⸗ quod viridi auferat᷑ areſcunt.vt Palladius ait apud nos experiẽtia cõtradicit.vymo ſi ra mi virides loco incõgruo nati tollunt᷑ puleri oꝛ ⁊ melioꝛ efficit᷑ arboꝛ.ſed foꝛſan in ſua re⸗ gione loca erãt arida nimis.hec arboꝛ ardo⸗ re ſolis areſcit. Et ideo cumuletur aggeſtiõe frequenti.veſꝑtino iuuet᷑ humoꝛe.⁊ obiectus defendat᷑ vmbꝛaculis vt idem Palladius di cit.qð intelligo in locis nimium calidis ⁊ ſic cis.quia in noſtrꝭ partibus tẽperatis nõ eget vnũ ſolum ſtipitẽ habere debet a terra modi cũ eleuatũ.languenti arboꝛi veteris vini fe⸗ ces aqua mixtas opoꝛtet infundi.cõtra pꝛui nas ſtercus ingerat᷑ perſico.vł vt modo dixi vini feces cũ aqua mixta vel qdðᷣ magis pꝛo⸗ deſt faba in qua aqua decocta eſt.vt idẽ Pal⸗ ladiꝰ ait. Si vermes patit᷑ cinis amurce mi⸗ xtus eos extinguit.vel bouis vꝛina.cũ acceti tercia parte confuſa. Si poma caduca fiant. radices eius nudate vel trũco lentiſci vel tere binti cuneus infigat᷑.vi ait Palladius.vel te rebꝛate ĩ medio palus ſalicis impꝛimat᷑. Si poma rugoſa creabit aut putrida.circa vnuʒ truncuʒ coꝛtex reſcindat᷑.⁊ cũ inde modicus bumoꝛ effluxerit.argilla vel palleato luto te⸗ gatur. Cõtra vicia perſici fert᷑ pꝛoficere ſpar tea ad ramos ſuſpenſa. ꝑſica ſeruantur ſide tractis oſſibus in ſole ſiccantur. Item detra⸗ ctis oſſibus melle condiunt᷑.⁊ ſic ſapoꝛis io⸗ cundi fiunt. Item ſeruari dicunt᷑ ſi vmblicũ eius gutta picis calentis oꝓpleueris.⁊ in va⸗ ſe clauſo reponas perſica diuidunt in duo.qᷓ dam em̃ ſunt groſſia mollia. hec ſunt magis aquoſa.ſcʒ frigida ⁊ humida.⁊ quedã ſunt ꝑ ua. ſolida dura.et hec ſunt magꝭ terreſtria ſci licet frigida.et quodãmodo ſicca.et maxime ſi nõ fuerint perfecte in arboꝛe maturata,aut Quintus Fo. lxiij. fuerint omnino acerba ⁊ cruda.frõdiuʒ eius ſuccus potatꝰ lumbꝛicos ⁊ cucurbitiuos eij⸗ cit. Perſica frigida ⁊ humida ſunt in ſecũdo gradu.flegma generant ieiuno ſtomacho ſũt edenda.⁊ poſt vinũ vetus odoꝛiferũ eſt potã dum.idẽ facit ſi ex eo cataplaſma feceris vm blico ſcðõᷣm Auiceñ.Et ſuccus folioꝛuʒ eius in aurẽ miſſus vermes interficit. matura ſũt bona ſtomacho ⁊ in eis eſt virtus faciẽdi ap petitũ cibi.⁊ opoꝛtet quidẽ vt non comedan tur poſt aliũ cibum.quoniaʒ coxũpunt᷑ poſt ipᷣm.⁊ coꝛrũpunt eum q pꝛeceſſit.⁊ ſicca ſunt tarde digeſtiõis. ⁊ non boni nutrimẽti.q;uis ſint multi nutrimenti.⁊ matura leniunt ven trem,.? immatura conſtringunt. Allma eſt arboꝛ ferens dactilos. gerem Deſiderans calidũ aut temperatuũ. nam ſin climate calido ante hyemẽ maturat fructũ ſed in frigido qdð eſt quintũ vel ſextum clima non maturat.niſi poſt hyemẽ ad pꝛincipium veris aut eſtatis anni ſequẽtis. Sed circa ſe ptimũ vl quartũ clima pullulat.ſed pꝛopter frigus non cõualeſcit.ſed eſt verius dicere ꝓ nec in ſexto climate viuat.vel in quito diici. Aber le. Terram ſolutã 2 zabuloſ⸗ am requirit. nam conſtat locũ pꝛope nullis frucubo vtilem. in quo palme ſponte naſcunt. Seritur plantis Apꝛili menſe vel maij.tamẽ quãdo planta po nit᷑ circa eam vel ſub ea pinguis terra funda tur. Item ſerit᷑ menſe octobꝛie ſemiĩe ſiue oſſi bus dactiloꝛũ non veterũ.ſed recentiũ ⁊ pin⸗ guiũ in cuiꝰ ſeminario terre cinis miſcẽdus elſt. vel notandũ eſt tamẽ ꝙ ex vno nucleo vix vnq; plãta creſcẽs conualeſcit. ſed potius ex multis ſimul poſuis.⁊ hoc ideo eſt qꝛ plantu la q̃ ex vno oꝛit᷑ adeo debilis eſt ꝙ trücum qͥ arboꝛẽ poꝛtare poſſit facere nõ põt. Sʒ mul te plante ſimul exoꝛte. pter cõpꝛeſſioneʒ ſibi inuicèẽ cõtinuate ꝑficiunt illius arboꝛis trun cũ.Adhuc tamẽ cũ ſemia ⁊ nuclei aliarũ plã tarũ habẽt virtutẽ pullulatiuã q̃dam in ſum mo.quedã in ymo.quedã in circuitu.qᷓdaʒ in medio.nucleus palme qͥ eſt os dactili hʒ qua ſi in doꝛſo ſuo.⁊ ibi eſt foꝛamẽ ſtrictũ aliquã⸗ tulũ longũ.p quod germẽ ſuũ egredit᷑. Qua⸗ re optima piãtatio eius eſt.ꝙ hec oſſa in ſac⸗ culo lineo in zabulo ponant᷑.⁊ quãto fieri po teſt foꝛamẽ vnius foꝛamini alterius applicet᷑. vt plantule vnius cõiuncte ꝑfectioꝛẽ faciant — arboꝛẽ.palma em vnius vᷣtutis nõ pꝛoficit. tam ꝓpter ſexũ qui ĩ ea diſtrictioꝛ.qᷓ; in alijs plantis.tum etiã ꝓpter ligni debilitatẽ. Item palma maſculus nunq; facit aliquẽ fructum ſed plantatꝰ maſculus iuxta feminã inclinat ſe ad eã.ita ꝙ; tangũt ſe rami maris ⁊ femine. ⁊ cõpꝛimit bifurcatio ramoꝝ femine ramos maris.⁊ tũc recte palme decedũt a ſe inuiceʒ. tũc femĩia ↄcipit nõ ſubſtantiã aliquã emiſſaʒ ꝗ maſculo.ſed virtute ipᷣius. Siliter aũt hec oſtendut oꝑa ruſticoꝝ.qm cũ longe ſunt ab⸗ inuicẽ plantate maſculus ⁊ femia abſtrahũt maſculi ramos.⁊ ponũt ſuꝑ feminã.⁊ illa in furcis ſuis vel cõpꝛimit eos.⁊ cõcipit ex eis. Cũ aũt ſtat femina fructu onuſta.ꝑ ventũqᷓ ſpiritũ ⁊ humoꝛẽ maſculi ducit ſuꝑ fruct fe mine maturant᷑ fructꝰ. Nõ aũt eſt arbitrãdũ ꝙ iſta in pꝛegnatiõe ⁊ maturatiõe femĩa indi geat.quãdo ex pluribo ſemiuibo plãta cõuale ſcit.qꝛ tũc plures maſculos in vᷣtute ⁊ ſubſtã tia in ſe hʒ. annua vel bima dʒ trãſferri mẽſe iunij ⁊ iulio inchoante.circũfodiataſſidue.⁊ irrigatione cõtinuos eſtatis vincat odoꝛes. Aaquis aliquatenꝰ ſalſis palme iuuant᷑. Si egra eſt arboꝛ.feces vini veterꝭ ablaqate opꝑtʒ infundi.vel radicũ ſuꝑuacua capillatiõe deci di. vel cuneũ ſalicis interfoſſis radicibimp⸗ mi.hec arboꝛ difficilime creſcit. ⁊ longiſſimo yt dicit Plinius. Et eſt ſciendũ ꝙ frucꝰ das⸗ ctiloꝛũ nõ percutiliões dependẽt a ramis eiꝰ. Quintus tꝑe viuit.ante centũ annos fructũ non facit. ſed potius habent ſedes quaſdã in quib im mediate ſuper ramos exiſtũt.Et quod mira bile eſt in vna.ſi aliqua pꝛofert fructus ſuos ęt ramulos in qbus fructus ſui conſiſtunt. que ſi aliqua ĩ ſuperioꝛi ꝑte aperitur ſicut fit in ſiliqua roſe ⁊ lilijs.⁊ alioꝛũ multoꝛũ floꝛũ. ſed aperiunt᷑ inferius ex parte rami ſuꝑ quos ſunt.eo modo quo aperit᷑iliqua papaueris. et poꝛri.in ſummo autẽ cacumine habet hec arboꝛ caſſam. in qua eſt ſubſtantia mellis. q̃ mulitũ accidit ad ſubſtantiã dactili hecq; cuʒ abſciditur palma areſcit. dactili calidi ſunt ⁊ humidi in ſcdᷣo gradu.groſſi ſanguĩs gene⸗ ratiui.⁊ difficilis digeſtiõis.ficubus tamẽ ſic cis ſunt digeſtibilioꝛes.et magis vꝛinã pꝛo⸗ Uocantes.ſed illis aſſueſcentes epatis ⁊ ſple⸗ nis cõſtipationẽ duriciem atq; groſſiciem et tumoꝛẽ patiunt᷑ ginguinis.⁊ dentibo ſunt no ciui.et doloꝛcm in oꝛe ſtomachi faciunt. Deino. & R „ 4 busen ce ſti⸗ loci hui gle⸗ lrgo⸗ ment bie diet ben lealt Gua⸗ gont ſortb ſwani ina gbeyſ lterd Väpia busf gitate Sen direct⸗ garll ſenat lohor ſperan eius coro⸗ lat Gadn mnutar feccit ſunetn tmn⸗ ine Al⸗ mecte Lerfn Phnee luntli ſinde ſonp Abo poſ mun P Tider Inus eſtarboꝛ nota. que crdit᷑ pdeſſe omnibo que ſub ea ſunt.amat locũ gra cilem.ſepe maritimũ.inter montes ⁊ ſaxa va ſtioꝛ ⁊ pꝛocerioꝛ inuenit᷑.vẽtoſis ⁊ humidis locis arboꝛũ fiunt incrementa letioꝛa. Sed huic genere deputabis ea ſpacia vel montes que alteri vtilia eſſe non poſſunt. Exarabis ergo ea loca diligenter atq; purgabis.⁊ fru⸗ menti moꝛe ſemẽ aſpergas.ac leni ſarculo cu rabis operire.nec pluſq; palmo debet abſcõ⸗ di.et nata nõ tranſferant᷑. quia nõ facile com p̃ᷣhendunt.⁊ vix creſcũt. nec aliquo tẽpoꝛe in cidant᷑.qꝛ moꝛiunt᷑.⁊ loco rami ſiue radiò in ciſe alie nõ naſcunt᷑. Serit᷑ igi᷑ nucleis ſuis. aqua ꝑ triduũ maceratis.calidis ⁊ ſiccis re⸗ gionib menſe octobꝛis ⁊ nouẽbꝛis.frigidis vᷣo ⁊ humidis febꝛuario ⁊ marcio.Alij dicũt fructũ pineũ tranſlatione in multa ſemia du⸗ ci in colliculis.terra ⁊ fumo repletis obꝛuũt. que vbi pceſſerint. relicto eo qð ſolidius eſt. auferũt alio vbi iuſtũ ceperit nutrimentũ.tri nã plantã cum ipᷣis colliculis tranſferũt.in qͥ bus fractis.in ſcrobe indulgent radicibo lar⸗ gitatem terre.tamen eque ſtercus admiſcent. Seruandũ eſt autẽ vt radix eius que vna et directa eſt vſq; ad ſummitatẽ eius poſſit inte gra ⁊ illeſa tranſferri.defendẽda eſt arboꝛ te⸗ nera a pecoꝛe.ſolũ ne calcetur inualida puta tio.nouellas pini arboꝛes tm̃ pꝛomonuet. vt ſperata incremẽta duplent᷑. Item fert᷑ ꝙ ſub eius coꝛtice naſcunt᷑ facile vermes.qui lignũ coꝛrodũt ⁊ deſtruunt.⁊ ideo longioꝛi tꝑe du rat.ſi ſepe coꝛticibo ſpolietur.nuces pinei vſ⸗ q; ad menſem nouẽbꝛis in arboꝛe eſſe poſſũt. maturioꝛes pinee legent᷑ pꝛius tamen q; pu⸗ treſcũt nuclei.qui niſi purgati durare nõ poſ⸗ ſunt.tamẽ aliqui in vaſis fictilibus nouis ⁊ terra repletis cũ teſtis ſuis aſſerũt cuſtodiri. pinea calida eſt ⁊ humida in ſcdᷣo gradu.ſᷣm Auiceñ.in tercio.virtutẽ habet liniendi.hu⸗ mectandi.⁊ aliquantulũ aꝑiendi.optimꝰ ci⸗ bus eſt laboꝛantibo in ſpũalibo.⁊ apoſtema⸗ te ex frigido humoꝛe.aſmaticis.i.ſicce tuſſiẽ⸗ tibus.ethicis.⁊ cõſumptis.ſanguinẽ augmẽ tant.libidinẽ incitat.per ſe poteſt dari.vel cũ ſirupo vel electuario.vel in cibis. Contra tuſ ſim valʒ coꝛtex exterioꝛ.cum pꝛimo pinea ab arboꝛe ſumitur ſi decoquat᷑ bene in aqua.et poſtea ſuper carbones ponatur vt patiẽs fu mum recipiat. Pripertr. Iper eſt arboꝛ ꝑua. ⁊ naſcit᷑ optĩe.⁊ fru ctificat ſub cãcro.⁊ climate vbi eſt mul ta aduſtio ſolis.⁊ pꝛecipue in mõte caucaſo. vt dicit yſidoꝛus. dicit etiã ꝙ eius ſiluas ſer⸗ pentes cuſtoduũt.ſed incole illius regiõis tꝑe maturitatis ſiluas incendunt.⁊ ſerpentes fu giũt.⁊ in grana piperis q̃ naturaliter erãt al ba. efficiunt᷑ nigra ⁊ rugoſa.dyal.dicit ꝙ ſar raceni collectã ponunt in clibano.vt virtꝰ ge neratiua auferatur.⁊ non poſſit in alijs par⸗ tibus mũdi ſeri.in locis etiã tẽperatis naſcit᷑. ſed in eis fructũ nõ ſacit. Ideo apud nos ip⸗ ſius plãtatio ⁊ induſtria nullius vtilitat eſt. Piper calidus eſt ⁊ ſiccus ĩ tercio gradu.vir tutem habet diſſoluẽdi als cõſumendi ⁊ con foꝛtãdi.puluis eius naribo appoſitus ſternu⸗ tationẽ pꝛouocat.⁊ cerebꝛũ a ſuꝑfluitate fleg⸗ matũ mundificat.vinũ decoctionis eius ⁊ fi cuũ ſiccarũ. ſpũalia mundificat a glutinoſo humoꝛe.⁊ miro modo valet contra frigidum ꝗſma puluis etiaʒ eius cũ ficubus datus ad idem valet. puluis etiam in cibis datus di⸗ gerit.⁊ confoꝛtat.ſanguineis ?⁊ colericis non eſt vtilis vſus piperis.diſſoluitenim ⁊ quan doq; inducit lepꝛã. Iteʒ puluis eius ſuꝑ car nem poſitus es coꝛrodit. Auic.dicit ꝙ cum melle poſuus in palato eſt coienlee d ſqui 9 *2 2 SE E. S7 TſR 1 2 Pe vo ro eſt optima ci⸗ . tiz. ⁊ pulmonẽ mũdificat cũ acceto bibi⸗ petunt. Supꝛa terrã vo rouer eſt optime riinid, eſt bonũ apoſtematib ſplenis. tẽ cere minus bone glãdes frigidi ſunt in pᷣmo in ꝛouocat dꝛinã. ⁊ eijcit fetũ cum foꝛtitudine. gradu.ſicci in ſcoo.nõ vtimur eis in cibo ho pꝛouocat dꝛ r minũ.ſed poꝛcoꝝ. qͥa ſunt digeſtiõi inobediẽ H De quer iun roue re 11e rro tes.⁊ ventriũ cõſtipatiue.⁊ ideo valẽt diſſin⸗ “”« de eer M teerie. ⁊ vlceribo inteſtinoꝝ.⁊ fluxui ſãguinis. u Wi W Kdih vimn pronecitco:dis unt nunli⸗ ð RLW ue.q̃ſi quedã grana.tardeq; de ſtomacho de⸗ l 2 R / ſcendũt.⁊ capitʒ doloꝛẽ faciũt.pter fumũ ea a WNN rũ ex ſtomacho aſcẽdenteʒ.ſed eius ſuꝑſicies mMN EEE multũ eſt ſtiptica.⁊ ſiliter ipſaꝝ arboꝝ galle. ohe e vVññ valet ad ſanguĩs fluxũ mulieꝝ. Itẽ opiʒi⸗ Wl ma eoꝝ cõuenit inteſtinoꝝ vulneribo.puluis Vot etiã eoꝝ cõbuſtoꝝ in loco vulnerũ imiſſis hu muon . moꝛes putridos fluẽtes deſiccat. Auic.dicit. Munk . ꝓeaꝝ folia ſunt vehemeni ſtipticitat.⁊ fru nud ctus qdeʒ glãdis ↄfert apoſtematibo calidis finſ P in pncipio. folia pᷣterea glãdis faciũt coher⸗ nN P cere plagas cũ ierunt᷑ ⁊ puluerizant᷑ deſuꝑ.⁊? galle ipſaꝝ liniant᷑ cũ acceto ſuꝑ impetiginz ot ⁊ auferũt eam. Et puluis earũ ſpargiũ ſuper ſ aquaʒ ⁊ bibitur ad vulnera inteſtinoꝛũ et ad Lxinp fluxum antiquũ.et ſimiliter quando ponitur lach in medicinis conueniens eſt ad hanc opera⸗ ſpo tionem. Oͦͦ-MVMZ ry De Borbo. — llaun UVercus rouer et cerrus ſunt arboes —ndf magne.qᷓ ſunt fere eiuſdẽ nature.multã D ☛ 9gp q q; ſimilitudinẽ habẽt in ſoliditate.⁊ duricie oſa lignoꝛũ.⁊? folioꝝ foꝛma et fructꝰ.nã oẽs pꝛo⸗ (cer ducũt glãdes.oeſq; pꝛofundas multas ⁊ ma gnas radices faciũt.ſed in arboꝝ foꝛma diffe N rũt.nã quercꝰ bꝛeuẽ facit ſtipitẽ.⁊ ramos ma e gnos.ab om̃i ꝑte diffuſos. Cerrus eſt q̃ ſtipi — e. on t᷑ᷣẽ facit lõgiſſimũ.⁊ valde rectũ.⁊ paucos ra WS5 Dy , ANNE u mos. Rouer vᷣo facit ſtipitẽ directã ⁊ altũ. ec,ä I¶g ÿ , G , —AE pautioꝛibo ramis.hec arboꝛes terrã ſolidam R. RR M, R——— et ⁊ durã ac mediocrẽ querũt.et mõtuoſam voe – c, — li montib pꝛopinquã. reſolutã vero ⁊ aquoſaz . , s —— W ei pᷣcipue ʒzabuloſam refugiũt. Serunt᷑ glaan o BPm 1 mmt dibo ſuis in ſemĩario.vel ia agro.vł ad riss D E C . —Mè M foſſatoꝛũ poſitis mẽſe ianuarij vel febꝛuarß. —„ 2à2A. S== mnmi elt etiã menſe nouẽbꝛis colligunt᷑ glandes ttẽt Ecſ// — — poꝛe quo mature vel ab arboꝛe cadunt. et ad S= In ſolem ſiccate ſeruant pꝛo cibo poꝛcoꝛũ.qui⸗ — — . bus eſt cõueniẽs ⁊ bonus.omnes pᷣdicte ar⸗ —,—ꝑ — boꝛes laboꝛerijs ſub terra diu durabiles cõ —- —— —, 2 d⸗ wo⸗ W beli⸗ ſiſin⸗ Uinis, mai⸗ ode⸗ nüen cies ale. opßi⸗ uluis ſoha dicit. Afn Adis ober⸗ n nor. uper üctad oniuur ppen⸗ — OQ WN DD.:bus eſt arboꝛ nota. cuius fructꝰ du plex eſt. ſcʒ paruũs rotũdus.⁊ hic ex fe⸗ mina pꝛoducit? vel maioꝛ parũlõgus ⁊ acu⸗ tus qui ex maſcula pꝛocreat᷑.amat loca hũi⸗ da.et pꝛoxima.fri.⁊ in mõtanis vel mõtibus pꝛoximis locis magis q; in vallibo remotis a montibo deleciat᷑ſolũ pinguiſſimũ deſide⸗ rat.cuius iudiciũ certiſſimũ facit.ſi frequens vbicunq; naſcat᷑ menſe Vanuari febꝛuarij et marcio locis frigidis. nouẽbꝛis. Soꝛba ſerunt᷑ egregie.ita vt maz⸗ turata in ſemĩario ipſa poma panganiĩ.plan Calidis o octobrji et tas etiã ſi quis ponere voluerit.habebit arbi⸗ triũ.dũmodo calidis locis menſe nouẽbrꝭ.tẽ peratis ianuarij ⁊ febꝛuarij.frig.marcio cli⸗ mate diſponat.planta eſt tranſferenda.robu ſtioꝛ ſcrobẽ deſiderat altioꝛẽ.⁊ ſpacia longio ra.vt ꝙ illi maximo pꝛodeſt a ventis frequẽ tibus agitata grandeſcat. mẽſe apꝛilis vel vl timo marcij ſoꝛbe inſerunt᷑ in cidoma. Spi⸗ na alba licet in ea parua pꝛoueniat ſub coꝛti ce⁊ in trũco.vel vt puto etiã in piro.⁊ in ma⸗ lis cõpetenter inſeri põt. Gaudet irrigatione tẽpoꝛibo ſiccis. ⁊ aſſidua foſſione.foꝛmãda eſt vt vnũ ſolum habeat ſtipiteʒ circa.x.vel.xij. eleuatum a terra. Si vermes patiatur infe⸗ ſtos.qui in ea rufi aut piloſi ſolẽt interna me dulla ſecare.aliquos ex his abſq; arboꝛe de⸗ tractos.iniuria incendio vicino. cremare de bere Palladius ait.quo genere alij credũtur fugere vel perire.ſoꝛba ſeruant᷑ hoc modo.le cta durioꝛa ⁊ poſita vbi miteſcere ceperint.fi ctilbus vſq; ad plenũ clauduntur vꝛceolis. gipſo deſuꝑ tectis.⁊ in bipedanea ſcrobe lo⸗ co ſicco ſub ſole mergent᷑.oꝛe peruerſo.et de⸗ ſuper ſpiſſius terra calcat᷑. Item ſecta per tres partes ſiccant᷑ in ſole.⁊ ſeruantur.vel per me diũ diuiſa ſiccãtur. Cum vo voles vti aqua feruenti macerata reuiuiſcũt ſapoꝛe iocũdo. aliqui tamẽ pẽdiculis ſuis viridia lecta ſup- ponunt locis opacis ⁊ ſiccis.Ex ſoꝛbis maz— turis fit vinũ ſicut ex piris. Lignuʒ ſoꝛbi eſt ſolidũ nõ coꝛrigenũ.ſed facile frangibili.qua re optime leuigant᷑. Ideo valde eſt cõueniẽs operibo vaſoꝛũ ſcrineoꝛũ.et aſſiduum.que ſu perficiem terſam ⁊ politam requirunt.rubeũ tamẽ habet lignũ.ſoꝛba frigida ſunt ⁊ ſicca. ventriſq; conſtipatiua. etiam ſi ſint perfecte matura. H DQuintus Fol. lxv. De ʒezulo. 2 . Ezulus eſt arboꝛ quedam parua. mul⸗ tum ſcabioſa. Cuius folia multa.qua⸗ ſi in vno ramũculo ſunt cõiuncta.ſimulq; tẽ poꝛe hyemis ab arboꝛe cadũt. eius fructus ſimulis eſt bacis roſarũ.vel fructui oliuaruʒ. vnũ tantũ habens os.aerem deſiderat tẽpe⸗ ratum.nec frigidũ foꝛmidat.Et in terra pin⸗ gui ⁊ ſoluta letatur.ſeritur nucleis ſuis in ſe⸗ minario menſe nouembꝛis aut febꝛuarij.ſa⸗ tis ⁊ diligenter nutricis que cũ conualuerint biennio vel triennio tranfferant᷑.ſeritur etiax plantis ſuꝑ radicibo matris natis. Inſeri eã poſſe putato in ſpina alba. ⁊ foꝛſan in pꝛuno menſe febꝛuario ⁊ marcij ſciſſo trũco.Et foꝛ matur vt vnũ ſolum habeat ſtipitem. per ſex pedes.vel circa citra eleuatus a terra.Colli⸗ guntur autẽ zeʒula vindeamiarũ temꝑe.quã do rubedinẽ vel varietatem oſtendũt ⁊ quia ſatis ſunt delectabilia.ad edendũ tamen mo dicum nutriunt. Plzanipzo. iüß Anipꝛus eſt arbuſtula ſatis nota.qᷓ ae ræẽᷓ calidũ aut tẽperatũ deſiderat.⁊ terrã gArenoſaʒ ſolutã ⁊ fere ſterilẽ.⁊ maxime oꝛit᷑ ⁊ fructificat in litoꝛe man.⁊ in mõtibo q̃ſi ſteri libo. in qbus eſt ſoluta terra. qꝗᷓ lima vocat᷑ in locis vᷣo aquoſis ⁊ mollibo als vallib nõ vi uit:quia nimia humiditate coꝛrũpit᷑.⁊ nutri mẽto ſicco ⁊ modico ſuſtentat᷑ huiꝰ arbuſtu le ſunt due ſpẽs.ſcʒ ſpẽs maſcula.q in altum poꝛrigit᷑.⁊ valde modicũ fructũ facit.⁊ femĩa q̃ᷓ iuxta terrã ramos qᷓſi ſerpẽdo expãdit. que miro mõ toto fere tꝑe anni fructificat.⁊ fru⸗ ctũ maturat. Itẽ eſt tercia ſpẽs valde pulcri-⸗ oꝛ ⁊ melioꝛ.cuiꝰ fructꝰ ſuꝑioꝛis ſpeciei eſt p⸗ uus.cuius fructꝰ eſt rubeꝰ.⁊ groſſus.⁊ ꝑua ceruſa.ſed fructꝰ ſuꝑioꝛis ſpẽi eſt ꝑuus ⁊ ni⸗ ger. Hec arbuſtula ſilueſtr eſt. ⁊ in dic ſpõ te naſcit᷑ locis.Tamẽ ſiqͥs eam plantare deſi derat nucleis ſuis ſerat.vel plãtulas eradica⸗ tas de loco matris q̊ voluerit tranſferat Jte,z eius radices multũ ſub terra demergat.qᷓ nec foſſione letat᷑ vbi locꝰ fuerit nimis aduſtus. vel nimis ſiccus ⁊ durus.menſe febꝛuario et marcij eſt ſerẽda.putari aut foꝛmari nõ eget. niſi foꝛte q maſculũ velut pꝛopter volupta⸗ tem aliquã in altũ excolere.colligitur aũt fru Luintus ctus.cum ſucceſſiue eius nigredine vel rube dine maturitatem fatent᷑ Eius lignũ rubiuz pulchrũ ⁊ quodãmodo variũ eſt odoꝛiferũ. cõpetitq; verub.que ſuũ ſapoꝛeʒ carnibo erx ipſis aſſatis cõſerre dicunt᷑.fiũt etiã ex ea coꝛ clearia ſatis pulcra. YFructus eius calidus et ſiccus eſt. ⁊ multũ valet cõtra frigidũ tuſſim comeſtus edat᷑. Rami eiꝰ cũ fructu ⁊ frondi⸗ bus in aqᷓ vel vino cocti.etĩ vaſa ex muffa in fecta.cũ ipſo vino vel aq̃ calidiſſima doſte⸗ obdurato vẽdone in eadẽ agitati.vaſa mira⸗ biliter liberant.ipſiſq; ſapoꝛem ⁊ odoꝛẽ lau⸗ dabilem pꝛeſtant. ””M (Dearboꝛibus nöfru⸗ ttiferis et ommi vtilitate iplarum. Vfficient dictũ eſt ſup de arboꝛibo fm ctiferis. et de cultu. et vtilitate ipſoꝛum. Nũc autẽ dicendũ bꝛeuit᷑ de oĩbo arboꝛiba ⁊ ffructicib als fructibo. In fructifer, qᷓ reperi unt in ꝑtibus noſtris ⁊ de vtilitate ipſarum⸗ ſcm oꝛdinem alphabeti. pin drum. i repen VImW „ Liber Bies piella 2 areſe quaſi eedeʒ ſunt Arboꝛes.non em̃ coluntur.⁊ in alpi⸗ bus et locis niuoſis magne valde ꝓ neniunt. ⁊ om̃es miromodo directe in altum ertollunt᷑ frondes virides omni tempoꝛe ha bent. ex ipᷣis fiunt arboꝛes.⁊ antenne nauiuʒ magnarũ.quibus nulle alie arboꝛes ſuffice⸗ re poſſunt optime ſunt in oĩibus oꝑibo ſiccis cificioꝝ. qͥa lenes ⁊ rigide ſunt.⁊ durabiles et aſſides ex eis facte vbiq; plurimuʒ domos exoꝛnãt.fiũt etiã ex eis vaſa vinaria.tam ma gna q; ꝑua.ſed in eis facile vinuʒ in accetum mutat᷑ Sed arexe pᷣcipue cõpetit ſitulis in qͥ bus aq̃ defert᷑. HNam abies ⁊ piella per naquua facile viciantur. edano. cipue delectat᷑.⁊ fabꝛi inutilis eſt.ſed neceſ⸗ ſaria ſi locus hũidus fundamẽtis planãdus eſt. Nam ſub terra ilico radices infixa viri⸗ dis emittit.⁊ ingroſſata ex pluribo palis pꝛo⸗ pe poſitis ⁊ in vnum coꝛpus redactꝰ foꝛtiſſi⸗ mũ ⁊ diu durabule fundamentuʒ facit. Item ex ea cõuenienter inciſoꝛia fiũt.⁊ paſſides.qͥ⸗ bus rariſſime accidunt crepature. Medanꝰ qᷓ alnus vocax.eſt arboꝛ qnẽö colit᷑.ſed in locis paluſtribo ⁊ aq̃ſis pᷣ⸗ Duintus Fol. lxvjf. BDeFezero. w- c ☛ r Zerus eſt arboꝛ ſatis magna.que inal⸗ pibus inuenit᷑. que optime conuenitci phis.⁊ parapſidibus ⁊ inciſoꝛijs faciendũ. et vaſelis.et om̃ibus delicatis operibꝰ.quia eius lignum eſt magnũ.albũ.⁊ ſolidũ.⁊ val⸗ de politum efficit᷑.ſed eius parapſides facile per caloꝛem ſcindunt᷑.niſi facte ſint de qua⸗ terno.id eſt de ligno in quattuoꝛ partes ſciſſo aut de nodoſa ſiue nernoſa radice. Dyenoꝛue. Noꝛuus eſt arboꝛ parua.que ſimiliter circa alpes oꝛitur. Cuius medianꝰ coꝛtex da tus in cibis aut potibo. mirabiliter ventrem Deyignotaſto. Bnuſcaſtus eſt frutex. id eſt arbuſtula prearua.que omni temgpe viridis reperit᷑ in aquoſis locis magis. ⁊ in ſiccis minus.et eius lignũ eſt durũ.⁊ folia eiꝰ ſunt ſicut folia oliue.ſed ſunt leuioꝛa.Calidus eſt ⁊ ſiccus in tercio gradu.ſed Auic̃.eſt calidus in pᷣmo. et ſiccus in ſcdᷣo.floꝛes folia cõpetũt vſui medi cine.⁊ magis floꝛes q; folia.⁊ floꝛes quidem agnuſcaſtus vocant᷑.qui in vere colligunt.⁊ p annũ tantũ ſeruant᷑. ⁊ virides ſunt maior efficacie.q; ſiccati. Dicit᷑ aũt agnuſcaſtus.qꝛ libidinẽ repꝛimendo caſtũ facit ⁊ agnus lato rẽ reddit.lectus em̃ ex eo factꝰ als ſtratus li⸗ bidine ſtringit.pꝛohibẽdo pollutionẽ.et vir ge erectionẽ.vt Auic.dicit fomentent᷑ genita lia.etiã ex aqua decoctionis eius.⁊ ſuccꝰ po⸗ tetur. Cõtra gomoꝛreã decoquat᷑ modicũ ca ſtoꝛi in ſucco eius.⁊ detur in potu. Iteʒ folia et floꝛes eius decoquant᷑ in acceto.addito ca ſtoꝛeo.⁊ genitalia cataplaſment᷑. Et nota qꝙ; quidẽ extinguũt libidinem inſpiſſando ſper ma.vt ſemen lactuce.petroſiliũ citrulli.melo⸗ nes.cucumeres.cucurbite.poꝛtulata.accetũ agreſtum.ſumachi.camphoꝛa.et ſimilia.que dam muniẽdo ſpũs ⁊ cõſumendo ſperma.vt ruta.maioꝛana.agnuſcaſtus.ciminũ.calamẽ tum.⁊ anetũ. Hec ſunt calida aꝑtiua.⁊ vento Quintus ſitatẽ exterminãt ⁊ ſoluũt. Item fomentũ ſa⸗ ctum ex aqua decoctiõis agnuſcaſti matricꝭ exiccat ſuꝑfluitates.⁊ ipᷣius anguſtat oꝛifici um. Cõtra letargiam valet decoctio agnuſca ſti.apij.⁊ ſaluie in aqua ſalſa.Si ex ea foꝛti⸗ ter capitis pars poſterioꝛ fricetur. Auicẽ.di cit ꝙ ſuffumigant᷑ mulieres.cũ vehemẽs de⸗ ſideriũ coitus adeſt.⁊ liberant᷑. et eius folia fugant venenoſa. 2 Vxus eſt arboꝛ parua.que ſolidiſſimũ croceũ ⁊ pulcerrimũ habet lignũ.pul⸗ criſq; frondibo ⁊ viridibo ſemꝑ veſtita eſt. ex ꝗbus domicelle ſerta faciũt.plantari põt nõ ſolũ ſi plãtule radicate de ſtipite matrꝭ euulſe ponant᷑.ſed etiã ſi rami eiꝰ denudatis frondi bus infigunt᷑ in terraʒ. Raſura huiꝰ ligni qꝛ frigida eſt.⁊ ſicca decocta in aq̃ putei cõſtrin git fluxũ.vt dicit dyaſ. Tingit etiaʒ crines ſi eius decoctione ſepius abluant᷑ Ex ipᷣius li⸗ gno fiunt optimi pectines.⁊ coclearia.⁊ ma nubꝛia cultelloꝛũ.et calculi ⁊ tabule ceree.et emne opus paruũ quod pulcerrimũ lignuʒ ſculpendum requirit.recipit em et retinet cõe mode omnẽ foꝛmam.g . 4 h=– . Kini ipu⸗ ct. c tni culſe tonci ig öſtrin nesſi usl 1 re N; ga⸗ elſaria. De Ciprello. Rillus eſt arbuſtula parua.que in are nis fluuium oꝛitur.que pulchras val⸗ de virgulas ⁊ multas emittit. Que colligun tur de menſe apꝛilis.cum ſuccus in eis mo⸗ uetur.et excoꝛiantur. Deinde fiunt ex eis coꝛ bes cauee auium.et caſei ſiccandi ⁊ cõſeruan di.et caniſtra.in quibus panes poꝛtantur et fructus. Item ex radicibus eius ligant᷑ ma⸗ nubꝛia falcium.et falcellinoꝛũ.et que ad inci dendum ligna et putandas vineas ſunt ne⸗ Aunintus Fob kxuij. Ipeelſſus eſt arboꝛ nota. ⁊ pulcra. que dine. viridis ſemꝑ exiſtit.et ideo in clauſtris monachoꝛũ ⁊ fratrũ libenter plantat᷑. Eius lignũ eſt valde odoꝛiferũ ⁊ pulcrũ.⁊ ex eo fi⸗ unt pulcerrime aſſdes.qᷓs hoĩes libenter po nunt in fundis inſtrumentoꝛũ muſicoꝛũ.vt lenti cithare ⁊ alioꝛũ.⁊ in om̃ibus operib de licatis. hec arboꝛ vt ait Auiceñ.calida eſt in pꝛimo gradu.⁊ ſicca in ſcðõo. Et quidã dicũt ꝙ eſt fnigida.folia eius conſolida ⁊ nux eius ſtiptica ſunt.⁊ folia eius delẽt moꝛpheã.⁊ cõ ſolidãt vulnera.⁊ nux eiꝰ cõfoꝛtat nernos. et roboꝛant mollificationẽ ⁊ ſtringunt etiam.et decoctio nuò cũ acceto ſedat doloꝛeʒ dentiũ. De Cannaſine arun Anna ſiue arundo nota eſt. terram deſi derat mediocriter humidã ⁊ pinguem CLanneta fiunt hoc modo. vicʒ ꝙ paſtinata equaliter terra de menſe febꝛuarij ⁊ bꝛeuiſſi⸗ mis ſcrobibus vno pede diſtantibus canna rũ oculi per ſcrobes ſingulas obꝛuũtur. Si calida ⁊ ſicca pꝛouincia eſt.valles hũidas ir riguas opꝰ eſt deputare cãnetꝭ Si eſt hũida regio.locis medijs inſtituant᷑. Sʒ ſucco vil larũ ſubditis ligonizant᷑ vt vinee.⁊ ligõiboin — ALiber equalitate terre incident᷑.de menſe octobꝛis ⁊ nouembꝛis.ſed ſiqua ſunt antiqua cãneta. mẽſe febꝛuarij ſarcient᷑. reciſis que ſunt in ra dice purganda.⁊ putriba male poꝛrectis.⁊ ſi qua gingnẽdi non habẽt oculos.Ex cannis fiunt pali.⁊ partice vinearũ ⁊ ſcoꝛea quibus intra ſe domꝰ pauperuʒ diſtinguunt᷑ et ſcᷣom Auiceñ.ſunt vehemẽtis infrigidationis.Et folia canne radix ⁊ coꝛtex cõferunt allopicie. ⁊ abſtergunt ſoꝛdes.⁊ radix cũ cepe ſilueſtria extrabit carni infixa.Et lanugo que eſt flos eius quãdo cadit in aurẽ.facit euenire ſurdi⸗ tatẽ.qui inuiſcat᷑ in ea ⁊ non egreditur. De Geneſtra. Eneſtra eſt quedã arbuſtula.adeo par ua.que plurimũ ad herbe naturã acce⸗ dit. que in montibus ⁊ loc maritinis oꝛitur. et floꝛes facit valde pulcros.quibus pꝛo ſer⸗ tis domicelle vtuntur ramuſculis eius defi⸗ cientibus iuncis poſſunt palmites vinearuʒ ligari. Item ex geneſtris poteſt fieri ſtuppa.q̃ loco canapi vel lini ſuccedere poteett. De Ffago. Algus eſt arboꝛ magna.naſcẽs in alpi⸗ bus.ex qua optime fiunt lancee.xet ſella rũ aſſides ⁊ libꝛoꝛũ. Item fabꝛicis vtilis eſt in ſicco.ſed humoꝛe coꝛrũpitur. yſidoꝛus au tẽ dicit ꝙ glans ſiue fructus. fagi eſt multuʒ dDulcis ⁊ nutabilis eius medulla eſt mulieri⸗ bus als muribo amica.et glires als giros im pinguat.turdis ⁊ columbis ↄuenit.⁊ eos nu trit.et eius carnes coxibiles facit Eius ligni ſubſtãtia multũ operibs eſt apta.ſed nõ mul⸗ tum durat.quia libenter a vermibo coꝛrodit᷑. Item eſt neceſſaria vitree arti ſi nondũ a ver mibus coꝛroſa eſt. qa ex eius cinere vitrũ cuʒ Alioꝛũ quoꝛundã appoſitione per ignis con⸗ flagrationẽ artificialiter pꝛeparetur. De fraxino. Raxinus eſt arboꝛ ſat magna. que in piguibo ⁊ hũidis nemoꝛibo delectat᷑.eiꝰ lignũ ſatis igni cõpetit.⁊ eſt optimũ pꝛo cir⸗ culis vegetũ ⁊ tiriarũ ⁊ ſcalis turriũ. Itẽ edi⸗ ficijs cõpetit exiccata.nõ viridis.dũ tũ terrã nõ cõtingat.qͥa ſtatim hũoꝛe coꝛrũpit᷑. Eius etiã ſilua de tercio in terciũ vel quartũ annũ inciſa optias pꝛo vineis ꝓfert ꝑticas. Pliniꝰ auũt dicit. ꝙ folia fraxini ſũt vtilia ↄtra vene⸗ nũ. NHNã ſucco expᷣſſo potui dato ↄtra ſerpẽtes yt eiꝰ vmbꝛa ſũme auxiliat᷑.tantaq; ei eſt vis NLuintus cõtra ſerpẽtes.vt eiꝰ vmbꝛã veſꝑtinã vłma⸗ turinã nõ attingãt.Et ſi int ignẽ ⁊ fraxini ſo lia ponit᷑ ſerpẽs.in ignẽ potiꝰ q; in fraxinũ fu geret. Et eiꝰ coꝛtices ⁊ folia ventrẽ ſtringũt. ⁊ vomitũ ex defectu vᷣtutis cõtentiue faciũ ſi cũ aq̃ pluuiali ⁊ acceto coquat᷑. ⁊ ſuꝑ ſtoma⸗ chũ ponat᷑ ſedat.⁊ eſt arboꝛ calida ⁊ ſicca in ſcðᷣo gradu.vt dicit Plato. De Fraxinagolo. Raxinagolus eſt arboꝛ fraxino in fron dibo ⁊ in ligno ſilis.q̃ in locis domeſti⸗ cis ſeu cultj delectat᷑. Hec arboꝛ fructũ quẽ⸗ dã ſiue gnula ꝑua ꝓducit.q̃ nigra ſũt qñ ma tura exiſtũt.⁊ valde dulcia.ſed quaſi nihil ſu . menſibus cõſeruantur. per oſſa ex pulpa habet. Item exiccata multꝭ Vſanus eſt rboꝛ parua qᷓ in ſepibioꝛi tur.ex cuius ligno ſiunt fuſe optime.et mellarũ architri. D OPplo. Plus.i.taxus.eſt arboꝛ ꝑua.q̃ in alpi⸗ bus ⁊ mõtib ei ꝓximis inuenit᷑ q̃ opti ma eſt pꝛo baliſtꝭ ligneis ⁊ arcub faciendis. are inc nbe ———— — ma⸗ inſo it i. ſacäͤſ ſom⸗ ſcaan inffon vomeſh tiͦue⸗ Oſma amuig —,y — li lyl chis⸗ Liber De Opolo. Polus eſt arboꝛ valde ſaᷣ magna.que lignũ habet valde albũ ⁊ pulcrũ.quaſi axero ſimilẽ. ex quo fiunt optima iuga boũ. inciſoꝛia paſſides.et aſſides.pꝛo delicatꝭ ope nibus faciendis. H 4 Opulus ⁊ albarus ſunt q̃ſi ſiłes arbo es in magnitudie.⁊ foꝛma frõdiũ.ſe ed plus mag in altũ extollitur.⁊ eius lignũ nõ polit᷑. Albarus vᷣo magis ꝑ latera ramos ex⸗ tẽdit.⁊ eſt lignũ eius albiꝰ ⁊ pulcniꝰ pꝛoaſſi⸗ dib faciẽdis.edificijs in ſicco ſatis cõpetũt. licet lõgiſſimo tꝑe in eis nõ duret.locis humi dis ⁊ arenoſis pᷣcipue ꝓpłs delectat᷑. In moõti bus lociſq; ſaxoſis ac cretoſis durare nõ poſ ſunt.plãtat᷑ ramis annalibo vel biennalibus vel enã maioꝛis etat in terrã infixis.⁊ facili⸗ me cõpꝛehendũt. Itẽ cõpertũ albaꝝ incidi et quocũq; inerint fragmina inciſſure. inde q̃ſi ſpiſſam ſiluã naſci.poteſt etiã hoc euenire ex pullulatione radicũ.que circa pᷣciſam arboꝛẽ vniuerſam occupãt terrã.inſuꝑficie eiꝰ. pꝛo⸗ pter quod etiam pᷣfati arboꝛes plurimũ inue Be Populo tt albard. NDuintus Fo. lxutif. niunt᷑ obeſſe vineis.⁊ frumẽtarijs agris.ſoo pulus hoc habʒ pꝛopꝛiũ.qꝙ ſi eſtiuo putetur tempoꝛe.aut perit.aut infirmat᷑.aut ſcabioſa efficitur. Dicitur auteʒ populus:eo ꝙ inciſa pullulat admodũ populi.vt dicit yſidoꝛus. Deßzolariſs. Oſaria nota ſunt. Ex his autẽ quedaʒ Alba. quedam rubea. Et iterum qᷓdam domeſtica. quedã ſilueſtria ſunt. alba vo tam ſilueſtria q;; domeſtica foꝛtes cõſtituũt ſepes. quia multas ⁊ foꝛtes habent ſpinas.⁊ om̃es adeo retoꝛtes.ꝙ poꝛtas volentes ingredi reti nent violenter. ſed rubea roſaria debiles vir⸗ gulas pꝛoducũt. Plantant᷑ autẽ plantulis et virgultis in paruas particulas diuiſis.et in ſeminario ſatis ſeminibo.Et ſemina quedam ſunt que in pomulo rubeo ſunt collecra. quo rũ maturitas ad plantandũ apta cognoſcit᷑. cum poſt vindemias coloꝛem fuſcum ⁊ mol liciem quandam habent. Si qua ſunt anti⸗ ꝗ̃ roſaria circũfodiant᷑.⁊ ariditas recidit᷑ vni uerſa. Itẽ que rara ſunt.pũt virgaꝝ ꝓpagine repari. Roſa frigida eſt in pᷣmo gdu. ſicca in ſcðo.viridis ⁊ ſicca ↄpetit vſui medicĩe. Sie Liber cant᷑ autẽ aliquantulũ ad ſolẽ. ⁊ poſſunt ꝑ tri enniũ ſeruari.Cũ receptio roſarũ inuenit᷑ ſic⸗ ce ponẽde ſunt in medicinis.qͥa facilius cõte runt᷑ Ex viridib autẽ fu mel. diſpumat᷑. de⸗ inde coletur poſtea addant᷑ folia roſarũ.abie ctis ſtipitibo.Ex viridibo autẽ fit mel.vel ʒuc carũ roſatũ.Aqua roſata.mel roſatũ ſic fit.pᷣ mo mel ſpumat᷑deinde colet᷑ poſtea addant᷑ folia roſarũ.abiectis ſtipitibo.⁊ qbuſdam al⸗ bis.que ſunt in ꝑte inferioꝛi.⁊ minutatim inzæ⸗ ciſa ponant᷑.et fiat decoctio aliquantula.et ſi gnũ decoctiõis eius eſt odoꝛ et coloꝛ ruffus. in.vij.libꝛis mellis vna roſa ponat᷑.ꝑ quiq; annos ſeruari põt Et habet vᷣtutẽ cõfoꝛtãdi. ex aromaticitate.mũdificãdi ex melle.compe tenter dat᷑ flegmaticis.colericis ⁊ melancoli cis.in hyeme ⁊ eſtate debilitatis.cũ mulſa fa cta ex aqua ⁊ melle roſato.⁊ mũdificationem ſtomachi ex frigidis hũoꝛibus mel roſatum cũ aqua decoctiõis feniculi ſeminis tribo gra nis ſalis additis vel ſcõᷣm Nicolaũ. fit hoc modo.Succi recentiũ roſarũ vna libꝛa po⸗ nat᷑ in cacubo ad ignẽ poſito.cũ bullire ceꝑit viridiũ roſarũ cũ foꝛficib vel cultello inciſa rũ libꝛe quattuoꝛ addant᷑.⁊ dũ bullierĩt.ſem⸗ per agitet᷑.⁊ in fictili vaſe repoſitis quãtoma gis tenebit᷑ tanto melius erit.Cũ aqua frigi⸗ da ſtomachũ cõfoꝛtat.⁊ conſtipat.⁊ cũ calida mũdificat.det᷑ in mane ⁊ meridie.Eodẽ mo⸗ do fit mel violatũ.⁊ valet capiti vel capite fe bꝛicitantibo cũ tepida datũ.ʒuccarũ roſatum fit ſic.folia roſarũ viridiũ piſtata cõterantur bene. ⁊ ponant᷑ in vaſe vitreo ꝑ vigiti dies ad ſolẽ. ⁊ quotidie moueant᷑.⁊ bene cõmiſceant᷑. in ꝗttuoꝛ libꝛis zuccari libꝛa vna ponat᷑ roſa rũ.⁊ põt per trienniũ ſeruari.virtutẽ habʒ cõ ſtringendi.⁊ cõfoꝛtandi.⁊ valet cõtra diſſin⸗ teriã.⁊ lienteriã.⁊ diariã.ex debilitate vᷣtutis cõtentiue factã. Itẽ valet cõtra vomitũ coleri cũ.cõtra ſincopim.⁊ coꝛdiacã paſſionẽ.cũ fit ex calefactiõe ſpũaliũ det᷑ cũ aqua roſata.Ele ctuariũ de ſucco roſarũ fit ſic.recipe zuccari ſucciroſaꝝ ana li.j.ʒ.⁊.iiij. Sãdali triũ gene rũ.ʒ.vj.ſpodij.ʒ.in diagridij.ʒ.xij.cãphoꝛe.ʒ. j.tpa admodũ electuarij.cum ſirupo facto ex ʒuccaro.⁊ ſucco roſarũ.⁊ det᷑ cum aqua cali⸗ da admodũ caſtanee in matutinali hoꝛa.va⸗ let etiã contra guttã calidã ⁊ colericã rubeaʒ purgat.⁊ cõualeſcẽtes tercianarios quotidie purgat.ſine moleſtia.⁊ reliquias maloꝝ hu⸗ moꝛũ que ibi remãſerũt potenter educit. Si rupus roſatus ſic fit.quidã decoquũt roſas in aqua.et in tali aqua roſata addũt ʒuccarũ. Quintus et faciũt ſirupũ. Alij autẽ faciũt. Ponẽtes ro ſas in alio vaſe. habentem ſtrictũ oꝛificiuʒ.et ſupereffundunt aquã feruentẽ.⁊ dimittũt ibi ſtare donec aqua fitrubea. ⁊ inde faciũt ſiru pum. ⁊ bic eſt optimus. Et nota ꝙ ſirupꝰ fa ctus ex recentibo roſis pꝛius aliquaãtulũ laxat poſtea cõſtringit.factus vᷣo ex ſiccis in pꝛin⸗ cipio ⁊ in fine cõſtringit.Contra fluxũ ven⸗ tris.⁊ vomitũ colericũ.det᷑ cum aqᷓ pluuiali. vel roſata.febꝛicitãtibo poſt minutioneʒ cum aqua frigida potui det᷑. Cõtra ſincopim ſili⸗ ter ſcõᷣm Nicolaũ ſic fit.Accipe roſas recen tes ⁊ poneĩ vaſe ꝑ ſe ⁊ ĩ caldario pone aquaʒ donec bulliat. ⁊ bullientẽ ſuper roſas pꝛedi⸗ ctas infunde.⁊ poſtea vas ipᷣm tege.ne fumꝰ exeat.ex quo aqua ibi refriguerit.roſas idem eijce.⁊ alijs recentibo aquã bullitam eandem. iterũ ſuꝑinfunde.mutãdo roſas.donec aqua illa rubea fiat. de hac autem aqua q̃ttuoꝛ lib. accipe.⁊ ibi libꝛas quattuoꝛ zuccari infunde Cũ autẽ bullire inceꝑit. album ouoꝛũ aliqðᷣ in aqua frigida multũ concutias.donec ſpu meſcat.x illam ſpumã in ſirupo bulliẽte ſpax gendo infunde.et cũ quaſi nigreſcere illa ſpu ma inceperit. ſuauiter cũ tacia remoue.⁊ uie⸗ rũ aliam infunde.donec clarus fiat ſirupus et cũ ceperit ſirupus quaſi filũ facere ſi cum digito tetigeris aut tacie dependẽs adhere⸗ at. coctus eſt. Aalet caloꝛi.⁊ ſiccitati febꝛiuʒ. ſitim repꝛimit ? cõfoꝛtat ⁊ conſtipat. Eodem modo fit ſirupus violatus.⁊ ſirupus nemfa rinus.qui valet contra maximos caloꝛes in acutiſſimis egritudinibo.Oleum roſatuʒ ſic fu.quidaʒ decoquũt roſas in oleo cõmuni.et colant.alij terãt roſas virides.et in oleo et va ſe vitreo ſoli exponũt per dies.l.⁊ hoc eſt bo⸗ nũ.Siſcᷣm Nicolaũ fit hoc modo.in dua bus libꝛis olei cõmunis abluti libꝛã vnã viri * dium roſarũ aliquantulũ concutarũ ponant in olla plena.poſita ſuper ignem in caldario pleno aqua ſuſpenſo.⁊ tamdiu bulliãt donec aque tercia pars inde minuat᷑.ꝙ demũ albũ pannũ lini immiſſum toꝛculari depꝛimat᷑.eo dẽ modo fit violatũ ſabatinũ ⁊ miritinũ ole um. ⁊ valent iſta olea cõtra acutas ⁊ pacutas inuncta ſuꝑ epar.⁊ pulſus ⁊ timpoꝛa ⁊ plan tas manuũ ⁊ pedũ.quoniã caloꝛẽ extingunt. Aqua roſata fit multis modis. Nam quidã ſunt qui habẽt patellam plumbeã quam po- nũt ſuper quodaʒ texto euerſo.cui eſt ab vna parte oſtiũ. vnde ſub eo ponat᷑ ignis.et inter textum ⁊ patellã eſt cinis.groſſitudinis digi toꝛũ duoꝛũ.ne aqua ſapoꝛem fumi accipiat. npo⸗ n an Liber et circa textũ eſt foꝛnacella parua.de lapidi⸗ bus ac luto facta. deinde patella roſis implet᷑ ⁊ capellũ plumbeũ ponit᷑ ſuꝑ ipᷣam.ita ꝙ ver ſus partẽ vnde aq̃ roſata egredit aliquãtuluʒ pẽdeat.⁊ ignis cõtinuo pẽdeat ſuꝑ ipſa patel la.tm̃ ꝙ roſe dimittant᷑ in ea.ꝙ in eis humi⸗ ditas ſit cõſumpta.⁊ tũc reij ciunt᷑. Et alie re cẽtes in earũ locum ponunt᷑.⁊ in alio vaſe vi treo ſuꝑ pipeo capelle poſito.aqua recipit᷑ de inde in geſtarijs ad ſolẽ poſitis.qbuſdaʒ die⸗ bus decoquẽda relinquit.⁊ ſeruat᷑. Alij volẽ tes ſucci omnẽ vapoꝛẽ fumi ⁊ odoꝛẽ euitare. in aqua roſata ponũt patellã pꝛedictã ad ca⸗ pellũ in cacubo aqua pleno. atq; in foꝛnacel la diſpoſita ꝙ ab vna parte poſſit in eo aqua immutti.q loco eius q̃ ab igne cõſumit᷑ ſucce⸗ dere poſſit.hec eſt optima. qͥdam in filo folia roſarũ poſita in vaſe vitreo ⁊ ſuſpenſa in vaſe ex aliq̃ parte adhereat ſoli exponunt deſuper adeo claudũt.ꝙ vapoꝛ roſaꝝ exire nõ poſſit. ⁊ hec eſt melioꝛ qᷓ; poterit eſſe.tamẽ valde pa rũ et cũ nimio laboꝛe fieri põt.habet aũt vᷣtu tem cõſtringendi.⁊ pfoꝛtandi fluxũ ventris. ⁊ vomitũ colericuʒ.detur roſata ſimplex vel aqua decoctiõis maſticis ⁊ gariofiloꝛũ ⁊ pꝛie cipue contra fluxũ ex debilitate virtutis con tentiue.vel acumine medicince.⁊ quãdo ipſa nimis durat als ducit.ſincopantibo et coꝛdia cam patientib det᷑ in potu.⁊ ſuperaſperga⸗ tur faciei. In colirijs cõpetenter ad oclos po nitur.⁊ in vnguẽtis ad faciem quia abſtergit pannũ faciei ⁊ ſubtiliat cutem. Roſe ſicce na ribus appoſite cerebꝛum cõfoꝛtant.⁊ reparãt ſpiritus.cõtra fluxũ ventris ex colera detur aqua pluuialis in q̃ roſe ſunt decocte ad ideʒ valet emplaſtrũ de roſis.⁊ albumiĩe oui ⁊ ac⸗ ceto poſito ſuper renes ⁊ pectinẽ. Contra vo mitũ fiat decoctio in acceto ⁊ ſpongia mari⸗ na intincta oꝛi ſtomachi ſuꝑponat᷑. Contra ſincopim detur aq̃ decoctiõis roſarũ.det᷑ etiã puluis in ouo ſoꝛbili. Item ↄtra ruboꝛẽ ocu loꝛũ ſi ſentiant᷑ puncture. valent roſe cocte in aqua ⁊ cathaplaſmate antea dicit᷑ flos roſe.qᷓ in ternis reperiet᷑.valet autẽ cõtra fluxũ ven⸗ tris ⁊ vomitũ. Item puluis eius line ſuꝑpo ſitus humiditatẽ eiꝰ cõſumit. Et nota ꝙ ſuc cus roſarũ viridiũ in vaſe vitreo põt ſeruari per annũ.Auiceñ.dicit ꝙ roſa rectificat feto⸗ rem ſudoꝛis.quãdo in balneo admiſtraf᷑ Et emplaſtrũ de roſis coctis ⁊ cõtritis et non ex pᷣſſis poſituʒ ſuꝑ apoſtemata calida ſoluit ea. PDrnolemarino. hu miditatẽ vue accetũ vel vinũ decoctionis èð Quintus Foklxix. . W Z. 3 õl — mr, ⸗ .R — — — — O ſmarinus eſt quedã ꝑua arbuſtula. odoꝛifera q̃ ſemꝑ hʒ frõdes virides.⸗ qᷓ ſi ſimulat᷑ zanipꝛo ⁊ ſcope.in marinis locis p cipue delectat᷑.⁊ ideo roſmarinꝰ appellat. plã tatautẽ plãtulis euulſis de matrꝭ⸗ radice. Itẽ ramis in terrã affixis.his menſibo quib alie fiunt plantatiões.calidus ⁊ hũidus eſt. ſed ex ceſſus eiꝰ nõ determiat᷑ in gradu.floꝛes ⁊ frö⸗ des eius medicie ⁊ flos eiꝰ dicit᷑ anthos vn⸗ de dyanthos electuarium fit ex eo. arbuſtula ipſa etiã lanotides dicit᷑ vł detrolibanos vũ cũ iſtoꝛũ receptio inuenit᷑ folia debent poni. floꝛes aũt aliquantulũ deſiccate ad ſe olẽ ꝑ an nũ ſeruant᷑. Similiter ⁊ folia.virtutẽ hʒ con foꝛtandi ex aromaticitate diſſoluẽdi ex cali⸗ ditate. extergendi mũdificãdi ⁊ cõſumãdi ex ſiccitate ⁊ dyafoꝛeticam ex caliditate. Cõtra ſincopim ⁊ coꝛdiacã det᷑ dyanthos cũ vino. Item aliter fiat decoctio floꝛũ in vino.⁊ tale vinũ det᷑ patienti cõtra frigiditatẽ ſtomachi ⁊ ad digeſtionẽ cõfoꝛtandam det᷑ dyanthos vel vinũ decoctiõis floꝛũ ⁊ maſticis cõtra do lorẽ inteſtinoꝛũ ⁊ ſtomachi ex ventoſitate de tur vinũ decoctiõis eius ⁊ cimini.⁊ cõtra ce⸗ rebꝛi frigiditateʒ fiat eius decoctio in vino ⁊ patiẽs capite cooperto fumũ recipiat. Cõtra — 2 eius gargariʒet contra ſtranguiriã ⁊ diſſente riam. floꝛes vel ſaltẽ folia decocta in vino ca taplaſment᷑.Ad mũdiſicatiões matricis ⁊ c ceptũ iuuandũ fiat fomentum circa pudẽda ex aqua decoctionis eius. ſioꝛes autein oleo decoctus ſupponunt ſibi mulieres. D . HRub o. Vbus notus eſt. cõpetit ſepibo facien⸗ dis. qͥa eas foꝛtes ac ſpiſſas ⁊ pungẽtes facit. ſed ꝑ ſe nõ multũ miſi plãtas arboꝛũ vel aliarũ ſpinarũ admixturas habeat. quib ſu ſtineat᷑ que adeo ſunt ſolide.qꝙ nõ flectant᷑ et Deſtruant᷑ ab eo. Plantat᷑ autẽ plantulis ſu⸗ is que facile inueniunt᷑.vbi capita tangũt ter ram.quia ibi ſtatim radices emittũt. Itẽ plã⸗ tatur ſeminib ſuis mature collectis.⁊ ſicca⸗ tis.vſq; ad initiũ veris ſeruet᷑ ſeruatis ⁊ tunc ſemĩatis.fructus eiꝰ ſunt moꝛa que mulieres ⁊ pueri comedũt.ſed optima ſunt pꝛo poꝛcis Rubus calidus eſt ⁊ ſiccus vt quidã dicunt Conſtantinꝰ autẽ dicit ſummitates eius eſſe ſtipticas ⁊ valere cõtra vſturas.⁊ calida apo ſtemata. vnde videt᷑ ꝙ ſit frigida ⁊ ſicca.Con tra ruboꝛẽ oculoꝝ turiones eius cum vitello onuo:ũ conterant᷑. et addito croco ſuꝑponat᷑ oculis.ontra quaſſibet vſturas cera mun⸗ Qda reſoluat᷑.poſtea addat᷑ oleũ roſatũ.deinde ſuccus turionũ eius cũ maioꝛi quãtitate.con tra calida apoſtemata folia ſummitatũ trita cũ aqua roſata ſuperponant᷑. Cõtra diſſente nã ſuccus turionũ eius cũ aqua oꝛdei ꝓ cli⸗ ſtere inijciat᷑. vel ex curionibo cũ albumie oui ⁊ acceto fiat emplaſtrũ ſuꝑ peciinẽ ⁊ renes. ſi ſit vicio ſuperioꝝ lenticula aliquãtulũ exu⸗ ſta in ſicco eius detur ad manducandum De Salitt. S *„ „ . Rortw AW . = N 71 „ N Alix eſt arboꝛ nota ſic dicta: eo ꝙ plan fata facile ſalit in altũ.hec arboꝛ in lo⸗ cis humidis ⁊ arenoſis ſiue ſolutis delectat᷑. 2 non multũ radices pꝛofunde figit.plantat᷑ optime ſine radicibus.ſi terra ꝑfoꝛata cũ pa⸗ lo aut cum foꝛatura.planta biennalis in par te inferioꝛi acuta foꝛamini foꝛtiter impꝛimat᷑ et vſq; quaſi ad ſuꝑficiem foꝛamẽ ex ʒabulo impleat᷑ vel terra ſoluta.terra vbi plantat᷑ cre toſa ſit deinde creta ſupꝑponat᷑.ꝙ ſi ſoluta eſt. terra in qua plantat᷑ ſufficit ſi ex eadẽ implea tur foꝛamẽ. Cui multũ pꝛoderit ſi eiſdẽ car⸗ N un⸗ ne⸗ on gin ſnte di⸗ eoui nss. neng⸗ 691 y gun oriulo⸗ Ncan kpinnt ucäpr lsin n morin n lutnor ſluel Einoles Ne⸗ dinibo quibꝰ in ſalice ſteterat apponat᷑ fit au⸗ tem eius plãtatio de menſe octobꝛis ⁊ nouẽ⸗ bꝛis aut febꝛuarij ⁊ melius mẽſe marcij. Cũ iam ipᷣis plantis ſuꝑ ſalice adhuc exiſtentib⸗ viridis ſuccus ſe effunderit. Eis aũt planta menſe apꝛilis ⁊ maij abꝛadat᷑ quicqͥd in ſtipi te p̃ter ſuperioꝛẽ oꝛitur parteʒ. Cercio quoq; aut quarto anno incidunt᷑ omnes equaliter. ſex pedibus ſupꝛa terrã.ſed ſi duobo tantum pedibo ſupꝛa terrã ipᷣius foꝛmarent᷑ ſtipites. pꝛocerioꝛes pꝛoduceret ꝑticas.⁊ longioꝛi du raret tẽpoꝛe.qͥa hec arboꝛ tanto in ramis erit fecundioꝛ quanto eſt terre pꝛopinquioꝛ.et eſt dad incidendũ aptioꝛ. veruntamẽ ſi eſt in loco anialibus expoſito magis timet᷑ coꝛroſi io ip ſarum q octo vel decem pedibus a ſe inuiceʒ diſtare debebũt. ne ſi nimis ſpiſſe fuerint ſuꝑ fluis vmbꝛis perimant ea que ſeminant᷑ in agris.De tercio in tercium annũ partice inci dunt᷑ vicʒ ſubtiles iuxta ſalicẽ et groſſe trib⸗ vel quattuoꝛ digitis remota ab ea. incidãtur rotunde.vl non multũ oblique.⁊ quicqͥd eſt in ſalice ſiceum vel moꝛtuũ amputet᷑ nec fiãät in eis cannate remote ſed paulatim perom⸗ nia latera equaliter diffundant᷑. Hoc em̃ mo do ꝑticas pꝛocerioꝛes ⁊ minꝰ ramoſas effici ent.et tẽpoꝛe longioꝛi durabũt.Et nota ſi eo anno quo non incidunt᷑ ⁊ amputent᷑ nimie parua ⁊ inutilia remanẽtes virge ſuſcipient maiꝰ incrementũ.Ex ligno ſalicis ſolido pꝛo particis faciendo non exciſo fiunt trabes et materie domoꝛũ.ſatis bone ⁊ ex groſſis fiunt aſſides ⁊ conche ⁊ ꝑaſſides.⁊ inciſoꝛia ⁊ va ſa multa vinaria.ex cõcauis vᷣo fiunt coclea⸗ aria ⁊ ſitule ⁊ ſtaria ex ꝑticis fiũt vine ⁊ ex eis viminibo fiunt ſepes ⁊ clauſure curiaꝝ.⁊ poꝛ ticoꝛũ ⁊ multa alia vtilia. Hec arboꝛ compe⸗ tit vſui medicine ſᷣm coꝛticem folia ⁊ floꝛes. habet virtutẽ cõſtringendi ⁊ cõſolidandi cõ tra diſſenteriã.ſuccus expᷣſſus.ex folijs ⁊ po⸗ tui datus valet cõtra vlcerationẽ inteſtinoꝛũ ex diſſinteria faciũ.detur puluis vlcerationẽ exterioꝛũ partiũ conſolidat.detur puluiseꝰ coꝛticis cõbuſti in potu aliquo. Iteʒ puluis vt teſtat᷑ Dyaſco.cũ acceto potui datus ⁊ cuʒ acceto cataplaſmatꝰ neruos et poꝛos curat. Itẽ folia ſalicis reſperſa aqua ponenda ſunt circa febꝛicitantes.yſaac aũt dicit floꝛis et ſe minis ſalicis hanc eſſe virtutẽ ꝙ ſiqua illud in potu ſumpſerit filios non generat ſed effi⸗ citur infecunda. YMVUD Quintus Foklxx. Auina eſt arboꝛ ſatis parua.que ſemꝑ Piridis eſt. ⁊ habet ſolia q̃ſi cipꝛeſſo ſi⸗ milia. hec arboꝛ ſatis cõmode viuit in omi ae re ⁊ loco.⁊ libent᷑ plantat᷑ in viridarijs et in clauſtris religioſoꝛũ.quia circulis et particis circa eam poſitis ramos vndiq; cõuenienter expandit. plantat᷑ autem ramus ſicut de bu⸗ xo dixi in terraʒ affixus. Hec arboꝛ calida et ſicca eſt in tercio gradu. Cuiꝰ ſola folia com petũt medicine.per bienniũ ſeruari poſſunt. vinũ decoctionis eius valet contra doloꝛem ſtomachi ⁊ inteſtinoꝛũ. Item decocta cũ vi⸗ no valet contra diſſinteriã ⁊ ſtranguiriã.ca⸗ taplaſmata valet etiã contra yliacũ doloꝛem Eſt em̃ diafoꝛetica ⁊ diuretica.fomẽtatio au tem ex aqua decoctiõis eius in vino valet cõ tra pꝛedicta.et etiam menſtrua pꝛouocat.⁊ fe tum moꝛtuũ educit. Item decocta cũ oleo et ſuperpoſita idem melius operat᷑. Contra te⸗ naſmõ ex frigida cauſa valet ſi fiat decoctio eius in acceto ⁊ vino ⁊ fumũ patiẽs recipiat. De Sambmo. Aljimbucus eſt arboꝛ queda que in ſepi dus naſcitur.et ramis in terram affixis plantat᷑ et facilime cõpꝛehendit.Ex cuius li⸗ gno groſio vel mediocri fiũt arcus.⁊ ex groſ⸗ ſioꝛi non nodoſa fiunt optime ſagitte. IJtem fiunt canelle tinacioꝛũ ⁊ vegetum ex eius li-⸗ gno.virtus eius eſt calida ⁊ ſicca in ſcðᷣo gra du.medicine cõpetit pꝛincipaliter coꝛtex eius ſcdo floꝛes et folia.virtutẽ habet diuretica et attractiuã ⁊ purgatiuã.contra quotidianã pᷣ cedente purgatiõe ante hoꝛam acceſſiõis det᷑ vinũ decoctionis coꝛticis mediani ſambuci. Item ſuccus ſambuci per ſe datus vel cum melle lumbꝛicos interficit.ad menſtrua pꝛo⸗ uocanda ſuccus coꝛticis eius ꝑſarigetur vel folia cataplaſment᷑.fomentũ ex aqua ſalſa de coctionis eius coꝛticem tumoꝛẽ pedum ſol⸗ uit ⁊ doloꝛem exterioꝛũ partium. BDei Sitamo⸗o. Icamoꝛus eſt quedam arbuſtula ꝑuu aa quaſi ſimilis ſanguini.⁊ foꝛma ligni que pulchras valde pꝛoducit virgas. et eius W 3 Quintus coꝛtex valde pulcerrimꝰ adeo adheretligno. ꝙ ex eo fiũt pulcra manubꝛia cultelloꝝ.⁊ na⸗ ſcitur in nemoꝛibus pꝛope albes. Aunguinus eſt arboꝛ quedã ſimilit᷑ par ua que multũ pullulat in ſepibus.⁊ eas valde inſpiſſat.ſed ſpinis caret.et pulcras et ſolidas virgas pꝛoducit.ex quibus fiunt bꝛe nixelli ad auiculas capiendas.⁊ vimiam ipſi us texendis telis optima ſunt. Pina alba eſt arboꝛ ſatis ꝑua. que opti ma eſt pꝛo ſepibus.quia valde acutas habet ſpinas.nec in radicibus ꝑ agros pul⸗ lulat.et in ſe optime recipit inſitionẽ.neſpila et pirus ⁊ malus in ea facile cõpꝛehendunt. ſed ad debitũ augmentũ venire non poſſunt. pꝛopter inequalitatez magnitudinũ earum. lignũ habet album et ſolidum. Ideoq; cõpe tit pixidibus ⁊ coclearijs.frigida ⁊ ſicca eſt in ſcdᷣo gradu et eius decoctio confert inſtru mentis iuncturarũ ⁊ podagreet confert mol lificationẽ ſtomachi. pꝛo nu 11Iüä11 N De Spina indaita. Pina iudaica melioꝛ eſt omnibo pꝛo ſe⸗ pibus.quia in quolibet folio duas ha bet ſpinas.vnam habet vicʒ magnã rectam ⁊ acutiſſimã.et aliam paruã retoꝛtam.⁊ ſpiſſaʒ ſua pullulatione conſtituit ſepem. De Spinaterma. Pina ceruina non multũ ſepibus com petit.quia nõ eſt bene ſpinoſa. ſed ex ea pꝛo vineis optimi fiunt pali. quia ſub terra multo tempoꝛe durant. D Stopa. Copga eſt arbuſtula valde parua.ſimi⸗ lirs q ſi ʒanipꝛo. Cuiꝰ radix eſt rotũda ? ageo dura ⁊ nodoſa.qꝙ ex ea optĩ fiunt ciphi. De Camariſto. Amariſcus eſt arboꝛ calida et ſicca in ſcdᷣo gradu.vinũ decoctiõis eius valet ad oppilationẽ ſplenis ⁊ epatis. Itẽ ſtrangui riã duſoluit ⁊ plus in cibo cocta ad idẽ valet frequẽs bibitio cũ vaſe ex tali ligno facio.coꝛ tices aũt maioꝛis ſunt efficacie q; folia. De Blmo. Quintus Fo. lxxj. Qmus eſt arboꝛ nota que plantat᷑plã⸗ lulis cum radicibus viuentis.que faci le cõualeſcunt.hec arboꝛ optima eſt vt vites ſuꝑ eam aſcendãt. ex ligno eius fiunt trabes. et materia domuũ.licet non diu durẽt in eis. Item fiunt moʒoli rotarum ⁊ fuſoli molẽdi⸗ — Noꝛũ.⁊ ſcale turrium in his valde competũt. Item fiunt maʒi ad ligna ſcindẽda ⁊ vaſa vi naria ſtringenda. quia tenax eſt ⁊ non facile ſcinditur lignũ eius. Item fiunt foꝛce ⁊ fur⸗ cones.et cõpetenter omĩa inſtrumẽta que te⸗ nacitatem requirũt.vt potius curuent᷑ q; rũ⸗ pentur aut ſcindunt᷑.et folia quidem eius op nima ſunt pꝛo pabulo boum. W 4 W r . Incus eſt nota que plantatur vt ſalir. que eiuſdẽ eſt nature.et ideo conueniẽ⸗ ter in eam inſeritur. et quedam facit virgas croceas.quedam nigras.quedã rubeas. Jtẽ que in loco calido ⁊ exili oꝛit᷑ tenacioꝛes vir⸗ gas pꝛoducit.Que vᷣo in vmbꝛis aut in loco pinguiſſimo minus tenaces facit. Itẽ eſt alia ſpecies vincoꝛũ que goꝛre vocant᷑ que opti⸗ me ſunt pꝛo tinis ⁊ vegetibus:quia lõgis ra⸗ mulis carentes ⁊ in ſummitate groſſas ⁊ val de tenaces virgas pꝛoducũt.Et hec quidẽ fa cilime cõpꝛehendit.ſi ex virgis ſat Kuſak⸗ mſpede minoꝛa. ⁊ in terrã infigant duobo ſo lũ digitis ſupꝛa terraʒ relictis.q nullo tꝑe in ſtipite altius aſcendere debet. Indectus eſt arboꝛ nota q̃ in locis de⸗ lectat᷑ aquoſis ex qua fiunt pꝛo vineis cõpetentes pali. Deoezuirg. groſſus eſt.⁊ optimus ad planellas ⁊ ʒi haros.qui ſingulis tribus anmis vel quattu⸗ oꝛ ab arboꝛe ſua tolli dicitur ⁊ renaſci.qð eſt contra naturã coꝛticũ aliaꝝ arboꝛũ.qᷓ excoꝛ⸗ ncate ſiccant᷑ Eſt em coꝛtex in arboꝛibus ſi⸗ cut coꝛnu in aĩalibus. Cuius ſiq̃ pars abſci⸗ ſa ſublata fuerit non renaſcit᷑ in eodem ſtatu. ſed cum defoꝛmitate ⁊ maxima cicatrice. ¶ Imipit liber Sextus Dde oꝛtis ⁊ de natura ⁊ vtilitate tã herbaruʒ qᷓ ſerũtur in eis q́; ccterarũ qᷓ in alijs locis ſine hominũ induſtria naturaliter naſcunr. extus Ractaturꝰ de oꝛtis ⁊ de in⸗ duſtria cult' ipſoꝛũ.⁊ de oĩ⸗ bus herbis qᷓ pꝛopt᷑ alimen tü humani coꝛꝑis ſerunt᷑ in eis dicã de his mixtim.ſᷣm oꝛdinẽ alphabeti. q ſine bo ” minis miſterio ex ipioꝛũ ele mentoꝛũ cõmixtione in alijs naſcunt locis.qͥ bus frequent᷑ vtimur.vt earũ virtute coꝛpo⸗ raga in aliqua egritudine lapſa ad ſalutẽ pꝛiſti⸗ nã reducant᷑.vł ante lapſum ſana ſeruent᷑.hu iuſmodi nãq; cognitio valde vtilis eru omni Pe virtutbus herbaru bus ⁊ pᷣcipue habitantibo rura vbi medicia⸗ rum cõpoſitarũ copia non habetur. in communi. — Icimus ꝓ arboꝛ ſola perfectam plan⸗ te cõtingit naturã.et in ipſa qualitates elementares magis recedũt ab excellẽtijs q̃s habet in ipſis ſimpliciby elemẽtis. Herbe au tem ⁊ olera ſcõᷣm minoꝛẽ ſatis rationẽ accipi unt rationẽ ⁊ nomẽ plante. ⁊ q̃litates elemẽ tales.in ipſis magis ſunt acute.⁊ minꝰ ab ex cellẽtijs ſimpliciũ elementoꝝ recedẽtes pꝛo⸗ pter qð etam ſunt melioꝛes ⁊ q a pꝛimo bu . , foꝛe pingueſcẽte in terra min? recedunt.nec ꝓbank effectib⸗ in lapidib ⁊ plãtis. Erũt em̃ N alte eleuant᷑. pter debilẽ virtutẽ aie vegetabi multi effect? lapidũ ⁊ plantarũ q̃ experimẽto fi lis in ipᷣis.quo aũt vicinioꝛes ſunt elementis accipiunt᷑ in eiſdẽ in qb ſtudẽt magici ⁊ mi⸗ f el vicinioꝛes ſunt materie. Et foꝛma q̃ eſt ve⸗ ra ꝑ eas oꝑant᷑. iſte oꝑatiões ſu ut qᷓ nec cõpo enn getabilis aiam minꝰ vincit ĩ eis.⁊ ꝓpter hoc nentũ elemẽtoꝝ ſũt nec cõpoſitiõis ipᷣius ſᷣm i ſunt efficatioꝛes ad trãſmutanduʒ coꝛpa.Et ſe ſed ſũt foꝛmaꝝ ſᷣm ꝙ influxe ſũt ab intelle⸗ L ideo magis ſunt adhibite medicĩe.qᷓ; aliquid ctualib, ⁊ ſeꝑatis ſubſtãtijs. Ampliꝰ aũt ſciẽ Eg aliud dico.igit᷑ vt ait frater Albertus theoto dũ eſt ꝙ materia nihil agit ꝑ ſe. ſed oĩa patit nicus philoſophus egregiꝰ.ꝙ quaſdã quali ⁊ nõ ſũt niſi tria foꝛmalit in plãtis.foꝛme em̃ li⸗ tates habẽt a cõponentib.quaſdã a ↄpoſitio ſunt q̃ ſunt ĩ eis aut ſũt cõplexionales aut ce⸗ kbn ne. quaſdã aũt a ſpecie ſᷣm ſidera.a cõponen- leſtes aut aiales ex aĩa vegetabili q̃ eſt in eis. Mmni tibo vero habẽt calefacere ⁊ refrigerare hbume Et foꝛma qͥdẽ cõplexionalis eſt in eis abſo⸗ lci⸗ ctare exiccare.a cõpoſitiõe aũt habẽt has qli luta ⁊ cõꝑata.Abſoluta vᷣo eſt vt caloꝛ ⁊ fri tates fractas ⁊ aliqũ adherẽtes.⁊ aliqñ ſubti les.⁊ penetrãtes.quoniã multe eaꝝ niſi ha⸗ berẽt caloꝛes fracios in humido pᷣcipue ⁊ fri gido. abſq; dubio ea quibo adherẽt exurerent ⁊ incenderẽt.idẽ aũt eſt de frigiditate.qm̃ ni ſi fracta eſſet moꝛtificaret.ſiliter aũt eſt de hu mido ⁊ ſicco. adhuc aũt caloꝛe nõ ſtaret adhe rens in floꝛibo.niſi teneret᷑ ab humido ⁊ ſicco gliqᷓntulũ paſſo.nec ſiccũ penetraret niſi ſub tilitatẽ accipet ab humido.⁊ acumẽ a calido. et retinentiã a frigido ⁊ detentionẽ a ſpẽ. Ha bent aũt q̃litates ⁊ oꝑationes multas ⁊ mira biles.ſic ꝙ aliqᷓ virtute purgat colerã vt ſca⸗ monia. ⁊ aliqᷓ virtute purgat fleuma.vt ebu⸗ lus.⁊ aliq̃ melancoliam.vt ſene ⁊ ſic de alijs. Has em̃ vᷣtutes nõ habẽt a cõponentibo ele⸗ mẽtis.neq; ab ipſa cõpoſitione.qm cõpoſitio nõ dat vᷣtutẽ.ſed vᷣtuti cõponẽtis ipᷣa dat mo dũ agẽdi vel patiẽdi.ſed ſunt cõpoſuiões iſte ⁊ q̃litates a tota ſpecie cauſate.a vᷣtutibo cele ſtibo ⁊ a vᷣtute anie.nõ em vnq;ᷓ calidũ purga ret ſed potiꝰ cõſumeret niſi a vᷣtute celeſti cau ſaret᷑ hec oꝑatio. Sicut em̃ in intellectu pꝛa ctico ſunt foꝛme ꝑ ſe mouentes coꝛpꝰ eius in cuiꝰ ſunt intellectu ⁊ in extermiationib aia liũ ſunt foꝛme q̃ moutt aĩalia.ita ſunt foꝛme q̃ a motoꝛib oꝛbiũ ꝑ figuras ſtellaꝝ influxe als influere generalibo qᷓ ſunt foꝛmeꝑ ſe etiaʒ mouẽtes ipᷣas ad q̃dam qlitates elemẽtares. ꝑ ulũ modũ nullo mõ mouẽt.Exꝑimẽto aũt ſcimꝰ foꝛmã femie intra exiſtentẽ moueread yvenerẽ ꝑ ſeipam ⁊ ipſa ſibi mouet in coꝛꝑa in ſtrumẽta ⁊ mẽbꝛa ꝑ q̃ exercet᷑ coitus ⁊ ſiliter foꝛma artis ꝑ ſeipam mouet.⁊ qrit inſtrumẽ ta cõueniẽtia fini ſuo.⁊ ſeᷣm hũc modũ effi⸗ catioꝛes ſũt motoꝛes oꝛbiũ mouẽtes foꝛmas gus.huũiditas ⁊ ſiccitas.⁊ iſte abſolute foꝛme variant᷑ maxie.ſᷣm duo q̃ ſunt ĩ planetis.quo rũ vnũ eſt elemẽti cõponẽtis qᷓntitas ſᷣm vir tutẽ in vna em̃ eſt plus calor:in alia plus fri goꝛis. Alterũ autẽ ꝑ qð variat᷑ iſta foꝛma in agẽdo.eſt loci natura in q̊ creſcit.plãte em ha bẽt qᷓlitates locoꝝ in bus creſcũt.Et ſᷣm di uerſitates climatũ variat᷑ actio q̃litatũ ⁊ plã taꝝ.plãte radicit? terre adherẽt ⁊ habẽt plus de q̃litate loci:q; cetera q̃ ſunt mobilia de lo⸗ co ad locũ.qᷓ;uis em̃ mutabilia ſunt ſᷣm locũ imobilia tñ ſunt dura niſi ſuggẽtia locoꝝ p⸗ Peierales q̃ etiã molles ſunt pᷣmitꝰ.⁊ maxime herbe.⁊ ſugũt nutrimentũ ſuũ a locis ſicut a vẽtre quodã.cõꝑate aũt iſte eadem q̃litates ⁊ acuunt᷑ ⁊ frãgunt᷑.Caloꝛ em̃ acuit᷑ ſicci domi nio. frãgit᷑ aũt ⁊ ebetat᷑ ⁊ ab aquea hũiditate. ⁊ inde fit ꝙ aliqñ due plante hñt duas q̃lita tes eq̃les ſcᷣm eſſentiaʒ.⁊ tñ ineq̃liter agunt fſᷣm ea.qꝛ caliditas vniꝰ acuta eſt.⁊ alteriꝰ fra cta.inde etiã fit ꝙ vna foꝛtiꝰ agit in ꝓfundũ altera foꝛtiꝰ in ſuꝑficie.q̃ em̃ eſt in ſubtili hu mido foꝛtiꝰ penetrat in pꝛofüdo.⁊ illi adhe⸗ ret.⁊ in eo ↄgregat᷑ vᷣtus eiꝰ.⁊ q̃ adheret groſ ſo ſicco. foꝛte maioꝛ eſt ⁊ tñ nõ pertin git niſi ad ſupficiẽ. eo ꝙ penetrare nõ pᷣt groſſa ſicci tas ipius.hoc aũt mõ etiã frigidũ cõparat ad ſiccũ ⁊ hũiduʒ qꝛ licʒ oĩs q̃litas actiua foꝛtifi cet᷑ in groſſa ſubſtãtia poſtq; receꝑit eã.tñ ipᷣa groſſicies eiꝰ impedit penetratiõeʒ.⁊ ideo mi nus agit in aliã.aliqũ minoꝛ vł eq̃lis q̃ eſt in ſubſtãtia ſubtili. Adhuc aũt q̃litas ula acti⸗ na ꝗqᷓ eſt in ſuba ſubtili.licet foꝛte maioꝛ ſit qᷓ; alia q̃ ſit in ſuba groſſa tñ nõ ꝑficiet opꝑatiõeʒ ſuã qᷓ euapoꝛabit cũ ſubtili hũido in q eſtan teq; cõplet oꝑationẽ ſuã:ſed ſic eã diutiꝰ aget. unuere ſuis maleriſ q̃s Moet mot?ꝰ ſellon q retinebit᷑ in ſuba groſſa i q̃litas actiua. ⁊ celi q; ſit aia ad influendũ foꝛmas tales o R g er riiif IE poꝛis ſibi cõiuncti. hee aũt foꝛme obtinꝛtes De Detis et tultura ipſo D iijz materias gener abiliũ ⁊ coꝛruptibiliũ multiis rum in cẽõmuni. — tꝑato ꝓximũ.qð patet ex eo ꝙ tꝑa ⁊ loca ni⸗ mie caliditatis aut frigiditat foꝛmidãt.etin „ eis herbe q̃ſi ad vltimã ariditatẽ pueniũt.ni ſi tũc multꝭ pluuijs aut irrigatõibo adiuuenr ſiliter videmꝰ ꝙ loco ⁊ tꝑa moꝛtificãt frigi ditap tollerare nõ pnt. Itẽ videm? ꝙ in loc vmbꝛoſis nulliꝰ vel modice vtilitat exiſtũt. terrã deſiderãt mediocrit᷑ ſolutã.et hũidã po tiꝰ q; ſiccã.creta em̃ ⁊ argilla ſũt oꝛtis ⁊ culto rib plimũ inimica. ⁊ herbe in nimis ſoluta terra poſite in pncipio veris optie pualeſcũt. ſed ĩ eſtate ſiccant᷑. Itẽ irriguus eẽ deſiderat. vt ſupꝛa ſe riuũ habeat.q̃ poſſit ꝑ cõueniẽtes ſulcos cũ opꝰ fuerit irrigari. ꝙ ſi hoc hꝛe nõ põt habeat ſe piſcinã.vlł foueã fontẽ vel pu teũ qͥ in loco riui ſuccedant.⁊ ſi nullũ hꝛe põt fiãt fouee młte ꝑue ꝑ oꝛtũ ĩ qͥb pluuiaꝝ hũoꝛ aliquã diu retineat᷑.vñ palladiꝰ egregie dicit ꝙ oꝛtꝰ qͥ celo elemẽti ſubiacet.⁊ fontano hũoũ re ꝑcurrit᷑ ꝓpe eſt vt liber ſit.⁊ nullã ſerẽdi di⸗ ſciplinã reqrat.Itẽ reqͥrit terram piĩguiſſimã. ideoq; ĩ altioꝛi ꝑte ſui fimũ ſꝑ hẽat. Cuiꝰ ſuc cus eũ ſpõte fecũdat.⁊ ex eo ſemel qͥlibet ãno ſi habet᷑ copia eiꝰ ſingla oꝛtoꝝ ſpacia impin guent᷑.eo tꝑe quo ſeri debebũt.Sit aũt oꝛtus Enerali ſermõe de oꝛtᷣ loqᷓns dicã in mis qꝙ aerẽ deſiderãt liberũ ⁊ tꝑatũ. vel Sextus domui pximꝰ. longe tñ ab area ſitus.nã pul uerẽ Falleagcaperbae folia pfoꝛat ⁊ exiccat patit inimicũ.felix aũt oꝛti poſitio eſt.cui le⸗ uit inclinata planicies curſus atq; fluentis ꝑ ſpacia diſcreta deriuat. Si habetr copia terre oꝛtis expoſite.ptes eiꝰ ſic diuidẽde ſũt.vt hec in qͥb autũno ſemĩabit᷑.vᷣno tꝑe paſtinemꝰ.⁊ q̃s ſemiabimꝰ vere cõplebimꝰ.autũni tpe de bemꝰ fodere.ita vt vtraq; paſtinatio decoq̃t hbbryvñſicio algorꝭ ⁊ ſolis.in loc aũt hũidis ſemi naãdis vere vtile erit circa finẽ nouẽbꝛis mł⸗ teos impmere ſulcos cõcauos.ad q̊s labat᷑ ſu pper fluus areaꝝ huũoꝛ ſꝑe ſatiõis.vt maturius altalis locꝰ tũc ſul repletꝭ ſemibo impleat᷑. Si Ho penuria terre habet᷑.q̊cunq; tpe ãni terra inłxt hũiditatẽ ⁊ ſiccitatẽ inuenit᷑ eq̃lis paſtia⸗ n põt. ⁊ ſtatim ſeri.ſed ſi optie fiũt impiguatta ea q̃ ſata erũt.mag ſuſcipiẽt incrementũ. Pa ſtinũ vo fiat ꝓfundũ pᷣma vice groſſuʒ cũ vã ga.⁊ ſuꝑ terrã fimꝰ ſpargat᷑ deinde cũ ligoĩbꝰ Iiteꝝ minutatim paſtinet᷑.⁊ qᷓntũ fieri põt leta mnmẽũ ⁊ terra miſceant᷑.⁊ in puluereʒ deducank. Cũ aũt ſemiandũ erit.cũ fune ſiãt aree cira duos pedes ample⁊ lõge q̃ntuʒ voluerꝭ.ſuꝑ q̃bo iactabit᷑ſemẽ.et raſtro oꝑiet᷑.⁊ ſiqͥd terre dure in ſuꝑficie remãſerit cõterat᷑.et iterũ aree fimo operiant᷑.maxime cũ ſit ſatio hyemalis impiguat em terrã ⁊ a frigoꝛe ſemẽ defendit. herbe aũt ſcʒ lactuce blet boꝛago colliculi et cetere qᷓ in eo loco vbi fit ſemiariũ pᷣdictũ erãt euulſe cũ fit paſtinũ ↄmode plãtant᷑ circa ſul cos areaꝝ vt i ſeqᷓnti habeant᷑ q̃drageſima et ſeĩario nõ auferũt nocumẽtũ.ex quib qᷓs vo luerꝭ poter ad ſemẽ ꝓducendũ fᷣuare.põt aũt in oꝛtis ſatio plim herbaꝝ fieri toto tpe anni q̃ aer ⁊ terra naturalit᷑ ſeu hoĩs induſtria in⸗ ueniunt᷑ eq̃les.aut ab eq̃litate non nimiũ di⸗ ſcrepãtes. Sed pncipalis ⁊ pᷣcipue ſatio du plex eſt.vna vᷣnalis que fit in mẽſe febꝛuarij vꝑlmarcij. altera autũnalis q fit ĩ mẽſe ſeptem bꝛis vel octobrꝭ ita tñ ꝙ lo frigidis autũna lis ſatio maturiꝰ fiat.vᷣnalis tardioꝛ.in cali⸗ dis vᷣo regiõibo autũnalis ſeriꝰ fieri pᷣt.⁊ ver na matur!ꝰ. Hoc tũ ſcias ꝙ ĩ tꝑad loò ⁊ etiã calidis pᷣfata ſatio verna melioꝛ inuenit᷑ ſi fa cta fuerit i fine nouẽbꝛis.vel in pᷣncipio decẽ — bꝛis.q ſi febꝛuario vel marcij mẽſe fiat:licet añ aduentũ febꝛuarij ſeia nõ naſcunt᷑.qꝛ val de maturiꝰ herbe ꝓ.xl.habebunt᷑.⁊ poꝛri ⁊ ce pe citius poterut tranſplãtari.pnt aũt cõmo⸗ de ſeiari herbe ſepatim ⁊ mixii Nã ſi mixiim ſemĩant᷑.cũ cõualuerint euellent q̃ fuerit trãſ⸗ pflantãde.vt poꝛri caules ⁊ cepe.et ex his que trãſplãtari nõ debẽt.pᷣmo euellent᷑ atriplices ⁊ ſpinacia q̃ nõ durãti oꝛtis.⁊ remanebũt ble le ⁊ petroſillus.ſcatureia ⁊ aliqͥ caules.⁊ ex la ctucꝭ ⁊ feniclis aliq̃ bo ad ↄgruã raritatẽ de ductis ſarculabunt᷑.⁊ ad debitũ veniãt ↄple mẽtũ ⁊ herbe q dẽ q̃ traſplãtari nõ debẽt rare ſerẽde ſũt.q̃ vᷣo trãplãtant᷑ ſpiſſiꝰ ſeri dñt. Et eſt notandũ ꝙ vbi debẽt plãtari poꝛri cepe ? caules faſeoli miliũ panicũ cucurbite cucu⸗ meres melones ⁊ citrulli:pñt de mẽſe decem⸗ br ianuarij ⁊ febꝛuarij ſen oẽs herbe q̃ cõſu munt᷑ añ pᷣdictã plãtationẽ vt ſunt ſpinacia. atriplices ⁊ lactuce caules poꝛrine et cepollie ⁊ cetere ſiles. Cauẽdũ eſt ne q̃ ſerunt᷑ ſeia ſũt coꝛrupta. Ideoq; eligẽda ſũt q̃ farinã interiꝰ hujñt albã.⁊ q̃ mag fuerit põderoſa ⁊ pinguia ſiue groſſa ⁊ in plibo ſint vtilia qᷓ nõ exceſſerĩt ini etatẽ. Sepe tñ ꝓueit ꝙ ſeia qntucũq; ſũt bona ſi iacta fuerit nõ naſcãt᷑ exaliq̃ malitia coꝛpoꝝ celeſtiũ ĩpedita. Ideo eoꝛũq; vtile in uenit᷑ diuerſa ſeĩa ſimul ſeri:ne tpᷣus alicui ſe minũ ↄtrariũ ex toto terraʒ diuidunt.licʒ ei aliqñ plãte ſeinuicẽ impediãt vt ſupᷣ ꝓbatũ ẽ in ſcdo libꝛo.tñ herbas vt plimũ videmꝰ cõ⸗ mode ſiml naſci ⁊ viuere vt aꝑte patʒ in pꝛac ⁊ in loc ceterꝭ in qb diuerſis ſimul herbis ? raro vniꝰ tm generꝭ natura ſuo naturali mo⸗ tu ꝓducit.quã quidẽ ſeqͥ debemꝰ in oĩb tan q; ducẽ Scias em̃ ꝙ oĩs herbaꝝ ſatio eſt op tima cũ luna fuerit ĩ augmẽto ꝓpt᷑ rõneʒ quã ſup̃ dixi ĩ libꝛo ſcðᷣo ⁊ ſepe euenit vt nõ ſit vti lis ſatio cũ luna ꝓceſſerit in defectu.Fit autẽ trãſplãtatio vt ſapoꝛ herbaꝝ ĩ meliꝰ cõmutet ⁊ domeſticet᷑ ⁊ qͥ nimis ſpiſſe nate fuerit adeo rare ponant᷑ vt ſarculari poſſint.⁊ ad debitũ puenire augmẽtũ.nec ẽ in trãſplãtatiõe neceſ ſe firmari radices.ſed in qbuſdã eſt vtile am putari radicũ ſũmitates.vt ĩ tractatu cuiuſſi⸗ bet herbe patebit.ſarculant᷑ aũt q̃tiẽs herbe nociue naſcunt᷑ in eis.qᷓ tã ſurculo q́; manib⸗ optie auferant᷑.vt melioꝛibo herbis ſurripiãt nutrimẽtũ.fit etiã ſarculatio cũ ꝓpt᷑ põdꝰ ter⸗ re ac ymbꝛiũ cõpᷣſſione ⁊ ambulãtiũ cõculca⸗ tiõe tra nimis fuerit cõſolidata dũ tũ ſcias q; qũ terra fuerit nimis mollis nõ tangat᷑.ſed ſi fuerit nimis ſicca licʒ terra moueri nõ poſſit herbe nihilominꝰ ſarculo recidãt᷑.q̃ res mul⸗ tũ ꝓficit oꝛtis.Accidũtoꝛtis inłia nocumẽta qñq; aũt neceſſitas nos cogit oꝛtü facere ĩ ter ra numis ſolida:⁊ cretoſa.Nui multuʒ ꝓderit ſi ſabulũ miſceat᷑ vł letamis młtitudo.⁊ terra ſepiſſime moueat᷑.⁊ qũq; terra eſt adeo ſoluta ꝙ hũoꝛ ↄceptꝰ facile reſoluit᷑⁊ oꝛt eſtiuo tẽ Gextus Fo. lxxiif. poꝛe nimiũ exiccat᷑ Cui ꝓderit ſi eidẽ miſcea tur letamẽ ⁊ creta.ſi nõ põt facile irrigari aut diu negat celeſtꝭ infuſio. Si aũt oꝛt eſt oino nimis aq̃ſus magnis cingaĩ᷑ foſſatꝭ ⁊ ꝑ ipſuʒ oꝛtũ fiant etiã tales ꝙ; hũoꝛ aqſus ſuꝑfluꝰ de fluat ad ꝑtes extremas,ſi fuerit ᷣo nimis ſic cus ⁊ aridꝰ foueis non cingat᷑.qꝛ oꝛto ſubdu cũt hũoꝛes ⁊ alte duobo pedib paſtinet᷑ qꝛ oꝛ tus ſic cultꝰ negliget ſiccitates.et tꝑe magni cauma irrigetur. ⁊ plãte ꝑuule obumbꝛent᷑. hyeme v̈o frigida cooꝑiant noue ſemiatiões. ne ſuꝑfluo frigoꝛe q̃ ſata fuerit coꝛrumpant᷑. Contra nebulas ⁊ rubiginẽ paleas ⁊ purga mẽta pliba locis ꝑ oꝛtũ diſpoſita ſimł oĩa cũ nebulã viderꝭ inſtare cõbure. Cõtra limaces q eas de oꝛto remoueãt ſint lectoꝛes.Contra foꝛ micas qͥ hũt in oꝛto foꝛamẽ coꝛ nocue foꝛa mini apponamꝰ vt palladiꝰ ait.vl oꝛigano vł ſulphure tritis foꝛamẽ aſꝑge. ſi deforꝭ veniãt ome oꝛti ſpaciũ cinere aut creta cingamꝰ Si fecer lineã de oleo nõ audebũt intrare donec fuerit exiccatuʒ.ſʒ hoc eſt difficile.ſʒ vtile erit hoc facere ↄ arboꝛes patientes ſoꝛmicas etõ erucas.ſeĩa q̃ ſpargẽda ſũtſꝑ ſucco madefiãt vlł ſanguie erucaꝝ ꝑ manꝰ pueroꝛũ colligant ⁊ occidant᷑ cũ oꝛiũ infeſtãt.Cicer eſt int᷑ olera ꝓpt᷑ multa poꝛtẽta ſerendũ.vt olera infeſta nõ generet aĩalia in coꝛio teſtudis.oĩa ſeia q̃ ſpar ſurꝰ es deſicc avł mẽtã locꝭ plibo ⁊ maxie int᷑ caules ſere Cõtra mures ⁊ talpas ꝓdeſt in oꝛ tis cattas hẽe aut mãſuetas muſtelas.Alij fo ramiĩia eoꝝ creta ⁊ ſucco agreſtꝭ cucumerꝭ im⸗ plẽt.⁊ alij foꝛamẽ cũ paſtio vſq; ad terrã ſoli⸗ dã au ferũt deinde ponũt aquã ĩ foꝛamiĩe ĩ ter ra ſolida exiſtẽte ⁊ inde egrediẽs aĩal occidũt. pᷣterea oĩa ſeĩia oꝛti ferunt᷑ ⁊ agri ab oĩbo malis ⁊ noxijs aĩalibo aut mõſtris intacta ſeruari.ſi ſucco radicũ agreſtꝭ cucumerꝭ ⁊ erucaꝝ mix ta macerent᷑ Herbe colligunt᷑ ꝓpter cibũ ipᷣis reciſis cultello modicũ ſupᷣ terrã ⁊ ex młi ſo⸗ la folia colligunt᷑.q̃ ad debitũ vel q̃ſi ꝑuene⸗ rint angmentũ.vt in blita ſclarea boꝛagie pe troſillo.⁊ ĩ caulibo obſeruat᷑.ſʒ ĩ hyeme caules totalit᷑ incidunt᷑.poꝛro ĩ his oĩb excepto pe⸗ troſillo feniclo ⁊ ſaluia ⁊ qᷣbuſdaʒ alijs ſi ſepe ſtipites cũ nati fuerĩt vł creuerit auferant᷑ lõ gioꝛi tꝑe ſine ſemibo virides habebunt᷑.verũ ꝓpter medicinã oꝑtet colligere poſtq; integrã iĩcipiũt hẽe qᷓntitatẽ.quã debẽt añq; floꝝ alte ret᷑ caloꝛ ⁊ cadãt ſʒ ſeia colligũt᷑ poſtq; eoꝝ ter minꝰ figit᷑ ⁊ exiccat᷑ cruditas.⁊ aqſitas.⁊ ra⸗ dices ſumẽde ſũt cũ adeſt ſolioꝝ caſus.floꝛes colligere oꝑtʒ pꝰ aꝑitiõʒ integrã añ extermia tionẽ ⁊ caſum.ſed tota herba colligi debet cũ ad ſuã integritatẽ ꝑuenerit.Et fructꝰ quideʒ ſunt colligẽdi poſtq; finit᷑ cõplementũ eoꝛũ ⁊ anteq; ſint parati ad cadendũ ⁊ q̃cunq; colli gunt᷑decreſcẽte luna melioꝛa ſunt ⁊ mag ſer nabilia his q̃ colligunt᷑ decreſcente luna.in eiꝰ augmẽto.⁊ ſilr q̃cũq; colligunt᷑ claro aere melioꝛa ſunt his q̃ colligunt᷑ in diſpoſitione hũiditatis aeris ⁊ vicinitatis ipᷣius pluuie. Et ſilueſtres qͥdeʒ domeſticis ſunt foꝛtioꝛes ⁊ mĩoꝛis quãtatis ſᷣm Pliniũ.⁊ ex ſilueſtrib⸗ montane ſunt foꝛtioꝛes.⁊ ille quoꝝ loca ſunt ventoſa ⁊ ſublimia ſunt iterũ ſoꝛtioꝛes.⁊ ille quarũ caloꝛ fuerit magis tinctꝰ et ſapoꝛ ma⸗ gis apparẽs ⁊ odoꝛ foꝛtioꝛ erũt potẽtioꝛes in genere ſuo. Amplius ſcias ꝙ vitus herbaꝝ debilitat᷑ poſt duos vel tres annos.ſed pluri mũ herbe floꝛes ⁊ ſemia ſeruãda ſunt in locꝭ ſiccis ⁊ obſcuris ⁊ in ſacculis aut in vaſis cõ ſtrictis melius ſeruant᷑: ne o doꝛ ⁊ virtus eis erxaletur et pᷣcipue floꝛes. radices aũt melius in ſubtili arena ſeruant᷑.niſi ſint radices que ſiccate ſeruant᷑.que ſimiliter i loco ſicco ⁊ ob⸗ ſcuro melius ſeruabunt᷑.ſemĩa tamẽ poꝛroꝛũ 7 cepaꝝ meliꝰ qᷓ; alit᷑ in ſuis ſiliqͥs ſfᷣuabunt᷑. Deüfilho. Blxtus Llium de menſe ſeptembꝛis ⁊ nouem⸗ bꝛis optime plantat᷑.in terra maxie al⸗ ba foſſa ⁊ ſubacta.ſiue ſtercoꝛe licet ĩ alia ter ra etiam ſtercoꝛata pꝛoueniat.ſed inſeri po⸗ teſt menſe octobꝛis ſeptembꝛis febꝛuarij et marcij.et in locis calidis menſe decembꝛis. et ſi dimittant᷑ in terra quando matura ſunt reperiunt᷑ eoꝛũ radices ⁊ folia.et faciũt ſemẽ ſequenti anno.qð ſemĩari poteſt.⁊ allea pꝛo⸗ ducit.plãtãt᷑ in areis vno pede ſeu palmo di ſtantes. Item poſſunt poni in areis herbarũ due aut tres acies in qualibet. Sarculanda ſunt frequenter vt melius eoꝝ capita creſcãt. ſi bene capitata facere volueris.vbi cepenint eoꝛũ ſtipites pꝛodire.pꝛocul calca.ita ꝙ ſuc⸗ cus reuertet᷑ ad ea. Colligunt᷑ cum eoꝛũ ſtipi tes ſe ammodo ſuſtinere non poſſunt.in lune defectu ⁊ claro aere. fertur em ꝙ ſi ſerunt luu⸗ na ſub terra poſita ⁊ ſub terris luna latente vellant᷑ odoꝛis feditate carebunt. Item in pa leis condita vel fimo ſuſpenſa durabũt.Alle um ſiccũ ⁊ calidũ eſt in medio quarti gradꝰ. virtutem habet cõſumendi diſſoluendi ⁊ ex⸗ pellendi venenũ. Contra moꝛſus habet con ſumendi venenetoꝛũ animaliũ.accipe allea ⁊ tere ⁊ cataplaſment᷑. Succus eius interius receptus diſcutit venenũ.vñ tiriaca dicit᷑ ru⸗ ſticoꝛũ.Contra lumbꝛicos accipe alleũ parũ piperis petroſulis ſuccum mente ⁊ accetum et inde fiat cataplaſmũ als ſalſamentũ et co⸗ mede cum pane vel carnibo. Ad aperiendas vias epatis vꝛinales meatus.fiat ſalſamentũ cũ vino ⁊ ſucco herbaꝝ diureticarũ.⁊ detur patienti.Contra ſtranguiriam ⁊ diſſinteriã 2 do loꝛem ilioꝛũ accipe allea ⁊ coque in vino ⁊ oleo.⁊ facias inde emplaſtrũ ⁊ impone pe ctini ⁊ circa virgam ⁊ loca dolentia.Alleum viſui obeſt.quia deſiccat ⁊ toti coꝛpoꝛi nocet ſi vltra modũ ſumatur.quia generat lepꝛam aꝓpoplexiam maniam ⁊ multa alia.Auicẽna inſuꝑ dicit.ꝙ alleum coctum clarificat voceʒ ⁊ guttur.et confert tuſſi antiqui ⁊ doloꝛibus pectoꝛis ex frigoꝛe.yſaac dicit ꝙ paruʒ dant nutrimentũ:et ſunt nociua colericis.⁊ calo⸗ rem naturalẽ habentibus.frigidis et humi⸗ dis ſeu liquidis naturaliter vꝛinã pꝛouocãt. et ventrem humectant.et ſiccis natura cõtra⸗ rium faciunt.ſed volentes caloꝛ s eoꝛũ nocu mentum vitare bis ea elixent. deinde condi⸗ ant ea cum acceto. — — — — — — . me vo⸗ ddi i d ſiit dennt ſoe⸗ ſtt lone Klu⸗ tne npa Ae⸗ rich. ter⸗ ncon la! mius m⸗ arü tum tco⸗ nces nenil dechr nni nino epe cum c nun W nocg ddamt no⸗ mmi⸗ ocit ö⸗ nocn na⸗ X riplex ſeritur menſe febꝛuario ⁊ mar⸗ cio apꝛili ⁊ ceteroꝝ menſibo.vſq; ad au tumnũ.ſi poterit irrigari.⁊ nõ deſiderat trãſ⸗ plantari.⁊ a quibuſdã ſeritur menſe decem⸗ bꝛi. in terra bene culta ⁊ ſtercoꝛata. ⁊ melius pꝛouenit ſi rare fuerit ſemiĩata.põt autẽ ſeri ꝑ le in ſuis areis ſimul cũ alijs herbis. ⁊ ſemꝑ amputãdus eſt ferro.qͥa pullulare nõ ceſſat. ſepe etiã irrigari deſiderat.ſi tẽpus fuerit ma gne ſiccitatis.ſemina eius ꝑ quattuoꝛ annos ſeruari poſſunt.Atriplex frigida in pᷣmo gra du.humida in ſecũdo.parũ nutrit.eiꝰ liquoꝛ eſt aquoſus.⁊ cito eijcitur.⁊ non eſt vẽtris ſo⸗ lutiuus. Cataplaſmũ ſuꝑ calidum apoſtema Uico refrigerat ⁊ ſanat. Semen eius eſt mun dificatiuũ ⁊ colatiuũ.⁊ ꝓinde vtile eſt icteri⸗ ciã habẽtibo q̃ naſcitur de epatis opilatione. exquo duabus dꝛagmis cũ melle ⁊ aqua cali da potui datus colericis valde pꝛonocatur vomitus. Sixtus Fo. xxiiif. Miſus deſiderat terrã bene paſtinataʒ ⁊2 pinguẽ.⁊ optime ꝓuenit ſihũoꝛe iu uet᷑ ⁊ ſtercoꝛe.ſerit᷑ menſe febꝛuario ⁊ marcio ꝑ ſe.⁊ cũ alijs herbis.ac ſemẽ eius ſuſpenſuʒ p trienniũ durat.Aniſũ caliduʒ ⁊ ſiccũ eſt in tercio gdu.alio noĩe dicit᷑ ciminũ vel feniclin romanũ.⁊ eſt ſemẽ cuiuſdaʒ herbe q̃ ſił i noĩe appellat᷑.vᷣtutẽ hʒ diſſoluẽdi ⁊ cõſumẽdi.põt aũt ↄſeruari ꝑ quattuoꝛ annos mlia efficacia Cũ lauat᷑ facies ex aq̃ ipᷣiꝰ clarificat eã.⁊ ſili⸗ ter eius acceptio ⁊ vſus cum menſura.ſed ni mis vſus ipᷣius faciẽ citrinat. Cõtra ventoſi tatẽ indegeſtionẽ ⁊ accidas eructationes det᷑ vinũ decoctiiõs aniſi feniculi ⁊ maſticis vel puluis ipſoꝛũ in cibis addito puluere cinaz momi.et doloꝛẽ inteſtinoꝛũ ex frigiditate mi⸗ tigat. Cõtra viciũ matricis ex frigiditate va⸗ let decoctio eius cũ alijs reb diuretiò. Con tra liuoꝛẽ ex ꝑcuſſiõe ⁊ pꝛecipue ſi ſit in facie iuxta ocłos coquat᷑ cũ cimio ⁊ ſuponat᷑cũ ce ra calefacta.Ad augmẽtationẽ lactis ⁊ ſper⸗ matꝭ valet puluis eꝰ ſumpt in cibo ⁊ potu. ⁊ hoc oꝑat᷑ aꝑiendo meat laci̊ ⁊ ſpermatis. ““ *M De Aneto. R — Netũ deſiderat cõmunẽ oꝛtoꝝ terrã.et ſerit᷑ menſe febꝛuario ⁊ marcio ſeptẽbꝛi ⁊ octobꝛi.⁊ in locis clementibo.etiã de menſe decẽbꝛis ꝑ ſe ⁊ cũ alijs herbis oẽm celi ſtatuʒ patit᷑. Ded in tepidioꝛi letat᷑.rarius ſerat᷑ et irriget᷑ ſi nõ pluat.aliqͥ ſemẽ eius obꝛuũt.op⸗ pinãtes ꝙ ab aue nulla tangat᷑.Anetum cali dũ eſt ⁊ ſiccũ in ſcðᷣo gradu.Eius ſemẽ pnci⸗ paliter cõpetit mediciĩe.ſcdario radix recena. Hã radix recens hʒ virtutẽ diureticã. calcu⸗ li fractuã.⁊ viarũ vꝛinaliũ apertiuaʒ. vt dicit᷑ De /ꝓpꝛietate li. xvij. Sicca vᷣo nullius eſt vti litatis.tercio herba. Semẽ per trienniũ põt ſeruari. melius tamẽ eſt ſi ſingulis annis in⸗ noue?.decoctio herbe ⁊ ſemĩs valet ad ſtran⸗ guiriã ⁊ diſſenteriã.et lac augmẽtat. Contra doloꝛẽ matricis faſticuli aneti bulliant in vi no. et cathaplaſment᷑. Semẽ eius ventoſita⸗ tẽ tumoꝛẽ ⁊ inflationẽ diſſoluit.⁊ ſimiliter ra mi eius.⁊ ipᷣm ſemen ventrẽ de humoꝛũ pu⸗ credine mũdificat. habet etiã pꝛopꝛietatẽ ex⸗ tinguẽdi ſingultũ de plenitudine factuʒ ꝙ ſi vꝛatur.calidũ ⁊ ſiccũ eſt in tercio gradu.etiaʒ valet cõtra vulnera putrifacia ⁊ diuturna in ventre nata. Auicenna dicit ꝙ aſſiduatio co meſtionis aneti debilitat viſum. — Pbpiũ menſe febꝛuarij marcij apꝛilis et maij ſeri debet.et multũ multiplicat in circuitu.⁊ eius vetuſtioꝛa ſemĩa citius naſcũ tur. Appiũ aliud eſt domeſticum.aliud ſilue⸗ ſtre.domeſticũ aliud oꝛtenſe.aliud aquaticũ. quod ĩ oꝛtis naſcit᷑ calidũ eſt.in pncipio ter cij gradus.et ſiccũ in medio.ideoq; coctũ vel crudũ eſui datũ oppulationẽ aperit.vꝛinã ꝓ⸗ uocat.⁊ ventrẽ ſtringit. habet ꝓpꝛietatẽ cõſti pationẽ membꝛoꝝ ſoluẽdi.et viã hũoꝛibo fa ciendi.vnde nocet epilenticis ⁊ pᷣgnantibus eoſq; ad ſtomachũ vuluã ⁊ caput attrahendi hʒ vᷣtutẽ nocet epilentic ⁊ pᷣgnãtibo.⁊vomitũ inducit.vinũ eiꝰ decoctiõis toꝛſionẽ vẽtrꝭ fa ctã ex vẽtoſitate ↄpeſcit. Semẽ ẽ efficacie mi noꝛis.ſcdo radix.tercio herba.Aquaticũ au tẽ ranũ dicit᷑ eo ꝙ in aqͥs naſcit᷑ vbi rane mo rant᷑.vel eo ; renibo opitulat᷑ paꝝ eſt calidũ. vnde digeſtibiliꝰ eſt ⁊ calidis naturis cõue⸗ niẽs.Cathaplaſmatio facta de eo ⁊ mica pa mas ſuꝑ ſtomachũ poſitus eius ardoꝛẽ miti⸗ gat.ſilueſtre dicit᷑ apiũ riſus.eo ꝙ melancoli cũ purgat humoꝛẽ.ex cuiꝰ habũdantia triſti cia generat᷑. Appiũ riſus in vino vel aqua de coctꝰ ſtranguiriã ⁊ diſſenteriã ſoluit.⁊ fumi⸗ ALiver Sextus Fo. lxxv. umer . Go genſn pꝛouocat.vel ſuc⸗ als vermes auriũ inſtillet᷑ ſuccus eius. Suc eſenun poſitꝰ. Et nota ꝙ apium riſus cus eius potatꝰ viſum clarificat. ⁊ oculis im e ſumi debet: quia in quibuſdã locis adeo poſitꝰ ruboꝛẽ etpannũ remouet.libꝛos ⁊ pã⸗ violentiſſimũ als vehementiſſimũ inuenit᷑ nos ⁊ a vermibus ⁊ tineis tutos reddit ⁊ in cauſtũ ⁊ cartas a coꝛroſiõe ſiuea coꝛruptiõe. BDe Arthemelia. ſi ſumatur eſt cauſa moꝛtis. bet lin i lue⸗ ünt Bſ inthiũ calidũ eſt in pꝛimo gradu. et ip⸗ ſiccum in ſcdᷣo. duas dicit habere vtu⸗ ot ttes cõtrariqs.ſcʒ laxatiuã ⁊ conſtrictiuã.pꝛi⸗ yſ mã ex caliditate ⁊ amaritudĩie.ſcdᷣam ex groſ Rthemeſia que alio nomĩe dicitmater ibus ſicie ⁊ ponticitate ſubſtãtie. vnde nõ eſt dan-⸗ herbarũ.calida ⁊ ſicca eſt in tercio gra⸗ eni dum niſi materia exiſtente digeſta. debet au⸗ du.ſfolia eius magis q; radix cõpetit medici⸗ mii tem colligi circa mediũ maij.et in vmbꝛa ſic⸗ ne.et viridia magis q; ſicca.valet contra ſte⸗ ſ cari.Contra lumbꝛicos in inferioꝛibo inteſti rilitatẽ. que fita frigiditate. Ham ſi eſſet ex ca geni nis exiſtentes detur cũ puluere centauree. vel ligditate magis obeſſet. quod ſatis ꝑpendi po jan perſicane vel nucleoꝛũ perſicoꝛũ aut folioꝛũ. teſt ex complexione mulieꝝ.ſi ſunt macre vel emmo Ad menſtrua pꝛouocãda ꝑſarigetur ſucus pingues.detur ergo puluis eius cum pulue⸗ . eius. vel fiat ſuppoſitoꝛiũ ex eo.et appio ⁊ aræ re biſtoꝛte.et nucis muſcate.cum melle confe ie⸗ themeſia coctis in oleo. Contra ebꝛietatem cus.vel ſirupo ſimplici in modũ electuarij. det ſuccus eius cũ melle ⁊ aqua tepida. Cõ⸗ Itẽ balneat᷑ in aq̃ in qua ſit cocta artheme⸗ ⸗ tining ſuffocationẽ ex ſanguine.als fungis deꝭ ſia.vel ex tali aqua fomentet᷑ vulua. vel ex ea nl i ſuccus eius cum acceto etaqua calida ad du et oleo cõmuni fiat ſuppoſitoꝛiũ Ad mẽſtrua riciẽ ſplenis abſinthiũ coctũ cathaplaſme᷑.· pꝛouocanda fiat pefſarium ex ſucco eiuſdeʒ. nnD1’ CLonira liuoꝛẽ ⁊ doloꝛem membꝛoꝛũ ex pr⸗ Contra tenaſmon ex frigida cauſa. patiens 40 cuſſiõe abſinthij ⁊ puluere cimini ⁊ mellis recipiat fumũ eius per annũ.et herba calefa⸗ ny fiat emplaſtru. Contra duriciẽ vel duricies cta ⁊ ſuper lapidem poſita ſedeat ſuper S. B.riſtologia. . Riſtologia duplex eſt ſezʒ longa ⁊ rotũ⸗ da. ⁊ vtraqʒ calida et ſicca eſt in tercio gradu. et quidã dicũt ꝙ eſt ſicca in tercio gra du.radix magis q; folia competit medicine. radix colligit᷑ in autumno.⁊ exiccata per bi⸗ ciniũ poteſt ſeruari in multa efficacia. Et fo lia cum floꝛibus habent diſſoluendi ⁊ cõſol uendi ⁊ conſumendi ⁊ expellendi venenũ.et mnoꝛſum venatoꝛũ anialium. det᷑ ſuccus rute cum puluere eiꝰ.puluis etiã eius carnes coꝛ⸗ rogit in vulnere et in fiſtula. ad expellendum fetu m moꝛtuũ coquat᷑ nimis in vino et oleo. et radix ciꝰ.et fiat momentũ iuxta femur.pul nis eius acceto mixtus cutẽ optime ⁊ ſcabieʒ et ſaniem mũdliticat. Albertus dicit ꝙ habet mirabilẽ virtutẽ in attrahendo ſpinas.et alij carni inſixa. ẽ dicit ꝙ mũdificat ſoꝛdes au ris.⁊ mundificat ⁊ confoꝛtat aurũ quãdo po nitur ipᷣa cum melle. ⁊ pꝛohibet ſaniem ſi ge neretĩ in ea.ſl linitur ſuper ſplenẽ cum acceto conkert valde. ⁊ rotunda in omibeſt foꝛtioꝛ-. SGlxtus BPrirfyibrotano. PBrotanũ eſt herba calida et hũida in pꝛimo gradu.et ſubtiliatiua ⁊ aperiti-⸗ ua valde. Cuius emplaſtrũ pꝛohibet attra⸗ ctionẽ neruũ ad membꝛa. Item frangit lapi⸗ dem in renibus. et pꝛouocat menſtrua ſedan do. eius decoctione. et confert vlceribus eiꝰ. et eijcit ſecundinã.et fetum. ⁊ confert coadu⸗ nationẽ oꝛis matricis.et aperit ipᷣm.⁊ durici em eius bibitũ. et moꝛe emplaſtri ſuꝑpoſituʒ æt ponatur ex eo vſq; ad quinq;. — emem . — idais mu⸗ m⸗ lpi⸗ dan gch. dr une z “ 4 „ BDexFffodillis. Ffodilli ⁊ centum capita ⁊ albutiũ idẽ eſt calidum ⁊ ſiccum in ſcdᷣo gradu.ſo lia eius ſunt ſimilia folijs poꝛri.radix eiꝰ cõ petit medicine magis q; herba.et viridis me lius qᷓ; ſicca.in radicibo eius inueniunt᷑que⸗ dam capita in modũ teſticuloꝛũ.diureticam habet virtutẽ attrahendi diſſoluendi ⁊ cõſu⸗ mendi:et valet ad ea ad que valet anetum. et codẽ modo. Item valet ad ea que valent cõ⸗ tra maculas et omne viciũ oculoꝛũ hoc mo do accipe vnciã croci ⁊ vncias.ʒ.mirre bul⸗ lias in libꝛa media boni vini rubei:et libꝛa media ſucci affodilloꝝ vſq; ad medie partis cõſumptionẽ.vel ponat᷑ ad ſolẽ in vaſe eneo. et per tot dies ꝙ ad medietatẽ reducatur.mi⸗ ro modo ꝓdeſt ſi tali colirio illiniant᷑ oculi. De Flttetola. Ccetoſa frigida ⁊ ſicca eſt in ſcðᷣo gra⸗ du:in ipſa eſt ſtipticitas et ſuperat cole ram.et eius humoꝛ eſt laudabilis radix eiꝰ cum acceiv confert ſcabiei vlceroſe.⁊ excoꝛia tionem inguinis. Ex ea fit emplaſtrum ſcro folis:ita ꝙ dicitur ſi radix eius ſuſpendat᷑ in collo habentis ea iuuetur.et eius decoctio cũ aqua calida confert pꝛuritui.et ſimiliter ipſa in balneo eſt vtilima.⁊ comeditur pꝛopter de ſiderium luci. — N De Blita. — 5. Lita deſiderat terram pinguiſſimã hu midã ſtercoꝛatã ⁊ ſubactã ⁊ optime pꝛo ficiet. Serit᷑ ea qᷓ ꝓpter cibũ querit᷑ menſe de⸗ cẽbꝛis febꝛuarij ⁊ marcij pᷣcipue.Sed põt fe retoto anno ſeri.ſi inueniat᷑ terra eq̃lis.⁊ op time q̃ ſpiſſa fuerit rarificat᷑⁊ alibi trãſplan⸗ tat᷑.cũ aliqᷓntulũ creuerit.vt ſit quiq; vł quat tuoꝛ folioꝝ radicibo ſuis fimo recẽti obꝛutũ.⁊ q̃ inuenit᷑ in loco vbi ſunt ſemiaria euulſa et ſemĩiatis areis plãtet᷑ circa ipſa ab vtraq; pte ſulcoꝛũ. Itẽ põt ſeri ĩ areis vbi ſunt melones ⁊ citrulli aut cucurbite cũ incipiũt ramos ex tendere.ſiue ſint ibi cepe ſiue nõ.que remane bũt remotis melonibacitrullis ⁊ cucurbitis. BGarculaãda ẽ ſepe.⁊ ab herbis inutilibo libe rãda.ſi ꝑ ſe ſola fuerit. Sʒ blita q̃ ꝓpt᷑ ſeĩa col ligẽda ſerit᷑ optia erit.ſi ſerat᷑ menſe auguſti. deinde mẽſe ianuarij ꝑ ſulcos oꝛtoꝛũ vel per areas trãſplantet᷑. Hec em̃ poſtea nobilioꝛa ſemina ferũt.Et nota:ꝙ ex eodẽ ſemine blite naſcunt᷑ nobiles:q̃dam q̃ pꝛimo anno nõ ꝓ⸗ ducũt.ſed ſolũ anno ſeq̃nti.Et hec debẽt pꝛo pter eſum ſeruari.Etq̃dam naſcunt᷑ ignobi⸗ les.qᷓ pꝛima eſtate ſurgũt in ſtipitẽ.⁊ ſemen ꝓ ducũt.⁊ hecextirpent᷑ de oꝛto.cũ ſemen pꝛo⸗ lerũt. Item ſeri põt ⁊ cũ alijs mixtim q̃ rema nebit ⁊ ſarenlabit᷑ remotis quaſi ceteris her⸗ bis. Eius ſemẽ ꝑ quattuoꝛ ãnos durat.Bli⸗ ta frigida ⁊ hũida eſt in tercio gradu.lauda⸗ bilẽ chimũ generat.ventrẽ humectat.⁊ cõne⸗ nit calidi natura vel accidentalit᷑ calefactis. et ſitim extinguit.blita lendes ⁊ alias immũ⸗ dicias capit ⁊ faciei maculas emũdat Capil los capitis reꝑat ⁊ cõſeruat.malos bumoꝛes nutrit.nimis ſi ſepe ĩ vſu habeat᷑ vt dicit dya ſco. Aniceñ.dicit:ꝙ ſuꝑ eiꝰ radicẽ ſicut ⁊ ſuꝑ caulem poteſt plantari ſurculus.qui tandẽ ro boꝛata radice in arboꝛẽ tranſmutatur. Bradiit. Oꝛago ſerik menſe auguſti ſeptembꝛie decembꝛis ⁊ aplis.vel ſola in areis:vel circa nouellas areas aliarũ herbaꝝ. nec apte alio tꝑe ſeri põt.⁊ trãſplantat᷑ cõgruo ſere to to tꝑe anni.ſemĩa eiꝰ colligunt᷑ ſemĩatura ne de ſiliqs cadant.⁊ herba cũ ſeminiboꝑ duos vel ꝑ tres dies ponit᷑ in aceruũ.vt ſemia ma⸗ turitatis recipiãt cõplementũ:⁊ ſuꝑ linthea⸗ mine cõcutit᷑ ſeu conterit᷑.ſuꝑ quo ſemẽ facili me cadit.aliter em̃ haberi nõ poſſet.ſemẽ per duos annos ſeruat᷑. Boꝛago calida ⁊ humi da eſt in pᷣmo gradu.habet em̃ pꝛopꝛietatẽ łe bꝛis vel pte e10 ane gos nu⸗ l⸗ li ni il ticiam generãdi.ſi in vino miſſa potui datur Coꝛ em valde confoꝛtat.vnde valet coꝛdia⸗ cis cũ aqua cocta ⁊ cũ melle aut zuccaro po⸗ tui data.Cannales pulmõis pectoꝛis ⁊ gut⸗ turis optime mũdat. optimũ ſanguinẽ gene rat.vnde cõualeſcentibo ex egritudine ſinco⸗ piſantibus coꝛdiacis ⁊ melancolicis ↄmeſta cum carnibo vel condita cũ ſanguine. Con⸗ tra ſincopim det᷑ ſirupus ex ſucco eius ⁊ ʒuc caro factus. Contra coꝛdiacã addatur dicto ſirupo puluis de coꝛde cerui.Contra icterici am comedat᷑ frequẽter cocta cum carnibus. Item ſucco eius ⁊ ſcariole vtatur. De Baliliton. Aſilicon oʒinũ als ſeuinũ calida ⁊ ſic⸗ æa eſt in pᷣmo gradu Cuiꝰ tres ſunt ſpe cies.ſcʒ gariofilatũ qð habet folia minuta.et hec maioꝛis eſt efficacie. Item eſt beneuenta nũ qð latiſſima habet folia.hec herba exaro maticitate virtutẽ h abet cõfoꝛtandi ⁊ ex qua litatibo diſſoluendi cõſumendi extrabẽdi ex tergendi et mũdificandi. Cõtra ſincopim et coꝛdiacam ipᷣius herbe decoctio detur.cum aqua roſata ad idem valet vinũ in quo eadeʒ . 8S 1 xtus K. 2 VY b.B xxvif. herba per noctẽ ſteterit.⁊ ſi in eo cocta fuerit tale vinũ multũ confoꝛtatiuũ et aromaticum erit. et valet contra pꝛedicta ⁊ contra indige⸗ ſtionem ex fluxu ventris ex frigiditate. Sed contra fluxũ valet pꝛecipue ſi herba vel ſemẽ quod eſt melius decoquatur in aqua pluuia li. cum modico acceto.et talis aqua detur pa tienti. Item valet ad matricẽ mundificandã et menſtrua pꝛonocanda. Ethonica calida ⁊ ſicca eſt in pᷣmo gra Qdu. folia eius pᷣcipue cõpetunt vſui me dicine viridia ⁊ ſicca.ad doloꝛem capitis ex frigida cauſa fiat gargariſmus. Ex cuius co latura decoctionis eius cum ſtraxigonia in acceto. Contra doloꝛem ſtomachi detur de⸗ coctio eius in ſucco abſinthei cum aqua cali da. Ad matricem mũdificandã et conceptuʒ iuuandum fiat fomentũ ex aqua decoctiõis eius.fiat etiam ſuppoſitoꝛium et detur electu ariũ confoꝛtatiuũ ex puluere eius melle H Di Oꝛanta velina. Ranca vꝛſina calida et humida in pꝛi⸗ mo gradu. virtutẽ habet molliendi cõ⸗ ta frigida apoſtemata cõterantur folia eius cum exungia poꝛcina veteri ⁊ ſuperponatur. Lotra vicium ſplenis fiat vnguentum ex ea contrita diu in oleo macerata ⁊ colature eius addatur crrraer.. ₰ 14 — . De Biltoꝛta. Sixtus Iſtoꝛta eſt radix cuiuſdam herbe ſimi le nomine apeellate.et q̃ frigida et ſicca eſt in tercio vel in ſcdᷣo gradu.virtutem habzʒz conſtringendi ⁊ conſolidandi et confoꝛtan⸗ di. Contra vomitum ex debilitate vel feruo⸗ re. puluis eius cõſficiatur cum albumine oui ſuper tegulam coquat᷑.et detur patienti.Con tra diſſinteriam detur cum ſucco plãtaginis. ad menſtrua cõſtringenda fiat fomentum ex aqua decoctionis eius et puluere ipſius. PerCuturbita. ¾ ſni c ſʒ n⸗ no⸗ gui n⸗ ics Vcurbita deſiderat terram pinguẽ be ne ſubactam ſtercoꝛatam et humidam. plantatur in fine apꝛilis et pꝛincipio maij.tri bus vel quattuoꝛ pedibus diſtantes hoc mo do.bina grana ſimul mittantur circa tres di gitos in terra:⁊ rami deoꝛſum et acuitas ſur ſum maneant eleuata.ſed per noctem anteq; plantent᷑ mittantur in vas aqua plenum. de⸗ inde grana eijciantur natantia. ⁊ plantentur glia quenõ natant in loco.vbi ponũtur.mi⸗ ſceantur cũ terra ⁊ letamine. Nec plantentur in foueis ne pluuie aggregentur in eis.⁊ ger men extinguant cũ bene nate fuerint ⁊ eleua ta modicum ſupꝛa terram ſarculant᷑. et circa eas terra ponatur.⁊ cum opus fuerit ſuaui⸗ ter irrigentur.Et ſi plantate fuerint in modi ca terra mota cum augeri incipiunt.vniuer⸗ ſa terra circa eas poſita.fodiatur pꝛofunde. vt radices poſſint extẽdere per ſpacia vniuer ſa:⁊ cum creuerit coopertura fiat deſuper ad modum vinee ad ſtaturam hominis.et rami foliati ponant᷑ deſuper.pꝛopter vmbꝛã et ſu⸗ per ipᷣas cucurbitas.pꝛopter caloꝛem herba ponatur vt melius creſcant vel ſinant᷑ ire ſu⸗ Siartns fu kru,. per terram earum vites ſi placuerit. cui mul⸗ Ium pꝛoderit vt multa ⁊ citius poma faciat. ſi ipᷣius capita pꝛincipalia et groſſioꝛa modi⸗ cum in ſummitate rumpant᷑.vt ramos faciãt qui poma pꝛoducant. Item inuentus eſt mo dus plantandi maturius cucurbitas et melo nes.⁊ habenda maturius fructus ponat᷑ pa rum de terra trita ſuꝑ maſſam fimi calidi nu per extracti de ſtabulis de menſe marcij.⁊ ſu per dicta terra plantentur ſemia.hec cito na⸗ ſcunt᷑.pꝛopter calidum fumũ ⁊ fimum eius et nata defendantur in noctibus a pꝛuinis coopertoꝛio aliquo.et tẽpoꝛe quo pꝛuina ca⸗ dere deſtitit.ſtatim cum modico illius terre ⁊ fimi tranſplantent᷑ vbi volueris eas eſſe.que pꝛo ſeminibus ſeruare voluerꝭ groſſioꝛa.que depꝛimo natis fuerint vſq; ad hyemẽ in vi⸗ te ſua indurare permitte.deinde ad paruũ fu mũ ſuſpendi vbi ſemina optime ſeruabũtur. Et nota ꝙ groſſicies appendencij futuram cucurbite magnitudinẽ indicat.et cum plan tare volueris aperias.et ſcias ꝙ quanto in al tioꝛi loco cucurbite ſemina fuerint.tanto lõ⸗ gioꝛes creabunt᷑ et nota ꝙ ſemia pꝛedicio mo do ſeruata per triennium ſeruabunt᷑. Cucur bita frigida et hu mida eſt in ſecundo gradu. flegmaticum chimũ generat. vnde competit calidi natura Z pꝛopꝛie colericis nam ipſoꝝ. caloꝛẽ mitigat.⁊ ſitim extinguit:et eſt eis op⸗ tima ⁊ maxime ſi cum coctanis aut maligra nati ſucco aut agreſto aut acceto maloꝛũgra⸗ natoꝛum detur.flegmaticis auteʒ detur cum pipere ſinapi vel menta. ⁊ ſi in paſta inuolu⸗ ta aſſetur ⁊ ſuccus in paſta inuentꝰ potui de tur.caloꝛem febꝛis mitigat.⁊ ſuim extinguit. In acutis febꝛibus datur aqua eius vel ſiru pus ex ea factus:⁊ ipᷣa cum carnibo cocia co⸗ lericis in eſtate confert. Semia eius frigida et diuretica ſunt.pꝛopter ſubtilitatem ſubſtã tie:et pꝛecipue competunt medicinis. Cõtra opilationẽ epatis renũ ⁊ veſice:⁊ contra apo ſtemata pectoꝛis ſemina mundata et a coꝛu⸗ cibus ſuis bene terantur. ⁊ in aqua oꝛdei ali qualiter coquantur ⁊ aqua colata potui de⸗ tur patienti. Si autem non poteſt bibere ta⸗ lem aquam fiet ex ea ſirupus.Et nota ꝙ ma ioꝛem habent efficaciam ſi nõ bullierint ſed ablactentur. è” Aii Ubrr UVcumer et citrulli deſiderant eandem terram cum cucurbita. ⁊ eiſdem menſi bus eodẽ modo plantantur T circumſodiun tur.ſʒ habere debet interualla maioꝛa ⁊ poſt⸗ ̃; nati fuerint omnino non rigent᷑. quia in ri rint eoꝛũ ſemina per ſex vel octo dies inqui⸗ rant᷑ ne ſint coꝛrupta.quod ſciet ſi dura ſunt vel aperiant᷑.ꝙ ſi mollia ſunt non ſunt bona. Igeo loco ipſoꝛũ alia ſunt ponenda ⁊ iteruʒ poſt ſex dies rimanda:et alia ponenda ſi inz⸗ ueniantur coꝛrupta herbis iuuantur.et ideo ſarculo ⁊ runcatione non indigent.Si ſemi na omnino lacte ⁊ mulſa maceres dulces na ſcũtur:et candidi longi ⁊ teneri.⁊ ſi aqua in patenti vaſculo ſub eis ponas duobus pal-⸗ mis inferioꝛes tales fiunt vt hoc gracilius Marcialis affirmat. Cucumeres ⁊ Citrul⸗ li mngida et humida ſunt in ſecũdo gradu. et ſunt valde indigeſtibiles. et citrulli deterio⸗ res ſunt cucumeribus. ⁊ in vtroq; pars exte⸗ rioꝛ eſt duriſſima ad digerendũ.ſed medulla ipſoꝛum perfectioꝛẽ generat chimũ.habenti bus calidum ⁊ foꝛtem ſtomachũ ⁊ exercitan tibus in eſtate conferũt cũ ſubſtantia ſua fleg maticis.et ocioſis nocẽt multũ. et ſpecialiter ſtomacho ⁊ neruoſitati eius. Sed aqua ſiue ſuccus eoꝛum confert febꝛicitantibus.et ſta⸗ tim ſedat.non comedũtur cocti ſed crudi tan tum. Sed cucurbite cocte ſolũmodo come⸗ duntur. citrulli quanto minoꝛes ⁊ tenerioꝛes et viridioꝛes ſeu acrioꝛes vł albioꝛes ſunt tã to melioꝛes.nec boni ſunt poſtq; eoꝛum ſub ſtantia ad duriciem ⁊ coloꝛ citrinitatẽ acce⸗ dit. Sed cucumeres melioꝛes ſunt.maturi exiſtunt quod cognoſcit᷑ cum molles ſunt et leuioꝛes fiunt. l Caulibus. Auules in omni aere ꝓpueniũt ⁊ terrã de ſigerant pinguem mediocrẽ ⁊ ſtercoꝛa tã et pꝛofunde foſſam. ⁊ amãt potius terram 1. —w— — — — — — ni 1 ⸗ uni n mediocrẽ q;ᷓ ʒabulũ aut cretã. Cauliũ q̃dam habẽt folia plana lata ⁊ groſſa:⁊ his cõmuni ter vtimur in ꝑtibus nr̃is. Quedã ſunt folia criſpiſſima.⁊ hij licet boni ſint.tñ ſunt minus mũdi /pter erucas ⁊ alios vermes.qͥ nimis occultant᷑ in eis. Sũt etiã caules qͥdã hñntes folia magna ſubtilia ⁊ aliq̃ntulũ criſpa ꝑ to⸗ tum.qͥ caules romani dicunt᷑.⁊ hij melioꝛes ſunt oĩbuſq;.magiſq; coquibiles.ſi terrã val de pinguẽ habuerint.in macra melioꝛes ſũt. Semiari poſſunt ⁊ tranſplãtari toto tꝑe an ni.qᷓ tpe terra nõ fuerit cõgelata.aut adeo ſica cata ꝙ coli nõ poſſit.⁊ durant eorũ ſemia per q̃ttuoꝛ annos.Et q ſerunt᷑ de mẽſe decẽbꝛis febꝛuarij marcij ⁊ aplis ⁊ maij habent᷑toto eſtate ⁊ hyeme:donec pꝛuinis ⁊ nimio frigi⸗ do deſtruant᷑.O ſi ſtipites eoꝛũ non euellant᷑ in vere pꝛoducũt ſemina. q̃ cũ matura fuerit colligant᷑.veruntũ ſi plures.auferãtur ab eis ramuſculi ſeminũ cuʒ naſcunt᷑ ita ꝙ materia ſeminis cõſumat᷑ vinciunt᷑⁊ poſtea folia pul cra pꝛoducũt ⁊ ꝑ annos plures eoꝛũ vita du rabit.Quidã tamẽ nimis facile ſemia pꝛodu cũt ⁊ hij nõ poſſunt ſic facile ſeruari. Alij vo ſunt q̃ nõ ſic facile ſemia pꝛoferũt ⁊ his ꝓpꝛie cõpetit hec cautela.⁊ q̃ ſemĩant᷑ poſtmodũ au guſto vſq; ad octo dies intrãte ſeptẽbꝛi.dein⸗ de plãtant᷑ de mẽſe ſeptẽbꝛis vel octobꝛis vel aliquãtulũ creuerint erũt magis pulcri in qᷓ⸗ drageſima ſequẽti:⁊ poſt ipam.⁊ ſemĩa non pꝛoducũt ⁊ gelu ⁊ pꝛuinã hyemis non time⸗ bũt. Si vo ante diciũ tẽpus ſerant᷑ ſemĩa p⸗ ducũt in qᷓdrageſima.⁊ eſui ↄueniẽs nõ erũt. ꝙ ſi poſt dictum tpᷣus ſeruant᷑ nimis teneri ? Debiles erũt.ꝙ ſi poſt dictũ ⁊ veniẽte frigoꝛe hyemis nõ durabunt ⁊ hec in ꝑtib tuſſie bo noñ.ſunt pꝛobata. Spiſſi valde ſeri pñt.⁊ ir rigari ſitpᷣus fuerit nimie ſiccitatꝭ. Et nota. ꝙ cauliũ ſemia ꝑ quiq; ãnos dicunt᷑ poſſe ſer uari.Cũ vᷣo plãtant᷑ in foꝛamie cũ palo facto amputent᷑ ſummitates radicũ.ne cũ ponunt᷑ ſurſum plicent:qdᷣ eis magnũ nutrimẽtũ au— ferret.Et nota ꝙ ponẽde ſunt incremẽti ma⸗ ioꝛis quoq;:qꝛ licʒ ſerius ↄpᷣhendãt tñ foꝛtio res ſunt.nec eſt necceſſe ꝙ radices fango vel molli letamine liniant᷑.nec ꝙ terra ſit mollis. Pã ⁊ in mediocrit᷑ ſicca plãte viuũt.licet are ſtant folia.donec veniẽte pluuia pᷣma.cõfoꝛ⸗ mabit᷑ vigoꝛ eoꝝ Et nõ ſolũ caules mẽſe mar cij vel aplis plãtati.ſed etiã q̃ iunij iulij augu ſtiq; meſe plãtant᷑ erũt in hyeme magne.plã⸗ tent᷑ autẽ ſoli in loco vbi nil aliud eſt.Etop⸗ time ⁊ ſimiliter pꝛoueniũt ꝑ ſulcos oium her barũ ceparũ ⁊ aleoꝛũ ſcʒ vna acies per ſulcuʒ vel due ſi vna in qualibet pante ſulci ꝑ vnum bꝛachiũ vel minus ab inuicẽ ſint ſeꝑati.Sʒ quanto rarioꝛes plantant᷑ tanto maioꝛes effi ciunt᷑:⁊ quãto ſpiſſioꝛes tanto minoꝛes erũt tem caules quoq; diximus pꝛo quadrage⸗ ſuma eſſe plantandas optime plãtant᷑ int ma gnos caules in duplo ſpiſſioꝛes qᷓ; ii magni ſunt.pꝛius optime culta terra.⁊ quaſi in pul uerem redacta.qͥ remanebũt maioꝛibo reſeca tis poterũt rarificari.vt magni fiant et duréet per totũ annũ.⁊ tota illa eſtate ſemina nõ pꝛo ducent. Item plãtari poſſunt ꝑ agros int᷑ mi liũ pannicũ ⁊ fabas per ſulcos frumẽti ⁊ cete roꝛũ granoꝝ et inter cicera ⁊ ſulcos melonũ et cucumeroꝛũ.Itẽ poſſunt plãtari in vineis et in his bene pꝛoueniũt.ſed eas maxime le⸗ dũt.Cõpertũ eſt em caulẽ eſſe inimicũ vitis. et debilitare multũ ſeu plurimuʒ.⁊ adurere ſi fuerit iuxta ipᷣam. Itẽ caue cũ caulẽ plantas. ne tantũ terre ſubmergas ꝙ ſũmitas ſtipitis plãtule nõ remaneat ſuꝑ terrã:qa ſtatim plan ta periret. Caules ſarculãde ſũt ⁊ herbis in⸗ utilibo liberande.⁊ cũ poſt incenſionẽ ſiccita⸗ t᷑ẽ eſtatis veniũt pluuie qͥbus renouari ſperã tur.auferant᷑ ⁊ ab eis folia inutilia q̃ ſicca fue rint ⁊ ꝑfoꝛata.caulis fri.et ſic.eſt in pᷣmo gra⸗ du. Sed Auiẽ. dicit ꝙ eſt ſiccus in ſcõᷣo.tur⸗ bidũ ⁊ melancolicũ generat ſanguinẽ ⁊ eius nutrimentũ ꝑuũ eſt. Cum vᷣo coquet᷑cũ car⸗ ne pingui aut gallinis fit bonus parũ ius eo rũ ventrẽ humectat.⁊ vꝛinã pꝛouocat. Eoꝛũ vo coꝛpus eſt ſiccũ vnde cõſtipatiua ſunt er⸗ go ſimul recepti in hac actiõe tẽperati.ſed ſo lum ius datũ ſoluit.et ſubſtantia ſola conſti⸗ pat. Nocumẽtũ eoꝛũ aufert᷑ ſi elixent᷑. ⁊ aqua pꝛoiecta coquant in alia cũ pingui carne pe⸗ cudũ.aut ſuis cũ pipere aut cum cimino vel ciriamo aut oleo dentur. Auiceñ.dicit. ꝙ eiꝰ decoctio ⁊ ſemen ebꝛietatẽ tardãt. Et ex pꝛo pꝛietatibus eius eſt exiccatio lingue. et facit ſomnũ comeſtio eius clariſicat vocem. Galie nus:ꝙ ſi caules aſſati dentur puerꝭ ad come⸗ dendũ faciũt eos citius ambulare. Plinius dicit. ꝙ folia cauliũ mire ſanant vulnera ca⸗ nũ. Iteʒ dicit ꝙ caulis parum coctus ſoluit ventrem.⁊ multũ coctus ſtringit eum.et dicit ꝙ caules cõſoꝛtant neruos vnde valet para⸗ liticis ⁊ tremuloſis.lactis vbertatem pᷣbent. et eius ſuccus valet contra venenũ. et contra moꝛſum rabidi canis. Epe deſiderat terrã ſolutã pinguem et optime ſubactam.eoꝛum ſemina crebꝛata du rant per annũ tantũ. Sed in matri ſuſpenſa per trienniũ ſeruant᷑ illeſa. Serit᷑ a quibuſ⸗ dam menſe nouembꝛis circa pꝛincipiũ ⁊ ma xime per vniuerſam tuſſiam.et fit ſuper ipſa⸗ rũ ſeminariũ velut pergulariũ de aliquibus ſtraminib coopertũ verſus aquilonẽ.ꝑ vnũ bꝛachium. et per duos verſus meridiem ele⸗ unatum. et a multis ſeritur menſe decẽbꝛis ia nuarij febꝛuarij marcij cũ pꝛimũ poſſunt ſe⸗ ri. Sole ſerunt᷑ in areis mixtimq; cum alijs herbis.ſeri poſſunt cũ aliquantulũ creuerint ſinue ſit de menſe aplis vł marcij vel iunij plã tant᷑ in areis per vnũ ſemiſſem vel ſpannam ab inuicẽ ſeꝑata.et in area quattuoꝛ acies po ni debent. Quas vo vis ante maturitatẽ co medere.plantabis in areis vbi ſunt cucurbi⸗ te cucumeri citrulli vel melones.Et cum hec creuerint ſepe colligunt᷑.vbi etiam ſi dimittã tur ad maturitatẽ perueniũt.licet non ſint ita groſſe ſicut hec q̃ in areis ſole plantant᷑. Cuʒ plantari debẽt reſcindentur radices vſq; ad groſſitudinẽ vnius vel medij digiti.iuxta ce⸗ Gextus pam. et per vnũ digitum tm̃ ſub terra mergẽ tur. Hec em̃ planta facileadeo cõpꝛehendit. ꝙ ſi ſolumodo poneret᷑ vel caderet ſuper ter ram vel ad ꝑtes lõginquas poꝛtare: etiam di ſcooperta in terra qſi arida.dum tamẽ opti⸗ me puluerizata plãtent᷑ ſumma facilitate na⸗ ſcet᷑ et augebit᷑. Sepe circũfodi deſiderant ? ab herbis quibuſlibet liberari. ꝙ ſi terra eodẽ anno ſtercoꝛata nõ fuerit debet plãtatiõis tẽ poꝛe ſtercoꝛari.vt optie cõualeſcat.Collectis aũt cepis maturis qð patet cũ ſe ſuſtinere nõ poſſuut ⁊ ammodo nõ auget.Melioꝛes e plantaꝝ de menſe auguſti vt anno ſequẽti ſe mẽ faciant.deterioꝛes vᷣo plantant᷑ vt in qua drageſuma viridia habeant᷑. mediocres vero ſeruant᷑.qᷓ ſi in augmento lune euulſe fuerint claro vłſicco tꝑe exiſtẽte.meliꝰ ſeruabunt᷑ in loco obſcuro ⁊ ſicco. Cepe ca.ſũt ⁊ humida in tertio gradu. ꝓinde ſepiꝰ ↄmeſte cũ ſui acu mine hũoꝛes malos in ſiomacho generat. et ſitim inflationẽ vẽtoſitatẽ doloꝛeʒ capitꝭ atq; inſaniã faciũt.pt᷑ fumũ ex eis ad caput aſcẽ dentẽ.⁊ cerebꝛũ ꝑcutientẽ. vnde aſſueſcentes cis. cadũt in maniã ⁊ terribilia ſomnia.⁊ me⸗ lancolica cernũt.pᷣſertim ſi ex egritudine exi⸗ ſtentes ea comederint. cruda vo comeſta ni⸗ hil nutrimenti coꝛpoꝛis tribuũt.ſed ſi elixen tur ⁊ in aqua pꝛoiecta in alia coquant᷑ dãt nu trimentũ bonũ ⁊ plurimũ.maxime ſi cũ car⸗ ne pinguiſſima ⁊ cũ bono cõdimẽto odoꝛife⸗ ro condiant᷑. Si aũt cruda/ꝓpter medicinaʒ moderate ſcdᷣm ꝙ opꝑtet ſumant᷑. caloꝛẽ indu cuũt groſſos ⁊viſcoſos hũoꝛes incidũt.venaꝝ. vꝛa aꝑiunt.vꝛinã ⁊ mẽſtrua ꝓuocãt.⁊ appeti⸗ tũ augmentãt.⁊ ventrẽ ſuo caloꝛe ⁊ hũiditate augẽt. Succuſqʒ earũ naribo intruſus:vel ſi odoꝛ earũ patiẽti narib fuerit attractꝰ caput optime purgat. Cruda vᷣo cõmeſta cremẽta capilloꝛũ pꝛeſtãt. Auiceñn.dicit ꝙ in cepis eſt acuitas inciſiua amaritudo ſtipticitas. et qðᷣ eſt lõgius eſt acutiꝰ.⁊ rubeũ eſt acutius albo et ſiccũ humido.⁊ crudũ cocto.et in ipſo eſt attractio ſanguinis ad exterioꝛa.q̃re eſt rubi ficatiuũ cutis. Cepe pᷣterea cũ comedant᷑ pꝛo pꝛie pꝛofert nocumẽto aquaꝝ.et ſemẽ e de⸗ let moꝛpheã.et cũ fricat᷑ ex eo in circuitu alo picie cõfert valde.⁊ ipᷣm cũ melle eradicat ve rucas.⁊ plurimus vſus eius facit ſuber.⁊ eſt ex eis que nocent intellectui.pꝛopterea ꝙ ge⸗ nerat humoꝛem malum. nbi pio de⸗ eve 1eſt ⸗ Iminüũ deſiderat terrã pinguẽ. ⁊ aerem calidũ.⁊ ſerit᷑ de mẽſe marcij.ſiccũ ⁊ ca⸗ ldũ eſt in tercio gradu. ꝑ qnq; annos põt ſer uari. virtutẽ habʒ diureticã ⁊ fumoſitatẽ ſub tiliãdi.vñ ſumptũ in cibis ⁊ potibo ⁊ ſalſamẽ tis digeſtionẽ cõfoꝛtat. vinũ decoctiõis eius ⁊ ficuũ ſiccarũ ⁊ ſemĩs feniculi doloꝛẽ ⁊ toꝛ⸗ ſionẽ inteſtinoꝝ ex vẽtoſitate mitigat. Itẽ vi nũ valet cõtra frigidã tuſſim. Cõtra tumoꝛẽ fauciũ ciminũ ⁊ ficus bñ trite in vino coq̃nt emplaſtrũ factũ ſuꝑ locũ dolentẽ imponat᷑. Lotra frigidũ reuma capiq puluis eiꝰ ⁊ bac carũ lauri ſimul in teſta calefactꝰ ⁊ in ſacculo poſitus capiti ſuꝑponat᷑. Cõtra ſtranguiriaʒ diſſinteriã ⁊ alios doloꝛes ex frigiditate ci⸗ minũ cũ vino coctũ ſuꝑponat᷑.Cõtra ſangui nẽ oculoꝝ nõ in pncipio ſʒ poſt puluis cimi⸗ ni cũ vitello oui cõfectꝰ ſuꝑ tegulã calidã po⸗ nat᷑ et diuiſum ꝑ mediũ ſepius ſuꝑponatur. Coõtra liuoꝛẽ ⁊ cõmixtionẽ.vel alio modo fa ctũ dũ recens eſt puluis cimini ſubtilis bene cõfectus ad ignẽ.⁊ ſepiꝰ apoſit certũ reme⸗ diũ eſt. Et nota ex frequẽti vſu cimini fit diſcoloꝛatio cu.ideo fratres minoꝛes: quia multũ eo vtunt᷑.et ad iſtum finẽ ſunt multuʒ crocei etde hoc ſumme gloꝛiant᷑. W Sextus Fo. lxxx. Rocus eſt duplex ſcz ſilueſtrꝭ qͥ ſerit ſi cut alie herbe.ᷓ eſt modice vtilitatꝭ ſed facit altũ ſtipitẽ.⁊ multas maculas in qb na ſcit crocus qͥ cũ apꝑet in oꝛtu ſolis colligit᷑. Itẽ eſt bonꝰ crocꝰ domeſticꝰ qͥ nõ ſerit᷑qa ſe mina non ꝓducit ſed cepulle eiꝰ colligunt de mẽſe aplis vł maij.⁊ dimittunt᷑ octo diebo in aceruo vt maturent.⁊ tũc mũdant᷑ ⁊ ſiccant in loco calido.nõ tñ ad ſoleʒ ne coq̃nt᷑ cũ ſint mature.qð cognoſcit᷑ qꝛ tũc folia eoꝝ ſũt ſic ca.⁊ ſeruant᷑ vſq; ad menſem auguſti.⁊ tũc vł ante aut poſt vna ſeꝑata ab alia in areis paſti natis plantent᷑ cũ radicibo q̃s habent ꝑ vnẽ ſpannã diſtãtes in quattuoꝛ digitis ſubmer gant᷑ in ſulcis vel duobo vl tribo annis dimit tant᷑.⁊ q̃libet anno de mẽſe aplis ſi fuerit tũc folia ſicca ⁊ de menſe maij iunij iulij ſi herba naſcit᷑ in areis immittant.ſuꝑando terrã ꝑ to tã ſuꝑficiẽ ꝑ duos digitos deoꝛſum.vt nõ tã gat᷑ cepe. Et ſi plãtant᷑ circa finẽ auguſti aut de mele ſeptẽbrꝭ radit᷑ terra.vt area ob oĩ hũi ditate ſeu viriditate mũdet᷑.deiñ naſcẽtib⸗ flo ribo colligant᷑ ⁊ crocꝰ ſiccꝰ ſiccet᷑ ad lẽtũ ignẽ et aliqᷓ loco clauſo ſeruat.⁊ elapſis duob yel tribus annis totꝰ euellat᷑ de mẽſe aplis.⁊ ite⸗ rũ plantat᷑ vt dixi. Terrã deſiderat cretoſam vel mediocrẽ.⁊ põt optime plãtari vbi fuerit cepe vbi ſunt euulſe.Et eſt ſciendũ ꝙ crocus nõ multũ ledit᷑ vmbi ſʒ plurimũ ledit᷑ a mu⸗ ribus qͥ ſub terra coꝛrodũt cepas eiꝰ.contra q̃s nihilqͥ ſub terra tm̃ valet cõtra tẽdere tra pulas iuxta eoꝝ foꝛamẽ.⁊ ſulcos inter areas cõcauos facere.qͥ eã defendũt ab hũoꝛe aqᷣo. quẽ valde timent.⁊ ꝓpter hoc ſunt impeditio nes tranſitũ muriũ ⁊ talparũ.que multũ appe tũt cepas eius. Crocus eſt ca. ⁊ ſic.in pꝛimo gradu in ſuis q̃litatibo tẽperatus:⁊ ideo cõfoꝛ tatiu valde. vnde cõtra debilitatẽ ⁊ defectuʒ coꝛdia multũ valet. Ruboꝛẽ oculoꝛũ ex ſan⸗ gu ine vel macula tollit:ſi tritus cũ roſis ⁊ vi⸗ tello oni aponaf oculo. vt dicit Dyaſ. Item q crocũ eabihehie ⁊ crapulã nõ ti⸗ mebit. Item coꝛone ex eo facte nõ permittũt homies inebꝛiari.Itẽ ſomnũ facit ⁊ ſtimulat ventrẽ.vt dicit Polinius. Item dicit ꝙ curat moꝛſus ſerpentiuz arenaruùm ⁊ puncturas ſcoꝛpionum De Cepullis. . R S 4 WWBS —2 palo de melſe iunij ſcz vna in ſoꝛamẽꝑ vnũ pedẽ diſtantes.q̃ magnũ caſpũ faciunt. quo poſtea vtimur eſtate ſequẽti poſt paſcha 2 ſunt fere eiuſdẽ cõplexiõis cũ alijs cepis. DPrtCarduůo. Arduus ſerit᷑ de mẽſe marcij. terrã ſter⸗ coꝛatã diligit ⁊ ſolutã.qᷓ;uis in pingui poſſet melius puenire.⁊ hoc illi pꝛodeſt con tra talpas.ſi non in ſolidioꝛi terra pangat᷑ ne ab inimicis aĩalibus facile ꝑfoꝛet᷑. Sunt in area iã ꝑacta cardi luna qᷓ; creſcẽte ſerendi ſe mina diſcreta ſpacio ſemipedis Cauendum eſt ne ſemia ĩmerſa ponant᷑:nã debiles ⁊ cur⸗ uos creabũt ⁊ duros.nõ alte impᷣmẽda ſunt. ſed tribo digitis cõpꝛehenſa mergant᷑. donec ad pᷣmos articulos digitoꝝ terra pꝛoueniat. herbis liberent᷑ aſſidue.donec plãtatura ſoli dent ⁊ ſi eſtas intrauerit irrigent᷑ ſi acumina ſeminũ conſtringas.pluuialis ſpinulis care⸗ re Palladius affirmat.mẽſe octobꝛis cardui plante ponant᷑ inter frumentũ iam natuʒ vel alias ſegetes cũ palo.quod eſt vtiliꝰ qᷓ; eas in crudo ſolo ponere. Quas cũ ponemus radi⸗ 1— — ces ſummas eoꝛũ ferro reſecamꝰ.ac fimo cin BBirimus terno: pedũ ſpacio ſeꝑamus.cũ in⸗ Ebvpulle malixie plantant᷑ vt poꝛri ctum crementi canna pedali ſcrobe depoſitas bi⸗ nas aut trinas. Cinerem ſepe ſub byeme ſic⸗ — t⸗ nhun con in⸗ Min ile Gunn ar⸗ ſunt oe inr ſoli ina e⸗ dui ſen 1 i⸗ h⸗ ſ = cis diebus fimũq; miſcebimꝰ. Colligunt᷑ au tem nõ ſumu ſed ſucceſſiue maturant.nã tũc eſt colligẽdus carduus cũ habʒ adhuc floꝛes in ꝑte inferioꝛi.ſicut fertur nõ ante nec cũ flo res om̃es ceciderint.qͥa deterioꝛ eſſet. Sane ſingulis annis quotidie auferẽde ſunt plan⸗ te.vt nec macres fatigent.⁊ ſoboles per alia ſpacia dirigant᷑.cũ tamẽ aliq̃ ſunt radices ꝑ⸗ te vellende 6 ſeruabis ad ſemia colligẽda li . beratas omibus pullis teſta ſuꝑ tegere debe bis aut coꝛtice.nã ſolent ſemĩa ſole vel ymbꝛi bus interire. Acomiülla calida z ſicca eſt in pmo gra du: ⁊ eſt pꝛopinqua vᷣtuti roſe ĩ ſui ſub tiliatiõe. et ipius caliditas eſt ſicut caliditas olei cõueniens:et aꝑitiua ⁊ ſubtiliatiua ſpiſſi tudinis.mollificatiua ⁊ reſolutiua abſq; at⸗ tractione.et hec eſt eius pꝛopꝛietas in medici nis.ſedat apoſtemata calida mollificando et reſoluendo.⁊ confoꝛtat mẽbꝛa neruoſa om⸗ mia.et eſt ex medicinis plus cõferentibo laxi⸗ tudini q; relique.Et eſt confoꝛtatiua cerebꝛi. „7 quia reſoluit materias capitis. Sextus Fo. lxxj. De Cuſtutapo dagralim. Aſtuce id eſt podagralim xl grungus calida eſt in pmo gradu.⁊ ſiccũ in ſcdᷣo cum floꝛibus debet colligi.et ꝑ duos annos poteſt ſeruari.pꝛincipaliter virtutẽ habʒ pur gandi melancoliã ſcdᷣo fleuma.vnde cõueniẽ ter ponit᷑ in decoctionibus purgantibo melã coliam ⁊ fleuma. aqua decoctõnis eius valet contra ſtranguiriã ⁊ diſſinteriã ⁊ etiam her⸗ ba ſi poteris habere in magna quantitate de coctam ĩ vino ⁊ oleo renibus pectoꝛi als pe⸗ ctini et alijs partibus dolentibus cathaplaſ mata.Auiceñ.dicit ꝙ aqua cuſtuce eſt mira⸗ bilis ad ictericiam.ſed Areſto.dicit ꝙ de pꝛo pꝛietatibus eius eſt expellere ſuꝑfluitates an tiquas a venis. DPeCalamento. „ Allamentũ aliud eſt aquaticũ et vocat mentaſtrũ. aliud eſt montanũ et vocat nepita. Montanũ melius eſt. quia eſt magis ſiccũ.cum floꝛeſcit debet colligi.⁊ in vmbꝛo⸗ ſo loco ſiccari.⁊ poteſt per annũ ſeruari.virtu tem habet diſſoluendi cõſumandi ⁊ confoꝛ⸗ candi. Contra frigidam tuſſim ⁊ contra frigi dum aſma vinũ decoctionis eius pulueris ⁊ Miq̃ricie ⁊ vue paſſe vel vinũ decoctionis eius pulueris et ficuũ ſiccaruʒ valet. nam ex eo et alijs quibuſdã rebus fit dyacalamentum qd ad idem valet. Item puluis eius in ouo ſoꝛ⸗ bili ⁊ in farina oꝛdei ad idem valet.Cõtra do loꝛem ſtomachi ex frigiditate vtatur patiẽs puluere eius in cibis ⁊ in vino decocto. Jlez ↄtra frigidũ reuma vngat᷑ oꝛopiciũ vłoꝛoꝛi⸗ piciũ als occipiciũ ex melle decoctnõis pulue ris eiꝰ poſtea fiat ſatellatio ex puluere calefa⸗ cto ĩ olla crudi.vel ex ipᷣa herba multũ em̃ cõ fert. Cõtra relaxationẽ vue fiat gargariſmꝰ ex acceto decoctiõis pulueris eius vl herbe. eæt ponat᷑ puluis eius ⁊ puluis roſarum. Cõ⸗ tra tenaſmon ex ffegmate nitro vł ex alio hu moꝛe frigido inungãtur renes ex melle et aq̃ decoctionis pulueris eius vel herbe.⁊ pona tur puluis eius ⁊ colofome.Et ſic etiam libe Bixtus ratur matrix. vel fiat fomentũ er aqua deco⸗ ctionis eius ad deſiccãdas ſuꝑfluitates ma⸗ tricis et multũ valebit. D Centaurra. 1 Entaurea calida ⁊ ſicca eſt in tertio gra du.hec herba amariſſima eſt. et alia eſt maioꝛ:alia minoꝛ.ſed maioꝛ eſt maioꝛis effi⸗ cacie cõpetit medicine pꝛincipaliter.ſcõᷣm ſo lia ⁊ floꝛes.vnde cum incipit floꝛes pꝛoduce⸗ re debet colligi.et in vmbꝛoſo loco ſiccari.pꝑ annũ in multa efficacia poteſt ſeruari.virtu⸗ tem habet diureticã attractiuã ⁊ conſumpti⸗ uam.vinũ decoctionis eius valet ad oppila⸗ tionem epatis ſplenis renũ veſice ſtranguiri am et diſſin teriam. Vnde Galienus centau- rea eſt ex melioꝛibus nobilioꝛibo medicinis dag opilationem epatis et confert magnitfice duriciei ſplenis emplaſtrata ⁊ bibita. Cõtra vermes aurium inijciat᷑ ſuccus eius cum ſuc co poꝛroꝛũ.ad lumbꝛicos detur puluis eius cum melle ad viſum clarificandã ſuccus ra⸗ dicum centauree maioꝛis cũ aqua roſata cõ⸗ ficiat᷑ et oculi liniantur. de ſub t —☛ — —☛ ffi⸗ nſo u⸗ n inn⸗ npt⸗ pla⸗ gon nau⸗ Cinis nifice Cö mſ ſs ⸗ ch⸗ . = . De Captlio veneris. Apillus veneris frigidũ ⁊ ſiccum eſt tẽ perate.virtutẽ habet diureticã ex ſubti li ſubſtantia. recẽs multe eſt efficacie parum poteſt ſeruari.quia ſubtilis herba eſt. Cõtra calefactionẽ epatis detur aqᷓ decoctionis eiꝰ Item ex ipᷣa qqua ⁊ ʒuccaro fiat ſirupus.⁊ ſi ſtit cũ vicio ſplenis addat᷑ aliquid calidũ di⸗ ureticum. Item plagelle intincte in ſucco eiꝰ vel ipᷣa herba trita ſuperponat᷑.Auicẽna aũt dicit ꝙ parũ declinat ad caliditatem ⁊ ſic eſt ſubtiliatiuus reſolutiuus ⁊ aꝑtiuus.⁊ in ipᷣo eſt ſtipticitas.et quãdo permicetcibo galloꝝ ⁊ coturnicũ facit eos foꝛtes ad dimicanduʒ ⁊ interficiendũ.Cinis eius cuʒ acceto ⁊ oleo confert alopicie.⁊ cum oleo mirtino ⁊ vino ⁊ lixiuio pꝛolongat capillos ⁊ pꝛohibet caſum illoꝛũ.⁊ eius cinis cum lixiuio confert furfu- ribus capitꝭ.⁊ delet eas et eradicat vlcera hu mida in eo.⁊ confert pulmom purgando ip⸗ ſum valde ⁊ pꝛouocat vꝛinã.frangit lapideʒ. ⁊ pꝛouocat etiam mẽſtrua.et trahit ſecũdinã ⁊ purgat mulierum fetum.et abſcidit fluxrum ſanguinis. tur. Ad matricẽ mũdificandã ex ſgidi 4 Slixtus Fo. lxxxff. De Cituta. Icuta calida ⁊ ſicca eſt in quarto gra⸗ du.virtutẽ habet attrahendi diſſoluen di ⁊ conſumandi.ea tamẽ non vtimur in in— terioꝛibus medicinis.quia venenoſa eſt ⁊ in ſubſtantia ⁊ in ſuis qualitatib.diſſoluit em̃ tm̃ ꝙ ſpũs minuunt᷑ ex quoꝛũ inanitione mẽæ bꝛa moꝛtificant᷑.virtutẽ habet potiſſimã ßᷣm radices.deinde ſcõm folia. vltimo ſcoᷣm ſe⸗ mina. vnde ſemen eius quãdoq; ponitur in medicinis contra viciũ ſplenis.talis fit vſus tota herba in acceto cum bolo armenico per decem dies iaceat.deinde bulliãt quouſq; re ſolutum fuerit armoniacũ.⁊ poſtea coletur per pannũ.illa liquoꝛoſitas bulliat bene ad ignem.et addita cera ⁊ oleo fiat vnguentũ ci⸗ tuce.qð eſt potiſſimũ cõtra ſplenis ⁊ cõtra du ra apoſtemata ⁊ contra arteticã ⁊ epilentiã ſi inungat᷑ Cõtra podogrã ⁊ arteticã coquat᷑ ra dix in paſta fiſſa ꝑ mediũ ponant᷑ ſupꝛa arte ticã tutiſſimũ remediũ eſt. Cõtra iliacã paſſi⸗ onẽ ſtranguiriã et diſſinteriã ex decoctiõeeiꝰ in vino foꝛti ⁊ oleo dolentia loca cataplaſmẽ „ o hu – nbus et glutinoſum etad meſtrua pꝛouocan da fiat fomentũ ex vino ⁊ aqua ſalla decocti⸗ onis eius. Contra ſcrofulas ſiccas ſiat vſus herbarũ diureticarum: poſtea fiat cathaplaſ mata ex duabus partibus cicute ⁊ tercia ſca bioſe. Betataputin. ——— Atiapucia calida eſt in tercio gradu.et humida in ſcdᷣo.ſed Gerhardus dicit in ſuo modo medendi ꝙ eſt calida ⁊ ſicca in tercio gradu. Eſt aũt ſemen cuiuſdã herbe ſi⸗ mili noie appellate.que remoto exterioꝛi coꝛ⸗ tice ſeruat᷑ ꝑ annũ.eligẽda eſt q̃ viridis nõ ꝑ⸗ foꝛata interiꝰ nec liuida ſed alba virtutẽ ha⸗ bet purgãdi ꝑ ſuꝑioꝛa ex vẽtoſitate ⁊ lenitate quã habet vñ quãdoq; dat᷑ ſanis ad ↄſerua⸗ tionẽ ſanitatꝭ.qnq; egris ad egritudinẽ remo nẽdã. Cõtra qtidianã de flegmate ſalſo ⁊ ſca⸗ bie cõteratur catapucia in magna qntitate.? poſtea cauliũ folijs inuoluta ſub cinere pona tur:diuq; dimittat᷑.vt bñ coquat᷑.deinde con tracia cõpᷣmat᷑.⁊ oleũ qð inde fluit ſeruet᷑ qʒ ꝑ annũ ſeruari põt.Et cũ neceſſe fuerit detur patiẽti in cibis vel aliq̊ alio mõ:⁊ ita pñt deci pi multi. vt fiat claretũ ex catapucijs bene cõ tritis:⁊ cũ melle decoctis. Deinde cõmiſceat Sextus vinũ ⁊ fiat claretuʒ. Et nota ꝙ in. xx. lih vini debet eſſe catapucij vna libꝛaidẽ in vncijs ⁊ alijs ponderibo minoꝛiba. Itẽ pũt poni cata⸗ pucie bñ cõtrite in iure carniũ vel piſciuʒ vel alioꝝ ciboꝛum ⁊ ↄmeſte muliũ valet ſanis et egn. Gerhard tñ dicit: ꝙ catapucia eſt mul⸗ tu laxatiua ⁊ purgat ſuꝑiꝰ ⁊ inferiꝰ laboꝛio⸗ ſe. ⁊ cũ anguſtia.vñ cauendũ eſt ne det niſi fa cile fomẽti.⁊ niſi ſit materia digeſta. nec ſunt dangde hñtibo ſtomachũ debilem et inteſtina. qm̃ ſubuertũt ipᷣm.nec dent᷑ niſi detẽꝑate nec moꝛã faciãt in ſtomacho.nec eſt ſuꝑ doꝛmien dũ nec quieſcendũ.ſicut nec in ceteris vomi⸗=⸗ tiuis medicinis Et vſus eoꝝ eſt vt ex eis acu ant᷑ medicine. Item dicit ꝙ ꝑ ſe poſſunt dari trite ⁊ diſtempate cũ aqua calida vel vino.et dicit ꝙ purgãt pᷣncipaliter flegma 2 viſcoſas hũoꝛes.⁊ maxĩe a ſtomacho ⁊ inteſtinis.vn⸗ de pꝛoſunt coleric coꝛdiacis iliacꝭ artetic fe bꝛi qtidiane ⁊ ex vitrio vel naturali flegmate. Dyaſ.aũt dicit: ꝙ dant a. v. Gnis vſq; ad.ix. et qñ ſtomachus fuerit foꝛtis dent᷑ integra.⁊ ſi ſit debüis dent contrita. Item dicit ꝙ ſi fo lia catapucie dent᷑ cocta cũ pullis aut cũ ole⸗ ribus aut alijs cibis laxant flegma ⁊ colerã. ſas fe Ae. ir. 1 ſiſo gle⸗ gi. Liber Retanꝰ eſt rinci marini eſt calidũ ⁊ ſic (C(Cũ in tercio gradu.herba eſt q̃ in locis marinis inuenit᷑.virtutem habet valde diure ticam ex ſubſtantia ſubtilitate. Contra ſtran guiriam viciũ lapidis ⁊ iliacam paſſionẽ her ba in multa quantitate in aqua bullita ſali⸗ naria vino ⁊ oleo ⁊ in illa aqua patiens ſcat vſq; ad vmblicum. ⁊ ſi tantã quantitateʒ ha bere nõ poteſt cataplaſma loca dolentia her⸗ ba etiam cõmeſta vel vinũ decoctionis eius Velnam pꝛouocat. H BDPe Celidonia. Elidonia calida ⁊ ſicca eſtĩ quarto gra Aqdui:cuius duplex eſt maneries ſcilicʒ in dica.qᷓ maioꝛis eſt efficacie et citrinam habʒ radicem æt eſt cmunis que eſt in partibo no ſtris.⁊ eſt minoꝛis efficacie.vna tamẽ pꝛo al tera ponitur.et cum in recep tionibus inueni tur radix non herba debet poni. virtutem ha bet diſſoluendi attrabendi ⁊ cõſumendi.Cõ tra doloꝛem dentium ex frigida cauſa radix inter dentes aliquantulũ contrita et aleum ipſam. Sextus Fo. lxxxiij. ſuperponat ad caput purgandum ⁊ vuã fri⸗ gido humoꝛe radix in vino decocta patienti ſuperponat᷑.et patiens fumũ per os recipiat. deinde vinũ gargariſet.qð vuam deſiccat. et caput purgat. Plinius autem dicit ꝙ ſucco celidonie oculi hirundinũ eruti vel leſi ad ſta tum pꝛiſtinũ reducuntur. De Cerekolio. Erefolium ſeritur de menſe Auguſti. cctt eſt bonum per totum hyemem ⁊ poſt 1 „* . . Pꝛiandrũ eſt herba ſa cõmunis.que clida ⁊ ſicca eſt in ſecũdo gradu. cuiꝰ ſemen in receptionibo debet poni quod ꝑ du⸗ os annos ſeruat᷑ virtutem habet confoꝛtan⸗ di ex aromaticitate.ad digeſtionẽ confoꝛtan dam ⁊ doloꝛẽ ſtomachi ex ventoſitate.detur ſemen eius in cibis et vinũ decoctionis eius in potu. Item puluis eius ſemis ſuꝑ carnes aſperſus eas ſapoꝛat. yſidoꝛus dicit ꝙ eius ſeminis in vino datus dulci reddit homies ad venerẽ pꝛonioꝛes. Sed cauendum eſt ne nimis detur quia amentiã deducet᷑ ⁊ furoꝛeʒ cuius herba cũ ſemie eſt canibus venenoſa. t eos interſicit.ſi ab eis aliquotiens ſumar᷑ Onſolida maioꝛ.id eſt ſimphitũ frigi⸗ de ⁊ ſicce complexionis eſt.ſed pꝛopꝛie vadix ipᷣius eſt medicinalis.virtutẽ habʒ con ſtringendi ſubſtantiam ſeu materiã groſſam per quinq; annos ſeruat᷑ puluis eius dat᷑ in cibis. valet contra fluxũ ſanguinis menſtruo rum. ⁊ ſimiliter fomentũ ⁊ ipᷣa herba factuʒ⸗ . . De Cutumere.· fio⸗ vopꝛi bʒcon oſum dat in nſtro ar; AVcumer agreſtis eſt herba vocata.erx cuius ſucco fit electuariuʒz hboc modo in canicularibus diebus colligitur fructꝰ ip ſius berbe. Cum eſt quaſi maturus.⁊ conte⸗ ritur.⁊ ſuccus ipᷣius expꝛeſſus ſoli exponit᷑ ⁊ deſiccat᷑ ⁊ quidã decoquũt ſuccũ cũ melle fe⸗ re vſq; ad conſumptionẽ ſucci ⁊ dant admo dũ electuarij qð ſatis laxat per inferioꝛa.per duos annos põt ſeruari.habet autẽ virtutezʒ purgandi flegma ⁊ viſcoſos hũoꝛes. Secũ⸗ dario colerã nigrã ſiue melancoliã.vnde va⸗ let contra paraliſim flegmate vitreo vel natu rali ſciaticis arteticis podagricis ſubuenit.at trahit enim maxime a remotis partib ⁊ pur gat. Item coctũ paſſionibus ex flegmate me det᷑:nõ tamẽ per ſe ſolum datur: purgat ꝑ os et per ventrẽ.⁊ vſus eius quidẽ eſt vt admi⸗ ſceat᷑ alijs cõfectionibo ⁊ ex dꝛagma medici⸗ na acuat᷑ ⁊ qui electuariũ accipit non ſolum doꝛmiat:ſed moueat᷑ ſicut qui ſuſceperit ele⸗ bo:ꝛũ.quoniã ſolet ſuffocationeʒ inducere.in iliaca paſſione pᷣcedat aliqð cliſtere molliti⸗ uũ:et poſtea fiat aliquod ex aqua maluarum oleo ⁊ melle cũ vncia.j.eraderij.et inijciatur. et erit contra iliacam ⁊ contra arteticam ciro gram ⁊ podogr. Item herba ipſa ſi habere Auiũ abſtergit.et letigines. Sextus Fo. l. xxxiiif. poterit cõteratur aliquantulũ. ⁊ decocta ĩ vi⸗ no ⁊ oleo dalenti ſuꝑpoſita ſtrãguiriam ilia⸗ ce ⁊ podagre ſubuenit. ad menſtrua pꝛouo⸗ canda puluis electuarij cõficiatur cum oleo muſtelino vel roſato.⁊ bombex intinctus ſun perponat.et apoſtemata frigida maturanda electuarij vncias.v. ⁊ farina oꝛdei confician tur cum vitello oui.⁊ ſuperponat᷑ Ad apoſte mata rumpenda fit optimũ ruptoꝛiũ ex ele⸗ ctuario ⁊ turbentina.ad vermes auris confi ciat᷑ electuariũ in quantitate granoꝛũ quinq; cum modico acceto. ⁊ modicũ infundatur te pidum/ad omnẽ doloꝛẽ ſtomachi ex frigida cauſa inungatur ex cõfectione electuarij.⁊ ac ceti ad lentigines faciei ⁊ ad omnes ſuperflui tates eius remouẽdas accipe ceruſam ⁊ cam phoꝛam ⁊ electuarij in quantitate illoꝝ duo rum. ⁊ conficias cum acceto in modum vn guenti. ⁊ piſta in moꝛtario plumbeo vel pi⸗ ſtello plumbeo.⁊ ponat᷑ in vaſe vitreo ꝑ qui⸗ decim dies. et poſtea in pꝛedicto moꝛtario cũ piſtello eodem moueatur addito acceto.ſi du rum ſit ex eo vngatur facies.omnẽ enim pan ð . —„ yptamus qͥ alio nomie dicit fraxinella qa frondes hʒ ad modũ fraxini. calidũ 2⁊ ſiccũ eſt in tertio gradu.radix eius eſt cuiui dam herbe ſumili noĩe appellate.qᷓ in locis ca lidis lapidoſis ⁊ ſiccis pcipue reperit᷑ habet autẽ pꝛecipue ipᷣa radix vᷣtutem attrahedi cõ ſumendi ⁊ diſſoluendi venenũ. Contra moꝛ ſum venatoꝛũ animaliũ ipᷣa herba vel radix trita ſuꝑponat᷑ Succꝰ etiã eius cũ vino det. puluis eius cũ ſucco mente conſiciat᷑ ⁊ ſuper ponat᷑ ⁊ potui det᷑. Iſidoꝛus inſuper dicit ꝙ eſt tante virtutis vt ferrũ a coꝛꝑe extrahat vn 1„07 de ⁊ eius pabulo fere ꝑcuſſe e coꝛpoꝛi infixas. BDe. Endiuia. ₰ Aadiuia (que alio noĩe dicit᷑ ſcariola) vl lactuca agreſtis.frigida ⁊ ſicca eſt in ſcdᷣo gradu.ſemina ⁊ folia competũt vſui me dicine.et folia etiã vſui ciboꝝ competũt. Sʒ radix nullam habet virtutẽ. folia viridia ma ximc ſunt efficacie.ſicca nulliꝰ.virtutẽ habzʒ cõfoꝛtandi et alterandi.vnde cõtra oppilatio⸗ nẽ ſplenis ⁊ epatis ex colerica cauſa pꝛoueni enti.valet cõtra tercianã duplicẽ ⁊ ſunplicẽ. eiuntſaginss Sextus ictericiã ⁊ calefactionem epatis et apoſtema calida valent cõmeſte elixe vel crude. Item ſi rupus ex decoctione eius ⁊ ʒuccaro valet ad idem. Item ſuccus eiꝰ vel ſirupus cũ reubar baro datus ĩ quarto vel ſexio die materia exi ſtente digeſta valet. Item cõtra doloꝛẽ epatis ⁊ calida apoſtema valet ipᷣa herba contrita ⁊ ſuperpoſita.⁊ ad idẽ valet ſuccus epithima⸗ tis:⁊ ſi nõ habes folia coque ſemen herbe tni tum in aqua et pone ſuper eius locum. Al⸗ bertus dicit: ꝙ aqua endiuie cum ceruſa et acceto eſt epithimia mirabilis ad infrigidan dum quicquid infrigidari debet. HBHeEnnla. MANula non ſerit᷑:qͥa ſemen nõ habʒ. ſed plantat᷑ coꝛona eius tota.vel maioꝛ ꝑs eius in terra pingui ⁊ alte foſſa:et bene ſub⸗ acta.calida ⁊ hu mida eſt in tercio gradu.hu⸗ mida in pmo. Cuiꝰ duplex eſt maneries ſcʒ oꝛtulana ⁊ cãpana q̃ eſt maioꝛis efficacie ſᷣm radices.Colligit᷑ in pꝛincipio eſtatis.radix ⁊ ſole ſiccat᷑ ne hũiditate coꝛrũpat᷑.radix in me dicinis poteſt poni ꝑ bienniũ ⁊ trienniũ põt ſeruari. Itẽ hʒ virtutẽ liniẽdi ⁊ mũdificandi. vñ valet j̊ neruos ex frigiditate indignatouꝝ — — — — — ,ſed ꝛs ſub⸗ hu⸗ ſ⸗ ſeimn rr lane l 1d. 4os cõtra doloꝛẽ ſi puũaliũ ex frigida cauſa det vi⸗ nũ decoctiõis eiꝰ ſm iſtud. enula cãpana red dit pᷣcoꝛdia ſana. Cõtra doloꝛẽ ſtomachi ex frigida cauſa. ⁊ cõtra ventoſitatẽ ⁊ cõtra tuſ⸗ ſum frigidã detur vinũ decoctiõis eiꝰ.puluis cũ puluere cinamomi delicatis ſoluit vẽtoſi⸗ tatẽ ſpiritualiũ.herba tota decocta in vino ⁊ oleo ⁊ cataplaſmata doloꝛẽ ſpiritualiũ iliacũ colicũ ⁊ ſtranguiniã ſoluit. Contra frigidum aſma det᷑ farina oꝛdei in q̃ coctus ſit puluis eius. Itẽ nota ꝙ in enula eſt vᷣtus rubificati⸗ ua ⁊ abſtractio vltimga. SPeatica frigida ⁊ ſicca eſt in pꝛimo gra⸗ du.herba eſt creſcẽs in aquoſis locis et pᷣ̃cipue lapidoſis:habẽs folia multa terre ac lapidib adherẽtia.vᷣtuteʒ habet diureticã ex ſubtili ſubſtantia ⁊ infrigidatiuã:vnde valet contra oppilationẽ epatis et ſolenis ex calida cauſa ⁊ contra caloꝛẽ epatis ⁊ ictericiã ⁊ ideo detur oꝑatica. Sirupus ex aqua decoctiõis eius addito reubarbaro in fine decoctionis optimus eſt contra ictericiam. BDer Erutua. ‚ Fo. lxxxv. Ruca calida eſt ⁊ ſicca ĩ quarto gradu. domeſtica maioꝛis eſt efficacie q; ſilue⸗ ſtris.ſemina pᷣcipue competũt medieine.ſecũ do folia virtutẽ habet cõſumendi ⁊ coitũ in citandi decocta cum carnibus valet ad coitũ incitandũ. ſtranguiriã ⁊ diſſinteriam ſoluit et paraliſim. Item in vino decocta ⁊ renibus cataplaſmata libidinẽ incitat.pectini ſuppo⸗ ſua vꝛinam pꝛouocat. Semen eruce ⁊ maxi me ſilueſtris facit virge erectionem. Bulus eſt calidus ⁊ ſiccꝰ in tercio gra du:coꝛtices radicum ⁊ curiones pꝛeci- pue competũt medicine.Coꝛtices radicuʒ in vere colligũtur.⁊ ſiccant ad ſolem.per annuzʒ ſeruant᷑.habet autem virtutẽ diſſoluendi cõ⸗ ſumandi ⁊ purgandi flegma.⁊ viſcoſos hu⸗ moꝛes. Succus eius dicit᷑ ⁊ purgat attrahẽ do ſuperius ⁊ inferius anguſtioſe.vnde non debet dari niſi digeſta materia ⁊ coꝛpoꝛe flu⸗ xui pꝛeparato.vt in alijs vomitiuis medici⸗ nis valet febꝛi quotidiane diuturne:terciane ex colera cicerina et vitellina. Itẽ epatis oppi lationi ⁊ ictericie ⁊ collice ⁊ iliace ⁊ aq̃ lento⸗ 9 flegmaticoꝛũ educit. vſus eius eſt vt der ſuc⸗ cus eius per ſe vel in eius decoctione diſtem peret᷑ alia medicina.vel addat᷑ ſirupo vel oxri mellis laxatiuis.vel coquat᷑ cum melle ad cõ ſumptionẽ ſucci. Contra tremoꝛẽ exc emita tũ ⁊ arteticam ⁊ lentoflegmaticã fiat bai᷑ caʒ ex aqua ſalſa decoctionis radicũ eius.⁊ curi⸗ onum vel totius herde. De Fenitulo. Eniculus ſeritur de menſe decembꝛis ianuarij febꝛuarij ⁊ marcij. ⁊ toto tẽpo re tranſplantat᷑ calidus ⁊ ſiccus eſt in ſecũdo gradu.virtutem habet diureticã extenuandi groſſam ventoſitatẽ. cõmeſtum poſt pꝛandiũ confert acidis eructuationib.que fit ex in digeſtione. ⁊ hoc facit ex ſubtili ſubſtantia et qualitatibo ſuis. Semẽ eius folia ⁊ floꝛes ⁊ coꝛtices radicũ vſui medicine cõpetunt. Se men colligit᷑ in pꝛincipio autumni.⁊ ſeruat᷑ ꝓ tres annos. Coꝛtices radicũ colliguntur in pꝛincipio veris.⁊ ſeruant᷑ per mediũ annum. ontra oppilationẽ epatis ſplenis ſtrangui⸗ riam diſſinteriã ⁊ vicium lapidis ex frigida cauſa detur.et aqua decoctionis eius. Item Sitxtus feniculus coctus ⁊ cõmeſtus valet cõtra pꝛe⸗ dicta. Item eadẽ aqua vel vinũ ſoluit doloꝛẽ ſtomachi ex frigiditate vel ventoſitate.⁊ di⸗ geſiionẽ cõſoꝛtat.idẽ facit puluis ſemis eius Contra pannũ oculoꝛũ ⁊ pꝛuritũ ſuccus ra dicũ eius ſeniculi in vaſe eneo ꝑ qndecim di⸗ es ad ſolẽ ponat᷑.et moꝛe colirij oculis appo⸗ nat᷑. Contra pꝛuritũ oculoꝛũ certũ eſt experi mentũ.conſficiat᷑ aloes optimũ cum ſucco ſe niculi.⁊ ponat᷑ in vaſe eneo ad ſolem per.xv. dies. deinde ponat᷑ in oculis moꝛe colrij. — Lamula eſt calida ⁊ ſicca ĩ quarto gra du.flamula quia virtutẽ habet intenti⸗ uã eſt autẽ ſimilis vidalle in folijs ⁊ floꝛibus ſed hʒ floꝛes cõcauos.viridis multe eſt effi⸗ cacie.ſed ex ſiccitate nullius vel modice.Ad cauteriũ ſiue ignẽ facienduʒ cõterattamula ⁊ ſuper locũ ponatur ⁊ dimittat᷑ per diem.et poſtea inuenit᷑ cutis cõbuſta. Ad apoſtema rũpenda quãdo verſuʒ eſt ad ſaniem. ⁊ caput eſt durum. conteratcum oleo.⁊ ſupponat᷑ ole um.ponitur ad relaxationem ne flamula ni⸗ mis exſiccat. — . — — „E . Vmusterre eſt herba nota. ſic dicta.qꝛ generaliter a quodã groſſa fumoſitate terre calidũ eſt in pꝛimo gradu.ſicca in ſcdo. viridis ⁊ ſicca a quodã magne efficacie.pꝛin cipaliter purgat melancoliã.ſcðdᷣo fleuma ſal ſum ⁊ colerã aduſtam. ⁊ eſt diuretica contra ſcabiem vncias.ij.ſucci eis addito ʒuccaro fi at ſirupus.⁊ cum aqua calida detur.vt addã tur ſemina feniculi. Item ſiat hoc vnguentũ cum oleo nucũ.⁊ ponat᷑ puluis fuliginis ſub tilis.et conficiat᷑ addito acceto ⁊ ſucco fumi⸗ terre in maioꝛi quantitati qᷓ; de alijs.⁊ vnga⸗ tur patiens in balneo optimũ eſt. Et nota q; ſi ſuccus eius detur ter in ſeptimana vt dixi⸗ mus optime purgat humoꝛes inducẽtes ſca biem. Item herba fumiterre in vino cocta et poſita ſuper locũ podagricũ multũ valet. Sixtus Fo. xxxvj. Defungo. — ND R ℳ☛ G — — AUingi quidam ſunt boni.quidam moꝛ tiferi.boni ſunt parui rotundi ad mo⸗ dum pilei.qui in pꝛincipio veris apparent.et in maio deficiũt.nunq; em iſti tales aliqueʒ interfeceruni.aut multũ leſerunt ſubito. ſed tamen omes malum generant nutrimentuʒz. Moꝛtiferi autẽ ſunt qui naſcunt᷑ iuxta ferrũ et ruginoſum. Alij autẽ ſunt moꝛtiferi licʒ nõ ſtatim interficiant.ſcʒ illi qui naſcũtur iuxta alias res putridas. aut iuxta habitationẽ ali cuius reptilis venoſi.aut iuxta quoſdam ſpe ciales arboꝛes.que in pꝛopꝛietate habẽt fun goscoꝛrũpere ſic oliua eſt Signũ aũt moꝛti feri eſt. ꝙ in ſuꝑficie eius quedã hũiditas vi⸗ ſcoſa ⁊ coꝛrupta eſt.⁊ ꝙ cito alterat᷑.et coꝛrũ⸗ pitur inter manꝰ colligentiũ fungos. In no ſtris autẽ habitatiõibus inuenit᷑ fungus qui latus eſt.et ſpiſſus aliquod ruboꝛis habens in ſuꝑficie ⁊ in illo ruboꝛe habet multas am pulas eleuatas.quarũ quedam ſunt fructe et quedã non. Nam ⁊ ille moꝛtalis eſt.et ſtatim interficiẽs et vocatur fungus muſcarũ.eo ꝙ in lacte pulueriʒatus interficit muſcas. De Finugreto. Enũgrecum calidum eſt ⁊ ſiccum.ſub ſtannã habet conglutinoſam. vnde vir tutem habet maturandi ⁊ laxandi.Ad apo⸗ ſtemata exterius maturandũ farina fenigre⸗ ci cum vitello oui conficiatur.et ſuperponat᷑ maturat eum ⁊ extenuat. Ad maturandũ et rumpendũ conficiat᷑cum trebẽtina.⁊ ſuper⸗ ponatur.herba etiam cocta in oleo ſuperpo⸗ natur ad maturandũ. Ad apoſtema ſpiritua lium farina fenigreci in ſacelo poſita ⁊ deco⸗ cta in aqua cum maluiſco ponat᷑ deſup. Ad apoſtema ſtomachi ⁊ inteſtinoꝛũ ex farina fe nigreci et aqua pꝛedicta fiant pultes ⁊ ſuper⸗ ponantur. Sextus De Gabulia. Auubuſia ſunt de natura caulium et ha= bent foꝛmam cauliũ donec clauſa fue⸗ rint.ſed poſtq; clauſi ſunt folia ipſoꝛum fiũt quaſi alba ⁊ groſſa ſicut tuice ceparum. aerẽ deſiderant frigidũ.nam in aerecalido vel tẽ⸗ perato non claudũtur ſed aperta remanẽt ſi⸗ cut caules.terram vᷣo deſiderãt qualem cau⸗ les.ex eis fiunt compoſita ſicut exrapis. Itẽ ſeminantur vt caules. DeGramine. — — — ho⸗ ſe⸗ üt eri te⸗ iſi⸗ en⸗ ₰ℳ . Raminis virtus eſt ſtiptica.⁊ vulnerũ conglutinatiua. ventris conſtrictina. vulnerũ renum ⁊ veſice ſanatiua.⁊ doloꝛis ſplenis mitigatiua.et eius ſuccus potui datꝰ ſua pꝛopꝛietate lumbꝛicos occidit. hanc her bam noſcunt canes ⁊ eam comedũt quando ſe purgare volunt.vt Plinius dicit. BDeGralego. Nalega dicit᷑ impĩgnare terram ſi viri dis vertatur in ea. Item dicit᷑ ꝙ eius ſe men mirabiliter facit ouare gallinas. De Gentiang. Enciana eſt radix cuiuſdam herbe ſill noie appellate. cuius folia radix eſt me dicinalis. In fine veris colligit. et exſiccata per tres annos ſeruat᷑. Haſcitur autẽ frequẽ tius in montibus ⁊ in locis vmbꝛoſis ⁊ hu midis.calida et ſicca eſt in pᷣmo gradu.virtu tem habet diſſoluendi cõſumendi ⁊ aperien⸗ di. VUnde diuretica eſt contra antiquũ aſma. detur puluis eius cum vino addita aqua oꝛ dei.ſuccus radicis eius abſtergit moꝛpheaʒ. ⁊ ſanat plagas ⁊ vlcera coꝛroſiua.bibita etiã multum iuuat eum qui cecidit ex alto ⁊ colli ſus eſt.⁊ vltima medicina eſt contra moꝛſum ſcoꝛpionis ſerpentiũ ⁊ vermiũ venenatoꝛuʒ. ac canis rabidi ſi bibunt᷑ ex ea cuʒ vino due Vnele. J Dr Gariokilatal Ariofilata ſimilis eſt nouellis folijs ru beiſ ſen flaponibus.⁊ eius redolent folia. cCalida et ſicca eſt in tercio gradu. Recens maioꝛis eſt efficacie q; exſiccata.⁊ ſeruat᷑ per annũ.virtutem habet diſſoluendi conſumen di ⁊ aperiendi.et dicit᷑ gariofilata quia odo⸗ rem habet ſunilem gariofolis ſcõᷣm ſapoꝛeʒ vel effectum. Contra coꝛdiacã paſſionem in gaqᷓ marina ⁊ oleo cocta ꝑti anterioꝛi ⁊ poſte⸗ rioꝛi ſuperponat᷑.Ad digeſtionẽ conſoꝛtan⸗ dam:⁊ doloꝛem ſtomachi ⁊ inteſtinoꝛũ ex fri giditate vel ventoſitate detur vinũ decoctio⸗ nis eius. l Sixtus De Humul. Aimulus.id eſt liatigo. flos eius pter . ſiccitatem ſuam conſeruat᷑ per longitu⸗ dinem maximã temꝑis in virtute ſua ita vulł garis opinio eſt ꝙ nunq; putreſcit.et eſtacu ti odoꝛis ⁊ foꝛtis.et eſt calidũ ⁊ ſiccum.diſſo lutiuus viſcoſitatũ ⁊ inciſiuus.et conſeruat a putredine liquoꝛes quibus admiſcetur. — Jf. ——e Ne zan o ALiber De Juſquiamo. ——— Vſquiamꝰ eſt frigidꝰ in tercio gradu. DSemen eius eſt cuiuſdã herbe que caſ ſilago vocatur ſiue deus caballinus.Semi⸗ nũ autem triplerx eſt diuerſitas.eſt em album rubeũ et nigrum. Albũ et rubum competunt medicine.nigrũ vᷣo moꝛtale eſt. Nota ꝙ iuſ⸗ quiamus debet recipi per os.interius ponen dũ eſt ſemen ſi exterius herba.et ſemen maio ris eſt efficacie. virtutem habʒ emothoꝛicam id eſt ſomniferã cõſtringendi et moꝛtificandi ad ſomnũ pꝛouocandũ in acuta egritudine fiat fomentũ ex aqua decoctõnis eius herbe circa frontem et timpoꝛa et pedes.ſiat etiã ab lutio poſtea fiat hoc emplaſtrũ.puluis ſemi⸗ nis ſubtilis cum albumie oui et lacte mulie⸗ ris puellã nutrientis et modico acceto ⁊ fron ti et timpoꝛiba aponatur. Item ad lacrimas conſtringendas fiat idem emplaſtrũ ex ipſa. Contra diſſinteriã fiat emplaſtrũ ex ipᷣa her ba et ſuperponat᷑. doloꝛem eius tollit.Lõtra doloꝛem dentiũ ſemina ſuper carbones po⸗ nantur.⁊ patiens fumũ per os accipiat et te⸗ neat ſuper aquam et apparebunt quaſi ver⸗ mes ſuꝑnatantes. Semen ſuperpoſitũ den⸗ Sixtus Fo. lexxviij. tiet in cauſa calida doloꝛem tollit. et nota ꝙ per decem annos ſeruatur,· /. Sopus eſt calidꝰ ⁊ ſiccꝰ in tercio gra⸗ Agu.habet virtutem ſcpᷣm folia et floꝛes non ſcõm radices: diuretica eſt diſſoluendi cõſumendi ⁊ attrahendi.Contra frigidã tuſ ſum valet vinũ decoctionis eius etficuũ ſicca rum.Item vinũ decoctionis eius et ſeminis ſeniculi doloꝛem ſtomachi et inteſtinoꝛũ tol⸗ lit.fomentũ factum ex aqua decoctionis eiꝰ matricẽ a ſuperfluitatibus munditficat.et ab ſtergit. Idem ſacit ſuppoſitoꝛium ex puluere eius ⁊ oleo muſtelino.puluis eius vel ipᷣa her ba in teſta calefacta et ſuperpoſita capiti ꝑ ſe vel in ſacello valet contra frigidũ catarrũ. et caſum vue.Contra vuã fit gargariſmꝰ ex ac⸗ ceto decoctionis eius. Item ipᷣa herba in vi⸗ no decocta et cathaplaſmata tollit doloꝛem ex ventoſitate. * 5 Liber De Iruntijs. — ð M Runcij et ſaluida eadem eſt herba. G multũ ſpinoſa.de quoꝛuʒ radicibus fit cincibarũ hoc modo. in dubbus libꝛis mellis et vna iruncinoꝛũ mundatoꝛuzʒ vel paſtinate ponant᷑ vnci.libꝛa vel dimidia et due zinʒiberis vel medietas piperis tantũ hoc modo lauent᷑ iruncij ⁊ abijciatur lignuʒ deinde minutatim incidãtur. et poſito melle ad ignem.⁊ optime deſpumato ponant᷑ in eo iruncij ⁊ ʒinʒiber ſiue piper.et vſq; ad ſpiſſi⸗ tudinem congruã bulliant. Et ſi in fine de⸗ coctionis addatur puluis:als ſemen eruceet pinei erit optimũ ad coitũ ⁊ mẽbꝛi erectionẽ. Arus qui alio nomie dicit᷑ barba io⸗ unis:als barbaron vel pes vituli.cali.⁊ ſic. eſt in ſcdᷣo gradu. In locis ſiccis ⁊ humidis montuoſis ⁊ planis inuenit᷑.in hye me ⁊ eſtate magnã habet efficaciã ſcᷣm folia maioꝛẽ ſcdm radices. maximã ſcõm quaſdã tuberoſitates que colligunt᷑ ſcindũtur et de⸗ ſiccant᷑ virtutem habet diſſoluendi relaxan⸗ di ⁊ extenuandi. Contra tumoꝛẽ aurũ her⸗ ba ipſa cum tuberoſitatibus decoquat᷑ in vi⸗ no et oleo.addito cimino.et fiat emplaſtrum guribus ſuperponat᷑. Contra frigida apoſte mata ipᷣa herba tota cũ tuberoſitate ⁊ exun⸗ gia vꝛſina teratur.et poſtmodũ in teſta calefa cta ſuperponat᷑. Contra ſcrofolas nouellas herba ipᷣa cum exuugia veteri ⁊ ſquilla vłex⸗ ungia vꝛſina ſi poteſt haberi terat᷑.⁊ ſuperpo nat᷑ ⁊ liberabitur ſi recentes fuerint.Ad faci⸗ em depurandã.et cutim ſubtiliandã ex tube roſitatibus deſiccatis fiat puluis ſubtilis et cum aqua roſata conficiatur.et ponat᷑ad ſo⸗ lem donec aqua conſumat᷑.Et ita fiat ter vel quater vel amplius ex illo puluere ſolo vł cũ aqua roſata puluis eius carnem ſuperfluam coꝛrodit. ſond ure iuſd iof anno duy ctay⸗ opi dolo⸗ dihl nenea leht io⸗ l 99 nhſe ſola ſi de⸗ n⸗ er⸗ gwͦ⸗ gum poſt run⸗ leſn ellas ler⸗ fach⸗ mbe lis dſo⸗ ſlã iorx Deiris ſiue yrtos. Ris ſiue yreos ſiue gladiolus.als gla⸗ Zolnus. cuius folia ſunt ſimilia enſi: cũ floꝛibus purpureis vel albis. Nam iris pur puream habet floꝛẽ.yreos autẽ album.⁊ ſunt eiuſdẽ virtutis.radice tm̃ vtimur in medici⸗ nis.in fine veris colligitur ⁊ ſiccatur.ꝑ duos annos ſeruat᷑.calida ⁊ ſicca eſt in ſecũdo gra du.virtutem habet diureticaʒ.vnde diſſoluit et aperit. Contra vicium ſpiritualiũ ⁊ contra oppilationem ſplenis epatis renũ ac veſice.et doloꝛem ex ventoſitate vinũ decoctionis ire os iuuat.puluis eius leuiter ſuperfluam car⸗ nem coꝛrodit Ad pannũ oculoꝛũ fiat coliriũ ex puluere eius.⁊ aqua roſata. Der Liqiiritia. SBixtus 8 / Iquiricia eſt radix cuiuſdã herbe.q̃ de ſigerat terraʒ bene ſolutam.⁊ pꝛecipue zabulum. vt in eo facile multas ⁊ longas p ducat radices. que ſi plantat᷑ faciliter comp⸗ hendit.⁊ circa ſe multũ pullulat.⁊ foꝛte ſi ha⸗ ſta eius adhuctenera flectat᷑ ad terrã ⁊ operi⸗ atur conuertet᷑ in radicẽ.ſicut accidit in men ta.ruta ⁊ gramine.calida ⁊ humida eſt tẽpe⸗ rate. Eligenda eſt non nimis groſſa. nec mul tum tenuis.interius crocea.non puluerizabi lis. nigra vo ⁊ alba eſt abijcieda.ſuccus eiuſ⸗ dem eſt efficacie ⁊ etiã foꝛtioꝛis.qui hoc mo⸗ do fit. Cum viridis eſt bene cõterat᷑.et in aqᷓ bulliat et decoquat᷑ vſq; ad conſumptionem fere.poſtea expꝛimat᷑.valet contra omnia vi⸗ cia pectoꝛis.decoctio eius valet cõtra tuſſim ad idem valet electuariũ confectum ex ſuc co liquericie ⁊ melle. Item liquericia maſti⸗ cata ⁊ ſub lingua retenta ſitim ⁊ aſperitatem lingue ⁊ gutturis mitigat. * Ingua arietis (que plãtago vocat frigi .. agüaca eſt. folia eius ſicca cõſolidant optĩe vulnera ⁊ vlcera.⁊ ad hoc nihil eſt mez lius ea (vt dicit Dyaſ. Et mirabile videt᷑ ꝙ ſi bibat᷑ ſuccus triũ radicũ eius tribus vnciiss vini aliqñ curat tercianã.Et quatuoꝛ radicũ ſuccus cũ quattuoꝛ vncijs vini bibatur.ali-⸗ quãdo curat quartanã. Item dicit Dyaſco. ꝙ ſanat vulnera canis rabidi. ydropicos iu uat.veneno repugnat.eius ſuccꝰ lumbꝛicos necat.⁊ vehementer ſolutionẽ ventris miti⸗ gat. menſtrua conſtringit.⁊ tumoꝛes apoſte matũ in pꝛincipio reꝑcutit ⁊ diſſipat.gingui as tumidas ⁊ ſanguineas repꝛimat ⁊ ſanat. DeTiio. „ 8 N R N — Iliũ plãtat᷑ de mẽſe octobꝛis ſeptẽbꝛis nouẽbr in tra pigui ⁊ bñ ſubacta. Nã accipiunt᷑ ſpici ſiue bulli eiꝰ virides. vel ſicci ponunt᷑ ꝑ vnã ſpannã.vł vnũ pedẽ qð eſt me lius ſeꝑati ſicut fit de alijs. Itẽ dicit Ariſto. ꝓ ſi haſta lilij qũ nondũ aꝑtum eſt ſemẽ ſiue flos eiꝰ flectat᷑ in terrã.ita ꝙ cepa nõ radicet ⁊ cooꝑiat᷑ terra infra paucos dies emittet in qᷓlibet nodo haſte cepã ꝑuulã ſicut ſunt bui li eiꝰ.calidũ ⁊ hũidũ eſt. Aliud eſt domeſticũ aliud ſilueſtre. Sʒ ſilueſtre aliud gerit floꝛeʒ purpureũ.qð efficaciꝰeſt.aliud croceũ habʒ coloꝛẽ.domeſticũ aũt cũ exungia veteri tritũ vel cũ oleo coctũ ⁊ ſuꝑpoſitũ frigidũ apoſte⸗ ma maturat.Contra ſplenis duriciẽ radix li lij in młta quãtitate cũ bꝛãca vꝛſina ⁊ radice emiſce ponat᷑ in vino ⁊ oleo ꝑ.x.dies.Et po⸗ ſtea colet᷑ ⁊ colatura addita cera ⁊ olco. ⁊ fiat vnguẽtũ. Ad faciẽ colerandã accipe tubero ſitates radicꝭ lilij agreſtis ⁊ ſicca.⁊ puluerem inde fac ⁊ iſtẽpera cũ aq̃ roſacea ⁊ deſiccet᷑. q̃ facto ter vel q̃ter illũ puluerẽ ſolũ ⁊ cum aq̃ roſacea ↄfectũ ducas ſuꝑ faciẽ. Jtẽ abluẽdo mũdabit faciẽ ⁊ renouabit cõtractionẽ ruga rũ. Itẽ folia eius ſi trita cũ oleo aponant᷑ qꝛ vHᷣtus erꝰ mitigatiua eſt. Itẽ educit purgatiõʒ meẽſtrualẽ qꝛ eſt aꝑitiua ex vẽtoſitate. ⁊ eſt tu⸗ D ? . 4 . ganto magis valet. Liber mToꝛis rep̃ᷣſſua. Et ideo valet cõtra apoſtema ta ex vẽtoſitate Si radix eiꝰ trita cũ oleo ſepi us appo nat᷑. Pliniꝰ dicit ꝙ cepe cum vino et oleo admixto clauos pedũ ſagittas ſerpẽtuʒ 2 fungoꝝ maliciã ⁊ venenũ decocte cũ vino ⁊ oleo admixto clauos pedũ ⁊ nodos ſoluũt. piloſq; lo aduſtis reddũt. in vino etiã cocte addlito melle venis pᷣciſis ſubueniũt.folia ip ſius cocta in vino vulnera ſanãt. Ex floꝛib- eiꝰ fit oleũ.⁊ aq̃ ſicut ex roſis.⁊ ſunt vere eiuſ dem virtutis cum oleo ⁊ aqua roſata. Pe Lingua aus. Ingua auis calida ⁊ ſicca eſt in pꝛimo AIgrad u.folia hʒ ꝑua ⁊ acuta ligue auis ſilla. viridis multe eſt efficacie. exiccata nulli „* . * . us.virtutẽ habet incuãdi libidinẽ.⁊ humeetã di. herba iſta cũ carnibo cocta vel oleo cocta vel ſanguĩe libidinẽ incitat.valʒ etiã decocta agddito zaccaro cõſump. Cõtra ſiccitatẽ pe cioꝛis det᷑ aq̃ decoctionis ipᷣius ⁊ addito tra⸗ De Lapatio. Avppaciũ idẽ accetoſa vel rimoſa calidũ t⁊ ſiccũ eſt in tercio gradu vel in ſecũdo en Auiceñ Eſtait iripler aſpacii ſcz aca⸗ Sextus Fob xt. tũ acuta babẽs fſolia.virtutẽ habet diſſoluẽ⸗ di ⁊ relaxãdi aperiẽdi ⁊ extenuãdi. Cõtra ſca biẽ ſuccꝰ lappacij acuti ⁊ oleũ muſteunũ ⁊ pix liquida ſimul bulliãt poſtea colet᷑ ⁊ colature addatur puluis tartari ⁊ fuliginis ⁊ fiat vn gueniũ q ſatis cõpetens eſt icabioſis. Aui⸗ ceñ.dicit ꝙ radix eiꝰ cũ acceto cocta confert ſcabiei vlceroſe.⁊ impetigini. ⁊ eius decoctio ciũ aq calida pꝛunitui. Et ſiliter ipſa met i bal neo eit optima Cotra impetiginẽ ⁊ ſerpiginẽ fiat decoctio ſucci lappacij ⁊ puluere auripig menti. Ad apoſtemata maturandũ lappaciũ rotundũ tritũ ⁊ in oleo decoctũ vel cũ exun⸗ gla ſuꝑponat ad rüpendũ eodẽ modo ſuꝑpo nat᷑acutũ.Contra ſtrãguiriã ⁊ diſſinteriã fi⸗ At decoctio lapacij i vino ⁊ oleo ⁊ pectini ſu pponat.vꝛinã pꝛouocat in multa quãtitate. Aqua vel vinũ decoctiõis eiꝰ ſoluit oppiiati⸗ oneẽ ſplenis ⁊ epatis.Cõtra ſcrofulas nouel⸗ las fiat emplaitrũ ex lappacio acuto ⁊ exũgia ſimul tritis. Cõtra lumbꝛicos valet ſucc erꝰ datus cũ melle. Cõtra flegma habũdans in cerebꝛo ſuccus eius cũ ſucco rute in modica quatitate naribus inijciat᷑ in aere calido vel in balneo. Item lappaciũ crudũ vel coctum cõmeſtum valet ſcabioſis. Bi Tattuta. Liber Actuca ſeri ⁊ tranſplãtari poteſt fere to to tſpe anni in terra pĩgui bene ſubacta per ſe ⁊ mixtim cũ alijs herbis.⁊ q̃ ſata fuerit in autũno vtiliter plantat᷑ mẽſe decẽbꝛis.cir⸗ ca areas aliarũ herbarũ que tũc ſerunt᷑. Jpᷣa em̃ nõ timet gelu ſed roboꝛat᷑ ex eo.⁊ erit bo⸗ na poſt hyemẽ cũ alijs herbis.quouſq; ſemẽ ꝓducet. Sed q de natura ꝑuarũ nõ trãſplan tant. Que vᷣo ſunt ex magnis q romane dicũ tur q̃ habẽt alba ſemĩa trãſplantari debẽt vt creſcãt ⁊ dulcedinẽ habeãt.multũ iuuant᷑ ir⸗ rigatiõe tꝑe ſiccitatis.lactuca fri.eſt hu. tꝑate Alij dicunt ꝙ eſt calida ⁊ hũida tꝑate.⁊ ideo eſt melioꝛ ceteris herbis.⁊ tẽperatiſſima reſpe ctu aliaꝝ herbaꝝ.Sanguinẽ generat ⁊ lac ⁊ vꝛinã ꝓuocat ⁊ colerã extiguit.ſanguĩs ebul litionẽ refrigerat.⁊ ſomnũ inducit. Itẽ valet cõtra ca:apoſtemata capitꝭ doloꝛẽ de colera rubea. Sanguinẽ factũ amputat cathaplaſ⸗ mata.ſed cocta plus q;ᷓ cruda fit eſui cõueni⸗ ens.qꝛ eius lac caloꝛe ignis minuit᷑. pᷣ qð cre at ſomnũ inducẽs.vñ fiu aperitiua.ſanguᷣinẽ t peſſimũ generat.idcirco ea aſueſcentibo fit nociua.qꝛ tenebꝛoſitatẽ oclis facit.⁊ ſperma⸗ tis materiã coꝛrũpit.Sed cũ eſt adhuc tene⸗ ra valet multũ in febꝛibo elixata vel cruda in acceto cocta.addito croco ſoluit oppilationẽ ſplenis ⁊ epatis. Ad ꝓuocandũ ſomnũ ſemẽ conficiat᷑ cũ lacte mulieris puelł nutriẽtis ⁊ cũ albumie oui.⁊ fiat emplaſtrũ ſuꝑ timpo⸗ ra. Itẽ puluis ſemĩs eiꝰ cũ lacte ſomnũ ꝓuo⸗ cat. Itẽ facit febꝛicitantibo datꝰ cũ aq̃ calida. CLoõtra calidũ apoſtema cõficiat᷑cũ oleo roſa to ⁊ ſuꝑponat᷑ ⁊ deſtruũt ipᷣm. Itẽ cathaplaſ ma frondiũ ipᷣius habẽtibo criſpilã ſubuenit Itẽ ſemẽ eius datũ in potu ſepe pollutioneʒ patienti celerit᷑ ſuccurrit. Itẽ eſt q̃daʒ ſpẽs la ctuceagreſtis qᷓ longioꝛa ⁊ ſtrictioꝛa hʒ folia ſubtilioꝛa ⁊ aſperioꝛa ⁊ nimis viridia.hec eſt amara ⁊ eſt maion caliditat ⁊ ſiccitat q; do⸗ meſtica. Iẽ dicit lini ꝙ eſt am ſpes la⸗ ctuce ſpõte naſcẽtis quã capꝛinã vocãt.q̃ pꝛio iecta in mari pꝛotinꝰ necant᷑piſces qͥ ſunt in circuitu vicini. Itẽ eſt alia ſpẽs lactuce q̃ na⸗ ſcit᷑ in aruis.cuiꝰ folia trita cũ polẽta cõferũt viſceribi.⁊ hãc greci vocant ylion. Itẽ eſt alia ſpẽs q̃ creſcit in ſiluis quã vocãt ſcaricion.cu ius folia trita cũ polenta vulnerib pſũt.ſan⸗ guinẽ ſtringũt.⁊ putreſcẽtia vulnera ſanant. Et eſt alia ſpẽs lactuce habẽs rotũda folia ⁊ bꝛeuia.quã multi etiã vocãt acriã.Cuiꝰ ſuc⸗ cũ ancipitres ſcalpãdo terrã herbã extrahũt, intingẽtes oclos diſcutiũt obſcuritatẽ ca N Sirtus liginẽ cũ ſeneſcüt Cuiꝰ herbe ſucc? ſanat oia⸗ vicia oculoꝛũ.et maxĩe quãdo ei lac mulierũ admiſcet᷑. Serpentũ moꝛſibo ⁊ ſcoꝛpionũ icti bus medet᷑. Si ſuccꝰ eius cũ vino potet᷑ ⁊ fo lia trita ſuꝑ vulnꝰ emplaſtrent᷑. omnẽ em in⸗ flationẽ diſcutit ⁊ compeſcit. Da Lentilco. „. . — Entiſeus cali.⁊ ſic. cõplexionis eſt. vir tutẽ habet cõſtringendi ⁊ cõſolidandi. õtra fluxũ menſtruoꝛũ ⁊ diſſenteriam ⁊ vo mitũ ex debilitate virtutis cõtentiue.faſcicu li parui facti cũ folijs decoquant᷑ in acceto. et pectini ⁊ renibo cataplaſma factũ ſuperpo nat᷑. Contra vomitũ ſuper furculã pectoꝛis. Alius vſus cõtra pꝛedictas teneritates.len⸗ tiſci bulliant vſq; ad acceti cõſumptionẽ.de⸗ inde ſiccet.⁊ fiat inde puluis.⁊ detur incibis ⁊ potibus.Contra vicerationẽ virge puluis factus ex folijs eiꝰ ſuꝑ teſtam calidã deſicca tis ⁊ pulueriʒatis vlcera conſolidat ⁊ ſaniem conſumit. ſed non debet poni niſi quãdo eſt ſanies. Contra vlcerationẽ oꝛis lingue ⁊ la⸗ . . bioꝛũ in febꝛe acuta.fiat decoctio eius folio⸗ . u ix acceto.⁊ patiens ſepe gargariſet. ffa fum oon⸗ goͤl Wult ico tibu cli se llhit o lerne imee licge ſtess ſun M A hit ndi. 1 0 ſccu evo⸗ gpo nis, len⸗ de⸗ ibis luis ſic hienn ck l o⸗ De Laureola. Aureola eſt herba multũ laxatiua.cali da ⁊ ſicca eſt in ſecundo gradu. Cuius fructus ſiue ſemen eius eſt rotundũ ſubruf⸗ fum ad quantitatẽ piperis quod dicitur ci⸗ rogridiũ:ałls cocõdriũ quod eſt adhuc ma⸗ gis laxatiuũ qᷓ; laureola.et tamen ipſa herba multũ eſt laxatiua ⁊ purgat multũ fleuma et viſcoſos humoꝛes. pꝛincipaliter a remotis ꝑ tibus ⁊ iuncturis membꝛoꝝ ſcdᷣario melan⸗ colicã.vnde valet ſciaticis arteticis et poda⸗ griicis. Item cõtra opoplexiam ⁊ paraliſim. vſus em̃ eius eſt cũ alijs medicinis ĩ oximelle illinitam et ſimilibo dat etiam in apoʒimati⸗ bus per ſe non dat᷑.quoniã habet naturã vl⸗ cerandi inteſtina. ex nimio ſuo acumine. Si tamẽ ea per ſe vti volumus decoctioneʒ eius damus.addito gũmi arabico.⁊ maſtice.⁊ ma licia eius expꝛimat᷑.non aũt eis eſt danda ni ſi eis qui difficiles ſunt ad ſoluendũ et carno ſum ventrem ⁊ inteſtina habentibus. eiuſdẽ virtutis eſt ſemen eius. Appa eſt herba que habʒ in ſummi tatibus capitella veſtibus valde ad⸗ herentia. lappe multe ſunt ſpecies. omnes medicinales. Nam Plinius dicit. ꝗq; ictibus ſcoꝛpionũ medent᷑ nec feriunt homi nẽ ſi inuncta fuerit ſucco eius.decoctio radi⸗ cis eius confirmat dentes ſi tepida in oꝛe te⸗ neatur.ſemen eius multa vicia ſtomachi cu⸗ rat.reijcientibus ſanguinem pꝛodeſt.diſſin⸗ terie ſubuenit. Nam radix cum vino ſiſtit et folia adiecto ſale ſoluunt. Liber De Teniſtico. Eniſticus eſt calidus et ſiccus in ſe⸗ cundo gradu. Cuius ſemen leniſti⸗ cus appellatur. Semen non herba vel radix in medicinis ponat᷑virtutem habʒ diureticam aperiendi ⁊ extenuandi.vnde vi⸗ nũ decoctionis eius contra oppilationẽ ſple⸗ nis et epatis valet contra doloꝛem ſtomachi et inteſtinoꝛum pꝛo ventoſitate pꝛouenienteʒ aqua decoctionis eius valet.puluis etiã eius cum puluere cimini datus ad pꝛedicta valet. De lelonibus. Elones deſiderant talem terrã ⁊ aerẽ qualeʒ citrulli vt ſapoꝛioſioꝛes ⁊ ſoli dioꝛes vt cucumeres.ſed nimis pin⸗ guem et nimis ſtercoꝛatam vt ſapoꝛioſioꝛes et ſolidioꝛes fiant.et citius maturent᷑et eodex modo ⁊ temꝑe plantari debẽt. ⁊ cũ nati ſunt irrigari non audẽt. Ex his quideʒ ſunt longi qͥ comedũtur maturi ſcʒ cum incipiũt redole re et crocei fieri. Ex quiba groſſi qui habẽt ſe mina valde parua ſunt ceteris melonũ gene⸗ ribus melioꝛes.Alij vᷣo ſunt ſubtiles virides valde longi.⁊ quaſi om̃es curuati et vocant᷑ melanguli.qui comedunt᷑ acerbi ſicut citrul⸗ li. et ſunt eiuſdẽ ſapoꝛis.ſed ſunt minus frigi di magiſq; digeſtibiles.et ideo melioꝛes et ci⸗ trullis eſſe dicũtur. Melones ſunt frigidi et humidi in ſecũdo gradu.⁊ qui dulces ſunt tẽ perate et frigidi. Auicẽna dicit ꝙ radi melo nis eodẽ modo eſt vomitiua quo dictũ eſt de radice citrulli.et cucumeris.O poꝛtet aũt vtẽ tem melonibo vt melo pᷣcedat aliqð aliud ci⸗ bariũ.ne nauſeam faciat. Sed yſaac dicit ꝙ eo cõmeſto oꝑtet aliqntulũ expectare:donec ſit digeſtũ. anq; alꝰſumat᷑ cib Itẽ dicit Aui ceñ.ꝙ melo eſt tarde digeſtiõis.niſi qñ come dit cum eo qð eſt interius eius.⁊ ipᷣius nutri — — ſpel mett corn nüel ten renca llus e 444H iber SGlxtus Fo. xcif. mMentũ eſt ⁊ hůmoꝛ eius eſt cõuenientioꝛ q; c men eius in bꝛodio et cibis poſitum eos bo⸗ trulli ⁊ cucumeres. SDed cum melo coꝛrum ni ſapoꝛis ⁊ odoꝛiferos facit. pitur in ſtomacho conuertit̃ad naturam ve⸗ nenoſam.valet ergo vt cum grauat extrabat᷑ velociter.et de his que iuuant poſt eoꝛum cõ D M li H meſtionẽ in colericꝭ ſunt exicara maratrum Mexrcuriai. maſtix.flegmatici vᷣo accipiant oximel ʒzinʒi s barũ conditũ aut zinʒibarũ ſolum.aut dyaci 6”MMM minũ ⁊ purum vinũ bibant. Semen autez ””łM . melonũ mundatũ vꝛinam pꝛouocat.renes B M H veſicam mũdificat ab arenis ⁊ lapidibus. 3 ſones teod , niſunt tlongi redole betſe * Ercurialis.id eſt linothicis.frigida et wnt huymida eſt in pꝛimo gradu. viſcoſam tam/⸗ habet ſubſtantiam. vnde lenificando educit usfig 4 coleram ab epate ſtomacho ⁊ inteſtinis.da⸗ ctch⸗ —— — tur autem ſuccus eius cũ zuccaro nõ coctus. gicie q(ͥuia vim laxandi amittit in parte. iungt FElllibotum calidũ ⁊ ſiccuʒ eſt in pꝛimo· . an, gradu.herba eſt cuius ſemẽ ſimili neiie De Malua. e . aſpellat᷑ et dicit᷑ etiam coꝛona regis.quia foꝛ nini⸗ matur ad modũ ſemicirculi. Semen cũ ißfis indc⸗ coꝛticibus ĩ medicinis ponit᷑.quia adeo par dict uũ eſt ⁊ coherens.ꝙ vix ſeꝑari poteſt.virtu⸗ done, tem habet cõfoꝛtandi ex aromaticitate.⁊ diu tui reticã ex ſubtili ſubſtantia.vinũ decoctionia ſcom eius digeſtionẽ confoꝛtat.vẽtoſitatem exclu⸗ aun dit opilatiouem veſice ⁊ renum aperit. Se⸗ — Allua frigida ⁊ humida eſt in ſcdᷣo gra⸗ dn. Cuius duplex eſt maneries.ſcʒ do⸗ meſtica que ſubtilioꝛẽ ⁊ frigidioꝛẽ habet hu miditatẽ.et eſt ſilueſtris que dicit᷑maluauiſcꝰ et biſmalua creſcens altius q̃ minus eſt frigi da.et habet ſubſtantiã viſcoſam. Contra ca⸗ lidum apoſtema in pꝛincipio folia maluete⸗ rant᷑.⁊ ſuperponant᷑ ad maturandũ.⁊ teran⸗ tur cũ exungia poꝛcina recenti.et ſuper tegu la calefacta ponant.hoc etiam valet cõtra du riciẽ ſplenis ⁊ epatis.fomentũ ex aqua deco ctionis circa pedes ad pꝛouocanduʒ ſomnũ in acutis febꝛibo multũ valet. Malua coqui nata ⁊ cõmeſta ventrem ioluit. valet etiã in fe bꝛibus pꝛopter cõſtipationẽ ventris.ex qua etiam aqua cõpetens fiat cliſtere maluauiſcꝰ plus mollificat ⁊ maturat ſ̃m folia ſua.⁊ ma gis radix cũ exungia trita aliquantulũ cale⸗ facta apoſtemata maturat ſuꝑpoſita.⁊ duri⸗ ciem mollificat.herba etiã cocta cũ radice vſ q; ad cõſumptionẽ aque apparebit q̃dam vi⸗ ſcoſitas.q̃ ſuperpoſua apoſtematibo ipſa ma turat.et duriciẽ remollit ⁊ relaxat.⁊ ex aq̃ ad dita cera ⁊ oleo fit vnguentũ competẽs ad pᷣ⸗ dicta. Aqua necoctiõis ſeminis eius ⁊ mal⸗ ue valet cõtra tuſſim ſiccam. confert etiã ethi⸗ cis. Semina etiam ſacellata in oleo decocta Duriciẽ ſoluit ⁊ mundificat.yſidoꝛus ⁊ Pli⸗ nius pᷣterea dicunt. ꝙ ſi aliquis ſe inunxerit ſucco malue ad mixto cũ oleo puncturis apũ ledi non poterit.nec patiet᷑ in membꝛis inun ctis puncturã.neq; moꝛſum ſcoꝛpionum nec granee. Enta eſt calida ⁊ ſicca in ſcdᷣo gradu. cius tres ſunt ſpecies.eſt em̃ quedam domeſtica.que pꝛopꝛie oꝛtulana dicił.et hec mediocriter calefacit.et cõfoꝛtat.et alia eſt ſil ueſtris que mentaſtrũ dicit᷑ ⁊ mag calefacit. Et eſt menta que longioꝛa latioꝛa acutioꝛa habet folia.et hec menta romana vel ſarrace nica vocat᷑:vulgarit᷑ herba ſctẽ marie dicit᷑.⁊ hec mag diuretica eſt q; alia. Menta dome⸗ ſtica eſt herba facile ſe multiplicãs. ⁊ cito de terra pullulans.⁊? aſcendens ⁊ cũ haſtula in terram reflexa.et ſi ab humo tecta fuerit con uertit᷑ in radicem. ⁊ cito ex ſe nouam pꝛodu⸗ cit pꝛolem. Hec eſui magis q; medicine com petit. ⁊ viridis ⁊ exiccata magne efficacie eſt. ℳ tür ſoll die⸗ tre⸗ ltg ornn Eey⸗ tan ino⸗ cat tlan tutis ſigtd lelo e atur nede N gen no⸗ nnco⸗ lgtur lofri liger buch nem lliofa nllloe licin: lccon nonhe ſccus Aſua Mleca fun ſinefch bicos nend fpae or, torin cuma aloft ltern fteino Lne dote N⸗ nn⸗ RNN . T – — Gdn⸗ gucdum abee lckfl cleſncc. gcuoꝛa lſarmee edicl adomne⸗ 1code ſtulnin clcon Non⸗ ecom cec Liber Debet autem ſiccari in loeco vmbꝛoſo. etꝑ an nuũ multa efficacia ſeruat᷑.virtuteʒ habet diſ⸗ ſoluendi ex pꝛopꝛijs qualitatib.et confoꝛtã⸗ di ex aromaticitate. Contra fetoꝛẽ oꝛis ⁊ pu tredinem ginguiarũ ⁊ dentium abluaturos et ginguie ex acceto decoctionis eius mente oꝛtulane. deinde fricent᷑ ex puluere mente ſic ce vel cum menta ſicca.Ad appetitum cõfoꝛ⸗ tandũ quando impedit᷑ ex frigidis humoꝛibꝰ in oꝛe ſtomachi exiſtentib.fiat ſalſamentum ex acceto.et menta et modico cinamomo ſeu etiam pipere.Cõtra vomitũ ex debilitate vir tutis contentiue factum vel ex frigida cauſa fiat decoctio mente in aqua ſalſamẽtiua ⁊ ac ceto.et ſpongia intincta oꝛi ſtomachi ſuꝑpo⸗ natur:et etiam ipam mentã coctam patiẽs co medat.Coõtra ſincopim ex debilitate ex febꝛe vel ſine febꝛe.ſiue ex materia ſiue ex quacun⸗ q; cauſa cõteratur mẽeta.cũ acceto et modico vino.⁊ ſi ſit ſine febꝛe.ſi cũ febꝛe ſolo acceto ⁊ in eo pone panẽ aſſum.et aliquantulũ dimit⸗ tatur vt humectetur ⁊ applicet᷑ naribus ⁊ ex eo fricent᷑ labia dentes ginguie et timpoꝛa.et ligetur ſuper venas pulſatiles timpoꝛum et bꝛachioꝛũ patiens etiam maſticet ⁊ humoſi⸗ tatem tranſglutiet. Contra coagulationẽ la⸗ ctis faſciculi coquant᷑ in vino et oleo:et mam millis cathaplaſment᷑. Et nota cum aliq̃ me dicina datur contra venenũ:debet dari cum ſucco mente. vel cũ vino decoctionis eius ſi non habeas ſuccum.Contra venenuʒ ſolus ſuccus mente romane vel vinũ decoctionis vel ſuccus cum melle cõmixtus valet. Item valet cõtra oppilationẽ ſplenis ⁊ epatis ⁊ via rum vꝛinaliũ ex frigido humoꝛe.et ex calido ſiue febꝛe. Succus etiam datus cũ melle lũ bꝛicos interficit.auribus inſtillatus vermes necat decocta in vino et oleo Herba ipᷣa ⁊ ca taplaſmata ſoluit ſeliroſim apoſtematicũ frii gidoꝛũ.mentaſtrũ et carice ⁊ ſaluia decoquã⸗ tur in vino.et dentur patienti.Contra frigi⸗ dam tuſſim vinũ decoctionis ipſoꝛum. Item eius fomentũ in frigidatã matricem caleſa⸗ cit et mundificat.Sacellatio facta ex pulue⸗ re eius frigidum reuma capitis conſtringit. Et nota ꝙ menta romana pꝛo oꝛtulana po⸗ ni poteſt. De Mandꝛagoꝛa. . 6* 2 . . 7 Andꝛagoꝛa fri.⁊ ſec.eſt.ſʒ ei acceſſus nõ determiat᷑ ab auctoꝛibo.Cuius due ſüüt ſpẽs ſcʒ maſclos ⁊ femia.⁊ vtraq; indiffe⸗ rent᷑ vtimur.⁊ qͥdẽ vt Auic.et alij dicũt femi D nã eẽ foꝛmataʒ ad modũ femĩe.⁊ maſcłus ad modũ viri qð falſũ eſt. ſʒ maſclus hʒ folia lõ gioꝛa.feĩia vᷣo latioꝛa. Quidã tñ oꝑant᷑ tales inciſiões vt decipiãt młieres.radicũ aũt coꝛ⸗ tices cõpetunt pᷣncipalit᷑ vſui medicie.ſcdᷣo poma.tercio folia. Coꝛtex radic collectꝰ per q̃ttuoꝛ ãnos ſeruat᷑ in magna efficacia.vᷣtutẽ bʒ cõſtringẽdi infrigidãdi emothoicã.i.ſom⸗ niferã in acu febꝛibo.Ad ſomni ꝓuocatiõeʒ puluis coꝛtic eiꝰ cõficiatcũ lacte mlieris pu ellã nutrietis. ⁊ albumie oui ⁊ ſupponat᷑ frõ⸗ ti ⁊ timpoꝛibo.Cõtra doloꝛẽ capid ex calidi⸗ tate folia ipᷣiꝰ trita ſuꝑ timpoꝛa ponant᷑ inũ⸗ gat᷑ etiã oleo mãdꝛagoꝛato quod ſic fu.poma mãdragoꝛe trita in oleo cõmuni diu macere⸗ rent᷑ poſtea fiat aliqntulũ decoctio.et colet᷑ et illud.poſtea erit oleũ mãdragoꝛatũ qð valet ad ſomnũ ꝓuocandũ.⁊ doloꝛẽ capit ex cali⸗ ditateſi frons ⁊ timpoꝛa inũgant᷑.⁊ caloꝛẽ fe bꝛilẽ repꝛimit. Itẽ ipᷣiꝰ oleũ reꝑcutit materiã apoſtematũ calidoꝝ in pncipio.fructꝰetiã vl ſolia cataplaſment᷑ ſup vel ſaltẽ puluis eiꝰ cũ ſucco alicꝰ herbe.Cõtra fluxũ vẽtrꝭð ex impe tu colere ex pᷣdicto oleo vẽter ⁊ tota ſpinan⸗ gat᷑ ⁊ iniciat᷑ modicũ cũ aliq̊ leue cliſtere.Aui ceñ.dicit ꝙ macle fricate cũ folijs eiꝰ delẽt lẽ tigies. Itẽ ſtatim facit ſomnũ.⁊ poſita ĩ vino inebꝛiat vehementiꝰ. Cura eoꝝ ⁊ oĩm nocu⸗ mẽtoꝛũ mãdragoꝛe ẽ cũ butiro melle et vomi tu. Item nota ꝙ publice pᷣdicat᷑ mãdragoꝛã hꝛe vᷣtuteʒ ipᷣgnãdi mlieres ſteriles ſi ex ea co medãt.qð veꝝ nõ eſt.niſi foꝛſan ↄmedant cũ ſterilitas eſſet ex ſuperflua matricis calidita⸗ te.tunc em̃ reduceret᷑ ad temperamentũ ma⸗ trix vt ſemen viri non aduratur in ea. Eu ca. ſic. eſt ĩ ſcdᷣo gdu.herba ẽ cuiꝰ ſemẽ ſilłi noĩe appellat᷑.q̃ pᷣcipue medici ne ↄpetit.ꝑ duos ãnos põt ſᷣuari.vᷣtutẽ hʒ di ureticẽ ex ſubtili ſubᷣa ſua.vinũ vł aq̃ decocti onis eiꝰ valet oppilationẽ ſplenis ⁊ epatꝭ ex frigida cauſa ⁊ ſtrãguiriã diſſoluit.aq̃ vᷣo cõ⸗ petẽtius põt dari ĩ eſca iuuenibi.vinũ in hye me ſenibo puluis meu cũ ſemiĩe fenicli in cbbo vl potu dat ventoſitatẽ inteſtinoꝛũ ⁊ ſtoma chi excludit.et digeſtionem confoꝛtat. BDeNMiarubio. Arubiñũ ca.⁊ ſic eſt ĩ tercio du. que alio noie dẽ pꝛaſiũ folia eiꝰ pᷣcipue cõpetũt mediciĩe.ſcᷣario coꝛtices et radices.herba ſu ſpẽſa in vmbꝛoſo loco p annũ tuak ß ↄſumẽdi ⁊ diſſoluedi ex qlitatib.diſſoluẽdi ? mellis diſpumati.et fi vſq; ad ſpiſſitudineʒ. ⁊ poſtea ponat puluis dꝛa gãti ⁊ gumi arabici ⁊ liqͥricij. qʒ erit opti mũ viciũ pectoꝛꝭ.vł ſaltĩ puluis eiꝰ ↄficiat Sixtus tute hz aperiẽdi ex amaritudie. Cõtra viciũ pectorꝭ ſcʒ aſma ex frigido ⁊ viſcoſo hũoꝛe det᷑ dyapᷣ ſii.vl fiat electuariũ ex vna ꝑte ſua.et quinta * at decoctio aliquãtula ñ melle diſpumato. addito puluere liqricie. Coõtra tuſſim valet decoctio eiꝰ ⁊ ficuũ ſicca⸗ rũ Coõtra ſtrãguiriã ⁊ diſſinteriã det᷑ vinũ de coctiõis eiꝰ.⁊ ficuũ ſiccax.fiat etiã emplaſtxꝝ ex ipᷣa herba cocta in vino ⁊ oleo ſup renes ⁊ pectinẽc. Itẽ valʒ cõtra colicã ex frigida cauſa Coõtra emoꝛroides inflatas ⁊ influentes fiat eucariſma ex aqᷓ ſalſa ⁊ vino decoctiõis eiꝰ.? poſtea ſuppoſitoꝛiuʒ ex puluere eiꝰ cõfecto cũ melle. vl fiat decoctio pulueris vł ſucci eiꝰ cũ oleo muſtelino ⁊ bõbex ſuꝑponat᷑ Cõtra lũ bꝛicos det᷑ puluis eiꝰ cõfectꝰ cũ melle. Cötra ſmes auriũ ſuccꝰ eius auribo inijciat᷑ Cötra ſplenis viciũ coꝛtices radicũ cum ipſa herba macerent p. xx. dies ĩ vino ⁊ oleo. poſimodũ fiat decoctio ⁊ coletur:et colature addatur ce ra et oleum ⁊ fiat vnguentũ. Berflaioꝛang. * . . * 4 . . 4 — . — ð — ——D — R 3. — * „* 1 6 Xſſſſ ponr turlo herſo liſ lislo⸗ Anno I3NI, Aioꝛ ana calida et ſicca eſt in ſecundo gradu.alio noĩe dicit᷑ eſeron.eius flos ⁊ folia competũt medicine.Colligit᷑ in eſtate cum floꝛibus.⁊ in vmbꝛoſo loco ſiccat᷑.et per annũ ſeruatur. virtutem habet confoꝛtandi ex aromaticitate.diſſoluendi ⁊ cõſumendi ex qualitatibo ⁊ etiam mũdificandi.puluis ma ioꝛane in cibo datur vł vinũ decoctiõis eius ſtomachũ infrigidatũ calefacit.⁊ digeſtioneʒ confoꝛtat. naribo appoſita cerebꝛũ confoꝛtat Floꝛes ⁊ folia ĩ teſta calefacta ⁊ in ſacello po ſita ⁊ loco dolenti ſuperpoſita doloꝛẽ ex ven toſitate pꝛouenientem ſoluit. Item capiti ſu perpoſua valet contra reuma capitis. Item nota ꝙ mures inſidiantur radicibo eius.in⸗ de medicinam querentes. Mß Deflag. rre. Apus omnẽ fere aerem patit᷑terram de ſiderat pinguẽ.⁊ in ſolo ſicco ⁊ tenui ⁊ pꝛope riuũ ⁊ deuexo ⁊ ſabuloſo melius naſci tur loco. Pꝛopꝛietas napũ in rapam ⁊ econ⸗ Verſo trãſmutat᷑ ſed vt optime pꝛoficiat ſub⸗ actũ ſolũ ſtercoꝛatũq; ⁊ verſatũ querit.et in il lis locis optime pꝛouenit in quibo ſegetes eo anno fuerunt. Si ſpiſſi ſunt nimis interuel⸗ 4 Sextus Fo. xxiiif. les aliquos vt alij roboꝛent quos in locſs va cuis tranſferre poteris.ſerunt᷑ circa finem iu lij ⁊ toto tempoꝛe menſis auguſti ſi pluuie de ſunt irrigatione iuuent᷑ poſſunt etiã cõmode ſeri inter miliũ ⁊ panicum maxime ſerotanũ in ſecũda ſarculatiõe ipᷣius ſarculatiõe iuuã⸗ tur napus ⁊ rapa.ex napis nobilioꝛis ſaporꝭ ſunt illi.qui ſunt longi ⁊ fere rugoſi nõ groſ ſi.multas radices habẽtes.ſed vnam tantuz acutã ⁊ rectam.Ex napis fiunt optima com⸗ poſita cum rafano ⁊ modico ſale acceto mei le ⁊ ſinapi ⁊ ſpecieba odoꝛiferis.⁊ ſine ſpecie⸗ bus poſſunt fieri ſatis bona.calidi ſunt in ſe cundo gradu ⁊ multũ nutriũt.ſed dure dige⸗ runt᷑.mollem ⁊ inflatã minus tamem q; rape faciunt carnẽ.qui ſi in aqua coquat᷑ ⁊ ulla eie cta in alia recoquat᷑ duricia ſue ſubſtantie tẽ perat᷑.⁊ mediocriter inter bonũ ⁊ malũ gene⸗ rant nutrimentũ.qui bene cocti non ſunt dif ficile digerunt᷑ vẽtoſitatẽ faciunt.⁊ in venis ⁊ poꝛis oppilationẽ Idcirco vtiles ſunt ſi bis coquant᷑.⁊ vtraq; qqua pꝛoiecta in alia reco quant᷑ cum pinguiſſima carne. —G 5 D R . 1 Beflaſturtio. Alſſturciũ calidũ ⁊ ſiccũ eſt in q̃rto gra⸗ du.ſemẽ eiꝰ pcipue cõpetit vſui medici ne.ꝑ quinq; annos ſeruat᷑.herba etiã viridis multe eſt et icacie.ſicca modice.vᷣtutẽ hʒ cõfu medi diſſoluedi ex qitatibo ſuis. Cõtra para liſim ligue cũ oppilant᷑ nerui ⁊ replent᷑ ex hui gitatib vt ſolet accidere i acu febꝛib. ſemẽ naſturcij maſticet᷑ ⁊ ſuꝑponat᷑ligue. Cõtra pꝑaliſun alioꝛũ mẽbꝛoꝝ ſemẽ eiꝰ in ſacello po ſitu ⁊ in vino coctũ mebꝛo dolenti ſuꝑpoſita ipa herba decocta cũ carnibo ⁊ ↄmeſta valet cõtra hũiditatẽ ſuꝑfluã cerebꝛi. vt in litargiã ꝓuocet᷑.ſternutatio ex puluere ſemis naſtur⸗ cij naribo appoſito. Cõtra relaxanonẽ vue. fi⸗ at garganimꝰ ex acceto decoctõis eiꝰ ⁊ ficuũ ſiccaru. Cõtra yliacã paſſionẽ ⁊ calidã ex fri⸗ gioa caula ſeme erꝰ in ſacello poſuũ etiã in vi no decoctio ſuꝑponat᷑ad idẽ valet ⁊ ad ſtran guiriã.herba ipa decocta in vino ⁊ oleo ſuꝑ⸗ poſita. Cõtra tenaſmon ex huoꝛe cõglutino⸗ ſo cũ anus eminet puluis ſuꝑponat᷑ ano.re⸗ nes etiã inungant᷑ melle ⁊ ſuperſpergat᷑ pul⸗ uis ſemiuis ⁊ cimini ⁊ colofome. Deyienutart. do gradii herba eſt lata habens lolia. ſcit᷑ ⁊ inuenit iuxta i ca contra venenũ ipſius napelli. Enuſar eſt frigida 2 bumigda in ſecun⸗ Stxtus in aquoſis inuenit᷑ loò. Cuiꝰ duplex eſt ma⸗ neries. vna purpureos hũs floꝛes. ⁊ alia cco⸗ ceos q nõ eſt adeo bona.flos cõpetit vſui me⸗ dicine.in ſeptẽbꝛi colligit᷑.⁊ ꝑ duos annos in multa efficacia ſeruat.Ex floꝛib fit ſirupus pcipue cõtra acutas febꝛes. ⁊ pꝛo diſtẽpdto in caliditate floꝛes coquant᷑ in aq̃ addito ʒuc cCaro. ? fiat ſirupꝰ.cõtra doloꝛẽ capiꝶ ex cali ditate.ſarraceni ponũt in aq̃ per noctẽ vnã x mane talẽ aquã cũ floꝛibs naribus applicant. Beyt tũ delet maculas cutis. etiã cũ in potu ſumit rectificatũ ſtudio medicine valet cõtra leptez. Eſ ſt autẽ venenũ homi bibere vltra dimidiã vnciã.⁊ minꝰ hoc interficit hoĩeʒ.⁊ qdᷣ mira culoſuʒz eſt. ⁊ vt qͥ d dicũt.mus ꝑuulus q pa „ De Fligella. Apellus eſt napo marinꝰ.in littoꝛe mgs riis creſcẽs.⁊ eſt venenũ peſſima ⁊ eni⸗ cioſuʒ.qð in ſũmo calidat ⁊ ſiccitatꝭ eſt. lini⸗- pſum·⁊ ille mus eſt tiria . — AAiber— SIgella calida ⁊ ſicca eſt in tertio gradu ſemẽ eſt cuiuſdã herbe. que in locis pa ludoſis ⁊ inter frumentũ reperit᷑. Semẽ ꝑ.x. annos ſeruat᷑.Eſt autẽ rotundũ ⁊ planũ ſub ruffum ⁊ ſubamarũ.vnde habet virtutẽ diu treticam ex amaritudine diſſoluendi ⁊ conſu⸗ mendi ex ſuis qualitatibo.emplaſtrũ factũ ex farina nigelle ⁊ ſucco abſinchij circa vmbli⸗ cũ ⁊ pꝛecipue pueris lũbꝛicos necat.maioꝛi⸗ bus cõficiat᷑ cum melle ⁊ detur farina nigelle facta cum acceto tepido.⁊ auribo inflata ver⸗ mes necat.vnguentũ tamen nigelle in multa quãtitate fiat decoctio in foꝛti acceto vſq; ad cõſumptionẽ.⁊ aliqu antulã ſpiſſitudinem.⁊ tunc addito oleo fiat quaſi vnpuentũ.qð op⸗ timum eſt ad ſcabiem. ⁊ impetigineʒ defacile DeOꝛigano. * 1 . PRiganũ calidũ ⁊ ſiccũ eſt in tercio gra⸗ . du. Alio nomie diciũ gonella. ui du plex eſt maneries. ſcʒ oꝛiganũ agreſte.qð la=⸗ tioꝛa habet folia. ſed ⁊ foꝛtius operat᷑ eit do Gextus Fob xcv. meſticũ quod in oꝛtis reperit᷑.⁊ minoꝛa habʒ folia ⁊ ſuauius operat᷑ ⁊ eſt domeſticuʒ quod in oꝛtis reperit᷑ qʒ in medicinis ponit᷑.Colli gitur autẽ in tẽpoꝛe pꝛoductiõis floꝛũ. debet in medicinis poni abiectis ſtipitibo.per an⸗ nũ ſeruat᷑ ⁊ in vmbꝛa ſuſpendit᷑. ⁊ ſiccant᷑ fo⸗ lia.virtutẽ habet diſſoluendi cõſumendi ⁊ñ at trahendi.Contra frigidũ reuma capitis fo⸗ lia cũ floꝛibo in teſta ſine liquoꝛe bene calefa⸗ cta in ſacello ponant᷑ ⁊ ſacellũ capiti ſuperpo nat᷑ ⁊ patiens cooperiat᷑ pannis.vt caput ſu⸗ det.vinũ decoctionis eius gargariſatũ gin⸗ guiarũ ⁊ fauciũ cõſumit humiditatẽ. Cõtra frigidũ aſma detur vinũ decoctiõis eius ⁊ fi cuum ſiccarũ.vel puluis eius digeſtionẽ cõ⸗ foꝛtat confectus cum melle detur cũ aqua ca lida.vinũ decoctionis eius digeſtionẽ cõfoꝛ⸗ tat. doloꝛem ſtomachi ⁊ inteſtinoꝝ excludit. Iteʒ faſciculi facti ex herba ipᷣius decocti in vino ⁊ renibus ſuperpoſiti ſtranguiriam et diſſenteriam ſoluun. De Hoꝛriog. — —* O ni ſuſtinent fere omnẽ aerem. ⁊ terrã deſiderant mediocriter ſolutã. vt opti⸗= me pꝛoficiant.⁊ pinguẽ ⁊ ſtercoꝛatã. Serunt᷑ aut in locis calidis ⁊ tẽperato rindsde mẽ Liber Biextug ſe decembꝛis de menſe ianuarij ⁊ febꝛuarij ⁊ epatis aperiũt. Item ſuccus poꝛri cũ acceta M marcij.in tẽperatis ⁊ frigidis cũ terra fuerit oleo thure naribus miſſis ſanguineʒ ex eis nonct ad equalitateʒ redacta. Hec autẽ ſatio fit aut fluentẽ ſtringit.eis ſcʒ qui frigid is ſunt natu nige ſola aut in alijs herbis mixtim in terra opti⸗ re. Itẽ in aure diſtillatus doloꝛẽ ex frigidita⸗ nee me culta.⁊ deſuper letamẽ cooperta.hec ſemi te ⁊ humiditate factũ placat. Itẽ poꝛrũ cru⸗ “ na ſunt ſpiſſa ſpargeda.deinde euellunt᷑ gro, dũ cataplaſmatũ ſuꝑ moꝛſum ſerpẽtis bene ſioꝛes.pꝛimo nec aufert aliqͥd de ipſarũ radai pꝛodeſt. Itẽ coctũ cũᷣ oleo ſixamelo vel amig ſn cibo cũ ſulcis plantant᷑.ſed quãdo cum palis dalo conditũ venerẽ ſuſcitat. Plinius aũt di Furn debẽt plãtari abſcindunt᷑ radices.quãuis ad cit ꝙ poꝛrũ contiitũ cũ melle emplaſtratũ ſu onc ipᷣam poꝛrinã.⁊ ſummitas folioꝛũ.⁊ plantan per vulnera ſanat ea. Cuʒ vino bibitus ſuccꝰ nun tur de menſe apꝛilis ⁊ maij ⁊ ꝑ totũ menſem eius lumboꝝ doloꝛẽ ſoluit.cũ ſale mixtũ vul lan⸗ iunij ſed plantari poſſunt de meſe iulij augu,: nera cito claudit ⁊ ſanat. duricias relaxat ? ign ſti ſeptẽbꝛis ⁊ octobꝛis.⁊ crũt vtiles in ſeque rupturas cito conſolidat. Itẽ poꝛrũ crudum il ti meſe marcij? apꝛilis.nec in plantatiõe poꝛ cõmeſtũ valet cõtra ebꝛietatẽ ⁊ ſtimulat vene lene⸗ roꝛũ querẽda eſt mollis terra. ſed mediocris rẽ. Item ſolo odoꝛe fugat ſerpẽtes ⁊ ſcoꝛpio⸗ ond eſt optima.? latis bona eſt illa que fuerit fee nes. Item valet cõtra doloꝛẽ dentiũ ⁊ eoꝛum buuſ ſicca.ſit aut duobus modis poꝛroꝝ planta⸗ interficit vermes.ſed aciẽ oculoꝛũ ebetat.ſto Glin tio.vno modo ſubtilis vt Bononie moꝛis ẽ. machũ grauat.ſitim creat.ſanguinẽ incẽdit.⁊ Duen vt ſcʒ per vnã completã ſpannã vnus ſulcus inffãmat.ſi ex eo nimiũ comedat᷑ Semẽ poꝛ V ab allero diſtet. ⁊ ſint ab inuicẽ in ſulco iace⸗ ri ſicciꝰ eſt ⁊ foꝛtioꝛis actiõis. de quo tres tra Degſo tes poſiti quaternis ſeꝑatis digitis.⁊ cum ſe gme potui date cũ duabo ſemĩs alei mire ſan⸗ arb quens ſulcus terra trahi ſuper poꝛros ⁊ pe- toꝛe ſcreantibo fluentem ſtringitt. Cpiu dib ſuauiter conculca?t᷑ Scdᷣo auũt modo pa S . a ar e Phoci lo plantant᷑ ſcʒ vi optime paſtinatis ⁊ di po⸗ uu P 1 — lilatin ”ßYMU ſitis areis fiant foꝛamina cũ palo groſſo fere e opoue vt lancea ⁊ cõcaua ꝑ vnã ſpannã ⁊ vltro vno ſemiſſe diſtantia in bus ponunt᷑ pꝛeparate poꝛrecte vᷣo foꝛamina replent᷑.aut qͥ cquid ter re in eis ponit᷑.ſed elapſis tribus ſeptimanis cũ herba in eis naicit᷑ ſarculant᷑ ⁊ herbis mũ dãtur. Et ꝙ poꝛri ſic plantati ſint melioꝛes alijs. nec poſſunt faciie furtim euelli ſed hic modus mag laboꝛioſus exiſtit. Iẽ hoc mo do plantant᷑ optime inter cepas iam q̃ſi groſ ſas.⁊ euulſis cepis ſarculant᷑ ⁊ inueniuntur 68 optime ꝓuenire.cũ euellent᷑ aliqͥ in vno loco relinquent᷑ ⁊ pꝛo ſeminibo reſeruant᷑. Cuiꝰ qͥ dem ſemia poſſunt ꝑ trienmiũ illeſa ſuſpenſa ſeruari.calida ⁊ ſicca eſt ĩ tercio gradu.ſcoõm cibũ illaudabilis eſt. nocet em ſtomacho faci ens inſlationẽ ac ventoſitatẽ.⁊ cũ ſui acumi ne neruos eiꝰ moꝛdet.habet etiã pꝛopꝛietatẽ faciendifumũ nigrũ melancolie ꝑtinenteʒ. qͥ ad caput ſaliens viſui tenebꝛoſitatẽ facit.at⸗ q;ʒ ſomnia terribilia ⁊ timoꝛoſa inducit.vnde caueãt ab ipſo colerici maniaci ⁊ oppilationẽ in capite habẽtes. Sed diligẽtes eos come⸗ = dere accipinnt poſt eos lactucas ⁊ poꝛtula⸗ tas endiuias ⁊ ſimiia.vt eoꝛũ caloꝛ tempere — tur ab iſtis.aut elixent᷑. Deinde bis aut ter la ————— — — uent᷑. ⁊ eſui poſtea dent᷑ valent tamẽ ſcõᷣm me Apauer ſerit᷑ menſe ſeptembꝛrꝭ in locia dicinã crudi em cõmeſti cauſales pulmonis calidis ⁊ ſiccis.tẽperatis vᷣo ⁊ frigidis degroſſis mũdiſicat humoꝛib. ⁊ oppilatiõe,ʒ meſe ianuarij ſebꝛuarij ⁊ marcij ⁊ nouẽbꝛis. =—= ⏑ —— — ☛ —☛ — poteſt etiã cum alijs herbis ſeri.⁊ eſt frigidũ ⁊ ſiccum in pmo gradu.cuiꝰ duplex eſt ma⸗ neries ſcʒ albũ ⁊ nigrũ.albũ frigidũ ⁊ hũidũ. nigrũ frigidũ ⁊ ſiccũ.⁊ magis foꝛtificat. SGS mẽ eiꝰ collectũ ꝑ.x.annos ſeruat᷑.hʒ aũt vᷣtu⸗ iẽ inducẽdi ſomnũ liniẽdi ⁊ moꝛtificãdi.Ad ſomnũ ꝓuocanduʒ fiat emplaſtrü ex ſemine vtriuſq; vel alteriꝰ cũ lacte mulierꝭ ⁊ albumie oui circa timpoꝛa.mulieres ſalernitane dant pueris puluerẽ ſemis papauenꝭ aibi cũ ꝓpꝛia lacte. Semẽ aũt papauerꝭ nigri nõ debet da ri.qꝛ mag moꝛtificat. Contr calida apoſte mata in pncipio ⁊ cõtra calcfactionẽ epatis ſemẽ papauetꝭ vel ipᷣa herba trita cõficiat᷑cũ oleo roſarũ ⁊ ſuꝑponat᷑. Cõtra ſiccitatẽ mem bꝛoꝛũ vt eſt in ethica ⁊ in alijs infirmitatib oleũ violatũ calefiat alntulũ.⁊ puluis pa⸗ paueris albi ↄficiat᷑ cũ eo.⁊ inungat᷑ ſppina ꝑ totũ.ad idẽ cõtra ſiccitatẽ pecior multũ val,ʒ Dyaſco.papauerꝭ qdð ex eo pncipalit ſit. Di⸗ cũt Pliniꝰ Oyaſ.⁊ Mac. ꝙ ex ſucco folioꝛũ capiuuloꝝ ei fit opiũ vñ ſomnis febꝛicitãtib⸗ ꝓuocat᷑ ꝙ cũ cautela dari debʒ. qꝛ multü op⸗ pilat infiigidat ⁊ moꝛtificat ⁊ maxime nigrũ SBeixtus Fohb xxuf. Encedan“ꝰ eſt herba q̃ alio noĩe dẽ ver⸗ miculus poꝛcinꝰ.q̃ ca.⁊ ſic.eſt.Et vinũ decoctiõis eiꝰ valet cõtra ſtranguiriã diſſen teria ⁊ oppilationẽ ſplenis ⁊ epatis.herba eiꝰ etiã decocta ĩ vino ⁊ oleo ⁊ cataplaſmata ſple ni ⁊ epati duriciẽ eoꝛũ remollit. Cõtra frigi⸗ dos hũoꝛes in ſnũalibo exiſtẽtes.det᷑ aq̃ deco ctionis ⁊ oꝛdei.⁊ ſi fuerit multum frigidum det᷑ vinũ decoctiõis eius ⁊ ſucci liquericie. De Petroſillo. Etroſillus ſeri põt de mẽſe decẽbꝛis fe bꝛuarij marcij ⁊ apꝛilis.⁊ trã plantari fere toto tꝑe anni ſolus ⁊ cum alijs herbis ſi mul ſemĩa eius ꝑ quĩq; annos poſſunt ſerua ri.Eſt aũt calidũ ⁊ ſiccũ in ſcõo gradu.diure ticũ eſt.⁊ incidẽs vꝛinã.⁊ mẽſtrua pꝛouocãs. ventoſitatẽ ⁊ inflationẽ diſſolues.⁊ pꝛecipue ſemẽ eiꝰ.Galienus dicit ꝙ cataplaſmatũ ſuꝑ puſtulas ſcabiem ⁊ moꝛpheam mire mũdifi cat. vnde confert ydropicis periodicã febꝛeʒ patientibo.renũ doloꝛẽ ac veſice placat.⁊ coꝛ porꝭ poꝛos viaſq; rarificat.⁊ hũoꝛes exienuã do cũ ſudoꝛe pꝛoijcit.⁊ vꝛinã epar ⁊ vulnera mũdificat.oppilationẽ eoꝛũ aperit. ⁊ apoſte⸗ Liber mata eoꝛũ curat. maxime que ſuntĩ renibus. ventoſitatẽ colice paſſiõis diſſoluit.paſtũ ⁊ in vuluã immiſſuzʒ mẽſtrua ꝓuocat. ſccundinã * 2z moꝛtuũ fetũ educit ⁊ expellitetiãẽ potuidat⸗ mũdificat fetꝰ ab hũoꝛib groſſis ⁊ viſcoſis. D. Slilio. Siliũ frigidũ ⁊ humidũ eſt in quarto gradu herba eſt. cui ſemen ſili noie ag pellat.ſemẽ in medicinis debet poni.in eſta te colligit᷑.ꝑ duos annos põt ſeruari.hʒ autẽ Stutẽ infrigidãdi ⁊ hũectãdi.Cõtra aridita cẽ ligue in acut febꝛibo ſemẽ ĩ ſubtiliſſimo pã no liget᷑ ⁊ in aqua infundat᷑ ⁊ cũ tali aq̃ illini atur lingua.pᷣus tñ abraſa cũ cultello ligneo. Loõtra ſiccitatẽ ſpũaliũ ⁊ cõſtrictionẽ ventr⸗ in acu febꝛiba ponat᷑ pſiliũ in aq̃ ⁊ dimitiat aliquantulũ.deinde aq̃ abiecta illa pſiliũ det cũ frigida ĩ ſirupo.Etiã cõtra acutas febꝛes cõpetenter pſiliũ ponit᷑ ⁊ multa fiat decoctio ⁊ poſtq; gutta adheret tacie que cito adheret ꝓpter viſcoſitatẽ ipᷣius pſilij. Contra diſſente riã comburat᷑ in aliq̃ teſta.⁊ puluis inde fa⸗ ctus cũ ouo ſoꝛbili vel melius cũ aqua roſa⸗ ta detur ſi fiat vicio ſuꝑioꝛũ inteſtinoꝛũ. Si vo vicio inferioꝛũ cũ anataſia puluis eius ſu Bextus perponat᷑.ad idem valet emplaſtrũ ex pulue re eius cum albumie oui.⁊ modico acceto ⁊ aqua roſata ſuper pectinem ⁊ renes vel ſu- vmblicũ.ſi fit vicio ſuperioꝛũ.Contra fluxxa ſanguinis ex narib valet ideʒ emplaſtrũ ſup frontẽ ⁊ timpoꝛa poſitũ.vel ſcutellũ factuʒ ex puluere eiꝰ ex ſucco ſanguĩarie naribo impo⸗ nat᷑.Contra calida apoſtemata ſacellus ple nus ex ſemie pſilij. Item ſua frigiditate ⁊ hu miditate conſeruat camphoꝛã quia campho ra nimis eſt ſubtilis ſubſtantie. De Plantagint. Lantago (que alio nomiĩe dicit᷑ lingua arietis)eſt frigida ⁊ ſicca conſolidat op time vlcera. Et nota ad hoc nihil eſt melius vt Dyaſ. dicit ⁊ mirabile videtur ꝙ ſi bibat᷑ ſuccus cũ radicũ eius tribus vncijs vini ali⸗ quando curat tercianã.ſi quattuoꝛ vncijs ra dicũ ſuccus cum quattuoꝛ vncijs vini bibat aliquando curat quartanam. Item dicit Dy aſcoꝛides ꝙ ſanat vulnera rabidi canis vdꝛo picos iuuat.veneno repugnat.eius ſuccꝰ lũ⸗ bꝛicos necat. ⁊ vehementer ſolutionẽ vẽtris 2 — — . 4 qnor chlymne fegne⸗ leſinig Cochie lne ſponi Mlinure veglin erbipi cane⸗ oſplan lbſh negel Mispei Uüſion nnte Librr Sertus Fo. xcuij. e mitigat meſtrua cõſtringit. æ hũoꝛes apoſte⸗ podiũ. vn.j.vel. ij. ad plus ſi ſit multũ laxati⸗ Ndè= malit in Pncipio reꝑcutit 2Diſſipat. gingutn⸗ uũ ⁊ fiat decoctio eius in aq̃ cũ pꝛunis ⁊ vio b as tumidas ? ſanguineas impmit ⁊ ſanatt. lis. addito ſemie fenicli ⁊ aniſi in młca qnti⸗ De LDohpodio. litctc laci mane vel ſero derun patient. Olipodiũ ca.eſt in ro⸗ gradn. ſiccũ in ſedo. herba eſt ſilis ſilici q̃ creſcit ſuper qnerc muros ? lapides.ſʒ qð creſcit in querr . cub⸗ melt eſt. Radix eiꝰ collecta ⁊ aliqntulũ Alſtinata ſerit᷑ de menſe decembꝛis la⸗ mũdata. ? ad ſolẽ ꝑ vnũ diẽ exiccata per blen nuarij febꝛuarij ⁊ marcij i terra pingu niũ in mita eſficacia cõſeruat᷑. Ila aũt ꝗᷓ fra⸗ alte foſſa ⁊ ſoluta et optiĩe paſtinata. Alia eſt cta interũ apparet arida abijclẽda eſt. hʒ vᷣtu ſilueſtr.alia domeſtica ⁊ vtraq; in radice du tẽ diſſoluẽdi ⁊ ↄſumãdi ⁊ purgãdi pncipalir re eſt nutrimenti ⁊ minus q; rapa nutrit ha⸗ ſlegma t mei scolã. maxie a ſtomacho ⁊ in bet aũt aliquid acuminis vnde eſt extenuãs teſtinis. eſt parũ laxatina. Et nota ꝙ in de⸗ ⁊ dyafoꝛeſim ſaciẽs. Ideoq; vꝛinã ⁊ mẽſtrua coctie poupodij dzʒ poni alind excluſiuũ vꝓ pꝛouocat. babet etiã aliquantulũ inflamma⸗ toſitat, vt qniſum fenicłus vel ciminũ.qa po tiõis. vnde coitus iunatiua. ꝗᷓ aſſucefacta lau lipodiũ ſolũ mutat hũoꝛes vẽtoſitatẽ. JItem dabilẽ generat ſanguinẽc. Igitur vt temꝑetur lingus xtinur eo ĩ apogimatibo ⁊ cõfectiõibo ⁊ in iu bis in aqua elixari opoꝛtet.⁊ aqua eiecta ter⸗ igat op re galline vel alteriꝰ carnis.⁊ damꝰ etiã pul⸗ cio coque.paſtinata Auenris dicit᷑ alio noſe melins nerẽe ipius ad laxandũ.⁊ valet qtidiane ⁊ ter⸗ daucus aſmnns r domneilten daucus creti⸗ bibet cane ꝙ colera vitellina ⁊ citerina. ſoluitetiã cus.earũ radix ſᷣm yſaac calida in medio ſe vinicl⸗ oſpilanonẽ epatis ex groſſis ⁊ viſcoſis hũõo⸗ cũdi Faan 8.? himida in medio pꝛimi.⁊ fo⸗ hncisn ribo. febꝛe etig quartane cõfert yliacis ⁊ cole⸗ lia ⁊ floꝛes ſᷣm aliq̊s ſunt calida ſicca in ter inibh: ricis * bitib flegma mutilaginoſum inteſti cio gdu. ⁊ vna pꝛo alio ĩ medicinis ponitqͥa itdl mie vtiliſer medet. Ctra tidianã ⁊ yliacam ſunt quaſi eiuſdẽ virtut.ſed domeſtica meli⸗ nsforo paſſionẽ ⁊ alopiciꝗ ⁊ do loꝛẽ articloꝝ ⁊ ad cõ oꝛeſt. Iem eſt qdim paſtinata ru bea.qᷓ cru⸗ ſcli⸗ ſeruationẽ ſanitatꝭ talis fit vſus cõterat᷑ poli da põt comedi.⁊ cocta facit cũ napis optima eſens cõpoſita.et rubicũdo mloꝛe decoꝛata. qᷓ ſerit vt alie paſtiate.paſtina ſilueſtrꝭ hʒ efficaciã pcipue ſm ſolia ⁊ fᷣmfloꝛes.modicã aut nul lã ſ̃m radices. hec hæba dʒ colligi cũ floꝛes ꝓducit abieciᷣ radici.et ĩ vmbꝛoſo loco ſic cari.⁊ ꝑ annũ ſeruat᷑ airtutẽ hʒ diſſoluẽdi at trahendi ex qualitatbus. ⁊ diuretica ex ſub tili ſubſtãtia. Cõtra figidũ reuma ſacellet᷑ ca put ex puluere factoex ipᷣa herba bene calefa cta.ad doloꝛẽ ſtome:hi ex vẽtoſitate vel frigi ditate ⁊ ↄtra ſtrangi iriã ⁊ diſſenteriã ⁊ yliacã paſſionẽ det᷑ vinũ decoctiõis eiꝰ.⁊ herba in multa quãtitate in ino ⁊ oleo decocta.ſuper locũ dolentẽ ponat᷑ Cõtra ſtranguiriã ⁊ diſ⸗ ſenteriã ⁊ viciũ lapiis.det᷑ vinuʒ decoctiõis ſemĩs eiꝰ ⁊ ſaxifrag. Cõtra oppilationẽ ſple⸗ nis ⁊ epaʒ ex frigua cauſa ⁊ 3 vdropoſim fi at ſirupus ex ſuccofeniculi ⁊ decoctiõis eiꝰ. Coöotra duriciẽ ſpleiis ⁊ epat ponat᷑ ipa her ba ĩ multa quãtitatʒ vino ⁊ oleo maceret᷑.ita p. x. dies in decio de coquat᷑ vſq; redigat᷑ in oleũ ⁊ expꝛimat᷑ hyrba bñ ⁊ colet᷑et colatura poſtea ponat᷑ ad igem. ⁊ imponat cera.⁊ fiat cerotũ quod cont a pᷣdicta ⁊ contra talia apo ſtemata eſt multi conueniens. ſcit᷑ adueniente caloꝛe.et pᷣcipue naſcit᷑ de mẽſe aplis maij ⁊ iunij.poteſt etiã ſeri ꝑ ſe cũ puluere mixta.⁊ inter caules optime pue nit. ⁊ inter cepas ⁊ poꝛros.⁊ in vineis cõgrue ſemiat᷑.terrã tñ valde pinguẽ deſiderat.vt op time ↄualeſcat.vbi ſemel ſata fuerit qlibet an no ſeq̃nti naſcet᷑.⁊ maxie ſi ibidẽ ad aliquam maturitatẽ pꝛouenit.multũ ledit᷑ nimia ſicci⸗ tate aeris.niſi frequẽti irrigatiõe iuuet᷑. ⁊ ſub vmbir arboꝝ nõ facit ceſpites.eius qͥdẽ ſunt due ſpẽs.Eſt em̃ quedã poꝛtulata valde lata pꝓgucẽs folia q̃ romana ſeu beneuẽtana dẽ multũ eſt hũida ſʒ inſipida.⁊ eſt alia poꝛtula ta ↄmunis pua ꝓducẽs folia.⁊ hec minꝰ eſt hjiſida. ſed plus ſapida. Iz ſi int alias herbas ſpiſſe ſeiatis ſerat᷑ in ceſpites nõ poterit dila⸗ tari. Poꝛtulata frigida eſt in tercio ẽdu.in ſe cũdo viridis eſt mite efficacie exiccata nõ tm̃ vtutẽ hʒ liniedi ſtomachũ hũectãdi ⁊ infrigi dãdi.optimꝰ ciboeſt febꝛicitãtibocruda vł co cta.Cõtra cõſtrictionẽ vẽtrꝭ coq̃nt᷑ cũ pꝛuis in aq̃̊. ⁊ comedat patiẽs pꝛuna ⁊ poꝛtulatas. ⁊ poſtea bibat aquã.nõ ꝙ poꝛtulata ↄueniẽ⸗ ter cũ diureticꝭ ponit᷑. Itẽ poꝛtulata aliqͥd põ ticitatis hʒ. ⁊ ideo ↄfoꝛtat ſtomachũ ⁊ inteſti na.⁊ valet ↄtra vulnera in renibs ⁊ veſica na ſcentibs.valet etiã fluxui ſanguis.⁊ vndecun q; manatũ fuerit ipᷣm ſtergit. Itẽ ſi in capite vel in frõtibo vel timpoꝛibo inungat᷑ doloꝛẽ ⁊ caloꝛẽ aufert. Itẽ valet ↄmeſta cõtra diſſente riã.⁊ ↄfert colericas egeſtiões hñtibus.Aui⸗ cẽ.dicit ꝙ ipᷣa ſua ꝓpꝛietate eradicat verucas ſed ſi ex ea cõfricent᷑ ⁊ delet ſtupoꝛem dentiũ. abſcidit deſideriũ coitus.tamẽ in cõplexione calida ⁊ ſicca addit in cottum. ſi pabulũ pir.i.ignis.qꝛ de ſiccatꝰ ad nutrimẽtũ ignis ĩ lucernis ⁊ lãpadib⸗ eſt valde aptꝰ. eſt em herba exteriꝰ valde plana.hñs interiꝰ medullã albã.bibu lã ⁊ poꝛoſam.⁊ naſcit᷑ in locis aq̃ſis.⁊ dꝛ vul gariter apud nos iũccus. Siccat᷑ em̃ ⁊ exco⸗ riat᷑ parũ remanẽte de coꝛtice in vno latere.vt medulla ſubſtet.⁊ quãto minꝰ habet de coꝛti ce tãto clarius ardet in lãpade.⁊ faciliꝰ inflã⸗ mat:.⁊ ex eo fiũt ſpoꝛtule pulcre.⁊ ex eo fiũt in gliqᷣbo locis vaſa ⁊ naues.videlʒ in mẽphiet india.vt dicit Plinius.⁊ hec teſtant᷑ hyſtoꝛie Alexãdri.de papiris etiã fiunt carte in quibʒ ſcribitur. Item ex eis fiunt ſpoꝛtule ⁊ pulcre ſextoꝛia et varia vtenſilia et ligantur ex cia un 1Et alete kammg unt Ve⸗ lin aannüt Pitbnn emnne Pege luftigch Ctone loonen Mfic⸗ hopglere fumerpen ppoctrü⸗ depoſtun unerge numias⸗ eſomen ſk e e e No tan luum ſc⸗ ſub eſunt elun udi ineſt erbas dilg⸗ minſe Unömm inſigi aylco üpnuis kulaas. Men⸗ iso rinteſti ſica ha ndecun caplte oo diſente ns Aui⸗ nmn 1denalt. lenone jsade cemis! 1ete bi bibu zdivul 1 cco⸗ AereN de corln infii⸗ .o flütin mephid ringutn⸗ ipie rer s⸗ Sð M 4 M Liber vela nauiũ.et quidam ex eis faciunt veſtimẽ ta.Et dicit Plinius ꝙ eius medulla multuzʒ valet ad aquã de auribus extrahendaʒ. quia ceam naturaliter imbibit.⁊ ad ſe trahit.⁊ ideo cum papiro aqua de vino extrahitur. Alegiũ ca. ſic eſt ĩ tercio gradu. Col⸗ ligitur temꝑe floꝛũ ⁊ in vmbꝛa ſiccat᷑.⁊ per annũ ſeruat᷑ folia cũ floꝛibus abiectꝭ ſti⸗ pitibo in medicinis ponunt᷑.virtutẽ hʒ aſſu⸗ mendi et diſſoluẽdi. Satellatio capiti facta ex pulegio calefacta in teſta ſine liq̃re valʒ cõ tra frigidũ reuma.gargariſmus factus ex de coctione pulegij ⁊ acceto ⁊ ficuũ ſiccarũ va=⸗ les contra frigidã tuſſim que eſt ex glutinoſo vel frigido humoꝛe. Item vinũ decoctionis eius valet cõtra doloꝛẽ ſtomachi ⁊ inteſtino⸗ rum ex ventoſitate vel frigiditate factũ. Iteʒ emplaſtrũ ex eodem factũ in vino coctũ ⁊ ſu⸗ perpoſitum valet ad idem. Jtem fomentũ fa ctum ex aqua decoctionis eius humiditateʒ matricis deſiccat.et vuluam coartat.et ideo hãc ſomentationẽ mulieres ſalermitane: als ſarteline multũ vtuntur. 1 Sextus Fo. xwiif. Defapg. Abpa in omni aere habitabili pꝛouenit. cett deſiderat terrã ſolutam ac pinguem: et adeo ſolutã ꝙ fere in puluerẽ ſit redacta et optime cõualeſcat. Seritur ſemẽ eius ne ni⸗ mis ſpiſſe ſygatur cũ puluere mixtũ circa fi⸗ nem iulij ⁊ vſq; ad mediuʒ menſem auguſti: velparum poſt.et etiam per totũ menſem au guſti.in pᷣncipio ſeptembꝛis.in locis calidis et ſiccis:et pꝛecipue cũ terra fuerit roꝛida per pluuiam pᷣcedentẽ. Si rare ſerat᷑ magis grã⸗ deſcit:als grande fiant.et ideo vbi nimis ſpii ſe plantule eius nate fuerint cum aliquod ro bur acceperint euellant᷑ alique vt cetere robo rent᷑.et in locis vacuis tranſferant᷑ vel abici⸗ antur frequenti ſarculatione ⁊ herbarũ libe⸗ ratione multũ iuuant᷑. Seritur in agris nu⸗ dis ⁊ in ſtipulis etiam egregie.ſeritur ſi opti⸗ me fuerint exarate et ſolo erpexe ſemen eius operiendũ eſt ne nimiũ mergat᷑ in terra.poſ⸗ ſunt.etiam cõuenienter ſeri inter panicum et miliũ ſerotanum in ſecũda ſarculatione ipᷣo⸗ rum que cum panicũ ⁊ milium ſublata ſunt. ſarculari debebunt.letantur agro patenti.et valde leditur vmbꝛis. ꝙ ſi tanta fuerit ae⸗ Librr ris ſiccitas q; tempe cõgruo ſeri nõ poſſunt. poteſt in aliquo irrigabili loco ⁊ etiãs vmbꝛo⸗ ſo ſpiſſe ſeri vt caules.deinde cũ cõualuerint plãte erꝰ ⁊ pluuijs terra fuerit madefacta trãſ ferri poterunt circa finẽ au guſti ⁊ vſq; ad me diũ mẽſem ſeptẽbꝛis in terra optie culta. Col ligunt᷑ de mẽſe octobꝛis.⁊ q̃ pulcrioꝛes erunt ſublatis frondibo plantent᷑.vt folia ſequenti eſtate pꝛoducãt.ex rapis fiũt cõpoſita cũ aqᷓ vt pꝛo coquina tꝑe hyemis ⁊ quadrageſime habeant᷑hoc modo. Rape optie lauent᷑. de⸗ inde crude cõponant᷑ in vaſe de ſolo ad ſolũ: ⁊ in q̃libet ſolo ſeminet᷑ ſal mixtũ ſeminibo fe niculoꝛũ.et ſaturegia vel ſal tm̃ vltimo põde rent᷑.et ſic per octo dies dimittant᷑ deinde po nat᷑ aqua frigida taãtũ ꝙ cooperiant᷑.⁊ ſic ſer⸗ uabunt᷑ per totũ annũ. Item fiũt cõpoſita cũ acceto et raffano ſinapi feniculis et ſale hoc modo. videlicet in quatitate duarũ cõmuniũ ſitularũ accipiat᷑ vna libꝛa raffani vel plus ſi bene foꝛtes habere volueris.⁊ vna libꝛa ſina pis.et dimidia libꝛa fenicłi.et tres libꝛas mel lis. et vna libꝛa ſalis.et raffani.et incidat᷑ ſub tiliter per longũ ⁊ piſtet᷑ minutatim ⁊ ſecũ ſe⸗ mina ⁊ ſal miſceant᷑.mel liquefiat ⁊ cũ ſinapi diſtemꝑatio cũ optimo acceto circa medieta tẽ vnius ſitule miſceat᷑. Deinde rapis vel na ponib vel radicibus rubeis et paſtinatis et piris et pomis ſi volueris congruo modo co ctis ⁊ optime infrigiditatis et diuiſis fiat ſo⸗ lum de pꝛedictis et ſeminet᷑ deſuper raffanuʒ cũ ſeminibus ⁊ ſale pꝛius poſito ſinapi vſq; ad equalitatẽ.deinde fiat aliud ſoluʒ ⁊ pona⸗ tur ſinapis et ſemina.⁊ ſic fiat vſq; ad com⸗ plementũ et ſeruent᷑. Rapa ſcoᷣm yſaac cali⸗ da eſt in ſcdöᷣo gradu.multũ plus ceteris her⸗ bis nutrit.dure tamen digerit᷑ mollẽ et infla⸗ tam carnẽ pꝛopter ſui ventoſitatẽ ⁊ inflatio⸗ nem facit.pꝛoinde coitũ ſuſcitat.que ſi in aq̃ coquatur et illa eiecta in alia recoquat᷑.duri⸗ cia ſue ſubſtantie tẽperat᷑.⁊ mediocriter inter bonũ et malũ nutriet.Que vt bene cocta eſt. difficile digerit. ventoſitatẽ generat.et in po⸗ ris opilationem facit.idcirco vtilis eſt ⁊ bis cocta et vtraq; aqua pꝛoiecta recoquat᷑ cum pingniſſima carne. Pꝛeterea ſcðõᷣm medicinã eſt congrua podagris ſi in eis iure pedes eo⸗ rum lauentur. 2 Affanũ nõ ſerit᷑:qͥa ſemẽ nõ hʒ.ſʒ plãta tur coꝛona recens tota vł media vł fiũt de radicibeiꝰ ꝑua fruſta.⁊ plãtat᷑ de mẽſe no uẽbꝛis ⁊ decẽbr ianuarij febꝛuarij et marcij. Terrã deſiderat ꝓfũde foſſaʒ ſolutã pinguẽ ⁊ optie paſtinatã ſic cetere herbe q̃ruʒ radices groſſas ⁊ lõgas fieri optamꝰ. raffano pᷣcipue vtimur ad faciẽdũ ↄpoſita de rapis.raffanũ ca.⁊ ſic.eſt in ſcðᷣo g̃du.radix em magis cõpe tit vſui medicĩe viridis ⁊ exiccata.ſʒ magꝭ vi ridis.vᷣtutẽ hʒ incidendi ⁊ diſſoluẽdi.⁊ ex eo fit competes oximel ̊ mõ. Coꝛtex radicũ ali qᷓntulũ terat᷑: dimittat᷑ biduo vel triduoĩ ac ceto.poſtmodũ addat᷑ ei tercia ꝑs mellis.⁊ ta leoximel valetcõtra quartanã ⁊ q̃tidianã.ni⸗ ſi ſit de flegmate ſalſo ſi frigidi hũoꝛis ⁊ indi geſti ſunt ſtomacho.Coꝛtices radicũ raffani ꝑfuſas melle ⁊ in acceto comedat patiẽs vſ ad ſaturitatẽ.poſtmodũ bibat aquã calidã ?· digit in oꝛe miſſis.vl pẽna inũcta oleo vomi tus ꝓuocet᷑.Contra duriciẽ ſplenis ⁊ epatis herba ipſa decocta vino et oleo cataplaſmet᷑. pectini etiã cataplaſmata ⁊ ſtranguiriã diſſol uit. De ꝓpꝛietatibo eins eſt ꝙ ſi fruſtũ raffani ponat᷑ ſuꝑ ſcoꝛpionẽ moꝛit᷑. Etideo dicit de⸗ mocritꝰ:ꝙ qͥ habʒ manũ infectã maturato ſe mie raffani.ſine ſue nocumẽto tractat ſervben tes. hermes etiã tradit ĩ alluicis ſuis.ꝙ ſi ſuc ätant Kanpt mepue ſübacti mide 1ſics. Aleſoſ poſtnon oͤſari ſockine fütGn le Rac esſun kiceda cgliiſſn „ hlitn anſüt miſeno marci. inger zracices oßape kaffani ochhe maG itereo adiciali ricroige nelis:1 Ginin⸗ es2 indi nffani tiis vi alidä lo vomt Zepatis plaſmet, rüdiſo i niffmi dicnde⸗ nuravſ⸗ ſoen Liber tus raffani miſceat᷑ cũ ſucco lũbꝛicoꝛũ t᷑re cᷣ cuſloʒ et ꝑ pannũ expᷣſſoꝛũ.⁊ in ipſo extiguit᷑ gladiꝰ ferrũ ſic plũbũ incidet gladiꝰ uũle.ſuꝑ caput eiꝰ raſã ligato recepiſſe bñficiũ ſanita tis.Et nota ꝙ raffanũ dẽ eẽ vitibo inimicũ.⁊ dẽ ꝙ ſi pꝛope ſerant᷑ natura diſcoꝛdante refu giũt.vt Palladiꝰ exꝑtus agricultoꝛ affirmat. .BDe Raditr. Adirx eſt herba cuiꝰ radix ſili noĩe appel lat.Celi ſtatu nebuloſo letat᷑. licet in oĩ gere ꝓueniat.amat terrã pinguẽ ſolutam diu ſubactã ⁊ ꝓfũde foſſam.toffam ⁊ glareã refoꝛ midat. Serit᷑ in mẽſe iunij et iulij.loc tꝑatis ⁊ ſiccis.ſerẽde ſũt radices ſpacijs gradibo et alte foſſis meliꝰ ꝓueniũt in arenis. Serãtur poſt nouã pluuiaʒ niſi foꝛte poſſint irrigari. Qõ ſatũ eſt ſtati dʒ oꝑari leui ſarculo.letamẽ nõ eſt ingerendũ ſed potiꝰ palee qꝛ fumigoſe fiũt. Suauioꝛes fiũt ſi aq̃ ſalſa freq̃nt᷑ irrigẽ⸗ ter. Radices femĩ generis eſſe putant᷑ qᷓ minꝰ acres ſunt.habẽt latioꝛa folia.⁊ cũ iocũditate virẽtia.ex his ̊ ſemĩa colligemꝰ.maioꝛes fie ri credunt᷑ ſi ſublatis folijs oĩboet ſolo tenui calidiſſimo ſepe terris operiant᷑.vnde optime plãtant in ſulcis.vt terra ſepiꝰ circa eas poſ⸗ it ampliꝰ cumnlari. Si ex nimis acris dul⸗ ces fieri velis.ſemia die ac nocte melle mace⸗ rabis.ca.⁊ ſic.eſt in ſcdðo gᷓdu.minus qᷓ; rapa nutrit.ꝓpter ſuũ acumẽ.qð eſt foꝛtiꝰ acumine rape.nutrimẽtum tũ eiꝰ eſt groſſiꝰ durũq; ſto macho ⁊ indigeſtioni nociuũ.et incõueniẽs ochis dentibo ⁊ oĩbo vulneribo ⁊ doloꝛib. ſũp ta ſcᷣm cibũ ſed ſcdᷣm medicinã cõuenit Eiſt em̃ lauatiua renũ ⁊ veſice ⁊ groſſis hũoꝛibo.? vꝛinã ꝓuocat.⁊ mãducata lapides frãgit.⁊ ſi cocta comedat᷑ tuſſi ex frigida ⁊ hũida cã ſub uenit.⁊ ſᷣm cibũ ↄmeſta toꝛſionẽ ⁊ inflatiõeʒ⸗ generat.et ſtomacho fit illaudabilis ꝙ teſtat᷑ ructꝰ putridus qͥ ex ea fit maxime ante cibũ. Illa em̃ q̃ ieiunis eſui dat᷑ eleuat cibũ.⁊ cohi bet ne ad locũ decoctiõis deſcendat. vnde fit cauſa indurande digeſtiõis.et pꝛouocãde vo mitũ.maxime eis q naturalit᷑ ventoſitateʒ in ſtomacho habẽt. Sʒz poſt cibũ accepta mio⸗ rẽ agit ventoſitatẽ ſuꝑius aſcendentẽ.⁊ cum ſua grauitate ad inferioꝛa deſcẽdit.deponit⸗ q; cibũ ad locũ digeſtiõis.et digerit vt oꝑtet. pꝛoinde volentes eã pꝛo vomitu acciꝑe.acci piant ante cibũ. Item habet virtutẽ ſimilem raffano.et contra eaſdẽ cauſas ⁊ eodeʒ modo dat. ſed non eſt adeo efficax vt raffanum. Bebuta. —, . AVta ſerit᷑mẽſe auguſti.et meliꝰ ꝓpagat᷑ de abruptis ramuſclis in terrã poſitis. ⁊ ſi ſũmitas alicuiꝰ ramuſculi eius incurua⸗ ti in terrã ſtatim in terra fixa radicant᷑ ⁊ diffi cilime areſcit Hec herba vt Plinius dicit ꝙ; ogit frigidu hyemẽ ⁊ vmbꝛis humoꝛẽ. ſiccis gaudet tẽpoꝛibo. Terra laticia vel cinere vult nutriri.ideo diligit ficũ ꝙ melius ſub eo vel iuxta eũ q; alibi cõnaleſcit.verno aut tꝑe trãſ plantat᷑:aut in menſe ſeptẽbꝛis.et aſſidue irri get᷑.ſi nõ habʒ vmbꝛẽ. Si ꝑmittat᷑ floꝛere.cu ius areſcit antiqta ligneſcit ſi rami eiꝰ bis oĩ anno terra vſq; ad folia nõ oꝑiant᷑. Oñ autezʒ indurata eſt ⁊ lignea facta.nõ bñ pullulat ni⸗ ſi abſcidat᷑ iuxta terrã ſeu radices.Lũc em re nouatꝭ ramis redit ad eã iuuẽtus.calida ⁊ ſic ca eſt in ſcdᷣo gradu.cuiꝰ duplex eſt maneries ſcʒ domeſtica ⁊ ſilueſtrꝭ.et q̃ piganũ dicit᷑ſo⸗ lia ⁊ ſemia cõpetũt medicie vſui. Semia pñt Pqnq; annos ſeruari.folia ſiccata ꝑ annũ vᷣ⸗ tutẽ hũt diureticã.diſſoluẽdi ⁊ ↄſumẽdi.Cõ tra cephaliã ⁊ epilantiã inuat᷑ in balneo inij⸗ ciat᷑ parũ ſuccꝰ eius calefacti ꝑ nares qð fleu ma ⁊ cerebꝛũ mũdificat. Itẽ vinũ decoctiõis eiꝰ valet ad idẽ.Cõtra defectũ viſus ex fumo ſitate collecta ĩ dolio ponat᷑ cũ vino ruta.⁊ pa tiẽs tali vino vtat᷑. Item cũ aq̃ roſata mixta ⁊ ſuꝑ oclos lippos aut ſanguiletos poſita.mi⸗ rabilit᷑ eos ſanat ⁊ mũdat.Cõtra doloꝛẽ den tiũ ruta toꝛta cũ vino cataplaſmet᷑ ſuꝑ locuʒ dolentẽ vel alit᷑.accipe fuſtẽ eiꝰ ⁊ exure aliq̃n tulũ ad ignẽ ⁊ cõcauitatẽ eiꝰ cauteriſa et ſatis cõfert.Cõtra frigiditatẽ ſtomachi et eiꝰ para liſim ⁊ alioꝝ mẽbꝛoꝝ det᷑ vinũ decoctiõis eiꝰ et radicꝭ feniculi.vel puluis eiꝰ cũ ſucco. Iteʒ ↄtra ſtrãguiriã ⁊ diſſenteriã ruta ĩ vino cocta 7 oleo pectini cataplaſmet᷑. Cõtra tenaſmon ex frigida cauſa.decoquat᷑ in vino.⁊ fiat en⸗ catiſma.vel calefiat bonũ vinũ.⁊ fundat᷑ ſuꝑ rutã.et patiẽs recipiat fumũ.ad mẽſtrua ꝓuo cãda ⁊ ſecũdinã ⁊ fetũ moꝛtuũ educendũ.det trifera magna cũ ſucco rute. Itẽ operat᷑ ſuccꝰ eiꝰ ſolus ꝑ os receptꝰ aut pezaritatꝰ aut tene ritates eiꝰ in oleo frixe et ſuꝑpoſite. Cõtra ex terioꝛẽ doloꝛẽ ex cõcuſſione vel alia cauſa.ru ta calefacta ſine aliq̊ᷓ liquoꝛe ſupponat᷑. Con tra lipitudinẽ ⁊ doloꝛẽ oculoꝛũ.puluis cimi ni cũ ſucco eius conſiciat᷑.et in eo bombix in tincta ſuꝑ oculos ponat᷑. Ruta etiã bibita va let contra venenũ bibitũ.et moꝛſum venena⸗ toꝛũ anialiũ.et etiã cataplaſmata. Et nota ſi ꝗs eſſet totꝰ circundatꝰ ruta viridi.ſecure poſ ſet tranſire ad baſiliſcũ.eiꝰ odoꝛe de oꝛtis fu Sextus gant ſerpẽtes. et oĩa venenoſa. ⁊ ideo planta? cõuenient᷑ in locis vbi ſunt aluearia apum. Itẽ ſucco rute liniti a ſcoꝛpiõibo araneis veſ⸗ pis et apibus non pungunt᷑. — Defiubula. UAbula deſiderat terrã ſolutã. pinguẽ vt optĩe pꝛoueniet.⁊ ĩ mediocrit pĩgui puenit qᷓ cũ vangis alte fodiẽda eſt de menſe octobꝛis et nouẽbꝛis.et ſequẽti menſe febꝛua rij marcij vel apꝛilis. Serit᷑ ſpiſſa vt frumen tũ vel ſpelta.et fiũt areole ſicut in oꝛtis vłqua terni vt in ſemiatione frumẽti vbi raſtroꝛũ ſe mẽ aperiendũ eſt.⁊ ab oĩbus herbis et radici bus maxie gramie optiĩe liberent᷑ cũ vangat. ⁊ cũ areole fiunt.deinde reſecat᷑ ̊tiens herbe naſcunt᷑ in ea manibo vel ſarcula. Deinde in auguſto ſemĩa cũ nigra fuerint colligunt᷑ cũ tota herba ⁊ bene ſiccata fuant᷑ ad fumũ. Et poſtea de menſe decẽbꝛis octobꝛis vel menſe nouẽbꝛis fodiunt᷑ ſulci ex ipſa terra.aree mo dicũ operiunt᷑.deinde ſeqnti eſtate rũcat᷑ quo tiens in ea herbe naſcunt̃. menſe auguſti ite rũ vt dictũ eſt ſemia colligunt.et ipius herbe ragices ſi placet effoſſe terra paulatim ſub ra dicib colligunt᷑.⁊ in ſole ſiccant᷑ ſed meliꝰ eſt AN „ RN ſinaſen ciocalid leprils ſnl Gen hobismn lcumce nocchi nbitpil fineptin lentgole etmelio⸗ nige mn. ⸗ — 1pingi nit pignl demmente ſeſebꝛua tfrwmen is Nqva Aſroſe etraici jnanget. nsbarbe ncn unt cĩ mü. Et Amente greemo eun guttt! — mnſubru nel Liber ꝙ vſq; ad ſequenteʒ annũ dimittant᷑ in terra vt groſſioꝛes fiant et melioꝛes cauando iterũ ſulcos ⁊ operiendo areas vt dictũ eſt.cum ra dices ſiccate fuerint.circuli verberant᷑ vt rũ⸗ pant᷑ eta terra ⁊ a puluere liberentur etclare - fiant.⁊ ſi de ipᷣis fiat puluis plus valebit. Et nota ꝙ terra vbi ponitur rubula ſolo aratro bene ſubmerſo fodi poteſt. Deſpinatia. Pinacia optime ſerunt᷑ de menſe ſeptẽ bꝛꝛis et octobꝛis pꝛo byeme ⁊ quadrage ſima ſequente. Item de menſe decẽbꝛis in lo⸗ cis calidis ianuarij febꝛuarij ⁊ marcij ꝓ mẽ—⸗3 ſe apꝛilis et maij.⁊ alijs etiam menſib⸗ poteſt ſeri. Serunt᷑ autem 2 ſola in areis et cũ alis herbis mixta in terra pingui et bene paſtina ta.cum colligunt᷑ ſi vna vice inciditur medie tas ceſpitis ⁊ alia vice alia medietas diu du rabit vtilitas eius frigida ſunt ⁊ humida in fine pꝛimi gradus ventrẽ humectant.et va⸗ lent gule dolenti de ſanguine ⁊ colera rubea. et melioꝛa ſunt ſtomacho q; atriplices. Sixtus Fobk C. Trigiuʒ ſolatrum ?⁊ marella idem ſunt frigidum ⁊ ſiccũ eſt aliquantulũ diure⸗ ticum viride ſcõᷣm folia et floꝛes multe ſunt efficacie. exiccata nullius. virtutem habet in frigidandi.contra oppilationẽ ſplenis et epa⸗ lata eſt. pars tis. et maxime contra ictericiam quando owfbſi· ta eſt. pa ſuperioꝛ ciſtis fellis. ſuccus eiꝰ detur in potu vt fiat ſirupꝰ ex zuccaro ex ſuc co eius vel quod melius eſt dentur lib.ij.ſuc⸗ ci eius cum vn. reubarbari. Cõtra apoſtema ta in ſtomacho et in teſtinis et in epate detur ſuccus eius cum aqua oꝛdei. Contra calefa⸗ ctionẽ epatis pecia intincta in ſucco eius ſuo ponat᷑ vł quod melius erit ſi cum ſucco eius addatur accetũ vel agreſta vel oleum roſatũ. Contra calidũ podagra vel herba ipſa terra ſepius ſupponat᷑.Contra calida apoſtemata in pꝛincipio ad repercuſſionẽ matenei herba ipia trita ſuperponat. R ö De Gemperuiua. 8 17 Emperuiua eſt herba ſic dicta: qͥa ſem per viridis reperit᷑.frigida eſt in ſecun⸗ dao gradu.ſicca in pmo. viridis multe eſt effi cacie. exiccata nullius.virtutem habet infri⸗ gidandi.plagelle intincte ex ſucco eius etac⸗ ceto vel agreſto ⁊ epati epithimate multũ va lent contra calefactionẽ eius.et contra dolo⸗ rem ex frigida cauſa. Item herba ipſa trita ⁊ ſuperpoſita valet cõtra calida apoſtemata in pꝛincipio ad repercuſſionẽ materiei. Contra vſturas ex igne vel aqua fit vngentũ ex ſucco eius oleo roſato ⁊ cera ſed non debet poni in pꝛimis quattuoꝛ diebus.ſed calida apponat vt fumi im fiat euapoꝛatio.vnde pꝛius vngi mus ſapone ⁊ ſimilibus.deinde vnguento pᷣ dicto. Contra fluxũ ſanguinis qui fit ꝑ ebul litionem eius in epate ⁊ in renib in eſtate pla gelle in ſucco eius ⁊ aque roſate intincte frigi de fronti ⁊ timpoꝛibo ſuperponant᷑? gutturi. S. 3 SBlxtus W R Atirion dicitur eſſe apium ſilueſtre.et eſt calidũ et ſiccũ in tercio gradu.vir⸗ tutem habet attrahendia remotis ꝑti bus.vnde teſticuli eius cũ melle confecti coi⸗ tum pꝛouocant melius tamẽ ſi fiat confectio ex eis ⁊ dactilis ⁊ paſtacijs et melle. Itẽ ſuca cus eius cum melle datus pꝛodeſt arteticis. DUGU n En li .1 lueſrte n i⸗ notsd fancol⸗ onſecto Nſuc⸗ Liber Ns WN Ponſa ſolis. citoꝛea. incuba. ⁊ ſolſequi um. idẽ eſt herba ipſa cõmeſta valet cõ tra venenũ ſi fit ex moꝛſu. Item ſuccus eius ſuperpoſitus valet ad oppilationem epatis ex frigida cauſa. Item valet etiam contra ca⸗ lefactionem eiuſdem. De Silermontano. Ilermontanũ ſiue ſileſeos calidũ eſt et ſiccum in ſcdᷣo gradu. Semẽ eius col⸗ lectum per tres annos poteſt ſeruari. Semẽ ponit᷑ in medicinis.⁊ habet virtutem diure⸗ ticam diſſoluendi et cõſumendi et attrahen⸗ di. Contra aſma ex frigida cauſa cũ detur vi nũ decoctionis eius et ficuũ ſiccarũ. vel det puluis eius cũ ficubus ſiccis ⁊ aſſatis.Con tra oppilationẽ epatis renũ ⁊ veſice ſtrangui riã ⁊ diſſenteriã detur vinũ decoctiõis eius. Dei BSaxikragia. Arxifragia calida ⁊ ſicca eſt in tercio gra du. Semen eius herbe ſimili noĩe ap⸗ pellatur. magne efficacie eſt. ⁊ dicit etiam ca⸗ putpurgiũ:quia ipᷣm a flegmate purgat.vua deſiccat. etreuma pꝛohibet.⁊ ſtomachũ mü⸗ dificat. vinũ decoctionis eius ⁊ roſarũ con⸗ tra pꝛedicta gargariʒet᷑. Contraſ cabiẽ et pe⸗ diculos vngentũ factũ ex puluere eius ⁊ ac⸗ ceto valet. Item valet contra paraliſim ſi ex eo fiat inunctio. Semen pulueris eius cum melle datus lumbꝛicos necat. „2 in — du.herba eſt ſimilis capule vnde tube⸗ roſa magis coinpetit medicine qᷓ; herba.ſi ſo la reperit᷑ moꝛtifera eſt. habet autẽ virtutem diureticam. vnde valʒ ad digeſtionẽ materie tam in quotidiana q; in quartana.valet etiaz conira oꝓpilationẽ ſplenis ⁊ epatis ⁊ contra Doloꝛẽ iliacam ⁊ articuloꝛuʒ.vt teſtat᷑ yſaac. Contra dictas paſſiones talis fit vſus.ſquil la diuidat᷑ per mediũ ⁊ tot tunice ab inferioꝛi parte abijciant᷑ quot ab exterioꝛi ⁊ tot in me⸗ dio reſeruent᷑.exterioꝛes debent abijci.quia venenoſe ſunt ⁊ multũ calide.interioꝛes ſimi liter abijciant᷑.qa moꝛtifere ſunt ex nimia fri⸗ giditate.medie tunice ſunt tẽperate.vnde iſta rum fiat decoctio in furno paſta inuolutaꝝ. poſtea fiat decoctio in acceto ⁊ ĩ colatura ad⸗ datur mel. Si vis vt oximel foꝛtius operet᷑ ſaquille nõ fiat decoctto in paſta.ſed tm̃ in ac⸗ ceto. Contra omnẽ doloꝛẽ exteriarũ partiuz ex frigida cauſa valet. De Sinapio. Quilla calida ⁊ ſicca eſt in ſecũdo gra⸗ Inapis ſerit᷑ ante hyemẽ ⁊ poſt. ⁊ terrã pinguẽ deſiderat.ſi rara ſerat᷑ melioꝛ ef ficit᷑.ꝙ ſi nimis ſpiſſa eſt poterũt aliq̃ plãtule inde trãſferri.⁊ alibi tranſplantari.hec herba ita ſe multiplicat.q; vbi ſemel ſerit᷑ vix locꝰ il le ab ea poſtea liberat᷑.⁊ vbi ſemen eius cadit ꝓtinus viret.ca.⁊ ſic.eſt in medio q̃rti gradꝰ. hʒ virtutẽ diſſoluẽdi attrahẽdi ⁊ extenuandi nõ herba ſed ſemẽ.qð collectũ eſt ꝑ qͥnq; an⸗ nos põt ſeruari. Cõtra ꝑaliſim lingue ſemen eiꝰ maſticatũ ⁊ ſub ligua retentuʒ valet cõtra ꝑaliſim alioꝝ mẽbꝛoꝝ ponat᷑ in ſacello ⁊ de⸗ coquat᷑ in vino ⁊ ſuꝑ locũ dolentẽ ponat᷑⁊ p cipue in pᷣncipio egritudinis.puluis eiꝰ nari bus impoſitꝰ ſternutationẽ pꝛouocat.⁊ cere⸗ bꝛũ a ſuperfluitatibꝛ mũdificat. Contra anti quũ aſma ex glutinoſo hũoꝛe det᷑ vinũ deco⸗ ctiõis eiꝰ ⁊ ficuũ ſiccarũ. Cõtra oppilationeʒ ſplenis ⁊ epatis ⁊ lentofſleumaciã decoquat᷑ in aqua cũ radice feniculi.aqua colata adda tur mel ⁊ talis cõfectio det᷑ cõtra ſplenis du⸗ riciẽ.herba ipᷣa cũ exũgia poꝛcina bñ trita ſu ꝑponat᷑.fomentũ factũ ex aq̃ decoctiõis eius mẽſtrua educit. Itẽ herba ipſa decocta in vi⸗ no ⁊ cataplaſmata diſſinteriã.⁊ ſtrãguiriã ſol uit. vinũ decoctiõis ſemis eiꝰ ⁊ dꝛagantũ po nit᷑ humiditatẽ vue cerebꝛi et fauciü exſiccat. tni loret gätdle cheba to nocadit igd, nuandl gan⸗ ſenen acöa onde⸗ ntp⸗ a'nan trcere⸗ mana joco⸗ tonez coqbak adda nis du⸗ mlaſa seins niny/ nnüpo ccai dꝛagantũ ponit᷑ ne vehement᷑ exurat ⁊ exco⸗ riet. Pictagoꝛas antẽ vltra omnes herbas ſi napũ cõmendat.vnde Pliniꝰ dicit de ipſa ꝙ humoꝛes groſſos ⁊ viſcoſos extenuat ⁊ pun⸗ cturas ſerpentũ ⁊ ſcoꝛpionũ ictus addito ac ceto ſanat.fungoꝛũ ve nena ſuperat.dentium doloꝛẽ mitigat.ad cerebꝛũ penetrat.⁊ ipſum mirabiliter purgat.frangit lapidẽ ⁊ menſtru is imperat.appetitũ excitat.et ſtomachũ con⸗ foꝛtat.epilenticos iuuat.et ydropicos curat. ⁊ litargicos excitat et eos multũ iuuat.Ca⸗ pillos mũdat ⁊ eoꝛũ caſum cõpeſcit.incõgru os auriũ ſonos ⁊ tinnitos tollit.⁊ oculoꝛum caliginẽ detergit.paraliticis ſubuenit.qͥa po⸗ ros aperit ⁊ hu moꝛẽ infundentẽ neruos diſ .. in ſemine q; in herbo. ſoluit ⁊ cõſumit. Et dicit ꝙ maioꝛ eſt virtus — G — fvfh — = Cuciũ ⁊ euliculus agreſtis idẽ ſunt.ca lidũ et ſiccũ eſt in ſcðo gradu. Demen ſuccus ⁊ folia cõpetunt vſui medicine.CLon⸗ Sixtus Fo. Cij. tra paraliſim lingue ſemen eius maſticatũ in oꝛe diu ſub lingua teneat᷑. Et ſi aliq ĩ ꝑte coꝛ poꝛis fuerit.folia cocta in vino cataplaſmen tur. Cotra litar giã puluis ſemis eius narib , inſuffletur. Item fiet decoctio ſemĩs triti ex ſucci ruti agreſtis ĩ foꝛtiſſimo acceto.⁊ ex ip⸗ ſo fricent᷑ poſterioꝛes partes capit. tamẽ pꝛi us raſe.fomẽtatio ex folijs decoctis in vino et oleo ſi pectini et virge ſuperponat᷑ meatus pꝛouocat vꝛinales. BDe Stoꝛdionr. Coꝛdionid eſt aleũ agreſte. eſt caliduʒ eett ſiccum in tercio gradu.ſolus flos eiꝰ tompetit medicine.aqua vel vinũ decoctiõis eius ſpũalia mũdificat a flegmate.et valet cõ tra doloꝛẽ ſtomachi ⁊ inteſtinoꝝ ex ventoſita te.et cõtra oppilationẽ ſplenis ⁊ epatis ex fri⸗ gida cauſa. Itẽ ſtrãguiriã ⁊ diſſenteriã ſoluit. DesSSparago. Paragus calidus eſt in tercio gra⸗ du. frutex ⁊ ſemen cõpetunt medici⸗ ne. frutices tenerrimi coqu nati ſcʒ cum carnibus ſiue cum aqua valent contra omilationẽ ſplenis ⁊ epatis.ſtranguiriam et Ddiſſenteriã. Item contra doloꝛẽ ſtomachi ⁊ inteſtinoꝛũ ⁊ contra iliacam paſſionẽ valet. 6* Item vinum decoctionis eius valet contra pꝛedicta. 9 — * BDeꝛzinzibꝛio. Inzibꝛiü calidum ⁊ ſiccum eſt in ter cio gradu.aliud eſt domeſticũ. alud ſilueſtre quod calamentũ dicuur vir tutem habet diureticã conſumendi ⁊ diſiol⸗ uendi.Contra vitium pectoꝛis fiant pultes. ex farina oꝛdei ⁊ aqua. addito puluere eius. ⁊ detur patienti. Lum frigiduʒ reuma folia eius in vaſe ſine aliquo liquoꝛe toꝛrefacta et in ſacculo poſita capiti ſuperponant᷑ vinum Decoctionis eius valet contra doloꝛẽ ſtoma⸗ chi ⁊ inteſtinoꝛũ ex frigiditate.⁊ contra oppi lationẽ ſplenis ⁊ epatis.et vꝛinales vias ape ru. Item herba in vino decocta et cathapiaſ mata valet contra doloꝛem ſtomachi ex ven⸗ toſitate.menſtrua etiam adducit. ⁊ matriceʒ mũdificat fomentatio eius conceptum adiu ER = — L 5 Alluia plantat᷑ plantulis aut ramulis liiuuenibo de menſe octobꝛis nouem⸗ breiis febꝛuarij ⁊ marcij. calida eſt in mo gradu. ſiccca in ſecũdo. ſola folia compe tunt medicine. viridia ⁊ ſicca per annũ ſeruã tur. Alia dicit᷑ domeſtica.alia ſilueſtris.q di-⸗ citur eupatoꝛiũ.domeſtica magis cõſumit et foꝛ tificat.ſilueſtris magis eſt dyafoꝛenca.vi num decoctionis ſaluie valet contra parali⸗ ſim. et epilentiam in vino decocta ⁊ cataplaſ mata ſuper partem paraliticam multũ valet. contra ſtranguiriam ⁊ di mun ficat matricem. Item in ſalſamentis cõueniẽ ter ponitur. r De Stabiola. 177 . „ 4 2 ſſenteriam mundi⸗ Gixtus Fo. Ciif. - LALw abioſa calida ⁊ ſicca eſt in ſecũdo gradu.ſicca nullius eſt efficacie.ſuc cuus eius cum oleo ⁊ acceto bulliant vſq; ad ſpiſſitudineʒ aliquantulũ. et hoc vn⸗ guentũ aliquantulum valet contra ſcabiem. balneũ ex aqua decoctionis eius ⁊ caſſi bam baſi valet contra alopiciã. Succus eius vꝗ let ad idem. ⁊ lumbꝛicos necat. ⁊ auribus cũ oleo iniecto eos mundificat.fumus vini de⸗ coctionis eius valet contra emoꝛroydes. De Senationibus. Enationes calide ſunt ⁊ ſicce in ſecun do gradu. Alio noĩe dicunt᷑ naſturciũ. aquaticuũ. cocta in aqua vel cum carnibo ſpiri tualia mundificãt. fomentũ ex aqua ſalſa de⸗ ſtranguiriã et diſſenteriã in vino etiam deco cte ⁊ cathaplaſmata ad idem valen. . — Bixtus Erpentaria colũbꝛina dꝛagantea idez ſunt. dicitur autẽ ſerpentina ſiue dꝛagã tea:quia haſta eius in modũ ſerpentis macu lis repleta. calida et ſicca eſt in tercio gradu. Radix eius per fruſta minuta diuidit᷑ ⁊ ſic⸗ catur ⁊ pulueriʒat᷑.et per pannũ cribellatur. ⁊ tunc conficiat᷑ cum aqua.⁊ ad ſolem ſiccet᷑ et ex tali hoc vngento cum aqua roſata vel ſi⸗ ne facies illinite illiniant᷑ iam em̃ reddu ni tentẽ ⁊ claram pannũ etiam deponit. Item ſi puluis eius conficiat᷑ cũ ſapone.et fiſtule im ponat᷑ in tm foꝛamen eius dilatat.vt indeos fractum vel putrefactum extrahi poſſit. pul⸗ ins enaʒ eiꝰ cũ calce vina confectus ⁊ acceto ſoꝛtiſſimo optimus eſt ad cancrũ ita vt pars tercia ſit calcis Dyaſcoꝛides dicit ꝙ; ip̃a odo re ſuo ſerpentes fugat.nec ledit᷑ coꝛpus a ſer⸗ pente ſi eius ſucco coꝛpus inunetũ fuerit. De Gerpulo. 1ſſſIi. M 8 e ð . äl . ð 2 Erpillum calidũ eſt et ſiccum inſſecun dao gradu. 2 aliud eſt domeſticuz. aliud ſilueſtre. domeſticũ ramos per terrã diffun⸗ dit. Silueſtre creſcit in longũ ⁊ altum.floꝛes et folia competunt medicine.que in rudi olla calefacta ⁊ in ſacello poſita ⁊ capiti ſuperpo ſita.valet contra frigidum reuma capitis.vi nũ decoctionis eius ⁊ ſuccus liquiricie valet contra tuſſim.⁊ contra doloꝛem ſtomachi ex ventoſitate. Item vinũ decoctõis eius et ani ſi valet cõtra doloꝛẽ ſtomachi. Item fomen⸗ tũ ex aqua decoctionis valet ad ſtranguiriaʒ et diſſenteriã.et mundat matnicẽ ⁊ calefacit ⁊ confoꝛtat.vinũ decoctionis eius ſtomachu, infrigidatũ epar⁊ ſplenem calefacit. De Saturegia. Aturegia calida ⁊ ſiccca eſt in ſcdo gra „ du. Seritur de menſe decẽbꝛis ⁊ mar⸗ cij.mixtim cum alijs herbis. et ſola ſeri põt. pultes ex farina ⁊ aqua eius puluere ſpũalia mundificat. puluis etiam cõfectus valet ad idem. Oyaſcoꝛides dicit q; vſus ſaturegie eſft cõueniens ad conſeruationẽ ſanitatis.⁊ po- nit᷑ in cibis. Albumaſar dicit. ꝙ pꝛopꝛietas eius eſt expellere ventoſitatẽ ⁊ inflationes et toꝛſiones.et digerere cibum.etexpelut ſuper⸗ fluuates ſtomachi.et pꝛouocat vꝛinã et men⸗ ſtrua.et acuit viſum debilitatũ ab bumidita te maia. ðDWBU DPeStlarta. “ . 2 MG . = . R. „ Qlarea ſeritur menſe decembꝛis ianua rij febꝛuarij marcij et apꝛilis.talem de ſiderat terram qualem alie herbe cõmunes. Optima herba eſt ⁊ eſt perpetua.quia poſt⸗ ; eſt in oꝛdinibs tranſplãtata ſicut cepe plã⸗ tatur cũ fecerit ſemen ⁊ maturũ collectũ fue⸗ rit. ſi incidat᷑ per tres vel quattuoꝛ digitos ſu pꝛa terram reuiuiſcit. ⁊ pulcerrima efficiatur in autũno. Et ſi incidatur ſtipes areſcit. ⁊ ni⸗ hilominus in ſeptembꝛi pullulat. vel in eſta⸗ te ſequenti ſicut feniculus. et optime viuit in vmbꝛa. . De Stalonijs. Gextus Calonge plantatur menſe febꝛuarij ſi⸗ cut alea per ſe in areis.⁊ in areis aliarũ herbarum.et vnaqueq; facit multas filias.et maxime ſi terra fuerit bene pinguis cũ plan⸗ tatur. Item dicit ꝙ ſi ſpicula alei ponatur in cepa factis in ea foꝛaminibus in quibo ipᷣius ſpicula poſſit poni ⁊ ſub terra plantent᷑ fient ſcalonge. Sunt autem de natura ceparũ.ſed ſunt minus humide. appetitum confoꝛtant ⁊ maliciam ciboꝛũ venenoſoꝛũ emẽdant.no cent viſui ⁊ doloꝛem capitis efficiunt.et feto rem oꝛis inducunt. ⁊ non cõpetunt habenti bus calidas complexiones. ſed cum carnibꝰ pinguibus edi poſſunt edi poſſunt quia ma⸗ liciam ipſarum emendant. DBPtLetratta. zi⸗ lui ng Plon⸗ turin Pöius fient fiſa dant an aſe Nabeni Camnib lama⸗ ———⸗ — Etracta id eſt herba iudaica. calida ⁊ ſicca eſt in tercio gradu.vinum de H coctionis eius digeſtionẽ pꝛocurat. ⁊ doloꝛem.confoꝛtat ſtomachũ et inteſtino⸗ rũ ex accetoſitate curat. Criſpelle ex eo ⁊ fari na et aqua facte. naturalem caloꝛẽ cõfoꝛtant. vꝛinam pꝛouocant. Emplaſtrũ ex ipᷣa herba decocta in aqua ſtranguiriam ſoluit. Itẽ fo⸗ menum ex aqua decoctionis eius matriceʒ calefacit et mundificat. De Taplia. . Ahrſia eſt calida et ſicca in tercio gra duu. per tres annos ſeruatur. ⁊ inueni tur in arabia india ⁊ calabꝛia In vo mitiuis medicinis ponitur. caute pom debʒ Di autem inflationem inde fieri cõtingit fri mens inungat᷑ cũ populeo et acceto addito. Arbpſa eſt herba tunicanoꝛũ contrita facit enim inflare faciem ⁊ coꝛpꝰ ac DZMYU ſieſſet lepꝛoſus. curatur vt hic cum ſucco ſemperuuc. Arus barbatus calidus et ſiccꝰ eſt. fo⸗ mentatio ex vino decoctiõis eius cõtra emoꝛroidas valet.ad idem valet ſi anus pa⸗ vientis inde poſt aſſellationẽ tergal. valet etiã ———————DM Liver eius decoctio in aqua ad tenaſmon ⁊ contra fluxum ventris. De Teſtitulo vuiüpis. Eſticulus vulpis eſt bona ⁊ dulcis in guſtu.facit autẽ in vino ſumptus appe titum coitus.⁊ adiuuat ad ipᷣm.⁊ in hoc ſtat latioſtictũ.et eſt calidus ⁊ humidus.⁊ eſt ſpe De Teſtitulo tanis. Eſticulus canis eſt alia ſpecies ſatirie. et eſt in folijs ⁊ ſtipite ſimilis teſticulis vulpis.⁊ radix pᷣius eſt duoꝛũ modoꝛũ.ha⸗ bet em̃ vnũ globum ſupenꝰ.et alterũ inferꝰ. et vnus eſt mollis.alter durus et plenus.et in illo eſt hũiditas ſuperflua.Et ſi antę coitum maſculus ſumat maioꝛẽ teſtem id qð concipi tur ex coitu erit frequẽter maſculus Si autẽ femina ſumat minoꝛẽ et cõcipiet: fiet mag fe mina.dẽ aũt ꝙ maioꝛ auget coitũ. minoꝛ vᷣo abſcidit ipᷣm.⁊ ſicvterq; amboꝝ deſtruit ope rationẽ alterius.et hoc dicit felix doctoꝛ fra⸗ ter Albertus oꝛdinis pᷣdicatoꝛũ in libꝛo ſuo quem facit de plantis. Be Thimo. Himus eſt herba valde aromatica. cu ius flos dicit᷑ epithimũ.⁊ eſt flos medi cinalis. babet em̃ virtutẽ purgandi melanco liam. et flegma. ⁊ ideo valet contra quartanã et alias melancolicas paſſiões.et ex eo debe⸗ mus acuere medicinas.non ipᷣm per ſe dare. quia naturam habet inducendi ſincopim et auguſtiam pꝛecoꝛdioꝛum. Jola eſt figida ⁊ humida. de violis fit ʒuccarũ violaceũ. Sirupus autẽ viola ceus fit deinde de viridibo ⁊ ſiccis.ʒuccaruʒ violaceũ fit eodẽ modo quo roſaceũ. Siru⸗ pus ſic fit. viole in aqua decoquant᷑.⁊ ex co⸗ latura ⁊ ʒuccaro fit ſirupus.ſi autẽ ex ipſaruʒ ſucco ⁊ zuccaro fieret.melioꝛ eſſet oleũ viola tũ valet interius receptũ cõtra diſtraſiam la⸗ boꝛis totiꝰ coꝛꝑis. Itẽ inunctio ipſius facta ſuꝑ frõtẽ ⁊ timpoꝛa remouet doloꝛeʒ frõt ex caloꝛe factum.viole habent virtutez liniendi humectandi infrigidandi laxandi.ſed paruʒ ſunt laxatiue.et purgant pꝛincipaliter colerã rubeã. vnde valet febꝛi terciane.et cõtra diſtẽ perantiã epatis et in caloꝛe ⁊ contra oppilati⸗ onem epatis et ictericiam. Contra defectum appetitus ex colera. Item viole cõtrite poſite uwh ſyea ſgen cocl lem foſe — H tuntme lorisn irepe Polner Peclinia Pllnis liage leſon Aeit flop acu tiunre bose Cberit nodie G ned mi ebe⸗ e. mAH Iluper calida apoſtemata in pncipi idem facit ipᷣa herba.fomentatio ex aqua de⸗ coctiõis ipᷣius herbe facta ſcdᷣm pedes ⁊ frõ⸗ tem in acutis egritudinibo ſomnũ pꝛouocat. ſirupus violaceus eſt magis coquendus qᷓ; roſearius alioquin cito coꝛrumperet. Irga paſtoꝛis eſt carduus ſilueſtris. et eſt frigida et ſicca.ſolũ folia eius cõpe⸗ tunt medicine viridia ⁊ ſicca. ſed viridia ma ioꝛis ſunt efficacie.virtutẽ habet conſtringẽ⸗ di repellendi et infrigidãdi.Emplaſtrum ex puluere eius ⁊ acceto esalbumine oui ſuper pectinẽ et renes. valet contra fluxũ ventris. puluis etiam datus in ouo ſoꝛbili ad idẽ va⸗ let. et ad pꝛofluuiũ mulieris. Item ad idẽ va⸗ let fomentatio ex aqua decoctiõis eius.Tri⸗ ta valʒ ad calida apoſtemata in pꝛincipio vt ad eriſipilã.⁊ huiꝰ cathaplaſmata capiti ab raſo valet contra freneſim et doloꝛem ex cali da cauſa. Item hec herba multũ eſt cõſolida tiua recentium vulnerũ. Semina ⁊ vermicu los que ſunt in carduis ſuper radices ſiccatꝭ qjuerũt auicule ⁊ cantant cũ dant᷑ eis.yſido⸗ rus dicitꝙ radix eius in aqua decocta cupi⸗ Serxtus Fo. Cuj. piditatẽ potateꝛibo adminiſtrat. Item q; ma trici viliſſimus eſt carduꝰ et iuuat mulieres vt filios maſculos generent. Olubilis eſt herba inuoluẽs ſe ſuper plantas pꝛoximas. Eſt autem parũ ca lida ſed multũ ſicca.quod oſtendit eius toꝛ⸗ tura. Quedam autem ſpecies eius que voca⸗ tur funꝰ pauperũ.⁊ hec terreſtris eſt ⁊ aquea. habens ex terreſtritate ſua cõſtrictioneʒ.et ex aquoſitate mundificationẽ ⁊ lenitionẽ. folia autem eius ſunt conſolidatiua vulnerũ ma⸗ gnoꝛũ.nec eſt eis par in illo effectu. coquun⸗ tur autem in vino et emplaſtrent᷑ ſuper ea cuʒ acceto.ſunt etiam medicina aduſtiõis ignis. El ſt etiaʒ alia ſpecies que dicit᷑ volubilis ma ioꝛ.et lac ipſius abradit pilos.et interficit pe diculos. Rtica dicit qͥa tactus eius coꝛpꝰ adu⸗ it. Eſt em̃ ignee nature.vt dicit Mac. hec duplex eſt. nam quedã eſt pungẽs.⁊ que⸗ dam moꝛtua que nõ pũ git.et eius folia ſunt albioꝛa et mollioꝛa ⁊ magis rotunda.⁊ vtra q; eſt medicinalis.nã ſuccus eius cũ vino bi bitus valet contra ictericiã ⁊ contra colicam paſſionẽ.Cum melle curat antiquã tuſſim ⁊ mũdat pulmonẽ ⁊ ventris inflationẽ ⁊ tumo rem ſedat.folia eius cũ ſale contrita vulnera ſoꝛdida mũdant et curant.ſimiliter moꝛſum canis.ſanat etiam cancros.radix eius contri ta in vino ⁊ cocta in oleo valet contra tumo⸗ rẽ ſplenis. Succus eius fſuxũ ſanguinis de naribo ſiſtit.ſemen eius cũ vino bibitũ pꝛeci⸗ pue mixtũ melle ⁊ pipere mouet venerẽ. ven trẽ mollit ſi comedat᷑.etpꝛecipue menſe mar * cij cum oleo cocta. De Bitriolo. „2 taria eſt herba calida ⁊ ſiccaĩ tercio gra du.et dicit᷑ vitriolum quia ex eo optime vitra mundant᷑.Exiccata nullius eſt emicacie.viri dis multe.virtutẽ habet dyaſoꝛeticam et exte nuatiuã.Contra frigiditatẽ ſtomachi ⁊ inte⸗ ſtinoꝛũ et eoꝛundẽ doloꝛẽ.et contra ſtrangui riam et diſſinteriam paritaria calefacta in te⸗ ſta ſine aliquo liquoꝛe ſuꝑponat᷑ loco dolen⸗ ti.vel etiam decocta in vino albo aliquantu⸗ lum accido cum furſure. Contra ſtranguiri am ⁊ diſſinteriam coquat᷑ in aqua ſalſa ⁊ oleo et pectini cathaplaſmet᷑ cocta ⁊ cõmeſta mul tum valet contra doloꝛem ſtomachi ex frigi ditate vel ventoſitate. Item contrita aliquan tulum calefacta cũ vino et furfure tumoꝛem „ minuit. õl ‚R—— . — —— 4 2 * — ſckperi coge nenn eyn. neterte tinte⸗ nngit cainte⸗ odolen⸗ guanmn⸗ fangoin atoleo⸗ camul er figt Aliquan moren ¶ Ynmtipit liber Septi⸗ mus de pꝛat 1nemoꝛib⸗ Oſta⸗ in libꝛis ſuꝑioꝛibus ſufficienter dixi decultu cã peſtriũ agroꝛũ.vinearũ.ar⸗ boꝛũ.⁊ oꝛtoꝛũ.que multa re quirũt induſtriam.dicã nũc De pꝛatis ⁊ nemoꝛibus.que non tantã querunt doctrinã.ſed quaſi ſponte vdonea pꝛoueniũt a natura.⁊ pꝛimo de pꝛa⸗ tis.quare creata fuerint.et qualem aerem.ter ram.aquã.et ſitum deſiderant ad amplioꝛeʒ copiam ⁊ vbertatẽ herbarũ.et qualiter fiant. ⁊ qualiter pꝛocurent᷑ ⁊ renouent᷑.⁊ de feno qd eſt eius fructus q̃liter colligat᷑et conſeruet᷑⁊ de vtilitate ipᷣius. Capitulũ Oꝛimũ Qua⸗ liter pꝛata creata fuerint:et qualem aerem ter ram ⁊ aquam deſiderannt. H Rata fuerunt a natura diuino creato mãdato.vt terra que pᷣmo nuda fuit ve ſtiret 7 oꝛnaretur.Et vtipſarũ herbe tam vi⸗ humoꝛũ in ſu * 9 9*% Septim“ Fo. Cvij. rides q;ᷓ ſicce nutrimentũ ↄueniẽs anialibus erbis vtentibus p̃ſtent. naſcuntautẽ in ip⸗ ſis diuerſarũ herbarũ genera. ex diuerſitate perficie terre cõtentoꝝ.quã qui dam ſagax natura q̃ nuſq;; in neceſſarijs defi cit operata eſt. pꝛopter diuerſitatẽ anialiũ nu triendoꝛũ ex eis.quoꝛũ appetitus in om̃ibus eſt diuerſus. Aerem v̈o deſiderant tẽperatũ. aut frigiditati ⁊ẽ humiditati pꝛoximũ.ſi enim ſuꝑflua fueritin loco rigiditas erũ t ibi perpe tuo niues ⁊ glacies.q̃ oĩno impediũt genera⸗ tionẽ herbarũ. Et ſiłiter ſi caliditas aut ſicci tas ſuꝑflua fuerit oẽm vigoꝛẽ cõſumit. niſi ei ſuccurrat᷑ irrigatiõe frequẽti Terrã deſiderãt pinguẽ ad herbarũ copiã. verum ſi nõ fuerit multe piguedinis ſapoꝛoſioꝛes ⁊ mag ado⸗ riferas ⁊ ſubtilioꝛes creabit herbas. Si fue rit nimis macra. modicas aut nullas pꝛodu cit.lalis em terra ⁊ ſiłiter ſalſa vel amara ſua im becillitate aut malitia ſe veſtire nõ poteſt. Aq cõpetens magis pꝛatis eſt aq̃ pluuialis qꝛ calida choꝛuſcatiõe deſcẽdit. Et ſiliter aqᷓ de mẽſe aplis ⁊ maij ſubnilis deſcendit ⁊ que cunq; in eſtate de celo ꝓuenit bona eſt. dũ ta mẽ gelida nõ exiſtat ex natura grandinis liqᷓ facte. Scdi meriti eſt aq lacualis.q̃ clara ca lida ⁊ piguis eſt. Tertio aq̃ fluminũ. Altimo aq̃ᷓ fontiũ.⁊ q;dtomagis a ſuo elõgat᷑ pncipio. tanta melioꝛ.qꝛ minꝰ frigiditatis in ſe hʒ.pꝛa ta deſiderãt ſitũ depꝛeſſuʒ vbi cõtinuo ſit hu moꝛ incluſus.verũ ſi adeo ſit ꝓfundus talis loc ꝙ ibi quaſi ſemꝑ aqua opiat ſuꝑficiẽ ter re.nõ erit aptus ad aliq̃s herbas.ſed erit acce dẽs ad naturã paludis. ꝓducetq; iũcos ⁊ pã nias qdrellũ ⁊ ſiłes herbas paludales groſ⸗ ſas iſipidas aq̃ticas ⁊ fere oib alalibo iutiles Et ſi fuerit adeo eminẽs ꝙ irrigari nõ poſſit. facile ſiccitatẽ ⁊ ariditatẽ patiet᷑ niſi fueritĩ al pibo t locis frigidis. in taliba em loq ⁊ ſi pau cas pꝛoferũt herbas ſubtiles tamẽ ſapidas ⁊ odoꝛiferas ferunt.felix autẽ pꝛati poſitio eſt. que ſuꝑ ſe riuũ fluentem habeat.quo poſſit q tiens opus fuerit irrigari. Capitulum. ij. Qualiter pꝛata fiunt ⁊ pꝛocurant᷑et renouantur. KRKata qdem naturaliter pꝛoueniũt vbi cũq; terra ſolis radijs illuſtrat᷑.et fiunt etiã oꝑe manuali.aut ex locis agreſtibw. nemo roſis.aut ex cãpeſtribus agris.Et pmo qͥdeʒ modo extirpãdus eſt locꝰ de menſe ſeptẽbꝛis pbeis. impedimẽtis oib liberandus. non ſolũ ſpinetis ⁊ vᷣgultis. ſed etia herpl la tioꝛibo ⁊? ſolidis. deinde cũ freqnter excultus fuerit.ac młta aratiõe ſolutꝰ.ſubmot lapidi⸗ bus ⁊ glebis cõfraci ſtercoꝛet᷑. luna creſcete. “ðßð recẽti letamine ab vngulis iumẽtoꝝ.ſũma in IODn tentiõe ſeruet᷑ intactꝰ.pcipue cũ humeſcit. ne inequalẽ ſolũ reddãt muli locis impᷣſſa veſti gia. Di v̈o ex cãpeſtrib locis fiant equãdus eſt oĩs locꝰ.⁊ glebis ↄfractis tã huic qᷓ ſi uꝑpio ri ſemẽ vicie cũ feni ſemie ſpargẽdus eſt. Ri⸗ gari vᷣo anteq; durũ ſolũ fecerit non debebit ne erꝰ etatẽ minꝰ ſolidã materia ſuꝑflui cori pat hũoꝛis. Qui vᷣ̈o volüt qbuſdã annis hbo⸗ bere pꝛatũ.⁊ alijs ſegetes. etiã ex terrꝭ macrs cũ irrigatiõe optie faciũt.hoc mõ.ĩmittuntin agrũ aquã turbidã. vt ex tra noua ſulci reple ant᷑. ⁊ ager equetr᷑.⁊ fiet optimũ pꝛatũ ſine her barũ ſatiõe.⁊ ſi taliter dimittat᷑ ꝑ quattuoꝛ vł quĩq; annos.⁊ poſtea aret᷑ omi anno vſq; ad quĩq; vel ſex poterit cõgrue de frumẽto ſeri. ⁊ meliꝰ ſi poſt duos annos genꝰ ſegetᷣ tranſ mutet. Qui aũt volut vno anno hꝛe frumẽtu 2 ſequẽti pꝛatũ cõuenienter hoc mõ ꝓcurät. immittũt em̃ aquã in agro extracta blada ibi q; dimittũt in eſtate.⁊ in autũno.ſi aeris fue⸗ rit ſiccitas. ſeq̃nti vo eſtate cũ fenũ ſecauerit terrã arrũpũt. ⁊ ſecuda ⁊ tercia vice arãt.et ſe⸗ Geptimn. fenũ colligat᷑: cõſerueket de vtilitatibo eius. mina S⸗ ſi etiã Kolet granü hꝛe n anarn⸗ 2 ſi circa finẽ auguſti extracto gramie. er tũc ar E-an dà ſirt z herhe ad debitũ g rüũpũt arãt. ſcᷣo reiterãt ? ſeminãt.? tũ vonũ Senninenend bebezd naniin erſiie fumentu ibi ꝓnenit. Et dam om̃i anno ſe⸗ nã ſi matur. anteqᷓ ad caſuʒ floꝛũ ⁊ folioꝛrů ſinin minit? tñ herbã gramis c ſecis colligunt. ⁊ ſiccitatẽ puenerint ſecent erit fenũ aquoſuʒ uuu hoc mõ.ſcʒ ꝙ exiſtente frumẽto in cãpis ve. nõ pꝛe A untrimentü eòs 2 bobus fnpini uteutfe i. in cagta ve nõ pꝛebens ſolidũ nutrimentu eds 7 bobus ett ſtatim poſt extractionẽ eius. mittunt aquã in laboꝛẽ tollerãtibo.⁊ ſi nimis fuerit maturũ ca an agrũ poti clarã q; turbidã. ? a pecoꝛe cuſto⸗ loꝛe ⁊ humiditate naturali cõſumpt. enit in o diũt. deinde gramẽ cũ ſtipula ſecãt: et hyeme ſipidũ modicũ et abhbomĩabile nutrimentuʒ bors agialibo pbent. q herba cernũt. ⁊ de ſtipulis ſiæ aialibus pᷣbens. Süũt aũt ſecanda tpe ſereno ebee bi lectũ ⁊ fimũ faciẽt.ſtipula aũt et herba ſeaa cũ aeris chudcrag⸗ ſiccitas duratura ſperat᷑. Hiat ta arãt ſemel. ⁊ bis ⁊ tercio ſeminãt.⁊ ibi bo- ſecatũ vᷣo in ꝛatis dimittendũ eſt ꝑ vnũ va hons nũ frumentu vel alia bladũ hũt pcurat᷑ aut dↄuos dies nitech voluat deinde voluendũ ? — qꝛ ex pꝛatis euellunt oia impedimẽta qt na Cconenienter ſiccandũ demũ colligendũ poꝛ⸗ lit ſcunt in eis.et etiã herbe pꝛatis incogrue bci tandũ ⁊ reponendũ ſub tectis. bus deficien ſuit pue poſt magnas pluuias ꝗᷓ terr adeo villi tibus ſub diuo ponat᷑ taliter pparataʒ. aqᷓ nlere ficauerint ꝙ herbe nociue radici euellani. in eũ intrare negueat. ſi eo nouiter in pꝛa lhn plurimũ etiã cõfent pꝛatis ſi tpe hyemali recę ſecato pluuia ſuꝑu enerat anteq; voluat mo (deint ti fiment᷑ letamie ad vbertatẽ herbarũ. ampli gicũ vel nihil leditur. Sʒz vt ait Palladius. tbep us ſi ſtatim cũ ſecata fuerint foꝛtiter irrigent poſt pluuiã debʒ cõuerti mnech ps ip̃ius fä⸗ ehlcn ter aut quater fructificabũtĩ anno.ſed cũ ve ma ſicceĩ.ſiue iam fuerit ſiue nõ fuerit reuo⸗ haſtit tuſta fuerit muſtü 006 1 nala nt. ad mi ſtuz intü. Si bo eo reuoluto ſi irpueniat oĩno de⸗ fintſ aũt necandũ · ait Palladius ſepe cinerẽ inge ſtruit nulliꝰ vtilitatis exiſtẽs vtilitas feni eſt ſten renag Ceſi aiisomo en eligen die vt toto ãno ſeruet᷑ ꝙ etã ꝑ biẽniũ ſeruari cõ⸗ loii , tur piuries. ⁊ denuo equalus fom pꝛatl. mode poterit. ꝛ bobp cas aſinis et abuſdain ler C apitul. . LQunalter Alüs aialib nutrimentüͦ cögrul bet vrte⸗ unem I ſint ſuſtinere laboꝛes. qͥ eis piei ixceſſitaten nnn Wm — —— E . ebiti neri Miom aoſaz obos müca entin nt geno n. üw ndü ipo⸗ Cicien fmo ius. slöa⸗ reuo⸗ ſode⸗ ſnic nſcamn & Pule⸗ — — — — Capitulũ.iiij. De nemo⸗ hoĩm iniũgant᷑ ouib⸗ po tꝑe niuſũ ſi ubnenit. q̃ de tra nutrimẽtũ ſumere neq̃unt. Si qð fe mũ ſubtile frödoſuz odoꝛifeꝝ ⁊ laudabile fue⸗ rit. erit q̃ſi ãnona ſolũ aĩalibv.tã calido qᷓ fri⸗ Gido tꝑe ſuſfficiẽs ad laboꝛẽ. Si vᷣo fuerit fe⸗ nũ groſſũ paludale aut nimis mature vł ſero ſecatũ nõ erit ſufficiẽs anĩalibo multũ laboꝛẽ tollerãtiba.niſi eis annone auxilio aliqñ ſuc⸗ currat᷑.vl niſi tꝑe magni frigon in q̊ anialia nõ laboꝛãt ⁊ omne pabulũ auidius appetũt. Incipitletundans li⸗ bꝛi eiuſdem de nemoꝛiby ⁊ pꝛimo de his que naturaliter pꝛoueniunt. . 3 7„ — Ico in pᷣmis qꝙ; nemoꝛa vł naturalit᷑ ꝓ vyvVeniũt. vel hoim induſtria inſtituunf᷑. ⁊ q̃dãa natura ꝓducunt᷑.fiũt ex hũoꝛe ⁊ ſeie in matrice t᷑re còtentꝭ.q̃ virtute celeſti erũpũt ad ſuꝑficiẽ terre.⁊ erigunt᷑ in ſtipites diuerſa rũ plãtaꝝ ſᷣm diuerſitatẽ hũon ſeis ⁊ locoꝝ. in qbe ꝓueniũt.fiũt etiã ſine hoĩs mĩſterio ex ſemibo.q̃ a ꝓpinqͥs arboꝛibo in terraʒ decidut aut ab auibo vel flumibo de lõge ferunt. in al pibo vᷣo naturalit᷑ naſcunt᷑ ſilue piellaꝝ maxi maꝝ ⁊ fagoꝛũ.caſtanearũ quercuũ cedꝛoꝝ ? ſiliũ.in loqò vᷣo depᷣſſis ⁊ paludoſis ſpõte na⸗ ſcunt᷑ ſalices ꝓpli ⁊ alni cãne ſilueſtres vinde cte ⁊ ſiles plãte. In pluribaaũt locis naſcunt ſpineta ⁊ arboꝛes ꝑue toꝛtuoſe ⁊ infinite ſpi nete diuerſoꝝ geneꝝ.⁊ piri ⁊ mali ſoꝛbi vlmi fraxini opili ⁊ ſiles arboꝛes.⁊ qᷓnto pinguioꝛ erit tre tãto ꝓcerioꝛes ꝓueniũt arboꝛes.ĩ ma cra vᷣo ⁊ ſalla vł amara naſcunt᷑ ſpineta.⁊ ar boꝛes ꝑue toꝛtuoſe ſpinoſe ſcabioſe ⁊ hyſpi⸗ de.hec aũt nemoꝛa/ꝓcurãda ſũt diuerſimode HNã ea in ꝗb ſũt caſtance piri mali ⁊ ſiles ar⸗ boꝛes fructũ ferentes extirpãda ⁊ purganda ſunt ab oĩibo ſpine ⁊ plãtis extrancis.Et fru ctifere arboꝛes rarificande. vbi nimis ſpiſſe fuerit.⁊ incidẽde in altioꝛi loco.quã beſtie at tingere poſſint.⁊ ex plãtis domeſticis ⁊ nobi libo inſerẽde ſᷣ m doctrinã traditã ĩ libꝛo ſcdᷣo cũ de inſitiõibo locutꝰfui.Ea vᷣo q̃ alijs arbo ribo ⁊ ſpineꝶᷣ occupata ſũt ſi arboꝛes nobiles ⁊ pulcras habuerit edificijs ⁊ alijs oꝑib ap tas ſilit᷑ ſũt extirpãda.⁊ vbi nimis ſpiſſa fue rint ſublatꝭ turpioꝛibolignis rarificãda pau liſꝑ ⁊ oĩs hũoꝛ cõuertat᷑ totalit᷑ in ſubam me lioꝛũ. Ea vᷣo in qͥb ſunt arboꝛes igniſolũmõ ↄgrue nõ ſũt mouẽda niſi fo te ſpinis purgen tur ⁊ tribulis.que quolibet quinto aut ſexto vel rarioꝛibus annis ſunt incidenda.⁊ ligna . mina congruenda. J —ð — ribus que hominũ induſtria fiunt. — . 1 . — — . . . RN * . . 4 . — . . . 3 erse = S — . EE õs „* S 34 1 A . 6 . — , ₰ boꝛes q̃ illi loco cõueniãt.⁊ tãdẽ votũ inſtituẽ tis adimpleãt. Hã ſi fiũt ĩ altis alpibo aut ea riũ vallibo.ſi qͥdẽ ſoluta tra eſt.ↄgrue recipiet plãtas ⁊ ſeia caſtanearũ.q̃ ad minꝰ.xl.pediba abinuicẽ diſtare debebũt. Si vo terra creto⸗ ſa vel lapidoſa ĩ talib loc extitit.ei cõpetũt pᷣ cipue quercꝰ rouer ⁊ cerrus.x ſi talis terra fuerit ĩ mõtibo calidis remod ab alpib amig dala ſibi ↄuenient aptant᷑ O ſi loca ſint pin⸗ guia ↄgrue recipiẽt piraria ⁊ pomaria.⁊ ĩ lo cis calidis oliuetũ ⁊ ſiccetũ ⁊ maloꝝ granato rũ ſiluã.in frigidis vᷣo ⁊ tꝑatis auellanas co ctana ⁊ neſpula.ſi vᷣo locꝰ fuerit hũidus ⁊ de pᷣſſus ſolutꝰ.cõueniẽtiꝰ recipiet ſalicetũ alba retũ alnũ ⁊ ꝓplin. ſi cretoſus talis locꝰ extite rit.ei cõueniet vlmetũ fraxinetũ opilus ⁊ ro⸗ uer. O ſi locꝰ marinꝰ arenoſus ⁊ q̃ſi ſterilis extiterit.deſiderabit pinetũ.etĩ calidis clima tibo palmã femiaʒ ⁊ maſculũ. Inſtituunt aũt pᷣdicta oĩa vel ex plãtis aliũde trãſſatis.vl ſe minibo ſatz. aut manu in ↄgruis aplatatis Li cupit nem' ſeu ſiluã plãtare vlł ſere re. cõſideret pmo ſitũ ⁊ naturã t᷑re in qᷓ facere ſiluã cõſtituit.⁊ vbiq; tales conſerat ar nõ tñ ignoꝛes ꝙ caſtanee.xl. pedibs ad minꝰ quaq; vᷣſum diſtare debebũt.vt in ramis poſ ſuint congrue dilatari ⁊ plurimũ fructũ ferre. quercꝰ vᷣo non minꝰ diſtare cõueniet qꝛ natu raliter plurimũ ꝑ latera ſe diffundit. rouer ⁊ cerrus viginti pedibo aut pautioꝛibus diſtare ſuſfficiet. hec em tria genera arboꝛũ glandem ferũt que cibus optimus eſt poꝛcoꝝ.piraria Ho ⁊ pomaria.xx.pedibus vł vſq; ad.xxx.di ſtabũt Oliuetũ.ficus.malagranata.auellane coctana ⁊ neſpila.xij.vel vſq; ad.xx.pedes di ſtare poterũt.ſalicetũ vᷣo aut pꝛopter ꝑticas minimas aut pꝛopter natur edificioꝛũ plÜ⸗ tatur.pꝛimo qdem modo decẽ pedibo abinui cẽ diſtent.ſcdᷣo vo per duos vłtres aut quat⸗ tuoꝛ pedes diſtare ſufficiet.quia eius ſpiſſitu do in altũ pꝛocurabit rectitudinẽ ⁊ augmen- tũ.populus autc ⁊ alnus qͥ non multũ diffun dũt ſe.in altũ vᷣo naturalit extollunt᷑ non ſunt rare ponẽde. Sʒ albarus vtilioꝛ eſt ſi ingroſ⸗⸗ ſetur in ſtipite.pꝛopter aſſides q̃ multis ope⸗ ribus cõgrue ex ipſo fiũt.⁊ pꝛopterea ramos plurimũ ꝑ latera ſpargit. Ideoq; nõ inconue nienter vſq; ad viginti pedes vł amplius ſe Parate plantet᷑.que etiam ex quibuſdã tactis aliquid coꝛticis habentibo ſumma facilitate nalcet᷑.poſſunt etiaʒ ſpiſſe poni vt trabes ſiue ramos faciãt ſubules ⁊ lõgos.vlmus autem hine 2 fraxinus nõ incongrue ſpilſſe lateq; als rareq; poni poſſunt.qꝛ tam groſſe q; ſub⸗ tiles ⁊ lõge tales arboꝛes diuerſis operibus adaptant᷑ Pinus vᷣo ⁊ palma circa trigĩta pe des diſtare ab inuicẽ ſatis cõgrue poſtunt.de ſingulis aũt arboꝛũ generibo pᷣdictoꝛũ plene tractatũ eſt in libꝛo quito.pꝛout diſponunt in cãpeſtribo agris.nũc vᷣo ꝓut ex eis nemo ra fiũt ⁊ ſilue bꝛeuit᷑ de ipſis tetigiſſe ſufſiciat. ¶ Intipit liber Ortan⸗ De viridarijs ⁊ rebs delectabilib ex arboꝛibo herbis ⁊ fructu ipſoꝛũ artificialiter agendis. HNH ſuperioꝛibo libꝛis tracta tü eſt de arboꝛibo ⁊ herbis ſcðm ꝙ vtilia coꝛpoꝛi hũa⸗ no exiſtunt. HNũc vᷣo de eiſ⸗ dẽ dicendũ eſt. ſcᷣm qꝗ; anie rõnali delectationeʒ afferũt. et cõſequenter coꝛpoꝛis ſalutẽ cõſeruant. qͥa cõplexio coꝛꝑis animi ſꝑ adheret affectui. Capnuin Oumũu. De vi ridarijs herbarum paruis. Iridaria q̃dã ex herbis tm qdã ex arbo . ribo. qdaʒ ex vtroq;ʒ fieri pñt.⁊ q̃ de her⸗ bis ſolümõ fiũt deſiderãt terrã macrã ⁊ ſoli⸗= dã. vt herbas ſubtiles capillares creare poſ⸗ ———————————ʒ— r ſint.qᷓ maxie viſum delectãt. optet igit᷑ locũ d viridariũ tale parat᷑ pmo bene liberari ab herbis ⁊ radicibo adulterinis ⁊ magnis. qð vix fieri poterit.niſi pᷣmũ effoſſis radicib op time planet᷑ locꝰ.⁊ vbiq; foꝛtit᷑ infundat᷑ aqᷓ feruẽtiſſima vt reliqͥe radicũ ⁊ ſeminũ in tra latentiũ germiare nullatenꝰ valeãt. ⁊ deinde ceſpite macro ſubtilis gramis totꝰ locꝰ ipleat᷑ ipᷣi ceſpites foꝛtiſſime cõpmant᷑ ligneis mal leis.⁊ ↄculcent᷑ gramia pedib.donec vix de ipᷣis aliqd aꝑeat.tũc em paulatim erũpent ca pillarit᷑ ⁊ ſuꝑficiẽ admodũ pãni viridis ope-⸗ riẽt. Sit aũt locꝰ viridarij qdratꝰ tãte meſu⸗ re ꝓꝙ ſufficiat his q; in eo ſtare debebũt. in cir cuitu vᷣo eiꝰ herbe aromatice oĩim gener plã⸗ tent᷑.vt ſunt ruta.ſaluia.baſilicon.maioꝛana. mẽta ⁊ ſiles.⁊ ſiliter oĩs generis floꝛes.ſiẽ vio la. liliũ. roſa. gladiolus ⁊ ſilia. Int᷑ q̃ᷓs herbas ⁊ ceſpilẽ planũ ſit ceſpis eleuatioꝛ.⁊ q̃ſi ꝑ mo dũ ſediliũ aptatꝰ.floꝛẽs ⁊ amenꝰ.ĩ ceſpite etiãẽ 3 viã ſolis plãtãde ſunt arboꝛes aut vites de⸗ ducẽde.ex q̃rũ frondibi q̃ſi ptect ceſpis vm bꝛã babeat delectabilẽ ⁊ refrigerantẽ.in arbo ribo aũt illis plus q̃ri᷑ñ vmbꝛa q; fruct ⁊ ideo hot noe ſinl infi ma in nim ep man oae lit loh doc ſicee lo pbe fiſe o⸗ puri mult oꝛeen ſanit ſqzm lopr laleq; fon daect 7d N ⸗ . 2 . = nicies libero gaudeat aere non curet de eoꝝ foſſura ⁊ fimatiõe qᷓ ceſpite nocumentũ afferrẽt Cauẽdũ eſt aũt in his ne ſint arboꝛes nimis ſpiſſe aut plurie ſᷣm nũeꝝ qm̃ ablatio aure ſanitatẽ coꝛrũpit.⁊ ideo viri dariũ liberũ aerẽ deſiderat:.⁊ ſupflua vmbꝛa infirmitates generat.ampliꝰ nõ ſint arboꝛee male ſiẽ nux ⁊ q̃dã alie.ſʒ ſint dulces aromati ce in floꝛe.⁊ iocũde in vmbꝛa ſiẽ ſunt vites pi ri mali malapunica. lauri. ciplſi 2 hmoͤi. poſt ceſpitẽ ſit magna herbaꝝ medicinaliũ ⁊ aro⸗ maticarũ diuerſitas.cũ nõ modo delectẽt ex ogoꝛe ſm olfactũ.ſed ⁊ floꝛes diuerſitate refi ciüt viſu. in qbo ruta plurib locj ad miſceak. eo ꝙ pulcre ẽ viriditatꝭ.⁊ ipa ſua amaritudie dio aũt ceſpit nbilſit arbor. potiꝰ i⸗ pla incero qꝛ ille aer fugat extra viridariũ anialia venenoſa.in me ſalubꝛioꝛ ẽ.⁊ etiã aranea ꝝ tele extẽſo ð ramo ar boꝝ ad ramũ impedirét ⁊ inficerẽt vultus trãſeũtiũ ſi arboꝛes ĩ medio viridarij ſiue ceſ pis plantatas hꝛet. Si aũt poſſibile ſit fons puriſſimꝰ deriuet᷑ in mediũ. qᷣa ipſiꝰ puritas multã affert iocũditatẽ ad aquilonẽ ⁊ etiã ad oꝛientẽ viridariũ ſit patulũ.ꝓpt᷑ illoꝝ vẽtoꝛũ ſanitatẽ ⁊ puritatẽ.Ad oppoſitos autẽ vẽtos ſcʒ meridionalẽ ⁊ occidẽtalẽ ſit clauſuʒ ꝓpter eoꝝ vẽtoꝝ turbulentiã impuritatẽ ⁊ infirmi⸗ tatẽ.q;uis etiã aqͥlonan impediat fructꝰ.mi⸗ ro m̃ modo cõſeruat ſpũs.⁊ ſanitatẽ cuſtodũ delectatio em q̃rit᷑ in viridario ⁊ nõ fructus. — . — — — — — Ottanus Fo Cix. Capitulu.1 De virida⸗ rijs mediocrib ⁊ mediocrium perſonarum. Ecundũ facultates ⁊ dignitatẽ medio rio deputade. vicʒ duo vł tria aut qttuoꝛ vel plura iugera.ſiue bubulce.cĩgat᷑ foſſatꝭ ⁊ ſepi bus ſpiaꝝ vel roſaꝝ.⁊ deſuꝑ fiat ſeps de ma⸗ liſpuniòi calidis locꝭ ⁊ ĩ frigidis de nucleis ſeu pꝛũis vlł malis ciconijs. Itẽ aret᷑ ⁊ expexe vł ligõibo planet᷑ vndiq; locꝰ.deinde funicło vniuerſus ſignet᷑ locꝰ. vbi arboꝛes ſũt plãtan de.platent᷑ in eis acies piroꝝ.⁊ maloꝝ ⁊ pal⸗ maꝝ.i loc calidis ⁊ ciconioꝝ.Itẽ moꝛoꝛũ ce ruſaꝝ ⁊ pꝛunoꝝ ⁊ ſiliũ arboꝝ nobiliũ.vt fi⸗ cuũ nucleoꝝ amigdaloꝝ ciconioꝛũ ⁊ ſilium vnũqðq; vicʒ genꝰ in ſuo oꝛdie.diſtẽt aũt oꝛ⸗ tate.ĩ acie diſtẽt arboꝛes ab inuicẽ magne.xx. pedibo.pue.x. Int᷑ arboꝛes ab inuicẽ ĩ aciebo plãtari poter̃t vites nobiles diuerſoꝝ generũ q̃ delectatiõʒ ⁊ vtilitatẽ afferrẽt.ligoniſent᷑ aci es vt arboꝛes ⁊ vites melius ↄualeſcũt ⁊ vni uerſa ſpacia deputent᷑ pꝛaᷣ.atq; ſepe de ipſis adulterie ſiue magne euellent᷑ herbe. Decãt᷑ bis ĩ ãno pꝛata viridarij.vt pulcrioꝛa pꝑmane ant. plantent᷑ ⁊ foꝛment᷑ arboꝛes.vt ſup libꝛo Anto dictũ eſt ꝑ oꝛdinẽ de vnoquoq; genere. R ,*½ 1 ak „ „ —, . . 4 4 13 ðR DDen 2VTV Fi W. III I emI,E D, WM —,— N. t Itẽ fiãt in eo ꝑgularia in cõnenientioꝛi par⸗ te admodũ domus vel papilionis foꝛmata. Capitmin.iij. De virida⸗ rijs regum ⁊ alioꝝ illuſtriũ ⁊ diuitũ dñoꝛuʒ. Voniã tales pſone/ꝓpter eoꝛũ diuitias ? potétiã pñt in hmõi viridarijs rebus integre ſue ſatiſfacere voluntati.nec deeſt eis Plerũq; niſi induſtria oꝛdinãdi.ſciãt ꝙ viri⸗ 1 dariũ multã delectationẽ hñs hoc mõ facere pñit.Eligãt igit᷑ planũ locũ non paludoſũ.ne q ipeditũ ab inſufflatiõe bonoꝝ vẽtoꝛũ.in q̊ ſit fons loca fluẽs. Sit aũt locꝰ.xx.iugerũ aut pluriũ ꝓ dñi volũtate.cĩgat᷑ muris ↄueni ent altis. plãtet᷑ in eo ex ꝑte ſeptẽtriõis nemꝰ arboꝝ diuerſaꝝ.in qᷓ fugiãt ⁊ latat aĩalia ſil ⸗ ueſtria in viridario poſita. ex parte vero me⸗ ridiei fiat palaciũ ſpecioſũ.in q̃ rex vel regina moꝛent᷑ cu voluerit graues cogitatiões effu⸗ gere. Hamq; gaudijs ⁊ ſolacijs renouare bb Hac em ꝑte faciet eſtiuo tꝑe vmbꝛã viridario 2 ipᷣius feneſtre ad viridarij tpatũ habebunt Agſpectũ.nõ feruoꝛe ſolis infectũ. in co fiat in aliꝗᷓ pte viridariũ.vel viridaria ſupdicta. fiãt etia ĩ eodẽ piſcaria.in qᷓ diuerſa genera piſciũ nutriant. lepoꝛes cerui capoli cumculi⁊ ſilłia. rapacia ponant᷑ in co ſup qſdam arbuſtulas Ape palaciũ poſitas.fiat ſi domꝰ q̃dã tectũ et Pietes hñs de folio rameo ſpiſſe reticulatus. In qꝗᷓ ponant᷑ faſiani ꝑdices fuomene meru⸗ le cardilinũ fumelli ⁊ oĩa genera auiclaꝝ ca⸗ nẽtiũ ſint añ acies arboꝛũ viridarij a palacio ad nemꝰ? nõ extra trãſuerſo vt faciliꝰ de pala⸗ tio videant᷑ qcunq; agũt aĩalia qᷓ in viridario poſita ſũt.fiãt eti in dicto viridario palaciuʒ cũ camiai ⁊ camer de ſolis arboꝛib in q̊ pñt rex ⁊ regia cũ baronibo ⁊ ↄnab eẽ tꝑe nõ plu uioſo.hmõi aũt palaciũ fieri cõmode poterit tali mõ. Mẽſurent᷑ ⁊ ſignent᷑ ſpacia vniuerſa camiate ? cameraꝝ. ⁊ in locꝭ pietũ plãtent᷑ ar boꝛes fructifere ſi placʒ q̃ facile creſcãt vt ſũt cerula ⁊ mali vł qð meliꝰ eſt plantent᷑ ſalices vl vedelli vel vlmi.⁊ tã inſitiõibo q; palis ⁊ ꝑ ticis ⁊? vinclis ꝑ ples annos eoꝝ ꝓcuret᷑ aug mẽtũ in tm.qꝙ pietes ⁊ tectũ ex eis velotiꝰ vᷣo ⁊ faciliꝰ poterit palaciũ ſiue domꝰ pᷣdicta fie ri de lgnamie ſicco ⁊ vndiq; circa ipᷣm plãta ri vites ⁊ vniuerſuʒ edificiũ oꝑiri.poter̃t etiã in ipo viridario fieri tẽtoꝛia magna de ligna mine ſicco vl arboꝛibo viridibo ⁊ vitib operi. Ampliꝰ multũ affert delectanõeʒ ſi in virida rio fiẽt inſitiõöes mirabiles.⁊ diuerſe ĩ eiſdem arboꝛibo.qᷓs diligẽs viridarij cultoꝛ facile ſci Drtanus re poterit ex his qᷓ infra in eodẽ libꝛo dicent· Pꝛopterea ſcire oꝑtet ꝙ oia genera arboꝛũ ⁊ herbaꝝ in tali viridario ſunt ponẽda vnũqð q; ſcpatũ ab alio.⁊ diſtinctũ ne aliquẽ inueni glur hꝛe deſectuʒ.in tali itaq; viridaria nõ ſp delectet᷑ rex.ſed aliqũ cũ ſerijs neceſſarijſq; ia tiſfecerit rebo renouet᷑ in eo gloꝛificãs deũ ex celſum.qui omniũ bonoꝛũ delectationem au ctoꝛ pꝛincipiũ eſt et cauſa. 2 ad delectationẽ fieri poſſunt in munitionib cuniarũ ⁊ viridarioꝛum. Irca tũbas ⁊ curias ſiue circa virida⸗ ria ↄgrue fieri pñt munitiões ex arboꝛi pus viridibo. ſiles munitiõibs muroꝝ.ſeu pa langati vl ſtictate cũ turnbo ſiue bitifredis h̊ mõ.in ſũmitate riparũ cĩgentiũ locũ liberato rnũ.optie ab oĩb ſpinis ⁊ arboꝛibo vetuſtꝭ ꝓ⸗ füde Piatent ſalices vl ꝓpli.ſi ſolũ cõpetateis. vel vlmi ſi diligãt talẽ terrã ſpiſſe ꝑ vnũ pedẽ. vel minꝰ. ⁊ linea recte ducte hee cũ optie con ualuerint incidant᷑ iuxta terrã.⁊ ſeq̃nti anno ſurculoꝝ pꝛoles ꝑ loca linee q̃ternis digitis inſpiſſent᷑ ⁊ cũ palis ꝑticis ⁊ viculis ſurſuʒ di recte ducãt donec augmentũ octo vel.x.pedũ ſuſceꝑint in ea altitudĩe.cũ aliq̃liter ingroſſa⸗ te fuerit incidant᷑ infra locũ vᷣo munitiõis ꝑ qnq; pedes vłcirca ſiles plãte tꝑe poꝛũ pma⸗ = r f f— nice⸗ bo⸗ ſeups liss bonto uh⸗ eis, iecon lanno digas tzd cl guſ⸗ nöse ne r ponan: x.pediboeq diſtãtes.que cũ in pᷣdi cta fuerit altiiudie incidant᷑ ⁊ cũ auxilio ꝑti⸗ caꝝ vᷣ̈lus ꝓximas ⁊ vᷣſus poſterioꝛes plicen tur plãtas ⁊ exterioꝛes.ſilit circa eas ⁊ ſic to⸗ tisea q̃libet ãno fiat donec q̃ſi crat qᷓdã foꝛtis effecta ſit.ſuꝑ quã poſſint hoĩes ſecure moꝛa n..deinde ꝑs exterioꝛ dimittat᷑ augeri admo⸗ dũ muriſuꝑ curſoꝛiũ poſiti.q̃ in altitudie cõ⸗ grua qlibet ãno incidi cũ foꝛma merloꝝ ſuꝑ muris poſitoꝝ poterit ⁊ tali mõ teneri.Circa talẽ mumtionẽ iĩ angulis. ⁊ alibi ſi placuerit poterũt qᷓttuoꝛ arboꝛes plãtari.⁊ ſurſuʒ dire cie cõduci.⁊ ſingulis.x.pedibꝰ incidi.et vᷣſus ſeipᷣas plicari cũ anxilio ꝑticaꝝ.⁊ velut ſola ria exc eiſdẽ fieri.⁊ iterũ in altũ extolli.⁊ eodẽ mõò foꝛmari.⁊ tandeʒ deſuꝑ plicari admodũ tecti domoꝝ. vel cũ merlis foꝛmari.ſupᷣ ianu am vo opiie ſtabit domꝰ.⁊ ante ipam lolariũ Arboꝝ pᷣdictarũ.in curijs etiã ſiue viridarijs fieri põt domus cũ colums viridibo ipᷣis iam groſſis opiĩe trã plãta.⁊ trabibo ſuꝑ ipᷣis af fixis ⁊ tecto cãnaꝝ vl paleaꝝ oꝑtis. dũ tñ ali qs ramꝰ ex ſinglis colũnis emineat ſup tectũ q ipᷣam colũna ſꝑ ab ariditate tueat.⁊ domũ ipam mirabiliter ab eſtiuo feruoꝛe deſendet. Capitiiu u. De his j in cipeſtribe agris ad delectatieʒ fieri poſſunt. OPttanus Fo. Cx. Haagris plimũ delectat pulcer ipoꝝ ſi lus.ampliꝰ ꝙ non ſint pies vefoꝛmes agelli Sʒ magna qnticas in vnũ ſine intual lo redacta directos hus confines. Et ideo ꝓ curare dʒ diligẽs prfamilias ꝓpe ſuos agros potiꝰ q; alibi emere.et ĩ alijs ꝑtibo agellos vẽ gere. ⁊ cũ vicinis ꝑmutare ꝑtes ſu ꝑnluas.et toꝛtuoſas agroꝝ.⁊ ſuũ agrũ cũ vicino reciifi care.⁊ omnẽ locũ foſſatꝭ ⁊ ſepibo ſpinoꝝ viri diũ cũ arboꝛib cõueniẽtiba ꝑmixii eq̃ diſtan tibo cigere.atq; foſſata ꝑua ſcolatoꝛia q i pla⸗ nis neccia ſunt intriſeca recte foꝛmare.qntuʒ poſſibiie ẽ. ᷣuata ſꝑ vtilitate agroꝝ.delectacò nẽ em̃ vtilitas pᷣcedere dʒ in agiꝭ.licʒ in viri⸗ darijs oppoſitũ ſit ſeruãdũ.⁊ iſeo quecũq; in eis maioꝛẽ frugũ pollicent᷑ vbertate ſluni me lioꝛa. ⁊ magꝭ eligẽda. Ampliꝰ ꝓcuret᷑ ꝓ poſſe ꝑ agros aqrũ niui decurrãt.qb poilint cũ opus fuerit irrigari. ⁊ ab eis cũ neceſiariũ ſit auern.ꝑ ſpacioſos agros foꝛment᷑ etia uine⸗ rà congrua.qbo patei familias eqs ⁊ pedes ⁊ coloni cũ plauſtris ⁊ bobo cõmode accedere poſſint ad omnes partes agroꝛũ.hec em oia plurimũ cum vtilitate delectant. Capitulum.vj. Dehis ᷣ circa vites ⁊ fructꝰ ipᷣaꝝ delectationẽ pᷣbent. Lurimũ delectat habere pulcra vine ta in planis ſiue in paruis montib⸗ oꝛienti expoſita. diuerſoꝛũ generum vuas ferentia.⁊ ideo diligenter pꝛocuret do⸗ minus ea in congruo ſitu plantare.⁊ in locis pinguib in arboꝛibus ⁊ ꝑgularijs ea foꝛma⸗ re.in exilibus vᷣo iuxta ſolũ in directis acieb⸗ diſponere. atq; pluriũ generũ bonoꝛũ vuas in his conſerere.inſitioneſq; mirabiles in eiſ dem experiri. que ab antiquis ſapientib ⁊ P cipue Palladio poſſe fieri pꝛedicant᷑. quaruʒ vnus modus eſt.ꝙ; plantet᷑ vitis iuxta ceruꝰ ſum vel aliam arboꝛẽ.⁊ cũ optime appꝛehen⸗ derit ⁊ cõualuerit perfoꝛetur arboꝛ acuta tere bꝛa. ⁊2 per foꝛamen vitis ducat᷑.⁊ ceruſum lu to ab vtraq; parte obturet᷑ foꝛamẽ. ne ſol aut pluuia vel ventus conſolidationẽ impediat. deinde cum lignũ vitis optime cũ ligno ar—- boꝛis vnitum fuerit.iuxta coꝛticẽ arboꝛis in⸗ cidatur vitis.vt deinceps ſucco arboꝛis nu⸗ triat᷑ſic em vua fertur tẽpoꝛe fructuũ arboꝝVGv ñ maturari.Eſt quideʒ modus faciendi vitẽ ⁊ vuam tiriacã aut muſcatã vel gariofilatã vel laxatiuam. vel alterius qualitatis. qð ſic fit- Sarmentũ quod pangandũ eſtin vna par te ſcindat᷑.⁊ ſulata medulla loco eius tirlaca vel muſtus puluis gariofiloꝛũ vel ſtamonee vel alterius rei ponat᷑.⁊ terre mandet᷑ vincu⸗ lo diligenter aſtrictũ.quo facto vua que na⸗ ſcet᷑ virtutem eius qð in vite poſitum eſt tene bit. Sane ſi ſarmentũ de hac vite ſumetur ? plantet᷑ materni medicaminis potentiã non tenebit.opoꝛtebit autẽ tiriace vel alterius rei aſſidua infuſione ſeneſcentis ſucci vim reite⸗ rare. Sed in hoc idem bꝛeuius fieri poſſe pu to.ſi in initio maturitatis vuaꝝ ſcindatur ſer mentũ vue pendentis.⁊ medicamine immiſ⸗ ſo ligetur. Eſt quedam pulcra ſpecies vue q̃ᷓ granis interioꝛibus caret.que grecis auctoꝛi bus ſic recitante Palladio fit. Garmentum q uod obꝛuendũ eſt quantuʒ placebit in terra debemꝰ tantũ fundere.vt omi medulla ſub⸗ tracta ac diligenter exſculpta membꝛa iteruʒ dDiuiſe partis adunare ⁊ vinculo dimiſſa con ſtringere. ⁊ deponere.vinculũ autem depa⸗ piro aſſerũt eſſe faciendũ.⁊ ſic in humida po nendũ diligentius quidem ſermentũ reuin⸗ ctum quantũ exciſnm eſt inter ſquille bulbũ demergunt. Cuius beneficio aſſerũt ſata om nia cõpꝛehendere poſſe facilius.alij tempoꝛe quo vites putant ſermentũ frugiferũ putate vitis in ipſa vite quã poſſunt de alto ſublata medulla excauant nõ diuiſim.⁊ calamo aff⸗ HPrttauus xo alligant. ne poſſit inuerti tũc topon ſeu te⸗ naiton quod greci ſic appellãt in excauata ꝑ⸗ te ſuffundunt ex aqua pꝛius ad ſappe pingue dinẽ reſolutũ.Et hoc tranſactis octo diebus ſemꝑ renouant.donec vitis germina nouella pꝛocedant.vt vites botriones ferant albos ⁊ nigros.ſic fieri greci aſſerũt. Si vicine ſunt viles alba ⁊ nigra cum putant᷑ ſermẽta vtri⸗ uſq; ſic diuiſa int᷑ ſe cõiunge. vt medios vtri uſq; oculos equando poſſis reddere vnitati Zũc papiro ſtricto ligabis.⁊ molli aiq; bu⸗ mida terra linire curabis.⁊ interiectis trinis diebus adaquare donec germen noue fron⸗ dis erumpat.huic exempto tempoꝛe poteris genus efficere per plura ſermenta. Quidam expertus mihi aſſeruit ſe inſeruiſſe ſurculum albũ ⁊ nigrũ in vna vite continuatis ſummi tatibus gemmarũ.coꝛticula tantũ gemmaru de medio ſublata.⁊ optime compꝛehendiſſe. vl poteſt hoc fieri exceptis duob ſurculis.⁊ diuiſis iunctis oculis diuiſis ſimul ⁊ opti=⸗ meligatis tanq; ſit vnns ſurculus inſeratur vel duab gẽmis diuiſis ⁊ cõiunctis cũ mo⸗ dica quantitate ligni.⁊ in loco gẽme inſertis. plurimũ etiã delectat habere vina diuerſoꝛũ coloꝛũ ⁊ ſapoꝛum.⁊ ideo diliges paterfamili as tẽpeſtiue quaſdã colligat vuas.vi vinum habeat acerbũ.quaſdã bene maturas.vt po⸗ tens.quaſdã nimiũ maturas.vt dulce.faciat etiam vina diuerſoꝛũ coloꝛũ cũ rebus coloꝛã tibus ⁊ ſapoꝛẽ non coꝛrũpentibo. faciat etiaʒ ea diuerſoꝛũ ſapoꝛum cũ rebus odoꝛileris.⁊ ſapoꝛem nouũ tribuentibi. in quibo delectet᷑ odoꝛ ⁊ guſtus.que in aliqna ꝑte mixti in cal dario ad ignẽ mittant᷑. ⁊ dinmittant᷑ donec op time vinũ in illo ſapoꝛe vel odoꝛe infcctũ fue rit.Et tunc in vas in quo ſit ſunile vinuʒ.vel alterius generis immittat᷑ ſeruetur vſui mox futurũ.bonũ eſt etiam habere vina medicia lia quibo vtatur coꝛpus.cuius ad aliquãegri tudinẽ facile ſit declinans.hoc qͥdem fiet cũ medicine ſimplices vł cõpoſite contra illam egritudinẽ habẽtes vᷣtutẽ pᷣdicto modo mi⸗ ſcebunt᷑ vino. ꝓcuret etiã ſemꝑ habere in do mo agreſtũ.ſappam.vuas paſias.accetũ ⁊ ſi⸗ milla que facias ſcdõᷣm modos ſupꝛa in libꝛo quarto notatos.multũ em̃ delectat animũ tã pꝛo ſe q́; pꝛo amicis que appetit facile inueni⸗ re. Si botrio poſtq; defloꝛuit mittatur in va ſculũ terreum vel vitrium paruũ tamẽ ex to⸗ to botrione dicitur fieri vnum granum. clio⸗ Vr hſte hin inſe dyia ſont ate⸗ b⸗ Nnd Dhs wuelg bos neſunte uwri⸗ weni mint nod⸗ Eefon⸗ potenis idann rculum ſummi cmmari henaiſſe. rculs, lropi⸗ lrunn cͤmo⸗ inſetb. aſoi lofunli yinum ytpo⸗ cefacin gcolon ciaten; niſena? vdeleatl iinaal necep üue nnzN ſuino⸗ nedicia gnicht mfiet mlan odom⸗ geindo “ nlibo⸗ minüdl einuen⸗ Wrinw. ecb⸗ U „ „, “ Giis S 5 M H circa arboꝛes delectationẽ augent. bere in locis ſuis copiã bonaꝝ arboꝛũ. ⁊ generũ diuerſoꝛũ.⁊ ideo ꝓcurare debet vbi cuq; muenit arboꝛes nobiles afferẽtes fruci? inde ad loca ſua tranſferre.⁊ plãtare ſiue inſe rere de eſſdem.⁊ nõ inoꝛdinale vt fere oẽs fa⸗ cut eas ð ſponat ſed in cõgnuis oꝛdinibo.vi delicʒ magnarũ arboꝛũ genera raro vt in ra⸗ mis dilatari poſſint. ⁊ ſuꝑfluis vmbꝛis non cõſumant leriilitatẽ agroꝛũ.eas vo que par⸗ ue iui natura pꝛoueniũt ſpiſſioꝛes ponecre po teſt. ?⁊ vnũquodq; genꝰ foꝛmare ſᷣm naturam ipᷣius ampliꝰ maioꝛes a ꝑtibus ſep tẽtrionis ⁊occidẽetis ponere debet. mĩoꝛes vHo ab oꝛien te ⁊ meridie.hoc em̃ modo frumẽta q̃ patenti cãpo letant᷑ minoꝛẽ ſentiẽt leſionẽ. ꝓpterea in ciſiones faciet mirabiles. ⁊ diuerſas in codẽ vel diuerſis trücis.que valde admirabiles ſe oſtendüt. his qͥ experimẽta in talib pꝛobant. nã infinitoꝝ piroꝛũ ⁊ maloꝛũ genera.ciconio rũ ⁊ neſpuli ⁊ ſoꝛbarũ ⁊ ſimiliũ in eodẽ trũco inſeri pñt. Inſerit᷑ etiã malus in ſalice ⁊ po⸗z⸗ pulo.⁊ vitis in vimo ⁊ moꝛo.Itẽ ſi ꝑſicus in ſerat᷑ in ſpinã faginã pueniũt neſpula maio⸗ nau melioꝛa alijs. Et li amigdalus ⁊ ꝑſicꝰ cõ X his qᷓ patrẽfamilias delectant. eſt ha DPttanns Fa Cxf. ſũctis oculis inſerant᷑ in pno erũt eoꝛũ poma carnẽ ꝑſicoꝛũ habẽtia.ꝛ ipſoꝝ oſſa mutabũ⸗ tur in amigdalaꝝ naturã. moꝛus etiaʒ inieri põt in vlmo.ſed magne ꝑturit infelicitaꝭᷣ au gmẽta. aſſerit Marcialis cãdida qᷓna in ma liſpunicis fieni ſi argille crete qrtã ꝑtem gip ſi miſceas ⁊ toto triẽnio hoc gen⸗ terre radi⸗ cibo eꝰ adiũgas.ideʒ dicit mire magnitudis eius poma fieri.ſi olla fictilis obꝛuat᷑ circa ar boꝛẽ punici.⁊ in ea ramꝰ cũ floꝛe claudat᷑.ne reſiliat ligatꝰ ad palũ.Tũc cooꝑtaolla cõtra qq; minat᷑ incurſus autũno. patefacta ſue ma gnitudinis exhibebit poma. ſed etiã de mẽſe maij ⁊ iunij poſſe fieri cõmodiꝰ affirmat᷑.var ro aũt alit᷑ ſpecificat modũ dicens.Si mala punica ĩmatura cũ hereãt in ſua vᷣga.demer⸗ ſerꝭ in ollã ſine fundo eaq; ſi obiecerꝭ in terrã . ⁊ oꝑuerꝭ circa ramũ ne extrinſecꝰ ſpũs afflet exhibeat ramos duos nigre ⁊ albe.ita ſe vin culo ſtringes ac toꝛques vt germina miſcere cogant᷑.ſic obꝛuti ⁊ ſtercoꝛati ⁊ hũoꝛib viti ea nõ modo integra eximi.ſed etiã maioꝛa q; in arboꝛe vnq; pẽderint. vt varios fruct ficꝰ vbi ꝓdire ceꝑint. germinãtes oclos aliq̃ ſibi uab. in cãna viridi ſtãte ſciſſa recludas. ta vt patiarꝭ coire ſciſſurã.⁊ eo tꝑe cãnã recidas.q̃ roſas virides hẽe voluerꝭ.aliqͥ olla rudi con Adltas ac bñ munitas ſub diuo obꝛuũt ⁊ reſer uaãt. ceruſa vt ſine oſſibo naſcãt.ſic aſſerit mar cialis.arboꝛẽ tenerã ad duos pedes recides. ⁊ eã vſq; ad radicẽ findes.meduliã ptis vtri⸗ uſq; abradere ferro curabis.⁊ ſtatim viraſq; ꝑies vincło ſtringes.⁊ oblinis fimo ſũmã ꝑ⸗ tẽ lateꝝ diuiſuras ⁊ poſt annũ ſolidat᷑ dicta cicatrix.hãc arboꝛẽ ſurculus qͥ adhuc fructũ nõ attulerit inſeres.⁊ ex his ſine oſſib poma naſcent᷑. Si ramꝰ ꝑuus ceruſi ſcindat᷑ ⁊ loco medulle ponat᷑ſtamonea fructꝰ illiꝰ rami eo anno laxãdi vᷣutẽ acqͥrat. affirmãtib grecis pſicꝰ ſcripta naſcet᷑.ſi oſſa eius obꝛuas.⁊ poſt ſeptẽ dies patefieri ceꝑit apertis his nucleos tollas.⁊ his cinoboꝛi inſcribas mox liga ſi mul cũ ſuis oſſibo obꝛuas.diligẽtius adherẽ tes.ſine oſſibo ꝑſica fiũt ſi ꝑſicꝰ ⁊ ſaux ꝓpe plã tent᷑.deinde inciliato ſalice admodũ arcꝰ ꝑfo ret᷑ in medio.⁊ ꝑ foꝛamẽ ꝑſici plãta ponat᷑.⁊ cera vł luto ꝑfecte obiuret᷑ foꝛamẽ.⁊ vſq; ſuꝑ ißpm xra cumulet ⁊ cũ ãno vel biẽnio tralaco ſici ⁊ ſaliò lignũ vnitũ fuerit.ſub arcu ſalicꝭ ꝑplſicus incidat᷑.vt ex ſolo ſalicis hũoꝛe alat. aduexiõe cõglutina.tũc germẽ adunatu ptu⸗ riet duos coloꝛes q̊s vnitate diuidet ⁊ diuiſi one ↄiũgat.roſas nondũ patefactas h̊ mõ ſex Liboer ctationibus oꝛtoꝛum. ſitũ ⁊ induſtria ſufficienti cultũ habere Ideo paterfamilias diligent᷑ ꝓcuret hꝛe oꝛ⸗ tũ in ſolo pĩgui.⁊ ſolutũ ſoluto. Cui fons vlł riuus ſi fieri põt ꝑ ſpacia deſtricta defluat.vt poſſit rigari tꝑe magni eſtus.ibi omnia gene ra herbaꝝ bonarũ tã cõmeſtibiliũ qᷓ; medici⸗ naliũ nutriat vnũquodq; tura eius.in areis rectis ⁊ cũ extenſo funo ⁊ latitudinis modo foꝛmatꝭ equaliter pꝛout in boc ſexto plene traditũ eſt.fimũ in eo ſemper habeat habundant᷑. ne pꝛopter macredinẽ te dio cõſpicientẽ afficiat. Et vt pleniꝰ delectet᷑ res muſicatas operet᷑ in eo. poſſunt em̃ in eis — Igdam naturalia fieri.q̃ quibuſdã miraculo⸗ ſa vident᷑.nã ſi capꝛini ſtercorꝭ bacca ſubtilir ſubula excauauerꝭ.⁊ in eã ſemen lactuce na⸗ ſturcij eruce radici ĩmiſcerꝭ.⁊ tũc inuolutã fi mo baccã tre optie culte bꝛeui ſcrobe dimer⸗ ſeris.raffanꝰ nitit᷑ in radicẽ.cetera ſemĩa in ſũ mo lactuca pariter emergẽte pꝛoſiliũt.ſingu⸗ loꝛũ ſapoꝛe ſeruato.Si plura ſemia poꝛroꝛũ id eſt plures poꝛrine in vinũ ligata depoſue⸗ ris grãdis ex oĩb naſcet poꝛrus. Itẽ ſi capite eiꝰ rape ſemẽ emittas.ſine ferro ⁊ pãĩgis mul tũ increſcere feri vel plãtas ſemĩa in vnũ ſtri⸗ Capitulum viij. De dele AVaooniã multũ delectat oꝛtũ bene diſpo ſcõᷣm ꝙ reqͥrit na⸗ Nonus ctũ foꝛamẽ? poſita. oĩm pullulatio ĩ vnũ grã⸗ qe poꝛrũ cõcreſcet. Si aq in patenti vaſculo ſub cucumere vel citrullo aut cucurbita po⸗ mnas. duobo palmis in floꝛẽ tales fiat. aliqj fo rẽ cucumeris cum viticule ſue capite abſciſo. intelligit Albertus cãne inſerũt cui pus oẽs nodos pfoꝛauerũt ibi cucumer naſcet᷑ nimia lõgitudie tẽſus oleũ ſic metuit.vt ſi iuxta po ſueris velut arcꝰ plicet᷑. qð tonat velut tumo re ductꝰ cõuertit᷑ ſi eiꝰ floꝛẽ ſicut in vite ſua eſt in foꝛma fictili clauſerꝭ.ac ligaueris qᷓlis vui tus foꝛinã hoĩs vł aĩalis habuerit.talẽ cucu meris figurã pᷣſtabit. hoc em oĩa virgili?ẽ mar cialis aſieruit.rẽ mirãde oʒzimo marcialis as- firmat ꝙ modo purpureos mõ albos floꝛees mogo roſeos. Et ſi ex eo ſemie freq̃nter ſerat mogo in ſerpillũ mõ in ſinſibꝛũ mutet. Her mmDes aũt dicit ꝙ cucurbita ĩ cineriby oſſiũ hu mmanoꝝ plãtata ⁊ oleo rigata nono die hʒ fru ctuü. Et ꝙ mirabile eſt. ſemĩa q̃ in vaſe cucur—⸗ bite ſunt.in ſublimi nata faciunt cucurbitas longas ⁊ exiles.que aũt in medio eius naſcũ tur. faciũt groſſas.⁊ que in pꝛofundo iacent. faciunt latas. Incipit lbber Flonus ruralium cõmodoꝛũ.de omnibus anialibus que in rure nuttnunurrrr. NN ſuꝑioꝛibo libꝛis dictũ eſt de cultura agroꝝ.vineaꝝ.oꝛtoꝛũ. arboꝛũ.pꝛatoꝝ ⁊ nemoꝛũ.⁊ de q̃ ad delectationẽ ſpectant tam in viridarijs q; in mirabilibo ex herbis ⁊ ar⸗ boꝛibo artificioſe agendis.in hoc aũt nono li bꝛo dicet᷑ de aĩalibo qᷓ ꝓpter vtilitatẽ ⁊ delecta tionẽ nutriut᷑.in rure verũ ne antiq tas igno⸗ ret᷑ Sciendũ eſt vt ait Varro egregiꝰ phuo ſophus) ꝙ pmis tẽpoꝛib⸗ fuerit anialia ſemg ̃ᷓ naturalit viuebãt ex his rebꝰ quas inculta terra ferebat.ex hac vita in ſcdᷣam deſcende⸗ rũt.agriculturã videlicʒ ⁊ paſtoꝛicam.? ꝓpter vtilitatẽ ceperunt colere agros.⁊ fructꝰ ꝑcipe re.plãtare arboꝛes vtiles ⁊ colligere fructus. Itẽ dep hendere aĩalia. cõcludere ⁊ mãſueſce⸗ re ipſa.Et pmo ceperũt oues/ꝓpter vuilitateʒ ⁊ facilitatẽ.hee nãq; maxiĩe natura qete ſunt. ad vitã hoĩm aptiſſime.ad cibũ em̃ lac ⁊ caſe us cõpetũit.ad veſtitũ vᷣo pelles ⁊ lana.dein⸗ de aũt ceperũt ⁊ domeſticauerũt aĩalia cetera q̃ hũano generi vtilia eẽ ꝑpenderũt.⁊ ad hec ex oĩbus generibo domeſticatis multa ſuue⸗ ſtria oſſe affirmant᷑ in locis diuerſis.nã in fri ſ loſoph. Sun hornc WWWni (amnl nigee den doctrin nogen ceraar geniun virism cuinan (clcero goue lehe userg öoye punp Cn ut liesd hiun mnus ialbus üeſde oti. wrinde nüdehis nunttum his tar⸗ tonoli 1delega goigno⸗ gephlo⸗ lialene. ginculaa cſande⸗ nepter pape uceus. ſueſce⸗ tilitate; celunt. cce na dein⸗ ia/R 1 uſluc⸗ “ ſia multe dicunt᷑ eſſe ouiũ ferarũ greges.in ſa motrace capꝛe.in italia mlias eſſe ſues feras nemini eſt ignotu in dardania medica ⁊ tra⸗ cia multi boues fere.aſini feri in frigia ⁊ cao⸗ nia.equi feri in hiſpania citrioꝛe. Dicam ita qʒ de anialibus nutriendis que ſcire potui ex Doctrina pꝛudentũ antiquoꝛũ q; experientia modernoꝛũ.Et quia non omes per omia ſed certi. et per certa peritioꝛes vel minꝰ periti in ueniunt᷑ſupplementũ huius operis relinquo viris maxime exꝑtis in talibus.nã vt ait phi cetera animalia equꝰ cenſetur nobilioꝛ ⁊ ma gis neceſſarius tam regibus ⁊ alijs pꝛincipi dus tẽpoꝛe belloꝛũ ⁊ pacis q; eccleſiarũ pꝛe⸗ latis et per cõſequens ceteris dicam pᷣmo de iöůßis plenius. de ceteris ſub cõpendio.quibꝰ de genere multa equoꝛũ dicta poterunt ada⸗ ptari.pꝛopter affinitatẽ nature ipſoꝛum. Capituiupꝛimu. Dt tta te equoꝛum et equarum. . loſophus: experientia facit artẽ. ⁊ plenius ea cui naturalis ratõ eſt annexa. verũ quia inter H Reges equoꝛũ et equaꝝ qui habere vo lnuerit pmũ vt ait Varro.ſpectare oꝑtzʒ etatẽ. videat ne ſint minoꝛes triũ annoꝝ.ma ioꝛes decẽ annoꝝ. Etas cognoſcit᷑ equoꝛũ et Honus Fo. Cxij. fere oĩm q̃ vngulas indiuiſas hũñt.⁊ etiã coꝛ⸗ nuta ſunt vt idẽ ait.⁊ ſiliter palladiꝰ.q equ⸗ in triginta mẽſibo pꝛimũ detes medios dicu amittere.duos ſuꝑioꝛes.⁊ totidẽ ꝓximos.⁊ pmi eiecti ⁊ totidẽ iferioꝛes incipictes quar· tũ agere annũ eijciũt.⁊ totidẽ ꝓximos ⁊ pᷣm eiecti renaſcunt᷑ Quĩto anno incipiẽte amit tũt ſilit᷑ alios qᷓttuoꝛ ſcʒ duos ſuꝑioꝛes ⁊ du os inferioꝛes pᷣdictis ꝓximos.qͥ renaſcentes ſexto anno implere incipiũt. Septio oẽs hꝛe ſolẽt relatos ⁊ cõpletos.Cũ autẽ ſunt maio⸗ res cuiꝰ etatis ſit intelligi negãt poſſe.pᷣterq;ᷓ cũ dentes ſint facti bꝛochi.id eſt plicati ⁊ ſuꝑ cilia cana.et ſub eis lacus id eſt cõcauitas qð cũ aperuerit.dicit᷑ habere ãnos ſedecim. vir autẽ pꝛudens ⁊ exꝑtus nr̃is tꝑibo ait ꝙ equꝰ habet duodecim dẽtes ſcʒ ſex ſuꝑioꝛes. ⁊ ſex inferioꝛes.qui omes ſunt anterioꝛes.cũ qui⸗ pus cognoſcunt᷑ etates ⁊ tẽpoꝛa equoꝝ.dein de habẽt ſcalones:et poſt illos hñt molares. et põt eſſe ꝙ qͥdam eqͥ plures hũnt.et tũc dẽtes ſunt dupli. ⁊ põt eſſe ꝙ equꝰ eijciat ex his ali⸗ quos. ⁊ amplius nõ renaſcunt᷑.⁊ nõ nocet ea niſi ad paſcendũ. qm ipſi ꝑ dẽtes anterioꝛes paſcunt᷑. Et ideo erit minoꝛis pᷣcij.⁊ maſtica re equoꝝ eſt ꝑ dẽtes molares. dẽtes aũt pᷣmi quos ibi mittãt ſunt duo ſuꝑioꝛes.⁊ duo in⸗ ferioꝛes.qͥ vocant᷑ pꝛimꝰ moꝛſus ⁊ vacat᷑ pul lus pmi moꝛſus.qð qͥdam dicit fieri ſecũdo anno.⁊ poſtea mutat alios q̃ttuoꝛ dẽtes pꝛo ximos.ſcʒ duos ſuꝑioꝛes.⁊ duos inferioꝛes. qͥ vocant᷑ medij.id eſt ſcõᷣus moꝛſus.⁊ tũc vo cat᷑pullus ſcdõᷣi moꝛſus.deinde mutat alios q̃ttuoꝛ.ſcʒ duos ſuꝑioꝛes.⁊ duos inferioꝛes. q vocant᷑ quadrati.id eſt terci moꝛſus.⁊ qñ pullus naſcit᷑ cũ rauchis naſcit᷑.⁊ poſtea na⸗ ſcunt᷑ ſcalones.⁊ q iſti ſcalones naſcunt᷑ ni⸗ mis lõgi adeo ꝙ equũ impediũt annona mo lere ⁊ impinguare ꝗꝓpter qð mariſ chalchi ſca lones reſecãt.⁊ qñ pullus factꝰ eſt equus dẽ⸗ tes eius fiunt rarioꝛes.⁊ capita dentiuʒ fiunt nigra et elongant᷑.et ꝑ aliquos annos ſtabũt cani.et cum incipit ſeneſcere coloꝛ dentiũ re⸗ uertitur ad albedinẽ. ⁊ tranſit ad coloꝛẽ mel⸗ lis.et poſt hoc fiunt albi vt coloꝛ pulueris.et fiunt longioꝛes Sed ipᷣa dentiũ longitudo eſt aliquãdo per naturã abſq; ſenectute.pꝛo⸗ pter quã cauſam reſecant᷑ ſeminibus dentes. äyt iuuenes eſſe credantur. Capituluz. ij. De koꝛma bonarũ equarum et admiſſarij. et qualiter te⸗ neri debent. Oꝛmã eſſe opoꝛtet vt ait Aarro magni ttiudine media.qͥa nec vallas nec muni⸗ tas decet eſſe equas.clunibus ac ventribala tis.equos quos ꝓpter admiſſurã velis habe⸗ re legere opoꝛtet amplo coꝛꝑe.foꝛmoſos nul la parte coꝛpoꝛis incõgruos.equũ pecus pa ſcendũ in pꝛatis.potiſſimũ herba in ſtabulis ac pᷣſepibus arido feno cum peperint oꝛdeo adiecio bis in die. data aqua hoꝛũ feture ini⸗ tium admiſſiõis facere opoꝛtet ab equinoxio verno ad ſolſticiũ vt partus ydoneo tẽpoꝛe fi at. ſcilicet multarũ herbarum vt mater habe at habundantiã lactis.Ex hoc em̃ coꝛpus et membꝛa pulli grãdioꝛa fient duodecimo em̃ menſe die decimo naſci dicunt᷑ qui poſt ipᷣm tempus naſcuntur inutilia exiſtunt.admitti opoꝛtet cũ tempus anni venerit bis ĩ die ſci⸗ licet mane ⁊ veſpere. ſed alteriꝰ diebus equa alligata celeriꝰ ad mittunt᷑ neq; equi fruſtra cupiditate impulſi. ſemen eijciunt quoad ſa⸗ tis ſic admitti ipᷣe ſignificat᷑ ꝙ ſe defendunt⸗ Si faſtidiũ ſiliendi eſt ſquille mediũ conte⸗ rũt cum aqua ad mellis ſpiſſitudinẽ tñ natu⸗ ra eque cũ ea retãgũt. ⁊ poſtea cũ eadẽ nares equi.ſciendũ etiã ꝙ equꝰ debet gigni a ſtellio ne quẽ gnaragnũ vocamꝰ vulgariter.diligẽ⸗ ter cuſtodito parũ vel nihil eqͥtato.⁊ cũ mino Nlnus re laboꝛe quã poterit.qꝛ quãto magis cupiue rit equã tãto plus ⁊ cõpletiꝰ ſperma emittet. ⁊ maioꝛ in vẽtre matrꝭ gignet᷑ pullus ampliꝰ mater cum fuerit pꝛegnãs nõ nümis pinguis nec nimis macra exiſtat.ſed mediũ teneat.qͥa ex nimia pĩguedine intrinſeca locus pulli ar tat᷑.vt coꝛpꝰ ⁊ membꝛa pulli ſufficienter di⸗ latari nõ poſſint.nimis aũt macra nõ põt ſuf⸗ ficiẽs nutrimentuʒ filio miniſtrare.qꝛ pꝛopt macilentꝰ ⁊ debilis naſcit᷑. Iterũ vt ait Pal⸗ ladius equa pᷣgnans nõ vꝛgeat᷑. nec famẽ fri guſq; tollerat.nec inter ſe locis cõpꝛimat᷑ an guſtijs. Itẽ equas generoſas ⁊ q̃ maſcłos nu triunt alternis annis ſubmittere debemꝰ. vt pallis copia puri lactis inſundãt. cetere paſ⸗ ſim replẽdo ſunt. Itẽ dicit ꝙ admiſſariꝰ quĩ⸗ q; annoꝝ ad min eſſe debet.ſed ſemina recte binia cõcipiet q̃ ſi decenniũ excedat iners ex ea naſcet᷑ ſoboles. Iteʒ ſcribit Varro.q eq̃̊s pgnantes cauere opoꝛtz ne laboꝛẽt pluſculũ nec; frigidis ſint:eo ꝙ algoꝛ maxie pᷣgnanti⸗ bus obeſt. Ideo in ſtabulis humũ aut ab hu moꝛe pꝛohiberi opoꝛtet clauſaq; habeat ho⸗ ſtia ac feneſtras.⁊ in pᷣſepibo inter ſingłas po nant᷑ longarij.i. longa ligna qᷓ eas diſcernant ne inter ſe pugnare poſſint. Itẽ dicit pᷣgnan⸗ tẽ neq; impleri cibo neq; eſurire opoꝛtet. equi et natis qualiter teneri debent. Vm pullus naſcit᷑ vtile eſt ꝙ naſcat᷑in loco petroſo ⁊ duro ⁊ montuoſo. eo ꝗq; ex loco petroſo ⁊ duro fiũt vngule durioꝛes. ex loco mõtoſo fiũt crura melioꝛa. pter exer⸗ citiũ eundi ſuꝑius ⁊ deoꝛſum nat pullus ꝑ bona paſcua matrẽ ſequat᷑ duob annis.non amplius:eo ꝙ tũc naturalit᷑ incipit ſe hze ad coitũ.⁊ volẽs matrẽ vel aliã equã aſcendere ⁊ aſcendẽes deterioꝛaret᷑.⁊ defacili poſſit in ali⸗ qua pte ledi.verũ ſi ſine matre ac ceten equa⸗ bus ſtare vſq; ad trieniũ poſſʒ in paſcuis plu rimũ ſibi cõfoꝛtet ad cruriũ ⁊ totiꝰ ꝑſone ſa⸗ lutẽ.quĩq; menſiũ pullis factis cũ reuertunt ad ſtabulũ dandã farinã oꝛdeaceã mollitam ⁊ furfurib ? ſiqͥd aliud terra natuʒz libenter edẽt. vt ait Uarro anniclis iã factis danduʒ oꝛdeũ ⁊ furfures donecerũt lactãtes:nec pꝛi us biẽnio ſunt remouẽdia lacte:donecq; ſtãt cũ matribainterdũ tãgẽdi ſunt manibo ne cũ ſeiuncti erunt exterreant᷑ eadẽq; cauſa ibi fre nos ſuſpendẽtes vt equali cõſueſcant homi⸗ nũ videre facies ⁊ frenoꝝ audire ſtiituus· 7½ ohe Uangie mentne. hamnl L ohrris bller entrdi⸗ öpötſaas : ec ohe Ntalrea⸗ Ppeinglen ſirbi ⸗ WN et pluſani kepohant⸗ ſanebhe bwbenho⸗ fſingtisdo⸗ dienmnt icißgn⸗ pporte tutdt 1. nuctin no edunorte, — pullus nis, hon ſebiead endeen ſcinai⸗ equ⸗ Cispl Noneliu⸗ eruri hollitam 6 libenter dand; sneept htßſa libonech . uſabbiſte⸗ Liber „ one et domatione equi. R N Vnm pullus eſt duoꝛũ annoꝝ laqueari debet ſuauit.cauſa laqueo groſio ⁊ foꝛ⸗ ti de lana cõpoſito.eo ꝙ lana ꝓpier ſuã molli ciẽ ad hoc habilioꝛ eſt lino vel canapo.debet aũt laqueari recẽti vel nubilo tꝑe.nã ſi tꝑe ca lido inſueta captiõe nimiũ laboꝛẽt.poſſent fa cile ledi. Ipſo aũt capto ⁊ laqueato ad ſocie⸗ tatẽ cuiuſdã equi domiti cõducat᷑. Cũ em̃ ſa lubꝛiꝰ cõducet᷑.qꝛ ſimilia ſilibo gaudẽt. Var⸗ ro auũt dicit melioꝛẽ fieri equũ qui triẽnio cõ⸗ pleto domat᷑a quo tꝑe dari farago.id eſt fari na lolet.q̃ pꝛopter purgatiõʒ eqͥ no pecoꝛi ma xime neceſſaria eſt qdᷣ diebo decem fieri debzʒ. nec pati vllũ aliũ cibũ guſtare.ab vndecimo o die vſq; ad quartũdecimũ diẽ ⁊ decẽ die⸗ bus vltra dandũ oꝛdeũ q̃tidie adijcientẽ mi⸗ nutatim. deinde mediocrit᷑ extergendũ ⁊ ex⸗ trabendũ.⁊ cũ ſudarit oleo pungenduʒ. Si frigus erit faciẽdus in ſtabulo ignis erit.ad domandũ binis retinis de foꝛti coꝛio.⁊ hũili pᷣſepio alliget᷑ ne ꝓpter ſuã ſeuiciã fractis reti nis ledat᷑ in cruribus.vel alia ſui ꝑte.⁊ donec in ſua ꝑſeuerauerit ſeuicia ſemꝑ ſui ſiſis do⸗ miti ſocietatẽ obtineat.⁊ cũ manu ſepe tanga Detapti⸗ Mlonus Fo. Cxiif. tur leniter ⁊ ſuaue.nec vnq; cum eo grauiter indignet᷑ domans.ne ob indignationẽ viciũ aliquod ſibi aſſumat.ſed em̃ cũ magna ꝑſeue rantia leuitatis maſueſcat.donec manſuetus efficiat᷑ vt decet.⁊ pedes lauari ⁊ ꝑcuti patiat admodũ ferrandi.imponẽdus eſt etiã ſuꝑ eũ bis in die puer aut ter vel pluries. interdum paruus cum ventre poſtea ſedens. Capitulum. v. Detuſto dia equoꝛum. Quo tali s pᷣbeat᷑ cu ſtodia.capiſtrũ fa⸗ ctũ de coꝛio foꝛti ⁊ hũili pᷣmo in eqͥ ca⸗ pite imponat᷑.et binis retinis alliget᷑ pᷣſepio. vt ſuꝑius eſt expᷣſſuʒ.⁊ eius pedes anterioꝛes pedica de lana facta viculent.⁊ vni pedũ po⸗ erſoz alliget᷑.ne añ ire aliq̊ modo poſſit.in⸗ de qͥdẽ fit pꝛo ſanitate cruriũ cõſeruãda.locꝰ pᷣterea vbi equꝰ moꝛat᷑ bñ mundus exiſtat.in die nocte v̈o fiat eidẽ lectꝰ de palea vel groſſi oꝛi feno vſq; ad genua ꝓ quiete.ſũmo mane inde tollat᷑ ⁊ tergat᷑ eius doꝛſuʒ ⁊ crura ⁊ oĩa mẽbꝛa eqͥ decẽti terſoꝛio.deĩde ꝓ potu duca᷑e¶ ad aquã ꝑuo paſſu.teneat᷑ autẽ equꝰ tã in ma ne qꝙ́; in ſero vſq; ad genua vel paulo ſupᷣ ſpa cio triũ hoꝛarũ in aqua dulci frigida veim a0 — — rina eo ꝙ dulces aqᷓ naturalit equi eũ deſic⸗ cãt.vel ꝓpter frigiditatẽ dul&.vel ſiccitatem marine coartãdo hũoꝛes deſcẽdẽtes ad cru⸗ ra qᷓ ſũt egritudinũ cauſe. Poſtea vᷣo cũ equꝰ? redit ad ſtabulũ nõ intret vllo mõ donec eiꝰ crura tergant᷑ et deſiccent᷑ ab aq qͥa füoſitas ſtabuli ex ſua calitate ſolet adducere gallas ⁊ malos hũoꝛes cruriba madefaciᷣ Eſt etiã vti le valde ꝙ equꝰ aſſidue comedat in t᷑ra iuxta pedes anterioꝛes.vt vix poſſit pᷣbẽdaʒ ⁊ fenũ oꝛe capꝑe.ita ꝙ colluʒ cogat᷑ extẽdere pꝛo cibo ſumẽdo.qꝛ ex ̊ collũ efficit graciliꝰ ⁊ pulcriꝰ eſt. comedat equꝰ iuuenis fenũ herbã oꝛdeũ auenã ſpeltã ⁊ ſilia.nã fenũ ⁊ herba/ppter hũi ditatẽ ipſoꝝ ventrẽ ⁊ coꝛpꝰ totũ dilatãt ⁊ au gẽt. Cũ vo fiũt in cõpleta etate comedat etiF paleas oꝛdei. ex qbus nõ ſuꝑffue impĩguat᷑. ſed in cõpetẽtibo carnibo retinet᷑ ⁊ ſic põt ſecu rius fatigari.nã equꝰ eſſe debet nec nimis pi guis.nec nimis macer.ſʒ medius int᷑ eaa. Si em fuerit nimis pĩguis.hũoꝛes ſuꝑflui faci⸗ le ad crura deſcendũt. ⁊ egritudines creãt.q̃ ſolẽt in equoꝝ crurib euenire.⁊ pᷣcipue acci⸗ dũt eis facile cũ ſubito aliqbo laboꝛibo vexan tur.ex nimia vᷣo macie deficiunt vires eius.⁊ reddit᷑ turpioꝛ ad videndũ.equus pᷣterea ꝑfe cte etatis ĩ veris tꝑe circa meſſem herbas ſo⸗ lũ comedat ad purgãdũ.nõ foꝛis:ſʒ ſub tecto ꝑmanẽs.groſſo tegmie laneo cooꝑtꝰ.ne ex fri griditate herbaꝝ infrigidet᷑ vel moꝛbos gra nioꝛes incurrat.Aqua pᷣterea pꝛo potu eqͥ ali ꝗntulũ ſalita ſit ſuauiter.currẽs vel parũ tur bata.eo ꝙ tales aq̃ ſunt calide ⁊ groſſe.ideo⸗ qʒ nutribilioꝛes ⁊ magis cõgrue ſunt equoꝝ coꝛ poꝛibo. Nã quãta aqua frigidioꝛ ⁊ veloci oꝛ eſt in motu.tanto minꝰ equũ nutrit ⁊ refi⸗ cit.ferrari dʒ equꝰ ferris ſibi cõuenientiba ro tũdis admodũ vngule.lenib.et vngulis ĩ cir cuitu ſtrictis ⁊ bñ adherẽtibo.nã leuitas ferri reddit equũ agilẽ ad leuandũ pedes. ⁊ ipᷣius ſtrictura vngulas ma ioꝛes ⁊ foꝛtioꝛes facit. equꝰ pᷣterea ſudatꝰ vel foꝛtit᷑ calefactꝰ non de bet aliqͥd comedere vel poꝛtare.donec coopꝑpz tus vel pauliſper duct? a ſudoꝛe ⁊ caloꝛe fue rit liberatꝰ. Eit ſciẽduʒ ꝙ inſueta eqͥtatio ſero tina nocet eq̊. ſed matutina plurimũ cõmẽda tur. oꝑtet pᷣterea equũ hꝛe contnue cooꝑturã lineã tꝑe calido.ꝓpt᷑ muſcas.et laneã tꝑe frigi do. ꝓpter frigꝰ.Et nota ꝙ ꝓpter ſanitatẽ equi ſeruandã de vena colli ↄſueta q̃ter eſt fleubo tomãdꝰ ĩ ãno:ſcʒ vere eſtate autũno ⁊ hyeme Notandũ eſt etiã ꝙ equꝰ bñ ⁊ diligent᷑ cuſto dit ⁊ moderate vt cõuenit eqᷣtatꝰ vt in pluri⸗ bus circa ſpaciũ.xx.annoꝛũ validꝰ ꝑſeuerat. Capitulu. vj. De dottri⸗ na ⁊ moꝛigeratione equi. 4 W☚ Neq moꝛigeratiõe pꝛimũ adhibeat᷑ ei frenũ leuiſſimũ ⁊valde debile.cuiꝰ moꝛ ſus ſit melle vel alio dulci liquoꝛe ꝑunctꝰ. nã tale frenũ faciliꝰ ⁊ acceptabiliꝰ ſuſtiebit.⁊ ꝓ⸗ pter dulcedinẽ ipᷣm libẽtius iterato recipiet. poſtq; frenũ ſine difficultate recipiet.aliqͥb⸗ diebo mane ⁊ ſero ducat᷑ ad manũ.donec op time ductoꝛẽ ſequat᷑. Deinde abſqʒ ſtrepitu ſi ne ſella q; ſuauiꝰ ⁊ leuiꝰ potũ equitet᷑ pauliſ⸗ per. ⁊ ꝑuo paſſu.⁊ a dextr ⁊ ſiniſtrꝭ ſepe volł uat. ⁊ ſi opoꝛtuerit pedeſter cũ aliqͥbus ante⸗ cedat. ⁊ oĩ die ꝑ loca plana non ſaxoſa de ma ne tẽpeſtiue vſq; ad mediã terciã equitet᷑. cuzʒ vo ſpacio vniꝰ mẽſis ſine ſella fuerit equita⸗ tus.eidẽ ſella ſuauit ⁊ ſine ſtrepitu imponat᷑ ⁊ cũ ea ducat᷑ leuiter.donec tpᷣus venerit hye mmnale. Cũ aũt equitatoꝛ equũ aſcẽderit eũ nõ moueat.donec ſibi pãnos aptauerit.nã equꝰ ex hoc quietũ vſum aſſumit ad cõmodũ equi tãtis.poſt hoc aũt frigido tꝑe accedente mo dus inſtruẽdi equũ talis ſequat᷑ vicʒ ꝙ equi tatoꝛ faciat ipᷣm ꝑ agros aratos ſũmo mane moderate trotare.tã a dextris q; a ſiniſtris ſe ) un. m benta n Ci * ſpiei ſic⸗ ccop giuſt uli⸗⸗ el nee: enni cuz hitzs nak, thye n5 an⸗ cg e ſe pe volnãdo habena freni dextera ꝑ vnu poi⸗ licẽ ex trãſuerſo curtioꝛe alia exiſtete.qͥa equꝰ naturalit᷑ eſt pꝛonioꝛ ad ſiniſtrã.⁊ ſi expedie⸗ xit mutet ſibi frenũ foꝛtiꝰ.adeo ꝙ pꝛo velle fa cile teneat᷑. Trotari dico equũ ꝑ terrã aratã et ⁊ nõ aratã ⁊ ꝑ equalẽ.⁊ inequalẽ.vt aſſueſcat pedes ⁊ crura leuiꝰ eleuare.⁊ idẽ fiat per loca arenoſa eadẽ ratiõe.⁊ cũ bene trotare ſciuerit eadẽ loca.⁊ eadẽ hoꝛa bꝛeuioꝛi ſaltu q̊ͥ pote rit calopet᷑. hoc aũt nõ fiat niſi ſemel ĩ die.nã ex ſuꝑfluitate calopãdi ſepe retrogradi fiunt. Obſeruet etiã equitatoꝛ in pᷣncipio curſus et in trotando ⁊ calopãdo.vt manib teneat fre ni habenas.inferiꝰ iuxta doꝛſuʒ.itaq; equus paulati curuando collũ caput inclinet in im̃ ꝙos ſempꝑ deferat iuxta pectꝰ.ex hoc em̃ cla⸗ rius videt greſſus ſuos.⁊ meliꝰ ad vtrãq; par tẽ voluit᷑⁊ faciliꝰ retinet᷑ ad libitũ eqͥ tantis. pᷣterea cõſiderari ⁊ cognoſci debʒ duricies et mollicies oꝛis equi.⁊ ſᷣm eius duriciẽ ⁊ molli ciẽ imponat᷑ eidẽ frenũ quoꝛũ multa ſunt ge nera.nã ſunt valde leuia ⁊ quedã minꝰ ⁊ que dã ſunt aſperrima ⁊ duriſſima.qᷓdam minus ⁊ q̃dam media inter pᷣdicta.ſʒ ipſoꝛũ foꝛmas ſcribere obmitto qͥa nota ſunt apud frenoꝛuʒ artifices: nec pñt ſic apte ſcribi.quẽadmodũ poſſunt oculata fide videri.eſt etiã plurimuʒ vtile ipᷣm.ciuitates equitare freq̃nter ⁊ pꝛeci⸗ pue vbi ars exercet᷑ fabꝛilis. vel fit ſtrepitꝰ vł tumultꝰ.Ex hoc em̃ deſinit eſſe pauidus.⁊ ſe curitatẽ atq; audaciã ſumit.ꝙ ſi pᷣdicta loca trãſire trepidat nõ cogat᷑ acrit calcaribo.aut vge verberib. ſʒ leue verbere blãdiendodu cat᷑.O ꝑtet etiã ſepe aſcẽdere equũ ⁊ de ipᷣo de ſcendere leuit᷑.vt aſſueſcat ĩ aſcẽſu ⁊ deſcenſu ſtare pacifice ⁊ qᷣete.⁊ pᷣdicta oĩa ſeruãda ſũt donec dẽtes eqͥ ꝑfecte fuerint ĩmutati.qð fit ꝑ ſpaciũ qͥnq; cõpletoꝝ annoꝝ.mutaꝶ denti bus q; ſalubꝛiꝰ poterit ſibi de maxilla inferi oꝛi q̃ttuoꝛ extirpentur dẽtes.duo vicʒ ex ꝑte vna.⁊ totidẽ ex altera.qͥ ſcaliones ⁊ plane nũ cupant a pluribo.freni moꝛſu cõtinue aduer⸗ ſantes.⁊ anteq; frenũ imponat᷑ eidẽ ꝑmittan tur vulnera ſolidari pauliſp.⁊ tũc frenũ bñ ſi bi adhibeat᷑. Et nota ꝙ os equi dʒ eſſe nec ni mis durũ.nec nimis molle.ſed mediũ int᷑ ea. Itẽ nota ꝙ equꝰ ꝓpter dictã dentiũ extirpati onẽ fit pĩguioꝛ.eo ꝙ ex h̊ amittit ferociã ⁊ fu roꝛẽ.poſt extirpationẽ dẽtiũ equitet᷑ vt dixire mouẽdo eũ ad ſaltꝰ ꝑuulos.⁊ ſepe obuiando vt aſſueſcat intrare ĩ eos et diſcedere ab eiſdẽY. Cũ frenũ inuentũ eſt cõueniẽs eqͥ.nõ mutet᷑ ne ipſa mutatiõe os deuaſcet᷑ equi. Cũ equꝰ onns Fo. Cxiiij. ſe habuerit cõueniẽter ad frenũ aſſueſci debe bit. 7 curat᷑ ſũmo mane ſemel q̃libet hebdo⸗ mada ꝑ viã bũ planã circa ſpaciuʒ qrte ꝑtis miliarij vniꝰ ĩ pncipio.⁊ deinde vſq; ad vnũ miliare curſus poterit augmẽtari.⁊ ampliꝰ ſi placebit.Et eſt ſciendũ ꝙ q̃nto frequẽtꝰ mo derate curatur tãto fit celerioꝛ ⁊ agilioꝛ ꝓpter vſum.Eſt tñ cõtrariũ freq̃ntato viui currẽdi ꝙ equꝰ ex hoc fit flagrantioꝛ defacili.⁊ impa tiẽs.ſi nimis feſtinat᷑ ad curſum.⁊ ſue aſſuete affrenatiõis maximã ꝑtẽ ꝑdit. Sciẽdum eſt etiã ꝙ poſtqᷓ; equꝰ ꝑfecte doctꝰ ⁊ cõſuetꝰ fue rit affrenãdi.eqͥtatoꝛ freq̃nter ipᷣm debʒ face⸗ re calopare currere ⁊ ſalire.moderate tñ.quia lõga quies deſidiã parit equo.⁊ ea in qͥbo fue rat inſtruct facile obliuiſcet Que dicta ſunt de inſtructiõe equoꝝ locũ hũt in eqͥs ad rem militarẽ ꝑtinẽtibo tm.nã alij deputant᷑ ad ve⸗ cturã.alij admiſſurã.alij ad curſuram. vt qui ad pᷣdicta parant᷑.Alij ad quadrigã.qͥ diuer⸗ ſimode ſunt ad ſua officia inſtruendi. Iteʒ qͥ dã eq̊s hꝛe volũt placidos ⁊ qͥ etos.⁊ tales ca ſtrãdi ſunt.qꝛ dẽptis teſticulis qͥ etioꝛes fiũt. Capitulũ. vij. Detogni tione pulchritudinis equoꝛum. Quus pulcer bʒ coꝛpꝰ magnũ ⁊ lõguʒ ⁊ ſue lõgitudini ꝓpoꝛcionaliter oĩia mẽ b.⸗ꝛa reſpondẽt. Caput eius ſit gracile ſiccũ et ↄuenient longũ.⁊ magnũ ⁊ laceratũ habeat. nares inflatas ⁊ magnas. oculos groſſos vel nõ occultos.auriculas ꝑpuas ⁊ aſpideas de⸗ ferat.Collũ habeat longũ et gracile.velut ca put.crines paucos ⁊ planos.pectꝰ groſſuʒ.⁊ q̃ſi rotundũ.doꝛſuʒ curtũ et q̃ſi planũ.lũbos rotũdos groſſos.coſtas groſſas ⁊ bouĩas.vẽ trẽlongũ.anchas lõgas ⁊ dẽſas.crinẽ lõguʒ ⁊ amplũ.audã habeat lõgam cũ paucis et planis crinibo. Cropas latas ⁊ bñ carnoſas. gareta ſatis ampla ⁊ ſicca.falces habeat cur uas vt ceruꝰ Crura bñ ampla ⁊ piloſa.iũctu ras cruriũ groſſas ⁊ curtas vt bos.vngulas pecdũ amplas duras ⁊ cõcauas. pꝛout decet. ſit etiã equꝰ altioꝛ aliqᷓntulũ in ꝑte poſterioꝛi q́;ᷓ in anterioꝛi.vt ceruus.collũ deferat eleua⸗ tũi.et ſit in eo groſſicies circa pectꝰ.de pilo di uerſi diuerſa ſentiunt.ſed pluribo videt᷑ ꝙ bo uinis ſturus ſuꝑ oibus eſt laudãdus. Sciẽ⸗ dũ eſt deniq; ꝙ pulchritudo equi melius po — teſt cognoſci in acie.q; piguedine eqͥ exiſtẽte. Capitulum. viij. De ſi⸗ gnis bonitatis equoꝛum. Elioꝛ equoꝝ eſt ille qͥ habet viſum am p lũ.et videre ſuũ eſt longinquũ.⁊ foꝛ⸗ tẽ habet guardaturã.et foꝛtes aures. et lõgas comas et curtas gambas de retro. ⁊ ſubtile muſellũ. ⁊ caput naſi ⁊ ſuaues pilos.et am⸗ plas grappas.et collũ groſſum.et comedit be ne. equꝰ habens nares magnas ⁊ inflatas ⁊- oculos groſſos nõ cõcauos audax naturalit᷑ reperit᷑ equꝰ habẽs os magnũ maxillas gra ciles ⁊ macras:⁊ collũ longũ ⁊ gracile vᷣſus caput.ad frenandũ eſt abilis.equꝰ habẽs co ſtas groſſas vt bouinas ⁊ ventrẽ amplũ pẽ⸗ dentẽ laboꝛioſus ⁊ ſufferẽs indicat᷑. Equus habẽs garecta ampla ⁊ extenſa.et falces ex⸗ tenſas et curtas.qꝙ garecta interius reſpiciãt in greſſu celer ⁊ agilis debet eſſe.Equus ha bes garecta curta. ⁊ faces extenſas ⁊ anchas turbas debet naturalit᷑ ambulare. Equꝰ ha bẽs iũcturas cruriũ naturalit᷑ groſſas.⁊ pa⸗ ſturalia curta velut bouina foꝛtis eſſe cenſet᷑ Equꝰ tenens ad ſe truncũ caude ſtricte inter coxas.foꝛtꝭ ⁊ ſufferẽs eſt.vt in pluribo.ſed nõ celer. equꝰ hñs crura ⁊ iuncturas cruriũ ſa⸗ tis piloſas.⁊ pilos in eiſdẽ lõgos.laboꝛioſus exiſtit.ſed agilis nõ defacili reperit᷑. Equus habens clunẽ longã ⁊ amplã.et anchas lon Flomis gas et extenſas qͥ fit altioꝛ poſterius q; inte⸗ rius velox in longo curſu:vt in pluribo reꝑxii·· Capituluʒ. x. De ſigmis malitie et vtilitatᷣ equoꝝ ⁊ vilitatꝭ pᷣcij ipoꝝ. Quus habẽs maxillas groſſas ⁊ collũ curtum nõ defacili affrenat᷑ decenter. Equꝰ hñs albas vngulas vniuerſas vix vel nunq; duros pedes habebit.equꝰ hũs auri⸗ culas pẽdentes ⁊ magnas oclos cõcauos lẽ tus ⁊ remiſſus exiſtit.qñ ſupᷣmũ vaſi equi eſt multũ baſſuz nõ põt reſpirare ꝑ nares.⁊ ideo minꝰ valet.qñ equꝰ videti die et nõ in nocte dimigdiat᷑pᷣciũ eiꝰ.hoc aũt cognoſcit᷑ ſi ducis equũ ĩ nocte ad rẽ quã timet in die.⁊ tũc nõ ti met.⁊ qñ nõ mouet pedes in die ſiẽ in nocte. Sioculi eqͥ ſunt albi mĩoꝛat᷑ valde pᷣciũ eiꝰ. qꝛ ductꝰ ad niuẽ vel locũ frigidũ nõ videt.ſ,- I loco nõ lucido ⁊ tꝑe calido bñ videt. Equꝰ iactãs aures ſuas retroꝛſum in oĩ tge mioꝛis eſt pᷣcij.qꝛ ſurdus eſt Qñ equꝰ nõ hinnit ne⸗ q; clamat nec aliquẽ ſonuʒ cũ oꝛe facit ſurdꝰ eſt. Equꝰ hũs durũ collũ et ipᷣm eſt ſʒ exten⸗ ſum et cũ ambulat nõ leuat caput ⁊ non mo uet ad collũ ad dexterã vł ſiniſtrã.eſt peſſimi vicij.⁊ eſt magnũ ꝑiclin eqͥtantibo.qͥa nõ põt volui ad ſenſuʒ eiꝰ.ideoq; pꝛo milite nõ ẽ bo⸗ nus.Equꝰ cui vadũt reuma intra vt arcus. pui eſt pᷣcij.qꝛ peſſime vadit. Equꝰ cuiꝰ ante rioꝛa crura toꝛquent᷑ vt arcꝰ teneri nõ debet cũ ſit pauci valoꝛis Equꝰ cuiꝰ anterioꝛa cru ra mouere vident᷑ ſemper maloꝝ eſt moꝛum. Equꝰ leuãs caudaʒ ſuꝑius ⁊ inferiꝰ mali eſt vicij.Equꝰ cui ſemꝑ eſt inflatio ſuꝑ genu in ꝓximo tꝑe ſuũ iter amittit Si eq̊ videt᷑ infla tio dura ĩ pedibo anterioꝛibo vel poſtremis in ſua oꝑatione nõ nocet.⁊ dicũt ꝙ ſi in pedibo anterioꝛibo eſt inflatio dura ſecurꝰ eſt. ꝙ alið malũ nõ deſcẽdit ad ea.Equꝰ hñs in oĩbope diba rapas.⁊ nõ põt curari mĩoꝛis eſt pᷣcij.qͥa turpioꝛis aꝑitiõis exiſtit. Equus cui pili de iũcturꝭ reuerſant᷑ ⁊ ĩ ſurſum ĩ ſua oꝑatiõe ⁊ nõ ledit᷑.et vngule eiꝰ foꝛtioꝛes exiſtũt Si equꝰ mouet pedes alio modo q; alij eqͥ ledit᷑ in ſua opatiõe.ideoq; minuit᷑ pciũ eius. Si vnꝰ pe dũ de retro eũdo aliũ tãgit multũ in ſua opa tione nocet eidẽ:.ſi teſticuli eq̃ ſunt multũ ma gni turpioꝛ eſt.et in operatione nocent.Et ſi eius virga ſemꝑ eſt pendẽs turpioꝛ eſt.et nõ eſt ab honeſto homie eqͥtandus.moꝛphea id eſt albedo in collo in muſtellino vlł ſupꝛa ocu los turpioꝛẽ facit equũ.ſed in oꝑatione nõ le dit.mouere de flanchis equi nõ eſt bonum. du FEIEIRE H5 S1ſTſT disi Ct (ſ mit inte (gal doß ſine tec Cam Alis toꝛs Uur warn ls Sn iſe ſoſ no n⸗ ni ng hiöon. tcoliä enter, ieye sgun⸗ canos egnie 8ideo n nocte 1ducis icnoti nnoge. cied. viderſß Sqns emnioꝛis inmene⸗ cſinc⸗ nonmo kpchini nopot nöcbo⸗ anus, minte pdebet ioracn monun. mnalich Muin kut misin geihn oipe ei n hlide detno⸗ ſegn⸗ in ſus ndpe nop tüma Eſ etno hen vo enole Liber Iſo ſu ꝑiꝰ de pulcritudie ⁊ bonitate eq ,lLi.videndũ eſt de egriudinibo ⁊ moꝛ⸗ bis eiſdẽ veniẽtib tã naturalit᷑ qᷓ; accidẽtalit Et pmo de his qᷓ ſibi obueniunt ꝑ naturã.q̃ᷓ Aqñq; defectu vł occaſiõealiq̃ minuꝶ.vel aug mẽtat auget tñ raro.vt tũ naſcit᷑ hñs maxillã inferioꝛẽ ſupioꝛẽ lõgioꝛẽ ⁊ ſilia. Et qũ naſcit᷑ cCcuũ aliq̃ ſupfluitate carnis ĩ pedib vł aliq̃ coꝛ pis ꝑte.qᷓ murꝰ vl callũ dz vulgarit᷑.qͥ murus ſine coꝛio efficit᷑. Et qñq; accidit q; in aliq̃ p⸗ te coꝛꝑis q̃ murꝰ vel callũ dꝛ fiũt ſupfluitates carniũ.velut glãdule ſubtꝰ coꝛiũ.Hinuit ve ro cũ naſcit hñs oclm vl auriculã aut nares gglijs ꝑnitioꝛes.vel hñs vnã anchã alia cur⸗ tioꝛẽ.vñ totũ crus aliqͥd minuit᷑. Pꝛeterea na tura ⁊ fallit qñ equꝰ naſcit᷑ obliqͥs crurib tã in anterioꝛi ꝑte qᷓ; poſterioꝛi.ſili mõ de vngu lis ⁊ pedibo qͥ qũq; naturalit᷑ obliquant᷑ ⁊ qůũ q ; naſcitcũ ʒardis ⁊ garectis ⁊ gallis in cru⸗ ribo ꝓuenientibo.ex pꝛe vel matre hũtibo eas. eſt em̃ ʒarda q̃dã inflatio ad modũ oui vłma ioꝛ vel minoꝛ q̃ tã in ꝑte inferioꝛi q; exterioꝛi naſcit᷑ in garect. Galla eſt q̃dã tumefactio ad modũ ꝑue veſice magna vt nux.q circa iũctu tfas cruriũ iuxta vnglas generat. Cura inpᷣ Nonus Fo. C xu. dictis moꝛbis qͥ naſcunt᷑ equo in vetre mart ueniri.nã cũ equꝰnaſcit᷑ obliqᷣs cruriba poſte rioꝛibo ita ꝙ ipſa crura obliquant᷑ interiꝰ ꝑcu tiendo vel intus ferrẽdo vnũ pedeʒ ad ali in egreſſu eqͥ in pte interioꝛi coxaꝝ iuxta teſticu los ferris ad h̊ decẽtibo decoquat᷑.faciẽdo ex traſe uerſo tres lineas in vtraq; ꝑte coxa 1. De⸗ inde quotidie moꝛe ſolito equitet᷑. Lũc em in ſuis greſſiba vna coxa vlłalia fricabit᷑.⁊ ex fre . . . Inti tactu coxaꝝ excoꝛiabit᷑ ꝑ cocturã.velut plaga.exq̃ equus crebꝛos ardoꝛes ſentiẽs ꝑ⸗ get aꝑtius ſolito.ſimili mõ fiat in crurib an terioꝛibo faciẽdo cocturas pᷣdictas interniꝰ in lacertis obliqͥs vngulis vel pedib.hoc reme diũ inuenit᷑ nã ferrãdo equũ freq̃nter pñt vn guli aptari decent᷑.⁊ admodũ rotũditatis fer ri dirigi quoq̃ modo. ſolet etiã equꝰ aliqñ in firmari de vno pede ad aliũ ꝓpter maciei de beilitatẽ cui pöt adiũcta pin guedie ſubueniri. Capitulum. xj. B mitate muri curanda. Ontra infirmitatẽ muri dico. ꝙ illa ſu pfluitas carniũ quã pᷣdixi vſq; ad ſuꝑfi iem̃ coꝛij cautius incidat᷑. deinde ſi locꝰ ner uoſus nõ fuerit ferris rotũdis calefaci decẽ ter coquat᷑.Si vᷣo locꝰ fuerit᷑ neruoſus reſal⸗ garũ puluerizatũ põdere vniꝰ careni ſuꝑaſꝑ⸗ debit᷑. Hã ex ſalgare velut ignis coꝛrodit.de inde coꝛroſis muri radicibʒ fundiiꝰintromit tat᷑ in vulnere ſtuppa in oui albumie madefa cta ex ea totũ impleat᷑ vulnꝰ ⁊ vſq; ad rereuʒ diẽ mutet᷑ ſemel in die ab inde in antea ꝓ ſo⸗ lidatione ſeſtina accipiat᷑ calx viua ⁊ tantun qdẽ mollis ⁊ ſimul miſceant᷑ ⁊ ponant᷑ in alij paniculo incedant᷑ leto igne. donec ex eo fiãt carbones.⁊ pulueriʒent᷑ ſubtilit᷑.⁊ in vulne⸗ re ponaĩ cũ ſtuppa inuoluta in dicto puluere mane ⁊ ſero.donec carnes fuerint ſolidate.ſio pus abluto vulnere cũ vino foꝛti aliquãtulũ caleracto ĩ defecto reſalgari ponat᷑ cũ calce vi ua tartaꝝ auripigmẽtũ ⁊ verderamꝰ pulueri zata ſimul eqᷓli põdere ter vel q̃ter donec radi ces muri fuerint cõuenient᷑ cõtuſe.pᷣus optie abluto vulnere cũ acceto.qͥ puluis eſt minus violentus alio ſupꝛadicto.ſed vix aut nunq; ibidem pili naſcunt᷑ſed in his naſcendis ali quid infra ſcnibertrrr. Degla⸗ T iij dulis ⁊ ſcrophulis. ALiber 9 ℳ E ceten ſupꝑfluitatibo camiũ q naſcun int coꝛiũ ⁊ carnes q̃ dicunt᷑ vulgariter glãdule ſiue teſtudies ſiue ſcrophule dico ꝙ; ſciſſo coꝛio ꝑ longũ niſi eſt aliq̃ glädulaꝝ ex⸗ trahat᷑ manibo.ea pꝛius vngulis excarnãdo. vl ſciſſo coꝛio ſuꝑaſpgat᷑ puluis cal reſalga rũ tritũ. vel ferris decẽtibo coquat᷑.vel ſuꝑaſp gatr puluis calcis viue.auripigmæti ⁊ tartari. quã in ꝓximo capitło muri dixi. deinde vtat᷑ cura in capitulo muri ſcpta. Si vo pᷣdictã in ciſionẽ vel excarnationẽ aliq̃ vena ꝓrũpit in ſanguinẽ cõſtringat᷑ hoc mõ.accipiant᷑ thurꝭ Due ꝑtes.⁊ tercia aloes epatici.⁊ pulueriʒata ſubtiulit᷑ cũ oui albumie agitent᷑.⁊ miſceant᷑.et cũ pilis lepoꝛũ ponant᷑ in vena.ad ideʒ valet gipſum cũ calce tritũ.⁊ cũ granulis vuarum. Itẽ valet ad idẽ ſtercꝰ eqͥ recens mixtũ cũ cre ta. ⁊ cũ acceto foꝛtiſſimo agitata. Et nota ꝙ bẽt vſq; ad diẽ ſcᷣm vel terciũ remoueri. Nẽ ſciendu eſt ꝙ ſalubꝛius eſt pdictas gladulas Ddeſtruere ſuꝑ dictis pulueribo. coꝛio pus ſcii ſo ꝑ longũ. q; vtẽſione vel manuũ extractiõe ſi locis neruoſis vel venenoſis exiſtant. Capituluz. xiif. De egri⸗ tudinibo accidentibsequis.⁊ cura eoꝛum. Upꝛa dictũ eſt de moꝛbis ⁊ egritudi⸗ nibo naturalib. ſequit᷑ tractatꝰ acciden taliũ.dicã ergo pᷣmo q accidũt eis in capite.?. intra coꝛpꝰ.ſcᷣo de his q accidũt eis in capi te ⁊ in tergo.Tercio de his moꝛbis q̃ͥ accidut eis in mẽbꝛis.a pedibo ſupꝛa quarto.de leſio⸗ nibus vngularũ 2 pedum. — . Capirulu. xiuj. De inkir⸗ mitate ꝗᷓ vulgarit᷑ dici᷑ vermis ⁊ cura ipſius. Ec infirmitas euenit equo i pectoꝛe p⸗ pe coꝛ. ⁊ in coxis ꝓpe teſticulos.ex ma⸗ lis humoꝛibs calidis cogregatis. in buſdaz glãdulis q́s habẽt in pectoꝛe ⁊ in coxis.qͥ cõ currüt ad loca iũlla. ꝓpter aliquẽ doloꝛẽ ibi ac⸗ cidentalit᷑ venientẽ. deinde deſcendũt ad cru ra. ⁊ in eis faciũt inflatiões.⁊ ea crebꝛis vlce⸗ ribo ꝑfoꝛãt.⁊ qñq; occaſione vermis pᷣdicti fi unt in eqͥ coꝛꝑe.pᷣcipue in capite diuerſa vlce ra plimũ tñ ꝑua.ipᷣm caput inflãtia.⁊ qũq; ꝑ nares faciũt emittere humoꝛes velut aquã.?⁊ tũc dẽ vermis volatiuꝰ.cogſcit᷑ aũt hec egri⸗ tudo erx inflatiõe ꝗᷓ fit ex diciꝭ hũoꝛibo in locꝭ pᷣdictis.⁊ ex vlceribo qͥ dicti hũoꝛes faciũt eũ exvire conant᷑ cura.cũ dicte gladule tumefieri vVvlplus ſolito augmẽtari videni.ſtati equ?ẽ de Nonus cõſueta vena colli iuxta caput ⁊ in vtraq; ꝑte pectorꝭ vel coxaꝝ cõſuetis venis vſq; qſi ad debilitatẽ eq minuat᷑ ⁊ ſuꝑflui euacuent hu⸗ moꝛes.deinde ponant᷑ decẽtes ſetones in pe⸗ ccoꝛe vl in coxis.qͥ hũoꝛes aſſidue attrahũtꝑ crebꝛã ⁊ cõgruã aguationẽ ſetonũ.ex tali em agitatiõe fit doloꝛ.⁊ inde pter doloꝛẽ exeunt buüoꝛes.nec ad crura deſcẽdũt.dicti vᷣo ſetbo nes agitari nõ debẽt niſi duob diebelapſis deinde mane ⁊ ſero quotidie agitent in tm.qꝙ Duo iuuenes vite q̃libet fatigent eq̊ pꝛius ꝑ⸗ uo paſſo nõ modicũ eqͥtato. deinde nõ ceſſet equus die ꝗ̃libei fatigari.⁊ caue ne comedat herbas.de rebo alijs adeo parũ ſumat.qꝙ vix vires retineat ⁊ in lo frigidis ĩ nocte qeſcat. Si vᷣo glãdula üla vel mis ꝑ ſupᷣdictas cu- ras nõ deereſcat.ſed ſuꝑ habũdantiã hũoꝛes tumeſaciẽtes ſuꝑflue tibias:tũc ille glandule vl vᷣmis extrahat᷑ hoc mõ.ſcindat᷑ coꝛiũ ⁊ ca ro ꝑ longũ vſq; ad inuẽtionẽ glãdulaꝝ vel vᷣ mis. depoſito vo ille glandule vngulis excar nent᷑.⁊ extra manibo extirpent᷑.ita ꝙ ipᷣis ni⸗ hil ibi remaneat.vᷣme aut glãdule radicitꝰ ex tirpat. ex ſtuppa mũda ⁊ albumie oui infuſa vulinꝰ totalit᷑ impleat᷑.⁊ vulnꝰ ſuat᷑.ne ſtupa poſſit exire.ꝙ ſi vulnꝰ ſit in pectoꝛe liget᷑ ante pectꝰ pecia linea. ꝓprt᷑ ventũ. deinde vulnꝰ vſ q; ad diẽ terciã mutari nõ dʒ. Sʒ ab inde in⸗ antea bis in die mutet᷑ ſtupa madefacta cuʒ oleo ⁊ albumie oui agitato vulnere tũ pus cũ vino abluto.et. ix. diebo talis adhibeat᷑ cura. Poſtea vᷣo bis ĩ die abluat᷑ vulnꝰ cũ vino ali qntulũ calefacto.⁊ intromittat᷑ in vulnꝰ.ſtup pa in tali puluere inuoluta.vt in muri capᷣ.di cit᷑q̃ fit de melle ⁊ calce viua cuʒ pᷣdicto vtat᷑ puluere donec vulnꝰ fuerit ſolidatũ.ſetonib⸗ nihilominꝰ agita.⁊ eqͥ quotidie fatigato vt ſuꝑius eſt expᷣſſuʒ. nota tn equus edqtari nõ dʒ vſq; ad diẽ terciũ.poſtq; vᷣmis fuerit extix patꝰ. ſed poſtea ſic die qlibet vt pᷣdixi. Aliud medicamẽ foꝛtius ad dictũ vermẽ oĩno deſti nandũ ſciſſo coꝛio ꝑ longuʒ ⁊ carnibo vſq; ad denudationẽ vᷣmis vt dixi reſalgatũ bñ tritũ 2 pulueriʒzatũ ponat᷑ ſuꝑ verme pᷣdicto.poſt⸗ modũ bombex ⁊ os vulnerꝭ ſanat᷑.ne reſalga re poſſit exire.ꝙ vermẽ in nouẽ dieb potẽter coꝛrodit.q̃ coꝛroſo vl deſtructo curet᷑ vulnꝰ vt ſuꝑpius eſt expᷣſſuʒ. Si pᷣdici oĩb hũoꝛes cõſtringi vł exiccari non pñt.qͥn ad crura de ſcendãt foꝛamĩa velut veſicas ꝑuas vel vlce ra faciẽtes.tũc ſtati ferro rotũdo in capite illa vel vlcera vel veſice funditꝰ decoquant᷑bus coquẽdo magiſtrã venã pectoꝛis ex ranſuer H liserent iöisni⸗ Miene hiinfuſa eſtupe gekante Uln? ndein⸗ nanz basci Akan. inoal nin a orut lonibn iot miti iterit ſo. qᷓ tendit a loco ᷣmis inferiꝰ vſq; ad pede.. poſtea vo decoctis foꝛaminibo cruriũ.vt diꝰ xi ſupꝑaſpgat᷑ in laterib.calx viua ſolũmõ in Die bis ſeꝑata pꝛius coctura foꝛaminũ ibi ſa cta. O ſi ex ᷣme remãſit crus infatũ.tali ſub ueniat᷑ cura.ponant᷑ ſanguiſuge cruriũ infla⸗ tiões abraſo pus loco.tumefacio vel etiã to⸗ to crure.deinde ſanguie q;tum poterit cũ ſan guiſugis extracto.totũ crus cñ acceto ⁊ creta alba in ſiml agitatꝭ emplaſtret᷑. vel teneat in dAdqᷓ frigida die tidie mae ⁊ ſero.⁊ hec fiat do nec crura gracilia redigant᷑. Contra vᷣmẽ vo ſed ex eo raro euadet. Cap itun xu. De mo? ncuſpide decoquant vel acuta lancea can ⸗ tius incidant᷑. vel qð melius eſt. mõ dicto in verme tm ex vna ꝑte quãtũ in alia ſi expedire bo q auticax vulgarit᷑ nomiatur ⁊ cura eius. Lcidit aliqñ q illa glãdula dicia q̃ cir cog coꝛ extat ⁊ in tm̃ auget᷑ ꝓpter hũoꝛes ad eũ decurſos moꝛe ſolito nõ deſcẽdẽtes ad crura ꝙ augmẽtatio ⁊ inflatio eiꝰ facit apoſte mata.ꝙ qꝛ pꝛopinquũ eſt coꝛdi crudelit᷑ alz uerſat᷑ ei.⁊ hec infirmitas auticax vulgarit᷑ a pluribo antiq̃ꝝ vocat᷑.cura cũ dicta glãdula viget᷑ cũ furoꝛe ſubito augmẽtari vł plus ſo lito ingroſſari.abſq; moꝛa.de pectoꝛe radici⸗- bus extirpet᷑ vt in cura ᷣmis ſupᷣ expᷣſſum.⁊ cũ ſit coꝛdi ꝓpinq̃. cautiſſime ⁊ cũ ſũma dili⸗ gẽtia extirpet. Si vo in extirpatione vel ex⸗ carnatiõe ipius aꝑiat᷑ aliqᷓ vena.⁊ ꝓrũpat in ſanguinẽ.tũc ſtati capiat᷑ ⁊ ſtricta manibo fi⸗ lo ſerico ſtricte liget᷑ꝙ ſi ꝓpter ſanguis habũ dantiã vena capi nõ poſſet ponant᷑ in vunlne⸗ re medicine ſtringentes ſanguinem ſcripte ſu pꝛa cura glandularum. Capituinz xuf. Detog⸗ nitione ſtrangulionis ? cura eius. AVnt ⁊ alie aliqᷣt glãdule circa caputeqͥ q̃rũ aliq ſũt ſub gutture. q̃ accidentalit᷑ augent?᷑ ꝓpter hũoꝛes eqͥ infrigidati als infir⸗ maati ad eas de capite deſcẽdẽtes.ex q̃rũ aug mẽtatiõe totũ gutiur inflatur.et cõſtringunt mMeat flatus exeũtes ꝑ guttur ꝓpter ꝙ equus bo vuularum ⁊ cura eius. Monus Fo. Cxuf. vix reſpirare põt.Cura cũ dicte glãdule vidẽ cur ſubito creſcere.vel plus ſolito augeri ſta⸗ tim ſethones duces ſub eqͥ gutture.imponã⸗ tur ⁊ mane ac ſero ſufficient᷑ ducant᷑. ponatur etia in equi capite lanea cooꝑta ⁊ guttur plun ries vngat᷑ butrio.pᷣcipue ſtranguionis locꝰ. ⁊ in loco calido teneat. Si vᷣo dicte glãdule ꝑſethonũ agitationẽ nõ detumeſcant.extir⸗ pPent᷑ radicitꝰ. ⁊ vulnera curent᷑ vtĩ cura vera⸗ iis pᷣdixi.Sed in appoſitiõe reſalgaris dili⸗ Eẽs adhibeat᷑ cautela.quia ſi in moderatiõe ponatur nimiũ carnes coꝛrodit. latiuũ vt hũoꝛes a capite ſubtrahant de am2 bab cõſuetis venis tipoꝛũ ſufficientc᷑ minuat᷑ ſuanguis. deinde ſethones ſub gutture impo- nnant. ⁊ agitent᷑.⁊ nutriat᷑.⁊ equitet᷑.⁊ in loco teneat᷑.⁊ oĩa fiãt vt ſupᷣ in alio vᷣmi dixi. Si vᷣo vᷣmis volatiuꝰ in emoygrã cõuertat᷑.; ſe pe accidit. dãda ſunt ei calida pãno laneo. ca⸗ pite cooꝑto ⁊ in loco calido.pꝛo qete moꝛãte ne fatiget aliq̊ͥ mõ.⁊ ſemꝑ comedat calida vt fenũ ⁊ auenũ: quia hic moꝛbus frigidus eſt. Capituln; xvij. De moꝛ AVnt ⁊ alie glaudule q̃ naſcunt᷑inter ca put ⁊ collũ ſub vtraq; parte maxillarũ qne ſimiliter augent᷑ ex fluxu reumatis a ca- pite. coartãtes adeo meatꝰ gutturis.ꝙ equus Viy poterit comedere vel potare. ⁊ hec egritaꝛ do vocatur vuule. Cui niſi ſuccurrat᷑ inſttan⸗ ter ſubito moꝛiet᷑ cura.cũ dicte glãdule ſubi⸗ lo vident᷑ augeri ⁊ tumefieri velut oua coar⸗ tantes gutiurꝭ arterias ferro decenter calido videbit᷑ ?⁊ vulnꝰ eodẽ mõ curet᷑ ⁊ niſi medicĩs pᷣdictis ſuccurrat᷑ reſpirare impedit᷑ ⁊ moꝛit᷑. Capituluʒ. xunj. De do⸗ loꝛibus ⁊ ipſoꝛum cuis. O loꝛes accidũt eqͥ mltis modis. pᷣmo erxr ſupꝑfluitate hũoꝝ maloꝝ in venis ſã⸗ guis intercluſoꝝ.ſcdᷣo ex vẽtoſitate ingrediẽ te in coꝛpꝰeqͥ caleſacti ꝑ poꝛos.vłoꝛta inteſti nis ex huoꝛibo viſcoſis ĩ eis exñtibo. tercio ex ſuꝑflua ↄmeſtiõe oꝛdei vlł alteriꝰ ſilis tũefa⸗ cti ſtomacho ſeu vẽtre.q̃rto ex ſupflua reten tiõe vꝛine veſicã inflãtis.fit etiã ſʒ raro ex ni⸗ mia potatiõe aq̃ᷓ frigidiſſime cum equꝰ fuerit mkłtũ calefactꝰ. cura ſi doloꝛ ſit ex ſuꝑfluitate hũoꝝ vł ſanguis.qð cogſcit᷑ qꝛ toꝛq̃t ⁊ mouẽ tur ylia ſine tũefactiõe aliq̃.⁊ freq̃nt᷑ eijcitĩ tex rã ⁊ iacet ⁊ vene plus ſolito tumefiũt.ſtatim a vena cingularia q̃ eſt pe cingula ab vtraq; pte ſanguine minuat᷑.Et ex quacũq; ꝑte coꝛ poꝛis ſanguis hfr̃i põt vſq; q̃ſi ad debilitatẽ coꝛpꝑis minuat᷑.deinde ducat᷑ ad manũ ꝑuo⸗ paſſiu.nec comedat neq; bibat.donec ex toto ceſſauerit doloꝛ.doloꝛ ex vẽtoſitate cogſcit qꝛ dolet intra coꝛpꝰ.⁊ habet cõtinue ylia tume⸗ facta.⁊ fere totũ coꝛpꝰ plus ſolito Ameſactli. iber Cũ hee apparẽt canolus vnꝰ de cãna q; groſ ſioꝛ poterit inuenire lõgitudie vniꝰ palmi vn ctus oleo ſuꝑponat᷑ in vnũ eqͥ pꝛo ꝑte maioꝛi ⁊ optiĩe liget᷑ cũ aliq̃ ſpacio in capite caude.ne poſſit extra exire. deinde ſtatim cũ feſtinãtia equitet᷑ diu.trotãdo vel ambulado vᷣſus mõ⸗ tuoſa.⁊ ſi tᷣus recens fuerit cooꝑta lanea te neat᷑ cooꝑtus.⁊ cũ manibꝰ oleo vnct fricent ylia foꝛtiter. ex his em calefit equꝰ ⁊ ꝑ canolũ extra ventoſitatẽ emittit. deinde dãda ſunt ei calida pꝛo ↄmeſtione et potu.bibat em̃ aquã cũ cimino ⁊ ſemine feniculi coctũ equali men ſura in bona quãtitate.cũ fuerit aliquãtuluzʒ infrigidata ⁊ farina tritici ſibi admixta ⁊ tã⸗ diu ſitiat ꝙ; huiuſmodi aquã bibat.ſiliter co⸗ medat calida.⁊ moꝛet᷑ in loco calido tegmine laneo cooꝑtus.Si aũt doloꝛ fuerit ex ſuper⸗ fua cõmeſtiõe oꝛdei vel alteriꝰ ſimilis tume⸗ facti in ventre eqͥ vel ſtomacho qð cognoſcit qꝛ ventrẽ hʒ durũ ⁊ vlia tumefacta.fiat decs ctio malue mercurele bꝛãche vꝛſine violacie Pitarie ⁊ aliarũ herbaꝝ laxatiuaꝝ in aq.⁊ ad dat de melle ſale ⁊ oleo ⁊ furfure tritici ⁊ tepe faceta ponat᷑ in dam vẽtriculo habẽte cano⸗ lũ de cana cõuenient᷑ longũ ⁊ groſſum admo dũ cliſterij.⁊ ꝑ illud inſtrumẽtuʒ mittat᷑ dicta Decoctio in ventrẽ equiꝑ anũ.⁊ tũc qñ mitti᷑ immiſſa opilet᷑ cõgrue anus.ne aq̃ poſſit exi⸗ re.poſtea vo ligno rotũdo bene polito venter ducat᷑ a duob homibo exiſtetib ab vtraq; ꝓ te q aà parte anterioꝛi incipiãt ⁊ vſq; poſteriꝰ p̃mendo vetre; ducãt eo pus vncto cũ oleo. vel re alia liquida vnctuoſa.poſtq; aũt vẽter vru fuerit duct? deopilet̃anus.⁊ ꝑ loca mon⸗ tuoſa equitet᷑ puo paſſu continue.donec ege tit oĩa q in ventre ſibi miſſa fuerint.⁊ de alijs magnã partẽ ⁊ ſic dolo: ceſſabit. Si vᷣo do⸗ loꝛ fueritex retentiõe vꝛine veſicã inflãtis.qð cognoſcit᷑qꝛ ſub vetre vł circa loca virge ali quãtulũ tumere videt᷑.⁊ ſepe ſe iactat in terrã tuũc accipiant᷑ ſenatiões curtania pitaria ⁊ ra⸗ dices.ſparagi quãtitate equali.⁊ in ſimul co⸗ quant᷑.?⁊ decocte cũ quodã faſcia longa ⁊ am pla calide circa loca ᷣge ponant᷑.et hoc ſepe fiat calefaciẽdo emplaſtrũ cũ fuerit infrigida tũ. ſi et hoc nõ ꝓuocat᷑ vꝛina experimẽtũ tale fiat ᷣga equi manibo vnct oleo extrahat᷑ oleoq; fricet᷑. deinde terat᷑ aliq̃ntulũ piperis cuũ oleo.⁊ inter foꝛamẽ vᷣge auriculari digito imponat. vel qð meliꝰ eſt tinices triti aliquã tulũ cocti in oleo imponant᷑.qð ſi hoc nõ pꝛo luerit equꝰ cũ quedã eq̃ per ſtabulũ lbereꝑ⸗ mittat᷑ abire.ſicq; neceſſario puocabit᷑ ad vꝛi nã.Et nota ꝙ hoc remediũ de iumẽto ꝗð di xiad oẽs doloꝛes vtile reperit. quia volũtas cCoitus valde naturã coꝛroboꝛat ⁊ confoꝛtat. Capituluʒ xix. De mo:⸗ bo infunditi ⁊ cura eius. AIc mobyaccidit eqᷓ er ſuꝑflua cõmeſti one vl potatiõe.ex qb ſanguis ſuꝑflue augmẽtat᷑ ⁊ ad crura deſcẽdẽs ꝑ ipſa ſpargit ⁊ impedit greſſus eiꝰ.Itẽ accidit ex¶ immoge rato laboꝛe faciẽte ſanguieʒ ⁊ hũoꝛes ad eru ra ?⁊ pedes deſcẽdere. greſſus ei impediẽtes. ex qͥ vngule mutari cogunt. niſi ſuccurrat᷑ ei dẽ. Accidit etiã qũq; ꝓpter doloꝛes ex nimio laboꝛe ⁊ calefactiõe veniẽtes ⁊ hũoꝛes ad cru fja deſcẽdere faciẽtes.⁊ hec egritudo vulgaritx infuſio noiat᷑. Cura cũ equus videt᷑ vno vel duobo aut pluribo pedibo claudicare ⁊ in greſ ſu crura grauit᷑ mouere.in ſua etiã reuolutio ne guiter ſe hze. ea em ſunt infunditi ſigna ſi eſt piguis ⁊ etatis ꝑfecte.potus eidẽ ad ſui li buũ pbeat᷑.⁊ poſtea de ambobi timpoꝛibʒ ⁊ ſingulis curribo de venis ſolitꝭ vſq; q̃ſi ad de bilitatẽ coꝛpis minuat᷑. deinde in aq̃ frigida currẽti vſq; ad ventrẽ eqͥ ponat᷑ velocit᷑ ⁊ aſſi⸗ due teneaĩ in ea.nec aliqͥd comedat donec in teger fuerit liberatꝰ. Si vᷣo fuerit iuuẽis aut macer nõ det᷑ ei potꝰ pᷣdictꝰ.ſʒ in tm̃ cũ freno in aere frigido teneat᷑ colluʒ ⁊ caput cogat extẽdere qᷓntũ põt.deĩde rotũdi lapides groſ⸗ ſitudis pu gilli ſufficient᷑ pedibo eq ſupponat᷑ atc ſi ei fieret cubile ad ſtratũ.nã ex aſſidua ap poſitiõe lapidũ rotũdoꝝ pedes ⁊ crura i mo⸗ tu exiſtut.ex ͥ nerui crunũ indignatiꝓpr hu⸗ moꝛes guuatẽ expellũt.ſʒ pᷣus pãno lineo in aq̃ infuſo ſit cooꝑtꝰ.nec comedat neq; bibat. nec in ſole moꝛet᷑ donec fuerit ad ſtatũ pmuʒ reductꝰ. Et nota ꝙ hec egritudo parum vel nihil nocet iuuenibo equis.nam ex ea ipſoꝛũ tibie ingroſſantur. Capitulum. xx. De mo:⸗ bo pulcini ſiue mulſiui ⁊ cura eius. Britudo iſta fit ex caloꝛe liqfaciẽte pin guidinẽ.q̃ opilat pulmõis arterias tali ter q; equꝰ vix᷑ reſpirare põt. Et cognoſcit qꝛ fit nariũ magna ſufflatio ⁊ ylioꝛũ crebꝛa pul ſatiò:⁊ hec egritudo pulſiuus ſiue bulſiuus vulgarit᷑er appellatur. ura fiat potio de ga riofilis nucibus.muſcaꝭ.cincibere.galanga equali põdere.cimino ſemine feniculi equali põdere pulueriʒai cũ bono vino.et addatur ce t vn datd ſt noct giat. Eles ſigi⸗ un ſtnes üb ſness Nc hureo eeen grüh leuure onecin lis aut üffeno tcogal togoß⸗ ponvt unop jicno⸗ tbu⸗ geoin muz un ipſorb on erpin o tuli ſcit upol lliuns odegt ang Nul r Capi bo infeſtati et cura eius. crocus ĩ cõgrua quãtitate:⁊ tot vitella ouoꝝ gquãta eſt qᷓntitas pᷣdictoꝛũ.⁊ dicta potio po⸗ nat in qͥdam coꝛno bouĩo.⁊ eqͥ tenẽti artifi⸗ cLialit᷑ os aꝑtũ.et caput altũ ſine freno ꝓpinet᷑ Ita ꝙꝙ in gutcur eiꝰ deſcẽdat.eqͥ capite ſpacio ₰„ vni hoꝛe ſuſpẽſo.vt potio ĩ inteſtina deſcen⸗ dat.deinde ducat᷑ ad manũ vel bꝛeui eqͥtetur paſſu ne ipᷣ̃am vomere poſſit. qͥ ꝑ vnã diẽ vel noctẽ nihil comedat. vt dicta potio nõ impe diat᷑.exeqͥ ſuũ effectũ.die vᷣo ſcda comedat re cætes herbas vel cãnaꝝ frõdes aut ſalicis vel frigidarũ herbaꝝ.vt potiõis tꝑet᷑ caloꝛ. ex di cta nanq; cura liberat᷑ equꝰ.ſi paſſio recẽs ex iſtat. Si vo fuerit antiq̃ta incurabilis eẽ c⸗ ſet.m̃ hoc mõ curari tẽptet᷑ vtraq; ylia duabo lineis vna ſuper aliã ab vtroq; capite coq̃nt vt coartatione ignis ylioꝝ pulſatio minuat᷑. nares etiã decent᷑ ꝑ longũ ſcindanĩ.vt leuius aerem attrahat et emittat.vel temꝑe vindemi arũ cibetur vuis maturis.vł dulci muſto po . tetur.et ſic curabitur a pulſina. „ Lcigdit etiã hec egritudo cũ equꝰ ſuda tus vel ſuꝑflue calefactꝰ ponit᷑ in loco frigido vel vẽtoſo.nã ꝑ poꝛos aꝑtos vẽtus ꝑ os ⁊ mẽbꝛa ſubintrat vñ ſequit᷑ neruoꝝ attra ctio.parũ tumorꝭ hñs.doloꝛes inducens.ac impediens greſſus eqͥ.et vocat᷑ hec egritudo eqͥ vyulgarit infeſtatꝰ.q cognoſcit᷑ qͥa equꝰ vi det᷑ hꝛe collũ parũ extẽſuʒ.ita ꝙ digi vix põt capi vel aſtringi.⁊ in ſuo motu velut infuudi tus impedire videt᷑.⁊ eiꝰ oculi lacrimant᷑. cu ra tũc ponat᷑ in loco calido.deinde aliqð vini lapides fiãt calidiſſimi ꝓut põt.et ponant᷑ in terra ſub eqͥ vẽtre.pus tñ fit cooꝑtus de pan no lane lõgo et lato in tm̃.ꝙ in q̃libet ꝑte ſatꝭ ſuꝑ totã eqͥ ꝑſonã.cuiꝰ mediũ ſtet ſuꝑ doꝛſuʒ eqͥ. ⁊ extremitates ab vtraq; ꝑte deoꝛſum pen deat.q̃ a duobo hoĩbo inferius teneant᷑.⁊ dicti lapides paulati et ſepe aſpꝑgant᷑ aq̃ calida.do nec totũ coꝛpus ⁊ mẽbꝛa eq redacta fuerit in ſudoꝛẽ.et tũc inuoluat᷑ equꝰ in dicto pãno.et cingulet᷑.et ſic tã diu teneat᷑ ſudoꝛ ceſſet.⁊ cũc butiro vel oleo calido. vel aliq̃ alio liqͥdo vnctuoſo ſepe in die ſingula eqͥ crura fricent᷑ vel fiat decoctio palee frumẽti areſtaꝝ alei ci neris ⁊ maluaꝝ.et cũ ipſa decoctione tm̃ cali da qᷓntũ pati põt crura:et ſpẽaliter nerui ma defiat:et ſemꝑ in loco calido teneat᷑.et pꝛo cõ meſtione vtatur cibis calidis. donec ad ſtatu pꝛiſtinũ reducat᷑ 8 tuluz. xxj. Dr mo:⸗ Capitulũ xxij. Dt moꝛ⸗ bo ſcalamati et cura eus. Ec infirmitas interioꝛa eꝗͥ deſiccat. et coꝛpus macerat.⁊ fimũ eiꝰ pluſq; hoĩs fetere facit. ⁊ accidit eis ex diuturna macie p ueniẽte ex pauco cibo exhibito.⁊ multo labo re calefaciẽte.ac membꝛa exiccãte.adeo ꝙ; nõ põt unpinguari.neq; ſumere carnes.nec etiã comedere curat. Cura ĩ hac egritudie q̃ ſcala matꝰ vulgarit᷑ dicit᷑ inſtandũ eſt vniuerſalit᷑. yt coꝛpus eqͥ humectet᷑.fiat ̊ decoctio herbe yiolarie ꝑitarie malue ⁊ furfurꝭ oꝛdei qᷣbus bene decoctꝭ colet᷑et in hac aq̃ ponat᷑ butirũ in bona qntitate. ⁊ põdus ſeptẽ tarenoꝝ caſ⸗ ſie fiſtule liqfacte.ac cũ inſtrumẽto ſup ſcpto admoduʒ cliſterij parũ calida ĩmittat᷑in anũ eq.et fiat ꝑ oĩa vt in capitulo doloꝝ ſupᷣ dixi. eo excepto ꝙ hec aq̃ tenẽda eſt qᷓntũ põt ĩ eqͥ ventre.poſtea fiat de vitellis ouoꝛũ croco et oleo violaꝝ agita decent᷑ cũ bono vino al⸗ bo.et ponat᷑ in coꝛno bouio.⁊ bis vel ter ſibi det᷑ vt dictũ eſt in tractatu pulcini.Aliud ex⸗ ꝑimentũ equꝰ in ſtabulo ſolꝰ ponat᷑ ⁊ ꝑ du⸗ os aut tres dies nihil comedat neq; bibat. poſtea det᷑ ſibi ad comedẽdũ lardũ.vł carnes poꝛcie ſalite ad libuũ eiꝰ.nã ipſa ꝓpt᷑ famẽ ⁊ lardi ſalſedinẽ libent᷑ comedet.⁊ det᷑ ſtatim ei ad bibendũ aq̃ calida q̃ntũ volet.deinde eqͥ⸗ tet᷑ pauliſp donec vẽtrem de pᷣdici euacuet.ᷓ euacuato det᷑ ſibi frumentũ bene mũdũ.⁊ cũ pauco ſale coctũ.⁊ ad ſolẽ ſiccatũ.vel alit᷑ bis in die anqᷓ; bibat.nã tale ꝗnũ adeo nutrit ⁊ re ficit.ꝙ equus ex eo facile umpinguat᷑. J Capttuli.xxiij. De moꝛ bo aragaici et cura eius. JJ Ec infirmitas aragaicꝰ vulgarit᷑ dicit fit in eqͥ vẽtre.adducẽs ei toꝛſiões.et in teſtinis rugitũ faciens.equũ emittere indige ſta cogẽs ſtercoꝛa.⁊ liqͥda.velut aquã.qñ vix põt equꝰ aliqͥd comedere qui emittat anteqᷓ; — digerat᷑ in vẽtre eius.q̃ qũq; accidit ex come ſtione oꝛdei vel alterius ſilis rei comeſte neq; digeſte.aliqñ ex potatiõe aq̃ frigide.poſt co⸗ meſtionẽ oꝛdei facta ſine aliq̃ interuallo.⁊ ali qn ꝓpter feſtinũ curſuʒ ſeu galoppũ factũ ſta tim poſt aquã pꝛo velle ab eqͥ potatã.qᷓ agitat in viſceribo pꝛopter curſum.fit etiaʒ aliqũ ex nimia inffatiõe coꝛꝑis eqͥ. doloꝛẽ habẽtis.ex qbus cauſis equꝰ debilitat᷑ in tm̃.ꝙ vix po⸗ teſt a cruribus ſuſtinere.cura cũ videt᷑ equus his vel ter ſtercus lõge emittere. velut aquaʒ ⁊ oꝛdeu inoigeſtũ.ſtati auferat᷑ ei frenũ ⁊ ſella ⁊ liber ꝑ paſcua dimittat᷑ abire.donec fuerit cõſtipat.nec añ moueri debʒ.qꝛ mot vẽtrez agitat. ⁊ facit vt cibũ emittat anteq; digeſtus exiſtat. Iteʒ qntum põt caueat᷑ a potu.nã in hac egritudie aqᷓ ſibi nocet. ꝓpter liquiditatẽ ipᷣius. Qñq; etia ex dicta egritudie infundet equꝰ.et tunc curet᷑ vt in dicto moꝛbo docet᷑ Capitulum. xxiiij. Deti mona et cura eius. St et alia egritudo qᷓ cimona vocatur vulgarti q̃ accidit cũ equꝰ diu ſtetit ĩfri gidatꝰ ĩ capite.in q̃ fluxꝰ reumat fit ꝑ nares cõtinue. velut aq. fit etiã aliqũ ex ifirmitate qᷓ vermis volatiuꝰ dicit vñ ſequit᷑ vt e’quꝰ ꝑ na res fere totã capitis hũiditatẽ emittat. Cura fiat equo in capite cooꝑta.⁊ ſemꝑ in loco cali do teneat᷑.⁊ pꝛo cibo calida dent᷑.⁊ ei dentur. pꝛodeſſe ſolet aſſidue ꝑuas paſcere herbas qꝛ cũ pꝛo ea extirpãda diu teneat᷑ caput depᷣſſuʒ maxima ꝑs ipſoꝛũ hũoꝛuʒ ꝑ nares diſcurrit. yvyglet etiã ſi fumꝰ peciaꝝ vel bombicis ꝑ na⸗ res ad cerebꝛũ mittat᷑ nã humoꝛes antiquitꝰ coagulatos diſſoluit.ſed vt plurimũ hec in⸗ firmitas incurabilis reperit᷑. Capitulu. xxu. De frigi⸗ giditate capitis et cura eussss. Apitis frigiditas doloꝛẽ ſibi facit ĩ ca⸗ pite.⁊ ſternutatiões.⁊ ſibi tuſſim addu cit ⁊ ꝓuocat guttur.q̃ leuiter accidit cuʒ equꝰ in ſtabulo ſatis calido ponit᷑.⁊ poſtea ſubito ad frigidũ ventũ pꝛoducit᷑. ⁊ plurimũ que ex alijs frigiditatibo occaſiõe aliq̃ iã recepta vñ equꝰ tuſſire aliqũ cogit᷑.⁊ potatiõis atq; ↄme ſtionis ꝑteʒ maximã ꝑdit cura:cũ oculi eqͥ vi debunt᷑ paululũ inflati.⁊ aliqũ lachrimãtes aures frigide ⁊ flatꝰ narium frigidus.⁊ vlia. plus ſolito comedere ⁊ bibere ſatis minus ⁊ tuſſire ac ſternutare ſepiꝰ frigiditas capitꝭ eẽ cenſet᷑. ꝓpter quã coq̃nt᷑ glandule qᷓ mule vocã tur.exiſtẽtes int᷑ collum ⁊ caput ſub maxillis cũ ferro cuſpido glãdulas ꝑfoꝛãte.⁊ ſiliter co qᷓnt᷑ in medio frõtis vt hũoꝛes frigidi calefa⸗ cti extrinſecꝰ vapoꝛare cogant᷑.ſethones etiã ei ſub gutture ponant᷑.vt ꝑ eas hũoꝛes viam habeat exeundi.teneat inſuꝑ laneã cooptã in capite.ac decent᷑ fiat int᷑ auriclas fricatio cũ butiro.ad idẽ valʒ oleũ laurinũ ĩ pecia linea poſitũ.⁊ moꝛſu freni decenter ligatũ.eq̊ ſpʒ cũ freno bibẽte Et idẽ oꝑat᷑ ſauia ĩ freno ligata. ad idẽ valʒ fumꝰ panni linei cõbuſti.ꝑ nares Monus receptꝰ. Itẽ valet frumẽtũ bñ coctũ poſitũ in ſacculo calidũ.qᷓntuʒ pati poterit.et in capite eqͥ ligatũ ita ꝙ poſitꝭ oꝛe ⁊ nariba int᷑ ſacculũ ꝑ nares fumũ recipiat.⁊ de ᷓõno comedat va⸗ let.cui ꝓderit ſi dictũ frumẽtũ coquat᷑ cũ pu⸗ legio ⁊ ſauĩa. Itẽ valet ſi pecia ſtricte liget᷑ ad vaculũ.⁊ ſapõe ſaracenico liniat᷑ ⁊ qᷓntuʒ cõ⸗ mode põt mittat᷑ leuit᷑ inter nares.⁊ poſt pa⸗ bulũ extrahat᷑.qꝛ ex hoc equꝰ ſternutabu.et hũoꝛes frigidos ⁊ liqͥdos velut aquã emittet Itẽ vz butirũ cũ oleo laurio mixtun.⁊ poſitũ inter nares. Itẽ ab oib caueat᷑ frigidis ⁊ vtat᷑ calidis ⁊ aſſidue bibat aquã coctã ⁊ calidã vt in doloꝛibo capitło ↄtinet᷑.⁊ ſic pot᷑it liberari. Capitulu. xxuj. De moꝛ bo q̃ auticax vulgariter noĩatur ⁊ cura eius. Ecidit aliqñ ꝙ ex dicta egritudie capi⸗ itis hũoꝛes deſcendũt ad oclos faciẽtes eos lacrimare.vel in eis pannũ vel turbulen tiã:ac ruboꝛẽ vel caliginẽ.ꝓpt᷑ que nõ vʒ equꝰ vt decz reſpicere vel videre cura ſi oculi lacri⸗ mant fiat ſtrictoꝛiũ de olibano ⁊ maſtice pul ueriʒadꝭ.⁊ cũ oui albuie agitatꝭ ſuꝑ vna pecia ꝗttuoꝛ digitꝭ lato poſitis ⁊ longa q̃ poſita ſuꝑ frontẽ ſub timpoꝛibo poſſit ligari.abraſo tñ pᷣ us loco. vbi ſtrictoꝛiũ poni debʒ.et in tm di⸗ mittat᷑ ei ſtrictoꝛiũ.q; oculi deſierint lacrima ri.⁊ qn lauari voluerit cũ aqua calida ⁊ oleo vel alia re vnctuoſa agitata ſimul eleuet᷑. Ad idẽ vʒ ſi ambo vene vtriuiq; tipoꝝ intẽdant cũ igne.Si vᷣo caligiati ſint ocłi aſtoleti ſub ambobo oclis imponat᷑.q̃ttuoꝛ tñ digitꝭ doꝛ⸗ ſum ⁊ ſal ſubtilit᷑ piſtus cũ quodã cãnolo in oclo ſepiꝰ inflet᷑ vel inſufflet. Si vᷣo pãnꝰ ſu in oculo recẽs vel antiqͥtꝰ.oſcipie tartaꝝ ⁊ ſal gẽma eq̃li mẽſura ſubtiliſſime trita bis ĩ die ocłis cũ cãnalo inſufflet᷑ ad idem valʒ ſal niti dũ cũ ſtercoꝛe lacertaꝝ tritũ ⁊ in oclos ſuffla⸗ tũ. Sʒ cauẽdũ eſt ne ſuꝑflue ponat᷑ in eis ne oculi deſtruant᷑. Si vᷣo pãnus vetuſtꝰ fuerit — * . cũ piguedine galline bis vel ter pus vnga Capitulum. xxvij. De to rio et cura eius. Icto de infirmitatib q̃ accidunt equo in capite ⁊ intra coꝛpꝰ.dicendum eſt de His q̃ eueniũt eis iuxta tergũ.fit igit᷑ quelibet leſio in eqͥ tergo rüpens aliqñ aliquã ꝑteʒ co rij doꝛſi in tergo.⁊ qnq; fodens doꝛſum vſq; ad oſſa.q̃ ex nimia oppꝛeſſiõe ſelle vel alteriꝰ põderis efficit᷑q̃ leſio coꝛnus a pluribo nũcu patur.cura folia cauliũ cũ exũgia poꝛci trita lo. ſup ma vol agi agia Mh. n⸗ n gici ſit len ſior o⸗ dono pon Heris G bopn pane plali⸗ tioci ſicfiai loggul lregine. polmmo Gfane Albam tmind tlup nionti Alga G ininet ſoney opeſel gſtin Ppalee liſco⸗ lerige im⸗ Cctis ſuuͤfa nunſt Aün ncnn ſali dun⸗ fänn ligckag mnz⸗ doſtpa⸗ uubie jennnet „ . olti nsrpt calidiyt lbenni. mno⸗ meias. ciecapi⸗ 8factäs turbulen Geq Mlc⸗ ſicepel Mdec voltaſn ralommp intnd'⸗ locrim 1101 uek, 40 inticani u ſb igdor⸗ nuu iit peſi isidi zaalnins nes fuent on⸗ rln t equo⸗ neſtde ſupponar ꝛ ſella vel pannellũ ſupponat vtb matr᷑ medicinã ſuꝑ ipᷣm coꝛnu ↄtinue.ad ideʒ valz ſcabioſa cũ exũgia poꝛcia ſimłtrita. Itẽ ad idẽ valet cinis ſuppoſitꝰ cũ oleo agitatus. Itẽ ad idẽ fulligo cũ ſale ⁊ oleo agitata. teʒ ad ide ſtercꝰ humanũ reces ſuꝑpoſitũ multũ valʒ. Et nota ꝙ coꝛnꝰ citiꝰ curatur radicitꝰ ſi equꝰeqͥtet ſuppoſito aliqͥ medicamĩe pᷣdictoꝝ ⁊ medicis ſepiꝰ renouatꝭ deuulſo coꝛnu ⁊ ra dicitꝰ extirpato.locꝰ ſtuppa minutiſſime inci ſa ⁊ poſtea inuoluta ĩ puluere de calce ⁊ mel le vt dictũ eſt de vᷣme capitlo impleat᷑ abluto tñ pꝛius decent᷑ vulnere cũ acceto vel cũ foꝛti vino aliq̃ntulũ calefacto.⁊ hoc fiat bis ĩ die. donec fuerit ſolidatũ.Cauẽdũ iñ eſt ne alid pondus ſupone neris coꝛio fuerint adequate. Capituiu xxuiij. De mo⸗ bo pulmonis et cura eius. It ⁊ alia leſio in eqͥ doꝛſo faciẽs inflati ones in eo.deinde generat ibidẽ carnes putrefactas.q̃ accidit expᷣſſiõe in decẽtis ſelle vł alicuiꝰ ſuꝑflui onerꝭ freqᷓntati Nã tałinfla tio cũ veteraſcit putrefactiõʒ iducit. qũq; pu trefactiõe antiquata iuxta oſſa efficit᷑ quedaʒ coagulatio carnis infecte.eijciẽs cõtinue pu credinẽ.velut aquam,⁊ hic moꝛbo dicit᷑ leſio pulmõis in vulgo Cura hic moꝛbo circũqua qʒ fanditꝰ incidat᷑.poſtea ſupponat᷑ ſtuppa in albumie oui infuſa.⁊ vſq; ad terciã diẽ ſemel tmn in die mutet᷑.deinde fiat vt de coꝛnu dictũ eſt ſup.ſalubꝛiꝰ vo curat᷑ cũ puluere reſalga⸗ ris.vt ĩ infirmitate vᷣmis dixi.nã ſine incinõe aliqua medicat᷑ equo doloꝛẽ minime patiẽte. Capitulu.xxix. De mo:⸗ bo ſpallatici ⁊ cura eius. U It ⁊ alia leſio in tergo tumefactionẽ in ducẽs in ſũmitate ſpallarũ equi. faciẽs ndã calloſitatẽ carniũ circa ſpallas eqͥ ſupfi cliẽ ſupantẽ tũefactiõe ſup dicta eidẽ antiqt/ ĩminẽte que accidit ſimiliter ex nimia oppꝛeſ ſione vt dixi. et hec ſpalacie dicunt᷑ nomẽ ex opere ſumentes. cura curat᷑ ꝑ omia vt dictuʒ eſt in pcedenti capitulo de pulmone. Si vᷣo ſpalacie dure fuerint. mollificentů fum malua uiſco.⁊ caulibo tritis cũ exungia poꝛcina ve⸗ teri.additus etiã abſintheo ꝑitaria ⁊ pꝛanca vꝛſina.⁊ ſunul bene tritis.Et poſtmodũ de⸗ coctis in olla ⁊ ſuppoſitis.hoc aũt mollifica⸗ tiuũ fiat anteq;ᷓ ſpalacie incidant᷑.vel reſalga — dus ſupponat integro. donec carnes vul Hlonus Fo. Cxuiif. Canitulũ. xxx. De diuer ⸗ ſis egritudinibus que tergo accidunt. Juunt ⁊ alie multe leſiões in doꝛſo equi Pter oppᷣſſionẽ pᷣdictaʒ. inepte ſelle.vel põderꝭ vel oneris in hũeris.Et qnq; fiunt ex ſuꝑfluo ſanguĩe.vel hũoꝛe velut veſice puule plene ſanguie putrido.q̃ rũpũt coꝛiũ.⁊ carnẽ eq in doꝛſo. deinde efficiunt᷑ vulnera puula ſiue magna q̃ oẽs dicunt᷑ vulgarit leſiões. ſ⸗ 3 eſt ſciendũ ꝙ leſiões pᷣdicte quãto pinquio⸗ res ſũt oſſibo doꝛſi.tanto deterioꝛes exiſtũt. pe riculũ aliq inferẽtes. Cura oẽs fere leſiõöes q tergo accidũt.hñt pncipiũ a tumoꝛe.vñ cũ vncipijs ſit obſtãdũ.ſtati cũ videt᷑ tumoꝛ fie ri.in aliqᷓ ꝑte doꝛſi cũ raſoꝛio illa tumefactio abradat᷑ deinde fiat emplaſtrũ cũ farina triti cl attamiata decent.⁊ cũ oui albumĩe agitet᷑. ⁊ ea ſuꝑ linea pecia poſita.ſuꝑ tumefactionẽ ponaĩ.nec remoueat᷑ inde violent emplaſtrũ. ſed cũ leuit᷑ videbit tolli poſſe tollat᷑.⁊ ſi putre do erit ibi cõgregata.coꝛiũ cũ ferro cuſpideo aliqntulũ calido ĩ ꝑte inferioꝛi tũefactõis ꝑfo ret. vt ide egrediat᷑ putredo.poſt h vo ſepe vn gat᷑ ĩ die cũ aliqͥ liqᷣdo vnctuoſo.fiũt etiã qñʒ rupture vel excoꝛiatiões ĩ doꝛſo eqͥ ex oppᷣſſi one oneris vt pᷣdixi.vel occaſiõe alicuiꝰ baro li vel carbũculi ex ſuꝑfluitate ſanguĩs gene⸗ rati.qᷓ illico debẽt radi.⁊ ſuꝑaſpergi aſſidue. puluis calcis viue cũ melle cõbuſto:vt in ter cio capitulo edocet᷑. ablutis pꝛius vulneribꝰ ciũ vino calido vłacceto. Et caueri debetaſ- el la.vlł alio ſimili ſemꝑ cũ liberatꝰ exiſtit. Sci endũ eſt tamẽ ꝙ vbicũq; fiũt tumefactiones in doꝛſo vel in tergo eqͥ ſubueniri debet. cum emplaſtro farine tritici agitate cũ oui albumi ne vt ſup dixi.Et in oĩb planis leſionibo ſo⸗ lidandis ſupponunt᷑.hij pulueres ſcʒ mirtũ ſiccũ pulueriʒatũ. vel gola leuis puluerizata vel pecia lini cõbuſta vel coꝛiũ aptatũ cõbu⸗ ſtum.vel putredo ligni putrefacti.q̃ carolus vacat᷑.⁊ ſuꝑ oĩbus alijs ſupꝛadictꝭ dictꝰ pul uis de calce ⁊ melle mirabiliter operat᷑ ante tamẽ appoſitionẽ puluerũ pꝛedictoꝛũ leſiöes ſemꝑ ablui debẽt decent᷑ cum vino calido vł acceto.Et vt pili cõſolidationẽ carniũ rena⸗ ſcant᷑ teſta auellane vel teſtudinis combuſta terat᷑.et cum oleo agitato ſepe vngat᷑. ad ideʒ valet carta bombicina.vel bombix cõbuſtus et cum oleo agitatus. Itẽ nota ꝙ ſal in aqua ſufficienter infuſum vel in acceto ꝙ eſt meli⸗ us.multũ valet contra omnẽ tumefactionem incipientem in doꝛſo. . .—RDũ Capitulũ. xxxj. De moꝛ:⸗ bis qᷓ accidũt in cruriba equi ⁊ alijs quibuſ⸗ dam ⁊ de moꝛbo maleferruti ⁊ cura eius. Ompleto tractatu leſionũ tergi ſequ it᷑ de his q accidũt in cruribo et pedib⁊ qᷓ buſdã alijs mẽbꝛis.Et pmo de moꝛbo male ferruti qͥ veniẽs in lũbis equi doloꝛes ĩ eis vVE in renibo eq; infert attrabẽs neruos lũboꝛum ⁊ renũ inceſſanter.qͥ ſubito accidit ex ſuꝑſtui tate maloꝝ bumoꝝ ⁊ aliqũ ex frigiditate diu ante aſſumpta.⁊ ſepe accidit ꝓpter ſuꝑfluum ⁊ imoderatũ põdus in eqͥ tergo impꝛouide po ſitũ vnde equꝰ vix põt ſe ex ꝑte poſterioꝛi eri gere. vel crura decenter leuare.⁊ hic moꝛbus vulgariter dicit᷑ maleferrutꝰ.cura in hac egri tudine renes vel lumbi eqͥ patientis optie ab radant᷑.deindęæ fiat ibi ſtrictoꝛiũ tali mõ.acci piat᷑ pix noualis.vel liquefacta decent᷑ in q⸗ dam pellicula.extendat᷑ ad longitudinẽ ⁊ la⸗ titudinẽ lũboꝛũ vel renũ.deinde accipiat᷑ bo lũ armenũ armoniacũ.pix greca.galbanũ oli banũ.maſtix olibanũ ſanguĩis dꝛaconis.gal⸗ ba equali põdere:⁊ oĩa iſta terant᷑ ⁊ decenter pulueriʒata ſuꝑaſpergant᷑ ſuꝑ picẽ pꝛedictaʒ aliquantulũ calefactã.⁊ ponat᷑ ſuꝑ renibopa tientis pilis abraſis ⁊ inde nõ moueatur do nec leuiſſime poterit remoueri. Ad idẽ aliud ſtrictoꝛiũ meliꝰ accipiat᷑ conſolida maioꝛ bo lũ armenũ galbanum armoniacũ pix greca maſtix olibanũ ſanguis dꝛaconis ſanguinis equinꝰ recens vel ſiccatus.tm̃ vᷣo domaſtice pice greca ⁊ olibano.quãtuʒ de alijs oĩbus et pulueriʒent᷑ ſimul vel ꝑ ſe vel cũ albumie oui ⁊ bona quãtitate farine tritici miſceant᷑.⁊ ſuꝑ vna pecia foꝛti de lana bene extenſa ponant᷑. et fiat ꝑ ola vt de pᷣcedenti lumbi dixi empla ſtro. Itẽ ad idẽ remediũ vltimũ renes vel lũ⸗ bi patientis decẽti ferro calidiſſimo coquan tur. crebꝛas ⁊ multas lineas ꝑ longũ ⁊ ex trãſ uerſo faciẽdo.ab vna ꝑte renũ.vſq; ad aliam ocedẽtes. nã ſupꝛadicta emplaſtra renes con lolidant.humoꝛes deſiccãt.neruos mitigãt. 2 ignis carnes deſiccat attrahit.⁊ coartat. bo ſcalamati ⁊ cura eius. Ccidit hec egritudo q̃ᷓ vulgo dicit᷑ ſca⸗ lamatꝰ.q̃ mouet vel ſeꝑat caput anche de loco vbi ſtare naturaliter debet in motu vl curſu eqͥ cũ pes labit᷑ vltra velle.vel cũ vᷣſus terrã pꝛemit indirecte. Acciditetiã qñ pedes poſterioꝛes eqͥ retinis mutulant᷑. cura ponat. Monus aſtalata cõueniẽs ꝑ vnũ ſemiſſem ſub leſo ca⸗ pite anche. vt huoꝛ es ad locũ cõcurſi ꝑ aſta⸗ latũ viã habeãt exeũdi.et locꝰ circũ circa ma nibo ſepe pᷣmat᷑.vt egrediat᷑ putredo.et paruo paſſu moueat᷑ equꝰ.vt hũoꝛes faciliꝰ exeãt pter motũ.deinde fiat ſtrictoꝛiũ tali mõ.acci⸗= piat᷑ pix naualis et greca olibanũ et maſtix et aliqnulũ ſanguĩs dꝛaconis. ⁊ tm de pice na uali quãtuʒ de oĩbus alijs.⁊ pulueriʒent᷑.et ſi mul cũ pice nauali ſimł oĩa liqͥfiant.⁊ tin cali da qntuz pati poterit ponat᷑ in capite anche leſe extẽſa.⁊ ſuꝑ ea ponat᷑ ſtuppa minute inci⸗ ſa.ad idẽ valʒ ſi ponant᷑ in loco leſo ſethones qui aſſidue hũoꝛes ibi vemiẽtes expellãt.Ad idẽ ꝙ vltimũ eſt remediũ locꝰ leſns anche tã ꝑ longũ quã ex tranſuerſo decentibus lineis decoquat᷑.vt reſtringantur humoꝛes. Capitulu. xxxiij. De leſi⸗ one ſpallati et cura eius. Ccidit in ſpalla leſio vt in ancha.ex eiſ⸗ dem cauſis.⁊ etiaʒ ex ictu calciũ alicuiꝰ eqͥ.q̃ curat᷑ eodẽ modo vt in ancha.vt in eius leſione pꝛedictum eſt. Capitulum. xxxiiij. De grauedine pectoꝛali et cura eius. Ccidit idẽ qñq; ꝙ pectꝰ eqͥ ex ſuꝑfluo ſanguĩe vel laboꝛe vel onere aggrauat᷑ ſin tm̃.ꝙ equꝰ videt᷑ in motu anteriꝰ aliquãtu lũ impediri.cura conſuete vene ſufficient᷑ ab vtraq; ꝑte pectorꝭ minuant᷑ deinde ſethones ponant᷑ ſub pectoꝛe.qbus agitent᷑ in die vt in capitulo vermiũ dixi.⁊ viq; ad quidecim di⸗ es non tollantur ab o. Tapitulu.xxxv. De moꝛ bo zardeet cura eius. Icet ſupꝛa dixerim moꝛbũ zarde natu rfaliter equo euenire.tñ etiã accidentali ter ei cõtingit.cũ ĩmoderate oppᷣſſus eſt ⁊ cre bꝛis eqͥtatibo feſtinatꝰ ꝓpter debilitatẽ ⁊ tene⸗ ritatẽ ipſoꝛũ.citiꝰ tñ accidit in cruribo eqͥ ſuꝑ flue impiguati.cũ oꝑtet cũ eqͥtãdo ſubito fati gari.qm diſſoluunt᷑ ex diciᷣ cauſis hũoꝛes ſu perflui.⁊ ad crura deſcẽdunt.vñ fiũt ʒarde in garecto vt ſup dixi.Cura cũ equꝰ videt᷑ in ga rectis tumefieri admodũ nuò vel ampliꝰ ex teriꝰ vł interiꝰ ſtati ſubueniat᷑ cũ decẽti deco ctiõe ꝑ lõgũ ⁊ obliquũ ĩ tumido loco als ʒar⸗ dis decoctis ſtercꝰ bouinũ calidũ cũ oleo a⸗ Gitatũ ſuꝑponat᷑ ſemel tm̃ nõ ampliꝰ.deinde retinis et pᷣdici tã anteriꝰ q; poſteriꝰ talix alli O tanel⸗ wen (oting ſpanen gbinie detun Centiby (tozar. G bonn ſtor aigie Glon cnde iore ſeäſan leherie Iürbe herun citin lqgo inin Goc Nlr am tpuno iätp no gco⸗ mlixet epicenn enkaſ m al le anche einc⸗ thones ncheti slineis D. kllle ügla⸗ Mineus .De rſupfluo Agorunat aligvätn Kcientab ſehones 1dieni amol⸗ um dnhenan denttl geſt ce lettene⸗ heqſu bitoſati iores in zardein acling mpliher cetidee az Ho“ 9deinde⸗ uitali getĩ ꝙ equus cocturas oꝛe nullo modo carpe poſſit. nec ad aliũ pedẽ fricare.nec ĩ aliquo lo co duro pedẽ fricare.ne poſſint excoꝛiari co⸗ cture.nã ꝑ aſſiduũ cocturarũ płimũq; equꝰ a nide fricat vl locũ moꝛdet decoctũ.⁊ a die de coctõis vſq; ad dies.xj.erit ̊ diligent᷑ ſᷣuãdũ Excoꝛiato vel ſeꝑato coꝛio ⁊ aluieis coctura rũ qðõ in.ix.vel in.x.diebo cõtingit.equꝰin aq̃ frigida velociſſima teneat᷑ a ſũmo mane vſq; ad mediã terciã.ita ꝙ aq̃ ſuꝑet ⁊ tãget coctu⸗ ras pᷣfatas.eo vᷣo ab aq̃ remota ſuꝑ lineis co⸗ cturaꝝ puluis terre ſubtiliſſimꝰ vlł cinis aſp gat᷑.idẽ etiã in ſero fiat.vt teneat᷑ in aq̃ ab ho⸗ ra veſptina vſq; ad ſolis occaſuzʒ.⁊ puluis ſu peraſogat᷑ vt dixi.⁊ cõnnuet᷑ hoc oĩ die ⁊ ma ne ⁊ ſero:donec ignis fuerit ſolidatꝰ decẽter. Hã aqᷓ velox ⁊ frigida hũoꝛes deſiccat ⁊ vlce ra.ignis cõſolidat ⁊ cõſtringit. Et nota ꝙ in oĩ coctura dʒ equus diligentiſſime cuſtodiri ne cocturã poſſit moꝛdere.vel in aliqᷓ loco fri care.da ex nimio pꝛuritu locum dentibo vſq; ad neruos ⁊ oſſa moꝛderet. Capitulũ.xxxvj. bo ſpa neni et cura eus. Ic moꝛbus fu circa garectũ intrinſecꝰ ex latere garecti paulo inferius inflati⸗ onẽ adducens.circa venã magnã q̃ᷓ dicit᷑ fon tanella. trabẽs hũoꝛẽ ꝑ venã aſſidue pᷣdicti. vñ equus fatigatꝰ cogit᷑ ſe dolere.et hec leſio cõtingit equo ꝑ omĩa velut zarda q̃ vocatur ſpanenus. Cura de pᷣdicta vena trahat᷑ ſan⸗ guinis intm̃ ꝙ ꝑ ſe ſanguinẽ nõ emittat.dein de tumefactio ſpanem ꝑ longũ et obliquũ de centib lineis decoquat᷑.⁊ fiat ꝑ oĩa vt in di⸗ cto ʒzarde capitulo continetur. Capituh xxxunj. De mo: bo turbe ⁊ cura eius. It egritudo hec ſubtꝰ caput garecti in magno poſterioꝛi neruo.aliquã putre⸗ factionẽ faciẽs ꝑ longitudinẽ ipᷣius nerui.in dignãs cõtinue ipᷣm ⁊ ledẽs.⁊ qͥa idem neruꝰ q̃ſi totum coꝛpus eqͥ ſuſtinet. cogit᷑ neceſſario claudicare.accidit autẽ hec egritudo cũ equꝰ mĩoꝛ equitet᷑ indebite.ſepiuſq; ↄtingit ex one re q̃ ſuperfluo impoſito ſibi.tunc em pꝛopter teneritatẽ etatis incuruat᷑ neruus.ex qͥ noĩa turba ex oꝑe nomẽ aſſumens. Cura cũ dictꝰ neruus qͥ incipit a capite garecti ⁊ inferiꝰ ten dit iuxta pedes in poſterioꝛi ꝑte cruris videt᷑ aliqð incuruari.vel plus ſolito ingroſſari.ſta tim ingroſſatio illa tã per longũ quã per obli Nomts Fo. Cxix. quũ decenter coquat᷑ deinde fiatꝑ oĩa vt ſupᷣ de cocturꝭ expᷣſſi. Et eſt notandũ ꝙ vbicũq; fiüt cocture in cruribo eqͥ fieri debẽt ꝑ longuʒ ⁊ obliquũ.ſiẽ pilus eqͥ deſcẽdit inferiꝰ.qꝛ me lius cooperiunt᷑ a pilis.⁊ minꝰ aparẽt quaʒ ſi fierẽt ex trãſuerſo. ⁊ minus lederẽt equum. ſi ᷣmis aliqͥs cruriũ tangeretur ab igne. „ Capitulu. xxxviij. De ſpi nellis et cura eus. Ic moꝛbo qui ſpinella vocat᷑ fit ſubtus grarectũ in iũctura oſſis.eiuſdeʒ garecti in vtroq; latere.⁊ qñq; in vno tm creans ſuꝑ os ad magnitudinẽ auellane.vel mag repꝛi⸗ / mẽs iũcturã in tm̃.ꝙ equus multotiẽs cogit claudicare. et accidit eq̊ͥ his cauſis vt turba. cura dicte ſpinelle ſunt decent᷑ coquẽde atq; curande diligent᷑ vt pᷣdicte cocture in omni⸗ bus curantuur. bo ſuppꝛeſſi et eius cura. Junt in eiꝰ cruribo młta ⁊ diuerſa ſup⸗ Spſltſa.vel cũ moꝛdet᷑ vel calce ꝑcutit᷑. vel ipᷣo de crure ꝑcutit rẽ aliquã durã.q̃ nõ in tm̃ nociua qᷓ;tum de foꝛma ſuntin eq̊.q̃ etiaʒ in alijs ꝑtibo coꝛꝑis.nã ſolũ in crurib ſepe fiũt. QLura cũ oĩa ſuppᷣſſa incipiãt fieri ex quadaʒ calloſitate carniũ ex ꝑcuſſione aliq̃ adueniẽte ſtatim cũ fieri videb ᷑calloſitas abradat᷑.⁊ ac cipiat᷑ abſintheũ ꝑitaria ⁊ bꝛãca vꝛſina.ſcʒ fo lia tenera.⁊ terant᷑ in ſimł cũ axungia ꝓ cura veteri.⁊ coq̃ntur.⁊ cocta tm calida q́;tum pa ti poterit ſuꝑ calloſitatẽ ponant᷑.et bñ ligent᷑ ⁊ nota ꝙ h mollificatiuũ multũ valʒ ad oms inflatiões cruriũ ex ꝑcuſſione aliq̃ venientes Itẽ ad eandẽ calloſitatẽ oĩno diſſipandã va⸗ let radix maluauiſca ⁊ radix lilij ⁊ caſſij bar⸗ baſſi trita cũ exungia.⁊ decocta cũ pecia ſuꝑ poſita admodũ emplaſtri.⁊ pluries remoue tur. Itẽ valet cepe aſſatũ cũ lũbꝛicis terreſtri bus tritũ.⁊ cũ oleo cõmuni agitatũ.⁊ coctuʒ calidũ ſuꝑpoſitũ ⁊ renouatuʒ in die.Si vᷣo calloſitas ulla fuerit antiq̃ta ⁊ dura effecta ea pus abraſa cũ lautecta ſacrificetur minute ⁊ ſanguinet. deinde ſal tartaꝝ eq̃li põdere ſub⸗ tilit᷑ trita.ſuꝑ calloſitatẽ ponant᷑.⁊ ligent᷑ ſtri cte:necvſq; ad idẽ terciũ diſſoluãt᷑.⁊ tũc diſſo luta locꝰ vngat᷑ butiro vel aliqᷓ vnctuoſo. Itẽ ad idẽ oĩm vſq; ad duriciẽ decoctũ ⁊ munda tũ calidũ ſuꝑ calloſitatẽ abraſam ponat᷑ ad⸗ modũ placẽtule.⁊ liget᷑ vſq; ad diẽ terciũ nõ mouet ſi videt᷑ expediẽs. Itẽ valet ſerc cab X ALiber nũ cataplaſmatũ cũ farina oꝛdei. ⁊ creta in ac ceto foꝛtiſſimo agitatũ.⁊ poſtea ſuꝑpoſitũ ad moduz emplaſtri. Si vo calloſitas illa dura nõ decreſcat:ſed in ſuppᷣſſuʒ redigat᷑ antiquũ decentibo cocturis qð eſt vltimũ remediũ ſuc curratur. S= ctione et cura eius. . It ⁊ alia egritudo in ꝑte cruri anterio⸗ ri tumefaciẽs ⁊ indignãs neruũ.⁊ faci ens claudicare. q̃ facile accidit eq̊ in curſu in motu cũ pes poſterioꝛ ꝑcutit neruũ anteriorꝭ cruris.q̃ paſſio attractio vocat᷑ in vulgo.Cu ra cũ neruꝰ pᷣdictus tumeſcit ſtauĩ de vena cõ ſueta q̃ eſt parũ ſuꝑ genua in ꝑte anterioꝛi mi nuat᷑.deinde fiat hoc mollificatiuũ valẽs cõ tra indignationẽ ⁊ tumoꝛẽ neruoꝛũ.accipiat᷑ fenũgrecũ ⁊ ſemẽ lini ſquilla tricẽtura ⁊ radi ces maluauiſci eq̃li mẽſura.⁊ cũ axũgia vete ri poꝛcina decent terant᷑.et inſimł incoꝛꝑent᷑. poſtea bulliẽt ⁊ ſemꝑ agitent᷑ cũ ſpatula.⁊ ſuf ficient᷑ cocta ponant᷑ calida ſuꝑ lon gitudinẽ nerui leſi.⁊ cũ faſcia lata ligent᷑ ⁊ bis remouẽ tur in die.ad idẽ etiã valet ſatis cepe aſſatũ cũ terreſtribo lũbꝛicis ⁊ limacijs ⁊ butiro liq̃fa⸗ cto ſimł agitatis.⁊ vſq; ad ſpiſſitudinẽ deco⸗ Int᷑ ⁊ ſo agitent᷑ cũ ſpatula.vt fiat ſicut vngẽ tũ.⁊ de ipᷣo abraſis pilis ter in die neruus le⸗ ſus ꝑ longũ vngat᷑. Si vᷣo crurꝭ attractio ſit vetuſta fleubotemet᷑ de cõſueta vena q̃ poſita eſt inter iucturã ⁊ pedẽ ex latere interioꝛi.⁊ fi ant poſtea medicie qs ſupꝛa narraui.ſᷣm di⸗ cta medicamia ꝑ aliq̊s dies parũ vel nihil ꝓ ficiãt.Cuc neruo leſo ⁊ circũquaq; abraſo fi⸗ at ſtrictoꝛiũ de puluere rubeo vł albumie oui ⁊ farina:vt docui ĩ capitłlo maleferuti. Crus vbi leſio eſt cũ canapo vel lino ⁊ pᷣdicto ſtri⸗ ctoꝛio inuoluẽdo nec inde remoueat᷑ vſq; ad ix.dies.⁊ poſtea cũ aq̃ calida ſtrictoꝛiũ a cru re caute leuet᷑.⁊ neruꝰ vngat᷑ cum aliquo vn⸗ ctuoſo.et ſi pꝛedicta omĩa non pꝛofuerint co cturis decentibus ſuccurratur. Capitumm. xj. De moꝛ bo ſcoꝛtilati et cura eius. “ Ccidit qñq; ꝙ iũctura cruris iuxta pe⸗ des ledit ex ꝑcuſſiõe quã facit in aliq̃ lo co duro vel ex pᷣcipitatiõe eiꝰ in curſu vel mo tu:aut qꝛ qũq; pes indirecte pᷣmit᷑ vᷣſus terrã q̃ paſſio vulgariter dẽ ſcoꝛtilatꝰ.cura fiãt pul tes de furfure tritici et acceto foꝛti ad ſpiſſitu dinẽ bulli.aut agitata decent᷑ ⁊ calida q̃ntuʒ Capituium. xl. De attra Konus pati poterit ponant᷑ ſuꝑ locũ leſuʒ.et cũ pecia cõgrua bñ ligent᷑.in q̊libet die ſepꝰ remoue⸗ tur. Si vᷣo iũctura tumefacta patit᷑ indigna⸗ tionẽ neruoꝝ.fiat emplaſtrũ fenigreci ſemĩs lini ⁊ ſquille ⁊ alioꝝ.vt in pᷣcedẽti capitulo di xi.ſed ſi occaſiõe ſcoꝛtilãti pᷣdicte os a ſuo lo⸗ co mouet.pes eqòͥ ſectꝰ caudicãtis eleuet᷑ in al tũ.⁊ cũ eqͥ cauda ligetur.deinde ligat᷑.deinde dDucat᷑ ad manũ vᷣſus loca mõtuoſa.qꝛ ex ne⸗ ceſſaria oppᷣſſione iũcture vᷣſus terrã os diſ⸗ iunctũ aliqð ab alio vel aliq̃ mõ motũ inſtã⸗ ter ad ſuũ locũ reuertit᷑.ſicut debʒ.ſed tñ pꝛi⸗ us fieri debet mollificatiuũ qð pꝛedixi. Acci ditetiã qũq; ꝙ vnũ os ab alio ſic diſiũgit᷑ ꝙ vix aut nunq; cõmode ad ſuũ locũ põt redu⸗ ci.ex quo iũctura tu mefieri cogit᷑.inflatione duriſſima cui cocture bñficio ſuccurri opoꝛ⸗ tet. nota ꝙ omni cura notatarũ ſuperius co⸗ ctura ignis vltimũ eſt remedium. Capntuln; xiij. E ne ſpini vel ligni et cura eius. O ntigit aliqñ ꝙ ſpina vel lignũ intrãt in mũcturas pedũ.vel genua vel in aliaz ꝑtẽ cruris.⁊ int carnes remanet ꝓpter qð vul nus vel totũ crus tumeſcit.et maxie ſi neruũ tãgat.vñ cogiclaudicare.cura.abradant᷑vn „* eleſio⸗ diq; circa ipᷣm pili.⁊ ſuꝑlinis ⁊ trita capita la certarũ aliqᷓntulũ trita ponat᷑ ſuꝑ vulnꝰ.⁊ cũ pecia faſciet᷑.ad idẽ valẽt radices grũdinis.⁊ radices daptami trite ⁊ ſuꝑpoſite.idẽ faciuũt limacie cũ butiro trite ⁊ cocte.⁊ poſtea ſuꝑpo ſite. qᷓ ſepe renouate lignũ vel ſpinã infixa car ni mirabile exterioꝛa deducũt. Et nota ꝙ ad omnẽ inſlationẽ mollẽ ⁊ recent᷑ factã q̃ ſit pꝛe ter naturã ex ꝑcuſſiõe aliq̃ in genubo vł iũctu ris.vel in aliq̃ ꝑte cruniũ.ſatis valet decoctio mixture ſupꝛa ſcripta.vicʒ accipiatur ꝑitarie abſinthij bꝛance vꝛſine de folijs qð deterri⸗ mü eſt. ⁊ cũ axungia poꝛcina veteri tãdiu terã tur.qꝙ optie miſceant᷑ ⁊ poſtea in aliquo vaſe bulliãt.cõtinue agitata ⁊ cocta ⁊ calida q;tuʒ pati poterit ſuper loco leſo ponant᷑⁊ cũ pecia faſcient᷑ et ſepius remoucatur. Capitulũ.xliij. De gal⸗ lis et cura ipſoꝛum. Jũt galle naturalit᷑ iuxta iũcturas et ſe pe accidentalit᷑ ex fumoſitate fumi ſta buli crurib madefacꝭꝭ.ex quo hũoꝛes facile diſſoluunt᷑.fiũt enã qũq; in eq̃ iuuene ex ſuꝑ fluo eqtatu cura.ſũt alidq qͥ curarevoletes gal las ⁊ cũ lauceta ſcindũt coꝛiũ: ⁊ deĩde gallas futu npli onte att ntidiu Etlen aipo i Ppeti ſabꝛci Pen cter ſnacq ſctee lidieg⸗ et⸗ Grcore elenire mace läler⸗ nöecis ß Mhe⸗ hecn olt⸗ g⸗ Ulenis ltulod Uſuolo⸗ ekinal dence erhe⸗ 1os diſ⸗ tinſz⸗ ñei⸗ ti. Acci lige Nfedn⸗ lutione rusco⸗ ſio⸗ nüinri Ainluou gaönl eſinerni antn capitaln ind c üdinis geficiit aſuopo Nfraa , iſitpe üücn Ncoco rplme deuni⸗ idiutens gome ön; peca ge rasat⸗ fumiſt eofle cctſip ugi glls D “S DS trahũt. vl reſalgariũ intꝰ ponũt.q; malũ ẽ qͥa talis locꝰ nimis neruoſus exiſtit. ⁊ ideo ĩ tm̃ doloꝛ auget᷑ ꝙ ſuꝑflui hũoꝛes ad locũ cõcur rũt.ideoq; meliꝰ ẽ vt equꝰ galloſꝰ vſq; ad ge⸗ nua mane ⁊ ſero ĩ aq̃ frigidiſſima ⁊ velocuſi⸗ ma teneat᷑.totiẽs ꝙ galle minuant᷑ ꝓpt᷑ coar⸗ tationẽ aqᷓ frigide.deinde circa iũcturã galla rũ.fiãt tã ꝑ longũ q; ꝑ obliquũ cocture decẽ⸗ tes.⁊ poſtea curentur vt pluries eſt expᷣſſum. Capitulu.xluij. De gar⸗ pis 2 cura eoꝛiim. AIJjt garpeiĩ iũctur, cruriũ circà pedes. ipte poſterioꝛi rũpẽtes ſibi coꝛiũ.⁊ car nes ex trãſuerſo incidẽtes.⁊ qũq; ꝑ lõgã ſepe Fycictes gſciſſuras putredie; velut aqu ar dere equũ aſſidue affligẽtes. q̃ accidũt ex ſux- fluitate maloꝝ hũoꝝ ad crura deſcedẽtiũ.cu ra pili ſũcture ſunt depilãdi pus h̊ mõ. Acci piant᷑ calcis viue tres ꝑtes.⁊ auripigmẽti r ta.q̃ trita decent᷑ cũ aq̃ calidiſſima agitent᷑.et ⁊ tãdiu coq̃nt᷑ ꝙ penna ĩmiſſa ſubito depilet᷑. Et leſa iũctura garpaꝝ ex ea tm̃ calida qᷓ;tuʒ pati poterit inũgat᷑.⁊ ſpacio vniꝰ hoꝛe dimit⸗ tat᷑ ibidẽ. Poſtea vᷣo cũ aq̃ calida locꝰ garpa rũ lauet᷑ vt pili cadãt ĩ totuʒ:q euulſis lauẽt᷑ garpe tũ decoctiõe maluaꝝ ⁊ furfurũ ⁊ ißoꝝ iu bᷣa cũ panno ligent᷑ circũ circa iũcturas.et bi dimittant᷑ a ſero vſq; ad mane ⁊ ecõuerſo Põſtea vᷣo fiat vngẽtũ de ſepo arietꝭ cera ⁊ re ſina eq̃li mẽſura.⁊ inuicẽ decent᷑ bulliãt.⁊ aſ ſidue agitent᷑.⁊ de tali vngẽto aliq̃ntuluʒ bis in die garpe vngant᷑ cũ pẽna gallie.et h vngẽ to vtat᷑ donex ſciſſure ⁊ rupture garpaꝝ fue⸗ rit ſolidate.ſemꝑq; caueat᷑ ab omi ſoꝛdę ⁊ aq̃. Qñ aüt futrit ſolidate ablaqt? incldet vena mgr̃a ſurſum in coxa interiꝰ.vt i ſpãene capᷣ. dixi.ſanguine aũt vt decet detracto garpe co q̃nt᷑⁊ cocture curent᷑ vt dictũ ẽ ſup. Sciẽdũ eſt tñ ꝙ garpaꝰ infirmuas raro ꝑfecte curat Capumu. xlu. Detrepa⸗ cijs 7 cura cotuuummm.. ZFZjũt ſilr egritudies int᷑ iũcturã cruris ⁊ —— Eli coris rüpẽtes ⁊ carnẽ:ad ſilitu dinẽ ſcabieialiqn putredinẽ emittentes.⁊ ex ardoꝛe młtotiẽs equũ dolere faciẽtes. q;̃ ſolẽt euenire pluries ex fumoſitate ſtabuli.cruribꝰ madefac cura.curent᷑ vt dictũ eſt in capᷣ.pᷣce dẽti.excepto ꝙ vena mgr̃a nõ laqat᷑ nec crepa niõe eis cociꝭ aliqᷣbo ſunt coq̃ndi.in pᷣcedẽti tñ capᷣ.addit᷑ ꝙ euulſis pᷣus pilis mõ pᷣſcripto B vngẽto vtat. Accipiat᷑ de fuligie de viridi ra Capitmium xluij. n ſtula 2 cura eius. Nonns Fo. Cxx. mo de auripigmẽto ⁊ tm de melle lido vt de oĩbo ſupᷣdictis.q̃ trita ⁊ ĩ ſunł agitata vſq; ad ſpiſſitudinẽ decoqnt et miſceat᷑ cũ eis aliquã: tulũ cal viue.ſpq; miſceãtur cũ ſpatula do⸗ nec fiat vngẽtuz de qͥ aliqntulũ calido bis in die vngant crepacie. ipſis pus ablutis cũ vi no albo. 7 aliqntulũ calefacto. cauẽdo ſp eas a ſoꝛdib vt pᷣdixi.̊ em vngẽetũ crepacias mi rabilit᷑ cõſolidat ⁊ ↄſtringit.ad idẽ vʒ ſaᷣ fri catio foꝛ? ⁊ freq̃ns crepaciaꝝ.cũ puerili vꝛi na.Itẽ valʒ ſi equꝰ pauẽs diu teneat᷑ ĩ aq ma rina.fit etiã qᷓdaʒ alia crepacia lõga ⁊ magna ex craſuerſo ĩ buleſis int᷑ carnẽ viuã ⁊ vngulã qᷓ deterioꝛ eſt alijs.⁊ magis eq̃s afſligit.q̃ nõ curat᷑ vngẽ nec alijs medicamib niſi cocti ris.t ideo ipᷣa crepacia ĩ extremitatibo ſuis cũ ferro ĩ capite rotũdo fũditꝰ eſt coqᷓnda.nã bñ Capituluʒ xluj. De tan⸗ ficõ ignis ipᷣa crepacia nõ pᷣt augeri ſʒ minui Arncer fit iuxta iuncturas cruriũ cira pedes.⁊ qnq; i alijs ꝑtibo cruriũ vłcoꝛꝛ: poꝛis veniẽs ex aliq̊ vulnere ibi facto.⁊ poſt modũ ꝑ negligẽtiã.Cũ equꝰ hñs vulnꝰ in in ctura pᷣdicta eqᷣtat᷑ ꝑ turpitudies aut aq̃ᷓs.cu ra in qcũq; pte ſit coꝛpis H̊ mõ curat᷑.Accipi atur ſucc affodilloꝝ in bona qntitate.⁊ agi⸗ tet᷑ diuicũ duab⸗ ꝑnb cal viue.⁊ tercia au⸗ ripigmẽti ſubtilit triti.deinde ponat᷑ in qdas vaſe fictili opilato.poſtmodũ ne fumꝰ vł va poꝛ inde poſſit exire:⁊ tm dimittat᷑ bullire ac coqͥ ꝙ; ĩ puluerẽ redigat᷑.⁊ de tali puluere po nat᷑ in vulnere.moꝛnificato cãcro curet᷑ vulnꝰ cũ albumie oui.⁊ alijs vt ſuꝑtꝰ ↄtinet᷑ abluto ſo pus cancro cũ acceto Mignũ aũt moꝛtifi catiõis cãcri eſt.cũ vulnꝰ circũquaq; tũeſcit. ad idẽ valz ſtercꝰ hũanũ pulueriʒatũ ⁊ mixtũ cũ tartaro cõbuſtũ eq̃li mẽſura. Itẽ valet ad idẽ tartaꝝ cõbuſtũ cũ ſale minute mixtũ.⁊ ſu pꝑpoſitũ.Itẽ aliid medicamẽ melius moꝛtifi cãs cancrũ.alleũ bñ tritũ cũ piꝑe ⁊ piretro. aliqntulũ axũgie poꝛcine tritis adinuicẽ mit tat᷑ in vulnꝰ cancri.⁊ ſtricte liget᷑.⁊ bis in die mutetr᷑ donec cãcer moꝛtificet᷑.deinde curetur vulnꝰ vt dixi.Et nota ꝙ; pᷣdicte medicie ſunt bone in loò neruoſis.⁊ in arterijs vndiq; in tricatis ⁊ venis.nã in talibo loc; nõ eſt vtẽduʒ cocturis.ſed ĩ carnoſis eis vti nullatenꝰ eſt vi tandũ.ymmo cũ cocturꝭ faciliꝰ curat᷑ in ipᷣis. Ar J vulnꝰ pᷣdictũ cãcri ⁊ ipſe cãcer antiᷓ tur ⁊ nõ curet᷑ cõuertit᷑ in fiſtula.qᷓ eſt de terioꝛ ⁊ difficilioꝛ ad curãdũ.ſed ſolẽt curan aliqũ cũ affodilloꝝ puluere immiſcẽdo eidẽ tm de puluere auripigmẽéti.qntuʒ de calce vNi ua. vt violẽtioꝛ fiat. Ie aliud ad ſanãdũ vio⸗ . lentiꝰ fiſtulã.accipiat᷑ calx viua ⁊ tantũdẽ au ripigmẽti.q̃ pulueʒata decent᷑ agitent cũ ſuc cis allei cepe ⁊ ebuli.eq̃li meſura ⁊ ſufficienc vpulliãt in melle liqͥdo. ⁊ acceto.⁊ agitent᷑ cõti⸗ tinue donec fiat vngentũ.de q̊ cõmittat in ſi⸗ ſtulã. bis ĩ die vulnere cũ acceto foꝛtiſſimo pꝛt us abluto. Itẽ aliud violentiꝰ oib alijs pᷣdi ctis reſalga puluerizatũ.ad idẽ accipiat au ripigmẽtũ viride ramũ calx viua eqli podere 2 de attramẽto ⁊ piretro cũ acceto ⁊ melle ali Intulũ decoqnt.⁊ ſꝑ agitent᷑.⁊ de illo magda leones bis ĩ die mittat᷑ in fiſtulã donec moꝛti fſicata erit. abluto ſꝑ vulnere cũ acceto foꝛtiſi mo. Eſt aũt ſignũ moꝛtificatiõis eiꝰ q tume ſcit ⁊ rubet.moꝛtificata vᷣo fiſtula curet vtiinn 9 alijs vulnerib⸗ ↄtinet᷑. Si vᷣo ĩ loò carnoſiũ⸗ crearet᷑ fiſtula fiat ꝑ oĩa vt ĩ cura cãcerꝭ ↄtiek. CTaäputm eivuj. De n: bo ina gni 2 cura eius. t⁊ alia egritudo q̃ vulgarit᷑ dꝛ mal⸗ ⸗ pitio qᷓ fit ꝓpꝛie in bulletꝭ vngularũ ed. vt carnes viue iungunt᷑ vngulis q̃ velut inrfru ſio impedit greſſus eqͥ.⁊ qũq; in vno pedu.? qñq; trãſit ad oẽs.ſi nõ curet inſtant᷑.⁊ ůĩg facit vlcera euenire in ligua eqͥ. accidit aũt de leui ex malis hũoꝛibo ad ipᷣm locũ decurſis.? ſepiꝰ ex ſtabuli fumoſitate.pedibo ab aq̃ ⁊ ſoꝛ dibo nõ ſiccatis.Cura pmo eꝗqͥ patletis vngu le vſq; ad ſubulitatẽ pᷣparent᷑ Deinde cũ cura ſenecta ferrea bulleſia pedis vſq; q̃ſt i ad vnũ vngule adnihilet᷑ vt bulleſia poſſit vndiq; va poꝛare. deinde ab vtraq; ꝑte bulleſie ſic fleu⸗ botomcet᷑ vt inde euacuent᷑ hũoꝛes ad locum coõcurſi.vl cũ ferreo cuſpideo ab vtraq; ꝑte fů ditꝰ decoquat᷑.⁊ ſꝑ caueat᷑ a ſoꝛdibo ab aq.⁊ nõ debeat fatigari.poſtea vo fiant pultes de furfure ⁊ acceto.q̃ in ſimul builiãt.⁊ cõtinue agitent᷑.q̃ tm calida qntũ pati poterit ſuper q̃ᷓ dã pecia bñ ampla extẽdat᷑.⁊ circa pedẽ leſuʒ ponat᷑.⁊ bis ĩ die mutet᷑ Et ab herbaꝝ cõme ſtione caueat᷑ oĩno.⁊ etiã de alijs rebus parũ comedat. donec fuerit liberatus. Naʒ herbe ceteraq; cibaria multa hũoꝛes augmentant. Capitulum. xlix. De fur ma.· id eſt furmelli ⁊ cura euus. dinibus pedum ⁊ vngularum. Nonus SIt aũt qdã infirmitas qᷓ furma vnlgari ter dẽ. int᷑ iſcturã pedis ⁊ pedẽ. ſuꝑ co⸗ ronã /ꝓpe in paſturã.q̃ accidit pcuſſiõe ma⸗ la.⁊ indecent᷑ impedue. ſolẽt ſe 1 pꝛiꝰ euenire in aliq̊ duro loco.⁊ etiã occaſiõe mala ⁊ indecẽ ter impedite ſolẽt ſepius euenire. q̃ niſi cũ ad huc ſit recẽs curet᷑ effici᷑ ſuꝑ os duriſſimum cuũ veteraſcit.extẽdens ſe aliq̃liter ſuꝑ coꝛonã culi vniuerſalit᷑ ſubueniendũ eſt ſiue ſit reces. ſiue fuerit antiquatũ vt pᷣdictũ eſt in cura ſu pꝛeſſi. Et nota ꝙ hecinfirmitas plimũ imne it greſſus eqͥ.qꝛ locꝰ vbi furma oꝛit᷑ nemoz⸗ ſus ⁊ plenꝰ venis ⁊ arterijs vndiq; intricatꝰ. Capitulum.. Deegritu — Humpleto tractatu de leſiõiby mẽbꝛoꝛi eeeiqᷣ ⁊ cruriũ.reſtat videre ⁊ dicere de in⸗ firmitatib vnguloꝝ pedũ.⁊ pꝛimo de fica qᷓ fit in eqͥ vngula ſiue pedis vngula vſq; ad tiu ellũ intrinſecũ ꝑ mediũ ſcindẽs.Et qñq; in⸗ ccipit ĩ coꝛona pedis.⁊ incedit ꝑ longũ inferiꝰ vſq; ad extremitatẽ vngule vel pedis.emitts aliqñ viuũ ſanguinẽ ꝑ ſciſſurã. accidit aũt cũ equꝰ eſt ex leſiõe tuelli intꝰ vngulã exiſtẽtis. Lum hec infirmitas initiũ ⁊ caput hbabeata cuello.? qñq; accidit cũ equꝰ eſt inuenis x uma gcapi laue nodee liovei tier mndey- linſtu cie laq e boſppe J n ſtanti äpes oſt oden ninopn ſlgano Chcüqne Aacae ericapt ſonalh⸗ negligen pitloc̃ Curat n camn hennkn nisn mnlſtun necdiſeo nup ſdiegt ſnolb. P r R Liber yvngule teneritatẽ nã percutiendo vel acriter pmendo in aliquo loco duro ledit᷑ tuellus te nerrimus vt pᷣdixi.pꝛopter q̃ͥ claudicat equꝰ. cũ ſepius equitat᷑ cura.inquirant᷑radices fi⸗ ce vᷣſus tuellũ iuxta coꝛonã pedis inter viuũ Tmoꝛtuũ vnguli.cũ roſuecta.⁊ deſuꝑ incida tur donec vngula incipiat ſanguiare. deinde accipiat᷑ ſerpẽs ⁊ ad minutũ inciſus.abiectis cauda ⁊ capite tn q̃dã vaſe.oleo cõmuni ple⸗ no decoquat᷑ in tm ꝙ carnes ſerpẽtis in oleo liaqueãt. ? ab oſſib ſepent᷑⁊ de his fiat vngen tũ.ex q̊ aliquãtuluʒ calefacto radices fice bis mn die vngant. donec moꝛtificet fica. ⁊ vngu⸗ la in ſtatũ pꝛiſtinũ inter ducat. Sempq; ca⸗ nuendũ eſt ne pes patiẽs a ſoꝛdibo vel aqͥ ian⸗ gał. ⁊ ꝙ equus herbas vllo modo comedat. Capitulum. ij. De mo⸗⸗ bo ſugerpoſiee 7 cura eiiuuus. Itc hec leſio q̃ ſuꝑpoſita dẽ int᷑ carnẽ ⁊ yVy!äd ngulã.faciẽs rupturã carnis ibidẽ. ſʒ ſi antiquat᷑ ſepe cãcer efficit᷑ ⁊ accidit cũ caſu eqͥ pes ponit᷑ ſuꝑ aliũ pedẽ cura.ſtat cũ vul⸗ nus fit occaſione pᷣdicta incidat᷑ cũ roſuecta tm̃ de vngula circa vulnꝰ.q; vngula carnẽ vi nã nõ pᷣmat.nec tãgat eandæ.nã ſi pᷣmeret con ſolidatio impediret᷑ oino.abſciſa aũt vngula circũquaq; ablutoq; vulnere cũ vino calido vel acceto curet᷑.⁊ conſolidet᷑ vulnꝰ.vt in pᷣce dẽti capitulo cõtinet᷑. ſemꝑq; caueat᷑ vulnꝰ ꝗ ſoꝛdib ⁊ aq. donec fuerit ſolidatũ. Si vo ꝑ negligentiã redigat᷑ in cancrũ.curat᷑ vt in ca⸗ pitulo cãcri cõtinet᷑.ſi aũt cõuertat᷑ in fiſtulã. curat᷑.vt in capitulo fiſtule continet᷑. Cuapituluun.iij. De muku⸗ ſione deſcendente ad vngulgs. CEcidit aliqũ ꝙ equi infuſio nõ curata Deſcẽdit ad pedes ſub vngulis.cui ſi re cẽs eſt ſuccurrant᷑ hoc mõ. Extremitates vn⸗ gule in pte anterioꝛi cũ roſuecta ꝑua cauet fũ ditus donec vena mgra q illuc tendit cũ roſ⸗ uccta rumpat᷑.⁊ ſanguis fluat vſq; q̃ſiad de⸗ dicantibo idẽ fiat. poſt extractionẽ fere ſangui nis impleat᷑ vulnꝰ ſale minuto.? ſuꝑ ipᷣm po nat ſtu ꝓpa in acceto ꝑfuſa deinde liget᷑ faſcia nec diſſoluat᷑ vſq; ad diẽ ſcdᷣm. deinde curet᷑ vulnꝰ cũ puluere galli vel mirti vł lẽtici bis in die abluto ſemꝑ vulnere pus cũ acceto.⁊ a ſoꝛdibo ⁊ aqua caueat᷑ donec ſuerit liberatꝰ. Capitulu. luij. De dilloliu Capuulu. luij. Nonus Fo. Cxxf. — . tiua vngularum ⁊ cura euus M AI yo hũoꝛes decurſi ad pedes actione inſfuſiõis iã dicte int vngulas ex incõ⸗ grua cura fuerit antiquati.oꝑtet pedes clau⸗ dicãtes penitꝰ deſolari.vt huoꝛes ⁊ ſanguis ibidẽ incluſi euacuent᷑ in totũ.incidat᷑ ergo ſa le ſubt? vngula circa extremitatẽ vngule. cũ roſuecta. deinde violent extremitates vngu⸗ le extirpent extrinſecus.? ſtuppa in albumine oui ſufficient᷑ infuſa ponat in vulnꝰ. ⁊ pes to tus optime faſciet᷑.⁊ ſic dimittat᷑ vſq; ag diez ſequentẽ. Poſtea vo acceto foꝛtiſſimo aliq̃n tulũ calido abluat᷑ vulnꝰ. ⁊ de ſale minuto ⁊ tartaro impleat᷑.⁊ ſupponat ⁊ ſuperaſpergat bulicre galle mitn aut lẽtiſci.qui carnes coõſolidãt ⁊ h pus cũ acceto vulnere.⁊ talis curatio fiat vſ⸗ NG ad carniũ cõſolidationẽ.⁊ vngule renatio⸗ ſioꝛes cõſtringunt.abluto ſemꝑ nẽ.⁊ ſemꝑ caueat᷑ pes leſus a ſoꝛdiba ⁊ ab aq̃. ad idẽ aliud vngentũ vtendũ poſt appoſitio⸗ nẽ ſalis ⁊ tartari cõſolidationẽ carniũ pꝛohi bẽs fluxũ humoꝛis. accipiat᷑ puluis olibani maſticis ⁊ pics grece.⁊ aliquãtulum ſanguis dꝛaconis miſceant᷑.cum cera noua liqfacta. tantundẽ de ſepo arietis.⁊ bulliãt in ſimul.vt fiat vngentuʒ calido vtat᷑ in cura pᷣdicta. Et nota ꝙ multe ſunt infirmitates in qͥbo oꝑtet . „ vngulas deſolari.in q bus oibo eſt pᷣdicta cu⸗ ra vtendũ Itẽ ad humectandũ ſinglas vngu las vt leuius pᷣparent᷑ accipiant᷑ malu a. pita ria furfur ⁊ ſepũ,⁊ oĩa in ſimul bulliãt. agi⸗ tent᷑ continue.ac de ipſa coctione ſufficienter cdlida vngule cum pecia inuoluant᷑. Piu. luij. De muta tione vngularum ⁊ cura euus. Evpe accidit ꝙ deſidia mariſchalci hu mmoꝛes concurſi ad pedes ⁊ diu incluſi tm̃ int᷑ vngulã antiqnt᷑a tuello intrinſeco ſe⸗ ꝑant.exeũdi viã q̃rentes.accidit enã aliqũ ꝙ; vngula penitꝰ ⁊ ſubito ſeꝑat᷑ a tuello.⁊ cadit ꝓpter furoꝛẽ multoꝝ hũoꝝ ad vngulã diſcur lita eRre r ee⸗ o dρν ſop. ? qñq; paulati vngula ſe diuidit a tuello bilitatẽ eqͥ.⁊ ſi expediret in alijs pediboclauz⸗ 1. E qnch p vngula le di ⁊ naſci᷑ ſeqns noua vngula ſepantẽ.qð acci⸗ dit ꝓpter paucitatẽ hũoꝛũ.cui ſic ſubueniat᷑ Lura ſtati cũ roſuecta circũ circa vetꝰ vngu la incidit᷑ aliquãtulũ.vbi iũgit᷑ cũ nouella.ita ꝓꝙ vet' vngula dura nouã nõ pᷣmat.nec in ali ̊ ledat.deinde accipiant᷑ due ꝑtes ſepe ariet tercia cere.bulliãt ſimul agitãdo.⁊ addẽdo aliq̃ ntulũ olei.donec fiat vngentũ.de quo ali quãtulũ calido bis iĩ die nona vnguia vnga⸗ tur. Et nota ꝙ hoc vngentũ valet ad reno⸗ 1 nationẽ ⁊ augmẽtationẽ oĩm vngular.qz ca⸗ ueat᷑ ſy a ſoꝛdibo ⁊ ab aq̊. vngula vo qᷓ ſubito . . Diuidit᷑ a tuello.⁊ cadit incurabilis credit᷑.ſʒ talis cura pꝛobet᷑. Accipiat᷑ pix greca.oliba⸗ 7 galba nũ.maſtix.bolũ.ſanguinis dꝛaconis.⁊ galba nũ eq̃li mẽſura pulueriʒata ſubtilit cũ duab⸗ ꝑtibo ſepe arietis.⁊ tercia cere agitãdo coqn⸗ tur. deinde panus lineꝰ infundat in eis.⁊ de tali pãno fiat capellũ ſeu ſubcellare admodũ tuelli. in q tuellus ponat᷑.⁊ bis ĩ die extracto capello tuellus abluat᷑ cũ acceto foꝛtiſſimo te pefacto. ? iteruʒ in capellũ mittat᷑. ⁊ eſt valde cauẽdũ.ne tuellus ab aliq̊ͥ duro tãgat᷑.⁊ qnq; — eæquꝰ ꝓpter vn gule amiſſionẽ recte ſtare nõ po teſt. ⁊ tũc fiat eidẽ ſtratũ de longis paleis.ſup ̊ pꝛo velle qᷣeſcat. ⁊ qꝛ graue ⁊ tedioſum eſſet xqͥ ſemꝑ iacere.accipiat᷑ foꝛtis pecia pãni.vel * . foꝛtificet cũ cingulis.⁊ in capitibo optiĩe liget . rcüũ finibo. a medietate coꝛꝑis vſq; ad pect? ſub co ponatr᷑.⁊ funes ligentur ad trabes. talit᷑ — æquꝰ pedibo terrã tagat. ⁊ ſuſtineat᷑ ab eis.⁊ in tm eleuet᷑. Et nota ꝙ G̊ artificio põt equꝰ iu⸗ nari. qñ ꝓpter aliqd impedimentũ recte ſtare non poteſt. OWDUMW Capitulm. lu. De diner⸗ ſis inclauaturis ⁊ cura coum. Icqdam ſpẽs inclauature ledẽs fundi tus tuellũ intrinſecũ. fit ⁊ alia. q̃ tranſit 8— .* * inter tuellũ ⁊ virgulã tis ꝑiculoſa eſt pedi.quia tuellũ ledit.que eſt 9 qᷓ̃dam teneritas oſſis admodũ vngule facte. vngulã nutriẽs.⁊ radicẽ vngule in ſe tenens cura. ſi tuellus fuerit funditus nimis leſus. ſubnenit ei ſalubꝛiter. cũ vngule diſſolutiõe. Si vo fuerit parũ ledẽs.diſcooperiat᷑ cũ fer reo inſtru mento.ſola vngula circa vnlnꝰ ⁊ in tm̃ circũ circa leſionẽ de vngula fundit inci dat᷑ꝙ leſio attingat ⁊ diſcooperiat᷑ decenter. quo diſcooꝑta ſubtiliet᷑ vngula ſola circa le⸗ ſionẽ. in tm̃ ꝙ ſpaciũ cõueniẽs ſit int᷑ leſionẽ 2 vngulã. ita ꝙ ipſa nõ pᷣmat nec adhereat le ſioni. Quo facto vulnꝰ cũ ſtuppa ⁊ albumie oui impleat deinde curet᷑ vulnꝰ cũ ſale minu to.⁊ acceto foꝛti.⁊ puluere galle ac mirti aut lentiſci. vt dictum eſt in capitlo pᷣcedẽti.ſi vo clauellus inter tuellũ ⁊ vngulã trãſierit minꝰ ꝑiculoſus exiſtit.quia tuellus nõ ledit niſi ex latere. Sic aũt curat᷑ inclauatura pꝛius vſq; ad viuũ funditꝰ detegat᷑.incidẽdo per longũ vngulã. ⁊ ampliando circa vulnus decentx.⁊ ter tuellũ ? virgulã. intrinſec? tuellũ minꝰ ledẽs.ᷣfit etiã terciũ.nõ ledẽs tuellũ in aliquo. ſed vinã vngulã attingit ⁊ ledit. hma ſpẽs ſa circũcidat᷑ vngula leſioni pꝛopinqua. vt vul neri nõ cohereat vllo modo. Inclauatura an tẽ diſcoopꝑta vulnus abluat᷑.cũ foꝛti acceto ⁊ impleat᷑ de ſale minuto.⁊ cooperiat᷑ cũ ſtup⸗ — pa in acceto poſita.⁊ cũ pecia faſciet᷑. ⁊ curet᷑ lelio bis in die vt ſupᷣ narraui.Si vᷣo fitter—⸗ cCia ſpecies qᷓ non ledit tuellũ.ſed viuũ vngu⸗ le tangit ⁊ ledit. fiat oĩno idẽ vt in ſcdᷣa ſpecie dixi. adiũgit᷑ tamẽ ei ꝙ diſcooꝑta pus incla⸗ uatura decent᷑ exten? vngula incidat᷑ vſq; ad leſionẽ clauelle.vt nihil turpitudis vel alteri us rei int leſionẽ mõ aliq̃ retinet᷑. Et nota ꝙ — oẽs alie inclauature q̃ non tangũt neq; ledut tuellũ intrinſecũ.pñt leuit curari attẽtis pꝛi- us leſionibo ꝓut debet hoc mõ ſepũ vel cera vel oleuʒ vel aliud vnctuoſum calida cũ ſale vel tartaro tritis foꝛ titer miutat᷑ in vulnꝰ. Itẽ valet vligo cũ oleo agitata. Itẽ valet ad idem albumẽ oni cũ acceto ⁊ oleo agitatũ.Et nota ꝓ oss leſiones pedũ ⁊ vngulaꝝ ꝗᷓ accidũt oc caſione cla uelli vel ligni vel alteri rei intran tis in viuũ vngule anteq; vngula vel pes tã⸗ gat᷑ inclauatura inquirat᷑ vt cõuenit.fiãt etiã pultes de furfure ſepis ? maluis.q̃ oĩa bulli⸗ ant cũ acceto vſq; ad ſpiſſitudinẽ ⁊ calida q̃ᷓn t pati poterit in quadã pecia poſita ſuꝑ pe⸗ ds leſum ligent᷑. ⁊ ſic a ſero vſq; ad mane vel ecõtrario dimittant᷑ nã hec doloꝛẽ mitigãt.? poꝛos vngule tẽperant ⁊ hũectant.vt faciliꝰ vngula incidat᷑.ſemꝑq; ab equitatu aq̃ ⁊ ſoꝛ⸗ dibus caueat᷑ Accidit etiã aliqñ inclauatura ex impericia medicãtis qᷓ non bene attingtẽ: nec curat᷑ vnde contingit ꝙ putredo leſionis incluſa inter vngulã facit ſibi viã inter carnẽ 2 vngulã vt exterius egrediat᷑ rüpens carnẽ ſuꝑ pedẽ.ibiq; efficit᷑ quoddã vulnꝰ emittẽs putredinẽ.qð vulnꝰ curari debet. vt ſcʒ in ca pitulo eodẽ dixi. inclauatura tũ iterũ requira tur ⁊ attingat᷑ vſq; ad vnũ.deinde curet᷑ vt in glijs clauaturis dixi. po qui dicitur ficus ⁊ cura eius. Lccidit qñq; ꝙ pes ledit᷑ ſi ubt? vngulã in medio ſole ex ferro vl alia re dura in trantẽ vſq; ad tuellũ.ex quo tuellus ledit᷑.ex q̃ leſione cũ vngula non incidit᷑ circũquaq; vt debet. naſcit᷑ ſuꝑ tuello qᷓdam carnis ſuꝑflui — tas.qᷓ ſuꝑat ſole ſuꝑficiẽ admodũ ficus vul⸗ gariter noĩatur. cura pus de vngula ꝗ circa vuln' incidat᷑ in tm̃ ꝙ fiat cõueniẽs ſpaciuz inter ſolã pedis ⁊ ficũ.poſtea vſq; ſole ſuper⸗ ficiẽ incidat᷑ ficus.extracto ſanguie ſpongia or pol dspo uf 1heb mitacs li ſend ſtenß hyusß lio⸗ (ico ſier ll. ( fuloon npol lo. ſonet fſpat dicane ohche deßſt mumu Gia nitpea besar fuus fſexe lares tſig Ebeka 1er⸗ pynla ꝛmen derep iti micoe urem nme Gie⸗ diffe ſoin⸗ (linn lis, mmen Negt ik 1 curck bfitte⸗ ämga⸗ daſpece leinc⸗ inſ Nali tnotn glauit enspri⸗ Mcera aaͤſdle ald. N tadidem Stnota Ncgütoe rai inran Ahesti⸗ itfüteti oübuli⸗ calicgqn hope⸗ maneyel nitigit Nt facil⸗ eitſo⸗ cnatwra ingt⸗ oleions nreme s mé enitrs ſine üneggirn Vraiyptis moe pngeuli edurain läkt, qnaq ſoofui cus wu⸗ ggcn ſalʒ leſppeſ⸗ ongi — „„ 4 E . . 7 . „£ „ D marina ſup ficum ligetvt ipſa ficus vſad tuellũ funditus coꝛrodat᷑.⁊ ſpongia non mo ueat᷑ donec ficus fuerit in totũ coꝛroſus.po⸗ ſtea vo curet᷑leſio vt dictũ eſt in alijs leſioni⸗ bus pedũ.in defectu tamẽ ſpongie valet pul uis affodilloꝛũ vel rei alterius coꝛroſiue pꝛe dicto reſalgari excepto ꝙ immoderate violẽ⸗ tũ exiſtit.⁊ eſt cauendũ ne ibi coctura oĩno fi et. nã tuellus ꝓpter teneritudinẽ ſuam poſſet taliter ledi ꝙ vngula diuideret᷑ ab ipſo. Capitulu. lvif. De gene⸗ raiibus egritudinibus equeum. Nuus claudicans de pede anterioꝛi ſi nsãůõ pꝛemit terrã niſi cum puncta pedis in vngula patit. Equus claudicãs ſi nõ pli⸗ cat poſtucalia vel iſcturas circa iũcturas eſt leſio. Bi equus claudicãs anteriꝰ in reuolu tione a dexitris vel a ſiniſtris fit claudicatios in ſpatulis doloꝛ exiſtit.ſi equꝰ poſteriꝰ clau dicans in ſua reuolutione fu claudicatioꝛ in ancha fit paſſio. Si equus poꝛtans doꝛſum depᷣſſum verſus terraʒ facit paſſus in greſſu minutos ⁊ crebꝛos. pectoꝛis leſione grauat᷑. Siequus antenꝰ daudicãs cũ quieſcit po⸗ nit pedẽ claudicantẽ ante aliũq; ſubſiſtẽs ſu⸗ per poſteriꝰ nõ ſuſtineat ſe niſi in puncto pe⸗ dis poſterioꝛis ⁊ in ſuo motu iuncturam nõ plicat fere in iũctura eſt leſio. Si equus ha⸗ bẽs anticar.latũ nariũ flatũ emittat frigidũ. 2 habeat ocłoa quotidie lacrimãtes q̃ſi moꝛ tuus iudicat᷑.equꝰ habẽs infirmitatẽ cimoꝛ⸗ re vel vermis volatiui in capite emittens per nares humoꝛes cõtinue velut aquã pinguez ⁊ frigidã vix euadit. Si equus habẽs infir⸗ mitatẽ aragaici emittat in tm̃ per ſtercoꝛa li⸗ quefacta ꝙ nihil in eius vẽtre fini remaneat per effuſionẽ non ceſſat infirmitas.in pꝛo⸗ xuimo moꝛiet᷑. Si equus habẽs egritudinem vuularũ ſubito ⁊ vtiliter redigit᷑ in ſudoꝛem. 2 membꝛa eius omia tremãt. non videt᷑ eua⸗ dere poſſe. Si equus habens egritudinẽ fri giditatis caput inflatum. ⁊ habet oculos tu⸗ midose. ⁊ caput defert valde deoꝛſum pendẽs exiremitates auriculaꝝ pendẽtes ⁊ frigidas. nares etiam frigidas vix aut nunq; euadet. Si equus patiens moꝛbũ ſtrangulonis cuzʒ difficultate aut ſonitu narium.aut gutturis ſpiritũ emittat.⁊ totum guttur inflatũq; diffi cilimeliberatur. . lis. dictum eſt in tractatu equoꝛum.,. Idquẽ muloꝛum genus creare delectat. cquã magni coꝛpoꝛis ſolidis oſſib. et foꝛma egregia debet eligere.in qua nõ velo⸗ citatẽ ſed robur exquirat eius etas a quadri ennio vſq; ad decenniũ exiſtat.Ex equo ⁊ aſi na vel aſino ⁊ equa muli creant᷑.led generoſi us nullũ eſt huiuſmodi anĩal q; quod ex aſi⸗ na ⁊ equa naſcet᷑.admiſſarius ergo aſinus ſit huiuſmodi coꝛꝑe amplo ⁊ ſolido muſtuloſo. ſtrictis ⁊ foꝛtib mẽbꝛis.nigri vel murini co loꝛis aut rubei.qͥ tamẽ ſi diſcoloꝛes pilos in palpebrꝭ aut auribus gerit variabit ſobolis plurimũ coloꝛẽ.miĩoꝛ triẽnio maioꝛ decẽnio. nõ debz admitti. Si aſinꝰ viſaʒ equã faſtidit oſtẽſam pus aſinã donec voluptas ſollicitet poſtea ſubducimꝰ.Et tũc equã incitata libi⸗ do nõ ſpernet.⁊ raptꝰ illecebrꝭ ſui generꝭ in ꝑ mixtiõe cõſentiet alieni. Etas muli cognoſci vt equoꝝ dẽ. Si naſcant᷑ ⁊ moꝛant᷑in mõtib⸗ vngule dure fiãt.ſi vᷣo in paluſtribo aut vligi noſis nati ſũt vngulas hũt molles.⁊ ideo ta⸗ les cũ anniculi ſunt debẽt a matre repelli.⁊ ꝑ mioꝛes aſperos paſci.vt eoꝝ vngle dureſcat. ⁊ ne itinerꝭ laboꝝ in etate tenera ſolidate con tenent. menſibo. xij. vt equi moꝛat᷑ in vẽtre ma tris Accidũt illis egritudines aliq̃ ſicuteqͥs. que cognoſci ⁊ curari poſſunt.vt ſatis plene 922°% Capitulu. lix. De alinis. vidẽdũ eſt vt mares femĩaſq; bona eta te ſumat.firmas oĩbo ꝑtib coꝛꝑis.amplo ſeĩ⸗ neo bono.ex his locis inde optĩ exiſtũt.hoꝛũ genera ſũt duo.vnũ ferũ qð vocãt onagros. in frigia ⁊ licaonia vbi ſunt greges młti feri. alten maſuetü. vt ſut in ytalia oẽs ad ſeiatio?⸗ nẽ onagros ydoneos qͥ e fero fit mãſuetꝰ.faci le e mãſueto ferꝰ nũq; qͥ ſiles pentũ naſcunt᷑. Eligẽdi ſũt maſclus ⁊ feia. Comode paſcũt᷑ farre ⁊ ſurfurib oꝛdeacijs.admittunt᷑ aũt ſol ſticiũ eſtiuũ ĩ eodẽ tꝑe alterms ãnis ꝑiant.xij. em̃ mẽſe ↄceptũ ſemẽ reddũt pᷣgnãtes.ope al leuiãde ſunt.vent᷑ em ex laboꝛe eo ꝙ nanionẽ deterioꝛẽ reddit. mares vᷣo laboꝛe alleuiãdi nõ ſunt.eo ꝙ remiſſiõe laboꝝ deterioꝛes fiũt in paſtu fere eadẽ ſeruãda ſunt q in eqͥs remo uẽdi a matre ꝓxio anno noctibo patiant᷑ eẽ cũ eis.⁊ leuitc capiſtrꝭ ablaq̃ati habeant᷑ iũcti.ter cio ãno domari incipiũt ⁊ inſtrui ad eas res q̃s qͥſq; eos vult hꝛe in vſu.nãꝗ aliqͥ eos nõ eli gũt niſi ad hoc vt onera poꝛtãt. alij vt molas .„ pleriq; ad arandũ vbi leuis eſt terra.accidũt eis alique egritudines que cognoſci ⁊ curari poſſunt vt in equis curantur. Capitulin. lx. De bubu⸗ lis ⁊ grege boũ q̃les debẽt eẽ thauri ⁊ vacce. Sinoꝛũ genꝰ qͥ vult facere bonũ.pino ducãt.nõnulli eos ad vehendũ diſponunt.?⁊ Nlonus bubulo genere dus etatũ q̃tuoꝛ ee dicũt᷑.pꝛia vitłarũ.ſcdᷣa iumẽtoꝝ.tercia boũ.qᷓrta vetuloxꝝ.qͥ gregem armẽtoꝝ emere vult.obſeruare dʒ pᷣmũ.vt ſint vaccead fru⸗ ctꝰ ferẽdos etatꝭ ponꝰ integre qᷓ; imꝑfecte bũ cõpoſite vt oĩa mẽbꝛa ſint groſſa.inuiceʒ ſibi rũdeat altiſſima foꝛma.coꝛpoꝝ lõgi.vteri co⸗ pac ⁊ lõgi.lata frõte.oclis nigꝭ ⁊ grandib. puler coꝛnibo. ⁊ pcipue nigrꝭ. piloſis auriby. cõpꝛeſſis malis.pallearijs maxis.aptis nari bus.ceruicibo groſſis ⁊ lõg..⁊ collo ladᷣ ⁊ hũo ris.cruribo nigrꝭ ⁊ ꝑuis.cauda ꝑfuſa vſq; ad calces. in inferioꝛi ꝑte freqntib pilis ſubcriſ⸗ pis.reciꝭ genibo. vᷣgulis bꝛeuibo.⁊ ꝑibi. coꝛio ad tactũ nõ aſpero neq; duro.ſʒ groſſo potiſ⸗ ſimũ nigro.inde rubeo.tercio caluo.q̃rto al⸗ bo. molliſſimꝰ em hic ẽ pmꝰ duriſſimꝰ.ceteri medij etatis.maxie ternie.qꝛ vſq; ad decẽmũ fetus ꝓcedit ex his vtilioꝛ.Chauri cogſcunt his ſignis. vt ſint alti atq; vigetibo mẽbr eta tis medie.⁊ mag q in iuuẽtute mioꝛ c.q qui declinãt ad ſeniũ.ꝑua facie ꝑuis coꝛnibo.toꝛ toſa vaſtaq; ceruice. ventre ſubſtricto. etqͥ ex h's oꝛti ſun: rũdent ad ꝑentũ ſpeciẽ. ex qᷣbare giõibo nati ſunt refert melioꝛes em in vna de terioꝛes inueniuni in alia.vtexꝑientia docet. Capitulu,.lxj. Qualiter vacce ad thauros ſubmitti debent. Zs arinẽtis hyeme maritia eſtate opa⸗ La ⁊ frigida ꝑemꝰ mõtana maxie. quia meliꝰ frutecis ⁊ internaſcẽte herba ſaturau:: ſcant. Mib mitl ſitu nadt manc buse nean i⸗ jai⸗ lurti Mul abye ſchlca ſo iur lerepo enn ppea neffigi crecerea cubele Ncüre ls ſte loſub nibusn lipone Car atu tuord emere offu⸗ ſaehi ſchſebi lerica⸗ mnat. anh. btisnan thüo IS ſbni⸗ corio pponſ⸗ jnoal⸗ c deceni ghnk cg to⸗ aqer gbore mnade doclt. lter eopa⸗ au us uis circa flunios recte ppter amena loca pa lIcant᷑. feture tñ aqͥs tepidioꝛib adiuuant᷑. vñn vtiliꝰ habent᷑ vbi pluuialis aqua tepẽtes foꝛ mat lacunas.vt au palladiꝰ. Stabula vtilia lſũt ſata vl glareis aut arena vł lapidibo ſtraz⸗ „ „* —7 — ca.aduexa aliquãtulũ.vt elabi poſſit hũoꝛ ꝑti meridiane aduerſa. ꝓpter flatos glaciales. à bus aliqͥs obſiſtere dʒ obiectis.cauere opꝑtet ne aut anguſtiꝰ ſtent aut feriant᷑aut ↄcurrãt. 2 qꝛ eas eſtate tabani cõcitare ſolẽt ⁊ beſtiole Iqdã minute ſub cauda ne cõcitent᷑ inclaudgi tur ſeptis.his ſubſterni oꝑtet frõdes vel ſtra mMẽ.aliud ve in cubilia.q̊ molliꝰ qᷣeſcant. eſta te ad aquã bis appellãde ſunt i die.ſed hyeme ſeinel. cũ ꝑere ceperit qdð fieri ſolet de mꝗſe ab lis.iuxta ſtabulũ pabulũ ſeruari oꝑtet intez grũ.qð regrediẽtes deguſtare poſſint.vt ſuffi cere poſſint tributo laborꝭ ⁊ lactis.faſtidioſe em̃ ꝓpter ꝑtũ fiũt.Et ꝓuidendũ q̊ recipiãt ſe ne frigidꝰ locꝰ ſit.algoꝛ em̃ ⁊ fames eas ma⸗ creſcere cogit. ⁊ nocte lactãtes cũ matrib nõ cubẽt.obterunt᷑ em̃ ad eas mane adigi oꝑtet. vt cũ redierit a paſtu.cuſtos diligẽs dʒ vetu⸗ lis ⁊ ſteruibꝛamotis reputare.Si que nouel las ſubinde cõducere ⁊ ſteriles aratro ⁊ labo ribus reputare. Si que amiſerũt vitulos eis ſuꝓponere oꝑtet eos.qbo nõ ſa pᷣbẽt matres. * Capitu Nonus Fo. Crxiij. Ropter feturã hoc ſeruare debere ait AVaarro. ante admiſſurã ꝑ vnũ mẽeſem Cceibo ⁊ potu ſe nõ impleat. qͥa eſtiman tur faciliꝰ matre cõcipere.Cõtra thauri duo⸗ bus menſibo ante admiſſurã herba palea ⁊ ſe no debẽt fieri plenioꝛes.⁊ ſecerni a femis.de inde in gregẽ redigi menſe maij.circa finẽ vł toto iunio.⁊ initio iulij ſᷣm · Palladiũ.vt que tũc cõcipiũt tẽperatiſſumo tꝑe anni ꝑiat.vac⸗ ce em̃ decẽ menſibo ſunt pᷣgnãtes.ante binaʒ etatẽ eis thaurus non debet admitti.vt trinie Piant.aſſerunt greci ſi mares creare volueris ſiniſtrũ thauri in coitu ligandũ teſticulũ.ſi fe minã vel femias dextrũ.eo ꝙ ſemẽ dexter ge⸗ nerxret maſculũ.ſiniſtri feminã thauri diu anz te admiſſurã ſunt abſtinendi.vt cũ tẽpus erit agdmittedi acrius in cauſas feruon incũbãt. ſexagita vaccis duo thauri ſcõm Uarronẽ. ſed Palladius ait ꝙ xv. vacce ſufficiunt vni thauro. Si habũdantia pabuli eſt in regio⸗ ne qua Raſein poannis omĩbus in fetura veacca ſubmitti. ti. ſed ſi deeſt ſũt alternis annis onerãde maxime ſi alicui operi conſueuerũt 5„ ter vituli debẽt teneri ⁊ qñ caſtrari ?⁊ domari. ter ⁊ quando vacce ſubmitti debent. N 8 4 Vm creuerit vituli leuãde ſuntmatres pabulo viridi obijciẽdo in pᷣſepijs. Itẽ bis vi fere iĩ olb ſtabulis lapides ſubſternen di ſũt.vłqͥd aliud ne vnguile putreſcãt. ab e⸗ noxio autũnali vna paſcunt᷑ cũ matribʒ. Ca— ſtrare nõ debeẽt an bienniü qꝛ difficult ſi ante fecerꝭ ſe recipiut.q aut poſtea caſtrant᷑ duri ⁊ ſic.alligato em̃ vitulo.ac deiecto teſticuliſciſ ſa pelle claudunt᷑ ignit ſecunbo aut dolabrꝭʒ vł qð eſt meliꝰfoꝛmato ad h̊ ferramẽto vt gla dij ſilitudinẽ teneat.ita em̃ circa ipᷣam regulã ferri acies impmit᷑. vnoq; ictu moꝛã doloꝛis bñficio celeritatꝭ aſſumit.⁊ vſtis venis ⁊ pelli bus a ſanguis fluxu cicatrix qdãmõ cũ ipſo vulnere nata defendit᷑.vulnera vᷣo caſtratoꝝ cinere ſarmenti ⁊ ſpuma ⁊ liniantargeii a po tu caſtratꝰ abſtineat.⁊ cibis paſcat᷑ex ignis. ſeqmetfiduo ei ppeant atbor venereſumi tates.: frutecta mollia.⁊ herbe viridis coma pice etiã liq da mixto cinere puto vł ſine ferro ignito caſtrant᷑ſʒ ſi cũ ferro acuto ignitꝰ fiat non eſt neccia pũs cura. Semeſtribo vitulis Svẽtür furfures tritici ⁊ farina oꝛdei.⁊ tenera nẽ marcij vl aplis initiũ domadi ſunt boues trinij.nã poſt qnquẽniũ domari nõ pñt:etatꝭ duricia repugnãte. Capite g ſtati doment᷑.ꝗq qͥdẽ pᷣus cũ teneri ſũt freqᷓnti manꝰ attrectati one mãſueſcãt.ſʒ ſtabulũ noui boues largio⸗ riby ſpacijs hꝛe debebũt.ad ſtabula ducãtur q̃ꝝ ſi nimia fuerit aſpitas vno die atq; nocte vieulis ⁊ ieiunijs vincent᷑ ſeu mitigent᷑. Cũc a ppellatõibo⁊ illecebrꝭ oblatoꝝ nõa latere ne qq; a tergo pꝑtractet ſʒ a frõte accedẽs bubulcꝰ admulceat nares ⁊ terga ptractet ſi tñ ne ali⸗ quẽ calce vl coꝛnu ꝑcutiat ꝙ viciũ ſi in pᷣmoꝛ dijs affectauerit obtinebit. aliqͥ eos int ſe iun gũt ⁊ docent eos onera leuioꝛa poꝛtare ⁊ qd vtile ẽ ſi aratiõi parant᷑ ſubacto pᷣus ſolo exer cẽdi ſunt ĩ arena q̊s ad vecturã paras fac pꝛi mũ inania ducere plauſtra.⁊ ſi poſſis ꝑ vicũ aut opp idũ vbi ſit ſtrepitducas.⁊ quẽ fecerꝭ dextrũ fac etiã ſiniſtꝝ.⁊ ſic laboꝛãti reqͥ es erit vbi tra leuis eſt nõ foꝛtib bobo ſʒ vaccꝭ ⁊ aſi nis vti põt.Et in leui plauſtro ſũr ⁊ ad molã olei facile vt nouꝰ laboꝛ adhuc tenera colla nõ quaſſet.Expeditioꝛ aũt ðomandi rõ eſt:ſi aſperũ bouẽ mãſueto ⁊ valido boue iũgas:qͥ oſtẽdẽte facile ad oia coget᷑ officia.ſi poſt do⸗ miturã decumbet in ſulco nõ afficiat᷑ igne vel verbere. ſʒ potiꝰ cũ decumbit pedes eius ita ligent᷑ vincłis.vt nõ poſſit pꝛogredi aut ſtare n N Nonus rebi hoc vicio. Capitulũ. lxiiij. Debob qualiter debẽt emi ⁊ de cognitõe etatis eoꝛũ. n e,. R Abobʒ emẽdis hec ſigna expectent᷑ vt ſiint nouelli qᷓdratis ⁊ grandibo mẽbꝛis ſoliti coꝛpoꝛis.muiſculis vbiq; ſurgẽtibo.ma gnis auribi.lata fronte.⁊ criſpa labijs.ocliſq nigrãtib coꝛnibo robuſtis.ac ſine curuature puitate.limatis patulis nariba ⁊ ſũmꝰ cerui⸗ ce coꝛioſa atq; cõpacta.palearibo largis ⁊ ge nua circa fluẽtibi.pectoꝛe grãdi.armis naſcꝭ. vẽtre nõ ꝑuo.poꝛrec& lateribʒ.latis lumbis. ðoꝛſo recto ⁊ plano.cruribo ſolidis ⁊ neruo⸗ ſis.⁊ bꝛeuibo vngulis. Hagnis caudis lon⸗ gis ⁊ ſetoſis.pilo totiꝰ coꝛpis dẽſo ⁊ bꝛeui:tu bei maxie coloꝛis ⁊ fuſci. Heliꝰ aũt boues ⁊ de vicinis loc compꝑabimus q in illa ſoli aut greis varietate terrent᷑ vel ſi hoc deeſt de locꝭ ſilibo ad ſilia trãſferemꝰ Illud eſt em ante oĩa curandũ. vt virnib ad trahendũ cõparent᷑eq̃ les.ne valentioꝛibo robur alteri pcuret exer⸗ citiũ.in moꝛibꝰ aũt hec conſideranda ſuntſi⸗ cut arguti mãſueti oꝛtamẽta timẽtes clamo⸗ res ⁊ verbera cibũ appetẽtes Sʒ ſi regiõis ra tio patit᷑ nuilus cib eſt melioꝛ q; viride pa⸗ bulũ.vbi vᷣo deeſt ex oꝛdine miſtret᷑ qͥ pabuli v paſcere quo facto ſiti velfame laxatus ca biſo⸗ opae⸗ bones ſſup⸗ wpore Azglu gooct guriü indep mos fttũc qad lqtt/ uden Helchtn nb 4 ( ſpſonͤn alur ge nerpo exnim Etcog liEt gplaſt de reng Coeſeu fiuslo lsin refiatf lis feb. Etmo ſcreſun figonn. Peerne fisſtan eris. (lligit baltms ſybuen Alabor lurdeſ⸗ fonse figen 4 ſſna cni ſin 7bun beti⸗ figid mie nn hon liscneh — ecgentnt bmiꝛs inln ns Bockſ; mane can⸗ gs1ge nsnaſch lumbis.⸗ idislon⸗ byeiiin bolies ſoliaut kdelog anteoi Urente feterer⸗ ſuntſa canmo⸗ goͤn vbi v̈ deeſt ex oꝛdine miniſtret᷑ quo pabuli copia. et laboꝛis coget acceſſio. Tenendi ſunt boues in talibo ſtabulis vt de vaccis dictum eſt ſupꝛa.vicʒ ſtratis et bene clauſis.vt pedes vngule ↄſeruent illeſi. ac ipᷣi defendi poſſunt a ʒzentalis muſtis ⁊ tabanis.Etas ipſoꝛũ co⸗ gnoſcit᷑ quãdo mutãt dentes anterioꝛes poſt annũ completũ ante decẽ vel octo mẽſes.de⸗ ingde poſt ſex menſes ſucceſſiue mutãt pꝛoxi⸗ mos:donec in tribo annis mutauerint om̃s. et tũc in bono ſtatu exiſtũt in quo ꝑſeuerãt vſ q; ad decẽ vel duodecim annos.⁊ viuũt vſq; ad q̃ttuoꝛdecim vel.xv.annos.⁊ cũ ſunt ĩ ſta tmu dentes hũt pulcros lõgos ⁊ eq̃les:⁊ cũ ſe neſcũt minoꝛant᷑ et denigrant᷑ ac coꝛrodunt᷑. Capitulu. lxu. De inkir⸗ mitatibus boum et cura ipſoꝛum. Cciendũ eſt ꝙ egritudines multe acci⸗ dũit bobus.quarũ vna eſt ꝙ in capitib⸗ ipſoꝛũ multiplicatur reuma q̃ vulgariter di⸗ citur gutta robea. Et fit ex ſuꝑflua cõmeſtio ne ⁊ potu pꝛopꝛie nimis humidaꝝ herbarũ. ex nimia requie et aeris humiditate ſuꝑflua. Et cognoſcit᷑ quia inflat᷑ eoꝛũ vultus ⁊ ocu⸗ li.Ex quo bos moꝛit᷑ ſi nõ curet᷑ ſed curatur: quia ſtatim fleubotomãdus eſt bos infirmꝰ de vena que eſt ſub lingua ſcʒ ꝙ due quaſi co cCoie ſeu glandule que ſunt ibi ſignent᷑ in plu⸗ ribus locis cum puncta cutelli bene inciden tis.ita multus egrediat᷑ ſanguis.et cũ thu⸗ re fiat fumigiũ ad nares eius. Item accidũt eis febꝛes ex immoderato laboꝛe aut caloꝛe. Et moꝛboꝛũ cauſe in bobi.vt ait Varro hee fere ſunt ꝙ laboꝛant pꝛopter eſtus.aut ꝓpter frigoꝛa. aut ꝓpter nimiã laboꝛem vel econtra ꝓter nuilã exercitationẽ.aut ſi cum exercue⸗ ris ſtatim ſine interuallo cibum aut potũ de⸗ deris.Et cognoſcunt᷑ cũ febꝛiunt: quia ſunt calidi tactu ⁊ maxime in lingua ⁊ aurib ⁊ an helius ipſoꝛũ eſt ſpiſſus ⁊ calidua.Quibus ſubueniri debet cum regimine frigido ſcʒ a laboꝛe oĩno ceſſent.⁊ in loco frigido tenean tur.de frõdibo ſalicũ ⁊ vitis cooꝑti comedat frondes ſalicũ.⁊ frigidas herbas ⁊ oꝛdeũ in frigidatũ.⁊ ſi videbunt᷑ nimis repleti de ipᷣo rũ ſanguĩe minuat᷑. Itẽ bibant aquã maloꝛũ Acriũ ⁊ pꝛunoꝝ ⁊ ipia mala ⁊ pꝛuna edãt.vel fm Varronẽ curet᷑ hic moꝛb:qꝙ perfũditaq̃ ⁊7 ꝑungit᷑ oleo ⁊ vino tepefacto.et ſuſtinet᷑ ci bo et inijcit᷑ aliqd ne frigidus cedat ſitiẽti aq̃ᷓ frigida dat᷑ ſi hoc non ꝓficit᷑ demit᷑ ſanguis: maxie a capite.Itẽ oppilat᷑ et ingroſſat ſplen KHouus Fo. Cxxliif. ſpſoꝝ de q̃ nõ liberant᷑ ſed diu ſic infirmi exi ſtunt. Et cognoſcunt᷑ ꝙ bulliüt ſiue tuſſiũt et matie cu trotare cogunt᷑. Iteʒ inflant᷑ boues cõſtipatiõe vel vẽtoſitate in ipſoꝝ vẽtribo ge⸗ nerata.⁊ cognoſcunt᷑ qꝛ ſi manu vel diguo ſu Eſfuo vellis q̃ ſunt iuxta poſterioꝛes anchas Pcutiunt᷑ ſonat vt tim panũ vł viſu inflati ap paret ⁊ doloꝛe toꝛquent᷑ ⁊ qñq; in terrã ſe ꝓ⸗ ſternũt ⁊ libent᷑ iacent. Curant᷑ aũt cũ cliſteri vel canulo.de qͥbus dictũ eſt ſup tur de doloꝛib eqrũ.vel cũ manu pueri oleo vncta extrahant feces.vel incidat᷑ vena cau⸗ de cũ acuto cultello. ꝑ q̃ttuoꝛ diguos longe ab ano de ſubtꝭ. Itẽ ledunt᷑ in collo ex nimia oppᷣſſione indecẽtis iugerꝭ ⁊ maxie cũ pluuie ceciderint ſuꝑ colluʒ. Et qñq; fit ibi ru ptura Apter hũoꝛes ibi cõcurſos q̃ curat᷑ cũ medici⸗ ins cõſolidatiuis carniũ.⁊· generatiuis cutis ſtipid in curꝭ egritudinũ equoꝝ in pluriba lo cis ⁊ etiã cũ alijs qbo marichalci boũ vtunt᷑ ⁊ pcipue cũ vnctioe agrippe intrãtibo ĩ pedib ipſoꝝ vel alibi caſualit᷑ ex qͥbo claudicare co⸗ gunt᷑ ⁊ curant᷑ vt extrahat᷑ qdð intrauit in pe⸗ dẽ vel ĩ aliã ꝑtẽ.cũ radicibo arũdinis tritis.vł cũ radiciba diptami ſuꝑpoſitᷣ.⁊ pecia faſtiatꝭ vel cũ alijs medicis de leſiõe ſpine ſcriptis in tractatu eqruʒ. ⁊ curant᷑ vt plene diciũ eſt ibi. Itẽ accidũt eis mite alie egritudies occulte. 7 aliq̃ manifeſte.⁊ laxitudies q̃ pꝛoueniũt ex nimio laboꝛe atq; caloꝛe.q̃ cognoſcuut᷑ ex eo ꝙ nõ comedũt:vi ſolitũ modu comedẽdi mu tat.⁊ libent᷑ iacẽt.⁊ ex caloꝛe linguã extrahũt. ⁊ mlie alie mutatiões pñt ĩ eis videri ab his q eos ſanos ⁊ incolumes cognouer̃t. Boues aũt ſani foꝛtes ⁊ agiles cognoſcunt᷑.qͥa facile ſe mouẽt cũ tangunt᷑ vel pũgunt᷑.⁊ hñt mem⸗ bꝛa groſſa.⁊ auriculas eleuatas. pulcri et foꝛ tes aũt generalit᷑ cognoſcunt᷑.ſi omĩa mẽbꝛa groſſa ſunt.⁊ ſibinuicẽ bñ rñdent.pñt etiam alie infirmitates accidere bobi.q̃s cognoſce re pñt ⁊ curare nouerũt optimi mariſchalci boum.qui multis annis in talibo ſunt exꝑti. Ego aũt ea q;̃ fere ſcire potui fideliter ſcripſi. Capitulũu.lxuj. De diuer ſitate ⁊ varietate boum ⁊ vaccarũ ⁊ de omni vtilitate ipſoꝛum. A genere boum aliqͥ ſunt nigri. magni foꝛtes ⁊ quaſi indomiti.qui bubuli vo cant᷑ nõ bene habiles ad plauſtra ⁊ aratro.ſʒ in trahẽdis ꝑ terrã magnis põderibo exercen tur.ligati artificialiter qbuſdã cathenis.libẽ ter moꝛant᷑ in aqᷣs.eoꝛũ coꝛia nõ ſũt adeo bo upᷣ cũ tractaba na vt alioꝛũ boũñ.licet valde groſſa ſunt.⁊ eo⸗ rũ carnes nimis melancolice ſunt.⁊ ideo nõ multu bone. neq; boni ſapoꝛis.⁊ licʒ crude ſa tis ſint pulcre. tñ cocte turpes efficiunt᷑ Item alij ſunt boues qbus cõmunit᷑ vtimur qᷓruʒ q̃dam ſunt maioꝛes qͥ ꝓpꝛie locis planis con ueniũt.qͥdã mioꝛes qͥ magis ꝓpꝛie exercentur in montibo. ⁊ qͥdam ſunt in magnitudie ac ꝑ⸗ uitate medij.q̃ vtriſq; cõueniũt locis. Ampli us qͥdam ſunt mĩoꝛes.quoꝛũ carnes tꝑate co plexiõis ſunt.ideo hũano coꝛꝑi nutrimentu bonũ pꝛeſtãt.⁊ in eo robur ⁊ ſanitatem cõſer nãt.Alij ſunt etat ꝑfecte.qͥ pꝛopꝛie/ꝓpter eoꝛu vires ſunt laboꝛibo deputadi.eoꝛũ coꝛia ꝓ ſo leis calciamentoꝛũ ſunt optia.⁊ eoꝛũ carnes mediocrit᷑ melãcolice nõ multuʒ cõueniẽtes. niſi habentibo ſtomachũ foꝛtẽ ⁊ caliduʒ.et in bis qͥ grauibo laboꝛibo exercent᷑.ſunt et alij ſe nes qͥ ad laboꝛes ſunt pigri.⁊ minꝰ vtiles qᷓ; pfecti. eoꝝ carnes nimis melãcolice ⁊ indige ſtibiles indicant᷑ſed eoꝛũ coꝛia bona ſunt.⁊ pcipue ſi ſunt groſſa coꝛnua boũ ſunt pectini bus apta.oſſa taxilł.⁊ ꝑuoꝛũ cultelloꝝ manu „2 ꝛijs. ⁊ eoꝝ fimus ſtercoꝛãdis agris ⁊ arboꝛi bus ac vineis. ⁊ imbuẽdis gernarijs ⁊ buſ dam vaſibo ⁊ caniſtris. Item vaccaꝝ quedaʒ ſunt magne vel medie.q̃ ab oibus bomibote⸗ nent᷑ ꝓpter vtilitatẽ generandoꝝ ⁊ nutriendo rũ vituloꝝ ⁊ boũ.qͥ plauſtris ⁊ aratris hũa⸗ no generi neceſſarijs deputant᷑ quaꝝ carnes ⁊ coꝛia ſunt ſilia maſculinis.ſed eaꝝ lac licet ad eſum ⁊ caſeũ bonꝰ ſit.non tñ eis tollẽdus ſed ꝑ nutrimẽto vituloꝝ quoꝛũ vita vires et augmentũ optat᷑ matribo dimittẽdus.alie ve ro vacce ſunt ꝑue.que ſolũ ꝓpter lac ⁊ caſeuʒ retinent᷑. ⁊ ideo poſt partũ qndecim diebo ela pſis occidẽdi ſunt vituli ⁊ eſui hoim deputã de.quoꝝ carnes tẽperate ac digeſtibiles val⸗ de ſunt.et optĩe his qͥ in q ete moꝛant᷑.lac vᷣo et caſeꝰ ſatis hũano eſui cõpetũt.licʒ nõ adeo pꝑfecta vt bouĩa exiſtũt.Eligẽde autẽ ſũt tales vacce q̃ nõ nimis ꝑue ſunt.⁊ vbera maõ hñt. Capitulũ. lxvif. De om/ bus quales emi et eligi debent et de cognitio ne ſanitatis ipſarum ac infirmitatis. Ves bone cognoſcunĩ ab etate.ſi neq; vetule ſunt.neq; mere agne.nã alere nõ dum iã nõ poſſunt dare fructuʒ.ſed ea melioꝛ etas eſt quã ſequit᷑ ſpes.qm ea qm moꝛs.Itẽ cognoſcit᷑ a foꝛma.nã ouẽ eſſe opoꝛtet coꝛꝑe amplo.q lana multa ſit ⁊ molli.villis altis et denſis.toto coꝛꝑe maxiĩe circa ceruicẽ ⁊ collũ Konus Ventrẽ quoq; vt habeat piloſum eſſe opoꝛtʒ Cruribo hũilib caudis ꝓlixis.in italia.ſʒ in ſiria bꝛeuibꝰ. Item cognoſcunt᷑ ex pꝛogenie ſi agnos ſolẽt ꝓcurare foꝛmoſas.ſanitas ⁊ in⸗ firmitas eoꝝ cognoſcit᷑.nã ſi aꝑiant᷑ eaꝝ ocu li ⁊ vene ſint rubicunde ⁊ ſubtiles ſunt ſane. Si albe vel rubicũde ⁊ groſſe ſunt infirme. Itẽ ſi capite in pelli colli ⁊ ante tracte vix tra bi poſſunt ſunt ſane: ſed facile ſunt infirme. Itẽ ſi manu capiunt᷑ in ſchina ꝓpe anchas⁊ ſtrigunt᷑.nec flectunt᷑:ſũt ſane foꝛtes.ſi flectũt᷑ ſunt infirme. Itẽ ſi audacter vadũt ꝑ viã ſunt ſane.ſi moleſte capite inclinato ſunt egre. Capitulu. xumj. QAualik debent teneri ⁊ paſceri ac in quibus locis. N ☛ N 8S D 6 11 — N Anz - 7 Mev,. Re W GN WRNNNNNNNN . N XNNNN . . Epaſtione pꝛimũ videndũ eſt. vt ꝑ to⸗ tũ annũ recte paſcant᷑ intꝰ ⁊ foꝛis in ſta bulo vdoneo ſint nõ vẽtoſo.qð mag ad oꝛiẽ tẽ qᷓ; ad meridiẽ ſpectet vbi ſtent ſolũ opoꝛtet eẽ vᷣgult aut paleis aut alijs ſtramibo ſtratũ atq; decliuũ vt mũdari ac purũ fieri ab hũi⸗ ditate vꝛine facile poſſit non em̃ ſolũ ea vligo lanas coꝛrũpit ouiũ.ſed etiã vᷣgulas aut ſca⸗ bꝛas fieri cogit.cũ aliq̃t dies ſteterint ſubijce re opoꝛtʒ alia vᷣgula vel paleas.q̊ meliꝰ reqͥ e⸗ ſcunt.pꝛurioꝛeſq; ſint.libentiꝰ em ita paſcun nint farine cnoriſt horaca polclan lanta hborinfi un fo cla. P llvbert etiil ſiclante Neapita bren Ad paſcu babuice reſuckc⸗ pulis q caſpici coꝛgtion Nespert Phulgean cllnenus noͤpoſit nsſintg ncüreen linon orfacri logbieri epaſtor Phecalo⸗ Ndnenn Paruont arann Bifenn lurigeen Moſe⸗ hebo tur. faciendũ quoq; infirmis.et his qͥ agnos ꝑpuos habẽt ſecreta ſepta ab alijs quo eas re cludere poſſis.hec aũt mag in violaticis gre gibo ſunt ſeruãda.nã in his q̃ paſcunt᷑ in ſalti bus.cuſtodes ſecũ poꝛtãt cratis aut recia.q⸗ bus cohertes in ſolitudĩie faciãt ceteraq; vtẽ⸗ ſilia.longe em̃ ⁊ late ⁊ varie in diuerſis locis paſci ſolent. paſcua ouili generi vtilia ſu nt q̃ yel in noualibo vel ĩ pꝛatis ſiccioꝛib excitan tur.paluſtra vo noxia ſunt. et ſilueſtria dãpo ſa.lauatis ſalis vo crebꝛa aſꝑſis vel paſcius iuxta vel cãnalibo freqᷓnter ablata debet peco ris leuare faſtidiũ.nã ꝑ byemẽ ſi penuria ẽ fe ni vel palee vicia vel facilioꝛ viciꝰ vlinis vel fraxinis ſeruac frondb- pᷣbeat᷑. Eſtiuis aũt menſiba paſcunt᷑ ſub lucis initio cuʒz gramis teneri ſuquitatẽ raris mixtura comeda t. qᷓrta hoꝛa caleſcẽti potus puri ff umis pꝛebeat᷑.vł putei aut font.medios ſolis ardoꝛes aut val lis aut arboꝛ vmbꝛoſa declinet.deinde cũ ar boꝛ infringit᷑ ⁊ ſolũ pꝛimo vmbꝛe veſptini et hoꝛa roꝛis humeſcit gregẽ reuocemus ad pa ſcua.ꝓuidendũ eſt em in h oc genere vt pabu li vbertate ſaturant᷑ ⁊ longe paſcant᷑ a ſentibo q̃ etiã lanã diminnũt: ⁊ coꝛpꝰ incidũt. ſed ca niclanibo ⁊ eſtims dicbo ua paſcẽde ſuntoues vt capita gregis auertant᷑ ſeinꝑ a ſolis ob c⸗ ccu.hyeme autẽ vel vere nõ ſolutis gelicidjs ad paſcua ꝓdere nõ debent.nã pꝛuinoſa her ba huic generi moꝛbos creat.⁊ ti ſemel eq⸗ re ſufficiet cũ meiles ſunt facie iencanit iu ſti⸗ pulis.qꝙ eſt vtile duabo ex cauſis na ⁊ cadu⸗ ca ſpica ſaturant᷑.⁊ ob tritis ſtramẽtis ⁊ ſter⸗ coꝛationẽ faciũt in annü leqntẽ. ſegetes meli oꝛes per totã eſtatẽ auroꝛa ſurgente feſtinant mulgeant᷑.ne ſolitũ paſtũ perdãt. cũ d.cs in caluerit ducant᷑ vt caloꝛ ſolis aut ventꝰ vꝛẽs nõ poſſit nocere eis. In veſpe aũt tam diu fo ris ſint ꝙ recuperẽt paſtũ quẽ ꝑdiderũt ĩ die. ⁊ cũ redierint iemꝑ pꝛoſpiciant᷑ ne ſint calide cũ in ouilibo includunt᷑. Si aũt magnus fer uoꝛ fuerit eant in ꝓximis paſcuis.ne ſi longi us abierint poſſint recurrere ad vmbꝛacula: ne paſtoꝛes ſinãt eas impoꝛtũe aggregare tẽ poꝛe caloꝛis ſi ſemꝑ moderate diſpergãt.⁊ cũ adducant᷑ calide nõ muligant᷑. Cũ auroꝛa ap paruerit mox agniculi ducãtur vmbꝛaculis vbi ſolicue cuſtodiant᷑ cũ viderint mane te⸗ las araneaꝝ oneratas aq̃ nõ ꝑ mittãt paſcere Si feruoꝛ fuerit ⁊ pluuia ceciderit nõ ſinan tur iacere ſed ad celſioꝛa ducant᷑ vbitangant a vẽto ſemꝑq; moueant᷑ cauende aũt ſunt ab herbis ſuꝑ qbe vcnit arcna.⁊ dicit paſtoꝛ ex⸗ Monus Fo. Cxxv. pertus: ꝙ de menſe aplis maij iunij ⁊ iulij nõ ſunt dimittende multũ paſcere. ne nimiũ im⸗= piguent.ſed de mẽſe ſeptẽbꝛis octobꝛis ⁊ no uẽbꝛis poſt mediã terciã ſunt tota die dimit⸗ lẽde in paſcuis. vt impiguent᷑ quãtuʒ poſſint autuno debiles pᷣcio quoq; mutent᷑ ne imbe⸗ cillioꝛes eas ybernũ tempus aſſumat. Capituinʒ. lxx. Qnado debẽt ſubmitti arietibo.et qualiter.et quanto emꝑe ſint pꝛegnãtes. ⁊ quales debẽt eſſe arie les.et quotoues ſuffi ciunt vni. — Enñnſe aplis pꝛima eſt arietũ admiſſura vt agnos iã maturos inueniat tempus ybernũ.fit etiã mẽſe iunij.⁊ etiã ſi fiat in men ſe iulij.nati ante hyemẽ cõualeſcũt. Secũda fit ad miſſura poſt mediũ mẽſem octobꝛis.vt pariãt circa pncipiũ veris.naſcentibo herbis Areſtotiles aſſerit.ſi maſclłlos creare velis ad miſſure tꝑe ſic cuſtodis ⁊ aliitum ſeptẽtrionis eligendũ.⁊ cõtra eũ ventũ greges paſcẽdos. Si feminas generare velis auſtri captãdos flatos.et ĩ eũ paſcua dirigẽda.aliqͥ duob mẽæ ſiba ante arietes a coicu reuocãt.⁊ facẽ libidi⸗ nis auget delectatio voluptadᷣ.quidã coire ſi i ne diſcretiõe ꝑmitiüt. vt ei ꝑ totũ annũ Knna nõ deſit. q;;diu admiſſura fu eadẽ aq̃ vti oꝑtʒ qꝛ cõmutacõ aq ⁊ lanã variã.⁊ coꝛrũpit vteꝝ· vt ait varro. Cuũ oues ↄciꝑint arietes ſecernẽ de ſũt qꝛ cũ ſũt moleſti obſũt.nec opoꝛtz pati mioꝛes q; bias ſaliriq; neq; natũ ex his ydo neũ ẽ. necnõ ipſe fiũt deterioꝛes.ouis pᷣgnãs ẽ cẽtũ qnq̃ gĩta dieb.itaq; admiſſura fieri dʒ tali tꝑe. ꝙ ꝑtꝰ naſcat᷑ circa finẽ autũni. cũ aer F modice tꝑatꝰ.⁊ pᷣmitꝰ oꝛit᷑ herba imbꝛibopᷣ oꝛibeuocata.eligẽdi ſũt anetes cãdidiſſimi Iregiõibo illis ĩ qͥbd ſũt oues albe Itẽ mollib⸗ lanis ĩ qb nõ ſolũ coꝛꝑis ſplẽdoꝛ ↄſiderãdꝰ eſt. ſed etiã ligua q̃ ſi maculis fuſtat᷑ varietatẽ * — .* reddit ĩ ſobole.⁊ nigraẽ nigroſ creat.de albo q̊ naſcet᷑ colorꝭ alteriꝰ.de fuſtꝭ nũq; põt aliꝰ creari.vt ait columella. Eligem aũt arietẽ al tũ ꝓceꝝ vẽtre ꝓmiſſo ⁊ laĩs cãdidis tecto. can — 7 da iõgiſſima ⁊ lata.cur coꝛnibo.pnis ad ro⸗ . ſtrũ lana aꝑtis auribo. amplo pectoꝛe. ſcapul 2 clunibo las.vellerꝭ depᷣſſi.frõte lata.magniſ teſtib. etatꝭ pme.qᷓ tñ vſq; ad octo ãnos vtilit poſſit ĩ re.feia dʒ bima ſubmitti.qᷓ vſq; ad qͥn quẽniũ fetura ncẽia e ãno ſeptĩo deficit. Iteʒ ecrx ꝓgeie aĩaduertat᷑ aries ſi agnos ꝓcreat foꝛ moſos. cẽtũ ouib vnꝰ aries ſufficere fert. ⁊ qᷣt q; ſut cetenaria tot anies ſufficere ait varro. debent tondi et qualiter ſignari et quando. Capitulü. lxx. Qualiter Enſe apꝛilis locis calidis tondeant oues. ⁊ ſerotimi fetus ſignent᷑.tempe ratis vero menſe maij.nam celebꝛã⸗ da eſt tonſura: ⁊ pꝛecipue cũ ſudare incipiũt. quãdocunq; ab equinoxio verno ad ſolſtici⸗ um. vt ait Uarro.ſed tonſas oues hoc modo iuuabis. Succũ decoctum lupini:feces vini veteris eiſq; miſcebis amurcã. qbus in vnuz coꝛpus redactis. tonſas oues linire curabis. poſt triduum. ſi mare vicinũ eſt. litoꝛi mergã⸗ iur extremo. Si vero alijs locis paſcimus Aadqua celeſtis cũ ſale paululũ decocta ſub di⸗ uo debebit ouium tonſarũ et vncta membꝛa diluere.hoc em̃ modo curat᷑ pecus anno to⸗ to. nec ſcabꝛum fieri dicit᷑. et pꝛolixas lanas creare fertur et molles.ſed tribus diebus per annũ lotas oues oleo ⁊ vino vngere opoꝛte⸗ bit. pꝛopter ſerpentes.qui plerũq; ſi ub pꝛeſe⸗ pibus latent. cedrũ vel albanum vel mulierũ capillos. aut ceruina frequenter vꝛamus. ſed que in tonſura plagam accipit.his locis pice liquida liniatur.quidã in anno bis tondent. vt in hiſpania ac ſemeſtres faciũt tonſuras. Capitulu. xxj. De togni tione etatis ouium. Entes ouſum mutant᷑ poſt vnum an⸗ mnmnũ ⁊ dimidium. ſcilicʒ duo anterioꝛes. et poſtea per ſex menſes mutant᷑ duo pꝛoxi⸗ mi.et poſtea mutant ceteros.ita ꝙ eijciant᷑ in tribus annis vel quattuoꝛ ad plus. et donec ſint inequales ſunt uuenes. quando equa⸗ les ſunt in ſtatu quando diſcalcant᷑.et minu⸗ unkft.et coꝛrumpunt ſunt ſenes:⁊ tunc in vſus earum fit biſſus greſſus. et ſtant in bono ſta⸗ tu vſq; ad octo annos.et quedam vſq; ad de cem. ſi copioſe paſcant᷑. ſed que famem patiũ tur neceſiario citoſeneſcunt. Capitulu. xxif. Quado et qualiter debent muli ⁊ caſei fieri. . j J Pönen mmopdu grietär guad eſtate. bonce leneitd nnt ai fiopee ſncegc miort ſchene keliſen fnn tͤfen rpint ſiece ſele guater hdendt ſenpe⸗ ebri⸗ apiit. olſtici⸗ modo⸗ syini nyuz Uradis. mergi⸗ Nimus ſubdi⸗ nembꝛa mnoto⸗ lanas usper dpore⸗ bpeeſe⸗ mulicni mus ſed Nsice londent. nluras. Wu numan⸗ nenorcs. vopꝛoxi⸗ cuntin lt donce locgua⸗ aminu⸗ invſus vono ſta⸗ Scq; ad feſtũ ſctẽ michaelis bis in diẽ mulgũtur oues.⁊ poſtea ſemel.lac elici põt ne nimis pingues cũ arietib mittant᷑.ne in oꝑtuno tpe fetꝰ emittãt.ſed poſt ↄiũctionẽ arietũ vt pigues fiãt cuſtodiant᷑. vt hoꝛa con grua ducant᷑ ad paſcua.⁊ cuſtodiant᷑ ꝑ totaʒ eſtateʒ. feſtinant᷑ mulgeant᷑auroꝛa ſurgẽte.vt hoꝛa congrua ducant᷑ ad paſcua.oẽs ſilentiũ teneãt dũ mulgeãt oues.excepto mgr̃o qͥ tm̃ optuna loquaĩ.caſeũ coagulamus ſincero la cte.coagulis agni vł edi ad pellicula.q̃ ſolent pulloꝝ vẽtrib adherere.vl agreſtis cardium floꝛib vel lacte ficulneo.cui ſerũ dʒ omne de duci.vt ex põderibo vꝛgeat᷑.vbi ceꝑit ſolida⸗ ri opacò loco ponat᷑ aut frigido.⁊ pᷣſſus ſub⸗ inde adieciꝭ pꝛo acqͥ ſita ſoliditate ponderib⸗ trito ⁊ toꝛrefactõ.ſale debet aſpgi.⁊ iã durioꝛ vehemẽtius pᷣmi põt.poſt aliq̊s dies ſolida⸗ te.iã foꝛmule ſtatuant᷑.ita ꝑ crates ne inuicẽ ſe vnaq̃q; ↄtingat.ſit aũt loco clauſo.⁊ a ven tis remoto.vt teneritudinẽ ⁊ pinguedinẽ ſer uet. vicia caſci ſũt.ſi aut ſiccꝰaut fiſtuloſus ẽ. qð eueit.ſi aut parũ pᷣmant᷑.aut nimiũ ſalac⸗ cipiat.aut caloꝛe ſolis vtat᷑ Itẽ recẽti caſeo cõ ficiẽdo aliqͥ virides nucleos pineos terũt.atʒ ſic lacte mixto cõgelant.aliqͥ ciminũ tritũ fre quẽter colatũ cõgelant.qualecũq; etiã ſapoꝛe Nonus Fo. Cxxuf. yelis efficere. poteris adiecto y elegeris cdi maentis ſeu piperis cuiulcunc; pigmenti. Capitulu. lxxiij.2 bo ouſum ⁊ cura eius. Aſcit eis goſſum ſub gula x fluxu hu⸗ mmMoꝛ:iũ acapite deſcenaẽtiũ.⁊ ꝑfoꝛat᷑ibi pellis. inde q̃ſi „7 Plora⸗ Itẽ patiunt᷑ groſſiciẽ ſplenis.⁊ inflant᷑ ⁊ hoc aq̃ paulati egredit᷑ ⁊ curant ſepe de mẽſe maij ⁊ aplis ex multitudie ſan⸗ guinis groſſi ⁊ viſcoſi.ex q̊ ſpe ſubito moꝛiũ tur. ⁊ cofert eis vnũ ſtetũ duoꝛꝝ digitor. pone tur int nares. ⁊ facere ꝙ; multũ egrediat᷑ ſan⸗ guis. ex qᷓ quedã liberant᷑. ⁊ q̃dã nihilominꝰ moꝛiunt᷑. Itẽ patiunt᷑ febꝛes q cognoſci ⁊ cu⸗ rari pnt. vt dictũ eſt de febꝛibo ĩ tractatu boñ. . poſſunt etiã eis alie accidere egritudines. q̃s cognoſcere ⁊ curare paſtoꝛes nouerũt exper⸗ tiſſimi. qui eoꝛũ tempoꝛũ in ſola cuſtodia oui um exercẽetur. in talibus ſolũmodo ſtudent. Capituluzʒ. lxxinj. De a⸗ gnis qualiter teneri debẽt.⁊ quomõ caſtrari Vm naſcunt᷑ agni vnaquaqʒ ſeptiana męẽſeʒz ſal det᷑ eis.abinde in antea om ni tꝑe quĩitadecima die.Oñ aũt ſeꝑant᷑a ma⸗ tribo.mox tõdent᷑ ꝓpter pediclos.vel . meliꝰ? i; creſcũt.⁊ vnaqueq; hebdomada ſal detur eiſ dem. circa natiuitatẽ domini iungunt᷑ cũ ma tribo. vt hoc de agnis Palladius dicit. Var ro autẽ ait.Cum parere incipiũt oues.paſto res eos inijciunt in ea ſtabula.que ad eã rem habent ſecluſa.ibiq; agnos recent᷑ natos ad ignem pꝛoponũt.et per biduũ aut triduũ re⸗ tinẽt.dũ cognoſcunt matrẽ.⁊ pabulo ſe ſatu⸗ rant.deinde cum matres ad paſtum cum gre ge pꝛoderent.retinẽt agnos.qui cũ creati ad veſperũ fuerint alunt᷑ lacte.⁊ rurſus decernũ tur noctu a matribo cõculcent᷑ hoc idem faci unt mane anteq; matres ad pabulũ exeãt.vt agni fiant ſatulli lacte circiter decem dies.cũ pᷣterierint palos affigunt.⁊ ad eos alligant li bꝛo ⁊ coꝛtice.aut qua alia re leni diſtantes.ne toto die curſantes int᷑ ſe teneri delibent.id eſt deſtinant aliquod membꝛoꝛũ. Si ad matris mammã nõ accedent admouere opoꝛtet.⁊ la bꝛa agni vngere butiro.aut adipe.ſuilla.et ol facere labꝛa lacte.diebus poſt paucis.obijce re his viciam mollitã. aut herbam tenerã an tcxcq; exeant paſtum. ⁊ cum reuertunt᷑ ⁊ ſic nu tunt᷑ quo ad facti ſunt qdrimeſtres. interea matres eoꝛum his qui tepoꝛibus nõ mulgãt cum depulſi ſunt agni a matribus. diligentia eeſt adbibenda.ne deſiderio ſeneſcãt.itaq; de⸗ liniendũ.id eſt blãdiendũ in nutritatu pabu li bonitate.⁊ a frigoꝛe ⁊ eſtu ne qͥd laboꝛet᷑ cu randũ. Cum obliuione iam tactis nõ deſide rãt matrẽ tamẽ deniq; cõpellendum in gregẽ ouium. Capitulum. lxxv. De vti litate onium ⁊ agnoꝛum. Laliilitas ouiũ magna eſt.nã ex pilis ea⸗ rũ fiunt indumẽta neceſſaria ⁊ delecta vilia ad hominũ ſalutẽ ⁊ vitam. qui quanto ſunt ſubtilioꝛes.tanto melioꝛes ⁊ maiorꝭ pꝛe cij ex pellibo cum pilis fiũt pellicee ac ſedoꝛe pannoꝝ tẽpoꝛe frigoꝛis opoꝛtune.⁊ ex ipſis depilatis fiunt calciamẽta. ⁊ carni ipſarũ lac adiunctũ eſt cõueniẽs.⁊ ſatis ſalubꝛe.qͥ quã⸗ to recentioꝛ eſt. ianto melioꝛ eſt.⁊ quãto ſpiſ⸗ ſioꝛ.tanto amplioꝛis eſt nutrimenti.Et ipſi⸗ us aquoſitas que eſt ſerũ eſt ſolutiua ventrꝭ. ⁊ coleram educit ab eo.Caſeus aũt qui ex eo fit nutrimentũ eſt coꝛpoꝛis humani.qͥ quan⸗ to recentioꝛ eſt. tanto melioꝛ eſt.⁊ quanto ve tuſtioꝛ ⁊ durioꝛ.tanto peioꝛ.⁊ qui ex eo eſt ni⸗ mis ſalitus vel nimis viſcoſus vel nimis frã gibilis nõ eſ bonus.vt ait Raſis.ſed ille bo⸗ nus eſt qui tenet mediũ inter vtrunq;. Caro — autẽ pecudũ eſt indelectabilis ſapoꝛis ⁊ bin mida nimis.atq; incõueniens eſt niſi foꝛte vi lioꝛibus ruſticis aſſuetis.qui cõtinuis labo⸗ ribus exercent᷑ agnoꝛũ vᷣo caro ſatis eſt cõue niens cũ fuerit a lacte remota. ſed caſtratoꝛũ optima.nutrimentũ bonũ ⁊ multũ pꝛebens. ſi annalis fuerit.vt ait Auic.ſed ſi eã etatẽ ex ceſſerit fit deterioꝛ.⁊ quanto vetuſtioꝛ.tanto peioꝛ.⁊ ad digerendũ durioꝛ.pelles autẽ ⁊ la⸗ ne agnoꝛũ ſunt optime.atq; ad operimentuzʒ humani coꝛpoꝛis aptioꝛes qᷓ; matrum. Capitulum. lxxuj. De ta pꝛis hircis ⁊ edis qualiter debẽt eligi.⁊ quã⸗ to tempoꝛe ſint pꝛegnantes.? de ipſarũ vtili⸗ matezetaacc. QAi capꝛinũ gregẽ cõſtituere vult in elis gendo animaduertere opoꝛtet. pmo eta tem.vt eã paret qᷓ iam ferre poſſit fructũ.⁊ de his eã potius q̃ diutius.nouella q; vetus vti lioꝛ eſt.in foꝛma videndũ.vt ſint ſoꝛme ma, gne.coꝛpus leue.crebꝛo pilo.ſub mento duas vt mãmillas penſiles habeant.quia hee fec’ä dioꝛes ſunt vbere grãdioꝛe ſint.⁊ lac multuz pingue habeant hircus cũ ſimilibo ſub mẽeę to mãmillis.gurgulione longi.bꝛeui plena⸗ q; ceruice.auribo flexis ⁊ grauib⸗.paruo capi geinci eſecie veſunt gitae⸗ (cnN noo goo ſta topor Varro) Mner⸗ ſecormn ſoloe⸗ incune Clpltl pellerl umope unt la fiopan caſetan aacolan ſeciari mnale len cripſ⸗ lanen ptloſey (i pbiay- Gen (hantea 1 2 „, Gn inde ns vii ma⸗ duge nolez. lens⸗ chl = = . . 2 , se= –As= te. nitido ſpiſſo ⁊ lõgo capillo.ad medũdas fe mias ante annũ cõgruus.nõ autẽ durat ante ſexenniũ.als vltra decẽniũ.ex capꝛis melio⸗ res ſunt q̃ bis pariũt.ex his potiſſmũ mares ſunt eligẽdi admiſſuras. Catho ſcribit in fi⸗ ſcello ſcrutati eẽ capꝛas q ex ſaxo ſaliũt.plus ſexagenos pedes.huic pecoꝛi ſtabula melio⸗ ra ſunt q̃ ſpectãt ad ybernos ſolis oꝛtus.q̃ la pide aut teſta ſunt ſtrata. vt capꝛioli minꝰ ſit vliginoſum aut lutulentũ. Iteʒ ſubſternãtur vᷣᷣgultis ne obliniant᷑teneri.⁊ paſci hoc pecꝰ debet q̃ſi ouillũ.ſed hʒ ꝓpꝛia q̃dam ꝙ potius ſilueſtribo ſaltibo delectant᷑ qᷓ; pꝛatis.ſtudioſe em̃ de agreſtis ſaltibo paſcũtur. atq; in locis cultꝭ vᷣgulta carpũt.itaq; a carpẽdo capꝛe di cũt᷑. ideoq; ĩ lege locatõis fundi excipi ſolet. ne colonus capꝛã in fundo paſcat.poſt autũ nũ exigunt in gregem hircos.quia q̃ cõcipit poſt quartũ meniem reddit tẽpoꝛe verno.edi cũ trimeſtres ſunt facti ſubmittunt᷑.⁊ in gre⸗ ge incipiunt eſſe.ſatis magnuʒ gregem putãt eſſe circiter quinquagenas.eo ꝙ capꝛe laſci⸗ ne ſunt.⁊ ſe diſpergunt. cõtra oues ſe congre gãt.ac cõdempſant in locũ vnũ.ſingulis de cem capꝛis ſinguli ſufficiũt hirci. vltra octo annos ſeruande no ſunt.:nam hoc genus lõ⸗ gioꝛi ſterileſcit etate. Sanas em̃ capꝛas ne⸗ mo pꝛomittit. nunq; em ſine febꝛe ſunt(vt ait Aarro). Accidit etiam ſepe vt in coꝛpoꝛib- vulnerent.quibo ſubueniendũ eſt.eo ꝙ inter ſe coꝛnibus pugnant ac etiam ſpiſſis ſʒpino⸗ ſis locis paſcunt᷑.quibus ſubueniendũ eſt.vt in curis vulneruʒ equoꝛũ dictum eſt pleriſq; capitulis.vtiliias capꝛarum eſt pꝛecipue.in pelle ⁊ lacte ac edis.nam ex ipſarũ pellibo fi⸗ unt optima calciamenta.⁊ equoꝛũ ſelle operi unt᷑.lac ipſarũ multum eſt.⁊ humano coꝛpo⸗ ri optimũ.⁊ pꝛecipue non coagulatũ.parum caſeitatis habẽs.⁊ qui ex eo fit caſeus nõ eſt adeo laudabilis vt ouiũ.earuʒ carnes nimie ſiccitatis ad digerendũ dure exiſtunt.ideoq; male. Sed edoꝛũ carnes ſunt optune ad ſa⸗ lutem ⁊ delectationẽ.⁊ pꝛecipue lactantium. ⁊ ex ipſoꝛũ pellibus fiunt optime carte.ac de licata calciamenta his cõuenientia.qui volu ptusſe viuere cupiunt. .. . Capituiu. ixxuij. De ſcro phia. verribus.⁊ ſuibus.quales debent eli⸗ gi.⁊ qualiter ceneri.⁊ quanto tẽpoꝛe ſunt pꝛe gSgnantes. ? de iplarum ſanitate.⁊ vtilitate. Err es eligedi ſũt vaſti ⁊ ampli coꝛꝑis. ſed rotũdi ponꝰ q; lõgi vẽtre ⁊ clunibo ——T—— . — .e Nonug Fo Crxvif. — — = —.— magni roſtro.bꝛeui.ceruice glandulis ſpiſſa. vniꝰ colon potiꝰ qᷓ; varij. libidioſi ãniculi qͥ vſq; ad q̃drios inire feias pnt. ſcrophas vo lõgi later debemꝰ eligere.⁊ qͥb ad ſuſtinẽdũ feture on ſe magn vent effundat.cetera ver ribo ſilia. ſʒ in regiõibo frigidis depſſi nigriq; pili.in tepidis qleſcunq; puenerit. Itẽ ex bo na ꝓgenie vt poꝛcos młtos ꝑiat.h̊ genꝰ in oĩ bus loò hꝛi põt. meliꝰ tñ agrꝭ paluſtribo qᷓ ſic cis pcipue vbi arboꝝ fructuoſioꝛ ſilua ſuppe tit.qᷓ ſubinde matun fructibo alterna ꝑ annũ mutatiõe ſuccurrat.locis maxie gᷓmĩoſis ⁊ cã naxꝝ.vł in nuci radicib nutriunt᷑.ſʒ deficiẽti bus alimẽtis ꝑ hyemẽ pᷣbẽda ſũt pabula glã diũ caſtaneaꝝ ⁊ ſiliũ vl faba aut oꝛdeũ vłfru mẽtũ.h̊ em nõ ſolũmõ piguedinẽ efficiũt.ſed etiã carnes iocũdũ ſapoꝛẽ paſtũ exigũt.Eſta te mãe ⁊ añq; eſtꝰ ĩcipiat ſubigũt.i.vadũt ĩlo cũ vmbꝛoſũ.maxie vbi ſit aq̃.pꝰ meridiẽ rur⸗ ſus lẽto feruoꝛe paſcunt᷑.yberno tꝑe nõ pᷣus exigũt paſtũ qᷓ; pꝛuia euanuit.⁊ liq̃facta ẽgla cies.poꝛci gregati moꝛe alioꝝ pecudũ claudẽ? de nõ ſunt.ſʒ aras ſub poꝛticibꝰ faciemꝰ.qbi mat᷑ vnaq̃q; claudant᷑.q̃ are ſuꝑioꝛi ſint ꝑte detecte.vt libere nũeꝝ paſtoꝛ exploꝛet.⁊ oppᷣſ ſis a mr̃e fetiba ſepe ſubueniat ſubtrahendo. Lurabit aũt vt fetus ꝓpꝛios cũ vnaq̃q; pᷣclu dat.plus vo q; octo(vt columella dic) nutri⸗ X iij rinõ dʒ. alladio aũt ſex ſufficere videt lʒ ples vale t educare.tñ enũero ſueta deſiciat. Varro ait.ꝙ tot poꝛcos ꝑere põt q̊t mãamas hʒ.ſi minꝰ peat eẽ poꝛtẽtũ.in qͥ illud antiqᷣſſi⸗ mum fuiſſe ſcribit᷑.ꝙ ſus enee lauim.xxx. poꝛ cos peꝑit albos.nutnitari octo poꝛci ꝑuulipᷣ mo pñt incremẽto facto.a poꝛq dimidia ꝑs remoueri.qꝛ neq; mat᷑ ſufficient᷑ põt lac pᷣbe⸗ te.neq; generati roboꝛari. ad feturam verres duebo mẽſibo añ ſecernẽdi ſũt.optiam admiſ ſurã tpᷣs a fauonio ad eqͥnoctiũ ᷣnũ.i.a kln. febẽ.ad diẽ.xij.marcij.ita em̃ ↄtingit vt eſtate piãt.qtuoꝛ eĩ mẽſiba ẽ pᷣgnãs.⁊ tũc ꝑiat cũ pa bulo habũdat t᷑ra neq; mioꝛes admittẽde qᷓ; ãnicule melius.xx.mẽſes expectare.vt binie ꝑpiant cũ ceperũt.dicunt᷑ ̊ facere vſq; ad.vij. annũ.recte admiſſuras cũ faciũt in luto volu tant᷑ libent᷑.q̃ illoꝛũ reqᷣes eſt.vt lauatio hoĩss. cũ oẽs ↄceꝑint rurſus ſegregũt verres.verrꝭ octo mẽſiũ incipit ſalire.idq; vſq; ad q̃drien niũ recie facere põt.deinde id retro q̊ad ꝑueit dg laniũ.i.impoſſibilitatẽ coeũdi. Sus vſq; ageo piguedie creſcere ſolet.vt ſeipᷣe ſtans ſu⸗ ſtinere nõ poſſit.neqʒ ꝓgredi vſq;. nã in luxi tania fert᷑ ſus eẽ occiſus qͥ fuit inuẽtus vigiti trib⸗ põdo.i.qͥngẽtis ſeptuagitaquĩq; libꝛis. eiuſq; ſuis a cute ad os pedeʒ ⁊ tres digitos fuiſſe.i.habuiſie.lardũ cum carne vno pede?⁊ tribo digiᷣ groſſũ vt ait varro.addit etiã ſe in Archadia ſpectatũ ſuẽ qͥ in pĩguedine nõ mõ ſurgere nõ poſſ!j.ſed etiã in eã murẽ nidũ fecii ſe ⁊ peꝑiſſe mures. Fecũditas ſcroffe ꝑpedit᷑. qꝛ in pᷣmo ꝑtu agit.nõ młtũ in reliqs mutat. Subulci binis mẽſiba poꝛcos ſinũt cũ mr̃i⸗ bus.deinde cũ iã paſci pñt ſecernũt.poꝛci na ti hyeme fiũt exiles.ꝓpt᷑ frigoꝛa.⁊ qꝛ matres aſpnant᷑ eos ꝓpt᷑ exiguitatẽ laci.qꝛ ex ̊ den⸗ tiba ſauciant᷑ ab eis eaꝝ mãme.diuiſus eſt ea rũ annus bifaria.qꝛ bis ꝑiũt in ãĩno q̃ternis mẽſibo fert vẽtrẽ.binis nutritat.nã facere oꝑ⸗ tet circit᷑ triũ pedũ altã ⁊ latã.amplius paulo ea altitudie abs t᷑ra.ne dũ velut exire pᷣgnãs abhoꝛtet.altitudis modꝰ fit vt ſubulcꝰ facile circũſpicere poſſit.ne qͥs ꝓcellus a mre opp⸗ mat᷑.⁊ vt facile pᷣgnare poſſit cubilei aris ho altuʒ palmipedale.i. ſtiũ eſſe dʒ.⁊ limẽ inferiꝰ altuʒ pal vno pede ⁊ palmo.ne ꝓcellũ ex ara cũ mater ꝓdu trãſire poſſint.q̃tienſcũq; aras ſubulcꝰ purgat.totiẽs arenã mittere oꝑtet.aut qͥd ali ud qð exſugat hũoꝛẽ.⁊ cũ peꝑit largioꝛi ciba tu ſuſtẽtet.q̊ faciliꝰ lac ſuppeditare poſſit.in qͥ bus oꝛdei circit᷑ binas libꝛas aq̃ madefactas dare ſoleẽt. mãe ⁊ veſꝑe.ſi alia qᷓ obijciãt nõ ba Nonus buerit. ſcrophe bis ĩ die lact cã bibãt. cũ poꝛ ci a mãma depulſi ſũt.ſi fundus miſtrat dare ſolẽt vinacie ac ſcropei ex vuis.a ꝑtu.x.diebꝰ ꝓxis nõ ꝓducũt ex aris matrẽ.niſi ꝓpter po tũ elapſis.x.diebo ſinũt exire paſtũ in ꝓxumũ locũ ville.aut crebꝛo reditu lacte alere poſſint poꝛcos.Cũ creuerint ſecunt᷑ matrẽ ad paſtũ. deniq; ſecernũt a matribo ac ſeoꝛſũ paſcũt uu trices ſubulcus aſſueſcere dʒ.vt oĩa faciãt ad bucinã pᷣmo cũ incluſer̃t cũ bucinatũ eſt ape riũt. vt exire poſſint ĩ eũ locũ vbi oꝛdeũ effuſũ ſit ĩ lõgitudie.ſic em̃ minꝰ diſpit q; ĩ aceruos poſitũ.Et ples facilit᷑ accedũt.ideoq; ad bu⸗ cinã ↄueĩre dicunt᷑.ne ſilueſtri loco diſꝑſi pe⸗ reãt.caſtrant᷑ verres ↄmode ãniculi.nec mio⸗- res qᷓ; ſemeſtres.q̃ facto nomẽ mutãt.⁊ vᷣrib⸗ dicunt᷑ maiales.de ſanitate ſuũ vnũ ſolũ exẽ⸗ pli cã dicã.poꝛtꝭ lactãtibo ſi ſcropha lac ſupe ditare nõ põt.triticũ frictũ dare oꝑtet.cruduzʒ em̃ ſoluit aluũ.vł oꝛdeũ obijci ex aq̃.qad fiãt trimeſtres.in cẽtũ ſcrophis.x.vᷣres ſatᷣ eẽ pu tant᷑.vtilitas poꝛcoꝝ eſt.qꝛ eaꝝ carnes ad ci⸗ bũ cõpetũt recẽtes ⁊ ſicce.⁊ optia ꝓ calciamẽ tis.⁊ eoꝝ lardꝰ eſt optimꝰ in cõdiẽdis omĩb⸗ cibis.⁊ eoꝝ adeps optia ꝓ calciamẽtis ↄſer⸗ uãdis.⁊ in plibo vngẽtis ad curãdas egritu⸗ dines oꝑtunus. Itẽ eſt alia vtilitas.qꝙ vineis immiſſi nec dum turgentibo.⁊ exacta vinde⸗ mia gramie ꝑſecuto foſſorꝭ diligẽtia mutant᷑. hibiu inſt pee on 5 Lun ihen Prit — lendo geap neco gefe oo bool loſun dexcn bos⸗ haben bue:. cllig grnou Gits d cauda ndee dage ponſ noſe⸗ lanes heoon ntes Mcu rbno ſteni eßffu ge ferea heone ſabt name l leacn wiſ ſen neo tere. en Liber Capituluũ.lxxviij. De ta nibus quales debent eligi.⁊ qualiter teneri ⁊ inſtrui.⁊ de ipſoꝛum vtilitate. Arnnis eſt cuſtos eius pecoꝛis.qui eo copmite indigẽt.ad ſe defendendũ.in auo genere ſant maxime oues ⁊ ca⸗ pꝛe.eas em̃ lupus captare ſolet cui canes ap ponimus defenſoꝛes.in ſuillo pecoꝛe ſunt qͥ ſe defendũt.vt ſues.vᷣres.maiales.⁊ ſcrophe. Canũ genera ſunt duo.vnum venaticũ per⸗ tinens ad feras. alterũ quod cuſtodie cauſa parat᷑.pertinẽs ad paſtoꝛes.de quo dicere in tendo.ad foꝛmã hu ius artis pꝛimũ etate ydo nea parandi ſunt.nam catule ⁊ ſenes nec ſibi nec ouibo ſunt pꝛeſidio.⁊ lupis nõnunq; pꝛe de facie. debẽt eſſe foꝛmoſi magnitudine am pla.oculis nigrantibus.naribus cõgruenti⸗ bus labꝛis ſubnigris.aut rubicundus.men io ſupꝓpꝛeſſo.⁊ ex eo natis duobus dentibus Ddextra ⁊ ſiniſtra paulo eminentibo ſuperioꝛi⸗ bus.directis potius qᷓ; bꝛachis.id eſt toꝛtis. habentes acutos dentes.labꝛo tectos.capiti bus ⁊ auriculis magnis ac flatis. id eſt pli⸗ caiis.groſſis ceruicibus.ac collo internodijs articuloꝛũ longis.pedibs magnis ⁊ altis.di⸗ gitis diſcretis ⁊ vngulis duris.neq; curua cauda groſſa.ac coꝛuis coꝛpoꝛe ſuppꝛeſſo ſpi na neq; eminula.id eſt ſima.neq; curua.cau⸗ da gꝛoſſa.latratu graui.hyatu magno.coloꝛe potiſſimũ leonino.femine vᷣo debent eſie mã moſe.papillis equalibus.Cauenduʒ eſt nea laneis.id eſt lanificis ne ve a venatoꝛibus ca nes cemas. Nam alij ad pecus ſequendũ in⸗ ertes ſunt.alteri ſi viderint lepoꝛem aut cer⸗ uũ eum potius q; oues ſecunt᷑.quare a paſto ribus emptus melioꝛ eſt qui oues ſequi con⸗ ſueuit.aut qui ſine cõſuetudine fuerit.canis em̃ facile quid aſſueſcit.pane bene paſcendi cũ grege ſunt.ne pꝛopter famem volẽs que⸗ rere cibũ a grege recedat. moꝛticine ouis car nes non patiant᷑ paſci. ne ductu ſapoꝛe minꝰ ſe abſtineant.ſed dent᷑ eis oſſa bene concuſſa. nam ex his dentes fiũt firmioꝛes.⁊ os mag· patulũ. ꝓpterea ꝙ vehementius ducunt ma⸗ k. acrioꝛeſq; fiunt. ꝓpter medullarũ ſapoꝛem in die cibum capiant vbi paſcuntur veſpere vbi ſtabulunt᷑.catuletribus mẽſibus ſolent eſſe pꝛegnantes in partu.ſi plures ſunt elige⸗ re opoꝛtet quos habere velis.reliquos abij ⸗ cere.quanto pautioꝛes relinquũtur. tanto in alendo melioꝛes fiunt. Itẽ ſubſternat᷑ eis ali⸗ MNonus Cxxviif. quid quo mollioꝛi cubile facilius educẽtur. catuli dicbus viginti videre incipiunt.duo⸗ bus menſibus pꝛimis a partu nõ diſiungun tur.a matribus educũt eos in vnũ locũ. Iteʒ conſuefaciant vt alligari poſſint.pꝛimũ leui⸗ bus vinculis.que ſi abrodere conant᷑. ne il⸗ lud cõſueſcant facere verberib eos deterrere ſolent.qͥdam nucibus grecis in aqua tritis vngẽt aures.⁊ inter digitos.eo ꝙ muſce ⁊ ri cini pulices ibi ſtare ſolent.ꝙ ſi non fiat ea erx ulcerent᷑.ne vulnere vt ⁊ a beſtijs.imponun tur eis colaria ferri. habẽtia ſub ſe leue coꝛiũ. clauulis infixũ.ne collo noceat duricia ferri. nũerus canum pꝛo pecoꝛe multitudine ſolet parari.ſed in regionibus ſilueſtribb remotis a villis vbi beſtie male ſunt multo requirunt plures.nam in villatico grege ſufficiũt vnꝰ. ſcʒ maſculus.alter femĩa.eo ꝙ ſimul ſunt aſ ſiduioꝛes.⁊ idem cũ altero fit acrioꝛ.⁊ ſi alter eger eſt ne ſine cane grex ſit. q̊s conſuefaciãt nocte vigilare.⁊ in die clauſos doꝛmire. Capituluz. lxxix. Depa⸗ ſtoꝛibus quot ⁊ quales debent eſſe.· 3 . 1 1 O maioꝛes pecudes neceſſarij ſunt eta⸗ te perfecte.ad minoꝛes parui quãdoq; ſufficiũt.iterũ qui in collibus verſant᷑ firmio⸗ res reqrunt᷑.qᷓ; qui in fundo quotidie ad vil lam redeunt.itaq; in ſaltibus licet videre iu⸗ uentutẽ.⁊ eam fere armatã cũ in fundis non modo pueri ſed etiam puelle paſcant in die. daſcere greges ſimul cõmuniter omnes.Cõ⸗ tfra pernoctare ad ſuũ quemq; maioꝛ natu ⁊ ceteris peritioꝛ eſſe debet. eiq; omnes alij pa rere debẽt. itaq; tamen opoꝛtet euʒ alios etate pcellere.ne pꝛopter ſenectutẽ minus ſuſtine⸗ re poſſet laboꝛes.pᷣſertim dum cõueniunt foꝛ me hominũ.difficultatẽ ac montiũ arduitatẽ ⁊ aſperitatem facile ferant.qꝙ pati neceſſitate babent qui greges ſecunt᷑.pꝛeſertim cũ cõue⸗ niunt foꝛme hominũ armenticios atq; capꝛi nos quibus rupes ac ſilue ad pabulandũ cõ uneniunt.foꝛme hominũ legende ſunt vt ſint firmi.⁊ ſequi poſſint.⁊ veloces mobiles expe litis membꝛis.qui non ſolũ pecus ſequi poſ ſint.ſed etiam a beſtijs ac pꝛedonibo defende re.qui onera extollere iniũcta poſſint.qui ex⸗ currere qui iaculari non omnes ad hac rem apti ſunt.magiſtrũ pꝛouidere oꝑtet.vt ſequã tur omĩa inſtrumẽta.que pecoꝛi ⁊ paſtoꝛibus opus ſint.maxime ad victum hominũ.⁊ ad medicinã pecudũ.ad quã rem habẽt iuuenta baſſuaria dñi.alij eq̃s.alij mulos vel aſinos. aut alia que onus doꝛſo ſerre poſſunt.qui in fundo perpetuo manẽt. facile habent conſer uari in villa que paſtoꝛiba neceſſaria faciant. his autẽ qui in ſaltibus ⁊ ſilueſtribus locis paſcant mulieres adiungere opoꝛtet.que gre ges ſequant᷑.ac cibaria paſtoꝛiba expediant. eoſq; aſſiduioꝛes faciant. magiſter pecoꝛis ſi ne litteris ydoneus nõ eſt.eo ꝙ rationes do⸗ minicas cõficere.nec aliud quicq; ratione fa cere poteſt.paſtoꝛũ numerus eſſe debet ſcõᷣm multitudinẽ pecudum genus earũ ⁊ diuerſi⸗ tatem locoꝛũ paſtionis.⁊ vendentiũ agnos.⁊ facientium caſeos.vel non maioꝛ vel minoꝛ talis ⁊ tantus qui omnia opoꝛtuna huic ope ri poſſit cõmode explicare. “ Capitulu. lxxx. De lepo⸗/ rarijs ⁊ lepoꝛibus ceteriſq; animalibus feris includendis. E poꝛariũ eſt locꝰ clauſus.in quo clau Qdunt lepoꝛes ⁊ capꝛioli.⁊ cerui.⁊ cuni⸗ culi.ceteraqʒ anialia non rapacia. fera tamẽ ſic antiquitꝰ appellatus.eo ꝙ lepoꝛes pᷣcipue includebant᷑ in eo.ſed ommiũ hoꝛũ cuſtodia incrementũ ⁊ paſtio aꝑta ⁊ nota eſt.ideo bꝛe⸗ uiter explicanda.itaq; ſepta ex materijs circa locũ magnũ vel paruũ.ſᷣm optionẽ vel poſſi bilitatẽ dñi fiat adeo alta vel cõpacta.q; neq; lupꝰ neq; alia beſtia intrare poſſit.neq; deſu per trãſilire.ibiq; opoꝛtet eſſe latebꝛas in vir⸗ gultiꝭ ⁊ herbis.vbi lepoꝛes interdũ deliteſcãt. ⁊ arboꝛes patulis ramis.qͥ aquile conatũ im pediant.in qͥ ſi lepoꝛes mares vł femĩas pau cos intromiſſis bꝛeui tẽpoꝛe locus implebit᷑ tãta eſt fecũditas huiꝰ quadrupedis.ſepe em cũ catulos habẽt recẽtes.alios in vẽtre repe⸗ riunt᷑ hꝛe.itaq; qͥ ſcire volet maſculũ a femia diſcernere(vt Archadius ſcribit) nature fo ramia debet inſpicere.nam ſine dubio maſcu lus vnũ.femĩa duo inueniunt᷑ habere.ſi cau⸗ te ⁊ ſubtiliter inſpiciat᷑.ſed lepoꝛũ tria genera fere ſunt. vnũ italicum. pedib pꝛimis humili bus.poſteriboaltis.ſuperioꝛe ꝑte.id eſt doꝛſo baſſa. ventre albo auribo lõgis. qͥ lepus dicit cum pꝛegnans ſit tũc cõcipere in gallia tranſ Ahin lua per 600. nn⸗ ſctl Cuni ant los no⸗ loo niet Z 1 noclan acuni⸗ muni chpue loci obee⸗ nci poſi Pncq Pdeſu invi⸗ iteſci⸗ tüin opal cht. een tepe⸗ fmi ureſo naſau ican⸗ Eneni umnli not⸗ . . alpina. ? macedonia. fiunt per magni inita⸗ lia.et hyſpania mediocres. Item in gallia re periunt᷑ alij alteriꝰ generis toti candidi. Ter cij generis eſt ꝙ in hiſpania ⁊ in pꝛouincia ⁊ in partibus lombardie ſibi coherentibo na⸗ ſcit᷑ſilis nro lepoꝛi ex q̃dã ꝑte.ſʒ hũilis.quẽ cuniculũ appellãt. lepꝰ dẽ ab eo.qͥa leui pede ambulat.cuniculi ab eo ꝙ ſub terra cunicu⸗ los ipſi facere ſolent.vbi lateant in agris ne⸗ moꝛib ⁊ pꝛatis ⁊ vineis.apꝛos hꝛe poſſe in lepoꝛario ⁊ capꝛiolos ⁊ coꝛuos nõ eſt dubiũ. nis ⁊ piſcibus includendia. — ——— — — . Lipiſcinas hie deſiderat. pmũ eligere optet locũ ↄuenientẽ qͥ nullo tꝑe aq̃ ca⸗ reat.nõ em alijs pñt durare lo.ſʒ piſcinax q dã ſunt ꝑue.q̃dã magne.q̃dã mediocres.⁊ ite rũ q̃dã ſunt ftanee.qdã ſtangnee.q̃dã mari⸗ ne.⁊ q̃dã etiaʒ fluuiales.ſʒ ꝑue ſunt minuant: ſeptis ex lignis vł vimibo aut lapidibo cõſtru ctis ne lodria vł aliud aĩal nocẽs intrare poſ⸗ ſit.⁊ vimes aut vites ſuꝑ cã tẽdant᷑qͥbo aues treant᷑ rapaces. in eiſq; ponant᷑ piſces illi aqᷓ cõuenientes.ex his qͥ inueniunt᷑ in ꝑtibo illis nã quidã libentiꝰ ſtant in fontiũ vł fſluuioꝛi aqͥs.alij in ſtagnis ⁊ lacubo nõ nulli delectãä⸗ tur marina.ſit aũt ꝑua piſcina ꝓfunda in q̃n tũ foſſoꝛibo ꝓfundari poſſit.ſʒ in magnis pi⸗ ſcinis ↄmode ſtari pñt. ſi marina fuerit in aq̃ de mari educta oĩa genera marinoꝝ piſci KNonns Fo. Cxxix. um natura puoꝝ pñt in ea ſeruari. Si piſci⸗ nã magnã hꝛe volueris oꝑtet ipᷣm ſieriex ma gno lacu vel ſtagno in q̃ ſunt aque plurime — cõgregate.niue ac pluuijs aut fontibo.vel in eęea flumen fluentibo. vel etiã aq̃ marina.qð in pluribo euenit loc.ꝙ ſi ex ipo lacu vł ſtagno aq per aliquã ꝑtem exeat. ibi claudat᷑ talit impediant piſciũ exitus.⁊ nõ aq̃ͥ.ꝙ ſiex aqua dulci conſiſtat.poterũt in ea poni ac ſeruari oia genera piſciũ.tam magnoꝝ q; paruoꝝ.in talib aquis viuentiũ.ſunt ⁊ aliqui marini pi ſces qua terunt᷑ in dulci quo ad aquã dulceʒ accedẽtes.delectant in ea.⁊ tales ſimiliter po terũt in dulci piſcina ſeruari.Si vᷣo fuerit ex aq̃ marina.in ea ponant᷑ oĩa genera piſcium marinoꝝ.ſi ſit valde ꝓfunda.niſi ſit piſc¶ ma ximꝰ vt balena q̃ nullo loco niſi manꝭ pelago claudi põt.ſi vo mediocrꝭ magnitudis ſit pi ſcina. ex his q̃ dicta ſunt facile põt hꝛi doctnri na qᷓles piſces pñt in ea includi.piſcine vtili tas magna.qꝛ ex pauc piſcibo incluſis bꝛeui tpe habenepiurts e qbo plures vẽdi pñt.et plures ad eicam baber. M Caputultz. Exxij. Depa Ompleto IracA aĩaliũ q̃drupedũ nu triendoꝝ ac piſciũ. de bipedibo ⁊ ceterꝭ volatilibo eſt dicenduzʒ. Et pmo de pauonib⸗ qſuo decoꝛe nobilioꝛes ſunt ceterꝭ.q̊s nutri relvt egregie ait Palladius) facile eſt. niſi fu⸗ res aut anialia inimica foꝛmides.qͥ ꝑ agroo vagant᷑ plerũq; ſpõte ſe paſcũt pulloſq; edu⸗ cunt.altiſſimas veſpe arboꝛes petũt.vna bis cura debet᷑ vt incubãtes ꝑ agrũ feminas que h paſſim faciũt a vulpe cuſtodias.Ideoq; in bꝛeuibo inſulis meliꝰ nutriunt᷑. vni maſculo qnq; femie ſufficiũt.quod ſeruandũ eſt (vt ait varro)ſi ad fructuʒ ſpectes.nã tũc pautioꝛes debẽt eſſe mares q; femie.Si ad delectatiõeʒ cõtra foꝛmoſioꝛ em̃ eſt maſcłus.maſculi ona pullos ſuos ꝑſecunt᷑.velut alienigenas.pꝛi us q; illis criſtaꝝ naſcant᷑ inſignie. Ab idibꝰ febꝛuarij calere incipiũt.faba leuit toꝛrefacta inciiant᷑ ad libidinẽ.ſi eis qnto quoq; die teæz pida pᷣbeat᷑ Cupiditatẽ coeũdi maſclus cõfi teẽct᷑ qtiens circa ſe amictũ caude gẽmantis in curuat cũ ſtridoꝛe ꝑcurrẽs. Si oua pauonũ gallinis ſupponant᷑ excuſant᷑ matres.trib vi cibo ab incubatiõe ꝑ annũ fetꝰ edũt.pmꝰ par tus qͥnq; ouoꝝ.ſcdᷣs q̃ttuoꝛ.terciꝰ triũ vł du oꝛũ eſſe cõſueuit.ſed electe ſi H̊ placuerit galli ne ſint q pmo nutrimęto lune nouẽ dieb ha bejiãt noua oua ſuppoſita qnq; pauonina. ce⸗ tera ſui generis. decima die omnia gallinacia ſubtrahantur. et alia gallinacia recentia toti⸗ dem ſupponant᷑.vt.xxx.dieb poſſint cũ pa⸗ noninis aꝑiri ouis.Oua aũt pauonũ contra galline ſubiecte ſunt ſepe manu ↄuertant᷑.qa hoc ipᷣe facere vix valebit. vnaq; ꝑteʒ oui no tabis.vt cõuertiſſe cognoſcas. maioꝛes galli nas oꝑtet eligere.nã minoꝛib pautioꝛa ſup⸗ pones.Cubilia dẽnt eis fieri ſub tecto diſcre ta.⁊ a tra eleuata.vt neq; ſerpens neq; beſtia accedere ad ea poſſet (vt ait Marro)pᷣterea lo cũ ante ſe purũ hꝛe debʒ cubile.q̊ ad paſtũ ex eãt dieb aptis.nã vtrũq; locuʒ purũ eẽ volũt hee volucres.itaq; paſtoꝛẽ earũ cũ vacillo.id eſt badili circũire oꝑtet ac ſterc tollere natos ſiad vnã trãſſerre a plib velis.qͥndecim vni nutriti ſufficiũt.pᷣmis diebo far oꝛdei aſꝑſum oĩno pullis dabit᷑ vlł vndecũq; cocto pulticu la ⁊ refrigerata Poſtea adijciet᷑ poꝛroꝝ ↄciſũ vl caſeus recẽs ſed expᷣſſus.nã ſerũ pullis no cet locuſte etiã in pedib ablatis pᷣbent᷑ ita pa ſcẽdi ſunt vſq; ad vnũ mẽſem. deinde oꝛdeuʒ poteris pᷣbere ſolẽnit᷑. Trigeſimoqͥnto tñ die poſtq; nati ſunt in agru tutũ eijci pñt.comitã te nutrice paſcẽdi.cuiꝰ ſingultura vocant᷑ad villã.pituitas vᷣo ⁊ cruditates his remedijs ſubmouebis.qͥbus gallina curat᷑.maximũ il lis periculũ eſt cũ incipit criſta pꝛoduci.nam patiunt᷑ languoꝛes ſicut inſantes cuʒ dentes MNonus tis naſcunt᷑. vtilitas ipſoꝛum eſt carnes ſati⸗ bone ſunt.ſed ad digerendũ dure.maſculoꝛũ penne ſunt pulcre.ideoq; puellis pꝛo ſertis ⁊ alijs oꝛnamentis apte. . 2. Cap.ixxxuj. De faſianis WYEB4 &IT faſianis nutriẽdis ̊ ſernãduzʒ eſt.vt noyuelli ad creandos fetꝰ gent᷑.i.qͥ anno ſuꝑioꝛi ſũt editi.vereres em̃ fecũdi eẽ nõ pñt. in ea vt feias menſe marcio vel apli.duabo fe mis vnꝰ maſclus ſufficit.ſemel ĩ anno ferꝰ cre ant. xx.fere ouis ꝑiendi oꝛdo ↄcludit᷑. Gallie his melius incubabũt.ita vt.xv. faſiani oua nutrix oĩa oua cooꝑiat.cetera ſui generꝭ ſup⸗ ponant᷑.in ſupponẽdo de luna ⁊ diebi q̃ ſunt de alijs dicta ſeruemꝰ. Trigeſimꝰ dies matu ros pullos ĩ lumẽ mittet.ſʒ ꝓ. xv.dies diſcre⸗ to toto ac cõſpſo vino reinigerato leuit᷑ oꝛdei farre paſcent᷑.deinde triticũ ⁊ locuſtas pꝛebe bis ⁊ oua fo?mice. Sane ab aq̃ ꝓhibeant᷑ ac ceſſu.ne eos pituita cõcludat. ꝙ ſi pituitã pa tiant᷑ ab eo cum pice liquida terra roſtra coꝛũ debebis aſſidue perfricare.vel ſicut gallinis auferre.eoꝛum carnes ſunt optime. Caß lxr xiuj. de anleri 1* M — polluit. 1yerex Aeſitſin pettttn. cucula fesſunt Cheree marei Wiane Hein gugpl chſene bitſige ntſap u Poſtegfe Meipe fciunt Meinoe heitbe ſnmu ca nõ fuerit cuius foꝛmi 7 17 ſj 1 — Alſer aquã herbamq; deſiderat. nec ſi⸗ ne ip̃is facile ſuſtinet᷑. locis cõſitis ini⸗ micus eſt. quia ſata ⁊ moꝛſu ledit et ſtercoꝛe polluit. pᷣſtat plumas quas autũno vellamꝰ ⁊ vere.vni maſculo tres femĩe ſufficiũt. Sed deſit fluuius lacuna foꝛmet.ſi herba nõ ſup⸗ petit trifoliũ fenũgrecum agreſtia incuba la ctuculas pꝛo alimẽto ſeremus.albi fecundio res ſunt marcij.vł fuſci minꝰ.quia de agreſti genere ad domeſticũ tranſierũt. incũbũt Kkln. marcij vſq; ad ſolſticiũ eſtiuũ. Circa.xv.oua vni anſeri ſufficiunt. incubant.xxx.diebus. HNHelius tamẽ eſt ꝙ gallinis oua ſuponas. quia plus parient. ꝑiture ad arã pꝛoducant. cũ ſemel hoc feceris cõſuetudinẽ ſponte tene bũt.ſi gallinis anſeris oua ſupponas ne noce ant ſuppoſitis ſubijciat᷑ vꝛtica.ſemen papaue ris pꝛimis decẽ diebus paſcende ſunt intus. poſtea foꝛas eos poterimus educere. vbi vꝛti 5 idãt aculeos. et pꝛeci pue ĩ pꝛata et piſcinas aut palludes.aras eis faciunt ſupꝛa terrã in qua nõ inducant plus vicinos pullos.eaſq; aras pꝛouideant ne ha beãt humoꝛẽ.⁊ molle habeãt ſubſtramen. ex palea alba qua re ne ve accidere ad eos poſ⸗ . ſint muſtele.nec alie beſtiole que noceant. vt ait Varro.quattuoꝛ menſibo bene ſaginant᷑ nã melius in tenera etate pingueſcũt.polẽtuzʒ dabit᷑ ter in die. large vagant᷑ ⁊ ideo ꝓhibeae, licentia obſcuro loco claudantur ⁊ calido.ſic etiã maioꝛes ſcðᷣo loco pingueſcunt.nã ꝑuuli ſepe die triceſimo ſaginant.melius ſi ad ſocie tatẽ miliũ pꝛebeamꝰ infuſum inter anſerũ ci baria.omne legumẽ pꝛeſtari põt excepto he⸗ rebo.Alupis ⁊ vulpibus rapiunt᷑et ideo ab eis cuſtodiẽde ſunt. vtilitas anſerũ eſt qͥa car nes pulloꝛũ ſi ſunt pingues ⁊ quattuoꝛ men ſium nõ exceſſerunt etatem a pluribo appetũ⸗ tur.et eoꝛũ penne molles optime ſunt pꝛo le ctis.et dure alarum ſcriptoꝛibo competunt ⁊ ſagittis. Maates ſunt de natura anſerũ.⁊ eodem mogco nutriunt᷑ vt anſeres.libenter co⸗ medũt herbã anatiuã que in ſupficie aq ſtan tis ex ſolis aduſtione oꝛit᷑.oĩa reptilia ⁊ ver⸗ mes ⁊ om̃ia turpia libẽter accipiũt ⁊ gluciũt. vtilitas ipſarũ eſt pᷣcipue in pennis ⁊ carni⸗ bus etiam illarũ ⁊ pulloꝛũ earũ vtimur. licet ſatis ſint indigeſtibiles et viſcoſe. apitulu. lxxxv. Deana tibus. LTiber Monus Ca tu 1 xxxuf D 2 ꝑticas in pariete ſint cubicula earũ aut ſicut P tulum. xxx dDiryxi veſtibulũ ſeptũ in quo diuturno tꝑe eſſe gallinis et gallis ac ipſaruʒ pullis quales ha poſſint.⁊ ĩ puluere volutari.dicta cubilia ſint beri et qualiter teneri expedit. cxrunn ſculpta in parietibo. aut aff xa firmiter. mo . ——— tus em cũ incubat nocet ĩ cubilibo cũ ꝑturie⸗ rint palea ſubſterni debet.et cũ peperint tol⸗ las ſub ſtramẽ.⁊ recẽs aliud ſubijce.eo ꝙ pu lices et alia naſci ſolent.q̃ gallinas quieſcere nõ patiunt᷑.ob quã rem oua vt inequalit᷑ ma tureſcũt aut coꝛrũpunt᷑.que velis incubet ne gant plus.xxv.oua incubare opoꝛtere q;uis ꝓpter fecunditatẽ peperit plura. Palladiꝰ au tẽ ⁊ mulieres nr̃e vltra.xvij.vel.xix.oua non ſupponũt.fertur tamẽ ꝙ in qbuſdaʒ mũdi ꝑi brvus inueniunt᷑ homĩes qͥ furnos adeo tẽpe⸗ rate calefaciũt.q; eoꝝ caloꝛ equalis eſt calo⸗ re galline cubantis.atq; in vno furno ſeu cli. bano ponũt multitudinẽ pennaꝝ paruaꝝ.et mille gallinacea oua.poſt. xx.dies naſcunt᷑ ac extra pꝛoſiliũt.optimũ eſſe partũ ab eqͥnoxio verno ad autünalc.itaq; q̃ antea vel poſt na⸗ ta ſunt nõ ſunt ſuponẽd..⁊ ea que roſtra aut vngues nõ habẽt acutos autẽ nã paluſtre in cõcipiendo ⁊ ouãdo quã in cubãdo occupa⸗ te eſſe aptiſſime.ad partũ ſunt annicule aut bi nie incubãtes includere opoꝛtet vt die et no⸗ cte incu bẽt pꝛeterq; mane ⁊ veſꝑge cũ cibus ⁊ potio eis dat᷑.opoꝛtet vt curatoꝛ circũeat die bus aliq̃t interpoſitis.et oua vertat.vt equa⸗ ” — li er calefiant.oua ſi plena atq; vtilia ſint nec Vi ꝑfectas vult habere gallinas elige⸗ ne auertere potes ſi dimiſeris in aquã qð in re debet fecũdas.plerũq; rubicundas. ane eſt natat.plenũ deſidit.qð intelligere po⸗ pluma nigꝭ pẽnis.imparibo digit.magnis tes ſi concutias Itẽ ſi ad lucẽ ſubſtuleris q8 capitibo criſta erecta ampla. hee em̃ ad ptem lucet inane eſt. Oua oblõga acuta maſclos ſunt aptioꝛes.Galli ſunt lacertoſi rubeti cri⸗ Rotũda femias tribuũt. inſi uꝑ ponẽda oua ſta. roſtro bꝛeui plene acuto. ocłis rouis aut obſeruãt vi ſint nuero imparia oua q̃ incubã nigrꝭ.palea rubea.collo vario.aut aureolo.fe tur.habeãt ſemẽ pulli nec ne curatoꝛ quadri moꝛib piloſis.cruribo bꝛeuibi.vngulis lon⸗ duo poſt incubare ceꝑit intelligere põt ſi con gis.caudis magnis.frequẽtibo pẽnis.vocife⸗ tra lumẽ tenuerit.et purũ qð vniuſmodi ani⸗ rãtes.ſepe in certamie ꝑtinaces.⁊ qͥ anĩalia qᷓ aduertit eſſe eijcere debet.ad aliud ſubijcere. nocẽt gallinis nõ modo ꝑtimeſcũt.ſed etiam excuſſos pullos ſubducere debet ex ſingulis ꝓ gallinis ꝓpugnẽt.ſi ducẽtas alere velis lo⸗ nidis.⁊ ſubijcere excuſſos pullos ei q̃ habeãt cus ſeptꝰ parãdus eſt. in q̊ due cauee.i.man⸗ paucos.ab eaq; ſi reliq̃ oua ſũt pautioꝛa tol ſiones ↄiuncte ſunt.q̃ verſus oꝛientẽ ſpectẽt. lere debet. et ſubijcere illis qᷓ̃ nõdũ excuderũt ⁊ ſint longitud inis circit᷑ x.pedũ latitudinis et minꝰ habẽt triginta. bũc em gregẽ maioꝛẽ paulo minꝰ.in altitudine paulo humilioꝛes. nõ faciendũ ait Varro.diebo.xv. pꝛimis pul vnaqueq; habeat feneſtra tripedalẽ vno pe⸗ lis debet obijci puluis.ne roſtris noceat ter⸗ de altioꝛẽ.ex viminibo factã ratis.ita vt lumẽę ra dura.eiſq; milium optimũ ⁊ loliũ ⁊ grana pᷣbeant multũ.neq; ꝑ eas quicq; intrare poſ⸗ minuta tritici ſatis cõpetũt.ſed gallinarũ pa ſit. qdᷣ nocere ſolet gallinis.inter ipſas duas bula ſunt qͥbus pᷣcipue delectant᷑vermiculi. ſit hoſtiũ quo gallinarius curatoꝛ eaꝝ ire poſ tritcü.et fere omia grana.et pᷣcipue dandum ſet. in caueis crebꝛe ꝑtice tracte ſint. vt omes eltt eis loliũ.qdð eis cõpetit.⁊ hoc eſt humano poſſint ſuſtinere gallinas.Contra ſingulas coꝛꝑi inimicũ.vinacie cibo ſterueicunt. et oꝛ N i rme Une⸗ to⸗ Pbe en nemg betne en d Anon npi lepe⸗ glo⸗ dudi⸗ unka noro Nſthu⸗ Pnan Uhrein (ca⸗ eaubi etho⸗ bos: a die equa⸗ m hee gönn mi ſicon giami⸗ here, ngulis hubeit oꝛutol ndenit naoꝛ? iopul ter⸗ Gann rüpe niculi. dun mGo ,l Liber deo ſemicocto ꝑere ſepe cogunt᷑⁊ reddũt oua maioꝛa.vt Palladiꝰ ait.pulli ꝑui ꝓferẽdi ſũt ad ſolẽ.⁊ ſterquiliniũ vt ĩ eo volutari poſſint. ꝙ ita validioꝛes fiũt. Cũ iã pẽnas habebũt cõſuefaciẽdi ſũt.vt vnã aut duas ſectent᷑ gal⸗ linas. vt cetere potiꝰ ad ꝑienduʒ ſint expedite qᷓ; in nutritatu occupate.incubare oꝑtet inci pere ſᷣm nouã lunã.eo ꝙ plura q̃ añ incubãt nõ ſuccedũt.dieb fere.xx.excudũt.Circa ca.1 ueas galliaꝝ incẽdenduʒ eſt coꝛnu.ne ſerpẽs accedat.cuiꝰ odoꝛe ſolẽt interire młtas a vul pibo ⁊ q buſdã alijs aĩalibo noxijs patiunt᷑ in⸗ ſidias.ideoq; circa loca in qͥb verſant᷑ extir⸗ pãda ⁊ remouẽda ſũt oĩa in qb vulpes late⸗ ſififie poſſunt ad ponẽdas inſidias in nocte clau Qdant᷑ in caueis optime circumquaq; minutꝭ ⁊ ſeptis nec ꝑmittant᷑ foꝛas ĩ nocte iacere.fert em̃ ꝙ vulpis ſubdola intuet᷑ eas. quãtũcũq; in alto exiſtẽtes loco.vt videãt ocłos eiꝰ lucẽ tes.vt faculas ⁊ cauda q̃ſi baculo q̊dã mina tur eis.vt ſic ꝑterrite cadãt.⁊ eas rapiat.pati⸗ unt etiã inſidias miluoꝝ ⁊ qᷓrundã aliaꝝ ra⸗ paciũ auiũ.et pᷣcipue aqᷣlarũ.cõtra q̃s tẽdant funes vel vites ſeu vitalbe.ſup loca in qb de die moꝛant᷑. Capiant᷑ etiã vulpes taliolis.vł alijs ingenijs.⁊ milui retibo fiſco vł laqueis. pituita his naſci ſolet.q̃ alba pellicula liguaʒ veſtit extremã.hec leuit vnguibo vellit᷑⁊ locꝰ cinere tãgit᷑.⁊ oleo trito plaga mũdata aſꝑgit᷑ Itẽ alei ſpica trita cũ oleo faucibo infert᷑ ſcaſi ſagria etiã ꝓdeſt ſi cibis aſſidue miſceat᷑. Si amaꝝ lupinũ ↄmedãt ſub oclis ſuis ipᷣa gra na ꝓcedũt vt ait Palladiꝰ.q̃ niſi acu leuiter aꝑtis pellicłlis auferat᷑ ocłlos extiguũt.poꝛtu late ſuccꝰ foꝛinſecꝰ ⁊ mlieris lacte curari eas aqffirmat.vl armoniaco ſale.cui mel ⁊ ciminũ eqliter miſceant᷑ pedicłis etiã plurimũ mole ſtant᷑.⁊ pᷣcipue cũ incubant q̊s ꝑimit.ſcaſfixa gria ꝑiter infuſa cũ vino.⁊ amani lupini aq̃ ſi penetat ſecreta pẽnaꝝ.vtilitas gallinarũ eſt. qꝛ ex ipſis naſcunt᷑ oua.q̃ nutriunt coꝛpꝰ hũa nũ multũ ⁊ ſubito.qͥbo vtimur ĩ cibarijs infi⸗ nitis.q̃ optie ſeruari pñt diu ſi ꝑfricãtur ſale minuto aut muria ꝑ tres hoꝛas.deinde ablu ant᷑.⁊ furfure ac paleis recõdant᷑.vel ſp teneẽ tur ĩ ſale vt qͥdã dicũt. Itẽ ex eis naſcunt᷑ pul⸗ li.q cũ ſũt adhuc teneri ſunt ad cibũ opti.⁊ ſi caſtrant᷑ fiũt capones.qͥ meliꝰ ceterꝭ pullis pi gueſcũt.⁊ ſũt laudabilis nutrimẽti.caro etiã ipſaꝝ galliaꝝ bona eſt. ſi adhuc iuuenes ſũt ⁊pigues.pẽne etiã ipſaꝝ cultur imponunx. Capitulũ. lxxxvij. De to lumbarijs quales eſſe debent. W OS 1 1 R RWWWNNNNWNNNNWNNWNNNNNNNNNI Oluũbaria duob pcipue pñt fieri mõis Ault ſuꝑ colũnis et ꝑietib ligneis muro circũda lapideo.aut ſuꝑ turri de groſſo mu ro ↄſtructa.⁊ vtraq; nidos ſeu nidoꝝ foꝛami na põt hꝛe.Sʒ melioꝛ eſt q̃ in turri de muro ᷓ de lignamie cõſtruit᷑.et meliꝰ eſt interiꝰ ni dos hꝛe.nã ſi exteriꝰ hʒ nidos fimꝰ ipᷣaꝝ ꝑdi tur.q magne vtilita exiſtit.⁊ eaꝝ pulũli facile a rapacibo auibo capiũt᷑. Yiat ů turꝭ lapidea lata vel anguſta ſᷣm dni volũtatẽ ac poſſibili tatẽ.nõ alta multũ.cũ ꝑietibo leuigatꝭ ac deal batis.albo cemẽto.hñs ab oĩb q̃ttuoꝛ ꝑtib eiꝰ qᷓ̃ſdã bꝛeuiſſimas feneſtrellas ſeu foꝛamia vt colũbis ſolũmõ ad introitũ exitũq; ſuffici ant.ſub qbo ĩmediate ſit circuuꝰ quidã lapide us eminẽs circũ circa.qͥ aſcenſuʒ muſtelaꝝ ⁊ aliarũ nociuarũ ferarũ impediat.ſuꝑ iectũ fe neſtrã hẽat.ꝑ quã ingrediant᷑ colũbi.⁊ exeãt q libent᷑ ad ſolẽ ſuꝑ tecto moꝛant᷑. Sint autẽ caãcellata de lapidibo aut lignis ne ꝑ ipᷣam ra paces volucres alis aptis intrare queãt. Ni di foꝛmant interiꝰ q̊s quidaʒ faciũt rectos.et mediocrit᷑ ſtrictos.qdã obliqs occultãtes in⸗ cubãtes colũbas.qdam pᷣterea ꝓuide faciũt feneſtrellas latas. ⁊ modicũ cõcauas ſeu on gas.płes ciſtellos ꝑuos circa pietes.? tectuzʒ affigũt aſſerẽtes ĩ his colũbas libẽtiꝰ incuba re.Sʒ exꝑimẽto didici q̃ſdaʒ eẽ colũbas q̃ li benti in muro q; ciſtellis nidificãt.q̃ſdã o ↄtrariũ appetere. ⁊ iterũ qſdã eẽ libentiꝰ inag to.⁊ ſuꝑ qcunq; re cũ nido vł ſine nido inch bãt.⁊ q̃dã libẽtius ſe occultant. Ideoq; nõ in utile puto in colũbaria cuiuſcunq; generꝭ ni dos hꝛe.vt diuerſis colũbaꝝ affecuiba ſauſſi⸗ at.q;ᷓuis qͥ in muro ſüũt a fimo et ſexcupedibꝰ mũdent᷑ facilius.qð crebꝛo fieri expedit eo ab eis cũ augmentant᷑ plimũ incubãtes colũ be ledant᷑ Eſt etiã oꝑtunũ ꝙ intra colũbaniã ponant᷑ trabes ĩ płibo ꝑtibo.⁊ pᷣcipue in circui tu.⁊ aſſides ſuꝑ quibo tꝑe pluuiaꝝ ⁊ niuiũ.⁊ tpꝑe ſuꝑflui eſtꝰ colũbe in magna qntitate mo rari ac qeſcere poſſint.ſic em a loco ꝓpꝛio non facile deuiabũt.mundet᷑ etiã crebꝛo ipſaꝝ lo⸗ cus.⁊ vndiq; ſit decoꝛus.nã in pulcra domo ſicut ⁊ homines moꝛant᷑ auidius.Et nota ꝓ vnũquodq;ʒ par tres vel duos ad minꝰ vult hꝛe nidos.licet aliqũ augeant᷑ ⁊ multiplicen tur in tm̃ ꝙ replent nidos omes.⁊ ſolariũ at⸗ q; trabes.et cetera loca omnia. Capttulu. xxxuiij. Qua lit᷑ noua colũbaria dñt pᷣmo muniri colũbis. bario.nec p Nonus Acolumbarijs nouis columbi ſe⸗ nes ponendi nõ ſunt.nam recedunt ⁊ 4 ꝓpꝛia reuertunt᷑.ſed ponendi ſunt iuuenes cũ pennas cõpletas habent. vel qua ſi completas. Et ex his qui ponunt᷑ melio⸗ res ſunt ſaxaroli ⁊ poſt ipos turgai ſic a vul go ex pennarũ coloꝛe vocatitales enim in co lũbarijs melius durare cernunt᷑ q; ceteri.al⸗ bi vᷣo vitent᷑ omnino.nã durare non poſſunt. eo ꝙ ab auibus rapacibo nimis remote vidẽ tur. ⁊ quanto plures in pꝛimis ponent᷑ tanto velotius implebit᷑ locus.ponẽde ſunt pꝛeci⸗ pue de menie auguſti ⁊ ſeptẽbꝛis.vel etiã iua⸗ lij: quia tunc facilius inueniũt cibũ in agris pꝛopinquis.pꝛopter qð non elongant᷑a coli rdunt᷑.de menſe autẽ marcij api lis vel maij ponẽdi nõ ſunt.pꝛopter cõtrariã rationẽ. Circa quindecim dies ad minus te neant᷑ clauſi vel incluſi.erit vtilius.quia tuc erunt pinguioꝛes et ad reuertendũ ꝑitioꝛes. nã in pꝛimis qndecim diebus macre efficiun „ 2 . tur.quia tũc bene vacare ignoꝛant.et cum in cluſi moꝛant᷑. Et poſtea quibuſdã diebus tri buant᷑ eis in colũbario copioſe bonꝰ cibus ⁊ aqua poſt dictü tempꝰ aperiant᷑ tẽpoꝛe nubi lo vel ſereno.ſed cõmodoſius pluuioſo.quia tiunc exeunt ⁊ reuertunt᷑ interius.⁊ non ſubi⸗ to euolant ad remol. „? Capitulu.lxxxix. Quali⸗ ter ſunt tenendi vt libentius moꝛentur et be⸗ ne fructificent. Ai naſcunt᷑ in columbaria vel ꝑui po⸗ munf in ea non facile recedunt.ſed va⸗ dũt quandoq; ad alias columbarias in qui⸗ bus inueniũt eſcam.quãdo non pꝛebet eis in ſua nec in agris inueniũt.et quaſi oẽs poſtea tempꝑe quo nõ egent eſca reuertunt᷑ ad ſuam. et ad hoc valet plurimũ habere ſuam pulcrã et bonam. Si tẽpoꝛibus quib non inuemũt eſcam copioſepꝛebet᷑ eis in ſua.quod eſt cuʒ nix vel foꝛtis eſt glacies ſuper terrã.et de mẽ⸗ ſe apꝛilis et maij aratis ſtipulis non recedũt. et plurimos fetus edunt. Cibus autẽ eis cõ⸗ uUeniens eſt frumentũ faba vicia milica ⁊ ce⸗ tera genera que libenter ſumunt.centũq; pa⸗ rijs columbarũ detgranoꝛũ pars coꝛbis oc⸗ taua diebus ſingulis.et duplũ cuʒ nihil om⸗ nino per ſe inueniũt.potus etiam in colum⸗ baria detur eis ſufficiens quotiens aquã niſi valde remotã pꝛopter eſtũ vł glaciẽ inuenire non poſſunt. vel ponatur in aliqua re pꝛope columbaria.ad quã deſcendere queant:itaq; ſ e⸗ n hnt n lio⸗ l nc— A. n. lmo⸗ eci⸗ fin⸗ gis coli Nrfii zuste tatü es, Keiun umin dusei ibus1 ehubi ſoqui nlaoe alt rabe⸗ nipo⸗ Uw⸗ gui⸗ sin oſte ſvam, pular nenut taz deme⸗ ioc⸗ 11a⸗ Pba⸗ ſs ol⸗ Scipuũ ⁊ fere neceſſariũ eis eſt ipſoꝝ man ſio ſit ꝓpe locuʒ vbi aq̃ᷓ influat. vñ ⁊ bibere ⁊ vbi lauari poſſint.ꝑ mũde hee volucres ſũt. vt ait Varro.optimũ eſt ꝙ de oibus granis exhibeatur eis.vt ſunt frumẽta faba minuta moiũ citercula vicia oꝛobũ milica oꝛdeũ ſpel ta lolia ⁊ cetera grana vt videat᷑ qð libentius appetũt.⁊ id pᷣcipue det᷑eis vt auidiꝰ ibi mo⸗ rnt.⁊ pluries pariãt. Palladiꝰ ait ꝙ fet fre⸗ Intant ſi oꝛdeũ toꝛrefactũ vel oꝛobũ vel fa⸗ bã ſepe cõſumant.dicit etiã ꝙ nihil expetunt niſi vt eſtate q̃ maxie pingueicüt triticũ vłmi liũ mulſa maceratũ ſꝑ accipiãt. eſt aũt mulſa Aqaq mellica in qua qcunq; grana mollita ſunt ciſq; data nõ recedũt ⁊ alios illuc ducunt vt A nõ paud aſſerit᷑. alij autẽ dicũt nõ referre an ſi ſit mellita eſca an nõ.cũ eis dat᷑ eſca in veſ⸗ ꝑe potiꝰ q; in mane.vt in die pcurẽt eſcã ſibi q̃rere.⁊ qͥ nõ inueniũt intꝰ inueniãt. Nã ſt ida ret᷑ in mane nõ ꝓcurarẽt alibi inuenire.ſed tẽ poꝛe niuis debet in mane tnibuere. ne exeant ad loca in quibus capiuntcum cenũ eſt ali⸗ bi non poſſe inuenire. Capttuln; xt. Dec paſtoꝛum columbarum. nitio Alrlrlto: columbarũ ſepe debet eis mũda le locũ.⁊ fimũ reponereqͥ ad agricultu⸗ rã eſt optimꝰ.⁊ ſi quẽ inuenerit vulneratũ cu ret.ſi quẽ moꝛtuũ eijciat. Itẽ ſi ſunt minꝰ fe ri ⁊ bellicoſi vt alios ledat. eos inde remoue⸗ at. ⁊ ĩ aliũ locũ ſecretũ ab alio ꝑ ſe ponat. Si ꝗ pulli ydonei ſunt ad vedendũ eos ꝓmat. ci bũ ⁊ potũ cũ opus erit ſufficient᷑ eis tribuat. Mi ſolent ſaginare colũbinos p ullos q̃ plu ris vẽdant ſecludẽt eos cũ iã ſint pluma tecti cibãtq; illos pane calido mollificato maſtica to0 vel molli. hyeme bis. eſtate ter q̃libet die. ſcʒ mane meridie ⁊ veſꝑe.eos vᷣo q iã pẽnas magnas hre incipiut reliquũt modo illoſis.i. fraci cruribo matribo nutriẽdos 27 impiguan dos. vl extrahũt de pẽmis vniꝰ ale. nam qͥ ita educant᷑ celeriꝰ ipinguant᷑ qᷓ; ceieri.vt ait var ro. Itẽ debet eos curare ⁊ tueri ab oĩbo nocu mẽtis.ledunt᷑ em ⁊ capiunt᷑ ab ancipitre mu⸗ n0o ⁊ falcone ⁊ ceteris qduſdã auibo rapacibꝰ. d̃s occidere põt duabo vgulis viſcatis in tra defixis int ſe curuatis.cũ int᷑ ipſas poſſit aĩal obligatũ ſic em ea facile deciꝑe debʒ⁊ poteſt. Palladiꝰ pᷣterea dicit ꝙ muſtelis tute fiunt ſi int eas feiꝰ pꝛoijciat᷑ ſpoꝛtea qͥ aliaʒ calciant᷑. Itẽ dicit optere rute ramulos plurib locꝭ ſu ſpẽdere cõtra aĩalia inimica. Itẽ ledunt᷑ a fa⸗ ginis muſtelis ⁊ cattis ⁊ ceterꝭ pluribo anĩali bus ꝗ de raptu auiũ viuũt. cõtra q dʒ cuſtos hoſtiũ ⁊ oĩa loca vñ intrare pñt optie claude re.⁊ ſtafas circũquaq; eminẽtes pcurare ne qd ſuꝑius per parietẽ reꝑe poſſit. Itẽ ledunt᷑ ab auibo rapacibo tã diurnis q; nocturnis.cõ tra qᷓs claudat cuſtos de nocte feneſtrã. vel ſi ea apꝑta itrauerit auis rapax ⁊ ipᷣe audiat ſpa- nẽtũ ⁊ ſtrepitũ colũbaꝝ intrat audacter in eã cũ lumiĩe.auẽq; capiat ⁊ occidet.nec curet de exitu colũbaꝝ.Aues ant diuturnas cũ viſco vel ꝑua reticula capiat ⁊ occidat.feneſtrã aũt de ſubſellis cãcellet ⁊ claudat.vt colubi intra re valeãt ⁊ exire nõ autẽ auis rapax q ſolũmõ intrat alis aꝑtis. Itẽ moleſtant᷑ pulli plerũq; ſexcupedibo qð cuſtos inqrat.⁊ nidũ abijci⸗ at.alũq; mundũ ponat. Itẽ naſcu nt᷑ eis na⸗ rioli circa oclos ꝗͥ excecãt eos.maxie de mẽſe auguſti.vẽdendi ſunt aut comedẽdi cuʒ ſolo capite ſunt infecti. Itẽ recedũt aliqñ qꝛ nõ ha bẽt qͥd edãt. cõtra tribuat eis vel qꝛ nimiũ ab aialibo rapacibo infeſtant᷑.aut terrent᷑cõtra qᷓ iuuat ipos cuſtos vt diri. Icc moꝛiunt᷑ex ſe⸗ nectute.nam vltra octo annos non inueniũ⸗ tur in columbarijs vurare vt dicunt experti. Itẽ debet cuſtos ſepe ad eos accedere.?⁊ quo 9 tlens in columbariã intrat aliquã eſcam mo dicu ſecum poꝛtare tẽpoꝛe cõgruo.eoſq; ſema per aliquo certo ⁊ conſueto modo vocare. vt magis domeſtici fiant. Item debet cuſtos te gulam figuli pꝛo aqua tenere in colũbario.qͥ aſſidem habeat ſupꝛa ſe aliquantulũ eleuataʒ habentẽ multos ⁊ ſpiſſos pedes inciſos atq; adherẽtes inter quos poſſunt caput ponere. ⁊ aquam haurire ne in vas intrare vt aq̃ mũ da permaneat. Capitul xtj. De vtilita P te columbarum. mnanm diebus. xl. cõcipit parit incubat et educat. ⁊ hoc fere per totũ annũ faciunt. tan tummodo interuallant a bꝛuma ad equino⸗= xiũ vernũ.pulli naſcunt᷑ bini qui ſimulaccre unerũt.⁊ habẽt robur cũ matrib pariunt. ſed experti noſtri tpis in ꝑtibus noſtris diennt ꝙ poſt ſex menſes pariũt ⁊ non ante.⁊ donec viuũt quattuoꝛ vicib ⁊ quinq; ⁊ ſex.⁊ ampli us faciũt pullos in anno ſi eſcã inueniant vł habeant habundanter.ꝙ ſi nihil tribuit᷑ ter ad minus pariũt.ſcilicʒ in eſtate.pulloꝝ car⸗ nes ad eſum ſunt valde bone ac delectabiles. 2 libenter emunt᷑. Item ipſoꝛũ fimus eſt opti mus oibus plantis ⁊ ſeminibo.?⁊ poteſt ſpar⸗ gi quocunq; tẽpoꝛe anni quotiens aliqͥd ſeri tur cũ ipſo ſemine.ac etiam poſtea quãdocũ⸗ q; ⁊ vnaqueq; coꝛbis ipᷣius valet ſiue equiua let fimi ouiũ quadrupedũ vni plauſtro. nam ex viginti coꝛbibus ſatis cõmode ex.xxv.be⸗ ne ex. xxx. optime impinguat᷑ bubulca frumẽę ti.ſi manibo per agrũ ſpargat᷑ equaliter.⁊ cuʒ ipſo grano tunc ſato vertatur Et nota ꝙ tria paria columbarũ in anno faciunt coꝛbum ſi⸗ mi.ſi columbaria nidos intrinſecos habeãt. 2 quãtomagis cibant in eo tãto plus fimi re⸗ cipietur ab eis.quia diutius moꝛatur in ipᷣa. quaſi ſemper cogant᷑ extra querere victum. Item eſt alia vtilitas vt generaliter pꝛedica⸗ tur ꝙ poſſunt pꝛouincijs cũ litteris ſub cau⸗ da vel ala ligatis ad loca lõginqua tranſmit ti.ſi de loco ad quem deſtinant᷑ delati ſunt ad locum vnde mittunt᷑. Iteʒ refert Palladius. neſcio ſi ſit verum ꝙ inducunt alios ſi ci⸗ mino paſcũtur aſſidue.vel ſi irici alarum bal ſami liquoꝛe tangantur. Capitulum xtij. Detur turibus. Jhil columbis fecũdius vt ait Aarro. —r- J — ℳ — S⸗ —,N — Ro turturibo locum cõſtituendum pꝛo uige magnũ vt multitudinẽ alere velis ecumq;. Item vt de columbis dictũ eſt vt ha⸗ beant hoſtiũ ac feneſtras ⁊ aquã purã.ac pa rietes munitos tectoꝛio ⁊ in eis habeãt mul⸗ tos pales infixos.ſuper quibo cõmode moꝛa re poſſint.⁊ locum paratũ cõgrue in quo pa ſcant᷑ cibatui obijciunt triticũ ſiccũ in cente⸗ nos vicenos turtures fere ſemodiũ.quotidie purgant᷑ eoꝛũ ſtabula a ſtercoꝛe.ne ledantur. quod qͥdem ſeruat᷑ ⁊ eſt bonũ ad agrum colẽ dũ ad ſaginandũ aptiſſimũ tẽpus eſt circiter menſem ⁊ cũ matres eoꝛũ plurimos gignunt pullos in quibs maxime fructus cõſiſtit. Au cupatoꝛes tamẽ lombardie pᷣcipue Cremo⸗ ne tota eſtate turtures feras rhetibus capiũt ⁊ in domuſculã clauſam ⁊ lumoſaʒ includũt. eiſq; dant continue aquã puram.⁊ miliũ quã tum ſummere volunt.⁊ vſq; quaſi ad hyemẽ vel poſt partẽ autumni ſeruant. ſicq; quingẽ tas ⁊ mille quandoq; cõgregãt.que ineffabi⸗ liter impinguantur.⁊ ſic impinguatas opti⸗ me vendunt. Eamrulum xlt etur lis 2 merulis perdicibus ac eo coturnicibus impinguandis. ee magni revoler ſtoli kene ſnuin ſpent Msl Sig urtap Maes (eſgee cübabe Allan Aſeheſt ſice el edaſc erhunne umpꝛo revelis be⸗ fiace imo⸗ Lenon os cante⸗ lotde Li vult pᷣdictas aues vel alias que pi gu5ues care veniunt habere locũ.faciunt clauſum ⁊ tegulis vel rethe magno coopertũ magnũ ſcdᷣm quantitatẽ auiũ quas inciude⸗ re volet.in hoc tectũ aquã venire opoꝛtetp fi ſtulã. ⁊ eam ꝑ cannales anguſtos ſerpꝑe qͥ faci le extergi poſſint.naʒ ſi lata diffuſa eſſet aqua inquinaret᷑ facilius ⁊ biberet᷑ inutilius.⁊ que ſuperat ad potũ auiũ per fiſtulã exeat.ne luto aues laboꝛẽt.hoſtiũ habere debet hüũile ⁊ an⸗ guſtu.quo cuſtos vix intrare queat.feneſtras raras.per q̃s nõ videant᷑ extrinſece arboꝛes. yt aues.eò ꝙ earũ aſpectus ac deſideriũ ma⸗ creſcere facit volucres incluſos.tm̃ lumis lo⸗ cũ habere opoꝛtet.vt aues videre poſſint vbi aſſidant.vbi cibus vbi aqua ſit circa hoſtia ac feneſtras.talis ſit munitio.ne mus vel mu ſtela vel alia beſtia intrare poſſit. circa huius ædificij parietes intrinſecꝰ multi ſint pali.vbi aues aſſidere poſſint.⁊ etiaʒ partice inclinate ex humo ad parietes.qbus multe partice ad nectant᷑ ex tranſuerſo modicis interuallis ad ſpeciẽ cancelloꝛũ.cibatui turdoꝛũ ponantur offe glomerate ex ficis ⁊ farre mixto.ceterꝭ tri buant᷑ grana qbus vti cõſucuerũt.⁊ eam pꝛe cipue auidis ſumunt diebus viginti anteq; tollere vult turdos largius det cibum ⁊ farre Nonus Cxxxii E apibo tnernrin ddicaOm deipſre * ſubtilioꝛe incipiat alere. Cum opus eſt vt ex boc ſumant amario excludant ydonee ĩ mu⸗ nuſculis amariũ qð eſt cũ maioꝛe coniunctũ hoſtiũ lumine illuſtrioꝛe ibi cũ enim numex. habet excluſum quẽ ſumere vult oẽs occidit hoc ideo in ſe cluſo clam ne reliqui ſi videant terreant᷑.⁊ alio tẽpoꝛe venditiõis moꝛiantur. vtilitas ⁊ delectatio in his eſt qꝛ miles ⁊ par⸗ ui pꝛecij includunt᷑ ⁊ impinguati care veneũ=t ⁊ dominoꝝ eſui ſatiſfaciũt ad votũ pꝛo ſe ⁊ qͥ buſcũq; voluerint qtienſcũq; fuerit optimũ. Capitulu. xtiuj. De ledi⸗ — 2 e, . 7. ſtatione ſeu ſedibi.de quibo dicit Palla dius.q; locari debẽt in aliq̃ oꝛti ꝑte ſecreta et apꝛica.⁊ calida.⁊ a vẽtis remota. Nã ipᷣe ꝓ⸗ hibet pabulũ ferre domũ (vt ait Virgiliꝰ) lõ ge ab habitabilibo domibo vt furũ ⁊ acceſſus hoĩm pecudũq; ſubmoueat᷑.vbi ſi habũdan tiã floꝛũ q̊s vel in herbis vel fruticib vel etiãẽ arboꝛibo pꝛocuret induſtria. Sint aũt arbo⸗ res a ſeptẽtrionali parte diſpoſite.fons vł ri uus ſit qui foꝛmet humiles tranſeundo lacu nas. Varro autẽ dicit idẽ ſcilicet ꝙ Bem zu⸗ H xta villã dñicam. ſed potiſſimũ vbi non reſfſo nẽt ymagines.i. voces ethi. hic em̃ ſon fuge exiſtimat᷑ pꝛocerũ eſſe. Iteʒ eſſe deberi dicit in gere tpato neq; eſtate frigido.neq; byemenõ oppᷣſio.vt ſpectet potiſſimũ ad vbernos oꝛt// id eſt ad eã ꝑtẽ in qͥ hyeme ſol oꝛit.q ꝓpe ſelo⸗ ca habeãt ea vbi pabulũ ſit freqᷓns ⁊ aq̃ pura Virgiliꝰ vᷣo addit ꝙ añ ipſarũ hoſpitia fron detes arboꝛes debeẽt eſſe. Itez dicit ꝙ in aq ꝗ ibi ſtabit iners ſe pꝛofluet debẽt cõuici tranſ⸗ uerſe ſalices ⁊ grãdia ſaxa.vt põtibus crebꝛis profſint cõſiſtere. ?⁊ alas pãdere ad eſtiuũ ſolẽ. Iterũ ait palladiꝰ ꝙ podia trinis alta pedib- fabꝛicent᷑.⁊ oꝑe albario leuigent᷑ ꝓpter lacer tarũ ceteroꝛũq; aniĩaliũ noxiã quib⸗ eſt moꝛis irripere. ⁊ ſuꝑ podia aluearia collocent᷑.ita ꝙ vymbꝛe penetrari nõ poſſint.ſpaciolis inter ſe Diſtantib⸗ ſegregata. Itẽ vt terãat herbas. Iẽ abeſſe debẽt ſtelliones la⸗ certe ac yvrũdines. cetereq; aues nocue.ꝗ inſi diant᷑ ⁊ nocent eis. abſit etiã granis odoꝛ ce⸗ ni quarumlibet aliarum rerum. rijs qualia eſſe debent. ò—Bc Aluearia melioꝛa ſunt(vt palladiꝰ ait) coꝛtex foꝛmanit. marxie rapt ex ſube⸗- re. qͥa nõ trãſmutãt vim frigor vel calorꝭ. pnjt tñ ex ſerulis fieri. Si bec deſunt ſalicinis vi⸗ tminibo fabꝛicent᷑ vel ligno cauate arborꝭ aut tabulis. fictilia deterrima ſunt.qᷓ ⁊ hyeme ge⸗ lant᷑ ⁊ eſtate ferueſcũt.anguſtꝰ tñ aditꝰ admit tat examĩa ꝗꝓpier frigon iniuriã ⁊ calorꝭ.ſane vẽtis frigidioꝛib ꝑies altꝰ obſiſtat aditꝰ oẽs ſoli apponant᷑ vyberno.qui in vno coꝛtice duo vl ires eſſie debebũt.ea magnitudine qᷓ ingreſ ſu que apis magnitudinẽ nõ poſſit excedere. Sic eccia noxijs anialibo ingreſſu reſiſtat an⸗ gu ſto. vl ſi apes voluerint obſidere exeuntes Alio vtent᷑ ingreſſu.nã ſi aditus nõ ſunt angu ſti (vt au Virgilius)frigoꝛe mella cogit cõge lat hyems eadẽq; caloꝛ liq̃facta remitit. vira q; vis apibo parit᷑ metuẽda eſt. ſy pꝛo magna pte hoĩes nr̃i tẽpoꝛis vno ſolo mediocrit᷑ ſeu magno vtunt᷑ foꝛamie. infra mediã aluei ꝑtẽ. Itẽ debent aluearia eſſe magna pꝛo magno cxamie.parna pꝛo ꝑuo.licet in ꝑuo ſepy exa mie emittãt.quia duo examia in paruo ſimul clſe nõ poſſunt.alta ſeu longa ſint vno pede ?⁊ dimidij. vel duobo. ? lata circa duos ſemiſſes aut modicũ plus vel minꝰ. Vir autexpertiſ⸗ irgiliꝰ ait alo⸗ co apũ abeſſe debẽt oues ⁊ edi.qͥ floꝛibꝛ inſul ãt. Itẽ vacce ne roꝛẽ deglutiãt.et ſurgẽtes at ſimus mibi aſſeruit. ꝗ; melioꝛa ſunt aluearia quadrata ex tabulis cõſtructa qᷓ; rotũda. Et melius.qꝙ iaceant anteriꝰ arum decliuia q; erecta. quoꝛũ cõmode poſſunt acies vna ſuꝑ aliã collocari. ⁊ hec aluearia fundũ ab vtraq; capite habere debẽt taliter diſpoſ⸗ ituz. ꝙ inde poſſint facite remoueri cũ opus erit de melle tolli.fundus anterioꝛ hẽe duo foꝛamia ꝑua. ⁊ poſterioꝛ vnũ in parte infima debet ꝑ que ab vtraq; parte ingrediant᷑ ⁊ egrediant᷑ pes Retulit enã ſe inuenire ias melius laboꝛare cuũ aluear interius ſit obſcurũ.qð argumẽtũ eſt.qꝙ foꝛamina debẽt eſſe parua.⁊ nimule om nes aluei optie ſigillate.ad qð multũ facit o m induſtria. videmus em ꝙ foꝛamia magna „ „ „»„ bulo coꝛꝑpe putrefacto( vt ait Varro). Sm modũ ſilem Wirgilius ait mgẽjm Archa diũ pꝛimũ huius rei fuiſſe auctoꝛc.⁊ inueniſſe modũ.eligit᷑ ̊ locus anguſtꝰ.parietibo clau⸗ ſus. anguſtiq; vmbꝛice tecti hñs q̃ttuoꝛ obli J feneſtras. tum vitulus bima querit᷑ huic ge mie nares ⁊ ſpũs oꝛi multũ reluctãti obſtruit᷑ plagiſq; ꝑempto tonſa viſcera ſolunnt᷑ ꝑ inte grã pellẽ.ſic poſitũ in loco clauſo relinquunt ⁊ ramea fragmẽta coſtis ſubijciũt chimũ vi⸗ delicʒ caſiaſq; recẽtes.hoc gerit᷑ cũ cephirus pꝛimo ſpirat. anteq; pꝛata vireſcant. ⁊ anteq;ᷓ yrũdo veniat.nidũq; ſuſpẽdat.tũc humoꝛ vi tuli tepefact eſtuat.⁊ apes creat.qͥ pᷣmo ſine pegddib apparẽt. mox ſtridẽtibo pẽnis miſcent᷑ Capitulu;. xtvij. Qualt emi dñt ⁊ qliter deferant᷑ ⁊ q̃liter inueniunt᷑. nnNapiboy optie ſüt pue varie rotũde( vt aaiit Uarro)in emẽdo emptoꝛem videre odhptet valeãt an ſint egre. Sanitatis ſigna ſi ſint freqnter in examie. ⁊ ſi nitide.⁊ ſi opꝰ faciũt eſt equabile ac leue. Oin? valentiũ ſi⸗ gna ſunt plloſe ⁊ hoꝛride.vt puluerulẽte.pꝛo nidendũ eſt vt plena cõꝑent᷑ aluearia q; rem vyl inſpectio vel murmurꝭ magnitudo vl fre⸗ Intia cõmeantis vł remeantis examis ꝓbat. Si trãſferende ſunt in aliũ locũ id facere di⸗ ligenter oꝑtet.⁊ tꝑa qbus id potiſſimũ facias giĩaduertendũ.⁊ loca qͥ trãſferas ydonea ꝓui dendũ.temꝑat verno potiꝰ q; vberno.nã hye me difficult cõſueſcũt trãſiata manere. itaq; cCirca byemẽ cera obturat.ſoꝛamine ſolo relis Cclo ad foꝛmã ipſarum.—e Capttuinz xruj. De⸗ bus qualiter naſcantur. PPes naſcunt᷑ ꝑtim ex apib. ꝑtim ex bu 4 rvicina potiꝰ q́; lõginqᷓ regiõe traſſerẽde ſunt. ne terreant aeris nouitate. Si vo ſunt lõgiꝰ⸗ * aduehende collo nocte poꝛtent᷑. nec collocare nec aꝑire aluearia debemꝰ. niſi veſꝑe inſtãte. Svpeculem? deinde poſt triduũ ne oẽs ſuus Aunuas examie egrediant᷑. boc em ſiò fugã ar ridpe meditant.nõ tñ credunt᷑ fugere.ſi ſtercꝰ pPppmogeniti vituli illiniamus oꝛibo vaſculoꝝ. §väydlrt palladiꝰ ait.meſe aplis(vt idẽ ait)locis ag uiss apes qremus.ac pᷣmo q; lõge aut ꝓpe ſint eerploꝛemꝰ. rubꝛicã liqdaʒ vł qͥd aliud tingẽs bboeꝛeui vaſculo geram infuſam. ⁊ obſeruemꝰ ſontes aut aqs vicias.tũc doꝛſa apud biben tniũ tãgant᷑ illo liquoꝛe tincta feſtuca. ⁊ ibidem moꝛemur ſi cito reuerſe fuerit qᷓs tinximꝰ.ho ſpitia eoꝝ ꝓxima eſſe coàſcimꝰ.ſi tardo ſpa⸗ tio lõgioꝛe ſubmota ꝙ pꝛo moꝛa tpis extima m'. ad ꝓxia facile venies. ad lõginꝗ hoc ge⸗ nere ꝓducimꝰ canne vnũ internodiũ cũ ſnuis recides articlis. ⁊ latere aꝑies.vbi mel exiguũ mittes. ? iuxta fontẽ pones.cũ adid ꝑuenerit apes atq; ingreſſe fuerint poſt odoꝛeʒ ſoꝛamẽ pollice ↄpoſto claundes.⁊ vnã im patiarꝭ exi re.cuiꝰ fugã ꝑſeq̃re.ea tibi ꝑtem demõſtrabit hoſpitij.cũ eã ceꝑis nõ videre continuo emit tes a terã. ⁊ ſequerꝭ ita ſingłe ſubinde dimiſſe te faciẽt vſq; ad locũ examinis ꝑuenire.Aliq mellis bꝛeuiſſimũ circa as ponũt in vaſcu⸗ llo. e ꝗᷓ cũ apes aquã deguſtauerit ad cõmüe prabulũ ꝑgens alias exhibebit. quaꝝ frequ⸗⸗ tia ſubinde creſcente notata volantiũ ꝑte vſ⸗ interfice 4 18 eſt H coꝛrũ pit aluũ.eo ꝙ fugat aut cũ multitudine fuget᷑.⁊ ſic ſedabit᷑ apũ pugna.vt Virgilius ſcribit. menſe maij (vt ait Palladius)incipi⸗ unt augeri examia. ⁊ in extremis fauoꝝ par⸗ tibo maioꝛes creant᷑ apicule.q̃s aliqͥ reges pu Gqad examina perſequeris. Capitulum. xrunij. Qua liter tenende ⁊ pꝛocurande ſunt apess. Aliitos apum ꝓcurare dʒ vt circa ipaꝝ locũ ſit habũdãtia floꝛũ.q̊s vel in her⸗ dbies vel fructib vlł arboꝛibe ꝓcuret.induſtria herbas nutriat oꝛiganũ.timũ.ſatureiã.ſerpil lũ.violas.amaracũ.iacinctũ.quirꝭ vł gladio lus dẽ narciſcũ cretum. ceteraſq; herbas ſua nis odoꝛis.⁊ floꝛis in fructibi qq; ſint roſe li lia roſmarine edere.in arboꝛibo. Amigdalus pſicus pirus.pomi fereq; arboꝛes ꝗbo nulla amaritudo rñdet floꝛis vel ſucci. Silueſtria vo glãdifera robura.buxꝰ.terebintꝰ. lentiſcꝰ cedrꝰ.tilia. yles.pinꝰ.⁊ taxi remoueant᷑. Su⸗ paicta em dulce mel efficiũt. cetera ſapoꝛẽ ru ſtici mellis pᷣbent. vt Palladiꝰ ait. Ea pcipue ſunt ſerẽda.ſi pabulũ naturale nõ eſt(vt dicit AVarro )q maxie ſecuni apes.vt ſunt roſe.ſer⸗ ono loco tranſtuleris: ? Nonns Cxxxiiif. pillũ. apiaſtrũ.papauere.faba.lena.piſuʒ. egi niũ. capꝛa. medice maxie titiſimq; valentibꝰ ytiliſſimuʒ eſt etem̃ ab eqͥnoxiũ verno floꝛere incipit.⁊ ꝑmanet ad alterũ eqͥnoxiũ autũnale Szʒ apiũ ad ſanitatẽ aptiſſimũ.ad mellificiũ thimũ.his aquã liquidaʒ vñ bibãt eſie oꝑtet. eãq;/ ꝓpinquã q̃ nõ fluat.vel in aliquẽ locũ in Hiuat.ita vt ne ꝓfunda vltra duos vłtres di⸗ gitos ſit.in aq̃ iaceãt teſte aut lapilli.ſuꝑ qui bus aſſidere ⁊ bibere poſſint.in aqua diigẽs habẽda cura eſt.vt aqᷓ ſit pura ad bonũ melli ficiũ vehement᷑ pꝛodeſt.⁊ qꝛ non oĩs tẽpeſtas grãdinũ vel pluuiaꝝ aut vẽti vel frigorꝭ eas d paſtũ pꝛodire longiꝰ patit᷑ pᷣparandus eſt his cibus ne melle cogant᷑ ſolo viuere. autre linquere examiatas alueos. Igit᷑ ficoꝛũ pin⸗ guiũ circiter decẽ põdo decoquunt᷑ in aq̃ cõ gus ſex quas coctas inoffas ſepe apponunt. Alij aquã mulſam in vaſculis vt ſint pꝛope curãt.in q̃ addũt lanã purã.ꝑ quã ſugãt vno iꝑe ne potu nimium umpleant᷑.aut incidãt in aquã.⁊ ſingula vaſa ponunt ad alueos.Alij vuã paſſam ⁊ ficũ cũ piſtauerint effundũt in ſappã. atq; ex eo factas offas apponunt ibi.ad Is in hyeme ad pabulũ ꝓcedere poſſint ver⸗ no tꝑe ⁊ eſtiuo fere ter in mẽſe melleariꝰ inſpi cere debet fumigãs leuiter eas.⁊ a ſpurcicijs purgare aluũ.⁊ vermiculos eijcere. Pꝛeterea vt anĩiaduertat ne reguli plures exiſtant.inuti les em ſunt ꝓpter ſeditiones. Nã duo ſunt ge hera ducũ.vt Mecenates ⁊ Virgiliꝰ ſcribũt niger ⁊ varius q melioꝛ eſt. debet & melleariꝰ interficere nigrũ.qͥ alteri regi ſeditioſus eſt.⁊ tãt. Sed greci ceſereos vocãt ⁊ vocan iubẽt. ꝗqꝛ requiẽ cõcutiũt quieſcentis examis.nune papiliões habũdant qͥs necare debemꝰ. Iteʒ circa initiũ a ſoꝛdib liberãdi ſunt aluei.qꝛ to ta hyeme eos mouere aut aꝑire nõ poſſumꝰ. ſeg hᷣ die apꝛico ⁊ tepido faciẽda ſunt.vt pen nis maximis auiũ magnaꝝ qͥ habent rigoꝛẽ. vel alio ſimili oĩa interioꝛa mundent᷑ q̃ manꝰ noõ valebit attingere.tũc rimas oẽs q̃ ſunt ex⸗ trinſecꝰ luto ⁊ funo bubulo mixtis liniant.⁊ inſuper geneſtrꝭ ⁊ alijs tegumẽtis ad poꝛticꝰ ſimiliter operiamꝰ. vt a frigoꝛe poſſint ⁊ tem⸗ peſtate defendi. Bonꝰ cuſtos menſe ſeptẽbrꝭ debet aluearia vetuſta cognoſcere. ⁊ plena ⁊. grauia q in ea eſtate nõ ggier at er zmi Ven nin Librr dere.ac apes occidere. ⁊ facere mel eoꝛnm eo modo q infra ſuo loco dicet᷑ Itẽ debʒ cuſtos vt expti affirmãt tenere in eſtate aluearia cuʒ ſubtilibo fragmentis tabulaꝝ. paululũ eleua ta.qᷓs apes vix ingredi ⁊ egredi poſſint.ſʒ nõ lacertule.in hyeme vᷣo cũ fimo bubulo ꝑ op time obturata. Item cũ nimis depauperant᷑ melle qð cognoſcit᷑ viſu ſi ſubtus inſpiciat᷑. vel põdere vel facto meliꝰ ſupꝛa ꝑtem mediã Eꝑuo foꝛamie ac per ipᷣm mũda virgula inter⸗ miſſa exhibeãt eis mel vel pullũ aſſatũ.vl ali as carnes. Item dicũt ꝙ ſi alueus piguis eſt Dimittant᷑ hyeme ſuꝑ ſedibus ſuis.ſi macrũ ponatur in medio in loco obſcuro pꝛeparato ne mures obſint. mMentis apum ⁊ eoꝛum cura. Ronidendũ eſt (vt ait Aarro) ne infir mio?es a valentioꝛibo oppꝛimantur. eo em̃ minuit᷑ fructus.itaq; imbecillioꝛes ſecre⸗ tas eoꝛũ rege ocioſo ſubijciũt altero regi.qui crebꝛius inter ſe pugnabũt aſpergi.eas opoꝛ tet aqua mulſa. qͥ facto nõ modo deſiſtunt a gis ſi melle ſunt aſꝑſe.qua ꝓpter odoꝛẽ auidi us applicãt ſe atq; obſtupeſcũt.putantes ſi ex alueo minꝰ freq̃ntes enadũt.aut ſubſidit ali⸗ qua ꝑs ſubfumigandũ ⁊ ꝓpe aponendũ ali⸗ quid bene olentiũ herbarũ.maxime apiaſtrũ ⁊ timũ. Pꝛouidendũ vehementer ne pꝛopter eſtum aut pꝛopter frigus diſperãt. Si quann 40 ſubito vmbꝛi in paſtu ſunt oppꝛeſn. aut fri goꝛe ſubito.qdð raro accidit vt decipiant᷑ gut tis offenſe.iacent pꝛoſtrate colligendũ eas in vas aliqð.⁊ reponendũ in tecto loco tepido ⁊ bono.cinere tepido. plus calido qᷓ; tepido. eijciendũ ſuꝑ eas.⁊ excutiendũ leuiter vas ⁊ vas manu nõ tãgas.⁊ ponenduʒ in ſole quo reuiuiſcant iuxta ſuos alueos vt ad domici⸗ lia redeant. Di v̈o egfe ſunt ꝙ his cognoſcit ſignis (vt Virgiliꝰ ait) q; cõtinue eſt in egris alius coloꝛ hoꝛrida macies multũ defoꝛmat coꝛpoꝛa moꝛtuaꝝ extra efferunt᷑.alie pedibꝰ annexe ignaueq; ad limina pendẽt aut intus in edibus omes certãt.ignaueq; fame ſunt ? cõtracto frigoꝛe pigre tunc ſonus audit᷑ gra uioꝛ ⁊ ſuſurrant.vt in ſiluis immurmurat au ſter. ⁊ vt mare ſtridet refluẽtibus vndis ⁊ vt clauſis foꝛnacibo rapidus eſtuat ignis. Tũc eos galbaneos incende odoꝛes.⁊ etiam can⸗ nalibus arundinis melle exhibeas ⁊ pꝛode⸗ rit ſi galle cõtrite ſapoꝛẽ admiſceas.aut aren⸗ Capitulü xcix. De notu Monus tes roſas aut fruſta carnis aſſata p̃beas.aut vuã paſſam.aut timũ vel centaureã.aut radi ces herbe que ruſticis vocat᷑ amello.ponein odoꝛifero bacho.⁊ in caniſtrꝭ ad foꝛos apũ. hec herba cognoſcit᷑.quia in pꝛatis oꝛit᷑.⁊ tol lit ſtipitẽ velut ſiluã.? eius folia plurima cir cũfundunt᷑.eius flos eſt aureus ⁊ aſper in oꝛe ſapoꝛ.fugemus etiã (vt ait Palladius)lacer⸗ tas ⁊ ranas ⁊ cetera anialia.que ſunt apibus inimica. Aues etiã crepitaculis terreamꝰ mẽ ſe marcij.maxime ſolet apibus moꝛbo incur rere.nam poſt yberna ieiunia titimalli ⁊ vlmi amari floꝛibus qͥ pꝛius naſcunt᷑ auidius ap petẽtes ſolutiõe ventrꝭ intereũt. niſi affueris velocitate remedij. pᷣbebis & maligranati cecG guſtero vino grana contita. ⁊ in vaſculis rez frigerata ponant᷑. QOõð ſi hoꝛride videntur. ac cõtracte coꝛpoꝛe.ſilẽtie ⁊ moꝛtuaꝝ coꝛꝑa frre—= quẽter afferre. cannalibo ex canna ſactis mel cũ galle puluere vł ſicce roſe coctũ debebis in fundere.Aliud aũt oĩa expectet᷑ vt putres ꝑ⸗ tes fauoꝛuʒz vel vacuas ceras q̃s aliquo caſu examẽ ad paucitatẽ redactũ non valebit im ulſa to nõ m nt a plere.ſemꝑq; recides. acutiſſimis ferramẽtis pn gna.ſed etiã cõſoꝛtiunt ſe lingentes.eo ma ſubtilit.ne ꝑs aha remota fauoꝛũ cogat apes do micilia cõcuſſa deſerere. Si ꝓpter habun dantiã floꝛum de melle tm̃.ſed de pꝛole nihil cogitant.⁊ videris nimietatẽ interiectis ter⸗ nis diebus clauſo foꝛamine.nõ eas patiaris exire.ita ad generandũ ſe confoꝛent. Nũc cir ca Rłn.apꝛilis curandi ſunt aluei.vt oĩa pur gamenta tollant᷑ ⁊ ſoꝛdes.quas tẽpus cõtra⸗ xit ybernũ.⁊ vermiculi ⁊ tince ⁊ aranee quib⸗ coꝛrumpit᷑ vyſus fauoꝛuʒ.⁊ papiliones qͥ ſter coꝛe ſuo vermes faciunt. Modus autẽ occi⸗ dendi papiliones eſt hic (vt Palladius ait). vaſculum altũ eneũ ⁊ anguſtum veſpere in⸗ ter aluearia collocemus.⁊ in eius fundo lu⸗ men ponamꝰ accenſum. illuc papiliones cõ uemunt.⁊ circa lumen volitabunt.⁊ anguſtia vaſculi ab igne pꝛoximo interire cogent᷑ tůũc fumus ſtercoꝛis bubuli ſicci adhibeatur qui aptus eſt apũ ſaluti.q̃ purgatio frequẽs vſq; in autummi tẽpoꝛa celebꝛetur. hec omĩa cete raq; efficiet cuſtos caſtus ⁊ ſobꝛius.⁊ alienꝰ ab alueis ⁊ cibis acribus.⁊ odoꝛis immũdi. atq; omnibus ſalſamentis. Eaniruium t. Drmoꝛi⸗ bus ⁊ induſtria apum.⁊ vita ipſarum. Peoes nõ ſunt ſolitaria natura vt aquile. ſeg vt hoĩes. nã in his eſt ſocietas ope⸗ rũ ⁊ edificioꝛũ.in bis ratio atq; ars.foꝛis pa ſncoln ſnt ſgloe ſicnt feua Cunch feſoi ſanti inpe 0 leop glucl nins hori⸗ (n Aroc inte lopun Nenn füpeal ſacer. bns. . fipter bümel ptalie ſoꝛeer nüccti Vrrzii Gunt miuere erede Coꝛig ſoptenn pantim En ugre⸗ Ppieſeit biniſee ſolti meye⸗ alis ureſan terr bnoc nongi hiät dico: pꝛeſcitur earum exitus. ſcunkt.intus opus faciũt. nulla hoꝛum aſſidit in loco inquinato.aut eo qui male oleat. Et ſi qñ in aere diſperſe ſint. cimbalis ⁊ ſonis ſe reducũt in locũ vnũ.regẽ ſuum ſequunt᷑ uuo cunq;.id et feſſum ſubieuant.⁊ ſi nequit vola re ſuſtollunt. q eum ſeruare volũt.neq; ipſe ſunt inoperãtes necnõ oderunt merces.itaq impetũ facientes ab ſe eijciũt fucos.ꝙ hi nez q; adiuuãt.⁊ mel cõſumunt.quos vociferan⸗ tes plures ꝑſequunt ⁊ pauci pꝛopter hoſtiuz aluei obturant oĩa.que venit inter fauos ſpi ritus oẽs vt in exercitu viuunt. atq; alternis heoꝛis doꝛmiũt.⁊ opus faciũt pariter.⁊ vt in colomas mittũt hoꝛũq; duces faciũt quedaʒ Q0a vocem. vt mutatione tube.tunc id faciunt Cäiũ inter ſe ſigna pacis ac belli habẽt. Ex ma⸗ lopunico ⁊ cõſparago cibũ capiũt ſolum. x olea arboꝛe mel.ſed nõ bonũ. duplex miniſte riũ pꝛebet᷑ ex faba apiaſtro cucurbita ⁊ bara ſica cera ⁊ cibo Item ex malo ⁊ piris ſilueſtri bus. Ex papauere cera ⁊ mel. ex nuce greca triplex miniſterium fieri dicit᷑.⁊ ex lapſano ci bu mel ⁊ cera. Itẽ ex alijs floꝛibus ita capiũt vt alia ad ſingulas res ſumãt.alia ad plures. Itẽ ex alia re faciunt liquidũ mel.vt ex cicere ſfoꝛe.ex alia econtra ſpiſſum vt rore marino. Sc ex alia mei i uaue. vt ex fico extitiſo bo nũ.ex timo optimũ(vt ait Varro). Pꝛeterea VUVirgilius ait.ꝙ ipſe aulas ⁊ cetera regna fin gunt. Sepe et ã errando in duris cotibus at triuere alas.vltroq; anĩam ſub faſce.id eſt põ dere dedere.tant eſt amoꝛ floꝝ.⁊ generandi gloꝛia mellis.licet ſint bꝛeuis vite.nam vltra ſeptenniũ nõ viuũt.q;uis earum genus ma⸗ neat immoꝛtale. Capitulum. tf. Quando quare ⁊ qualiter exeũt examina.et quomodo Xamẽ exire ſolet.vt Varro ſcribit. cum apes nate ꝓſpere ſunt multe. ⁊ pgeniez incolumẽ mittere volũt.vt olim crebꝛo. Sa bini fecerũt ꝓpter mititudinẽ liberoꝝ.ꝙ duo ſolẽt pᷣire ſigna.vnũ qð ſuꝑioꝛibo diebo maxi me veſptinis multe añ ſoꝛamẽ vt vne alie ex alus pendent cõglobate.alterũ qð cũ iã vola ture ſunt.aut etiã inceperũt cõſonãt vehemẽ ter. vt milites ⁊ pplłi faciũt.cũ caſtra mouẽt.qᷓ pmo cũ exierũt in cõſpectu volitant. reliqᷓs q̃ nondũ exiuerũt expectãtes.donec oẽs conue niãt. Virgiliꝰ aũt ſcribit.ꝙ aliqñ exeũt ad pu gnã.nã ſepe duobo exñtibo regibo oꝛit᷑ magna Diſcoꝛdia int eos ⁊ eoꝝ ſequaces qð cogno⸗ Flonus Cxxxvu. ſcit᷑ qꝛ tũc in are ſonꝰ magnꝰ admodũ tuban audit᷑.tũc trepide inter coeũt.pẽniſq; choꝛu⸗ ſcãt.ſpicula exacuũt.roſtris aptãtq; lacertos. ⁊ circa regẽ miſcent᷑ ⁊ denſant᷑.magniſq; vo⸗ cant clamoꝛibo hoſtẽ.tũc erũpent ⁊ cõcurrit᷑. piteſq; cadũt denſioꝛes grãdine ⁊ glande.cũ decutit. ipſi reges ꝑ medias acies ingenti ani mo inter ſe bellant. fulgentibo alis.nec pugne cedũt.dum fuga illũ aut illũ victoꝛ terga da⸗ re cogit.hi motꝰ anĩioꝝ atq; huiꝰ tanta certa mina iactu exigui pulueris requieſcũt. veruʒ cũ ambos ductoꝛes ⁊ acies reuocaberis.de⸗ terioꝛẽ ne amplius abſit dede neci.⁊ melioꝛẽ repone in aula.nam duo ſunt genera melioꝛ eſt aureus.alter hoꝛridus. Itẽ exeũt aliqñ ob inanẽ delectationẽc.vt ideʒ Virgilius ſcribit. qð cognoſcit᷑qͥa ꝑ aera volando ludũt.qð fa cile pꝛohibere potes.eripere em̃ debes regibꝰ alas.ne inaltũ volare poſſint Palladius aũt ſcribit.ꝙ futura fuga ſeu exitus examinis pᷣ ſcit᷑.qm̃ per biduũ aut triduũ ante acrius tu⸗ multuant ⁊ murmurant.quod appoſita frez⸗ quenter aure cognoſcitur. Capmuluz. tij. QAualiter 1 cuſtos aũt cum talia pꝛocurat.vt Pallodina ait ⁊ ſcribit.debet eſſe purus.⁊ ab omi in dicia ⁊ oloꝛe alicuius acredinis. vel alte mali ſapoꝛis liber. Item ſollicitus ⁊ attẽns A habens ſemꝑ aluearia noua parata. quibo re gun cipiat᷑ examinũ rudis inuẽtus. Nam nouel⸗ “ le apes vagantibus a vimis niſi ſeruent᷑ fugi unt.exeũtes in adito ſuo moꝛantur vno aut duobus diebus. que ſtatim nouis aluearijs alueum ſuꝑ eas collocet.in quẽ intrabunt. in excipienda ſunt.obſeruabit autẽ cuſtos aſli⸗ pꝛopꝛio loco vbi ſtare debebunt veſpere col: uis vſq; in octauã vel nonã hoꝛam de men⸗ locandũ.ᷣvel paruũ alueũ odoꝛifero vino cõo⸗ ſe pꝛecipue iunij.⁊ cum ſigna future fuge pr ſparſum.qui aluarolus vocat᷑.cũ partica po pendet.quia poſt has hoꝛas nõ facile fugere natur in eum locũ.vbi ſe ſuſpendũt.vel ſein⸗ aut amigrare cõſueuerũt. qᷓ;uis alique ſtatim Aim cuſtos apũ videt examen exiuiſſe auatq; in gere ꝑmanere.ſtatim debet pul⸗ uerẽ in eas eijcere.⁊ alicuiꝰ rei ſonitũ foꝛtiter facere.vt territe ſõge nõ eant.ſed ſe in aliquo pꝛoximo loco ſuſpendãt.⁊ cum viderit vbi ſe ponere volũt.herbas vel ramulos arboꝛũ in Abus delectant᷑ in particam bene ligatos ibi gApponat.vt ſuper ipᷣos ſe ſuſpendant.⁊ cũ ho mines ibi cõuenerint.eas in terrã deponat.⁊ tegre ſuſpenderunt.in quem per ſe vel fumo ingredient᷑ et cum omnes intrauerint depo⸗ nant᷑ ſub vno ſcamno.ſpacioſe foꝛato.⁊ no⸗ uus alueus optime purgatus.⁊ odoꝛifero vi no aſꝑſus.⁊ feniculis viridibo aut alijs odo⸗ riſeris herbis.⁊ pauco melle perfricatus.ſu⸗ pꝛa eum apponat᷑.remoto ſuperioꝛi fundo al ueoli.vt in nouã perſe vel beneficio fumi do mũ intrent. cum qua veſpere in ſuo loco po⸗ nant᷑. O ſi iam in aliquo loco ſe ſuſpenderit. incidatur acunſſimo ferro.⁊ ſuauiter depona tur. ⁊ ſuper eũ collocetẽ nouus alueus vt pꝛe dixi. vel ſuper eas collocetur alueolus. et fiat vi dixi cum inherere bis vłramulis adnexis particam ſe ſuſpendãt. O ſi examen integrũ colligere non potes. ⁊ quãlibet ꝑtem ſub al⸗ neo collocare.x ſi cõtingeret te regeʒ cũ vna parte habere.om̃es alie ꝑticule ad eũ venient 7 pꝛocedere ⁊ abue nõ dubitent. Item cůnnd pugnã exierint. ⁊ ſe in ramo vel alio loco ſu⸗ ſpẽderint puluere vel alia re inſpiciat. ⁊ ſi vni us vbens educatione pendebunt. noſcat au vnũ regem eſſe omibus.aut recõciliatis vni⸗ uerſis manere concoꝛdiã. Si vᷣo duo vł plu ra vbera ſuſpendes ſe populus imitat᷑.⁊ di⸗ ſcoꝛdes eſſe ⁊ tot reges eſſe quot vbera ↄfiten tur.vbi globus apum frequentioꝛes viderit. vncta manu ſucco mellis ophili vłapij reges requirat. Sunt aũt paulo maioꝛes oblongi magis q; ceteri apes.rectioꝛibus crurib.ne⸗ q; grandioꝛibo pennis.pulcrioꝛes ⁊ nitidi.le nes abiq; pilo.niſi fronte plenioꝛes.quaſi ca pillu gerunt in vẽtre.quo tamẽ nõ vtunt᷑ ad vulnus.ſunt alij fuſci atq; hirſuti quos opoꝛ tet extingui ⁊ pulcrioꝛes relinqui. qui ſe fre⸗ quenter vagant᷑.cum examinibo ſuis alis ſer ꝑ ſeipᷣas.⁊ ſi iã in aliqua arboꝛẽ ꝑfoꝛatã intra uent᷑ erecus.hoc em̃ manente nulla diſcedit. uerint ad locũ vnde intrant ⁊ exet admoue ſi nulla naſcunt᷑ examina duoꝛũ vel pluriuz ſ atur alueolus. ⁊ ꝑ aliquod magnũ ſoꝛamen vaſculoꝛum poſſimus in vnũ conferre dulci iti ſor ſub apibus nouiter factũ immittat᷑ fumus. tamẽ liquoꝛe aſperſas apes atq; incluſas te⸗ mMſun. vt in alueolũ fugiani deſuper collocatũ.vłlin nebimus appoſito cibo mellis.exigua tamen (desfn ramuſculos ibi appoſuos.ſi alueolus nõ ha⸗ reſpiramia relinquamus vitella. Quod ſi ve ccipiüt berxr. Et ſic inter plures vices poterũt oẽs ha⸗ lis alueariũ cui ꝑ aliquã peſtẽ multitudo ſub morssſa bere.vel eadẽ arboꝛ ſi ſubtilis eſt cũ ſerra re⸗ ducta eſt popul adiectciõe reꝑare.conſidera⸗ noneſſe cidat acuta deſuper. atq; infra ⁊ veſte mida bis in alijs habũdantibo.canandũ fauoꝛũ et Jenc cooꝑta tollat᷑⁊ in nouũ alueolũ expellat᷑. vel extremitates que pullos habẽt.⁊ vbi ſignum nentio per ſe in edibus collocet᷑ aut ex ipᷣa arboꝛe ex naſcituri regis inueneris.cum ſobole ſua re⸗ r. Nen pell ant᷑ in totũ.⁊ cũ ſe in aliquo ramo ſuſpen cides. et in id aluearium ponas. Eſtautem rieſt, derint vel ſuſpendere volunt.fiat vt diciũ eſt hoc regis futuri ſignum inter cetera foꝛami⸗ ffmnan de his.qᷓ ſpõte recedũt. Si autẽ ſe ſuſpẽderit na.que pullos habent. vnum magis ac lon⸗ mcſun in herba vl frutice vł alio loco ſupᷣ quẽ nouꝰ gius velut vber apparet. Sed tunc tranſfe⸗ mub alueolus poni poſſit.nõ eſt aliud agendũ.ni⸗ rende ſunt. quando eraſis cooperculis ad duserc ſi ꝙ in eo recipiat᷑ ⁊ ſuperpodijs veſꝑe collo naſcenduʒ maturi capita nituntur exercere. Ariof cetur. Item ſi ſuſpenderint ſe in aliquo alto nam ſi maturos ſuſtuleris introibunt. Si iscgrb vel inepto loco de quo pᷣdictis modis habe-⸗ autem ſe ſubitum leuabit examen. ſtrepitu fgurat re nõ poſſit excutiant᷑ongiſſimis particis.vt eris tnitatur ac teſtule tunc ad aluearium re⸗ egt in tena cadant.vel incõgruo loco ſe ponant. diet.vel in pꝛoxima fronde pendebit ⁊ inde W olentant Ais wmi⸗ oykolu ui1di⸗ Moen pireges oblongi inbane⸗ niadi le quaſica tuntad nosopor wiſefe⸗ alisſe dilaott Nbnuz redula ſas ie⸗ atumen nodſe tdoſub nicen⸗ auorüet iſignum eſua re⸗ ſtautem ſoꝛamv⸗ ac lon⸗ manſke⸗ culis 40 crercere, un, Gi ſtrpiun munte⸗ ittinse * in nouũ vas berbis cõſuetis melle conſper ſum manu attrahat᷑.vel trulla.⁊ cũ in eo loo requienenit.veſpere inter alia collocetur. Capituinz tuij. Qnando cet qualiter poteſt apibus de melle tolli. AAA 1 . N N O☛ —— Enſe iunij ſᷣm Palladium aluearia ca ſtrabunt᷑ que matura eſſe ad mellis red ditũ ſignis pluribo inſtruemur.pꝛimũ ſi ple⸗ na ſunt.ſubiile murmur audimꝰ.nam vacue ſedes fauoꝛũ velut cõcaua edificia voces.q̃s accipiũt in manus extollunt.quare cũ mur⸗ muris ſonus magnꝰ ⁊ raucus eſt agnoſcimꝰ non eſſe ydoneas ad metendũ crates fauoꝛũ. Item cũ fſucos q ſunt apes maioꝛes grandi intentione ꝑturbant. immatura mella teſtan⸗ tur. Item ſᷣm Varronẽ.ſignũ eximendoꝝ fa uoꝛũ eſt.ſi intus faciunt globũ. Item ſi fauo rũ foꝛamĩa educta ſunt.quaſi membꝛanis qͥa tunc ſunt melle. Caſtrabũtur autẽ aluearia matunis hoꝛis cum toꝛpent᷑ apes.nec caloꝛi⸗ bus excitant᷑ fumus admoueat᷑ ex galbano ⁊ arrido fumo bubulo quem in pulmẽtario ſic cis carbonibꝰ cõuenit excitari.quod vas ita figuratũ ſit.vt anguſto oꝛe fumũ poſſit emit tere atq; ita cedentibo apibus recident᷑ mella plenerut. Capitulũ. ciiij. et cera conficiendis. Hlonus Fo. Cxxxvj. ad examinis pabulũ hoc tẽpoꝛe pars quinta fauoꝛũ dimittit᷑. Sane putres aut vicioſi fa⸗ ni de aluearijs afferant᷑.menſe etiaʒ octobꝛis aluearia caſtrabunt᷑modo pᷣdicto quętamen Opoꝛtet inſpicere.⁊ ſi habũdantia eſt demere. ſi mediocritas ꝑtem mediã pꝛo hyemis ino⸗ pia relinquere.ſi vᷣo medietas apparet mellis nul pꝛoꝛſus auferre.ſed Uarro ſcribit ꝙ pars tfeercia fauoꝛũ tantumodo tollat᷑ pꝛo hyeme. reliquũ reliquat᷑:licet plena ſint aluearia mel le.verum ſi metuas durã venturã hyemẽ nil pꝛoꝛſus auferre.vt Virgilius ſcribit.viri au cẽ noſtri tẽpoꝛis valde exꝑti in talibus affir⸗ mãt.ꝙ mel debʒ eis accipi ſemel tm in anno. et hoc in fine auguſti vſq; ad mediũ menſem ſeptẽbꝛis.ſed cera coꝛrupta tũc ⁊ ante.qucun ᷓ; auferre põt. ita ꝙ ſemel mel debet auferri parum vel multũ habito reſpectu ad paucita teum vl multitudinẽ mellis in alueo exiſtetis. cett ad paruitatẽ vel magnitudinẽ mellis in al neo examis nutriendis. dũmodo vitra quar tain partẽ alicui non tollat᷑modus accipien di de alueis ſtantibus eſt vt claudat᷑ cum her ba foꝛamẽ vnum vel plura ſint.ne apes exire poſſint.⁊ de ſubtus cum panno molli vel pa lea fiat fumus. vt ad partẽ aluei ſuperioꝛem aſcendãt.plicato alueo incidant᷑ faui.cũ ſub tili cultello frequenter in aqua poſita.ne cera adhereat:et ne remanẽtes ledantur. Si vero alueus iaceat fani.cum ſubtili fieri in ꝑtein⸗ cipiunt poſtrema aſſidi ſuꝑioꝛi annexi vt hij pꝛimo melle implent᷑.vltimo ĩ anterioꝛi par⸗ te laborant.ibiq; moꝛiunt᷑ om̃es.ideoq; fun dus poſterioꝛ ſecure aperire poteſt. qui ſic di ſpoſitꝰ eſſe debet.vt facile aperiat᷑ fauus mel lis.furtiue ſubtractis. reponatur fundus in ſuo loco.apes autẽ cum hec cognouerint om nes accidunt ad vacuatũ locum replendũ.et cum ipᷣm reparauerint.et omnia cõpleuerint ad partem anterioꝛẽ redeunt.ibiq; moꝛantur e melle Elex fauis ſiue apib fit hoc mõ.ex fa uis anteq; pᷣmant᷑ tollant᷑ ſi q̃ ſint ibi ꝑ te coꝛrupte ac pullos habẽtes.qꝛ malo ſapo⸗ re mel coꝛrũpant ⁊ cõquaſſati imn mũda ciſta ponant᷑.⁊ ſic dimittant᷑ donec ꝑ ſe paulatim fluxerint.eſt mel crudũ pulcerrimũ vel etiam aliquo pondere pꝛeſſi ꝙ fluxerint eſt mel cru ex quo aperte ſcire poteſt.q; locum vacuũ re⸗ dum pulcherrimũ.deinde coquat᷑ mel vel ce ra:vt infra dicetur. Cum cõquaſſatis ⁊ occi⸗ ſis apibo fit hoc modo. menſe ſeptẽbꝛis acci piant᷑ aluearia grauia vetuſta.que pᷣcedente eſtate nõ ediderunt examina.et ſupꝛa fumũ ?æ flammã palearũ alueus modicum teneat᷑. vt apes ſuꝑius fugiãt vel ſibi ales cõburant.de inde reuolue cooꝑtoꝛiũ aluei ſuper terrã ⁊ cũ vangecta ferrea incide baculos exiſtentes in alueo.⁊ optime cũ eadẽ mel cera ⁊ apes con⸗ quaſſa.deinde reuolue alueũ et coopertoꝛiuʒ remoue.ipᷣmq; alueũ ſuper ſtrangecta maſtel li mũdiſſima pone et cũ vangecta fac in ma⸗ te caſtula pone.quaã cum ligaueris foꝛtiter cõ pꝛime aliquo monſtringendi. vel cũ vite ma gnatoꝛũ ligaminis.vł inter duas aſſidiculasz ligatis.vel ĩ vna choncha poſita aſſide ac põ deribus ſuꝑ ipſa ſtangeta. vel inter duos ba culos quos duo teneãt homies.et tercius ꝑ⸗ tem ſupꝛemã ſtangete.foꝛtiter toꝛqueãt.et qdᷣ ffuxerit. eſt mel crudũ.⁊ ſi pluries duplet᷑ ſtan geta foꝛtius ⁊ melius cõpꝛimet᷑ deinde vero 5 in taſta remanſerit. ponat᷑ ad ignẽ lentuʒ. in cacabo et ſine feruoꝛe calefiat.et ſemꝑ tene manus in vaſe. ceramq; minutã aperias: do nec mel ⁊ nõ cera erit integre liquefactũ.et cũ mel ex calore paululii ceperit pigere manus om̃ia in taſta repone.iterũq; pꝛeme vt ſupꝛa: nec eſt damnoſum ſi nõ pꝛemarcerrime. vt de melle aliqd remaneat cere admirxtũ cũ lon ge minus valeat mel q; cera. et hoe q fluxe rit mel coctum vocat᷑ quod in vaſculis debʒ poniipſiſq; apertis paucis diebo haberr at⸗ q;ʒ; in ſummitate purgari.donec inuſti refrige rato caloꝛe deferueat.mel nobilius illud eru. quod ante expꝛeſſionẽ ſcdᷣam efluxerit velut ſponte. Cera que poſt fluxũ mellis ĩ taſta re⸗ * „ 2 nanſit. ſiue apes admixtas habeat ſiue non. vel plus.vt cera extat.hec ad ignẽ teneat᷑ do⸗ nec ſit integre liquefacta.ſemꝑq; cum ſpatu⸗ la vel aliquo baculo agitetur. et in dicta taſta groſſa ponat᷑.et foꝛtiter cõpꝛimat᷑.vt in ſitulã vel cacumen habentẽ aliqͥd aque cedat. ibiq; ſtet donec ſit optime congelata.tunc euellet ⁊ ab omi ſoꝛdicie que ſit inter cerã ⁊ aquã mũ⸗ detur ⁊ ſeruet᷑.et ſi placuerit vt pulchrioꝛ ad⸗ huc fiat.ſine aqua iterũ liquefiat.et ĩ vaſe aq; madido cuiuſcũq; foꝛme placuerit iteꝝ repo nat᷑.quicqͥd in taſta remanſerit abijciat᷑.⁊ ip ſa in aqua calida lauet᷑ et ad fumum ponat.⁊ ſic die valde durabit. ponat᷑ in cacabo mũdo in quo ſit aqua tanta Canitulmm. w. Devtili⸗ tategyoaDuum. Napibus vtilitas magna cõſiſtit.ſi lo cuũ ydoneũ habeãt.et pꝛudenter ac ſolli cite procurent᷑.nam ex paucis bꝛeui tempoꝛe multa examina fiũt.niſi magna peſtis teporꝭ⸗ eis obſiſtat. nam in anno ſemel bis ⁊ plerũq; ter pariũt.et examẽ emittũt.⁊ ſine magnis ex penſis ac laboꝛe tenent᷑.licet non ſint totali⸗ ter negligende.ex quibus cũ augmentũ rece⸗ perint vetuſta quinq; vel ſex annoꝛũ que pa⸗ rere deſierũt eſtate magno pꝛecio.qͥa multam habent cerã que maxime neceſſaria eſt. vẽde re potes ⁊ noua ſeruare.faciunt etiã ceramq maxime neceſſaria eſt regibo ⁊ pꝛelatis.⁊ quia buſcunq; ꝑſonis vt notũ eſt om̃ibus.que ſa⸗ tis magno pᷣcio vẽdit᷑. Et ꝙ amplius eſt die noctuq; honoꝛẽ exhibet eterno regi. Item fa ciſũt mel in maxima quãtitate qð valde vtile eſt. tam ad cibũ qᷓ; ad medicamia infinita.ad ipᷣarũ vtilitatẽ pꝛobandã refert Narro duos fuiſſe milites in hiſpania fratres ex agro fa⸗ liſco locupletatos.quibo cũ a patre relicta eẽt pua domuſcula ⁊ agellus nõ ſane maioꝛ iu⸗ geno vno.circa totaʒ domũ aluearia feciſſe.et oꝛiũ habuiſie et reliquũ locum ac ſpacio thi mo ⁊ cithiſo ſemie operuiſſe ac etiã apiaſtro. hos nunq; minꝰ vt ꝑ eque ducerentur dena milia ſextaria ex melle reciꝑe eſſe ſolitos. vn⸗ de ait Perſius.nec thimo ſatiant᷑ nec fronde capelle. ¶ Intipit liber Derim⸗ De diuerſis ingenijs capiendi anĩalia fera.? pꝛimo ponitur pꝛologus. intellect? adeo excelſo illu⸗ ſtrat eſt vt vtilia hũano ge neri cognoſcerent Intelli⸗ gentes ꝙ cum ſub celo ſunt ad vtilitatẽ hoĩm eſſe creasta ſubtili cogitauerũt ingenio.qualiter anialia aerea terreſtria ⁊ aquatica q̃ pꝛopter peccatũ pmi parentis homini nequaq; obediũt cape poſſent.inuenerũtq; multas cautelas qͥb ho mines vſi ſunt.et ſuis in genijs ſucceſſiue in⸗ finita addiderũt ĩgenia pluriboignota. Ideo q; cũcta que ſcire potero in ſcriptis reducere intendo.pꝛimo tractãs q bus modis capiunt᷑ auipluran Aueg teloboꝛaue clio ſbi deckſuiſe houttnatn domeſtcin imiust Can r aues.ſecũdo beſtie ſilueſtres.tercio piſces.de gauibus aũt qualiter capiunt᷑ cum auibus ra pacibus domeſticatis.cum rhetibus.cum la ldi queis.viſco.baliſtis.arcubus.et alijs quibuſ moor dam modis.et de beſtijs qualiter capiunt᷑ cũ ee; beſtijs domeſticatis. cum laqueis.rhetibus. — Librr Belimmns (xxxvij. Gnser toal⸗ üne⸗ guepe⸗ mulbam .ede mam⸗ 8 qui gneſa⸗ Jrn a deyrle initgad fodvos goft⸗ dicnei gior iu⸗ ſeciſee cio thi biaſtro. Irdena osyn⸗ fronde n ſern igori⸗ ilu⸗ lnoge Mnelli⸗ lo ſunt greuts⸗ mmintis eccati ſtcape⸗ dho⸗ ſuein⸗ 1 Jo egucere puns rfeg foueis. taiolis.et alijs modis. de piſcibꝰ etiaz quibus modis capiũtur cum rhetibus.ciſtis bamo et calce. Capitulum. Oeimu. De guibus rapacibus in genere. Rugentes antiqui videntes quaſdam aues ꝑ aera volitantes alias capere cau telaboꝛauerũt.auiũ rapaciũ genera domeſti care.vt quas per ſe capere non poterant earũ auxilio ſibi querat. Et hoꝛum pᷣmus inuẽtoꝛ dicit᷑ fuiſſe rex Daucus qui diuino intellectu nouit naturã ancipitrum et falconum et eos domeſticare ad pꝛedam inſtruere ⁊ ab egritu dinibus liberare poſt quem alij multi fuerũt qui plura ipſoꝝ auiũ rapaciũ ſuũ addiderũt. Capiulum.ij. De anci⸗ pitre. Ncipiter eſt auis nota.⁊ eius qͥdẽ natu neeſt. vt viuat de raptu aliarũ auium.⁊ ideo ſemꝑ ſolus ⁊ nunq; ſociatus incedit.qͥa in pᷣda non cupit hꝛe ſodalẽ ⁊ quantũ põt ad rapiendũ pꝛope terraʒ volitat ne ab auibi q̃s capere intendit videri poſſit. ab om̃ibus qui bus inſidiat᷑ inſtinctu nature cognoſcit᷑ et cũ eũ vident aut ſentiũt garriũt.fugiũt.⁊ ſe quã tũ poſſunt occultant.hec auis velociſſimi vo lat eſt. ⁊ ideo niſi ſtatim rapiat in pᷣncipio ſui mot?ꝰ ſed poſtea lentꝰ eſt eius volatꝰ.et ideo niſi ſtatim rapiat ab auis pſecutiõe deſiſtit. et ſuper aliquã arboꝛẽ adeo ſepe indignatus ſe ponit.ꝙ vix ad dominũ vult redire.inueniũ⸗ tur aũt ancipitres in alpib quibuſdã nidifi⸗ care.⁊ melioꝛes oĩbus ſunt vt fertur qͥ naſcũ tur in alpe de bꝛuſia in ſclauonia. boni etiam „* naſci dicunt᷑.qui naſcunt᷑ in alpibo q̃ ſunt ĩ cõ finibo Verone ⁊ Tridenti. Ex his qͥdã ſunt parui qͥ cõmuni noiĩe vocant᷑ ancipitres.⁊ qͥ⸗ dã magni.qͥ vocont᷑ aſtures. Sunt em̃ de ge nere ancipitrũ ſicut coꝛuꝰ ⁊ craculus eiuſdẽ generis ſunt.et canis ꝑuus⁊ magnus. et idẽ in pluribus anialibus eſt videre.et ancipitrũ quidẽ ſunt maioꝛes ⁊ ſunt femiĩe.hij qui ſunt maioꝛis vigoꝛis.et qͥdam ſunt minoꝛes vo „₰ cantmmtbeti et ſunt maſculi qui pauce vti⸗ litatis exiſtunt. Capitulu. iij. De pultri⸗ tudine ancipitrũ et cognitiõe bonitatis eoꝝ. Pcipitrũ pulcritudo cognoſcit᷑ ſi ſunt magni.curti.paruũ habeutes caput.pe ctus et ſpallas groſſas.⁊ amplas thibias.et groſſos. pedes magnos ⁊ expanſos.⁊ pẽnax· coloꝛẽ nigrũ. Et bonitas quideʒ cognoſcit᷑qᷣ * de nido extractꝰ melioꝛ eſt.⁊ a dño raro fuge re cõſueuit.⁊ hic vocat᷑ nidarius.vel qͥ de ni⸗ go egreſſus de ramo in ramũ matrẽ ſequit᷑. ramariꝰ vocat᷑ et optimus eſſe cõſueuit. ſcðᷣi meriti eſt his qui poſtq; de nido volauit ca⸗ ptus fuit raro cõſueuit anteq; pẽnas in feri⸗ tate mutaret qͥ vocat᷑ ſoꝛus.ſed qͥ poſt tale tẽ⸗ pus captꝰ fuit raro cõſueuit cũ homibo viue re vel moꝛari.ſi tũ ꝑmaneat bonꝰ eſt.qꝛ in fe⸗ ritate fuit ſolitꝰ aucupare.⁊ quanto anioſioꝛ videt᷑ ⁊ audatioꝛ ꝑ effectũ.et melioꝛũ moꝛum tanto ab expertis melioꝛ iudicatur. Capituluz. uij. Qualiter ancipitres nutriunt᷑ ⁊ inſtruunt᷑⁊ quales ca piunt aues.et qualiter mutant. Detiimus ANAVtitriunt᷑ autẽ nidarij ⁊ ramarij bonis „ auibo.et carnibo pluries.et in die paula tim in hoꝛa vt mag dominũ diligãt. poſſunt etiã eis dari ona in parapſidibo fracta ⁊ agi⸗ tata:et in aquã feruentẽ pꝛoiecta. et poſtea cũ digitis ſimul cõſtricta. Idẽ fit niſoꝛis a pᷣnci pio.ſed cũ optime puati ⁊ domeſtici facti ſũt ſemel tm ſunt in die paſcendi poſt terciã. cum digeſtionẽ cõpleuerint.⁊ non ante ꝙ per goꝛ gã euacuatã cognoſcit᷑ab exꝑtis. et ſi cibde goꝛga vſq; ad diẽ ſequentẽ nõ deſcẽderet tan tundẽ ſine cibo dimittat᷑. Ieʒ põt bis in die cibari ſecure.ſi cibũ inueneris deſcendiſſe de goꝛga.et quotiẽs hoc viderꝭ cibare ſecure po teris.niſi velis eodẽ die vel ſequenti aucupa . 1 mũ tenent᷑ in manu. ⁊ maxime in auroꝛa tẽpe ſtiue.et inter multitudinẽ hoĩm.et in rumoꝛe molendinoꝛũ.⁊ fabꝛoꝝ.⁊ ſimiliũ. Inſtruunt po nidarij ⁊ ramarij.nã ceteri ſunt in ferita⸗ te inſtructi hoc modo.cibet᷑ hoꝛa nona bono cibo.et ſequẽti die teneat᷑ in loco valde obſcu ro vſqʒ ad nonã. deinde accipiat᷑ ⁊ poꝛtet ad locũ venatiõis.et nõ dimittat᷑. pmo ad arega tas vel gaʒas neq; ad ꝑdices. qͥa nimis ſunt tfoꝛtes. et ſi eas ſuꝑare non poſſet debilitaret᷑ eius audacia.ſed dimittat᷑ qualeis:turdis:et merlis ⁊ ſimilib. Qð ſi gaʒas capiat habe⸗ as vnã captã. et ei multas pẽnas de alis aufe ras.⁊ qͥdem in aliquo foſſato abſconſus an⸗ te cõſpectũ ancipitris eã pꝛoijciet.⁊ ei ancipi ter dimittat᷑. Capiunt autẽ qualeas ⁊ ꝑdices aregaʒas ⁊ glanderas ſiue gazʒas ⁊ młtas ali as gazas ⁊ aues.vt merlos turdes ⁊ paſſeres 2 his ſimiles.mutant vero qlibet anno.nam ponant᷑ de mẽſe marcij vł apꝛilis ĩ gabia ma gna ſpecialiter ad hoc facta. ? poſita ad ſoleʒ in loco calido.veluti iuxta muros plage me⸗ ridionali appoſitas.⁊ cõplet᷑ mutatio pẽnarũ eius in pncipio auguſti.et in pluribĩ medio. 2 quibuſdaʒ in fine.et in qbuſdam nõ cõplet᷑ oĩno.et ad hoc valetſi bñ paſcant᷑ bonis car nibo. et pcipue auiũ et onoꝛũ.vt bene impin⸗ guent᷑.tunc em̃ optime mutãt.⁊ qdam dicũt ad hoc valere cibũ ſtellionũ ⁊ biſſarũ teſtudi nũ et lacertarũ.Et aliqui cõſideranter depi⸗ lant eos vt noue penne naſcant᷑ velotius.ſed hoc modo multi iam ſunt deſtructi. Capitulu. v. De induſtri is ⁊ inducẽdi ancipitrẽ vt a dño nõ recedat. tũ accedere. quia ⁊ tũc ancipitrẽ famelicũ eſſe opoꝛtet. vt auidius pꝛedã petat.et facilius ach dominũ reuertat᷑. Domeſticant᷑ autẽ ſi pluri ſehtſe lbenter cunch fulſern Ca⸗ bicie liusad ſiplari utee fumore ſtrunnt nſont⸗ nabono geobſan ortetad darega nis ſunt litaret mrdiset babe⸗ isaute ſusan⸗ alces lusall leres no amn m 140 ſolt; loeme, openanu imedio, cole⸗ onis car impin⸗ m dient irtut erdey gaus i Gnedad R Aueat dñs ancipitris ne aliq modo le⸗ dat eũ.ſed cũ viderit eũ natũ et volentẽ ſtare ſuꝑ manu. vl ꝑtica ſnauit᷑ tangat im ? eũ eleuet ſi pendet.⁊ quãtũ põt cõſideretmo⸗ res ⁊ voluntatẽ eius.⁊ in oibus ipᷣius volun tatẽ ſequat᷑.Et ſemꝑ in manu eũ cibat.nec ſi⸗ bi in aliq̃ᷓ contradicat.qm ancipiter eſt va lde indignan nature.pᷣterea cũ merit aucupatũ nõ emittat ipᷣm. niſi eũ viderit bñ appeterepᷣ⸗ dã.⁊ maxime ad regaʒas ⁊ glãderas. nec em̃ nimis a remotis dimittat.quia cũ nõ põt at tingere auẽ ſepe indignatꝰ recedit.et aliqñ in arboꝛẽ deſcendit.nec ad dominũ vult redire. Item non fatiget dñs ancipitrẽ vltra modũ. nec ſit im̃ auidus multitudinem qualeaꝝ vel aliarũ auiũ habere.e eum deſtruat vel iraſci faciat.ſed cũ eas ceperit q̃s videt ancipitrem libenter appetere.ſit cõtentus.⁊ ex ipſa pꝛeda eum cibet.vt ſibi ſuam venationẽ ſentiat pꝛo fuiſſe.⁊ incitetur in amoꝛe venandi. Capitulũ vj. De egritu⸗ dinibus ancipitrũ ⁊ eoꝛum cura. H Ecidit ancipitri vt calefiat vltra natu⸗ r ⁊ complexionẽ ſuã in tm̃ qñq; vt fe⸗ bꝛicitet.et tũc crit tactu calidus.⁊ videbit᷑ tri Detim Cxxxviij. ſtis. qd quandoq; euenit ex ſolis ſpirititb in? flãmatis ex nimio laboꝛe.⁊ quãdoq; ex hu⸗ mMoꝛibo putrefactis in aliqua ꝑte coꝛꝑis eius Et tüc ſi macer ẽ.parũ ⁊ ſepe cibet᷑ ex carnib⸗ pulloꝛũ ⁊ paruarũ amiũ.a paſſeriba tamẽ tũc abſtinere meliꝰ eſt.qꝛ multũ calidecõp lexio⸗ nis exiſtunt Et dicte carnes denĩ ſibi in rebꝰ naturaliter frigidis inuolute in ſeminibo cu⸗ curbitarũ ⁊ cucumerũ tritis.aut mutila gine Ppſilij ⁊ ſimiliũ.vel pauliſp coquant᷑ in ſirupo violato ⁊ ſimilibi.⁊ ſibi dent᷑.: nanaſin loco frigido ⁊ obſcuro ſuꝑ partica pãnis meis in uoluta.in ſuccis frigidis plerũq; infuſis. Et qñq; infrigidat᷑ ⁊ digerere cibũ nõ põt.⁊ ſũc ſimilit eſt triſt:.⁊ tactu frigidus.⁊ coloꝛ oca loꝛũ mutat᷑ ad palliditatẽ ⁊ diſcoloꝛationẽ. et tũc teneat᷑ in loco calido.⁊ ſuauiter in manu poꝛtet᷑.⁊ pauliſper qñq; ad volandũ mittat᷑.⁊ — Dent ſibi carnes auiũ ⁊ pcipue paſſerũ.⁊ pul⸗ loꝛũ maſculoꝝ.⁊ pipionũ cocte aliquantulũ in rebus calidis. velut in vino vel aq̃ in ua ſit ſaluia vel menta vel maioꝛana vel pulegi⸗ um ⁊ ſilia.⁊ inuoluant᷑ vel in melle vel in pul uere ſeminũ feniculoꝝ ⁊ aniſoꝛũ aut cimim. ita tñ ꝙ nihil oino ſibi det᷑ niſi pꝛius oĩs cib de goꝛga eius deſcẽderit.⁊ ſi macer eſt.ſepiꝰ cibet᷑.ſi pinguis ⁊ minꝰ ⁊ rarius.in vtroq; trti caſu tẽperate cibãdus eſt.donec fuerit libera tus. O ſi nullo mõ digerit cibũ.ſed eũ oĩno re tinet.dicũt exꝑti.accipias coꝛ rane ⁊ liga euʒ cũ vno filo.⁊ eũ cũ vna pẽna in gulaʒ eius.? poſtea trahas filũ.⁊ ſic paſtũ eijciet. Itẽ acci⸗ dũt ei ſexcupedes.⁊ tunc vnge particã eiꝰ vel pãnũ circa eũ volutũ cũ ſucco marelle vłab⸗ ſinthei.⁊ ſic dimittat᷑ ad ſolem de mane vſq; ad terciã. Itẽ accidũt ei qñq; lumbꝛici.⁊ tũc da ſibi ſuꝑ paſtũ ſuccũ folioꝛũ ꝑſici.aut pul uerẽ ſantonici ⁊ liberat᷑. Et qnq; patit᷑ guttã in articulis ale aut coxe.et tũc minue de eius ſanguie aperiẽdo modicũ venã.q̃ ſub ala aut ſub coxa exiſtit.cũ in ea patit᷑. Itẽ accidit eis podagra que pꝛouenit ex deſcenſu humoꝛũ guttarũ in nodis pedũ ⁊ digitoꝛũ.⁊ tunc cu⸗ rant᷑ cũ lacte herbe q̃ lactaiola vocat᷑vngen⸗ do cũ eo eoꝝ pedes.⁊ vngẽdo ex eo panno li neo ⁊ ipᷣm ponẽdo ſuꝑ ꝑticã.ſuꝑ qua teneat ancipiter.donec erit rupia podagra.⁊ tũc au ferat᷑ pannus ⁊ ex ſepo inungat᷑ podagra.do nec fuerit liberatus. HD —G Capitulu.vijf. De aſture Stures ſunt de natura ancipitꝝ.ſicut in tractatu ancipitru dictuʒ elet co⸗ Liber gnitio pulcritudinis ? bonitatis eoꝝ eſt ſicut cognitio ancipitris.⁊ naſcunt᷑ in alpib ⁊ ne⸗ moꝛibo.⁊ domeſticant᷑ ⁊ inſtruunt᷑ ⁊ nutriunt ſicut ancipitres.Capiũt autẽ ꝑdices ⁊ cotur nices vaſianos ⁊ angutiones: multas ſiies aues.ſcʒ annetas.anieres.coꝛnicłas.et quaſi oẽs aues qbus mittunt᷑.⁊ cuniculos lepoꝛes ꝑuos ⁊ magnos licet eas ſine auxilio canüre tinere nõ poſſunt.feriũt in capꝛiolos puos ⁊ xos impediũt adeo ꝙ canes eos caꝑe poſſint Mutant᷑ vt ancipitres.⁊ eedẽ egritudies eis accidere pñt.⁊ eodeʒ modo curant᷑.veruntũ foꝛtioꝛis ſunt nature.⁊ ideo nõ defacili infir mant᷑ ⁊ moꝛiunt᷑.⁊ non requirit᷑ in eis tanta Diligẽtia. ⁊ ſic non facile accedũt ad omnes. Capitulum. wii. conibus. Al/llco eſt auis nota.que de raptu viuit ſolus incedit ad pꝛedã.ſicut ome vo⸗ laltile rapax. ꝓpter cauſam ĩ ancipitre aſſigna tã. hec auis mirabilis volatus eſt in pncipio medio ⁊ fine.q̃ ſurſum rotãdo cõſcendit.infe rius intuitũ figens.⁊ vbi videt anatẽ ⁊ anſe⸗ rẽ aut gruẽ. ſicut ſagitta clauſis alis ad auẽ cũ vngue poſterioꝛi lacerandã deſcendit.ꝙ ſi cã nõ tetigerit ꝑſequit᷑ ſugienteʒ.⁊ ſepe cũ auẽ in fugã cõuerſam caꝑe nõ põt.adeo iraſcitur coõtra cã. ꝙ poſt ipam qdam furoꝛe volitãs a ñpno nimiũ elõgat᷑.adeo ꝙ nõ redit ad ipſuz. hec auis valde anioſa eſt.⁊ nobiliſſimi gene⸗ ris. YFalcones pᷣmo dicunt᷑ veniſſe de monte gelboe. q eſt ĩ ꝑtib babvylonie.⁊ inde venerũt in ſclauoniã ad palũ nudũ.deinde ſꝑſi ſuntꝑ q̊ſdaʒ alios mõtes arduos in qb inuemunt᷑. ſitate falconum. Alconũ qdam ſunt magni.q̃ falcones coõmuni noie dicunt᷑.⁊ qdã ꝑui qͥ vocã⸗ tur iſmerli.⁊ ex magnis qͥdã ſunt nigri.qdam reſpectiue albi.⁊ q dã rubei.ex coitu pᷣdictoꝛũ inuicẽ generat.vicʒ cũ trizolus vniꝰ ꝑtica ſo cia ſua cũ altera pꝑmiſcet᷑.⁊ om̃es hmõi falco nes ſunt femine. ⁊ eoꝛũ matres triʒoli ſiuetri celli vocant᷑ ſic dicti.qꝛ ſuimul tres in nido na ſcunt᷑.due femie ⁊ tercius maſculus.qui pꝛo pterea tricellus vocat᷑ qui non ſunt tante vir⸗ tutis vt femine.⁊ ſunt valde minoꝛes qᷓ; ifße. Capitulum.x. De puitri tudine ⁊ nobilitate falconum. Vlcnitudo ⁊ nobilitas falconũ cogno⸗ etal-⸗ Petimus ſcit᷑ ſi hʒ caput rotundũ. et ſummitatẽ capitꝭ⸗ planũ.⁊ roſtrũ curtũ ⁊ groſſuʒ.⁊ ſpallas am⸗ plas pẽnas alaꝝ ſubtiles.coxas lõgas.⁊ tibi as curtas ⁊ groſſas.pedes liuidos ſꝑſos ma gnos. ⁊ qͥ tales eſt vt plurimũ bonꝰ erit. licet aliqͥ ſatis defoꝛmes ſepe optimi ſunt inuẽti. Igdeoq; falconũ bonitas ⁊ audacia ſolo expe rimẽto ꝑfecte cognoſci põt.veruniñũ eoꝝ boæ⸗ nitatẽ ⁊ deſideriũ capiendi aues multũ auget mgr̃oꝝ ſuoꝝ induſtria ⁊ eoſdem a bono pꝛio poſito ſepe reuocat impericia coꝛundem. triunt᷑ domeſticant᷑ ⁊ inſtruant᷑ falcones. On ſunt tenendi ſuꝑ ligno ſed ſotũ ſux- petra rotũda ⁊ aliq̃ntulũ longa.ſuꝑ a em̃ mag delectant᷑ inſtinctu nature ⁊ conſue- tudis eoꝛũdẽ.qͥ ex eis ꝑui ſunt ircina vel pul⸗ lina carne nutriunt᷑.pᷣcipue cũ aues caꝑe in⸗ ceꝑit da ſibi de pᷣma quã capiet qᷓntuʒ volue rit.idẽ facies de ſcdᷣa ⁊ tercia.vt ex hoc ad ra ptũ auiũ ⁊ ad obediendũ dño anĩet᷑.abinde vo inantea ſtrigere eũ cũ vis ꝙ alias aues ca piat H̊ mõ. ſcoꝛtica gallinã ⁊ fac tria purgato ria ⁊ da ei madefacta in aqᷓ.⁊ pone eũ in loco obſcuro.⁊ dimitte vſq; ad auroꝛã diei.poſtea calefac eũ ad ignẽ ⁊ vade ancupatũ.⁊ nõ fati ges cũ vltra q; velit.ſed ſolũ q;tum ipᷣe vult.⁊ auide deſiderat dimittat᷑ ad aues.ſic em̃ tecũ libent᷑ mancbit.⁊ qcunq; ierit ad te redire cu rabu. Cũ inueneris falconẽ tuũ audacẽ ⁊ cä Capitulu.xj. Qualm nu incẽſo deſiderio aues caꝑe.diligent᷑ cõſidera ſtatũ eiꝰ in macie ⁊ piguedine.⁊ in q̊ ſtatu eũ mnueniris ĩ eodẽ retinere curabis. HNã quidã falcones ſe meliꝰ gerũt cum ſunt pigues.plu res aũt ⁊ fere oẽs in ſtatu medio exntes. aliqͥ licʒ pauci cũ ſuerit macrioꝛes.⁊ hmõi gener rubei vt plurimũ eſſe dicunt᷑.⁊ cũ pᷣmo mittũ tur ad aues ad mioꝛes pmo mittunt᷑.deinde ad mediocres vltio ad maioꝛes. Si em̃ pꝛi⸗ mo mitterent᷑ ad magnos ⁊ ſuꝑarent᷑ ab eis. deficiẽte adhuc potẽtia ⁊ induſtria q̃s vſu ac qrunt.incipiẽt ibidẽ inantea magnas aues ⁊ mediocres foꝛmidare.ſicq; difficulter nimiũ reſumeret audaciã ſibi innatã.quã impericia ſui doctorꝭ amiſerũt. Plurimũ etiã cõfert fal coni ad audaciã acqrendã.ſi eũ tenes multũ in manu.⁊ des ei carnes pullie hoꝛa tercia co xam vnã. deinde pone añ ipᷣm aquã in q̃ bal⸗ mittat᷑deinde teneat᷑ in manu vſq; fere ad pᷣ mũ ſomnũ.poſtea lumẽ lucerne vel cãdele co neet᷑. poſtea ponat᷑ad ſolẽ vt ſiccet᷑. deĩide po- nat᷑ in loco obſcuro ibiq; vſq; ad veſpas di⸗ ſn geel ſe ror na Go mo dies bis lgs chre auil la⸗ ſet⸗ P⸗ ſin ſunt nas. ico eS dan⸗ enn licn mniti bee bo⸗ nunge won len. Imn neo. ſoſin uges conſue vapa⸗ apein⸗ zrolne cdd .,abinde ancs purgreo Uin loco aipoſte 1hoſai erult? eteci neaiean daceꝛch cöſgan Kame Jiqnics esli s. Ali digenez womind I.deinde lenpe⸗ ni abeis⸗ jorſuse saues 7 nimniu npenca fen fal s mulii terciaco näbal⸗ deigepo⸗ eſoasl⸗ fereos Cgtels Cap tudiniby que falconibus accidunt. ra eo ꝑ totã teneat noctẽ. cũ matutina vene H rit hoꝛa ſuburfet cũ vino.et teneat᷑ ad ignem in auroꝛa vᷣo diei aucupatũ poꝛtet᷑.⁊ ſi capi- at qᷓntuʒ vult de pᷣda ſua cibet᷑. Si vᷣo nõ ca piat det ſibi ala vna ⁊ media coxa gallie.et in loco ponat᷑ obſcuro. Circa mediũ febꝛ.falco nẽ ĩ muta pones.⁊ de oib carnibo cũ cibalis vſq; ad vnũ mẽſeʒ. poſtea pones añ ipᷣm cun ctã aquã pus tñ da ſibi comedere.⁊ ſi vides wꝙ nõ mutat vnge carnẽ quã ſibi tribuis ðᷣ re cocta ⁊ melle.ꝙ ſi adhuc nõ mutat accipe ra nã ⁊ fac puluerẽ ⁊ ſuꝑ carnẽ pone mutabit.⁊ calue ne ipᷣm de muta tollas añq; cõplete fue⸗ rit pẽne eiꝰ.⁊ cũ de muta acceꝑis eũ ad caloꝛẽꝛ nõ teneas.ſʒ plurimũ eũ ĩ manu tene.nec po- ſtea vſq; ad. xv.dies cũ eo aucupatũ acceſas. capiũt aũt ãnates.anſeres.agirones.grues.⁊ ſtarnas ⁊ alias aues.ſj fert ꝙ ſi comedũt ſan guinẽ agironis om̃e deſideriũ capiẽdi grues amittũt. Si v̈o carnes ſolũ ſine ſanguine co medant hoc viciũ incurrere non credunt. Ccidũt falconibo oẽs egritudies qᷓ ſu⸗ peri accidere ancipitri dixi. ⁊ eadẽ ſũt ſigna ⁊ cure.qꝛ oĩm volatiliũ rapaciũ fere ea dẽ eſt natura.Et ideo de his hic tractare nõ expedit.vnũ tñ cogſcas ꝙ falcões ſunt foꝛtio ris nature q;ᷓ ancipitres ⁊ non ſic facile infir mantur ⁊ moꝛiunt᷑ ſi comedũt anteq; cibꝛ de goꝛga deſcẽderit.qdã inſuꝑ falconarij młios modos regẽdi falcões narrãt. ⁊ alias egritu dies eisg accidere aliaſq; curas nccias eẽ ex qͥ bus aliq̃ foꝛſan vᷣa ſunt.q̃ ꝑ multas experien tias apobant᷑.ſed młta ex his q̃ dicũt röòne carẽt. ⁊ ſunt potius apparentia qᷓ; exiſtentia. Igeoq; ſi qua hic deſunt de cura falconuʒ et auiũ rapacium.per viros expertos nõ ſemel ſed pluries longo tẽpoꝛe ſuppleant. Cap. xiij. De Ylmerlis. BSeierli ſunt de genere ⁊ natura falco⸗ nũ.⁊ ſunt q̃ſi falcocelli ꝑuuli.qð appa⸗ ret ꝑ foꝛmã coꝛꝑis ⁊ coloꝛẽ pẽnaꝝ.qrũ aucu patio potiꝰ voluptatꝭ qᷓ vtilitatis exiſtit. Ca piũt ãt pᷣcipue laudulas.⁊ tãti deſiderij ⁊ aio ſitatis ſũt ad eas capiẽdas ꝙ plerũcq; ꝑſecuti ſunt eas in villas vſq; ad clibanũ ardentem: aut in puteum.aut ſub mantellis hominum Item capiunt paſſeres ⁊ alias auiculas par⸗ nas.de ipſoꝛuʒ aũt doctrina ⁊ cura plura nõ dico quia per ſuꝑioꝛa ſaus ſciri potelttt.· BDelitmn Cxxxix. Caß xiiij. De Girkaltis. Irſalcus eſt auis rapax maioꝛ q́; falco ⁊eſt magne vᷣtutis ⁊ potẽtie.mirabiliſ⸗ qʒ; audacie adeo vt inuẽti ſint aliqͥ audaci ſpi niu aqͥlas inſultaſſe Capiũt aũt oẽs aues qͥn tũcũq; magnas.⁊ ſũt fere de natura falconũ doctriĩa ſatis ſuffcit ad nutriẽdos girfalcos. Cazu. De ichuſia.. mm NQuila eſtſilr auis de raptu viuẽs qᷓ ꝓpr foꝛtitudinẽ ⁊ audaciã ſuã vocata ẽ rex Auiũ.nã oẽs aues eũ timẽt ſʒ ipᷣa nullã.diuer ſe ſut ſpẽs aqlaꝝ.q̃dã ſunt valde magne.q̃dã mediocres.q̃dã ꝑue.⁊ iterũ q̃dam ſũt nobilio res nõ appetẽtes niſi volatilia ⁊ anĩalia terre ſtria viuẽtia.⁊ qᷓdã quodãmõ ignobiles ⁊ de generes q̃ appetũt non ſolũ carnes viuas ſed etiã moꝛtuas ⁊ piſces moꝛtuos ⁊ deſcẽdũt ſu cadauera aſinoꝝ ⁊ ſiliũ.⁊ tales declinãtad naturã ⁊ ignobiulitatẽ miluoꝝ.aqͥle domeſti⸗ cant᷑ ab hoĩbo vicz ꝗᷓ ꝑue de nido extracte fue rũt.ſʒ eas qᷓ diu ĩ feritate fuer̃t nõ eẽt tutũ do meſticare velle.qm facile ꝓpt᷑ ſuã audaciam ⁊ potentiã guiter lederẽt i facie vlł alibi inſtruẽ tẽ.⁊ domeſticant᷑in hoĩtbqrant q̃ſlibet aues magnas.ſed pᷣcipue vt capiãt lepoꝛe⸗ ⁊ cuni ęulos ⁊ capꝛiolos cũ auxilio canũ.⁊ quiaqui lam venatu poꝛtat. debet eſſe foꝛtis alioquin pondus ipius ſuſtinere nõ põt.Et ſtatim du videt canis inueniſſe paſturã aquilam cõſue tam ⁊ inſtructã debet dimittere.que ſemꝑ ſu per canes volabit.⁊ cũ lepoꝛẽ viderit ſubito deſcendet ⁊ capiet eam.nutrit᷑ autẽ ex omni⸗ bus carnibo.⁊ nõ defacile infirmat᷑.ſed cũ lez poꝛẽ ceperit paſcat᷑ ex ea pluribo vicibus. vt· eas poſtmodũ libẽtius ꝑſequat᷑.qui iuxta ni dũ aquile habitant vnũ ex pullis eius acci⸗ piunt.⁊ cũ accipiũt timoꝛe aquile ſintarma⸗ ti.⁊ pᷣcipue in eoꝛũ capitibo.⁊ cum pullũ ha⸗ bueris ad vnũ paruũ palũ eum in aliquo lo⸗ co ligabis.hic vociferabit venientq; mater ⁊ pater deferẽtes eidem lepoꝛes ⁊ cuniculos.ſi erũt in partibo illis.⁊ gallinas ⁊ anſeres lauue acciꝑe potens.⁊ habere.ferũt etiã ei quaädoggz cattas ⁊ quãdoq; viſas ⁊ in diſtrictu nunc iiã etulerũt filio gallinã cum qbuſdam pullis eriſtentibus inter pennas matris q; habiti ſi ne vlla leſione ⁊ nutriti fuerunt. mo et gimeta. . Imus ? gi Captrulum xuj. Dr Gi⸗ na.qꝛ earũ oculi de nocte vidẽt melius q; de die. Cũ igit᷑ defoꝛmia ſint ⁊ raro ab alijs aia libus videant᷑.mirant᷑ aues in viſiõe ipſaruʒ. ⁊ eas videre appetunt.tam aniatũ bꝛutalis qᷓ rõnalis in rebus nouis ac inſolitis pꝛecipue delectant᷑homies ergo cernentes alias volu cres circũuolare gimo ⁊ gimete.⁊ eas cũ aui ditate plurima intueri excogitauerunt inge⸗ nia qbus eas cupiũt vt ipſe aues capiãt.ſed vt medianubus ipſis homĩes cũ fico aut re thibo ſibi querant.viuũt autẽ de quibuſlibet carnibo.⁊ pᷣcipue de murib ⁊ noctuis ⁊ cum bene cibate fuerint cõpetenter ieiunãt duobꝰ tribus vel quattuoꝛ diebo.Et gimus vſq; ad nouẽ non ledit᷑.⁊ femie melioꝛes ſunt maſcu lis ſicut omne volatile rapax.et gimeta qui⸗ dẽ melius tehet᷑ in aliquo colũbario vel alio loco ſibi ſimili qᷓ; alibi.Et ſi bene domeſtica⸗ ta fuerint optime capiet mures in domibus exiſtentes. comedunt etiam lacertas ⁊ ranas et omnia carnẽ habentia. Cap ter aues rhetibus capiuntur. ſunt aialia nocturna potius q; diurna⸗-⸗ AVles cum rhetibs pluriba capiunt mo- dis. ⁊ vno quidẽ modo capiunf᷑ ad pᷣ= theram qua capiuntannates.⁊ modus qui⸗ dẽ eſt vt iuxta aliquã paludeʒ facias fouaam circa ſedecim vel viginti qnq; bꝛachia lõgaz. ⁊ circa.x.vcl.xij.bꝛachia latã per totã maioꝛẽ ſi voluetis tm cõcauã ꝙ circa vnã ſpannã aqᷓ haobeat.⁊ fit a duobo capitibo longis acuta in vvno angulo. ſic qdem ſoſſatus ⁊ in alio aliqn tulũ longa ſit caſella circa foueã.ſint vndiq; ſpacia plana qnto eſt rhetiũ latitndo.deinde fiat ſepis circũqᷓq; ne lupi aut vulpes nec ali⸗ q̃ aĩalia nociua itrare poſſint.⁊ aues ĩ eo loco exñtes fugare.in pᷣdicta fouea ita.xij.vel.xvſ. anates domeſtice die noctuq; moꝛent᷑ in bye me ⁊ milica ĩ bona quãtitate ꝓijciat in aquã ꝓpter domeſticas⁊ ſilueſtres.ſintq; domeſti⸗ ce ſilueſtribo ſiles in coloꝛe pẽnarũ.circa foue as iuxta ripas figant᷑ pali q̃ttuoꝛ ꝑticaꝝ.que rhete eleuent.⁊ pali rhetiaꝝ figant᷑ circaſpoe cia pᷣnarrata.⁊ ſuꝑ ipᷣam coꝛdã ꝑuoꝛũ paloꝝ totũ colligat᷑ rhete.⁊ tã ipᷣm qᷓ; ſtangie ſiue ba culiqͥ rhete leuãt ⁊ coopiant optiĩe.ſintq; rbe⸗ tia duo magna in vtroq; capite cõiuncta veil poſita ſint rhetia aroli cõiungunt.q̃ quidem coopertoꝛiũ vocãt:qᷓ cũ eleuant᷑ ſimul in altiõ GS ocdus⸗ tfunen ſarüfin ſio? m volue puccit nyolan inmult ꝛchpt. incuau ſangan⸗ bürnpil ſaclecun ſcywma 6 ienelg õ cõiungant᷑ admodũ culmis dom⸗ paleate. 7 modus qͥdem eleuãdi eas eſt ꝙ iuxta caſelluʒ eſt furca cũ ꝑtica.in cuiꝰ capite ſubiili eſt rhe tiarũ fimis annexus.in groſſo vᷣo eſt ciſta foꝛ tis ⁊ magna ex terra repleta.q̃ ſuo põdere cũ voluerꝭ admodũ qſi machine rhete eleuabit. huc cõfluet multitudo annataꝝ in nocte ꝑ ae ra volantiũ cũ domeſtice vociſerabũt.Cũq; in multa quãtitate deſcendẽt rhetia eleuabis deat arboꝛes. deinde boĩes vſq; a remotꝭ ve⸗ niant per glareã flumis om̃s volucres quos inuenerint expellentes.que volãtes a ſplen⸗ doꝛe aque non diſcedent donec in rhete inci⸗ ⁊ cũ ꝑtica ꝑcutiẽdo leuit᷑ retia om̃s ſiueſttes in cucullũ rhetꝭ ꝙ eſt in ſupᷣdicto foſſato extẽ ſum expelles. ⁊ domeſtice qͥ nõ timẽt remane bũt in pãtheria.deinde aꝑies caput cuculli. ? facie cum dentibo anates in capite occides. ſic ꝙ vna hoꝛa mille quandoq; capiun. Capitulu xunj. iodue capiendi grues. ☛n r2 fluuiũ ab vtraq; ꝑte figit᷑ arboꝛ altiſſima.vel due ſiml iũcie.vt lõgioꝛ ſit arboꝛ.habetq; per totũ cuniculos ad aſcẽſuʒ in ſũmitate tirellã in q̃ ponit funꝰ rhetis Cuiꝰ lõgitudo eſt ſᷣm fluĩis latitudinẽ ⁊ arboꝝ diſtantiã.⁊ eiꝰ latitu do ẽ vt ſuꝑius eleuata vſq; ad medias depẽ St ꝛ⁊ aliud ingeniũ q̃grues capiunt᷑. cigni ſtarne et anſeres ꝙ tale eſt.ĩ rixbis äl erint. Et tunc declinet᷑ rhete cum funibo ſu is.⁊ volucres capiant᷑.et modus iſte locũ nõ habet niſi cum tẽpus fuerit nubiloſum ⁊ aer obſcurus alioqͥn aues eleuate facile a flumi⸗ ne deuiarent. Capitulmm. xix. liud. St ⁊ aliud ingeniũ quo capiunt᷑ anſe res ⁊ ſtarne quod eſt tale.tempoꝛe hye⸗ mis cũ ex gelu ⁊ ſole puluis eſt in campis ſez getũ tendit᷑.in ſegete in vno ſulco.rhete vnuz longũ per triginta bꝛachia vel id circa ⁊ latũ quattuoꝛ bꝛachia poſt terciam cum in veſpe ris capere cupis vł in ſero cũ vis in mane ha bere. eſt autẽ hoc rhete ſimile vni parieti.ha⸗ bens duas ſtagias eleuantes longas ᷣm diæꝰ midiã latitudinẽ rhetis.⁊ tendit᷑ cum duabꝰ bꝛachetis vt paries.ſed diſponit᷑ vt per ſe ele uet᷑ violenter.quia hoc ipᷣm rhete ꝑ ſe eleua⸗ re nõ poſſet.cũq; totum rhete in terra firma⸗ tũ fuerit totũ ſuper coꝛdã colligit᷑. Et tã ißᷣm qᷓ; ſtagie ⁊ bꝛachete ⁊ funis trahens optime ex puluere cooperitur vel herba.ſicq; in vno foſſato vel alibi aliquantulũ remoto locꝰ coo pertus vbi latitet homo qͥ rhete leuare debe⸗ bit. in loco rhetis ſint due vel plures anſeres domeſtici ſilueſtribo ſimiles.duobus pallicu lis alligati.⁊ duo ſimilit᷑ ſcoꝛticati.vt illuc ſilł ueſtres confidentius veniant. Cunq; ſiue⸗ ſtres deſcenderint in aliqua parte agri ex op poſito vadat ſocius cũ capello in capite vel alia re in manu loquat᷑ aliquid ⁊ laboꝛare vi deatur.alioquin fugerent ſicq; conſideranter ⁊ caute perducat eas ad locũ rhetis.quod fa cile ſiet per vniuerſuʒ agrũ quantũcunq; ma gnũ.ſi hoc facere caute ſcies.cũq; in rhete vi deris eas. confidenter loquere ſocioq; dicas vt rhete trahat.verum quia hec auis cautiſſi ma eſt.opoꝛtet te omnino cauere ne in mane ad locum rhetis accedas.quia ſtatim perpẽ⸗ derent de roꝛe vel pꝛuina pedibus tuis mo⸗ la. ⁊ fugerẽt.et ideo cum tendis in ſero ſtatim ibi ſtellones pone.⁊ per totam noctem dimit ria hec cautela. te.ſed cum capere vis.in ſero non eſt neceſſa⸗ Capitulum. xx. Fliud. Z üü Tẽ eſt aliud ingenũ capiẽdi ãnates in xia aq̃s vbi ſabulũ eſt.⁊ ẽ rhete ſile pᷣdi cto.ſʒ eſt ꝑuũ ⁊ ſatꝭ ſpiſſuz. eodẽ mõ tẽdit᷑.et ſabulo coopit᷑.⁊ locꝰ cuſtodis ẽ ex aliq̃ re.de ingde ʒabulo cooptus vt ꝑuũ hẽatfoꝛamẽ vñ videre poſſit.⁊ caueat ne ꝑ foꝛamẽ flatũ emit tat. cũ in loco ſunt aues. hic nõ ſũt ſtelliones ncẽrij ſʒ ꝑ totã hyemẽ ponit᷑ ibi milica ⁊ via cia vt aſſueſcãt aues locũ freqᷓntare.Cũ antẽ wi ſtare aſſueuerttẽdas rhete.poteriſq; optie locũ cuſtodie atq; viã introitꝰ longã cauare. ⁊ melogarijs ⁊ ſabulo deſuꝑ coopire.dẽ re⸗ te vl ſile ſpiſſius tñ tendi põt optiĩe ĩ areis vel alijs loc ad capiẽdũ colũbas.coꝛuos.glãda⸗ ras.aregaʒas.laudulas ⁊ om̃s aunes ꝑpuas. q̃ eſcã granoꝝ accipiũt.⁊ cũ poterꝭ facere ꝙ ibi venire ac ſtare aſſueſcãt.⁊ poſtea rhete tende re.⁊ loco vel paleis coopire.⁊ hoc ingeniũ p̃t hꝛe tpe niuiũ.⁊ q̃libet alio tpe.⁊ erit eſca cõue miẽs ſpelta.faba.milica.loliũ.⁊ ſemĩa vinacie ⁊ ſilia.vt frumẽtũ motũ ⁊ citriculi vł faſeoli. ⁊ cũ eodẽ rhete ſiue eſca poterũt capi aues in eſtate cũ temꝑe magne ſiccitatis tetẽderis iu xta aquas. Capitulum. xxj. Fllind. DDrltimus Tẽ eſt alind ingeniũ q̊ capiunt᷑ cũ rbe tibo auiũ diuerſa genera. ⁊ pᷣcipue colũ bi ⁊ turtures.⁊ q̃dã alie mediocrꝭ magnitudi nis aues.⁊ fere oẽs auicle ꝑue.falcones etiã ⁊ ancipitres ⁊ oẽs fere rapaces aues. Modus aũt eſt ꝙ duo rhetia ſatis lõga ⁊ lata oĩbo fere gẽtib nota.qᷓ vlgarit᷑ vocant pietes tẽdunt᷑ ptis vijs ⁊ agrꝭ.⁊ iuxta aqͥs remote abinuicẽ fere.vt ẽ latitudo ambaꝝ.qrũ q̃tibet hʒ duos baclos eas eleuãtes.cũ trabit funis cõmuis. q̃rũ lõgitudo ſᷣm latitudinẽ rhetiaꝝ exiſtit.⁊ vnũ caput cuiuſſibet cũ ꝑuo palo in terrã fir mat᷑.⁊ in vno capite hũt vnũ funẽ Smund ad quẽdã palũ ↄmunẽ in tra defixũ adnecti ab alio capite aliũ hñt funẽ.qͥ vſq; ad locũ au cupatoꝛis q buſdã ramis circũdatũ ꝓtendit᷑. Hec aũt rhetia ꝓ columbis ⁊ magnis auib ſüt rara ⁊ foꝛtia.ꝓ ꝑuis ſubtilia atq; ſpilſa. p dicta rhetia cũ ſunt t᷑re affixe iacẽt in tra elõ⸗ gata abinuicẽ.⁊ cũ funis trahit᷑ eleuant᷑et cõ iuncti flectunt᷑ ac oꝑiunt omnẽ auẽ venientẽ ad locũ qͥ erat vacuꝰ inter vtrũq;.in h̊ ſpacio vacuo tenent᷑ colubi ⁊ turtures aliqͥ excecati. vl hñtes palpebꝛas ſuꝑ oclos. ne aliqͥd vide ant cũ filo ligatas.vel ſtant ibi aues exſcoꝛti⸗ cate ⁊ vngulã loco cruriũ q̃ ſtãt recte.vt vide ant᷑ viue ꝓ ꝑuis auiclis ponit᷑ ibi gimecta.ad quã videndã libẽter veniũt.vel tenent᷑ ibi aui cule ꝑuo filo ligate.ad q́s alie ꝑue accedunt. Ancipitres etiã ⁊ falcones eã rapiẽdi deſcen dũt. Aucupatoꝛ aũt nuſq; expectare debz. ꝗ⸗ aliqua auis accedẽs ſe in terram deponat ſed cum pꝛope fuerit trahere debet funem. ⁊ auẽ volantẽ ad terrã pꝛoſternere ipamq; capere. Capitulum xxij. Miiud. t ⁊ aliud genꝰ rhet qͥ auiũ młta ge⸗ gerxra capiunt᷑.maxiĩe cũ vᷣra eſt niue coo pta.qð vulgo vocat᷑ arolus.qͥ ex duob theti bus nõ multũ magnis ſed ſpiſſis ⁊ foꝛtiba cõ ſtat. ⁊ in q̃libet capite cõiungunt᷑ ⁊ in terrã af figunt.diſtãtes in ꝑtiba medijs. hñtes q̃ttuoꝛ bꝛeues baculos.qbo eleuant᷑ in altuz. nec fle⸗ ctunt᷑ ad terrã cũ funis trahit᷑ ſed ꝑmanẽt ele uati.⁊ ſimul cõiuncti cũ rhetiba deſuꝑ.admo dũ tugurij.hoc rheie cũ oĩbus baculis et fu⸗ niba optime operit᷑ ſtramie ariſtarũ.vł paleis ? in ſpacio intermedio tenent᷑ cõtinue grana. ⁊ ceterꝗ cibaria.q̃ auibo q venire ſperant᷑ ſint pcipue gra. cu qutẽ gucupato: ppẽderit ibi eẽ auiũi mititidinẽè latent᷑ int domuſculaʒ valde clauſam.qᷓ ibi dʒ eẽ ꝓpinq̃ ⁊ ſubito trahat fu nẽ. ſoꝛuit ad vnũ palũ ĩ domuſcła poſitũ ad — leci clecap bägeee fapaces anar lerapen l Nen compol latnier kicge iicoſt du oꝛeel dothe hkciſbe ecd agit cocni: Docls goibſere tedunk ecbinnici lpe aͤnti Leuſtr ntmnift onunẽ ndnecnt Cloci enait. Onsani ſiſa5 tintera do⸗ lcnnntetch eenieni unb ſurn lchercecn. ealigd dikde eserſtn ⸗ ce N Nd nenkibian e accedut giedidcſen auredeh q. deponatec inem m flui. fümltage ⸗ cſtninecoo duolyſhan t ſornhych tintrid iteo ten: luznet ſe⸗ omanetele lup aano cniisetfa⸗ v ptles nue genf. . Geritlbicee Capitu rrr 5 nectat.⁊ aues capiat. hoc ingenio capiuntur facile milui ⁊ aquile cetereq; aues ſuꝑ cada⸗ nera deſcendentes.ſi cadauer totũ vel ꝑs po nat᷑ in medio rehetis. Itẽ eo capiunt᷑ vulpes. ſi gallia nocte ponat᷑ in medio.ſed hmõi rhe te pꝛo ipᷣis ⁊ aquilis foꝛtius debet eſſe. Pi, Filum. Vnt ⁊ alia rhetia qᷓ vocant᷑aranee val⸗ de ſubtilia.ne in aere facile videant᷑.q⸗ bus capiunt᷑ multe auicule cũ ponunt᷑ erecta in aere.duabo ꝑticellis adnexo.in locis q̃ aui cule cõſueuerũt trãſire. Itẽ ancipitres his fa cile capiunt᷑.ſimilit᷑ ⁊ falcones cũ circa colũ buũ erecta tendunt᷑.⁊ eodeʒ modo cetere aues rapaces.ſed harũ duo ſunt genera.nam que dam aranea eſt ſimplex. ⁊ virgulis adeo leui ter aptat᷑.ꝙ cum tangit᷑ cadit. auemq; inuol uit. Item eſt alia aranea triplicata ex tribus compoſita. quarũ media eſt ſpiſſa.⁊ plurimũ lata.exterioꝛa duo ſunt valde rara.ac adeo ſtricta.ꝙ cum ſint ad capiendũ eleuata acꝑ⸗ ticis ſtantibo foꝛtiter adnexe.ſtant extenſe.ꝛ me diaq; mollis ⁊ lapſa.que ſuꝑ funiculũ ſupe⸗ rioꝛẽ eleuat᷑.⁊ cũ auis incidit tranſuolatam⸗ bo rhetia rara.⁊ in medio ſpiſſa inuoluitur.. Derimngs Cxlj. cum eo in ſacculo quodam pendet. Capituluʒ xximj. Filiud. Vnt ⁊ alia rhetia qbus capiunt᷑ perdi ces.que ſunt longa et ſtricta.in medio quandã caudã admodũ ſacculi longã babẽ tia.hoc modo aucupatoꝛ qͥ die venat pannũ rubeũ cum virgulis ad clipei modũ foꝛma⸗ i0i ante ſe poꝛtat per agr.perges foꝛaminibd dDuobo inſpicit.⁊ ꝑdices inquirit.cũ eas vDde rit eirca ipſas rhetia tendat.quibuſdã palis affixis ad finẽ rhetiarũ annexis.⁊ caudã cir culis apertã extendit.ſemꝑ ante ſe retinẽs cli peũ verſus perdices.qͥbus extenſis ſe ꝑdici⸗ bus appꝛopinquat.⁊ in caudã rhetiarũ pau⸗ latim impellit.nõ ſolũ timoꝛe ſed etiã pedib⸗ ſi opus erit. Qui aũt nocte venat᷑ in ſero locũ inquirit. vbi nocte moꝛant᷑.⁊ cũ aeris integra obſeuritas ſuperuenerit ad eundẽ locũ cum igne reuertit᷑ Eſt aũt ignis cũ vaſe ſic foꝛma to.ꝙ nec ipſe videt᷑.⁊ aperte videt ſpacia vni- uerſa pꝛo pe ſe.⁊ per vnũ agri ſulcũ accedit.et per aliũ reuertit᷑ circa locũ in quo ꝑdices reli quit.vt cũ eas viderit ipas operit cum rheti. qð habet apertũ in capite partice foꝛmate ad modũ huic negocio opoꝛtunũ.vel ſi bʒrhe⸗ te ſupꝛadictũ põt eum extendere circa ipᷣas ⁊ impellere ac capere vniuerſas. C apitulum xxv. liud. t⁊ aliud rhete qð expegatoꝛiũ a vut᷑ do vocatur. ſatis magnũ.quo capiunt᷑ gices ⁊ qualee ac faſiani.⁊ quedã alie aues. cum au xilio catuli ad hoc inſtructi. qui aues inquirit.quas cũ viderit ſtat.nec ad eas pꝛo⸗ gredit᷑.vt expellat. Sed aucupatoꝛem domi nũ ſuum retro reſpicit.et caudam moueat ta liter ꝙ ipᷣe aucupatoꝛ cognoſcit aues eſſe pa bulum ante tamen. ⁊ tunc ipᷣe ⁊ ſocius rhete trahunt. ⁊ aues ⁊ catulum operiunt.⁊ ſic eas accipiũt Eſt ⁊ aliud ꝑuũ rhete in capite ꝑtice pꝛeparatũ.vt apertum exiſtat.quo vnus ſo⸗ lus vtitur aucupatoꝛ.⁊ ad qualeas ſolus cuʒ qu aſi latoꝛio cuius ſonus eſt per omnia ſimi lis v oci qualee generis femine ad quem ar⸗ denter accedunt maſculi. pꝛope ipſum quos tunc operit atq; capit. liter aues laqueis capiunt᷑. Capitulum xxuj. Qua⸗ BDetimus be etiam ⁊ alie aues multe capiunt᷑ ex eis.cũ O”M incubant vel pullos habẽt ſi circa nidũ ipſo W Annm tendunt᷑· Item in fabis ac faſeolis ſemi iuhel N natis capiunt᷑ columbi ac turtures ꝑuis la⸗ L legen dqueis. qui vulgarit᷑ dicunt᷑ ſcapelle. Huius id Autẽ laquei modus eſt. q in capitibus parii n boaculi vel melegarij longitudinis vnius ſe⸗ MiiI WWAmilſis infigunt ſubtiliſſime virgule. altitudi⸗ d RAnis ſpanne vnius. ⁊ in medio infigitur auue buisb Qdam ſpina duoꝛũ vel trium digitoꝛũ in lati⸗ geaat ſẽ tudie longa.hec ſcabella opodiat᷑ ad ripam ageo ſulci.niſi aliqua ſit in ripa cõcauitas. taliter ſtyo ꝙ ſpina iaceat in terra in fouea.⁊ virgule ſint Gnp ſuꝑius eleuate.iuxta eam ponat᷑ laqueus cuʒ buspe paruulo palo terre affixus.qui leuiter aper⸗ gvetru tus ammoueat᷑ virgulis. ⁊ teneatur ab eis.et ſigei in ſpina infigatur faſeolus.vel faba mollis chb ſolummodo vnũ granum.ꝙ auis roſtro co Vicril Piracrabutelenane ſuper collũ laqueũ tra Veram 8 haat. plicata ſcabella cum virgulis.quam ſen Wu fuſ SS tiẽs territa caput eleuabit.⁊ collum ⁊ laqueo —DHcza capietur. .. 6bnsa Capitulũ.xxuij. Quali ,·½ ter aues capiuntur viſco. l muini It laqueus qͥ facile capiunt᷑ aues. q̃ de — raptu viuũt hoc modo in loco vbi pꝛo pe moꝛant᷑ aues rapaces vel alique trãſeunt ndel infigitur foꝛtis.ab vtroq; capite arculus.val watu de plicatus.pꝛope quem ab vna parte firma ſang tur virgula.in cuius ſciſſura muris cauda in nhet figitur. vel ad quẽ fruſtum moꝛtue carnis an dn nectitur.ſeu rana. ⁊ ab alia partica foꝛtiter in uto terram dimittit᷑. habens in capite laqueum ⁊ loabo quandã paruã coꝛdulã.cum vno ſtecheto.qᷓ tuſce partica ſoꝛmat᷑ ad arculum.et ad paruã inci- urinen ſuram que fit in capite virgule mus tenentis nnbisn ⁊ laqueus circa murẽ extendit᷑ ac cum auis egum murẽ vel aliam rem vt expoꝛtet tangit.parti⸗ hemnpt ca diſſoluitur ab arculo. ac ſuperius eleuat᷑. aauane cum aui rapaci.que pedibo vinculat᷑. Item fi uſeſen unt laquei multi de pilis caude caballini. in Munan vno funiculo eiuſdem materie texti. qui ten⸗ kne dunt in ſulcis frumenti funiculo a terra ele⸗ klcer uato.vltra altitudinem auis.parũ decliuis la Ghuies queis ⁊ apertis.vt auis tranſiens capite im⸗/ Dleycl miſſo capiat᷑ collo.⁊ hoc modo capiunt᷑ ꝑdi⸗ cicdi⸗ ces in agris.⁊ qualee ac faſiani in ſemitibus Coqan nemoꝛũ.per quos tranſeunt.Aues etiã aqua lus ⸗ tiles eodeʒ modo capiunt᷑. cum iuxta aquas — — — — Alus vnde tranſeunt laquei tales tendunt᷑. colum è Mesy Urin nc li isſen nish⸗ Huins Spani ius ſe⸗ ltimdb urque in un⸗ npem ,glitr Uleſint asaz raper⸗ des Awolis Ntrocr⸗ ncä dunſen lgeo aie „ W . ðM D AVles capiunt᷑ viſco multis modis.vno modo ꝙ inuiſcant᷑ virgule ſubtiliſſime iuncoꝛũ vel vlmoꝛũ vbi iuncti deſunt virgu le.quidã fiunt bꝛeues vel longe reſpectu ba⸗ bito ad paruitatẽ vel magnitudinẽ auiũ capbpi endarũ ab ipᷣis. Sed pꝛimo debet viſcus tẽ⸗ perari vt ſit bene tenax hoc modo lauet᷑ bene cũ aqua temꝑate calida aperiendo ipᷣm mani bus balneatis.et obuſculis müdando.Dein de admiſceat᷑ ei modicũ olei oliuarũ vt nõ ſit adeo durus.ꝙ pennis auiũ inuiſcari nõ poſ⸗ ſit.quo facto ᷣgulis inuoluat᷑.ita ꝙ vnaque q; virgula ſit vndiq; inuoluta in duab vł tri bus partibo eius.tercia ſine viſco remaneat. que tractari manibo poſſit.x ſi tᷣus ſit adeo frigidũ ꝙ cõgeletur viſcus tempet᷑ eum oleo nucũ.hee virgule parue inuiſcate infigunt᷑ le uiter in virgs pulmonũ que ſunt paruce ma gne ramis viridibo arboꝛũ.et pꝛecipue quer⸗ cuũ faſciate.habẽtes in capite ſuperioꝛi quat tuoꝛ aut quiq; virgas. pauliſper eleuatas.in qbus affigunt᷑ 2⁊ paruiſſime virgule inuiſca⸗ te. ac ip̃e palmonus cu fuerit ᷣgulis inuiſca⸗ tus cooꝑtus infigitur in terram. in foucola fa cta in ipa. vt ſtet ad foꝛmã arborꝭ rectus. Iteʒ circa ipm infigunt᷑ rami arboꝛũ. ad quos ap pendunt᷑ cauce in ꝗbus ſint multe et diuerſe auicule ſegregatim.q̃ cantant ⁊ volitãtes per gera vocant.q̃ vocate ſe ponũt ſuꝑ dicto pal mone inuiſcato. ⁊ capite in terrã coꝛruũt tẽ cũ magmis vᷣgulis inuiſcatis capiunt᷑ multe magne aues.⁊ pꝛecipue coꝛui atiq; coꝛnices. cũ auxilio gumi hoc modo in locis vbi ſtare aut vnde trãlire cõſueuerũt incidit᷑ in ramu⸗ lis arhoꝛ aliqua. ab alijs arboꝛibo multuʒ di⸗ ſter.ſed aliqͥ rami frondibo nudati relinquun tur in ea.vel alique ponunt᷑ partice ſuꝑ eam. in his infigunt᷑ leuiter ᷣgule magne viſcoſe. ac gumus in terra ponit᷑ in loco pauliſp emi nenti. vt melius ab auibo volantib videatur. q̃ cũ aues viderint volitant circa ipᷣm.⁊ vola iu feſſe ſuꝑ arboꝛẽ inuiſcatũ deſcendũt.atq; in terram ruũt.quas aucupatoꝛ partica perſe quat᷑ et eas occidat.nam ſi manibo capere vel let lederetur ab ipᷣis. Item viſco capiũtur an cipitres. cetereq; aues rapaces. nã in terram due vel tres infigunt᷑ virgule inuiſcate. mo⸗ dicũ diſtantes.ac vᷣus ſeipſas plicate.in me dio quarũ ligat᷑ auis aliqᷓ.vt columbo vl pul lus vł caro aut mus.pꝛo miluis ⁊ q buſdam alijs auibo rapacibus q̃ talia petant.adqᷓ cũ aues venerint capiunt᷑ coꝛdulis. Itẽ capiun tur viſco paſſeres ⁊ cetere aues ꝑue vlmagne ęH LDa pituluʒ. xxvimj. Qua⸗ liter aues capiuntur cum baliſtis. Diꝛtimus Fo. Cxlif. Si virgule inuiſcate ponant᷑ in locis in qͥᷣb cibant. vel vbi ſtare cõſueuerũt. Itẽ capiãtur coꝛdulis ſeu funiculis inuiſcat regimuli cuʒ ad ficus veniũt vel ad vuas. ⁊ cetere aues arboꝛũ fructꝰ furant᷑.ſi pꝛedicti funiculi ſui⸗ pendant᷑ ante ficus vel alios maturos fructꝰ dad quos venire aſſueſcũt. Item funiculis lon gis inuiſcatis capiunt᷑ ſtarni qͥ valde grega⸗ tim volãt.cũ habet᷑ aliquis ſturlus ad cuius pedẽ ligatur funiculus inuiſcatus.⁊ in ma⸗ nu tenet᷑.et dimittit᷑ cum cõgregatio ſturloꝝ pꝛope videt᷑.tunc em̃ cum funiculo dimiſſus ad gregẽ accedit.et cũ ipſo ſtricte volitat. mul tiq; tangentes funiculũ inuiſcant᷑.⁊ ad terraz ſimul cũ eo ruunt. Item viſco capiunt᷑ anna tes cetereq; aues aquatice. cũ ex eo inuolui funis longus expaueris qbus ſcoꝛia fiũt cõ⸗ poſitus.et pꝛecipue ſero in lacu vel alio loo vbi dicte aues ſepe moꝛari cõſueuerunt. NHꝗ aues ꝑ aquã natantes in nocte incidũt in fu⸗ nẽ.ſuper aquã extenſum.⁊ capiunt᷑.ei ſequẽ⸗ ti mane capte inueniunt᷑ Sed opoꝛtet ꝙ hic viſcus ſit taliter tꝑatus ꝙ ab aq̃ defendat ſe. 4 RNN P * P õäl UValiter aues capiunt᷑ cũ baliſtis ? ar⸗ cis.notũ eſt oibus ꝙ ſagittant᷑ vbicun ſint in terra vel arboꝛibo. ſed ĩ his obſeruã ge ſunt qdam cautele nõ oĩbus note. quaruʒ vna eſt. ꝙ baliſtatoꝛ qͥ vult anſeres vel alis magnas ſagittare aues. debʒ hꝛe bifurcatas ſagittas in ꝑte anterioꝛi. vbiq; acutas. qᷓ alã qquã langãt.aut collũ incidãt.nã ſola ꝑfoꝛatio coõmunms ſagitte vel obtuſio nõ lederet auem in tm.qꝙ remaneret ibidẽ.ſed vulnerata rece⸗ deret. licet ex vulnere finaliter alibi moꝛiret᷑ Itẽ debet intuitũ cũ ſagittat dirigere non ad extrauagates.ſed ad vnã q̃ ſit in medio dua⸗ rũ vlł pluriũ.vt ſi cõtingit ſagittã vltra in ſe P gredi qdð plerũq; cõtingit pꝛimã vlł vltimã fe riat.ne in vanũ ſagittet. Itẽ qui vult in arbo⸗ rẽ ſagittare colübos pulʒones qͥ ſunt ſagitte in capite groſſe. debet hẽe paris põderis.⁊ cũ vult ad auẽ ſa gitta amittere. debet cũ pede ſi⸗ gnare locũ ſpecialẽ vbi eſt.⁊ notare locũ in q̃ elt coluũbi.aut alia auis. et tũc ſagittã emittat. ſi pcutit habet qð hꝛẽe intẽdit.alias ſepe ſagit tã inuenire nõ poteſt. ſed eã põt facile inueni re ſi ad eundẽ locũ vadat.vbi erat cũ ſagittaz ermiſit. et per eundẽ locũ aliã eiuſdẽ põden ſa gitt emittat.⁊ per ſe vel ꝑ aliũ videat.vbi ca⸗ dit.ibiq; valde pꝛoxime inueniet pꝛimã.quã nõ poterat inuenire. Itẽ qui cũ baliſta vel ar cu ſagittat debet manũ ſiniſtrã tenere firmi⸗ ſimã. ſi vult rectiſſime ſagittare. ⁊ eſt neceſſe ᷓ habeat baliſtã vel arcũ optima.et ſagittas rectiſſimas.ſi recte voluerit ſagittare.qui au tẽ arcum balotarũ exercet debet balottas ha bere equales põderis.⁊ bene rotũdas. Item capiunt᷑ alijs qbuſdaʒ modis.vno modo ad bꝛenexellũ cum gimecta qͥ parue capiunt᷑ aui cule.q oibus fere notus eſt. Sed eſt ſciendũ ꝙ hoc modo capi pñt nõ ſolũ cũ gimecta.ſed eltiã cũ capite catte.nã ad ipᷣm auicule veniũt. Itẽ nõ ſolũ cũ bꝛenexello qui ex duab vgu⸗ lis conſtat.verũetiã in quacũq; parte vie vel agri ſi aucupatoꝛ ſupꝛa ſe deferat leue inſtru⸗ mentũ ex vinculis frondibuſq; conſtrictum. quo valeat occultari. nec eſt neceſſe auiculas excitari ſolo ſono folij arboꝛis ſeueris vt cõ⸗ muniter fit. Nam ⁊ cũ ſono ſeminũ papaue⸗ nis incluſarũ in cellulis vel alteriꝰ rei ſimilis excitari atq; notari poſſunt.nã et quibuſſibet extraneis et inauditis vocib incitant᷑. qa mi rant᷑ ex eis. Item capiunt᷑ ad bꝛenexellu ruſti civtunt᷑ n tibus valde obſcuris. habẽt em̃ faculam quã vnus defert decliuẽ pꝛope viri ges ſepes.in qͥbus doꝛmiüt. que cũ excitãtur Detimus veniunt ad ignis ſplendoꝛẽ duoq; alij cĩũ ba culis eas mactant. ſunt autẽ bacule quedã ve lut pale ĩ capitibo bꝛeuiũ particarũ ex paruis cõtextis viminibo. Item capiunt paſſeres pᷣ⸗ cipue iuuenes minꝰ ſagaces cũ faxa ſeu bꝛe⸗ choello que eſt q̃dam cauea ex iuncis cõſtru⸗ cta. de qua exire ignoꝛãt. cſi ad puos paſſerũ pullos in ea poſitos ingrediunt᷑.nec exire ſci unt. Item capiunt᷑ aues in foꝛaminibo colũ⸗ barijs. cũ muſtela domeſticata in foꝛamẽ im miſſa. Item capiunt᷑ cũ ciſta ſiue plaſtella pci pue tẽpoꝛe niuiũ.ſic pꝛeparata vt auibus in trantibo cadat.in qua grana cõgrua pꝛo eſca ponant᷑. Cui pꝛoderit ſi multa grana ſub eis ponankt vel pauca. velut fila longius extra. qᷓ bus pꝛoducant᷑ ad ciſtam. — Filind Tem cñ ſcarbelle capiũtur poꝛʒane in cannoſis vallibus.vbi moꝛant. eſt aũt fſcarbellus inſtrumentũ quoddã ex duob ar cubus valde plicatis cõſtructus.ab inuicem parũ diſtantibo inter quos modicũ poſtponi tur fructꝰ herbe coche.ſimilis ꝑ omnia ceru⸗ ſis.quẽ accipere volũt.⁊ collo ſtringunt. ſed eius fo:ma pluriũ magiſtroꝝ nõ pot ſic aper te ſcribi vt plene intelligat᷑.ſicut occultata fi⸗ Tem capiunt᷑ cũ curbaculo tẽpoꝛe ni⸗ uilü.qð eſt quoddã inſtrumentũ ex pau cis virgulis factũ.interius concauũ.et in par te poſtrema acutũ.habẽs hoſtiolũ qdð in ter⸗ ra iacet coopertũ palea.quod cũ vno vimine in terrã infixo eleuatur. et poſterius percutit auem ad eſcam intrantẽ.que intus eſt.quam aliunde accipere nequit.cũ ſit vndiq; terra te ctum. Item quoddã delectabili ingenio capi atur coꝛnix.cum ex ipᷣis habet᷑ vna.nam ipᷣa duobus valde bꝛeuib palaʒolis ad pꝛincipi de cognoſci. um alaꝝ annexis.ſupꝛema in terrã firmatur. que foꝛtiter clamat. ac fugere nitit᷑ alieq; pꝛso pinque curant eam iuuare volẽtes. ex quib⸗ ipᷣa vnam roſtro ⁊ vngulis capiat.et retinet. vt capere poſſis.et eodẽ modo aregaʒas capi poſſe aſſerit᷑ Itẽ fert᷑ vt aues q̃ guſtant granũ vel miliũ in fece boni vini ⁊ ſucco cacuce ma ceratũ et ſiccatum volare non poſſe. et potez⸗ runt in manu capi. dis beſtijs feris. pᷣmo qliter caniby capiunt. Captt nlu. xxix. De tapiẽ (S an gülegen flioꝛes Neceſſn quiezs ſuſtruun Cptioa cpiunt Pllorhe Gefugen inſugal nlculic̃ bocep lophin⸗ ſint naf Mosc ſenoan Adſemna Adapuun Uuscan llnerat lsgai⸗ cüabho umtan fcibe nedire ſubre⸗ cöſtru⸗ haſcrü abeſci bedi⸗ Nmimn tcli zuigsign roſ naſubes s eenz votznein nt ctain rdrobar binnin ipoſtpoi nmmniacen⸗ gunt. ſed tſicaper ullatafi⸗ choreni⸗ nüerpan Nainper inar⸗ rimine garcutt ſtguam Biemat cniochpt hnammiß penapt fmmatu. licq; pꝛo erquib tretinet. zas cal tgranu cucemi ctpole⸗ nti apun 4 . * — 4 . „ 4 5 . — 8 . EE f f2os N Epoꝛes pꝛecipue capiunt᷑ canibus ad quas inueniẽdas neceſſarij ſunt canes qui ſeguſi vel bꝛachi vocant᷑qui quanto ſub tilioꝛes olfactus tãto melioꝛes exiſtũt. Item neceſſarij ſunt canes valde ad curſum agiles qui eas ꝑſequant᷑ ⁊ capiant.qui om̃s ad hoc inſtruunt᷑. et eas capiendas inducunt᷑ cum ex captis aliqͥd datur eis in cibũ.a quibus etiaz capiunt᷑ capꝛioli et aliquãdo cerui.pᷣcipue au xilio rhetiarũ magnarũ poſitarũ in locis vn⸗ de fugant᷑. Item ab eis capiunt᷑ vulpes. licet in fuga ſunt valde ſagaces. Item capiunt᷑ cu niculi cũ inueniuut᷑ remoti a caueis Itẽ cani bus capiunt᷑ apꝛi ac lupi.ſed cũ auxilio vena toꝝ.nã raro ſoli ad eos pᷣſumũt accedere.niſi ſint maſtini foꝛtiſſimi.et audaces. Sed ad apꝛos capiẽdos neceſſarij ſunt pili foꝛtes in ferro cruciferati.q̊s venatoꝛes vidẽtes apꝛũ ad ſe malo anio venientẽ in terra firmant.et ad apꝛum dirigũt.qui eo pilo fugiunt.et par uus catulus ad hoc inſtructus per viam eat vulneratus vſq; ad venenatoꝛẽ nõ poteſt ac cedere.ſicq; a canibo occiditur. et ſimiliter ab his qui venant᷑ eundem. Item capiunt᷑ cerui cũ ab homine vulnerati ſagitta vel pilo fugi unt.⁊ ꝑuulus catulus ad hoc inſtructus per viam languinis exeuntis ipᷣm ſequit᷑.donec capiuntur rhetibus. ter capiuntur taiolis, ceruns ſemiuiuus vel moꝛtuus inuenit. Itẽ canibus inueniunt᷑ et capiunt᷑ ericij et qdam alia anĩalia ſimiliter capiunt᷑ ab eis. Aim rhetibus capiunt᷑ cerui vt dictuz eſt ⁊ vulpes.vt ſuperius dixi cũ de rhe ti locutꝰ fui.quod arolus vocatur a vulgo.le poꝛes etiam facile capient᷑ rhetibo.ſi in ea in⸗ ciderint ſicut ⁊ multe alie beſtie fere. Capitulum. xxxj. Quali ter capiuntur laqueis. Agqueis capiunt᷑ leones aliquãdo. Iteʒ vulpes ⁊ lepoꝛes cũ per aliqua foꝛami na introire ſolẽt in loca clauſa. Sʒz hoc duo bus ſit modis.vno mõ ꝙ laqueus ſit anne⸗ xus ad aliquã particã plicatam adeo foꝛtem. ꝙ feram collo captã in altum eleuet.ac ſuſpẽ dat. Altero modo.vt pꝛope laqueũ ſit foꝛtis canolus ſtringens laqueũ fere caput.impedi ens etiam ne ipſa laqueũ rodere poſig. Eapttniuz Exxij. èr Capitulũ.xxx. Qualiter Alpes et lupi pᷣcipue capiunt᷑ quadaʒ taiola ferrea.quecirca ſe multas habet rampiones acutos.⁊ ipᷣi habẽt circa ſe annu lum pꝛope ſe vbi annexi voluunt᷑.ad quẽ an⸗ nectitur fruſtũ carnis. omniaq; occultata pᷣ⸗ ter carnẽ in terra firmata iacent.Cum aũt lu pus carnẽ dentibus captã eleuat anulus ele⸗ uat rampiones circa caput et colluʒ lupi qui cum foꝛtius trahit.et recedere nititur ſoꝛtius ſtringitur ⁊ tenetur. Item fiunt alie taioleqͥ⸗ bus in pedibus ſiue cruribus.om̃es genera⸗ lit᷑ beſtie capi poſſunt q̃ occultant᷑ in itineri⸗ bus quibo vtunt᷑.que ſunt talis figure aut foꝛ me ꝙ nõ niſi oculata fide ĩtelligi poſſet. Ideo q; qui eas habere vult.videat ab his qui eis vtunt᷑.ſicut et ego videre volui. ſa iuxta quã extra ſit fouea ſe 4. i ipſa ſagina matura erit ad ipᷣam venient mul Capitulũ xxxiij. Quali ter capiuntur fouels. O nueis hoc modo capiunt᷑ pꝛecipuelu pi.fit quedã fouea lata vt magnus pu⸗ teus ⁊ in terra pꝛofunda.q; inde exire nõ poĩ ſit. hec operit᷑ vno rotundo graticõ ꝙ non to tã.ſed qᷓ̃ſi operiat foueã ſub craticõ.in medio . lligat᷑ ſtanga lõgioꝛ cratitio.ac rotũda ĩ me⸗ dio ponit᷑ ligat? anſer vel agnꝰ. et paleis ope ritur vniuerſus locꝰ.lupus veniẽs ⁊ volens acciꝑe anſerẽ aut agnũ.in foueã cadit aſſe.cũ cratitio ſubito reuoluta. Itẽ fouea capit᷑mul titudo apꝛoꝛũ hoc modo. in locis vbi multi ver ſant᷑ agellus ſerit᷑ de milica.quã aliqͥ ſagi⸗ na vocant.circa agellũ conſtruit᷑ foꝛtis ⁊ alta ſepes.ex viminib arboꝛũ in vna pte relinqui tur.aꝑtus introitꝰ eſſe in oſpoſ io ſepis der atis ꝓfunda.¶ . i apꝛi per locũ expeditũ intrantes.tũc ad lo⸗ ciũ accedat quadocũq; vult etiã ſine armis et in loco introit?moꝛet᷑ clamet.⁊ q̃cũq; mõ põt rumoꝛẽac ſtrepitũ ſaciat.apꝛi ꝑterriti non in nenientes vnde exire valeant.niſi per locũ ſe piode quav on risac⸗ bron gudn busan desp⸗ ten fiei⸗ unt no hearte Nlesb Bge hony ſung tcnn lliues lierp waſali cutiet fivoln ſnoy mortei mnitepe dieb⸗ Viminil Gefaan camv bus v⸗ matad leinon gemunt hinoer ſiſupe ſoncee zolog neein ponat gbeſti cumfe balend Wotr lammin umb G buſc ſtcog =B WWW grecſprel ns ol, Ureöpol nont in mecio üdaimn⸗ paleische 31 rolens ditallech aapäknul Pbi i. aliſge tis tala enclingau. ddis deſſ nda A gientmnu cadlo egrmistn noͤpit Uunonn er aiſ pis depſſum inde pꝛoſiliut oẽs extra foueaz. quã videre nõ poterant intrinſecus exiſtẽtes Item pꝛo lupis vulpibo lepoꝛibo ⁊ ceteris fe⸗ ris ac canibo ⁊ poꝛcis intrantibo⁊ diſſipanti⸗ bus vineas ſouea fit hoc modo.fodiat᷑ am⸗ pla duabus ſpannis.⁊ longa quattuoꝛ pedi⸗ bus aut tribus.⁊ circa ſex vel ſeptem octo pe des pꝛofudã cũ ſpundis pollitis ⁊ rectis in terra ſolida ⁊ viuẽte murata ĩ loco vnde ſepe fieri ab eis trãſitꝰ cõſueuit. operiat᷑ pᷣmo ex tranſuerſo de groſſis herbis ſiccatis.⁊ poſt⸗ modü ſubtiliſſima terra. Si herba non ſuſti neat terrã ponant᷑ ſub ea duo ſubtiles ⁊ fraz⸗ giles baculi ex tranſuerſo. et herba per lon⸗ gũ que in medio ſe iungat.ꝙ ſi non potes vel non vis facere ſic pꝛofundã. pone circa eaam ſtangas.vlł aſſidiculas ſtrictas habẽtes mul ta canicula.ſeu pirolas acutos infixos.⁊ dez cliues in foueam ac verſus partẽ mediã pau liſper plicatos in quos incluſa beſtia cum ex tra ſalire voluerit.capite vel oculis in eos ꝑ⸗ cutiet ⁊ leditur adeo ꝙ quieſcit.Et ſi eẽ mo-⸗ ri voluerꝭ. in fundo multos acutos palos in figas.vel ſi aqua mulrta in ea erit. ſufficiet ad moꝛtẽ ipſius:quia nõ poterit in quolibet tra⸗ mite pꝛofunda.ſolũmodo quattuoꝛ vel quin q; dieb.pedibus cũ auxilio vniꝰ rebalce ex viminibus facte.ſuper vna rotũda ſtrange⸗ cte facile volubili firmata.in quolibet capite cum vno vncino foꝛtiter infixo terre.in qui⸗ bus voluat᷑ hoc rebalca fit.ab vno capite fir mata diſtans a fouea vno ſemiſſe.in alia par⸗ te in angulis ⁊ in medio habeat lapides pon derantes annexos.hec ſtet eleuata quaſi om nino erecta cum vna furcula.cuiꝰ inferioꝛ ꝑs ſit ſuper vno baculo bꝛeui.qui fit in medio fouee ex tranſuerſo.ſuper vno paruulo pala⸗ ʒzolo ab vtroq; capite qͥ ſit affixus in ripa fo⸗ uee in parte ſupꝛema.ſuper hoc bꝛeui baculo ponat᷑ quedam virgula per longũ fouee.que ſuſtineat herbam ⁊ terram tãtummodo atq; a beſtia pꝛeſſa deſcendat.⁊ baculum bꝛeuem cum furcula ⁊ reblatam cadere faciat.hec re⸗ baica de die ſuper foueam remaneat ne ho⸗ mo tranſiens in eam ruat.ſi canis vel ſus in eam incidat cũ vna ſcabella que gradus aſſi dum habeat extrahi poterit. Capitmiũ.xxxuij. De qui buſdaʒ alijs ingenijs qba capiunt᷑ beſtie fere. ALA ephantes capiunt᷑ hoc modo.ipſi cũ non habeãt genua iacere non poſſunt. ideoq; cum doꝛmure ſe arboꝛibo apodiant.et HDetimus Cxliiij. quieſcunt.venatoꝛes has arboꝛes reſecãtur. ſed non perſiciunt.vt per ſe ruere poſſint.ſed apodiatos elephantibo cadunt.⁊ ipᷣi ruunta venatoꝛibus occiqdun. Capit. xxxu. De Brlis. Rſi capiũtur hoc modo. homo arma⸗ tur ferreis armis capite ac vndiq; coo pertus.cum ſolo cultello acuto ad latus ac⸗ cedit in ſiluam vł alium locũ ad vꝛſum.vꝛſus erigitur ad hominẽ armatũ.accedit ⁊ ample⸗ ctitur.cum armatuſq; ipᷣm qui tunc euagina to cũ manu gladio locum coꝛdis vꝛſi perfro⸗ rat.⁊ ſic eum occidit. Vulpes in caueis ſuis capiunt᷑ hoc modo.habet venatoꝛ alueũ apũ ſed longũ plus ⁊ minus latum.hic ab vno ca pite paud filis ferreis clauſus eſt. ab alio ca⸗ pite habet hoſtiolum in ternis ex parte ſupe⸗ rioꝛi gueʒatũ ⁊ pꝛeparatũ.vt poſſit intus ele⸗ uari.ſuperius ⁊ non extra exire.deſcendens hic hoſtiolus ſuꝑius eleuatus.ꝑmanet cũ vᷣ⸗ gula parua hoc inſtrumentũ ponit᷑ in ſouea vulpis.cum pꝛeſcitũ ipᷣm in ea eſſe pars ho⸗ ſtioli ponit᷑ in parte intrinſeca fouee.ceteriq; introitus fonee qui plures eſſe conſueuerunt claudunt᷑ optime. Vulpes aũt exires volẽs. in alueum intrat non putans filis ſubtilib⸗ impediri.ſicq; virgulam ſecũ trahit.⁊ hoſtio lus cadens.eum cõcludit.q̃ retro cedens foꝛ- tius claudicat.firmat.venatoꝛ autem quan⸗ docunq; veniens vel ſi vult ipam cum alueo ſupꝛa puteum vl magnã tinam partat ⁊ ape riens hoſtiolum ipᷣm ruere facit.in tinam cu⸗ niculi capiunt᷑ ſic. venatoꝛ ſonans et ſtrepi⸗ tus agens eos fugat in cuniculos ſuos cõca⸗ uos.nam ipᷣi qui pandi nimiũ facile fugiũt. ad eoꝛum foueas vt ibi tute moꝛent᷑. Vena⸗ toꝛ autem ponit reticulum apertuʒ ⁊ in terra bene firmatũ ante quemlibet introitum.dein de per vnũ immittit furectũ quem domeſti⸗ cum habet roſtro clauſo.quodaʒ frenello ne aperire poſſit.ac cuniculos capere ⁊ comede re.nec extra exire velit.hic furectus parũ ma⸗ ioꝛ muſtula hoꝛum pꝛopꝛius inimicus om⸗ nes cuniculos extra expellit.ſicq; intrant in reticulos ⁊ capiuntur. C apitulü. xxxvf. De mi ribus capiendis. — —— „ — Vrres multis capiunt᷑ ⁊ occidũturmo Adis.vno modo a muſcipulis domeſti⸗ cis qᷓ tenent᷑ in domib. alio modo cũ muſci⸗ pulis ꝗᷓ fiſt ex paruo ligno canato. in quo ca dit aliud lignũ paruũ graue tamẽ oppmens ⁊ occidẽs mures intrãtes ad cutim. poꝛci po ſitam. ⁊ annexã in ea ad quandã ſubtuẽ par⸗ ticulã ligniq;. cũ tangit᷑ facitqð ſupꝛa eſt.ca dere ſuper murẽ.ſed hic modus eſt adeo no⸗ tus oĩbus ꝙ nõ expedit pleniꝰ explicari. Itẽ capiunt᷑ quodã aſſide eleuato cadente.qui ex quadã columella fracta eleuatus ſuſtentat᷑ ⁊ tenet᷑.quadã ſpatula cutẽ habẽte ſic pᷣparata vv columella diuiſa nõ aperit᷑niſi cũ mus cu tem tãgit in ſpatula eleuatã.⁊ tũc cadit et mu rẽ occidu. Itẽ eſt alius modus cũ in vno no do canne groſſe fit in capite arculus cum coꝛ dula in q̊ arcus magna cõſiſtit. in media can na foꝛamĩs foꝛamẽ habʒ i medio.et cutim in terius cuidã virgule alligatã.⁊ ſic pᷣparatam qꝙ cũ mus per foꝛamen cutim moꝛdet ac mo net arculus ⁊ deſcendit᷑ ⁊ acus magna perfo rat caput eius.eumq; retinet ne fugere poſſit. eſt etiã alius modus cũ vas aliquod quo exi re nõ poſſint ad medietateʒ aqua implet.cuiꝰ DPeitimns ſuperficies operit᷑ ſpelta qᷓ natatquãmus vi⸗ dens⁊ non aquã deſcendit in eam ⁊ aqua ne cat᷑. Item eſt alius modus ꝙ vas aliqð ope⸗ rit᷑ mẽbꝛana.hec in crucẽ ſcindit᷑et in medio aunnectit᷑ cutis poꝛci.mures ⁊ accedentes ad cã cartã ſeu membꝛanã flectunt.et intra ruũt ⁊ necant᷑.ſi aqua in eo fuerit.alioqn bꝛeui tẽ⸗ poꝛe moꝛiunt᷑.fame nimia coacti ſtatiq; car⸗ tfta ſui natura ſurſum regredit᷑.vt eodeʒ modo infinitos decipiat mures.Fertur etiã ab ex. pertis.qꝙ ſi mures in vas ſine aqua cadentes diu viuere ꝑmittant᷑ fame nimia coacti ſe o medũt. foꝛtioꝛ vilioꝛẽ ꝙ ſi tm relinquunt vt remaneat foꝛtioꝛ mus ſolus ⁊ hic ꝑmittatpe rire.quoſcũq; in ali ⁊ comedit aſſuetꝰ 2 acile cũ ab eo nõ fugiũt. Itẽ occidunt᷑ reſalgario trito ⁊ caſeo aut fari na mixto.que libent᷑ comedũt. ⁊ moꝛiunt᷑ cũ ſit ipſoꝛũ venenũ.ſed a loco remouẽda eſt aq̃ᷓ qua ſepe inuant ſi eã bibant. Item capiũtur etiã ſi ſuꝑ vas vnde exire nequeãt ponit᷑ qui⸗ dã baculus ꝑ medium ſciſſus ſcʒ vna medie tas in medio ſciſſa ⁊ ſic pᷣparata vt ſe ſuſtine⸗ at.⁊ nõ murẽ.in eius medio ponat᷑ nucleꝰ nu cis ad quẽ cũ accedit.cũ baculo fracto cadit. ⁊ ſi aqua ſit in eo.ſtatim moꝛit᷑.aut ſi nõ eſt oc cidat᷑. Item mus facile capit᷑ ſi ſub circũferẽ⸗ tia parapſidis nux ab vna parte rupta ponit ruptura reſpiciente interius. Hodis ceteris melioꝛ eſt ad capiendũ mures tã magnos q; puos hic eſt. accipe duas aſſidiculas leuiga tas.vno bꝛachio longas.⁊ latas vno ſemille. ipſas cõiun ge.diſtantes quattuoꝛ in latitudi ne digitis vel parũ minꝰ in parte infima cuʒ duabus paruulis aſſidiculis in caſtris in ̊⸗ libet capite vna vt eis de ſubtꝰ ſit eqlis.ſub ipis affige cartã de pectoꝛe groſſaʒ maſſaʒ in medio ex trſuãerſo.ſed ꝓpe mediũ nõ affixam ⁊ in tantũ reſtrictã ꝙ poſſit inter aſſides ele- ugri vt ſi deſcendẽs deſoꝛmare.poſſit ad ſuã foꝛmã reduci. Itẽ dicte due aſſides deſuꝑ in capitibo cõiungant᷑.ac ſuꝑ eas teneat᷑ aſſidi⸗ cula ĩ medio hũte clauũ retoꝛtũ ad quẽ ſuſpẽ dat᷑ fruſtulũ cutꝭ poꝛci.vel nõ ſuſpẽdat᷑ dicta cutis.ſʒ in medio dictarũ aſſidũ ꝓpe cartã ſit ſic vna maſtula cũ cute facile reuoluat᷑.h̊ edi ficiũ ponat᷑ ſuꝑ q̃cũq; vaſa fictilia ſeu lignea vñ mures exire neqant.⁊ optimũ eſt ꝙ ſepe⸗ liat᷑ in maſſa frumẽti vł alteriꝰ gni mures in⸗ trabũt.⁊ cũ appꝛopinquaueriut cuti ruent. et carta cum eis deſcendens releuabit᷑.⁊ de qui buſſibet accedentibus idem ſiet neq; muſci⸗ pule per ipam arturã intrare valebunt. g hane nueneri occidit 1 BBB ☛ lian amnola alter manen ferk v culaer fuerin glitere diere mdin ebad legſeg Drogi ſſenee ſcpent ancoe N nomt diin⸗ Gite unkin 7 Liber piẽdis piſcibo.et pᷣmo qᷓliterrhetibo capiunt DVeeée R. N mari iuxta planũ litus capiunt᷑ pci pue multi piſces cũ rheti.qð multi ſcoꝛ ticariã vocãt.hoc rhete eſt valde longũ ⁊ ſatꝭ amplũ ⁊ ſpiſſuʒ.coꝛdã vniꝰ lateris plũbatam ⁊ alterã libꝛatã.vt in aqͥs rectũ ⁊ extenſum ꝑ maneat. hoc rhete cũ nauicula infra mare de fert᷑.vno capite ĩ terra relicto.vt in aliq̃ parti cula eius cõtinuo deſcẽdat in aquã cũ naute fuerint intra mare.q;tuʒ rhete extendit᷑arcu aliter cũ illo capite reuertunt᷑ ad litus.⁊ qͥbui dã ex eis cũ illo capite in terrã deſcendentes vnꝰ in nauicła reuertit᷑ extra rhete ad mediũ eiꝰ.ad hoc vt piſces infra rhete ↄpᷣhenſi vidẽ tes ſe ad terrã trahi non pꝛoſiliat extra rhete. duo aũt piſcatoꝛes ab vtroq; capite in tra ex iſtentes trahũt cũ piſcibo totũ rhete ad litus qͥ ſepe młios trahũt ꝑuos ⁊ magnos.plerunq; paucos ac etiaʒ nullos.qꝛ in eo loco nõ erant. Itẽ capiunt᷑ in mari cũ quodaʒ rhete ſubtili nõ multũ magno duab pticis alligato.qð qͥ dã in nauiclłla exiſtentes aꝑtũ in aquã demer gũt ⁊ poſt paululũ cũ piſcib eleuãt. Itẽ capi unt in fluminibo ⁊ ceterꝭ ſpacioſis locꝭ cũ rhe te qð tranſuerſariũ multi vocant.qð eſt ex tri bus cõpoſituʒ.ſcʒ vno medio ſpiſio.et duob extrinſecis raris habẽs in vno latere plũbũ. in alio lenas.⁊ ſi valde lõgũ ſit quaſdã cucur bitas ſiccas.vt extẽſum in aq̃ ꝑmaneat.̊ rhe te fit longuʒ vel bꝛeue.ſᷣm ꝙ loci aq̃ latitudo reqᷣrit:hhoc ĩ aquã ꝑ magnã oꝛã dimittit᷑vt in tecũ rhete natãtes incidat piſces qͥ rara rhetia trãſeũt.⁊ inuoluunt᷑ in ſpiſſo vt auicłe in ara nNea ſupdicta.cũ de capiendis auib dicebat᷑. Itẽ capiunt᷑ in rinalibs ꝑuis aqᷣs.eſt aũt riua le rhete ꝑuũ ⁊ ſpiſſuʒ.duob annexũ baculis q̊s piſcatoꝛ manib tenet aꝑtũ.⁊ per aquã du cit.atq; ꝓpe ripã cũ piſcibo claudit. Itẽ capiũ tur zaclo.eſt aũt ſubtile ſpiſſum. hũs tentoꝛij foꝛmã.in circuitu plübatuʒ ⁊ reuolutũ.hñs in cacumie longũ funẽ.hoc rhete piſcatoꝛ ſu p ſiniſtrũ bꝛachiũ clauſuʒ tenet atq; in aquã apertũ eijcit hoc aptũ ſubito ad fundũ deſcẽ dit ⁊ oẽs piſces infra ſe inuẽtos ↄcludit.eoſ⸗ q; cũ trahit᷑ ſecũ trahit. Itẽ capiunt᷑ cũ negoi ſa que eſt rhete admodũ riualis foꝛmatũ. ad vnã ꝑticã cũ duobo baculis admĩculantiboa pte annexũ.̊ rhete piſcatoꝛ extra aquã exi⸗ ſtẽs in eã pᷣcipue vbi quieſcit ĩmittit.⁊ cũ pi⸗ ſcibus eleuat.plerũq; etiã ſine piſcib.⁊ qũq; Ccirca herbas ⁊ frutices ꝓpe terrã imittit. ⁊ cuz ptica ꝑcutiens in herbã piſces occultatos in rhete expellit. Itẽ capiunt᷑ plimi in locis an⸗ guſtis valliũq; cñ rhete qd gogolaciã vocãt. qð eſt rhete magnũ foꝛte ac ſpiſſum. ⁊ longũ habẽs introitũ rotũdũ ⁊ latũ.⁊ paulatim an⸗ guſtat᷑ vſq; ad caudã.q̃ lõga eſt habẽs multa receptacula in q̃ facile intrant piſces.⁊ nuſqG; redire queũt.hoc rhete ponit᷑ cũ duabo ꝑticis groſſis in dictio loco anguſto.circa qð eſt vn diq; lignaminũ vſq; ad ripã foꝛtis clauſura. cui decẽ ꝑtice annectunt᷑.hoc rhete ſemꝑ die noctuq; tenet᷑ ibidẽ intro tu ad ꝑtẽ ſuꝑioꝛem verſo.ꝑ hũc locũ nullus oĩno piſc deſurſuʒ veniẽs trãſire põt.cũ nullus ſit locꝰ ibi aptꝰ deſcendũt igit᷑ hoĩes in aꝑto rhetis oꝛe.dein⸗ de in caudã ſtrictã.piſcatoꝛ vᷣo aliqñ dieb in terpoſitis vt ad locũ accedẽs caudã rhetꝭ in nauiculam trahit ⁊ appetit.euenitiq; aliqñ tot piſces pᷣcipue anguillas qᷓ cõglobate ſunt cũ amoꝛe ferueſcunt.vel ſcardinias q̃ gregatim incedũt ; nauicula tenere nõ põt.cetera etiaʒ genera piſciũ in talib aqs moꝛantiũ capiun tur in eo.ſed nõ in ſumili quãtitate. Itẽ capiũ tur in vallibo multi piſces in locis aꝑtis et ꝓ fundis. in qb pᷣcipue magni moꝛant᷑ piſces cũ rheti qð degagũ vocant.qð magnũ ⁊ latũ a iij in pfundũ eijci ⁊ ꝑ eũ trabit : cũ piſcibo ele⸗ uat᷑. Itẽ capiunt᷑ in valliba nõ ꝓfundis ſed la tuudinẽ magnã habẽtibo multi piſces gene rũ diuerſoꝝ.qͥ cũ in talibo aqs moꝛent᷑ ̊ mo⸗ do.habẽt piſcatoꝛes gradellas fere infinitas de paludoſis cãnis inſtructas.maxĩa valliũ nõ ꝓfundaꝝ ſpacia paloꝝ auxilio relictis ꝑ uulis aꝑturꝭ in pluriboloc. ad q̃s ponũt rhe tia ꝑpua rotũda in capite ampla ⁊ cauda.cũ re ceptacłis ſuis anguſta. in q̃ pñt intrare.ſʒ nõ exire pñt. hec rhetia ſꝑ die noctuq; ibi relin⸗ quũt.⁊ q̃ſi oĩ die in mane eleuãt cũ piſciba qͥ ꝑ loca ſpacioſa natãtes trãſire poſſe ꝑ dicta va⸗ cua ſperabũt.fiut etiã ex his craticlis aliq̃ ta⸗ lix inuolute ꝙ piſces intrãtes exire neſciant. ſed inde extrahunt᷑ cũ quodã ꝑuulo rheti po ſito in capite vnius partice bifurcte. Cap̃. xxxviij. Qualit pi⸗ ſces capiunt᷑ ciſtis ⁊ ancijs ex viminibo faci. Aſlſces capiunt᷑ ciſtis ex viminibo faci. A in capue ſunt ample mediocriter ⁊ in cauda ſtricte.q̃ a piſcatoꝛibo in aqᷓ ſtantibs in ꝓſundũ ducunt᷑ ad modũ ripaliũ rhetiaꝝ.et nq; tales ciſte ſed leuioꝛes ponunt in capiti bus ꝑticaꝝ.⁊ ꝑ aquã turbidã ducunt᷑ a piſca toꝛe in tra ſtante.vt ſupᷣ de negoſſis narratuʒ eſt. Itẽ ex iũcis ſiũt vaſce rotũde ⁊ late.cũ in⸗ troitu inten ſtricio ⁊ extra amplo.q̃ die no⸗ ctuq; cũ põdere vniꝰ lapidis dimittunt᷑ in fũ do aqᷓ. habẽtq; vitẽ aliquã in cauda ligatã qᷓ extrahunĩt᷑.ſed duaꝝ foꝛmaꝝ fiũt.vna foꝛma eſt. ꝙ ſit interiꝰ multũ ampla rotũda.in cuiꝰ fundo ponit creta mollis ⁊ grana ei annexa. atq; intrãt qᷓdã genera piſciũ cauſa cibi.⁊ ex⸗ inde exire neſciũt.alia foꝛma eſt tota ſtricta et lõga.ſʒ in introitu mediocriter aꝑta.⁊ in me⸗ dio valde ſtricta. deinde lata.⁊ in cauda ſtri⸗ ctiſſima.ĩ quã intrãt nõ cã cibi.ſʒ vt ibi occul te moꝛẽt᷑.nec de ipᷣa ſicẽ nec de pᷣma exire ſciũt. Cap.xxxix. Qualiter pi⸗ ſces capiũt᷑ hamo.ſpadernis.calce ⁊ foſſinis. Amo capiunt᷑ piſces trib modis.vno modo cũ ĩ eo ponit᷑ piſciculus viuꝰ.cũ q̊̃ piſces capiunt᷑ rapaces deglutiẽtes hamuz cũ piſciculo viuo.hic hamꝰ reqͥrit᷑ ex ere ma⸗ gnus et foꝛtis.cũ foꝛti coꝛdula filo inuoluta Ape ipᷣm.ne rodi poſſit coꝛdula.cuidã ꝑuo pa neriatũ faſciculo annectit᷑. ⁊ in aq̃ ſtantẽ cum hamo ⁊ piſciculo viuo eijcit᷑ibiq; tota nocte rainguſt niſcie captꝰ longe fugere vel ſe oc⸗ cultare faſc * iculo impeditſicq; mane a piſca BDetimus toꝛibo inuenit. Scdᷣo modo hamꝰ cuidã fu⸗ niculo ex pilis albis eqne caude annectit᷑. et circa ipᷣm cib qͥ piſcibᷣ magꝭ appetit inuol⸗ uit᷑ vt nõ videat᷑ hamꝰ.deinde in aq̃ pꝛoijcit vt notũ eſt oĩba.ſed in h̊ adhibeda ẽ qdã cau⸗ tela. vicʒ ꝙ piſcatoꝛ ſciat qualẽ eſcã quodlibʒ genꝰ piſcis auidiꝰ appetit q̃libet tꝑe anni.naʒ idẽ genꝰ piſciũ ſᷣm varietatẽ tempoꝝ anni di uerla cibaria q̃rit. ſed h ſcire põt qͥ captoꝝ vi ſcera ſcindit.⁊ inſpicit qᷓtem eſcaʒ cõmunuer aſſequunt᷑.vł ſi diuerſas eſcas mõ vnã mõ al⸗ terã in anno ponit. Itẽ valet cõtra piſces cau tos.q eſcã apenſam funiclo acciꝑe nolunt ſi hʒ virgã ⁊ funicł'm abſq; hamo.cũ qua plerũ qq; eſcà in aquã emittit.ad quã aliqͥ minꝰ cau⸗ ti accedũt.eãq; ſine ꝑiculo expoꝛtabũt.qð cũ pluries fecerint hamũ eijciet.ad quã oẽs etiã cauti ⁊ ſecure accedẽt. Lerciꝰ modus ſeruat in aqͥs ꝓfundis. naʒ in eiꝰ manu eijcit᷑ hamꝰ alligat? lõgo funiclo habẽti modicũ plũbuʒ vnũ bꝛachiũ ꝓpe hamũ.vt deſcẽdat ad fun dũ.ibiq; teneat᷑ pcipue in currentibo aqͥs.ta⸗ lis funiclł'us manu teneat᷑ digito indice appo diatꝰ ab eo qͥ fit in naui vel põte. cũ ſentiet pi ſcẽ caꝑe hamũ foꝛtiter trahat. pᷣmo vt in eꝰ infigat᷑ oꝛe.deinde paulatim trahatur.donec ipᷣm piſcẽ manu capiat.qͥ rariſſime ꝑuus erit cũ ſoli magni moꝛent᷑ in fundo.licʒ aliqñ di⸗ ſcurrãt per ꝑtẽ mediã vel ſupꝛemam.Cũ ſpa deruis capiunt᷑ pᷣcipue tinee. Sunt etiã tres acus ex ere retoꝛteac ſimul ligate.que qbuſ⸗ dã bꝛeuibo funiclis annectunt᷑. ac ipſi oẽs nõ muliũ diſtãtes cuidã funiclło longo his apo nit᷑ caudaꝝ cancroꝛũ vel lũbꝛicoꝛũ groſſoꝛũ eſca.⁊ in aq̃ ſero extenſo iactant.⁊ mane ca⸗ pte tinee tollunt᷑. Calce viua capiunt᷑ piſces ſi ipᷣa ponat᷑ in ſacco.⁊ in aq̃ maxie ſtanteĩ ꝑ⸗ no loco incluſa h̊ ſaccus a duobo ꝑ totã aquã foꝛtiter agitet᷑.ex h̊ oẽs piſces q̃ſi ceci veniẽt in ſuꝑficiẽ aq̃ ac manibo facile capient᷑. Item capiunt᷑ groſſi piſces foſſinis in aqͥs dyapha nis. eſt aũt foſſina ferreũ inſtrumẽtũ habens multas acuitates.quarũ q̃libʒ hʒ barbalam ad tenendũ.⁊ ſunt aliq̃ntulũ diſtantes abin⸗ uicẽ.qð piſcatoꝛ hʒ in capite baſte lancee.va diiq; cũ eo quiete in naui ꝑ aq̊s.⁊ cũ piſcẽ vi⸗ det eũ foꝛtit᷑ ferit.⁊ infixũ tenet.idẽ faceret exi ſtens in terra ⁊ in aq̃ turbida ſi piſcẽ videret. Liber Bndetimtra⸗ ctans de regulis totius tractatus ruralium commodoꝛum. lone⸗ 6 ſaccn niserocl lionpr ſechen pontio lis po⸗ lurbat cbc⸗/ infigie Aſtſubn busde ctione⸗ Cabi busab Ce ſoneye 5 ie ficci⸗ ſthan. ſurfi mötes katran Ce taneig idiſt⸗ ite inuo⸗ oit ljean⸗ odlib Mmonaz midi Poryi wwunuer lino⸗ ſcscan olintſ unti mman⸗ in ga joeseni ho ſennl atham⸗ pübez Nad fun naqsu⸗ ice awo ſennctpi ytine⸗ r donce uusenit liqidi⸗ Qüſa cuädes ne apal⸗ ſiois boonpo Noſori mnea⸗ lpiless meip⸗ Niadi civeniet nl. Jon olph jhabens Ibaum wabin⸗ ncee va piſcevi cereten videret⸗ d Walium M ſupioꝛ ibo libꝛis diffuſe di⸗ cCcCclũ eſt de om̃i oꝑatiõ ruris.ſed qꝛ mẽoꝛia hoĩm bꝛeuis eſt.⁊ re rũ ſingulariũ turbe nõ ſufficit. lilaeoc viſuz eſt vtile materias tractatuũ q̃ pñt generalit᷑ expᷣmi cõpẽdioſis ſm oꝛdinẽ libꝛi cõcludere regulis.vt ſola no⸗ ticia ipſarũ pluriũ generalit habeaĩt mẽoꝛia. Capitulii Oꝛimü. Deto Gnitione loci habitabilis in cmuni. AVUiris exercitia ſoꝛtitudinẽ habitatoꝛũ opantiũ induſtriã ⁊ aptitudinẽ querũt. ideoq; loci ſalubꝛitas pᷣcipue qrenda eſt. aer ⁊ vẽti ł᷑re ſitus ⁊ aq̃ bonitas locũ habitabilẽ fertilẽ⁊ ſalubꝛẽ demõſtrat.vir pꝛudẽs pꝛedia empturꝰ añ oĩa loci ſalutẽ ↄſideret ne in eoꝛũ emptione ⁊ domoꝛũ ſabꝛicã pecunia collata velox poſtmodũ eũ ꝑſonaꝝ detrimẽto aut rei familiaris dãno penitẽtia nõ ſperata ſequat᷑ Capituluʒ.ij. De togni⸗ tionegeeierssss. Er calidus eſt ⁊ hũidus ſi nulla cauſa iintrinſeca cõuertat᷑.aer bonꝰeſt qͥ putre factꝰ nõ eſt neq; caliditaꝭ aut alteriꝰ qualita tis excellennã hʒ.ſed in his oĩbo eq̃lis aut eq̃⸗ litati ꝓximꝰ inuenit᷑.Aer tꝑatus et clarꝰ ſalu ẽ efficit habitantiũ ⁊ cõſeruat ⁊ plãte ab eo ꝓ poꝛtionabilit᷑ cõualeſcũt ⁊ fructificãt.inequa lis vᷣo ⁊ vapoꝝ lacuũ ⁊ ſtagnoꝝ ⁊ immixtiõe turbatꝰ cõtrariũ oꝑat᷑ ⁊ triſtificat aĩiam. hũo⸗ res cõmiſcet.⁊ plãtas coꝛrũpit.oĩis ger qͥ cito infrigidat᷑ cũ occidit ⁊ cito calefit cũ ipſe oꝛit᷑ eſt ſubtilis cõtrariꝰ nõ exiſtit.ecõtrario aer oĩ⸗ bus deterioꝛ eſt qͥ coꝛ cõſtringit.⁊ aeris attra ctionẽ anguſtat Aeris ſalubꝛitatẽ declarãt lo ca ab infimis vallibo libera nebularũ nocti⸗ bus abſoluta.⁊ habitatoꝛũ ſana coꝛpoꝛa. Capumluʒ. ij. De togni⸗ tione ventoꝛum. Eñnti meridionales abſolute cõſidera⸗ ti calidi ſunt ⁊ hũidi. Septẽtrionales frigidi ⁊ ſicci.Oꝛiẽtales aũt et occidẽtales q̃ ſi tꝑati.ſed in q buſdam locis meridionales ſunt frigidi.cũ a ꝑte meridiei eiſdem fuerint mõtes niuoſi.⁊ ſeptentrionales calidi.cũ ad ea tranſeunt peraduſta deſerat. Capitulü. iuj. De togni⸗ tione aquarum. Brndetimus Cxluj. DODus frigida ⁊ hũida ſi nulla ertrinſe⸗ aaa ſuerit imutata aq fontiũ terre libere in qᷓ nulla extrinſeca malaꝝ diſpoſitionũ ⁊ qᷓ litatuʒ ſuꝑat ſunt alijs melioꝛes. Aq petroſe bone ſunt.nec facile terreſtri coꝛruptione pu treſcũt Aq̃ fluminũ currẽtes ſunt al js melio res.ᷣſi ſuꝑ terrã liberã nõ fetidã nec lacunoſaʒ incedãt.⁊ q̃ ad oꝛientẽ tendant ⁊ multũ a ſuo elongant᷑ pᷣncipio ſunt oẽs melioꝛes.Et q̃ ad ſeptetrionẽ yadit bona eſt.q o ad meridieʒ vel occidentẽ fluũt ſunt male.⁊ maxĩe cũ me⸗ ridiõales ſufflauerit vẽti. Aq̃ laudabilis eſt in q̃ cito res coqͥt᷑.ſi nllus odoꝛ ĩ ea ſuꝑat nec ſapoꝛ.Aqrũ eiuſdẽ diſpoſitionis q̃ leuioꝛ eſt melioꝛ iudicai.Sublimatio ⁊ diſtillatio ſilłr ⁊ decoctio aq̃s rectificãs malas.Ex aqͥs lau dabilibo ſunt aq̃ pluuie pᷣcipne q̃ cũ tonitruo in eſtate ꝓueniũt licʒ ꝓpter eaꝝ ſubtilitatẽ fa⸗ cile putrefiãt.Aq puteoꝝ ⁊ aq̃ductuũ cõꝑa⸗ tiõe aq̃rũ fontiũ nõ ſũt bone.pᷣeipue q̃ de plũ bo fiſtulas hũt.Aq̃ male ſunt lacuales palu⸗ dales ſanguiſugales ⁊ oẽs qͥboa admiſcet᷑ aliq̃ᷓ ſuba metallina.groſſi aũt ſunt glaciales ⁊ ni uoſi.Aq̃ tꝑate frigida ſanis melioꝛ eſt aqͥs oĩ bus.appetitũ em̃ excitat.⁊ ſtomachũ foꝛtẽ fa cit. Calida vᷣo ↄtrariũ oꝑat᷑.Aq̃ ſalſe macre⸗ ſcere faciũt ⁊ exiccãt.turbide vᷣo lapidẽ ⁊ op⸗ pilacões creãt Si aq̃ bõitas vl malicia rõne diſcerni non põt.incolaꝝ ſalubꝛitate noſcat᷑. Capitul. u. Detogni⸗ tione loci ſitus habitabilis. Otci caliditas ⁊ frigiditas hũiditat et ſiccitatis diſpoſitio altitudo ⁊ pfundi tas.aq̃rũ młtitudo ⁊ paucitas ⁊ earũ malicia ⁊ bõitas.mõtiũ lacuũ paludiũ ⁊ marꝭ vicini⸗ tas. Iterũ terre ipᷣiꝰ diſpoſitio.q̃ lutoſa vłhu mida cenoſa mineroſa ſeu petroſa ſitꝰ indicit q̃litatẽ.ĩ loq calidis habitãtes denigrant᷑ fa cies ⁊ capilli.⁊ eoꝝ coꝛda ſũt timida citoq; ſe neſcũt.in loc frigidis exñtes ſũt audacie ma iorꝭ ⁊ meliꝰ digerẽtes.q̃ ſi hũida fuerit craſſi ⁊ carnoſi teneri ⁊ albi erũt.ĩ locꝭ moꝛãtes hũi dis pulcraꝝ ſũt facieꝝ.⁊ eis diut᷑ne accidunt febꝛes.⁊ cũ exercitant᷑ cito adueiĩt laſſitudo.in ſicq vᷣo exiccant᷑ oplexiões ⁊ coꝛꝑa obfuſcãt᷑ In loò habitabilibo altꝭ moꝛãtes ſunt ſani ⁊ ſoꝛtis laborꝭ młtũ patiẽtes.⁊ viuũt diu.pfun da vᷣo loca cõtrariũ oꝑant᷑. habitãtes in locꝭẽ petroſis.hñt aerẽ ĩ hyeme valde frigidũ.⁊ ca lidũ in eſtate.coꝛꝑa eoꝝ dura foꝛtia ⁊ mlioꝝ capilloꝝ exiſtũi.mltuʒ vigilãtes inobediẽtes. ⁊ maloꝝ ſunt moꝝ.⁊ eſt in eis belloꝝ foꝛtitu 8 u0 — AQdo et in artiba ſolertia ⁊ acuitas. Ciuitas ab oꝛiẽte aꝑta ⁊ ex oppoſita ꝑte cooꝑta eſt ſana ? boni aeris.ea vᷣo eſt infirma q̃ cõtrariũ ſitum bʒ. Incolaꝝ habitudo m ſanitatũ vel egri tudinũ genera ſitus indicat qualitatem. Capitulum. uj. De tum bis ⁊ domibus. O mus ⁊ tübe ſeu aree ⁊ curie magnitu AQo fieri debet in rure ſᷣm dñi facultatez ⁊ qntitatẽ aĩaliũ nutriendoꝝ.⁊ fructuũ poꝛ tandoꝝ ad eas.tute aũt ſint ⁊ foꝛtes.foueis ⁊ muro vl ſpinis ſᷣm potentiã in locꝭ illis furiũ ⁊ latronũ. In tũbaꝝ munitiõibo fructiferear boꝛes nõ platent᷑ ne fructuũ auiditate deſide rata munitio diſſipet᷑.in eis etiã arboꝝ aliq ꝝ noõ ꝓcuret᷑ augmentũ.ſʒ om̃es ad munitiöis foꝛtitudinẽ ⁊ decoꝛẽ domoꝝ fundamẽta laz tioꝛa q; paries eſſe debẽt.⁊ vſq; ad terrã pfũ⸗ dent᷑ ſolidã.q̃ ſi deſit q̃rtã fabꝛice verſiſſe ſut⸗ ficiat Arena q̃ manu ↄpᷣhenſa edit ſtridoꝛes vel qᷓ manu reipſa nihil ſoꝛdis reliqͥt in wbů=no lineo cãdido egregia eſt ⁊ vtilis fabꝛicãti. In Duab arene ꝑtib calcis vna miſcẽda eſt.qꝙ ſi eęq̃li mẽſura miſceat᷑ erit foꝛtiſſimũ cementuʒ inde cõmixtũ. In fluuiali qq; arena ſi terciaʒ Ptẽ teſte crete addiderꝭ opeꝝ ſoliditas mira pᷣ ſtabit᷑.Ligna ꝓ edificijs optia ſunt q̃ menſe nouẽbꝛis aut decẽbrꝭ cedunt᷑.⁊ maxime ſi vl tra medullã inciſa ſuꝑ radice qͥbuſdã reliquũ tur diebo. ⁊ ea ſunt pᷣcipue durabilia q̃ a par⸗ te meridiei montiũ ſunt inciia. Capitulmm. vij. De pu⸗ teis et ciſterie.. Atteus ſi fons deſit mẽſe auguſti vel ſe pteẽbi ⁊ loco idoneo fiat.ab oĩ letamis ſeu putredis palude remotꝰ.Cũ aq̃ ducit᷑ ali unge diligẽtis erit aquaꝝ receptacla fabꝛica ri.vt ſufficientẽ copiam inops vena ꝓcuret. Vbi ciſternis vtimur anguulas piſceſq; flu uiales ponamꝰ in eis.qͥ ſuo natatu aquã cõti nnue moueãt ⁊ a coꝛruptiõe pᷣſeruẽt. Vbiaqs fluminũ vtimur tutũ eſt ciſternulas hꝛe cũ ſa bulo que eas a terreſtritate liberẽt.⁊ claritate Capitulum.viif. De pꝛe ſentia dominoum. Reſentia dñi pꝛofectꝰ eſt agri.⁊ qͥ deſe⸗ rit vineã deſeret᷑ ab ea.ruſticoꝛũ impoꝛ tuna voꝛacitas nihil timet niſi dominoꝝ pᷣ⸗ ſentiam ⁊ cautelam. VBndetimus Capitulũ.ix. ſegule ſetũ di libꝛi et pꝛimo de qualitate terrarum. Erra naturalit᷑ frigida ⁊ ſicca.ſed acci dentalit᷑ ſepe rebo intriſecis ĩimutat᷑. In terr fecũditas qᷓrenda eſt.ne alba ⁊ nuda gle ba ſit. ne macer ſabulo ſine admixtiõe terreni ne creta ſola de arenoſi puluerꝭ lapidoſa ma⸗ cies.ne ſalſa vel amara vel vliginoſa.ne val⸗ lis nimis opaca.ſʒ ſit gleba putrꝭ ⁊ fere nigra ⁊ ad tegendũ ſe gramis ſui crate ſufficiẽs.q̃ ꝓ tulerit neq; ſcabꝛa ſint neq; retoꝛta.nec ſucci naturalis egẽtia. Frumẽtis dãdis vtilis fra eſt q̃ naturalit᷑ ꝓfert ebulũ.iũcũ.ãmẽ.trifoliũ. calamũ.rubos pigues.pna ſilueſtria.laxppas farfana cicutã maluã vꝛticam ⁊ ceteras ſilłes herbas.q̃ latitudie ⁊ piguedĩe folioꝝ letũ ſo⸗ lũ ⁊ fecũdũ demõſtrãt Vineis vtilis terra eſt coꝛpis aliq̃tenꝰrari atq; reſoluti eſt.vᷣgulta q; nitida ꝓcera fecunda ſunt.neq; in toꝛta ne qʒ debilia.nec macra exilitate lãguẽtia.Sitꝰ terraꝝ nõ adeo ſit planus vt ſtagnet.nec pᷣru ptus vt defluat.ne arduꝰ vt tẽpeſtates nimiũ ſentiat ⁊ caloꝛes.ſed in his oĩbo vtilis ſꝑ ⁊ eq̃ ta mediocritas requirat᷑. In frigidis pꝛouin cijs oꝛiti vel meridiano lateri.in calidis vᷣo ſeptẽtrioni ager dʒ eſſe oppoſitꝰ. Inferioꝛ ps terraꝝ pinguis groſſa ⁊ frigida eſt. ſuꝑficies vᷣo macra ſubtił ⁊ calida. Quattuoꝛ ſũt agro rũ genera.vicʒ ſatinũ ⁊ cõſitũ cõpaſcuũ ⁊ no uale.ſatinꝰ ager eſt qͥ piguiſſimꝰ eſt.et ſerit᷑oĩ Aãno.oiĩs ager qͥ calidus eſt ⁊ hũidꝰ mollẽ ha⸗ bẽs ſuꝑficiẽ ⁊ poꝛoſam cultui facilis eſt ⁊ fe rax.eligendꝰ? eit ager pĩiguis ⁊ rarꝰ qͥ minimũ laboꝛẽ petit ⁊ fructũ maximũ reddit.ſcði me riti eſt pĩiguis dẽſus.h̊ em ſi młto laboꝛe cola tur tñ ad vota rũdet. Illud aũt genꝰ terrarũ eſt peſſimũ qð ſiccũ ⁊ ſpiſſuʒ macrũ ⁊ frigidũ eſt. Terra ſicca ⁊ aduſtiõe ſterilis effecta ⁊ ſal ſa vł amara nunq; recipit medicinã.q̃ vᷣo hu moꝛe ſuꝑfluo infecũda eſt foſſaꝶ cõneniẽtib⸗ emẽdat᷑.Colles mõtiũ ſiccitatẽ ⁊ macredineʒ patiunt᷑.valles aũt ipᷣaꝝ pigues exiſtũt.⁊ hu mide ꝓpt᷑ piguedinẽ q̃ ad ima decurrit.iðoq; tales agri ꝑ latera ſulcãdi ſunt.vt in ſul ſtet retẽta pĩguedo.nec oꝑtet cõminui glebas.ne pluuijs impetuoſe ſuꝑueniẽtibo mota tra cũ oĩ ſemiĩe ferat᷑ ad vallẽ. Noualis ager eſtqͥ pᷣ⸗ mo ad cultũ reducit᷑.vel qͥ ad pſtinã vᷣtutẽ re dit ꝑ quietẽ vniꝰ anni vel pluriũ eleuatũ non cõuenit plantis ager puluerulẽtus et ſiccus. quia plata querit locũ ſolide continuitatis in quo radicet᷑ ⁊ floꝛeat ⁊ fructum ferat. 7 .. am “ . “ “ dunn iber worti cus! luiſi duse ſolütn lre vbe guitas. leint x Cntmet fionnil eron Garipo rehe liell . . ( mis ad ggrod llunſi Bihi . . glc ſoſpo⸗ weloc leank⸗ glesci ſonien Dig vapen ſaben hocit boſtten Nqub anät lolüͤ. as zoſes leuſo⸗ lengeſt poola tonane S neeßm nimi 6lſori ptonin lio o eps fices ſitageo wü1no aſertoi nollehe⸗ ckel nintnu cimne tcle ruri frigicd ſcnſ irdn enictih redine; tüit hu it ivoq ulc ſtet ebas ne atra ci rcktq⸗ pmer hati non eſccus giansn 1 . ne foſſione ⁊ culuiun. Ratiõis ⁊ foſſionis q̃ttuoꝛ:ſunt vtilita tes ĩ genere.vicʒ terre aꝑtio.eiuſdẽ ade⸗ Itio. a gri cõmixtio.⁊ eiuſdẽ cõminutio. Ob ſeruãdũ eſt ne lutoſus ager aret᷑.ne ſi fuerit ni mis ſiccus.nã terra q̃ lutoſa tractat᷑ toto fert Ano tractari nõ poſſe.nimis vᷣo ſicca plimuʒ laboꝛioſa eſt ⁊ nõ pᷣt cõminui vt opꝑtet.ſi ager òèsgoſt longas ſiccitates fuerit imbꝛe leui ꝑfu ſus aret᷑ ꝑ trien niũ fieri q̃ſi ſterilis affirmat. Agger foꝛtꝭ glutioſus ⁊ adulterinis herbis re plexrꝰ q̃ttuoꝛ aratiões reqͥrit. poꝛoſo aũt ⁊ mũ dam ⁊ ſubtilẽ terrã hñti ſufficit foꝛte vna.vel duabo aut tribo ad plus aratiõiboeſt cõtentꝰ. Ghlibet triũ vel q̃ttuoꝛ arationũ fructibo addit Apoꝛtionabilit᷑ ſui nũeri qntitateʒ.q̃tiens fru ctus laborꝭ excedit meruũ inſiſtendũ eſt cul tui.ſi vᷣo laboꝛ vcilitatẽ fructꝰ excellit relinq̃n dus eſt locꝰ talis. In loc ſiccis agri maturiꝰ in hũidis vo ſeriꝰ ꝓſcindunt᷑.qͥ arãdo crudũ ſolũ int᷑ ſulcos relinqͥt ſuis fructiba derogat tre vbertatẽ infamat.fecũdioꝛ eſt em̃ culꝰexi guitas qᷓ; ma gnitudo neglecta.ſᷣuãdũ eſt aũt ne int᷑ ſulcos terra nõ mota reliquat᷑. et glebe ſunt malleis diſſipãde. In agro ꝑiclitant᷑ inte rioꝛa niſi colãtur extrema. Silapidoſus eſt ager ꝑ multas ꝑtes ſaxoꝝ turba collecta pur gari poterit ⁊ arari.iũcus jᷣmẽ ⁊ ſalices ⁊ ce⸗ tere herbe nocue frequenti aratiõe de mẽſe in lij vel lupinoꝛũ ſeminatione vincuntur. Cap̃.xjf. De ſemiatione. M terris frigidis autũnalẽ opꝑtet fieri ſationẽ. vt ſegetes aliqd robor añ hye mis aduentũ accipiãt.in calido vo ⁊ pingui agro differat᷑ ſatio inq;tuʒ põt.ne ipᷣius tẽpe⸗ ſtiua ſatio herbarũ inutiliũ luxuria ſuſfocet᷑ Hi hũidꝰ nimis ager nõ autũno ſʒ fere ſerat cui pᷣcipue ↄpetit faba ⁊ linũ.q̃ radicibo euul ſis ſuꝑflnã hũiditatẽ ↄſumũt.qcũq; ſerũt᷑ in vere locꝭ calidis maturiꝰ.frigidis vᷣo ſeriꝰ cõ ſerant᷑.Autũnalis aũt ſatio ↄtrariũ actũ q̃rit exiles cãpi vł aqͥſi maturiꝰ.pĩgues vᷣo ſerius ſemient᷑. Itẽ aq̊ſi autũnali tꝑe mature ſerant Si ager plimũ pĩguis ⁊ ferax nõ ſerat᷑ ſemel vel pluries oĩ anno luxuriabit ĩ ſpnria diuer ſaꝝ herbaꝝ.qð poſtea ſine magno laboꝛe nõ poterit emẽdari.Omne triticũ ſolo vliginoſo poſt terciã ſationẽ in genꝰ ſitiginis cõmutat᷑ In qlibet ſemĩe duo ſunt.vᷣtus vicʒ foꝛmati ua quã hʒ e celo.⁊ ſubſtantia foꝛmalis q̃ figu P itulnz. x. De aratio⸗ Budetimms Crluif. ratiõe recipit in plãta ⁊ plãte oꝛgana. Oiĩs ſe miatio ſieri debʒ cũ ſemẽ auxiliũ maius bʒ e cCelo. aũt eſt in pmo etate lune.qꝛ tunc iuuat calido hũido.⁊ viuifico lumie ſolis ⁊ lune ſił ODis ſatio q fit cũ ſol ab ariete in cãcrũ ꝓgre⸗ dit᷑ eſt ꝑfecta ⁊ autũnalis.tunc radices moue bunt in debitã ſue ſube quãtitatẽ.vᷣnales etiẽ in matrice terre iacẽtes tũc pullulabũt ſole tẽ peralo coadiute germĩabũt ⁊ floꝛebũt ante tẽ pus ſi iccitatis eſtiue. cauendũ eſt ne vlra mẽ⸗ ſurã ſemia iageant᷑ in agro.qð ſi fiat macilen ta ⁊ nõ ꝓficiẽtia erüt. Attendendũ eſt ne q̃ ia CLlant᷑ ſemĩa ſint coꝛrupta.ſʒ ea optia ſuntque ãni nõ exceſſerit etatẽ. Oim ſurculoꝝ vel fru gã genera pᷣclara ſʒ terr tuis expꝑta ↄmitte.in nouo em̃ genere ſeminũ añ experimẽtũ nõ eſt ſpes tota pẽdenda.ſeia locꝭ hũidis citiꝰ qᷓ; ſic cis degenerãt. oĩa legumiĩa ſeri iubent᷑ ĩ ſicoa ra.faba tmmõ in huida terra iubet᷑ ſꝑgi.licʒ tꝑatis agrꝭ ſerendũ ſit.tñ ſi ſiccitas fuerit ſeia iacta nõ minꝰ in agris q; in hoꝛreis ᷣuabũt᷑. Capituluz. xij. De aqua plantarum. Qua melioꝛ oĩb ad irrigãdos agros ⁊ maturandũ letamẽ eſt paludalis ſeu ueaꝝ ex pluuijs ⁊ roꝛibo congregata.confert etiam plãtis aqua puteoꝛũ ⁊ fontiũ poſtq; eã glefecerit ſplendoꝛ ſolis. Capitulmm. xiij. De leta mine ſtercoꝛatione ⁊ immutatione plantarũ. Imis hũido ⁊ pigui letamie plãte ſub⸗ ſtaãtia naſcẽtis et putredie inficit᷑ ſapoꝛ fructuũ immutat᷑ in peiꝰ.⁊ replet᷑ talis plãẽta ſuꝑfluis folijs ⁊ mollibo ramuſculis infecun dis. optimũ letamen eſt fere oĩm auiũ et q̃dꝛu pedũ qð in via coꝛruptiõis eſt ⁊ nõ caloꝛe na turali deſtitutũ ⁊ incineratuʒ exiſtit.letamen plãte naturã ĩmutat magꝭ q; cibo aĩal qð nu⸗ trit᷑ ex eo. natura plãtaꝝ meliꝰ ꝑ letamenq; ꝑ modũ aliquẽ ĩmutat᷑.frigida ⁊ hũida t᷑ra op⸗ time ꝑ incẽſionẽ ceſpitum ⁊ cineris emẽdat᷑. ſtercoꝝ cõgeſtio ſuũ locũ tenere debebit qͥ ha bũdet hũoꝛe.⁊ ꝓpter odoꝛis hoꝛrẽda a pᷣtoꝛij ↄu ertat᷑ aſpectu.cineres loco letamĩis optime ſpgunt᷑ in agris.ſtercus qð vno anno reqeue rit ſatis ẽ vtile nec herbas creat.ſi vᷣo vetuſtiꝰ eſt minꝰ ꝓderit.recẽtia ſtercoꝛa ꝓſunt pᷣtis ad vbertatẽ herbaꝝ.marꝭ purgamẽta ſi aqͥs dul cibo eluant᷑ reliqs iuxta vicẽ ſtercoꝛis obtine bũt.ſtercoꝛãdi ſũt agri ſpiſſiꝰ in colle in cãpo rariꝰ cũ luna minuit᷑ hoc em̃ herbis ſi ſeruet officiet. nõ debẽt eſtiuo tpe plures cuniclile⸗ tamis ſpargi q; eo die poterũt exarari.nõ ꝓ⸗ deſt vno tꝑe nimio ſtercoꝛare. ſed freqᷓnter et ſunt ples.ſe es 7 act ent . t1 ſiccitatẽ. domeſticarũ vᷣo ſunt pautioꝛes ſy maioꝛes ⁊ mag dulces ꝓpter oppoſitã rõneʒ. modice. Ager aq̊ſus plus ſtercoꝛis q̃rit ſiccꝰ minꝰ.ſi letamĩs copia deſit optie ꝓ ſtercoꝛe cedit vt ſabuloſis loq cretã frigidis vᷣo argi lã cretoſis ⁊ nimiũ ſpiſſis ſabulũ ſogas.̊ enm ſegetibo ꝓficit.⁊ vineas pulcerrias reddit. v ſeient᷑ lupini.qͥ cũ ad debtiũ q̃ſi augmentũ ꝑ uenerit euertent᷑.Lutũ de fundo lacuũ ⁊ pa ludũ acceptũ pinguẽ ⁊ fertilẽ facit agrũ.Oĩi⸗ no aũt cõueniẽtiſſimũ plãtarũ nutrimẽtũ eſt letamen in palude tꝑata ⁊ hüiditate putrefa cta nutritũ ⁊ ↄueniẽti ſtercoꝛe cõmixtũ.Agri colliũ in ꝑtibo ſuꝑioꝛibo plurimũ ⁊ ſepe.in me dijs parũ ⁊ raro fimandi ſunt.in infimis ꝰo fimatione non egent. Capitulu. xiiif. De abul dam pꝛincipijs plãtarũ ⁊ oꝑationib earum. SESEFEvptẽ ſunt ſine quib nulla oino naſcit᷑ prlaäata. videlicet triplex caloꝛ circuli cele ſtis loci ⁊ ſemis.⁊ triplex hũoꝛ ſcʒ materie ſe mialis terre ⁊ pluuiarũ deſuꝑ veniẽtiũ ⁊ agri ↄtinẽs.plante oꝑa ſunt vti alimẽto augere ⁊ generare.vẽter arboꝛũ eſt terra in qᷓ oẽm im⸗ puria ita relinquũt. arboꝛes infigũt radices doꝛſum ĩ terrã.vt ex ea ſicẽ ex ſtomacho nutri⸗ mẽtũ ſugãt.ꝙ ſi eas in ſuꝑficie tm̃ ſꝑgant ci⸗ to areſcunt.certũ eſt arboꝛes nõ ſꝑ augere qᷓ; diu terre radicitꝰ adherẽt.ſʒ oĩm natura con ſtantiũ eſſe qᷓntitatẽ determiatã int᷑ duos ter⸗ miĩios marimi ĩ ſuo genere plãte ſugẽdo ꝑ po ros hũt nutrimẽtũ.⁊ de eo ꝙ extrinſecꝰ a ſpũ eleuat᷑ in gẽmas foꝛmatũ om̃e quod gignũt. plãte raras poꝛoſas ⁊ calidas hñtes radices nutrimentũ attrahunt pluſq; digerere pñt.⁊ ideo fructꝰ genertã putreſcẽtes. niſi ſnꝑfluũ humidũ educat᷑. Hultitudo ramoꝛũ ex ha⸗ bũdãtia nutrimẽti ⁊ caloꝛe ſolis arboꝛẽ vndi qʒ tãgente q ſuccũ euocat ad exterioꝛa pcedit Laro ſeu pulpa in fructibo a natura creat᷑.vt ſemẽ in terrã decidẽs ab ea fimet᷑.⁊ faciliꝰ cõ ualeſcat.Arboꝛes qũq; fructũ alternis pꝛofe rũt tm annis.ꝓpter nutrimẽti defectũ ⁊ vᷣtutẽ exhauſtã.q̃ ſufficient᷑ nutriri nõ pñt ramos ⁊ fructũ.niſi ꝑ ↄuenientẽ reqͥeʒ fuerit renouate Ois plãta q ex ſemie oꝛit᷑eſt ſilueſtrꝭ.qͥa ſemẽ a ſilueſtri radice ꝓcedit.⁊ ꝑ ſtipitem ⁊ ramos trãſit.vt vᷣtutẽ totiꝰ arborꝭ acqͥrat.vt poſſit ſi bi ſile generare. Cum aliq̃ radix incidit᷑ ex ea plerũq; naſcunt᷑ alie q̃ plãtã nutriũt loco eiꝰ. Si arboꝛ vetuſta vł nimiũ cõſumpta incidi BVndetimns tur debiliter pullulabit. aut ſola gramina vel fungos ꝓducet. Silueſtriũ arboꝛũ fructus ſunt płes.ſed mĩoꝛes ⁊ acrioꝛes ꝓpt᷑ nutrimẽ is plãta maſcula puſ q; femia pullulat ꝓpt᷑ calidũ foꝛtiꝰ mouẽs.et eiꝰ folia ſtrictioꝛa ſüt ꝓpter malſculi ſiccitatẽ.qᷓ̃dam plante alias im pediũt a generatõe ⁊ fructu.ſic coꝛilus ⁊ cau lis vitẽ.loliũ ſegetẽ.⁊ nux fere oẽs alias pter ꝑnecabilẽ amaritudinẽ eiꝰ.ideoq; diuerſoꝛũ plãtationẽ ⁊ ſationẽ ſimul plerũq; carui oꝑtʒ Oiĩs plãtatõ indigʒ vicʒ ſeiali hũido.termia to loco ↄueniẽti aq ſiue hũoꝛe tꝑato nutriẽte et aere ſibi cõſimile ⁊ ꝓpoꝛtionali naſcat᷑ ⁊ ce ſcat.plante calido tꝑe vegetant᷑ in vmbꝛa no ctis ⁊ ſolis feruoꝛe liqueſcũt.plante hyemali tꝑe humoꝛẽ in radiciba cõgregãt.quẽ in eſta⸗ te diſpergũt in ramos ⁊ augẽt illos.oĩa q̃ in ſupꝑficie terre naſcunt᷑ ex vapoꝛib de ſubtus ad ſuꝑficiẽ ꝑtingẽtibo oꝛiunt᷑ fructꝰ montiuʒ ſapoꝛoſioꝛes exiſtunt qᷓ; valliũ.quia digeſtio melius complet᷑ in eis. Capituliʒ. xu. De poꝛis plantarum. VUccus ⁊ humoꝛ per poꝛos radicisat tractus ad ſimilitudinẽ plãte ex dige⸗ ſtiuo caloꝛe termĩiatus ad eã nutriendã.radi ces quantũ ad nutrimẽeti tractũ ſunt oꝛi ſiles. ſed qꝛ in fundo caloꝛẽ viuificũ tote plante ſi⸗ militudinẽ coꝛdis habẽt. medulle in plantis ſunt ſicut nucha.in aialibo nodi creati ſunt in oĩbus plãtis multũ medulloſis ⁊ cõcauis.vt retineãt nutrimentũ ⁊ ſpũm.ex qbus eas au geri ⁊ viuere oꝑtet.donec fuerit cõuenient᷑ di geſtũ.coꝛtices in plantis ſunt ſic̃ coꝛiũ in aĩa libo.nõ ex cõtextione venaꝝ.ſed ex hũoꝛe ter reſtri expulſo ad ſupſiciẽ generati.folioꝝ ma teria eſt humoꝛ: aqͥſus nõ bene digeſt.aliq̃n tũ cũ fece terrenitat cõmixtꝰ.qbus ſagaxna⸗ tura fructꝰ ſuꝑfluo feruoꝛe tuet᷑. Fructꝰ ma⸗ teria eſt vapoꝛ ſiccus vnctuoſus ad ꝑpetuã⸗ das plãtarũ ſpẽs.ab aĩa vegetabili generatꝰ. folioꝛum ſubſtantia ex ſubtilioꝛi generathu loꝛe oꝛtum fructum antecedit. Capitulum. xuj. Deplã tatione ⁊ generatione plantarum. . Rbon ꝛ ceteraꝝ plãtaꝝ quedã generã tur plãtate.q̃dam ex ſemiĩe.ᷣ q̃dã ex cõmi xtiõe elementoꝝ ⁊ vᷣtute celeſti.rami qui ſuni mido ꝑfecte digeſto.qui pꝛimo ebulliens ca⸗ Lumn cibus MMböil oyegfi Mͤ Pliug delli⸗ munut lenaea inmee Cüpl celiqu unkin ropo enicht ch ponani huif Güniu mmens umim esß önez. latpe lonaſĩt Nisin 187 can s Pter ſverſj miopg wmi ae nbae bfemgli eineſ⸗ oinqin ſubems nontioz digeſtis dicsat erdige⸗ di mdi anel⸗ pnts lnſuntin is yt s an ient di füin di oreter lorna Paliqn gurna⸗ ma⸗ Melu⸗ erat, gathu ensca⸗ tli igeni cöni giſunt ue radicibo plantant᷑ ſi ſolide fuerit ſube ſcindã ri vel ſeri. Arboꝛes paruũ ⁊ debile ſemẽ ferẽ⸗ tes ex ſemiĩe ⁊ ramis plãtari ⁊ ↄualeſcere pñt. ex ſemiĩe tñ plãtatio eſt ꝑiculoſioꝛ.⁊ in longaxz nimis ſperat᷑ etatẽ.⁊ ſilueſtrꝭ ex eo naſcit᷑ plãõ⸗ ta.ex ramis vᷣo citius cõualeſcit.⁊ inde dome ſtica naſcit᷑ nõ ſuueſtrꝭ. ſi ex domeſtica plãta fuerit ramꝰ acceptꝰ. Arboꝛes qͥ ſemẽ magnũ 2 foꝛte ꝓducuũt ex eo meliꝰ qᷓ; ex ramis pꝛoue niũt. Arboꝛes nulluʒ ferẽtes fructũ ex ramis vel radicatis plãtulis cõualeſcũt. Si cõſerẽ dus locꝰ ab anialiuʒ rodentiũ exceſſibo nõ eſt tutꝰ in aliq̃ loco clauſo ꝑ bienniũ rami vel ſe⸗ mia nutriri oꝑtet in cra ſoluta dulci ⁊ aliquã tulũ ſtercoꝛata.deinde ad loca diſpoſita trãſ ferant᷑.Ois nouella plãta frequẽti foſſione ? tꝑe magne caliditatis irrigatiõe iuuet᷑. Spa cia int᷑ arboꝛes vel vites ſeruãda ſcõᷣm arbo rũ magnitudinẽ loci pinguedinẽ ⁊ conſuetu dinẽ appꝛobatã. O mis plãta in ſolo arido vł decliui pꝛofundius.et in humido ⁊ depꝛeſſo minus pꝛofunde plantet᷑ Si plantatio fit in terra cretoſa ſabuluʒ miſceat᷑ in ſabulo creta. in macra v̈o plus letaminis apom opoꝛtet. LCuũ planta trãſfertur niſi parua fuerit eiſdeʒ celi quibus ante ſteterat cardinibi apponat. Cum plantã in ſcrobẽ deponis.qð de radi⸗ cibus leſum inueneris amputabis.Cũ plan tankt᷑ in terra nimis mollis aut ſicca ſit caue⸗ re opoꝛtet.potiꝰ tamẽ ſicca qᷓ; mollis exiſtat. In aridis ſeu mõtuoſis locis ante hyemem. In hũidis vᷣo ſeu valliculoſis ĩ vere plãtati⸗ ones fiant.ſed in tẽperatis vtroq; tẽpoꝛe cõö⸗ uenienter plantat. Si ponẽda ſunt arboꝝ ſe HM haapeipnactiban menkeiannartzl am⸗ phlius quaternis digitis ſub terra mergant᷑. VW ſi locus calidus ⁊ ſiccꝰ fuerit octobꝛis vł nouẽbꝛis menſe ponunt᷑. Rami qui ſinera⸗ dicib plantant᷑ melius cõualeſcunt ſi menſe ponant᷑ marcij.cũ iam coꝛtici ſe viridis ſuc⸗ cus infuderit.aut etiã menſe octobꝛis.cũ nõö⸗ dũ viuificꝰ plante ſpũs fugam habuit 34 ra Capitulin. xuij. „ 5 I dices. Ramuſculus qui plantatur toꝛquen⸗ tur inferꝰ cũ pãgunt᷑ vt facilius attrabãt nn R aiatdg erncn trimentũ.Arboꝛ cuiꝰ ſemẽ debile fuerit meli us ex ramis ſeu radicibo q; ex ſemie ↄualeſcit Plãate hũide aq̃ice molles qcũq; mõ terrein ſigant᷑ deſacili radices emittũt et cõualeſcũt. qcunq; plaãte calide ſunt licʒ dure ramis ĩ ter rã infixis cõualeſcũt.qͥa earũ caliditas foꝛtit attrahit nutrimentũ. O ẽs plante q̃ aromati⸗ cos calidos ⁊ ſiccos hñt fructꝰ coueniẽtius plantant᷑in mõtibi.eas vo q̃ ſolidos ⁊ humi dos fructꝰ ferũt magꝭ cõgruit ĩ vallibo plãt⸗ dus nõ eſt. nec alio moꝛe vexãdus.verũ ſi du re ſolideq; ſubſtãtie ſit. pꝛoderit ſiꝑs ſcindat᷑ inferioꝛ. ⁊ in ſciſſura immittat᷑ lapillus. Ra⸗ mi plãtãdi ſunt leti ſuccoſi nitidi.gẽmis ſpiſ⸗ ſis ⁊ pluribooculati.ad vnã materiã ſint re⸗ dacti. Ramis plãtandis qui nimis longi fue rint cũ ponuntamputant᷑ cõgrue ſummitas. et in couenienti lõgitudine relinquunt᷑ vt in ſalice vite oliua.et ceteris his ſimilibus. H niũ inſitionũ melioꝛ eft ſimiliũ inſi milia ſcõᷣm genus.vt piri in pirum.⁊ vi tis in viteʒ. In nimis duro ſtipite incõgrua Capuulunn xvij. eſt inſitio.quia in eũ venas radicales immit⸗ tere nequit. ſed in eo in quo ꝑua eſt duricies ⁊ multa ſuccoſitas optime conualeſcit. Sur culi inſerẽdi ſunt ſteriles ſuccoſi de nouo na⸗ ti.gẽmis ſpiſſis ⁊ pluribo oculati.⁊ ab oꝛienta li potius q; ab altera ꝑte deciſi. Diuerſitas in malis ⁊ piris ⁊ ceterꝭ frnctibo ab inſitione ar boꝛũ eiuſdeʒ ſpeciei tota pꝛoceſſit. Inſitio in magnis arboꝛibus qbus coꝛtex groſſus ⁊ pĩ guis eſt.inter lignũ ⁊ coꝛticẽ fiat. In ſubtili⸗ bus vo fit cõuenientius ſciſſo ligno. Licet in ſitio multis tẽpoꝛibo fieri poſſit. ea tamẽ pꝛeci pua eſt.que fit co tẽpoꝛe quo gẽme incipiunt eſſe ſuſpecte. Verũ arboꝛes gümam ꝓducen tes anteq; ipᷣa fluere incipiũt. cõuenientiꝰ in ſerunt᷑. Inſitio ad buccellum fieri nõ põt niſi cũ iã coꝛtex ſeꝑat᷑ a ligno.Eſt aũt optimũ ſciſ ſum ab vna ꝑte buccellũ apponi.⁊ virgule ſũ mitatẽ relinqͥ.donec buccellũ cõpꝛehendiſſe videt᷑. Inſita planta nutrimentũ a ſtipite tra hit in tm.ꝙ poſtq; cõualuit raro ꝑmittit trũu⸗ cuũ ſub nodo aliquid pullulare.O mnis inſi⸗ tio quãto inferioꝛ tãto melioꝛ. NHam fructus magis domeſticat et melius cõualeſcit. E Beme⸗ . dicamine arboꝛum et terre. Iyetuſtaꝝ arboꝝ ſcindant᷑radices. et in ſciſſurꝭ lapides inuttant᷑ meliꝰ attra hũt nu trimẽtũ.⁊ ſic aliqũ fiũt fertiles q̃s ſterilitas in uadebat. Inueteratꝭ plãtis ꝑ abſciſiõzʒ ramo rum redit iuuentus.niſi iam peruenerint ad vltimã ſenectutem. O mis planta domeſtica ſubtracto cultu ſilueſcit.pᷣcipue ſi ad ſabulo⸗ ſitatẽ ⁊ arenoſitatẽ cõuertat᷑. ⁊ om̃is ſilueſtris Ddoſeſticatur adhibito cultu. Cultus in do⸗ meſticãdis arboꝛibo in cõuertẽdo fimãdo vel — adequãdo nature arboꝛis terrã et in abſciſio ne ſpinoſoꝛũ vel ſuꝑfluoꝛũ ⁊ in inſitiõe conſi ſtit. Quotiẽs ager mala diſpoſitiõe conſiſtit. ſapiẽs agricola eũ ad laudabilẽ diſpoſitionẽ imutat. In agro nouali ad cultũ redacto fa⸗ cienda eſt extirpatio ſilueſtriũ ſtirpiũ et radi cũ.que omnẽ ſu gunt agri bumoꝛẽ. Noualis ager pluribo annis fertilis eſt. deinde opoꝛtet adhiberi letamẽ ſi ferax debeat ꝑmanere. vel niſi ſit pinguiſſimꝰ interponi quietẽ.pᷣſertim qñ cũ ſubſtantia herbali ⁊ paleari plãte ineo ſate aut metunt᷑ aut radicit euellunft. Cũ hbu . moꝛ viuificꝰ ſpũs agri ꝑ ſemia ⁊ plãtas attra bhit᷑ eiſdẽ terra deſtituit᷑.⁊ determiato tꝑe qui⸗ ri tardius.ſcdᷣm ꝙ ager agro fecundioꝛ inue nit Quecũq; cũ laboꝛe ⁊ expenſa vᷣtute ꝑfici unt᷑.niſi quiete interpoſita reſtaurũ accipiãt diſſoluunt᷑ et coꝛrũpunt᷑. Si neceſſitas cogit de ſalſa terra ſperari aliqͥd poſt antumnũ plã tanda vel ſerẽda eſt.vt maliia eius hibernis imbꝛib eluat᷑ aliqͥd etiã tre dulò vel fumi vel „ arene ſubijciẽduʒ eſt ſi illi ᷣgulta cõmittimꝰ. Capitulu.xix. De mimn⸗ tionibus. P cretoſis terris qᷓ facile ruũt ripe foſ⸗ ſato:ũ parũ pendẽtes.in rubꝛica vᷣo vel glareoſa terra ⁊ ſilibusq̃ nõ facile ruũt plus fieri poſſunt vbi młia neceſſaria eſt munitio vineaꝝ ⁊ alioꝛũ locoꝛũ ex ſpinis ſolũmõ plã⸗⸗ tatiões fiant.vbi autẽ eſt tanta neceſſitas.⁊ li gnoꝛũ habet᷑ penuria ꝓpter ignem ⁊ edificia ex arboꝛibo tm fiunt.cũ ſit aliq̃ plantatio ſpi noꝛũ vel arboꝛũ ꝓpter ſepes iuxta terraʒ poſt bienniũ reſcindant᷑.vt pullulent ⁊ ſepes in⸗ Capitulu xx. Yncipiunt regule tercij libꝛi de boꝛreis. Oꝛrea frigida ventoſa ⁊ ſicca ⁊ longe ab omi hũoꝛe ⁊ fetoꝛe ⁊ ſtabulis eſſe ve bent. eiſq; aer debet eſſe aduerſus.nihil vtiliꝰ eſt diu cuſtodiẽdis frumẽtis q;ᷓ optiĩe exicca⸗ ta inferant᷑ hoꝛreis.et aliqũ in vicinũ locum tranſfuſa refrigerent᷑.Locꝰ in q̊ frumenta po nunt᷑ nõ ſit nimiũ excellẽs ĩ frigoꝛe vel caloꝛe qᷣa vtrũq; ſegetes coꝛrũpit. Cũ legumina tar de ſerunt᷑ debẽt in aq̃ letamis madida ſemia ri.vt citiꝰ germĩare cogant᷑. O mne granũ qð in pigui ſolo oꝛit᷑ eſt pĩiguius nutribiliꝰ et in põdere grauiꝰ.qdð autẽ in macra naſcit eſt cõ trariũ.ꝓrumentũ ⁊ cetera grana patẽti cãpo eſcens.ad agrũ iterũ reuocat.vni citius alte⸗ Endetimues letant᷑ ⁊ eiſdẽ vmbꝛe inferũt leſionẽ. Loc bu midis ⁊ aqſis frumentũ ſepe degenerãi.et in loliũ ⁊ auenã quãdoq; cõuertunt᷑. frumentuʒ collis grano robuſtius eſt.ſed mẽſure vnius min' reſpõdet. O mia grana pᷣter miliũ din⸗ tius ĩ ſuis ſtipulis q; excuſſa ſeruant᷑. Oia tpe ſerunt᷑ eſtiuo ſolutã terrã reqrunt.cretãq refugiũt quã ſola milica ſi pinguis fuerit nõ foꝛmidann. e Capitulum. xxj. Hegule quarti libꝛi de vineis AVim inueniant᷑ multe vinearũ varieta 2 tes. vnuſquiſq; ſue patrie moꝛem obſer uet. alioqͥn laboꝛatoꝛũ eos pꝛocurantiũ patie tur defectũ.Celũ mediocris qlitatis vitis de ſiderat.tepidũ magis q; frigidũ.⁊ ſiccũ poti us q; vmbꝛoſum. ꝓcellas niuiũ vẽtoſq; foꝛꝛ ⸗ midat.Aquilo vites ſibi obiectas fecũdat.au ſter nobilitat.ĩ arbitrio itaq; nr̃o eſt de vino plus habeamꝰ an melius. Campi largius vi nũ ferũt colles nobiliꝰ.Locis frigidis a me⸗ ridie vineta ponant᷑.calidis a ſeptẽtrione.cẽ⸗ peratis ab occidẽte vel oꝛiete.oca naturäſe pe vitibo mutãt. ⁊ ideo eaꝝ genera cõuenient aptent᷑ plano loco vitẽ ſtatuas qᷓ nebulã ſuz⸗ ſtinet ⁊ pꝛuinas.colliba q̃ ſiccitatẽ durat ⁊ vẽ tos pingui et agro graciles ⁊ fecũdos.macro feraces ⁊ ſolidos.frigido ⁊ nebuloſo eas que hyemẽ celeri maturitate pᷣueniũt.aut qͥ duris aciuis inter caligies ſecuriꝰ floꝛẽt.vẽtoſos te⸗ naces.calido generi tenerioꝛes.⁊ hũidi ſicco eaſq; pluuias ferre nõ poſſunt. Eligeda ſunt genera qᷓ pꝛo foſſiõe vicieꝝ ſuoꝝ cõtraria lo ca diligũt his ĩ qbus durare nõ poterũt.pla cida ſane regio ⁊ ſerena tute genꝰ omne ſuſci piet. induſtrius vir ꝓbata diligat.⁊ locis ta⸗ libus mãdet q̃ mutari poſſint illa vñ ſumun tur. Solũ ad vineas ponẽdas nec ſpiſſuʒ ni mis nec reſolutũ neq; exile nec letiſſimuʒ eſſe debet. nec cãpeſtre nec pᷣceps.nec ſiccum nec vliginoſum.nec ſalſum nec amaꝝ.ſed qð in⸗ ter oẽs nimietates tẽperamẽtũ tenebit.⁊ pꝛo⸗ ximus raro q; depꝛeſſo fuerit.Ad vineas ru des agros ⁊ maxie ſiueſtres eligamꝰ.deteri⸗ oꝛ oibus eſt in quoꝛũ fuerint vineta vetuſta. q̊ͥ ſi neceſſitas coegerit pbᷣus multis aratiõib⸗ radices poꝛis vinee diſſipent᷑. O m̃is locus paſtinãdus pus impedimẽtis oĩbus libere⸗ tur.ne foſſa terra poſt calcatu aſſiduo ſolidet᷑ one plantarum vlitis. Capitulu. xxij. De electi Lyl M Se H nen nimn lantare hncſi pinh y cdentia puecum ſedr e gron⸗ ſonüſi feniimo tes. yno ſurchloꝛi tensiqyue giolpan lulis lan Ji ſpooc Ponelt n ſerenoü. ne⸗ ſemn ofneco hremein ſic plantubittp: C(pitu (one vitis, Runon duos Myeuſtute aterram vel (amdiſſolin (olſcliclen busoccnla ſaficun leryetse uotianthi⸗ leinmaatip nyveſpas keninsacap plldebetan leumennqun Canen 1glonevinen Den nl (lnode ceeb bluſuptn en — ad nl vi inm ari nisfuent Heg. inenünne enoraneh curantüeane lirats vnode ü2 ſecidoi iüvetoſgzfm⸗ s ſecüdatan nfo eſtdeyio hmpilarginsyi fngidisame⸗ ſpteione i⸗ Locamuriſe jen cöenient q nebuliſu⸗ te durat? e cidos macro uloſo oae it autqdin ꝛct. veloſote⸗ 8.1büidiſice Eligeoaſun ocomul opoterit. 0 myomne ill 6t21 1locs“ lavi ſumun hnrc ſpiſizti rlenſimzeſe necſcumn nee n gon⸗ ncbi n 6 ine ns⸗ no annlö ſnis — dibus liber⸗ ſanot n Ntln Tamucvi vitis que inenſ octobꝛis vel marcij abſcindunt᷑ ante melioꝛes ſũt q; qᷣ alis tẽpoꝛibus colligũtur. de vi nea nimis pingui cum loco cxili deſideras plantare non ſunt colligenda ſermenta. Eli⸗ genda ſunt pangẽda ſermenta de vite media quinq; vel ſex gemmarũ ſpacio ⁊ veteri pꝛo⸗ cedentia. Sũma flagella repudiemus pꝛeci⸗ pue cum in arboꝛes vineã plantare volumꝰ. ſed ⁊ Pampinus qui de duro naſe cit᷑ pꝛo fru gifero non ponat᷑. Fertilitatis vitis certuʒ eſt ſignũ ſi de duro aliquo loco fructũ citabit.et fetu impleuerit ramulos ex omi parte ſurgẽ tes.vno ſolo anno vitis fertilitas exploꝛari non poteſt. ſed in quattuoꝛ vera generoſitas ſurculoꝛũ. Nouellus palmes nihil habẽs ve teris ĩ quo fre’quẽs nodus eubeiat debet cli gi ad pangendum. Capituimmn. xxiij. De re⸗ gulis plantationũ vitis. I pinguis eſt terra. maioꝛa inter vites fpacia relinquamus. ſſi exilis anguſta. Plon eſt vno genere viciũ ome paſtinũ con⸗ ſerendũ. ne annus iniquus graui vindemie ſpem ome concludat. In aquoſis locis poſt hyvemẽ.in ſiccis vᷣo ante hyemẽ vtilius vinea plantabit᷑ ⁊ pꝛopago ducetur. Capituluz. xxuij. Dein⸗ ſitione vitis. Runcus vitis inſerendus eligatur ſ. oli dus. qͥ humoꝛes exuberet alimẽto. nec vlla vetuſtate aut iniuria laceratus areſcat.i iu xta terram vel ſub ea vitis inſeri᷑ NHam ſuꝑ eam difficilius comphendit. Inſerendi ſur⸗ culi ſolidi ſint rotũdi gemmis ſpiſſis ⁊ pluri bus occulati.ex qbus duo vel tres inſitiões ſufficiunt. Inſita vitis optime ligatur.et a ſo le ⁊ vẽtis experimẽto aliquo defendat᷑ ne hij quatiant hic adurat.Cũ caloꝛ tꝑis inſitã vi⸗ tẽ inuadit ipſi puniculo tenuis humo debet circa veſpas frequẽter effundi.cũ germẽ inſi⸗ te vitis accipit nutrimentũ adiutoꝛio alicuiꝰ pali debet annecti.ne motus aliquis fragilẽ ſermenti quaſſet etatem. Capitulum. xxv. Depu. tatione vinearum. Inearũ putatio log frigidis poſt hye⸗ mẽ.calidis vᷣo et tẽperatis ante et poſt cõmode celebꝛat᷑.auferẽda ſũt leta intoꝛta de⸗ bilia ſuꝑflua ⁊ malis locis nata ſermẽta.in lo . M VBndetimus Cxlix. cis letis ? clemẽtioꝛiby altius licebit vites ex pãdere.in exilibʒ aut eſtuoſis vel decliuis hu milioꝛ eſt habẽda. Oultitudo vel paucitas ſermentoꝝ ſcdᷣm virtutẽ vitis relinquat᷑⁊ ſo⸗ li. VUetera ſermenta qbus pmi anni fructꝰ pe penſi it oĩia reſcindant᷑.⁊ noua circumciſis ca pꝛiolis ⁊ ramulis inutilibo dimittãtur vites multũ fertiles.in qbus freqns nodus exube ret ſtricte.que vᷣo gẽmas per lõga inter nodia Ddiſtulerint largiꝰ ſunt ſberage In vitibo pu⸗ i tãdis tria cõſiderãda ſunt.fructuũ ſpes.ſuc⸗ ceſſura materies ⁊ locꝰ qͥ ſeruet et reuocet. Vi tis qᷓ mature putat᷑ citius pullulat.maioꝛaq; ſerinẽta pꝛoducit. q̃ aũt tarde putat᷑ ſerꝰ pul lulat.⁊ fructus plurĩios pꝛofert. Poſt bonazʒ vindemiã ſtrictius puta. poſt exiguã largius plurimũ pꝛofert vitibo.⁊ pꝛecipue nouellis.ſi ab eis ablaqueatis ſuꝑuacue reſcindant᷑ radi ces quas in ſummo pꝛoducũt. Capitulum xxuj. De tol ſione vinearum. Elebꝛanda eſt foſſio vineaꝝ antece ni⸗ mis gẽme turgeſcãt.qͥa ſi foſſoꝛẽ aper⸗ tus vitis oculus viderit cecabiĩ ſpes magna vĩdemie.qᷓ floꝛent ↄſtat nõ eſſe tangeda. Yoſ ſio vineaꝝ fiat cũ terra nõ nimis mollis nec nimis ſicca eſt. ſed cũ ũ pulueriſabilis medie di ſpoſitiõis exiſtit.ſit aũt ſtudiũ vt vniuerſa ter ra moueat᷑ equaliter. ⁊ maxime iuxta vites. vt in ea nihil crudi ſoli remaneat.quã rem dili⸗ gens cuſtos exploꝛet. Capirn. Evij. De vuis et vino. J vue pigues quaſi mature frondib⸗ latera denudent colligant᷑ roꝛe cõſum pto ⁊ gere ſereno vinũ fiat potẽtius ⁊ melius duratuꝝ. Vue lucide nõ pigues nec cõſũpte potentiꝰ nimis mature dulcꝰ acerbe acerbiꝰ aqſe aquoſiꝰ vinũ ꝓducũt. Uue in augmẽto lune collecte minꝰ ſeruabile faciũt vinũ.plu⸗ ribo ex cauſis ledit᷑ ⁊ turbat᷑. vicʒ caloꝛe ac fri goꝛe fetoꝛe.tonitruis foꝛtibi. tremotu ac mo tu va ſis.⁊ auſtralib vẽtis qñq; parũ.et tunc modica cõtraria medicina curat᷑. qnchr multũ ⁊ tunc requirit foꝛtioꝛ.qũq;i in tm ꝙ erꝰ caloꝛ natur alis in totũ extinguit.et tunc nullo mo do curari poteſt.qa moꝛtuo nulla potelt me⸗ dicina conferre. Capitulmn. xxviij. Inti .H piune negule quinti libꝛi· De aiboribus⸗ Tiber Icet q̃dam arboꝛes deſiderãt aerẽ cali⸗ dũi.quedã frigidũ.⁊ plurĩe tẽperatũ.⁊ q̃ dam terraʒ pinguẽ.et q̃dam macrã.in hoc tũ cõueniũt qꝙ oẽs terrã in ſuꝑficie ſiccã ⁊ in vi ſcerib humectã requirũt Autũnali tꝑe arbo rũ optet denudari radices. ⁊ aliqͥd poni leta minis qð ꝑ pluuie fluxũ cooꝑtis radiciba ap poꝛtetur.ꝙ ſi nimiũ ſabuloſa fuerit terra con grue recipiet cretã.⁊ ſi nimis cretoſa ſabuluz apponat. in pingui ſe dlo plus in exili minus. Arboꝛũ ſtipites elenent᷑ a terra.plãte arboꝛũ a tꝑe quo poſite fuerint vſq; ad trienniũ non puteni. Ab adoleſcẽtia plantaꝝ vſq; ad debi tũ cõplementũ eaꝝ ſollicite curãduʒ eſt vt ſti pes in ramos.⁊ rami in vᷣgas.⁊ virge in fra⸗ gra fructifera diuidant᷑.ſuccedente aũt ſenez- ctute recidat᷑ ab ea oĩs ſiccitas ⁊ ramoꝛũ ſuꝑ fluitas.quã cũ fructibo neqͥt cõmode ſuſtẽta⸗ re.O mis arboꝝ putatio quãdocũq; a tꝑe ca ſus folioꝝ fieri põt pᷣter gelidũ acumen vſq; incipiũt pullulare. Attẽdere oꝑtet ne ſpuria in arboꝛe nata aut iuxta ſtipitem ex radicib⸗ erũpentia dimittant᷑.ſed ea vſq; ab initio am putari herbas q̃ ſuarũ radicũ magnitudie ar boꝛibe obſunt plurimũ circa eas euelli opoꝛ⸗ tet. Si arboꝛ vermiculoſos pꝛofert fructus. ſupꝛa radices terebꝛet᷑ truncus.⁊ in foꝛamĩe quercinus cuneus infigat᷑.Cũ langueſcũt ar boꝛes eis ablaqueaus alterius diſpoſitionis circa eas terra ponatur. Eanirnſum prir Inti⸗ piunt regule ſextilibꝛi Deoꝛtis.Et pmo de gere terra ⁊ ſitu eoꝛum. Rius deſiderat aere lberũ ? tempera—æ⸗† mii.ᷣvel tẽperato pꝛoximũ.nã loca nimie caliditatis aut ſiccitatis foꝛmidãt.niſi multꝭ pluuijs vel irrigatiõibo adiuuet᷑. oca etiam intẽperata moꝛtificãtis frigiditatis tollerare nõ põt.⁊ in locis vmbꝛoſis nullius vel modi ce vtilitatis exiſtit. Oꝛtus deſederat terrã me diocriter ſolutã ⁊ humidã potius q; ſiccã.cre ta em̃ eſt oꝛtis ⁊ eoꝝ cultoꝛib inimica.herbe in minꝰ ſoluta terra nate in pncipio veris op time cõualeſcũt.ſed in eſtate ſiccant᷑. Felix oꝛ ti poſitio eſt vt ſupꝛa ſe riuũ habeat quo poſ⸗ ſit per cõuenientes ſulcos cũ opus fuerit irri gari. Nã oꝛtus qͥ celo clemẽti ſubiacet.⁊ hbuz- moꝛe fontano ꝑcurrit᷑ pꝛope eſt vt ſit liber.et nullã ſerendi diſciplinã reqͥrat. Terrã deſide ratoꝛtus pinguiſſimã. ideoq; in altioꝛi ꝑte fi mũ ſemꝑ habeat.cuiꝰ ſuccus eũ ſponte fecun det.⁊ ex eo ſemel quolibet anno ſingula oꝛto VBndetimus rũ ſpacia impĩguent᷑ cũ ſeri vel plantari debe bit. ſit aũt domui pꝛoximꝰ.lõge tamẽ ab area ſitus.nã puluere paleaꝝ qui herbarũ folia ꝑ⸗ foꝛat ⁊ exiccat patit᷑ inimicũ.Felix oꝛti poſi⸗ tio eſt cui lenit᷑ inclinata planicies curſus aq̃ fluentis per latera diſcreta deriuat. Captitulum. xxx. Depa ſtino oꝛ ctoam.. Artes oꝛti ſic diuidende ſunt.vt hee in quibus autũno ſeminabit᷑ verno tẽpo re paſtinent᷑. Et quas ſeminiba vere comple bimus antumni tẽpoꝛe debemus effodere,.vt vtraq; paſtinatio decoquat᷑ beneficio algonꝰ et ſolis. Si vᷣo penuria terreni habeat᷑ quo⸗ cũq; anni tꝑe terra inter humiditatẽ ⁊ ſiccita tem inuenit᷑ equalis paſtinari poteſt.⁊ ſtatim ſeri ſi fimo fuerit impinguata. Facienduʒ eſt oꝛti ſpacium pꝛimo pꝛofundũ et groſſum.? ſuper ipᷣm ſparſo letamĩe iterũ minutatim pa ſtinet᷑.⁊ terra cum letamine miſceat᷑.et quan⸗ tum poteſt in puluerem deducat᷑. —2ð Capitulumm. xxxj. De ſe⸗ minatione oꝛtoꝛum. 2 Ocis frigidia autũnalis ſatio maturiꝰ tfiat. verna tardius. In calidis vero au tũnalis ſerius.⁊ verna maturius fieri poteſt. Herbe poſſunt cõmode ſeri ſeꝑatim ⁊ mix⸗ tim. vt immixti ſaus euellant᷑ que fuerint trãſ plantande.cetere vᷣo ibidem ſuſcipiant incre mentũ herbe que tranſplãtari nõ debent ſpiſ ſiuus ſeri debent. Cauendũ eſt ne que ſpargũů⸗ tur ſemina ſint coꝛrupta.ideoq; eligẽde ſunt que foꝛmã habent interius albã.⁊ que magꝭ fuerint ponderoſa ⁊ groſſa.⁊ in plurib eoꝛũ ſint talia.que nõ exceſſerint anni etatẽ. Sepe pꝛouenit ꝙ ſemina quãtumcũq; ſint bona.ſi lacta fuerint non naſcant᷑ ex aliqua malicia coꝛpoꝛũ celeſtium impedita. Plerumq; mue nit᷑ vtile diuerſa ſemina ſimul ſeri.ne tempus alicui ſemini quãdoq; contrariũ ex toto ter⸗ ram denudet.Omniũ herbarũ optima ſatio eſt cum luna fuerit in augmẽto. Sepeq; eue nit.vt non ſit vtilis ſatio.que fit cũ luna pꝛo⸗ ceſſerit in defectu. Omnes fere herbe cõmo⸗ de tranſplantant᷑ cum aliquantulũ creuerint et terra non fuerit nimis ſicca. Camtulum. xxxi. Dr iu uamento oꝛtoꝛum. Lurimũ confert oꝛtis.ſi tam manibus qᷓ; ſarculo berbe nociue quotiẽs appa⸗ an⸗ lihere tehe ant⸗ Uemmit ſitns rü caſu tonen Fruca pleme fat. O loꝛa ſn gontin rinch turindi C irmt um E Etila glstin ſoꝛtioꝛ. tus her hosſcö Nbeein conpee Nereyt a Riabo⸗ ſcct aſhnüm enanzeſt poſum2 nraeimpa aiqgan⸗ Dil⸗ matun? coa nipoteſ. nimir⸗ nat ril iantinge cbent ii⸗ eſowi⸗ ieſunt nenag, niedrl e Gepe n bonn malida umqzmmue hetemps lolole⸗ tima ſatio eche luna pꝛo⸗ Icreuerint Dein nmunbhis Dliesabt⸗ Liber merint diſſipent᷑ ne melioꝛib nutrimẽta ſub ducãt. Ex his q̃ plurimũ nocent oꝛtis.eſt am bulare per eos vel terrã mouere cũ fuerit ni⸗ mis mollis. Di kra oꝛti nimis cretoſa eſt mi ſceat᷑ eidem ſabulũ.vel letaminis multitudo. ⁊terra ſpiſſiſſime moueat᷑.Et ſi adeo ſabulo ſa eſt ꝙ humoꝛ cõceptus nimis facile reſolua tur.eidem miſceatur letamen ⁊ creta. lcctione herbarũ floꝛum ſeminũ ⁊ radicum. 7 6 Bndetimus. Cl. Capitulũ. xxxuj. Intipi unt regule libꝛi ſeptimi.de pꝛatꝭ ⁊ nemoꝛibo. Rata deſiderant aerem temperatũ aut ffrigiditati 2 humiditati pꝛoximũ. Hã ſuꝑflua frigiditas impedit generatione her⸗ barũ. Et mimia caliditas aut ſiccitas omneʒ vigoꝛem cõſumit.terrã deſiderant pinguem ad herbarũ copiã.ſed ad ſapoꝛoſitatẽ requi⸗ runt mediocrẽ.⁊ nimis macrã omnino refu⸗ tant. Aquaʒ deſideranit.pꝛecipue pluuialem Erbe pꝛopter cibũ colligẽde ſunt cum earũ folia ad debitum vel quaſi ꝑuene ſitas. Radices ſumende ſunt.cũ adeſt folio⸗ Fructus quidẽ colligẽdi ſunt. poſtq;ᷓ finiĩ cõ plementũ eoꝛum anteq; ſint ad cadendũ pa⸗ rati.Quecũq; colligunt᷑ decreſcente luna me lioꝛa ſunt ⁊ magis ſeruabilioꝛa his que colli gunt in eius augmento. Et quecũq; colligũ tur in claro gere melioꝛa ſunt his que collugũ tur in diſpoſitione humiditatis. ⁊ vicinitate tẽpoꝛis pluuiarũ. Capitulum. xxxiiij. Dt virtutibus herbarum. Erbe ſilueſtres domeſticis ſunt foꝛtio res.⁊ minoꝛis quantitatis ſcõᷣm Plini um. Etex ſilueſtribaꝰ mõtane ſunt foꝛtioꝛes. Et illa quarũ loca ſunt ventoſa coloꝛ fit ma gis tinctus.⁊ ſapoꝛ magis apparens. ⁊ odoꝛ foꝛtioꝛ. erunt potentioꝛes in genere ſuo. Vir tus herbarũ debilitat᷑ poſt duos aut tres an nos ſcöm Plinium. H Capitulmm. xxxv. De to ſeruatione herbarũ folioꝛũ ſeminũ ⁊ radicũ. Erbe floꝛes ⁊ ſemĩa ſeruãda ſunt in lo cis ſiccis ⁊ obſcuris.⁊ in ſacculis vł va ſibus conſtricta ſeruant᷑.⁊ pꝛecipue floꝛes ne odgoꝛ ⁊ virtus exalet. Radices melius in ſub tili arena ſeruant᷑.ne ſint radices q̃ ſiccitatem ſeruẽt.q̃ ſiniliter in loco ſicco ⁊ obſcuro meli us ſeruabunt᷑. Semiĩa poꝛroꝛũ ⁊ ceparũ ⁊ q̃ rundã aliarũ herbarũ melius q; aliter in ſu⸗ is ſuiquis ſeruabuntur. rint augmentũ. Sed pꝛopter medicinã col- ligere opoꝛtet poſtq; magnitudinis integri⸗ tatẽ habent anteq; ipſarũ alteretur coloꝛ ⁊ ca dant. Semina colligunt᷑ poſtq; eoꝛum figit terminus.⁊ exiccant᷑ ab eis cruditas ⁊ aquo rũ caſus.Floꝛes colligere opoꝛtet poſt opera tionẽ integrã. ante exterminationẽ ⁊ caſum. ⁊ calidã.aut lacualẽ pinguẽ.ſed a gelida val⸗ de leduntur. Suum optant depꝛeſſum. vbi continuo ſit humoꝛ inciuſus. NHimis autem pꝛofundus non eſt aptus ad aliquas bonas herbas.ſed ad paludales inſipidas. Capitulu. xxxg. Quali ter pꝛata pꝛocurenur. Rata licet naturaliter ꝑ ſe pꝛoueniant. fiunt etiam oꝑe manuali. extirpatis ne moꝛibus.⁊ agreſtibus locis.vel cõplanatis agris aratis.⁊ vicia cũ feni ſemine ſatis pꝛa⸗ ta optime pꝛocurentur. Sed omnia impedi mẽta que in eis naſcunt᷑ tollant᷑ ⁊ herbe groſ ſe inutiles poſt magnas pluuias radicitus euellant᷑.pꝛata que pluries irrigantur eſtate. pluries fructificabũt.⁊ ſecabunt᷑ in ãno pꝛa ta vetuſta muſola radant᷑ ⁊ ſterilia facta plu ries arantur ac de nouo ſerantur. Capitulus. xxxunj. De fe no qualiter pꝛocreat᷑ ⁊ de vtilitate eius. SEnum ſecandũ eſt tẽpoꝛe calido acſe⸗ reno.cũ aeris ſiccitas duratura ſpera⸗ tur.⁊ herbe ad debitũ peruenerunt augmen tum.floꝛeſq; cõpleuerint nec areicere inchoa runt.fenum cõmode ſub tecto ſeruat᷑.vel ſub dDuro pꝛeparatum.ne aqua in eũ intrare poſ⸗ ſit.fenũ magne vtilitatis exiſtit cum ex eo be . uere poſſint. Capituluʒ. xxxix. Dene⸗ moꝛibus qualiter fuunt. Emoꝛa vel naturaliter pꝛoueniunt di⸗ nerſarum arboꝛũ.ſed varietatẽ terrarũ ficus ⁊ aeris aut inſtituunt᷑ ab homie qui ne ſtie laboꝛãtes ac oues toto tempoꝛe anni vi⸗ mus plantare intendit conſideret pꝛimo ſitũ 2 naturã terre.ac acris in qua facere nemꝰ cu pit eaſq; ſolũ conſiderat arboꝛes. que uli lo⸗ co cõueniunt.⁊ tandem votũ inſtituentis ad impleant pꝛopinquas ac diſtantes d bares platet. ſcᷣm ꝙ; amplius vel minus radices ⁊ ramos extendunt. ʒ Capituln. xl. Yutipiunt regule octaui libꝛi de viridarijs ⁊ rebus dele Iridaria quedã fiunt ex herbis.quedã ex arboꝛibus. q̃dam ex vtriſq;.virida⸗ ria herbarũ deſiderant terrã macrã ⁊ ſolidq. vt herbas ſubtiles ⁊ capilares pꝛoducant.qᷓ pꝛecipue viſum delectãt. viridaria circa ſe ha bere debent odoꝛiferas herbas diuerſoꝛũ ge nerũ.que ad delectationẽ conferant ac ſalu⸗ tem.nam omis odoꝛ eſt anie ſuauiſſimus ci⸗ bus.viridaria requirunt a meridie ac occidẽ te arboꝛes bonas ac raras.ab oppoſitis lo⸗ patula.vt aurã delectabilem nõ nubeant.nãa vmbꝛa maloꝛũ arboꝛum eſt nociua. Super flua vmbꝛa egritudines generat ⁊ aure ſalu⸗ bꝛis ſanitatẽ coꝛrumpit. viridario debent fie ri magna vel parua reſpectu habito ad nobi- litatem potentiã ⁊ diuitias dominoꝛũ.in vi⸗ ridarijs vnũqdᷣq; genus arboꝛuʒz in ſua acie ſine admixtione alterius poni debet. vt dele⸗ cCLtationẽ augeat. ac decoꝛem. magne arboꝛes in viridarijs diſtare abinuicem viginti pedi⸗ bus in acie debent.parui decẽ.ſed decẽ acies vna ab altera poterit quantũ placuerit plus diſtare.arboꝛũ acies in viridarijs foſſoꝛẽ reqͥ rit.exceptis malis vt poſſint diu durare. ſed inter vnam ⁊ alterã aciem pꝛata conueniunt. in viridarijs non debet quis ſuperflue dele⸗ ctari.ſed tunc pꝛecipue cũ ſerijs neceſſitas q̃ᷓ ſatis fecerit rebus viridis.⁊ decoꝛa minutio circa ruris habitacula multã delectationẽaf⸗ fert.piuriũ delectat agros habere magnos et fertiles qᷓ rectos habeãt fines ac fouels ydo⸗ neis cingant᷑.⁊ ſepibo bonaſq; arboꝛes circũ habeant. ac intrinſecus vijs opoꝛtunis arbo ribus.fonte ac fluentibo riuulis ſint oꝛnati. ctationibus vinearũ vini. Vltũ delectat habere vineta decoꝛa di Uerſoꝛũ bonoꝛũ generũ vuas ferentia. nõ omia que de mirabilibo vuarũ ab antiqͥs ſcripta ſunt.ꝑ experiennã reperiunt᷑ vera nõ ab ocioſis peritis oĩno ſpernẽda.ne foꝛte va⸗ rietas tẽpoꝛũ ac locoꝛũ aut impericia raro ꝓ batis experientẽ decipiat. Plurimuʒ delectat habere vina diuerſoꝝ coloꝛũ.ac ſapoꝝ ꝙ; nõ Deficile fieri põt.ac vina medicinalia indigẽ tibus ſatis inueniunt᷑ vtilia. . M e dele⸗ Capitulü. xlv. T. —Bud mus Capitulum xlij. que circa arboꝛes delectatione augent. Agne delcctatiõis eit habere in ꝓpꝛiss locis bonaꝝ arboꝛũ copiã ⁊ generũ di uerſoꝛũ.ideoq; indigẽs paterfamilias vnde⸗ cunq; deferre debet.vel curare qdð ab alio de ferat᷑.⁊ ea in cõgruis oꝛdinibo inſerere vel plã tare.plurimũ delectat inſitiones hꝛe mirabi⸗ les ⁊ in vna arboꝛe generũ diuerſoꝛuz.⁊ ideo paterfamilias diligens hoc pꝛocuret. multuũ delectat arboꝛes bene foꝛmatas.⁊ recte ſtan tes habere. Ideoq; curandum eſt ne toꝛtuoſe ſint. aut ramos nimis defoꝛmes habeãt. vod depꝛeſſos. multe mirabiles inſitiões ſe oſten dunt his ꝗͥ tẽptant oĩa experiri. Si arboꝛe fructiſere ſcindant᷑ ramuſculus ⁊ res laxati- ua puluerizata vel cuiuſſibet loco coloꝛis me dulle includat᷑in eo fructus acquiret virtutẽ De de⸗ lectationibus oꝛtoꝛum ⁊ herbarunm. Iurimũ delectat habere oꝛtü bene di⸗ ſpo ſitũ.ac ſufficienti induſtria cultum vel coloꝛis incluſi. Capitulum. xliif. Ideoq; paterfamilias diligent᷑ pꝛocuret eũ habere in loco pĩgui ac ſoluto. Qui fons vel riuꝰ ꝑ diſcreta ſpacia defluat. vt irrigari totꝰ poſſit tpe magni eſtus.oĩa genera bonaꝝ ber barũ in loco bꝛe.delectabue atq; vltimuʒ eſt. Capiulu. xlnif. Möôwn xtiquiſſimis tẽpoꝛibo vinebãt hoĩes ex his ſolis cibis qᷓ naturaliter in culta terra ferebat.deinde cõſequent᷑ ceperũt viue re agricultura ⁊ paſtoꝛicia.nũc vᷣo ⁊ ex eiſdeʒ viuũt ⁊ ex ſciẽtijs ſcriptuaꝝ ⁊ artibo infinuis Binguloxꝝ generũ aialiũ domeſticatoꝝ alia in diuerſis regioniba adhuc fera cernunt᷑. tequis 7 equabus. Vi equos aut equas emere vult expe⸗ dit.vt etatẽ genus foꝛmã laudabilẽ.ſa⸗ nitatẽ ⁊ egritudinẽ.bonitateʒ ⁊ maliciã recte cognoſcat.Equoꝛũ ⁊ ceteroꝛũ anĩaliũ indiui ſas vngulas habentiũ.ac coꝛnutoꝛũ etas dẽ tibus plene cognoſcit᷑. Scaliões ita cuſtodi endi ſunt.vt parũ eqͥtent᷑ vel nihil.aut alit᷑ fa tigent᷑.ac bis in die tm̃ admitti debẽt.ſi gene roſos pullos creare voluer:. Eque pᷣgnãtes teneri debẽt nõ multũ macre nec pigues.nec Inupi⸗ unt regule noni libꝛi de aĩalib nutriendoꝛũ. leuit equi ſreni ſreno ſoꝛti ſoob⸗ Pmno⸗ etiän⸗ ſeba aſſue⸗ nay.. moac C nenli nllici . . 4 portie tobſe big 4 losan ns t. 1wis herüdi pnde⸗ gliode dp mirabi⸗ tideo lelnoſe dt. xrA Koſten lran⸗ lorsme vircbe de⸗ . ibenedi⸗ iaculium ocuretcũ uen ganto onan ber limuzck. nupe⸗ iengoni. thoics incula fütvioe creſc infimns gop dl munt. guls iterpe⸗ abile⸗ſa⸗ ccürege iüindiu i eusde cuſtodi ut altfin efles ſoes er vꝛgeankt. nec famẽ friguſq; tollerẽt. nec int ſe locis cõpꝛimant᷑ anguſtꝭEq; generoſe q̃ ma⸗ ſculos nuiriũt alternis tmmodo ſubmutant annis.vt pullis copiã puri lacq infundant. Admiſſariꝰ qnq; annoꝝ eſſe dʒ.ſed femĩa bi ma cõcipiet.pullus teneri debʒ pcipue in lo⸗ co mõtuoſo petroſo ⁊ ſicco.⁊ duobo tm̃ annis matrẽ ſequat᷑ ad paſcua. Cum pulli domãdi ſunt ſuauit᷑ tãgant᷑ in ſtabulo.⁊ freno tenean tur ibi ſuſpẽſa.vt aſſueſcãt tãgi.⁊ frena vide⸗ re.Loca equoꝝ debent in die mũda teneri.⁊ nocte lectus vſq; ad genua fieri pꝛo qͥete.ma neq; tolli. ⁊ doꝛſum tergi ac oĩa mẽbꝛa er.de inde ꝑuo paſſu ad aquã duci. ⁊ in ea vſq; ad genua ſpacio lõgo teneri.⁊ cũ redierit anteq; ſtabulũ intret crura tergi ⁊ optie ſiccari.Cõ⸗ pletꝰ equꝰ in ↄcipiẽtiba carnib eſt tenẽdꝰ.vt poſſit ſecuriꝰ eqͥtari Hã pĩguedo nimia egri tudies ⁊ nimia macies debilitatẽ ⁊ defoꝛmi⸗ tatẽ inducũt.Equꝰ ſudatꝰ vł foꝛtit᷑ calefactꝰ nõ dʒ aliqͥd comedere vł potare dõec cooꝑtꝰ ⁊ pauliſꝑ ductꝰ a ſudoꝛe atʒ caloꝛe fuerit libe ratꝰ. Eq vtilis eſt iꝑe calido cooꝑtura linea ꝓpter muſcas.⁊ tꝑe frigido lanea ꝓpt᷑ frigus. Capitulum. xluj. De do⸗ ctrina ⁊ moꝛigeratione equoꝛum. * 8 . „ Quus q domari ac moꝛigerari debʒ pᷣ mũ adhiveat᷑ frenũ leuiſſimũ.cuiꝰ moꝛ ſus ſit melle vel alio dulci liquoꝛe ꝑunctus.⁊ leuit᷑ ducat᷑ ad manũ.deinde ſine ſella leuiter equitet᷑. ⁊ poſtea cũ ſella ꝑ loca plana donec frenũ ⁊ ſellã quiete reciꝑe aſſueſcat. Equꝰ cũ freno leui ⁊ ſella leuiter ꝑgere aſſuetꝰ debet cũ foꝛtioꝛi freno ſi opoꝛteat ꝑduci ad agros ara tos hoꝛa bꝛeui ⁊ frigida.⁊ inſtrui ad notãdũ pmo deinde ad galopanduʒ bꝛeui ſaltu duci etiã in ciuitate ꝑ loca fabꝛilia debet. Cũ equꝰ ſe habuerit cõueniẽter ad frenum ad curſum aſſueſci debz ſũmo mane ſemel qlbet ſeptia⸗ na vſq; ad quartã partem miliarij vnius pꝛi mo ac poſtea longioꝛi ſpacio. * Capituluz. xluif. De ge⸗ nerali cognitione ⁊ pulcritudine bonitatis ⁊ malicie equoꝛuumm. Quus pulcer.coꝛpꝰ habet magnũ ⁊ lõ AJ. ſue magnitudini ac lõgitudini ꝓ⸗ poꝛtionabilit᷑ oĩa mẽbꝛa rñdẽt.pilus paius ⁊ obſcurus a pluribo habet᷑ pcipuus.equus bhñs nares magnos ⁊ inflatos.⁊ groſſos ocu los audax naturalit᷑ repit᷑. equus hũs coſtas groilas. 2 ventrẽ amplũ ⁊ deoꝛſũ pẽdentẽ la⸗ Bndetimns. ClIf. boꝛioſus ac ſufferẽs iudicat᷑ equo habẽs am pla ⁊ extenſa garecta.⁊ calces turbas.in mo u celer ⁊ agilis cſſe debet. equꝰ habens üctu ras cruriũ naturalit᷑ groſſas ⁊ paſturatia cur ta foꝛtis eẽ cenſet᷑.equꝰ habẽs crura c cruriũ icturas bene piloſas ⁊ pilos e: æ longos la boꝛioſus exiſtit.equꝰ hnñs maxilas groſſas ⁊ collũ curtum nõ defacili affrenat᷑ decenter. equus habẽs vniuerſas vngulas albas nun q́; duros pedes habebit. equꝰ hñs auricls pẽedentes ⁊ magnas.⁊ oclos cõcauos.lentus ac remiſſus exiſtit.equꝰ cuiꝰ anterioꝛa crura ſemꝑ moueri vident᷑ maloꝛũ eſt moꝛũ.equus mouens caudã ſuꝑius ⁊ inferꝰ mali eſt vicij. Eapttuluz xluuij. Bein⸗ firmitatibus equoꝛum. Britudines accidũt eqͥs in capite vẽtre terrgo crurib pedibo ac vngulis. aliquã do ex humoꝛibo ⁊ ſepe ex negligẽtia vel mala cuſtodia.Doloꝛes accidũt eqͥs aut ex ſuꝑflui tate humoꝝ maloꝛũ in venis ſanguis cõten⸗ toꝝ.aut ex vẽtoſitate ingrediẽte in coꝛpus eqͥ calefacti ꝑ poꝛos aꝑtos.vel inteſtinis ex vi⸗ ſcoſis hũoꝛibo oꝛta.aut ex ſugflua cõmeſtiõe oꝛdei vel alteriꝰ tumefacti ĩ ſtomacho ſeu vẽ tre.aut ex ſuꝑflua retẽtione vꝛine veſicã inflã⸗ tis.his oibo generale remediũ eſt ꝙ equus ꝑ ſtabulũ cũ eq libere ꝑmittat abire. ſal in acce 7 to ſufficient᷑ nfuſuʒ plurimũ valet cõtra om nẽ tumefactionẽ incipientẽ in dõꝛſo. In mul tis equoꝝ egritudinib coctura vltimũ eſt re⸗ mediũ.ſed debʒ diligẽtiſſime cnſtodiri ne co ctura poſſit moꝛdere.vel ad aliquã rẽ fricare qa ex nimio pꝛuritu locũ dentibo vſq; ad ner uos vłoſſa moꝛderet Mlta ſũt ſigna qᷣbo cogꝭᷣ ſcit᷑ in q̃ ꝑte coꝛꝑis patiat᷑equꝰ.⁊ qͥbus pᷣno⸗ ſticari põt liberatio ⁊ moꝛs equi qᷓ ꝑ regulas ſcripta ſunt omiĩa in fine tractatus equoꝛũ. ⁊ ideo hic obmitto. Capitulu. xlix. Debob?. Radus etatis boum ſunt q̃ttuoꝛ.pᷣma vituloꝝ.ſcdᷣa iumẽtoꝝ.tercia boum no uelloꝝ.quarta vetuloꝝ.qͥ armẽtoꝛũ gregem emere vult obſeruare debʒ pmũ vt ſint vacce ad fructꝰ ferendos etad potiꝰ integre q; imꝑ fecte bene cõpoſite vt oĩa mẽbꝛa ſint groſſa ⁊ inuicẽ ſibi reſpondeãt. armẽts boum ⁊ vac⸗ carũ paranda ſunt loca hyeme maritima eſta te frigida ⁊ opaca mõtana.ſtabulũ boum eſſe debet arena vel aliqͥ genere lapidũ ſtrata ali⸗ qtenus deuexo vt elabi poſſirbumd con⸗ lber tra partẽ glacialẽ aliqͥs obſiſtere debet obie⸗ ctus. Cauendũ eſt etiã ne anguſtiꝰ ſtent aut feriant᷑.aut cõcurrãt.ac eſtate optie ſepe clau dunt᷑ a cabanis ⁊ ceterꝭ beſtiolis cõcitent᷑. de bet etiã his ſemꝑ ſtratũ multũ teneri.quo me lius cõquieſcãt.Eſtate bis.hyeme ſemel du⸗ cant᷑ad aquam boues ſani foꝛtes ⁊ agiles co gnoſcunt.facile ſe mouẽt cũ tãgunt᷑.vel pun⸗ gunt᷑ ⁊ habẽt membꝛa groſſa ⁊ auriculas ele uatas.Pulcri aũt ⁊ foꝛtes generaliter cogno⸗ ſcunt᷑.ſi oĩa mẽbꝛa groſſa ſunt.⁊ ſibi inunicem u moe Aelicʒ ad pantherã annates.rheti ſuꝑ fluuiũ extẽſo capiunt᷑ grues cigni ſtarne ac anſeres. Item alio rheti anſeres ⁊ anates in agris et pꝛope aquas. Itẽ parietibo columbi ⁊ turtu⸗ res ⁊ fere oẽs auicule parue. Itẽ arolo parue bene reſpondent. Capitłm.l. De Oubus. Ves boue cognoſcũtur ab etate ſi que vetule ſunt neq; mere agne. Item a foꝛ ma.ſi ſunt coꝛꝑe ample.lanã habeãt multã ⁊ mollẽ villos altos ⁊ denſos coꝛꝑe toto.ſani⸗ tas ouiũ cognoſcit᷑ſi aꝑiant᷑ earũ oculi.⁊ ve ne ſunt rubicunde.ac ſubtiles.ſunt ſane.Di vo albe vel rubicunde ⁊ groſſe.ſunt infirme. Itẽ ſi capite ĩ pelle colli ⁊ ante tracte.vix tra⸗ hi poſſunt.ſunt ſane ſi facile ſũt infirme. Iteʒ ſi audacter vadũt per viã.ſunt ſane.Si mole ſte capite inclinato.ſunt egre. O ues ꝑ totum annũ intꝰ ⁊ foꝛis ſunt recte paſcẽde.ſtabula vdonea ouibo ea ſunt q̃ nõ ſunt in loco vento lo.in qͥbus ſit ſolũ ſtramẽtis vdoneis ſtratuʒ atq; pꝛocliuũ vt mundari poſſit ab hũiditate vꝛine.q̃ lanas coꝛrũpit ⁊ vngulas ſcabꝛas fie ri cogit.paſcua ouibo vtilia ſunt.q̃ in nouali⸗ bus vel pꝛaꝶ ſiccioꝛibo excitant᷑ paluſtria vᷣo noxia.ſilueſtria damnoſa lauaꝶ.ſalis vᷣo cre bꝛa conſperſio debet pecoꝛis leuare faſtidiũ. Captitulu. j. De apibus. Pes naſcunt᷑ꝑtim ex apibo ꝑtim ex bu bulo coꝛꝑe putrefacto. Apes optie ſũt pue rotüde ac varie.ſanitatꝭ ſigna.ſi ſunt fre quẽtes in examie.⁊ ſi nitide ⁊ ſi opus ꝙ faci⸗ unt equabile eſt.ac leue.minꝰ valentiũ ſigna. ſi ſunt piloſe ac hoꝛrnide vt puluerulente. Capitulmg. lij. Incipiũt regule decimi libꝛi de ingenijs capiẽda aĩalia Mniũ auiũ rapaciũ natura eſt. vt ſem⸗ per ſolet ⁊ nunq; vel raro ſociate ince⸗ dãt.eo ꝙ in pᷣda nolũt habere ſodalẽ.⁊ aboĩ⸗ bus qᷣbus inſidiant᷑ cognoſcunt᷑ inſtictu na⸗ ture atq; cũ inimicũ ſentiũt garriũt ⁊ fugiũt. vel ſe quãtuʒ pñt occultant.Aues rapaces ſi bonis cibant᷑carnibo.⁊ hoꝛis cõgruis.⁊ iniu ria nõ fiu eis.neq; cõtra earũ volũtatẽ mittũ⸗ in rure fieri. Duodetimus turad aues.a dñis raro diſcedunt. Si dñĩ/ nõ ſequit᷑ volutateʒ ancipitrꝭ vel alteriꝰ auis rapacis.ſed in aliq̊ contrariũ agit facile idᷣm ꝑdit.cũ ſit indignãtis nature.ac leuit᷑ iraicat Falcones tenẽdi ſunt in eo ſtatu pinguedis in quo inueniunt᷑ magis audaces ⁊ meliꝰ ca⸗ pere aues.omniũ rapaciũ auiũ eadeʒ eſt fere natura. Aues fere capiunt᷑ cũ auib feris do⸗ meſticatis.videlicʒ ancipitre ⁊ aſturne.falco ne.iſmerlo.girfalco.aquilo.gimo.⁊ gimecta. Aues capiunt᷑ rhetibo diuerſoꝛũ modoꝝ.vi⸗ aues ⁊ magne rapaces. Iteʒ quodã rheii ſtri cto ⁊ longo ꝑdices. Aues varijs capiunt᷑la⸗ queis in terra conſtrictis ac in arboꝛibo circa nidos. Aues fere oẽs capiunt᷑ viſco. videlicʒ virgulis ac viminibo ⁊ funiculis ac viminib- inuſitatis. Aues om̃es capi ⁊ occidi poſſunt baliſtis ⁊ arcis ⁊ alijs qbuſdaʒ modis piſces capiunt᷑ rhetibo diuerſoꝛũ generum.videlicʒ ſcoꝛticaria in mari tranſuerſario.in locis flu minũ ⁊ lacuũ ſpacioſis riualibo.in ꝑuis aqͥs ⁊ in magnis cũ naui. Itẽ taclo ⁊ negoſſa Itẽ in valliba cũ coclearia ⁊ degagna ⁊ cũ gradel lis ⁊ ꝑuis rheticulis. Item cũ ciſtis ⁊ caueis hamo ſpadernis ⁊ calce. Incipit liber dnodeti mus. de his que poſſunt ſingulis menſibus Nſuperioꝛibo libꝛis plenetra⸗ ctatum eſt. ſʒ neceſſario diffuſe de oibus que ſunt in rure agẽ⸗ da.ſʒ vtile videt᷑ memoꝛiale cõ pendioſum facere quo paterfa milias ad rura pergens facile ſcire põt qͥd vtilitatis ⁊ delectatiõis q̃libet tẽ poꝛe facere poſſit.Et cũ modũ agendi ſingu⸗ la videre vult in latioꝛibo ⁊ ſpẽalibo tractati⸗ bus oꝛdine ſupꝛadicto ſcriptis congruo face re inuenire valebit. Capitulũ pᷣmũ De agẽ⸗ dis menſe febꝛuarij. 1 4. 414 Oc menſe pᷣcipue in locis calidis loci habitabilis aenis ⁊ ventoꝛũ terre ⁊ ſi⸗ tus bonitas vel malicia põt cognoſci. licetlo cis tẽperatis alijs buſdam menſib melius emnl.ac gea agogro clafüm iaine Comia (ari. cbun fitint Hocn nüͤlicu locs plätate ſuſpeen turhin inlocis frigiort faciega neis I pinfaeg lanrypitl Palnde Inummis Crczfin libugge Coquiy oc nen eriſtitor wantla diſcernat᷑ Item in locis calidis curie atq; do mus ſatis cõmode poterũt fabꝛicari.et optie pnt arboꝛes ꝓ materia domoꝝ abſcidi. Ite,zʒ poſiunt nona ſtercoꝛa ꝓcurari ⁊ vetuſta ad agros ⁊ vineas tra hi.⁊ faba cicercula atq; vi cia ſeri. Itẽ ſi agri nõ ſint molles pᷣmo ꝓſcin di.Itẽ in locis calidis vinee fimari atq; pu⸗ tari pñt. Item ſoꝛba ꝑſica nuces amigdaila et pꝛuna optie in ſemiario poni poſſunt.⁊ arbo res gũmoſe inſeri.⁊ oꝛtus ſi terra non ſit ma dida fieri. Itẽ in nouis pꝛatis vicia ⁊ herba⸗ rũ ſemia ſpargi poſſunt.⁊ ſalicũ ꝑtice ac iũci 7 canne pꝛo vineis incidi.ac nemoꝛa ⁊ omfis materia iã ſilueſtriũ q́; domeſticarũ arboꝛuʒ ignis reſcindi põt. Item oĩa vaſa vtenſilia ⁊ plauſtra ⁊ qcunq; in domib fiũt qualecũ ſit tᷣus hoc mẽle cõgrue fiũt. Itẽ anĩalia cũ⸗ cta domeſtica emi ⁊ ſilueſtria capi poſſunt.⁊ apes de locũ ad locuʒ expoꝛtare cõmode pñt. Capitulum. j. Deagen⸗ dis menſe febꝛuarij. Oc menſe ac ceteris oĩibus bonitas · malicia loci habitabilis põt cognoſci ⁊ ad agros vineas oꝛtos ⁊ pꝛata deferri.⁊ cun⸗ cta funari. Itẽ poſſunt cõmode agri pꝛoſcin di.⁊ in eis faba cicercula vicia ⁊ q̃dam alia le gumia ſeri.ac frumẽta ſiligo far ⁊ ſpelta run cari.⁊ de ipſis aqᷓ deriuari.⁊ ſtramenta in eis cõburi. Item in locis calidis auena ⁊ cicer ſe ri.⁊ in tẽperatis ⁊ frigidis roblia ſiue piſum. Hoc menſe locis humidis fieri debet paſti⸗ nuũ ſicut cultura vbi vinea eſt plantãda.Et in locis calidis atq; ſiccis circa finẽ vtiliter fit platatio ⁊ inſitio eius cũ incipiũt eſſe gemme ſuſpecte ac nondũ aquoſo.ſed ſpiſſo lacrimã tur humoꝛe. Itẽ fit optime putatio vinearuʒ in locis tẽperatis ⁊ calidis niſi nix multa vel frigiditas nimis intenſa pꝛohibeat.qᷓ qualit᷑ faciẽda ſit plena docet᷑ in libꝛo quarto de vi⸗ neis. Itẽ hoc mẽſe cõmode foꝛmant᷑ vites ac vitifere arboꝛes. Item hoc mẽſe amputande ſunt vitibo radices inutiles.ac fimãde. Item palande ⁊ releuãde ſunt vites.⁊ in locis ma⸗ ritimis ⁊ calidis fodiẽde. Itẽ pñt hoc menſe circa finẽ flantibo boꝛealibo ventis nõ auſtra libus.aere ſereno tranſuaſari vina debilia ⁊ coqui vt a coꝛruptiõe ſeruent᷑. Poſſunt etiaz hoc menſe cũ terra nõ muliũ ſicca vel mollis exiſtit omniũ arboꝛũ plantule.ac ſemina ſeri. iranſplantari.ac inſeri.⁊ maxime ſi iã coꝛtici —. ſe viridis ſuccus infuderit. Itẽ poſſunt arbo res putari.foꝛmari.⁊ ab omibus ſuꝑfluis ra mis ſiccis ſcabioſis ⁊ inutilibo liberari. Itez rolaria ⁊ canneta noua inſtitui ac plantari. Item debent hoc menle ſi terra non eſt ſicca vel mollis fieri oꝛti.ſcilicet ligoniſari vel ali⸗ ter fodifimari.⁊ ex omni genere herbaꝝ que yvere terre tempoꝛe mandant᷑ ſeri.vt ſunt aiea atriplices aniſum anetũ appium abſinthiũ ar themeſia abrotanũ blica baſilicon caules ce pe feniculus gabuxia liquericia lactuca mẽ la poꝛrum papauer petroſiliũ paſtinata ⁊ ce tera herba. ac etiam medicinales herbe ſilue ſtres poſſunt ſeri hoc modo in oꝛtis ⁊ alibi. . , Item hoc menſe plãtari ⁊ curari poſſunt ſic ce de viminibo vł ſpinis ⁊ alia materia ſepes fieri curiarũ agroꝛum vinearũ atq; oꝛtoꝛum Item hoc menſe plãtari ⁊ ſeri poſſunt nemo ra ac ſalica tam domeſticarũ qᷓ; ſilueſtriũ ar⸗ boꝛũ. Item viridaria ac cetera delectabilia. que in octauo libꝛo clare ſcripta ſunt hoc mẽ ſe cõmode fiunt. Itẽ hoc menſe armẽta equo rũ ⁊ aſinoꝛũ ac boum. Item greges ouiũ ca⸗ .. p⸗ꝛarũ ⁊ poꝛcoꝛum emiac pꝛocurari cõmode emi.ac domꝰ ⁊ quecũq; in ipſa ⁊ circa ipſam agęẽda ſunt poſſunt fieri. Itẽ poſſunt letamia poſſunt.⁊ lepoꝛaria cõmode fieri ac piſcine. vt plene in libꝛo nono tractatũ eſt. Item pa⸗ uones anſeres gallie atq; columbe: quia hoc menſe calere incipiũt ⁊ cubare pꝛocurari de bent vt ſuperius ſcripſi. NRẽ poſſunt hoc mẽ ſe apes emi.⁊ debent pluries fumigari.⁊ ab omni putredine liberari. ⁊ mali reges occidi. ⁊ cetera fieri que pleniſſime ſcripta ſuntĩtra⸗ ctatu ipſarum. Item hoc menſe ancipitres ⁊ falcones optime pꝛocurari ac circa finẽ ipſi⸗ us in muta poni.poſſunt etiam hoc mẽſe ca pi fere beſtie. aues ⁊ piſces varijs ⁊ diuerſis ingenijs ſupꝛa ſcriptis. dis menſe marcij. . Oc mẽſe locis temperatis optime pꝛo ſcindunt᷑ agri.ſi in eis ſuperflua humi ditas eſt cõſumpta ⁊ terra iam ad equalitatẽ inter hu miditatẽ ⁊ ſiccitatẽ peruenit. Itẽ ſe⸗ ritur auena ⁊ cicer.⁊ canabiũ circa finem. ⁊ faba in locis frigidis et intemperatis in ini⸗ tio loco pingui.⁊ que ianuario ſata fiunt nũc runcat᷑ cum quattuoꝛ folioꝛũ exiſtit. Itẽ run catur ⁊ herbis mundat᷑ frumentum ſpelta oꝛ deum.Iteʒ hoc menſe ſerit᷑ milica ⁊ milium panicum ⁊ faſeoli ſeri poſſunt. Item putant ⁊ inſerunt᷑ vites circa initium.⁊ releuant᷑de inde ligoniſeni cũ terra fuerit tẽperata. Item iij tolligunt ⁊ plantant᷑ vites hoc mẽſe atq; pꝛo pagant ⁊ renouant᷑. Item trãſuaſant᷑ vina ſe reno aere.⁊ boꝛea flante.Coquant᷑ etiam de⸗ bilia vt ſeruent᷑ melius.ne voluant᷑ ⁊ optime impleant᷑ vaſa poſita in penu frigida.⁊ clau⸗ dunt᷑ vt parũ ſpirent ne accetoſa fiant. Item hoc menſe plantari tranſplantari ⁊ circumfo di poſſunt omnes arboꝛes.ac inſeri que gũ⸗ ma carent. Item hoc menſe paſtinant᷑ oꝛti fi mant᷑.⁊ in eis ſeruntur omnia ſemina ſpecifi cata in febꝛuario menſe.ac etiã cucurbite me lones cucumeres ⁊ citrulli circa fineʒ. ac etiã ſaluia plantat᷑ hoc tẽpoꝛe.ramulis in terram infixis. Itẽ locis frigidis pꝛata purgari de⸗ bent.⁊ tẽperatis ac calidis cuſtodiri hoc mẽ⸗ ſe pꝛecipue comparandi ſunt equi ⁊ eque bo- ues ⁊ vacce.verres ⁊ ſcrophe.ac facienda ar menta ⁊ greges.⁊ maſculi feminis admitten di.Et domãaãdi ſunt aluei a vermiculis ⁊ om ni. Item hoc menſe ancipitres ⁊ aſtures mu nita magnis gabijs ſunt ponẽdi.⁊ bouis car nibus nutriendi. Item hoc mẽſe poſſunt ca⸗ pi beſtie aues ⁊ piſces.niſi ſint tales q̃ ſolũ tẽ⸗ procꝛibus frigidis vel niuiũ capiuntur. Capitulũu. iuj. De agen⸗ dis menſe apꝛillisz. Oc menſe pꝛoſcindunt᷑ pingues agri humidi qui din aquã tenẽt.⁊ ſiccei ſecũ da vice arant᷑ Item ſeri᷑ cõmode cicer in lo⸗ cis frigidis.⁊ canabum ⁊ milca in locis tem peratis circa pꝛincipiũ. Item foſſio vinearũ in locis frigidis ⁊ etiam tẽperatis.⁊ vina non debilia cõmode tranſuaſari poſſunt Itẽ hoc mẽſe malapunica poſſunt ſeri. Item ipᷣa poſ⸗ ſunt inſeri.⁊ perſicus inoculari.vt palladius ait. Item hoc menſe locis calidis tonduntur oues ⁊ ſero tã fetus ſignant᷑.⁊ arietes admit tuntur ad oues.⁊ equi ⁊ aſini adequas ⁊ aſi⸗ nas. Item debẽt om̃es arboꝛũ plantule hoc menſe ab anialium aggreſſu diligenter tueri. Itẽ hoc mẽſe cõmode ſerunt᷑ cucurbuecitrul li cucumeres ⁊ melones.⁊ cetere herbe ſi riga ri poſſunt.vt Palladius ait. Itẽ columbis lo cis iã aratis danda eſt eſca.qꝛ parũ in agris inueniunt vnde viuãt. Item ſᷣm Palladium qrende ſunt apes.⁊ aluei purgandi.⁊ palio⸗ nes necandi.qͥ nunc habundãt floꝛentibo in aluis. Item hoc menſe ſicut alijs eſtiuis mẽ⸗ ſibus poſſunt capi beſtie aues ⁊ piſces. Capitulum.v. Deagen dis menſe maij. Dnoderimus Oe menſe pĩgues agri ⁊ qui diu aquã tenent pꝛoſcindunt᷑ cum om̃es herbas — . pꝛotulerint. ⁊ eoꝝ ſcinina nondũ maturi ate firmata. ⁊ ſicci poſſunt ſcdᷣa vice arari. Nũc oĩa q;̃ ſata ſunt ꝓpe floꝛent.nec tangi a cultoꝛe debebũt. Item in locis frigidis ⁊ humectis nũc ſerunt᷑ faſeoli miliũ ⁊ panicũ. Item hoc mẽſe.vt dicit Palladius.materia cedẽda eſt. cũ ſilua eſt omi fronde veſtita. Item ſemiaria fodiunt᷑ aſſidue ⁊ vinee ſecũda vice ac etiam pampinanĩ. Iteʒ in locis pᷣgelidis ac pluuio ſis putant᷑ olee.? eius muſtus abꝛadat᷑.ac ſi quis lupinũ ſtercoꝛandi agri cauſa ſemiauit ſcribit locis calidis emplaſtrari perſicus po teſt. ⁊ citri arboꝛ inſeri.⁊ ſimiluer ficus.⁊ dil⸗ ponit᷑ planta palme.nũc etiã cacoꝛũ ſpacia q̃ per autumnũ ſeminibo implenda deſtinant. aut plantis cõuenit paſtinari. Item hoc mẽ ſe ſeritur coꝛiandꝛũ ⁊ appiũ ⁊ melones citrul li cucurbite ⁊ cucumeres ⁊ cardines ⁊ radi⸗ ces ⁊ ruta panget᷑.poꝛri quoq; planta tranſ⸗ fert᷑.vt irrigatiõibus animet᷑.Et optime cau les ⁊ cepe tranſferunt᷑ hoc menſe. Item ſerit᷑ poꝛtuiata ⁊ quocunq; tempoꝛe ſerat᷑.calido tẽpoꝛe t ntũ naſcit᷑. Hoc menſe locis mariti⸗ mis ⁊ calidis recidamus fena pꝛiuſqᷓ; exare ſcant.x ſi pluuijs infuſa fuerint ante cõuer ti debent.qᷓ; pars ipſoꝛũ ſumma ſiccet᷑. Item hoc menſe caſtrari debent vituli.⁊ ouiũ cele⸗ bꝛari tonſura. Item coa gulatur lac.⁊ fit caſe us modo pꝛedicto. Item (vt ait Palladius) debent nũc occidi reges apum.quos greci ce ſtros vocant qͥ hoc tempoꝛe naſcunt᷑ in extre mis fauoꝛũ partibus. Item papiliones necã di ſunt modo pꝛedicto. dis menie iunnnß. Enſe iunij pᷣparãda eſt area.⁊ om̃i ſtra mine fimo ⁊ puluere optime liberanda Nuũc ſeri põt miliũ ⁊ panicũ.nũc oꝛdei mei⸗ ſis pꝛimo recipit᷑.poſtea circa finẽ tritici meſ ſis explet᷑ in locis calidis ⁊ in tẽperatis inci⸗ pit᷑. Nũc in frigidiſſimis locis q̃ maio pᷣter⸗ miſſa ſunt faciemꝰ. agros eque pꝛoſcindimꝰ herboſis loc miſſa ſunt faciemꝰ. ac frigidis vineta aptabimus.colligemꝰ viciã.fenũ gre⸗ cum reſecabimꝰ ad paululũ. Iteʒ hoc menſe peragenda erit leguminũ meſſis.nunc ⁊ faba luna minuẽte vellet᷑.⁊ excuſſa ⁊ refrigerata re ponet᷑.lupinus etiã hoc menſe colligit᷑ nunc pira vel mala vbi ramos multa poma den⸗ legt neſt rig ſes? opn tes mern ſbl loꝛ⸗ moa eti ln⸗ nin niͦ⸗ hoe 74 brit ns dis boſt pini cppie n Nebs Uriae Pi cultore mectis em boc icneſ emiarig Acn cplunio lkaeſ miauit niden ſnsdo rd⸗ ⸗ ſtimnr, nboeme nsanl 81di⸗ u want⸗ panecn Nemſent 1k, alido gmarni⸗ ſ crar nteconer ck Jem uiücele⸗ cſitae Audivs) ogruce nemn neoncci dictum eſt plene. Capitulum. vij. De age⸗ CTapitulu. uiij. T dis in menſe auguſti. Enſe auguſti ſunt agri tercia vice aran Licber ſabunt᷑ interlegẽda ſunt omnia vicioſa. Hoc menie ramus punici poteſt intra fictue vaſcu lũ claudi.vt ad eius magnitudinẽ poma red dat. Item hoc melſe ſicut in iulio fit inſitio q̃ Dicit᷑ emplaſtratio in piris.⁊ malis ⁊ ficub.? oleis.⁊ ceteroꝛũ.qͥbus in coꝛtice pinguis ſuc cus extiterit. Item hoc mẽſe optime ſerit᷑t bo rago ⁊ poꝛtulata ⁊ alie multe herbe.ſi pũñt irri gationibo adiuuari. hoc etiã menſe ſecant᷑op time anſe floꝛe cõpleto ⁊ nõ exiccato.hoc eti am menſe vituli recte caſtrant.⁊ caſeus con⸗ ficit᷑ ⁊ oues in frigida regione tũdunt᷑. IJtem hoc meẽſe alucaria caſtrabunt᷑. ſi multum mel lis habuerũt ⁊ mel cõficit᷑ ⁊ cera. Hocetiam menſe noua egrediunt᷑ examina.ideoq; cu⸗ dis in menſe iuliij. Enſe iulij agri pꝛoſciſſi ſcdᷣa vice aran⸗ di ſunt.nũc locis tꝑatis tritici meſſis ⁊ leguminũ nondũ expleta complent᷑ Item ſil ueſtres agri vtilime extirpãtur radicibo atq; virgultis. Item gramẽ ⁊ fulicẽ ante canicula res dies optimediſſipamus. Item circa finẽ optime ſerunt᷑ rape ac napi. Item nouelle vi⸗ tes mane ac veſpere caloꝛe depoſito debent effodi ⁊ aduerſo gramie pulueriſari. Itẽ hoc menſe arboꝛes qᷣ in meſſe ſteterant ſectis meſ ſibus obruant᷑.⁊ circa ipᷣas pꝛopter ſolis ca⸗ loꝛẽ fiat aggregatio terre.hoc mẽſe locis hu⸗ midis inoculari ficus põt ⁊ inſeri citrũ.nunc etiã põt emplaſtratio celebꝛari.⁊ pirus ⁊ ma⸗ lus locis frigidis inſeri. Iteʒ poma vicioſa qᷓ nimis ramos onerant debent legi. Item põt plãtari talea citri ſi irrigatiõibus adiuuetur. nũc locis tẽperatis amgdala ſunt colligẽda. hoc tẽpoꝛe vacce ſubmittende ſunt thauris. ⁊ arietes admittendi. Item hoc menſe circa pꝛincipiũ omnia pꝛata ſecanda ſunt in qui⸗ bus herba non pꝛius ad maturitatẽ ꝑuenit. di. Item in ſuo pꝛincipio poſſunt ſeri poſt pꝛimã pluuiã rape radices ⁊ napi ⁊ lu⸗ pini ⁊ vineas ⁊ terras impinguent.Itẽ in pn cipio ⁊ ante linũ euellet᷑ ⁊ campi cum matu⸗ e agen⸗ Bynodetimus Cliif. rato caloꝛe flaueſcant ⁊ ex his poſſunt eceuu—⸗ ti ſemina ⁊ macerari ſi placet.⁊ aliter vt opus fuerit pꝛocurari. Item circa finẽ eius colligik milica qᷓ tunc inuenit᷑ matura. Et ficus colli gunt᷑ ⁊ ſiccant᷑ ⁊ nuces ⁊ ceteri fructꝰ arboꝛũ qui maturi ſunt ⁊ cõſumunt᷑ ⁊ recondunt᷑ er uandi. Iteʒ locis frigidis pampinant᷑ vites. in caldis potius obumbꝛant᷑ vue.ne in ſo le areſcant.nũc etiam agreſtũ fieri poteſt. Itẽ diſſipare frequentia ratione gramen ⁊ ſilices Item hoc menſe poſſunt emplaſtrari arbuſta ⁊ pirus inſeri.vt Palladius ait. Itẽ hoc mẽz- ſe poſſunt inueſtigari aque vbi deſunt ⁊ pꝛo⸗ bvari. ⁊ putei fieri.⁊ ſimiliter aqueductus cõo⸗ mogde fabꝛicari. vt Palladius ſcribit. Jtem ſtos debet eſſe ſemꝑ attentꝰ ne fugiant. pꝛeci pue vſq; in octauã vl nonã hoꝛam ⁊ ſemꝑ de bent eſſe aluearia pꝛeparata et ea colligere de betac in ſuo loco collocare.vt in ſuo tractatu poſt mediũ huius menſis optune ſerunt᷑ cau les vt cum modicũ cõualuerint tranſferant᷑. Capitulum.ix. T e agen dis in menſe ſeptembꝛis. Enſe ſeptembꝛis ciſterne aqueductꝰ ⁊ putei commode fiunt. Item piguis gger ⁊ qui diu cõſueuit habere hbumo rem. tercia vice arabitur.nũc ager humidus planus exilis ſecũda vice aratur ⁊ ſeritur.cli ui graciles nunc pꝛimũ arandi ſunt ⁊ ſeren⸗ di circa equinoctiũ.nũc agri ſtercoꝛandi ſunt in colle ſpiſſius.⁊ in campo rarius.pꝛecipue cum luna minuit᷑. Hoc menſe vliginoſis lo⸗ cis atq; exilibus aut frigidis aut opacis cir⸗ ca equinoctiũ triticum ſeritur ⁊ ſpelta. dũ ſe⸗ renitas conſtat. Item in locis calidis nũc ſe⸗ ritur linum quod vernũ vulgariter dicitur. Item colligitur ⁊ reponitur hoc menſe mili⸗ ca.quã aliqui ſaginam vocant.Et circa pn-⸗ cipium in alpibus ſeritur ſuigo.⁊ circa finezʒ eiuſdem menſis anno ſequenti fit meſſio erꝰ. Item ſ(eritur hoc menſe circa initium lupi⸗ nus impinguandi cauſa. ⁊ vbi creuerit euer tatur. Geritur etiam circa ſinẽ foꝛago in ſter coꝛato loco pabuli cauſa. Item in locis tem⸗ peratis circa pꝛincipium mode pampinant vites ⁊ frondibus denudantur.⁊ poſtmodũ vindemie fiunt ⁊ quecũq; ad vindemias ſpe ctant.⁊ vue ſeru ande poſſunt ſiccari ⁊ ſappa defrictum ⁊ carenum fieri. Item colligũtur fructus arboꝛum qui tunc maturitatẽ faten⸗ tur.nunc papauer ſeritur calidis locis ⁊ ſic⸗ cis. Item oꝛtoꝛum ſpacia que vere ſeminib implenda ſunt.nunc alte fodienda ſunt.⁊ ſter coꝛande.decreſcente luna. Item in pꝛincipio ſerunt᷑ optime caules.⁊ circa finem allea an⸗ netum lactuca ⁊ bleta ⁊ radices ſeri poſſunt lber in loc ſicò. Itẽ hoc mẽſe pñt pꝛata noua foꝛ mari.extirpatis pᷣus radicitꝰ ſpinis ⁊ frute⸗ ctis atq; arboꝛibo ⁊ herbis lat ⁊ ſolidis. Itẽ vetera muſtu purgari ⁊vetuſtiſſima coꝛrupta grari ⁊ denuo pꝛata noua foꝛmari. Itẽ h̊ men ſe ↄquaſſant᷑ apes vetuſte.⁊ fit mel ⁊ cera. NRẽ hoc mẽſe cum ancipitrib pꝛecipue capiunt qualee ac perdices Capitulum. x. De agen⸗ dis in menſe octobꝛis. Enſe octobꝛis pñt fieri putei ⁊ foſſata cauari. Itẽ hoc menſe letamia poꝛtant ad agros ⁊ ſerit᷑ optiĩe in tpatis locis frumẽtũ ſiligo oꝛdeũ far ⁊ ſpelta lupinũ ⁊ linũ. Itẽ fit cõmode vindemia vbi nõ eſt facta mẽſe ſeptẽ bꝛis ⁊ pᷣcipue ab his qͥ maturũ nimiũ hꝛe de ſiderãt.⁊ cõdiunt᷑.⁊ diuerſificant᷑ in ſapoꝛe ?⁊ coloꝛe vina.hoc extremo mẽſe vbi calidi ⁊ ſic ci aeris qlitas eſt. vbi exilis ⁊ aridus cãpus. vbi collis pꝛuptus aut macer. ponunt᷑ cõmo de vites.nũc locis ſicc calidis exiliba macris Arenoſis aptis qᷓcunq; depaſtinat. de vitib⸗ ponẽdis putãdis ꝓpagãdis reparãdis vel ar buſto faciẽdo antedicta ſunt.nũc rectius fiũt vt cõtra exilitatẽ glebe ac aeris ſiccitatẽ yber nis yvmbꝛibo adiuuent᷑. ̊ menſe pᷣcipue circa finẽ ablaqueãda eſt oĩis nouella vitis. vt am putent᷑ radices ſuꝑuacue.⁊ ſi placida ibi eſt hyems vites relinqmꝰ aꝑtas.ſi violenta.ope rimꝰ anteqᷓ; veniat gelu. Si pᷣfrigida aliquã tulũ colũbini ſtercoꝛis circa viticulas appo⸗ nat᷑.hoc mẽſe locis calidis ⁊ aptis inſtituunt oliueta.⁊ ſemiaria fiũt ⁊ omia q̃ ad alias ꝑtine bũt. Itẽ riue ac foſſe purgant᷑. Itẽ plãtant᷑ ce ruſa ac piri ac mali ⁊ cetere arboꝛes q̃ frigus nõ timent cõmode plantari ⁊ de loco ad locũ trãſferri pñnt.ma xie in locꝭ ſiccis ⁊ calidis.ſoꝛ ba ⁊ amigdala in ſemiario ponunt᷑.⁊ ſemina poni ſpargunt᷑. Itẽ hoc mẽſe fit paſtinũ oꝛto rũ ſerendoꝝ in vere ac etiam nũc ſerunt᷑ in oꝛ tis alea anetũ ſpinacia plante cardui ſinapis malua cepe mẽta paſtinata ciminũ oꝛigannʒ ⁊ caparus.Itẽ boleta in locis ſiccis. Itẽ dicit Palladius ꝙ poꝛrũ vere ſatũ nũc fert᷑ vt cre⸗ ſcat in capite ⁊ aſſidue circũfodiat᷑. Item hoc menſe tollitur apibus mel ſuperfluũ cum fa⸗ uis ⁊ omnis cera coꝛrupta. Capitulum xj. De agen dis in menſe nouembꝛis. Enſe nouẽbꝛis locis calidis ſeriĩ optĩe triticũ.circa pꝛincipiũ ⁊ oꝛdeũ ⁊ ſiligo. Duodecimus Et circa finẽ faba in ſtipulis nõ aratis.Etli nũ atq; lenticula hoc mẽſe ſerunt᷑ Itẽ hoc to to mẽſe calidis locis ⁊ ſiccis viciũ eſt poſitio celebꝛãda ⁊ ꝓpago recte ducet᷑. Et locis frigi dis nouellas vites ⁊ arboꝛũ plantas circũfo dere atq; operire cõueniet.⁊ macras ſtercoꝛa re.nũc ad deinceps vſq; ꝙ terra congelet᷑ vi⸗ nea vetus q̃ eſt in ſolo robuſto. q̃ integro trũ⸗ co ſit ablaqueata fimo ſaciet᷑.⁊ anguſtiꝰ puta ta intra terciũ vel quartũ pedẽ a terra viridiſ ſima coꝛticis pte mucrone fenat᷑ ac foſſa fre quẽtiꝰ incitet᷑.vt ibi materiã fundat qua repa ret᷑. Nunc autũnalis putatio celebꝛet᷑ in viti bus ⁊ arboꝛibo maxie vbi tꝑe incitamur. hoc etiã mẽſe cũ oliua ceperit eſſe matura colligi⸗ tur. ⁊ oliueta putant᷑ ⁊ ſũmitates nimis alte recidunt᷑.qð etiam in neſpulis ficu ⁊ ꝑſicis ⁊ coctanis eſt ſeruandũ. Itẽ hoc mẽſe ponunt coõmode oliueta.⁊ ſerunt᷑ ꝑſici oſſa ⁊ pira ca⸗ lidis ⁊ ſiccis regiõibo ⁊ oibus fere locis pꝛu⸗ noꝛũ oſſa. Item hoc mẽſe ſerit caſtanea plan tis ac ſemẽ. Itẽ calidis loꝗ ac ſiccis ponimꝰ plãtas ſilueſtres inſerẽdas.piroꝛũ ⁊ maloꝛuʒ ⁊ malipunici ⁊ citonei ⁊ citri ⁊ neſpuli fici ſoꝛ bi ceruſi ⁊ moꝛi taleas ⁊ amigdali ſemia. Ntẽ hoc menſe magne arboꝛes tranfferunt᷑ locis calidis.? ſiccis ⁊ aꝑtis trücatis ramis illeſis radicib.⁊ multo ſtercoꝛe ac irrigationib ad inuent᷑. Nẽ hoc mẽſe materies ad fabꝛicã ce dẽda eſt.cũ luna decreſcit. Itẽ hoc meſe arie⸗ tes admittunt᷑ad oues.vt fetũ pꝛimi feris fo uere poſſit exoꝛtũ.⁊ ſimiliter huci ad capꝛas ad miti debẽt. Itẽ h̊ menſe diuerſimode ca⸗ piunt᷑ ſuueſtres beſtie. Item aues et piſces. Capitulum. xij. De agen dis in menſe decembꝛis. Enſe decẽbꝛis põt ſeri faba q̃ poſt hye mẽ tm naſcet. Itẽ cedit᷑ optime materia ꝓ domibo.⁊ ceteris ligneis oꝑibusa faciẽdis. Itẽ cedunt᷑ ſilue ac rami ſuꝑflui arboꝛũ.⁊ ſe⸗ pes virides pꝛo igne. Itẽ cedunt᷑ ꝑtice ⁊ can⸗ ne pꝛo vineis.⁊ parant᷑ ⁊ fiũt pali ⁊ iunci.ſili ter ꝓ vineis cedi pñt. ⁊ ex viminibo fieri pñt coꝛbes. ⁊ ciſte ⁊ cauee.multaqʒ alia vtenſilia opꝑtuna ⁊ ſepes ſicce. Itẽ hoc menſe diuerſis ingenijs capiunt᷑ beſtie fere ⁊ pᷣcipue canib⸗ tẽpoꝛe niuiũ. Iteʒ aues auibrapacibo dome ſticatis ⁊ rhetibo diuerſis ac viſcoꝛcẽ̃. GBloꝛia deo. Intipit fiegiſtrü duo⸗ decim libꝛoꝝ Petri de Creſcentijs.aliqui di uidunt᷑ in capuula.alij vo ſcõᷣm oꝛdinem al⸗ phaberi ſic diuiſi in ſequenti regiſtro ſuo o dine patebunt. HW Liber pꝛim ſubdiuidif in. xiij. capitula. Caplm pmũ tractat de locꝭ habitabilibx eli 72 gẽdis ⁊ de curijs domibo ⁊ his q̃ habitatio nibo ſũt ĩ rure neceſſaria faciẽda ⁊ pᷣmo ðᷣ co⸗ gnitõe bõitatꝭ loci habitabil ĩ cõi.ca.j. fol.ij e Aere et cognitione bonitatis et malitie eius.capi.j. iij De ventis ⁊ cognitione bonitatis ⁊ malitie ipſoꝛum.capi.iij. iij. De aqua q̃ hoĩbus competit ⁊ cognitiõe bo nitatis ⁊ malicie eius. ca.iiij. iij. De ſitu loci habitabilis ⁊ de cognitione bo⸗ nitatis et malicie ſue.ca.v. uij. De curijs ſiue tumbis in diuerſis locꝭ diuer ſimode faciendis. cap.vj. yv. De in trinſeca diſpoſitiõe curie. ca. vij. vſ. De puteis ⁊ fontibo faciẽdis ⁊ qualiter aqua reperiat᷑ ⁊ pꝛobetur.ca.viij. Vj. De aqueductu faciendo. ca.ix. vij. De ciſternis ⁊ ciſternulis.ca.x. vij. De materije domoꝝx.ca. xj. vyij. De officio villici.capi.xij viij. — De officio pꝛiſfamilias.q̃l debeat ag; eme re ac villici oꝑaʒ ⁊ rõeʒ inqrere.ca.xiij. viij. Liber lrtundus trattat de natura plantaꝝ ⁊ de rebus cõmu nibꝰ? cul tui cuiuſiibet generis agroꝛum ⁊ ſubdiuidi⸗ tur in. xxvij.capitunua. De his que omni plante cõueniunt bm ge⸗ neratiõis pꝛincipia.ca... . fol. ix. De diuerſitate genen plantaꝝ.ca. ij. ix. De ſubſtanna et oꝛigine ⁊ generatione plan tarum.capi.iij. ix. De diuiſione plantarum per ſuas partes in tegrales. capi. ij. EF. De diuerſitate naturaliũ ⁊ ſimpliciũ partiuʒ lante ⁊ de cauſa augmẽti eius x. e generatione ⁊ natura folioꝛuʒ floꝛum et fructus. ca.yp. .EFEj: De vnitiõe ⁊ diuiſiõe plãtaꝝ.ca.vſ. xj. De trãſmutatiõe vniꝰ plãte ĩ aliã. ca.vij. xij. De aitatõe diuerſitate q̃ fit ĩ plãta.c.vij.xij. De diuerſitate plantaꝝ ſumpta iuxta diuer⸗ ſam fruciuũ pꝛoductionẽ.ca.ix. xiij. De his quibs indiget oĩs plãta.ca.x. xiij. De his que faciunt ad plante generationem et augmenium.capi.xj. xiij. De putredine ſiue letamine ⁊ ſtercoꝛatione⁊ cibo plantarum.ca.xij. xij. De aqua q̃ ↄuenit maturitati letamis ⁊ nu⸗ trimento plantarum.ca. xii. .⸗— De vtulita.⁊ arationũ ⁊ foſſionũ.ca.xiuij. xvx De agri ſatini.capi.xvv. xvj. De med amie agri vt fiat ſatinꝰ.c.xvj. xvj De cltu agri mõtuoſi⁊ vallicłoſi.c.xvij. xvij De cultu agri noualis.capi xvij. xvij. De tempoꝛe ⁊ modo arandl et diſſipandi her bas malas. ca. xix. xviij. De ſeminatiõe in cõmuni.ca.xx. xviij. De plantatione ⁊ modis plantandi ⁊ de ele ctione plantaꝝ.ca. xxrj. xix. De iſitioniby ⁊ inſectioniba ꝑ quas plante ſilueſtres domeſticantur.ca.xxij. xx. Ex qͥb diſpoſitionibo ⁊ in quas trãſmutent plãte ſilueſtres i domeſticatõʒ. ca.xxiij. xxij. De locis vtilibus et inutilibus generationi plantarum. ca. xxuij. xxij. De terra ⁊ cognitiõe fecunditatis ⁊ ſterilita⸗ tis eius.capi.xxyv. Txvxiij. De ſitu qui congruit agris ratione fecundita tis eoꝛum.ca.xxvj. xxiij. De munitiombus vinearũ hoꝛtoꝝ et agro⸗ rum.capi.xxvij. xxiij De fluminũ defenſionib cui⸗ Liber tertius trattat de campeſtribs agris colẽdis ⁊ de natura ⁊ yti⸗ litate fructuũ qui ex eis ꝑci oꝛdinẽ alphabeti enumerantur. Dearea. folio.xxiiij. De hoꝛreis. Xxvxv. De auena. xxv. De cicere. xxv. De cicercula. xxv. De canapo xxvj. . Oe frumento. xvV. De faba. xxvij. De farre. xxviij. De faſeolis. xxviij. De gith. xxviij. De lolio. Xxviij. De lenticula. xxix. Delupinis. xxix. Delino. xxix. De oꝛdeo. M xvxx. De milica. 2 . ð piunt᷑ fruct? ſm 65 tgira Q:dannic. JSJuJuJ᷑J᷑JISIzIxgp. Derioo⁷. De ſpelta. ExCx.* De ſiligine. xxxiij. De vitia. xxxij. Liber quart⸗ trattat r dr vitiby et vineis ⁊ cultu eaꝝ ac natura ⁊ vtili⸗ . tate fructus ipſaꝝ. De vite q̃ͥd ipa itt mmtutſoln ene lehl A. erquabter ſeparabit᷑ ab ea.ca.xxix xluij. QDualr vinũ nõ ſemꝑ ebulliat. ca. xxxj. xliitj Quo loco debeat ſtare vinum vt duret. capi mlo. xxxij. De tranſua ſatione vini et apertione dolio⸗ Stgiſri⸗ Pocft capi rrviij. xliitef. e cognitiõe ſi muſtũ vel vinũ habent aquiu Vt muſtũ cito expurget᷑.ca.xxx. xliiij. xliiij. rum. capi.xxxiij. xliiij. Detg e? mõ guſtãdi vinũ. ca. xxxiiij. xlv. ma eius. capi.j. wo. xxxij. De ſignis cognoſcẽdi vinum durabile. capl De vineaꝝ diuerſttate. ca.ij. xxxij. tulo. xxxv. GW xlv. Sedigerſtategenen vict cdih. xxxij. De nocun nes q vinu acccdũtc. xxxvj. xIv. De diuerſis ſpeciebo vitiũ.ca.iiij. xxxij. Quiby tꝑibo vinũ faciluer verſetur ⁊ coꝛum De aere qui vitibus cõuenit? deſttn vinea⸗ pitur.capi.xxxvj. xlv. rum. capi.vyv. xxxiii,j. Qualiter poſſit pꝛouideri viRI verſe⸗ De terra q̃ vitib apta eſt. a. vſ. xxxv. tur. ca. xxxvij. xlv. De paſtinatiõe ⁊ diſpoſitiõe terre in qua vi⸗ Qualiter vinum verſatum liberetur 2 clari nea plantanda eſt. ca. vi. ficetur. ca. xxxix. xlvfſ. Quõ ⁊ qñ debẽt colligi plante qliter fuari “ loꝛem tranſmuter ca. xl. lvfſ. et ad ꝑtes remotas poꝛtari.ca.vij. xxxv. QNuando ? qualiter vinee et vites plantan⸗ de ſunt.capi.ix. xxxvj. De pꝛopagatione ct renouatiõe vitium 2 vi⸗ nerum. ca. x. xxxvij. De inſitione vitis.capi.xſ. De putatione vitis et arboꝛum vitifera⸗ rum. capi.xij. xxxviij. De vitis ⁊ vinearum et arboꝛum vitiferarũ xxxvij. Qualiter vinũ albũ deniotriur im alie co⸗ Qualiter vinũ de vno ſapoꝛe mutetur in ali um. capi.xlj. xlvij Qualiter vinum et vaſa liberentur a muffa⸗ capitulo. xlij. xlvij. Qualr puidetur ne vinũ fiat accetũ ⁊ q̃liter ab accetoſitate liberet᷑.ca.xliijj. xlvij. Qualiter fiat accetũ.ca.xliiſ. xlviij. De virtutibus acceti.ca. xlvx xlviij ntgne⸗ ca.xiij. . xxxix. De vino et virtutiby eius.ca.xlvſ. xlviij. Quomoõ tẽpoꝛe vinee releuã unt ? vites Rnandeant tuij. xxxir. Liber quintus ſubdini⸗ De fimatione vinearum et adicum inutiliũ ditur in duos libꝛos.Pꝛimus tractat deara amputatione.ca. xx. xlrl. boꝛibus fructiferis ⁊ natura? de vtilitate fru De vineis ligonizaãdis.ca. xvj. xl. ctuum ipſarum fmoꝛdinem alphabeti. De n ocumentis que vitibus accidũt ⁊ cura De arboꝛib in comunbcapy . fſr el. ipſarum.capi.xvij. x. De amiggalo. De conſeruatione vuarum recentiũ ſicca⸗ Deauellaang . rum. capi. xviij. xlſ. De berberis liz. De virtute vuarum.capi.x-ir. xlj. Deceruuaag lj. De apparatu vindemie. ca. xx. xulij. De caſtanes. lij. Deitpe vindemie. ca. xſſ. xlij. De coctano. flflili. Qudirvindemiandiſitca xxij. xlij. De citro. lliit. J Aualue debent yuecalcari et exeis vinum De coꝛno. ÿM lüij. fieri poſſit.ca.xxiij. xliij. Deficu. —lvw. De his q̃ ex vuis fieri pñtca. xxiiij. rlig. Delaur. —leoſ. De agreſto paſſo ⁊ de frictu coꝛonee et ſap⸗ Daemalo .— Alrvſ. pa. ca. xxiiij. xlij. De maliſpunicis, lvij⸗ De purgatione vini facti ex vuis acerbis et Demoꝛo. lllvüüz. coꝛruptis. ca. xxv. xliijj. De muniao. lllwyyiij. . De curatõe vini a pluuia agitati c xxyf. ẽ xlij De meſpilo. Lviij. Nualxr vinũ mitcẽdũ ſitĩ dolijs.c.xxvij. xliij S⸗mic. 2 tix. Qualiter muſtum pertotum annum haberi Denuce —☛☚ wi⸗ ller ⸗ Deolea. De piro. Deper unis De Palua. De pino. De pipere. De quercu rouere et cerro. Oe ſoꝛbo. De zezulo. De zanipꝛo. Sigiſtru lxj. lxij. lxiij. lxiij. lxiiij. lxiiij. lxiiij. lxv. lxv. Setundliber libri gmn ti tractat ð arboꝛibo nõ fructiferis q enume⸗ Llber ſextus ſiðᷣmordi⸗ rant᷑ ſᷣmoꝛdinẽ alphabeii. folio. lxv. De abiete. lxv. De amedano. lxvj. De azero. lxvj. De anoꝛue. lxvj. De agno caſto. lxvj. De bꝛillo. lxvij. De cipꝛeſſo. lxvij. De canna ſiue arundine, xvij. De geneſtra. lxvij · De lago. txvij. De fraxino. lxvij. De fra Nkinagolo, lxvij. De oplo. lxvij. ODeopolo. lxviij. Benogud⸗ et albaro. lxviij. De roſarjs. lxviij. De roſemarino. lxix. Derubo. lxix. De ſalice. lxix. De ſauina. lxx. Deunbucs. lxx. De ſicamoꝛo lxx. De ſanguino. lxx. De ſpina alba. lxx. De ſpina iundaica. lxxj. De ſpina ceruina. lxxj. De ſcopa. lxxj. De tamaraſco. lxxi. De vlmo. lxxj. De vinco. xxj. De vindecto. lrxj. De zuiro. lxxj. nẽ nsalphabort de oꝛtis ⁊ de natura et vtilitate erbarũ que ſerunt᷑ in eis qᷓ; ceterarum irx. Segi ſtru que in alijs locis ſine hoĩm ſnduſtria natu⸗ raliter naſcunt᷑ excipiunt᷑ duo bma capitula pꝛimũ dicit de vᷣtunib⸗ herbaꝝ in cõi.ſecun⸗ dum vero de oꝛtis teuleinai ipoꝝ. fol. lxxij De allio. De atriplice De aniſo. Deaneto. De appio. De abſinthio. De arthemeſia. De ariſtologia. De abꝛotano. De affodillis. De accetoſa. De blita. De boꝛ agine. De baſilicon. De bethonica. De bꝛanca vꝛſina. De biſtoꝛta. De cucurbita. De cucumeribus et citrullis. De caulibus. De cepe. De cimino. Decroco. De cepullis. ecarduo. De cacomilla De cuſtuca podagralim. Decalamento. De centaureaa. De capillo veneris. De cicuta. De catapucia. De cretano. De celidonia. Oe cerefolio. De coꝛiandro De conſolida maioꝛe. De cucumere De diptamo. De endiuia. De enula. De epatica. De ebulo. De feniculo. Do flamula. De fumo terre. De fenugreco. lxxvij. Alrxxvij. lxxviij. lxxxij. lxxiij. lxxiuij. lxxiiij. lxxiiij. lLxiiij. ixxv. lxxv. rd. xxv. ixxvf. ixxyj. lxxvj. lxxvij. lxxvij. Krpi j. lxxviij. lxxix. lxxx. lxxx. lxxx. lxxx. xxxf. lxxxj. lxxxj. lxxxj. ixxxij. lxxxij. lxxxiij. lxxxiij. lxxxiij. lxxxiij. lxxxiij. xxxiii H. 0W%1 R egiürri De gabuſta. De gramine. Degralegas. De genciana⸗ De gariofilata. De hinnulo. De iuſquiamo. De yſopo. De iruncijs. De iaro. De iris ſiue ireos. De liquiricia. De lingusa arietis. De lilo. De lingua auis. De lappacio. De lactuca. De lentiſco. Delaureola. Delappa. De leniſtico. De melonibus. De melliboto. De mercuriali. Oc malna. De menta. De mandragoꝛa. De meu. De marubio. De maioꝛana. De napo. De naſturcio. De nenufare. De napello. De nigella. De oꝛigano. De poꝛris. De papauere. De pencedano. De Baoſtlio De pſilio. De Paagene De paſtinata. De poꝛtulata. De papiro. De pulegio De rapa. De raffano. De radice. Deruta. De rubula. De ſpinacia. lxxxviij. lxxxviij. lxxxviij. lxxxviij. iexxxvj. lxxxvij. lxxxvij. lxxxvij. lxxxvij. xxxix. lxxxix rtir. lxxxix. xc. BHGegiſtru De ngauiu. LCL. De ſatirion. c. De ſponla ſolis. cjſ. De ſilermontano⸗ AYſ. De ſaxifragia. . Cjs De ſquilla. . A⸗ De ſinanio. cj⸗. De ſcutio. LExj⸗ De ſcoꝛdione. A De ſparago. —crrij. De zinzheis⸗ Lij.⸗ De ſaliiaa. ciij. De ſcabioſa. LCißz. De enationibus, cilj. De ſerpentaria. ciij. Deſ ſerpillo. ciiij⸗ De ſaturegia. ciiiij. De ſclarea. cilſj⸗ Deſ ſcalonijs. ciiij. De tetracta. cCcv Detapſa. —cCcv⸗ De taxo barbato, . CcLv. De teſticulo vulpis. cv⸗ De teſticulo canis. cCcLCvy. Dethimo. cv. De viola. cv. De virga paſtoꝛis. r„. (vf, De volubili. cvj. De vꝛtico. g. De vitriolo. Liber Septimde pꝛa⸗ 3 tis ⁊ nemoꝛib.quattuoꝛ hʒ capitla. foł.cvij⸗ Capitłm pmũ.qualiter pꝛata creata fueriĩtet qualẽ aerẽ terrã ⁊ aquã deſiderãt. fol.cvij. Qualiter pꝛata fiũt ⁊ pꝛocurant᷑ ⁊ renouan⸗ tur. capᷣ.ij. cvij. Qualiter fenũ colligatur ⁊ coſeruet de vti litatibus eius.capᷣ.iij. cvij. De nẽoꝛibo q̃ hoĩm induſtria fiüt cliij cviij. Liber octauus de virida rijs ⁊ reba delectabilib⸗ ex arboꝛib berbis et fructu ipᷣoꝝ artificialiter agendis et cõtinet in ſe.viij.capitula. De viridarijs herbaꝝ paruis. ca. fol cviij De viridarijs mediocribus: mediocriũ per ſonarum. capᷣ.ij. cix. De viridarijs regũ ⁊ alioꝛum ulluſtriũ 7 diui tum dominoꝛũ.ca¶pᷣ.iij. De his ꝗᷓ leccanoneſitpoluminme rr f fhh 1ͤ121277-7 êè . ax, iu ar. m pitulo. vij. nitionib curiaꝝ ⁊ viridarioꝝ. ca.iij. cix. De his q̃ in campeſtribus agris ad delecta⸗ tionem fieri poſſunt.ca.v. cx. De his q̃ circa vites et fructus ipſaꝝ delecta tionẽ pꝛebẽt.ca.vj. CcCLx. De his que circa arboꝛes delectationem au⸗ gent. capi. vij. äl De delectatiõibus oꝛtoꝝ.ca.viij. cxj. Liber nonus ruraliummn cõmodoꝛum de omnibus animalibo que nu triunt᷑ in rure et habet in ſe. cv. capi. fol.cxj. De etate equoꝝ ⁊ equaxꝝ.ca.j. cxij. De ſoꝛma bonaꝝ eq̊ꝝ ⁊ admiſſarij ⁊ quali⸗ ter teneri debẽt. caxij. ccij. De natura equi ⁊ natis qualiter teneri de⸗ De captiõe ⁊ domatiõe eqͥ.ca.iij. ccxiij. De cuſtodia equoꝝ.ca.v. cxiij. De doctria ⁊ moꝛigeratiõe eqͥ.ca.vj. cxiij. De cognitione pulchꝛitudinis equoꝛũ.ca⸗ H cxiiij De ſignis bonitat eq̃̊ꝝ.ca.viij. cxiiij. De ſignis malicie ⁊ vtilitatꝭ eq̃̊ꝝ ⁊ vtilitatis pcij ipſoꝝ.capi.ix. ·cCcriiiuj. De egritudibi eq̊ ꝝ⁊ cura eoꝝ.ca.x. cxv. De infirmitate muri curãda.ca.xj. cxv. De glãdulis ⁊ ſcrophulis.ca.xcinñ. cxv. De egritudinibus accidentibus equis ⁊ cu ra eoꝛum.ca.xi,ij. Ccrxv. De infirmitate q̃ vulgariter vermis dicit᷑ et cura ipſius.ca.xiii. cCQxv. De moꝛbo qui auticax vulgariter nominat᷑ et cura eius.ca.xv. ”M cxvj. De cognitione ſtrangulionis ⁊ cura eius.ca pitulo. xvjſ. cxvj. De moꝛbo vuulaꝝ ⁊ cura eiꝰ.ca.xvij. cxvj. De doloꝛibo ⁊ ipᷣoꝝ curis.ca.xvijj. cxvj. De moꝛbo ĩfunditi ⁊ cura eiꝰ.ca.xix. cxvj. De moꝛbo pulcini ſiue mulſiui ⁊ cura eius. cxvj. capitulo.xx. De moꝛbo ĩfeſtati ⁊ cura eiꝰ.ca.xxj. cxvij. De moꝛbo ſcalamati ⁊ cura eiꝰ.ca.xxij. cxvij De moꝛbo aragaici ⁊ cura.erꝰ.ca.xxiij.cxvij De cimona ⁊ cura eiꝰ.ca.xxiij. cxvij. De frigiditate capiꝭ⁊ cura eiꝰ.ca.xxv. cxvij De moꝛbo qui auticax vulgaruer nominat᷑ et cura eius.ca.xxvj . cxvij. De coꝛio ⁊ cura eius.ca.xxvij.§. cxvij. De moꝛbo pulmonis ⁊ cura eius.capitulo. cxviij. Ev i . * „ . - Be moꝛbo ſpallatici? cura eiꝰ.c. xxix.cxviij De diuerſis egritudinibus que tergo acci⸗ De generalibo egritudibs eqᷓꝝ.ca.lvij. cxxij De bubulis et grege boum quales debẽt eſſe de omni vtilitate ipſoꝝ.ca.lx vj. oues ſuperficiunt vni. ca.lxix. cxxv. qunt capixrrr. qxvii; De moꝛbᷣ q accidũt in cruribo eqͥꝛ alijs qͥbui dã ⁊ ð moꝛbo maleferruti.ca.xxxj. cxviij De moꝛbo ſcalamati ⁊ cura eius.capitulo. CLCLyxrxrvijj. on⸗ De leſiõe ſpallati ⁊ cura.eiꝰ.ca.xxxiij cxviij. De guedie pectoꝛali ⁊ cu.ei.ca.xxxiiij.cxviij De moꝛbo zarde ⁊ cura eiꝰ.ca.xxxv. cxviij. De moꝛbo ſpaneni ⁊ cura erꝰ.ca.xxxvj. cxix De moꝛbo turbe ⁊ cura eiꝰ.ca. xxxvij. cxix. De ſpinellis ⁊ cura eiꝰ.ca.xxxvij. ccxix. De moꝛbo ſupᷣſſi ⁊ cura eiꝰ.ca.xxxix. cxix. De attractiõe ⁊ cura eiꝰ.ca.xl. cxix. De moꝛbo ſcoꝛtilati ⁊ cura erꝰ.ca.xlj. cxix. De leſiõe ſpini vł ligni ⁊ cura eiꝰ.ca.xlij.cxix De gallis ⁊ cura ipoꝝ.ca.xliij. cxix. De garpis ⁊ cura eoꝝ.ca.xluij. cxx. De crepacijs ⁊ cura eoꝝ.ca.xlv. cxx. De cancro ⁊ cura eius.capi.xlvj. cxx. De fiſtula et cura eius.ca.xlvij. cxx. De moꝛbo malpicio ⁊ cura eiꝰ.ca.xlviij.cxx Defurma.i.furmelli ⁊ cura eiꝰ ca. xlix. cxx. De egritudibo pedũ ⁊ vngulaꝝ.ca.il. cxx. De moꝛbo ſuꝑpoſite ⁊ cura erꝰ.ca.lj. cxxj. De iſuſiõe deſcẽdẽte ad vngulas.ca.lij. cxxj De diſſolutiua vngulaꝛ. ca. lii. cxxj. De mutatione vngularum.ca.liiij. cxxj. De diuerſis inclauſur ⁊ cura eiꝰ.ca.lv. cxxj De moꝛbo q ðꝛ ficꝰ⁊ cura eiꝰ.ca.lvſ. cxxj. △⬤ De mulis. ca.lviij. . cX⸗ De aſinis.capi.lix. thauni ⁊ vacce capi.lx. ccxxij. Qualiter vacce ad thauros ſubmitti debent capitulo.lxſ. cCcCQrxij. Qualiter ⁊ quando vacce ſubmitti debẽt.ca pitulo. lxij. Cxxii Qualiter vituli debẽt teneri etqñ caſtrari et domari.ca.lxiij. cxxiij. De bobo qualiter debent emi 2 ð cognitione De infirmitatibus boum ⁊ cura ipſoꝛũ.ca⸗ pitulo. xxv. —JZM crxxiiij. e diuerſitate ⁊ varietate boum ⁊ vaccaꝝ et De ouibo q̃les emi ⁊ eligi debẽt ⁊ ð cognitõe ſanitaꝶꝭ ac infirmitatꝭ ipᷣaꝝ.ca.lxvij. cxxiiij. Nualxr debẽt teneri ⁊ paſceri ac in quibus lo cis. capi.lxviii. cxxiiij. Oñ dut ſubmitti arietibo ⁊ q̃t ⁊ q̃nto tẽpo⸗ re ſint pᷣgnãtes ⁊ quales dñt eſſe arietes ⁊ q̃t Begiſtrũ . Qualiter debent tondi ⁊ qualiter ſignari et gquando.capi.xr. cxxv. De cognitiõe etatis ouiũ.ca.lxxxſ. cxxv. Quando ⁊ qualiter debent mulgi ⁊ caſei fie ri.capi.lxxij. „cxxvf. De moꝛbo ouiũ ⁊ cura eiꝰ.ca.lxxiij. cxxvj De agnis qualiter debẽt teneri ?ẽ quomodo caſtrari.capi.lxxiiij. cxxvj. De vtilitate ouiũ ⁊ agnoꝝ.ca.lxxxv. cxxvj. De capꝛis hircis ⁊ edis qualiter debẽt eligi ⁊ quãto tꝑe ſint pꝛegnãtes ⁊ de ipſaꝝ vtilita △ te ⁊ etate. ca. xxxſ. crxrrvj. De ſcrophis.verribo ⁊ ſuibo quales debent eligi ⁊ qualiter teneri ⁊ quanto tꝑe ſunt pꝛe⸗ gnãtes ⁊ de ipſarum ſanitate ⁊ vtilitate.ca⸗ itulo.lxxvij. cxxvij. De canibo q̃les debẽt eligi lr. i ſtrui ⁊ de ipſoꝝ vtilitate.ca.lxxviij. cxxviij. De paſtoꝛibus quot ⁊ quales debent eſſe.ca pitulo.lxxix. Cxxviij. De lepoꝛarijs ⁊ lepoꝛibo ceteriſq; aĩalibo ferꝭ includedis.ca.lxxr. cxxviij. De piſcinis ⁊ piſcibus includendis. capitu lo. lxxxxj. cxxix. De pauonibo.ca. lxxxij. cxxix. De faſianis.capi.lxxxiij. cxxix. De anſeribns.capi.lxxxiiij. cxxx. De anetibus.ca. xxxxxx. cxxx. De gallinis ⁊ galł ac ipᷣaꝝ pulł q̃les bꝛi ⁊ q̃⸗ liter teneri expedit.ca. lxxxvj. cxxx. De columbarijs quales eſſe debent.capitu⸗ lo. xxxyy. cCcxxvxj. Qualrxr noua colũbaria debent pmo munui columbis.ca.lxxxvij cxxxj. Quali ſũt tenẽdi vt libẽtiꝰmoꝛent᷑ ⁊ bñ fru⸗ ctificent.ca.lxxxir. cxxxj. De officio paſtoꝝ colũbaꝝ.ca.x. cxxxij. De vtilitate colũbaꝝ.ca.xcj. cxxxij. De turturibo. ca. xcjj. cxxxij. De turdis ⁊ merulis ꝑdicibo ac eo ↄturnici⸗ bus impinguandis.ca.xciij. cxxxiij. De ſedibus apium ⁊ loco ipᷣis congruo.ca⸗ pitulo.xciiij. cxxxiij. De aluearijs q̃lia eſſe debẽt. ca.xcv. cxxxiij. De apibo q̃tr naſcant᷑ ca.xcvſ. cxxxiij. Qualiter emi debẽt ⁊ qualir deferant᷑⁊ q̃liter inueniunt᷑.capi.xcvij. cxxxiij. Qualiter tenende ⁊ pꝛocurande ſunt apes. capitulo.xcviij. cxxxiiij. De nocum̃tꝭ apũ⁊ eoꝝ cura.ca.xcix.cxxxiiij De moꝛibus et induſtria apum et vita ipſa⸗ rum. capi.c. ccxxxiiij. Quãdo q̃re ⁊ qliter exeunt examina ⁊ quo⸗ ⁊ qualtr teneri⁊ in Regiſtrũ modo pᷣſcit᷑ eaꝝ exitꝰ ca.cc. cxxxv. Qualiter examina ſunt colligenda ⁊ inclu: denda.capi.cij. . Quando ⁊ qualiter poteſt apibus de melle cxxxv. tolli.capi.ciij. cxxxvj. De mella ⁊ cera ↄficiẽdis.ca.ciiij. cxxxvj. De vtilitate apũ.capi.cv. cxxxvſ. Detim' uber tractat de diuerſis ingenijs capiendi animalia fera et triginta tria capitula in ſe continet. . De auibo rapacibo in genere. ca.j. cxxxvij. De ancipitre.capi.. ccxxxvij. De pulchꝛitudine ancipitrũ ⁊ cognitiõe bo nitatis eoꝝ.cap.iij. cxxx Quali ancipitres nutriunt᷑ ⁊ iſtruũt᷑ ⁊ q̃les capiũt aues ⁊ qlr mutant᷑.ca.iiij. cxxxvij. De induſtrijs ⁊ inducẽdi ancipitrẽ vta do⸗ mino nõ recedat.ca.v. cxxxviij De egritudinibus ancipitrum ⁊ eoꝛum cu⸗ De aſture.ca.vij.cxxxviij.(ra.ca.vj. cxxxviij De falconibus.capi.viij. cxxxviij. De diuer ſitate falconũ.ca.ix. cxxxviij. De pulchꝛitudine et nobilitate falconũ.capi tulo.x. cxxxviij. Qualiter nutriunt᷑ domeſticant᷑ ⁊ inſtruan⸗ tur falcones.ca.xj. cxxxviij De egritudinibus que falconib accidũt. ca⸗ De iſmerlis.ca.xiij. cxxxix. (pi.xij. cxxxix De girfalcis.capi.xiiij. cxxxix. De aquila.capi.xv. . cxxxix. De gimo ⁊ gimeta.ca.xvſj. cxxxix Qualxr aues rhetiba capiũt᷑.ca.xvij. cxxxix. Mogus capiẽedi grues.ca.xviij. cxl Alius modus.ca.xix. exl. Alius modus.ca.xx. cxl. Alius modꝰcapiẽdi aues.ca.xxj. cxl. Aliud genus rhetis quo auium multa gene ra capiuntur.capi. xxij. cxl. Alius modus.ca.xxiij. cxlj. Alia rhetia qba capiũt᷑ ꝑdiceſ.ca.xxiiij. cxiij Alius modus.ca.xxv.ↄX cxli. Qualxr aues laq̃is capiũt᷑ ca.xxvſ. cxlj. Qualr aues capiũt᷑ viſco.ca.xxvij. cxlj. Qualiter aues capiuntur cum baliſtis.capi Decapiendis beſtijs feris pꝛimo qualiter ca nibus capiuntur.ca.xxix. cxliij. Qualiter capiunt᷑ rhetib.ca.xxx. cxliij Qualiter capiunt᷑ laqueis.ca.xxxj. cxliij. Qualrxr capiunt taiolis.ca.xxxij. cxliij. Quali capiunt᷑ foueis.ca.xxxiiſ. cxliij. De quibuſdam alijs in genijs quibo capiun xvü — — — — — — — — — — i⸗ i i i. ” èèMW Gegiſtrü tluur beſtie fere. ca. xxxiij. cxliiij. De vꝛſis.capi.xxxv. cCcCLctliiij. De muribo capiẽdis.ca.xxxvj. cxliiij. De capiendis piſciba ⁊ pmo qualiter rhetibꝰ capiunt.ca.xxxvjjſj. l clv. Qualiter piſces capiuntur ciſtis ⁊ ancijs ex viminibus factis.ca.xxxvij. cclv. Qualiter piſces capiunt᷑ hamo. ſpaderinis. calce.⁊ foſſinis.ca.xxxix cxlv. Liber vnderimus tra⸗ ctans de regulis totius tractatus ruraliũ cõ modoꝛum. olio. cxlvſ. De cognitõe loci habitabiłĩ cõi.ca.j. cxlvj. De cognitiõe aeris.ca.ij. cxlvj. De cognitiõe ventoꝝ. ca.iij. cxlvj. Decognitiõe aquaꝝ.ca.iiij. cxlvj. De cognitõe loci ſitꝰ habitabił.ca. v. cxlvj. De tumbis ⁊ domiby. ca. vj. cxlvj. De puteis ⁊ ciſternis.ca.vij. cxlvj. De pꝛeſentia dominoꝝ. ca. vij. cxlvj. Regule ſecũdi libꝛi.Et pꝛimo de q̃litate ter⸗ rarum. capi.ix. Z cxlvj. De aratione foſſione⁊ cultu.ca.x. cxlvij. De ſeminatione.ca.xj. . cxlvij. De aqua plantaꝝ. ca. xij. cxlvij. De leiamine ſtercoꝛatõe ⁊ ĩmutatione plan⸗ tarum. ca.xiij. DR cxlvij. De quibuſdã pꝛincipijs plantaꝝ ⁊ operatio nibus eaꝝ.ca.xiiij. cxlvij. De poꝛis plantaꝝ.ca.xpv. cxlvij. De plantatione et generatione plantarũ.ca⸗ itulo. xvſ. „. cCLxlvij. e inſitionibus.ca.xvij. cxlviij. De medicamie arboꝝ⁊ xre.ca.xviij. cxlviij De munitionibo.ca.xix. cxlviij. Incipiunt regule tercij libꝛi de hoꝛreis.ca⸗ pitulo. xx. V „· (Cxlviij. Incipiunt regule quarti libꝛi de vineis. ca⸗ pitulo. xrx. . cxlviij. De elecnõe plãtaꝝ vitiꝭ.ca.xxij. cxlix. De regulis plãtationũ vitis.ca. xxiij cxlix. De inſitione vitis.ca.xxiiij. nCxlix. De putatione vineaꝝ.ca.xxv. cxlix. De ſoſſione vineaꝝ.ca.xxvſ. cxlix. De vuis ⁊ vino.ca.xxvi. riir. cxlix. Incipiunt regule quinti libꝛi de arboꝛibus. De iuuamẽto oꝛtoꝝ.ca.xxxiij.. cclix. De agendis menſe Auguſti.ca. viij. cliij. De agendis menſe Septẽbꝛis.ca.ix. cliij. De agẽdis menſe Octobꝛis.ca.x. cliij. Firiglitrü cum.capi.xxxiij. L H De viriutibus herban. ca. xxxiii. d. Deconſeruatione herbaxꝝ folioꝝ ſeminum ct radicũ.capi.xxxv. Incipiunt regule libꝛi ſeptimi de pꝛatis et nemoꝛibus.ca. xxxyvſ. cl Qualr pꝛata ꝓcurent᷑.ca.xxxvij. c. De feno qualiter pꝛocreat᷑ ⁊ de vtilitate eius capitulum.xxxvin. cl. De nemoꝛibo q̃liter fiunt. caxxxir. d.. Incipiunt regule octaui libꝛi de viridarijs ⁊ De collectione herbarum floy eminũt mdt rebus delectabilibo. ca. l. cl. De delectatiõib vineaꝝ vini.ca.xiſ. dl. De his que circa arboꝛes deiectatione au⸗ Beenrii. cl. delectationibus oꝛtoꝛum et herbarum. cLapitulo. xliij. eAI, Incipiunt regule noni libꝛi de animalibo nu tiendoꝛum. capi. xliiij. cl. De equis ⁊ equabo.ca.xlp. i⸗ De doctria ⁊ moꝛigeratõe eqᷓꝝ.ca. xlvj. clſ. De generale cognitõe ⁊ pulchꝛitudine boni⸗ catis ⁊ malicie equoꝝ.capi.xlvij. clj. De infirmitatibo equoꝝ.ca. xl viij. clj. De bobus.capi.xlix. clj. De ouibus.capi.l. lſ. De apibus. capi.lj. 8 clf. Incipiũt regule decimi libꝛi de ingenijs . pienda animalia. capi.lij. elf. . „ .„ Liber duodetim dehis I poſſunt ſingulis mẽſibĩ rurefien. fol.clj. De agẽdis menſe Januarij.ca.ſ. clj. De agẽdis menſe Febꝛuarij.ca.ij. clij. De agendis menſe Martij. ca. iij. clij. De agendis menſe Apꝛilis.ca.iiij. clij. De agendis menſe Maij.ca. v. clij. De agendis menſe Juli can. clij. De agendis menſe Julij.ca.vij. cliij. De agẽdis in menſe Nouẽbꝛis.ca.xſ. cliij. De agendis in mẽſe Decẽbꝛis.ca.xij. cliij. Finit Regiſtrum. capitu.xxviij. CLcxxlix. hewa regule ſexti libꝛi de oꝛtj.⁊.pꝛimo ðᷣ gere terra ⁊ ſitu eoꝝ.ca.xxix. cxlix. De Lalin oꝛtoꝝ.ca.xxx. cxlix. De ſeminatiõe oꝛtoꝝ.ca.xxxjſ. cxlix. — . . = ——————— — — — .ẽꝭẽt, — X — –— „ — D E è2 £ +☛ 0 2 5 * 2 6 „ . 2 3 — ————— — — — „ — “ — . — . . — ̃ ̃ꝝ— ⅞kV Pꝛohemium. Folium. if. Bm ex virtute pendtie / que inter bonumet malũ taute dilcernit / hu manus infoꝛmetur animus.ad vtilis et delectabilis cognitionẽ eoꝛũq; ſequelam ⁊ in terrenis rebus pacificus ⁊ tranquillus ſta tus valde vtilis dulcis ⁊ delectabilis reperiat᷑ merito hic totis viribus querendũ eſt. et inuentus tanq; theſaurus inextimabi⸗ lis cum multa humilitate ⁊ patientia cõſeruandus.per eum nã⸗ q; facile benigna dei dilectio pꝛouocat᷑ vita hominis illeſa tute ſeruatur.et rerũ habundãs copia vtiliter pꝛocurat᷑. hunc tamẽ unppij viri non querũt.et inuentum ſuperbia ſeu alio deteſtablli vicio cecati lacerant.quare licet eoꝛũ foꝛtuna pꝛoſpera ſepe videatur ad tẽpus.perit tandeʒ.nec dinmidiat dies ſuos.viri autẽ pacifici et humiles.licet quandoq; leſi fuerint.tamẽ viuũt.⁊ apud deum ⁊ homines gratiã inuenientes tandẽ impioꝛũ hereditant terram. Ego itaq; Petrus de creſcencijs Ciuis Bonoñ.qui tẽpus adoleſcentie.in logica:medicina:et ſcientia naturali ꝓotũ coõſumpſi. ⁊ demũ nobili leaum ſcientie inſudaui.pacifici ſtatus anxius eſt flendum ſciſma illi us egregie vꝛbis.qui vᷣo . ibipꝛopꝛio nomĩe Bononia.id eſt bona per omĩa ⁊ in omnibo mũ⸗ di clmatibus dicebat᷑.cognoui ꝙ mutata vnitate:ac ſtatu pacifico in diſſenſionẽ odium ⁊ liuo rem. non erat iuſtum ipᷣius peruerſe diuiſiones immiſceri negocijs. Ideoq; annis triginta di⸗ uerſas per pꝛouincias cũ earum rectoꝛibus circuiui.ſubiectis libenter iuſticiam tribuens.re⸗ ctoꝛibus fidele conſiliũ.⁊ ciuitates in ſuo iure ac ſtatu pacifice pꝛo poſſe conſeruans.multoſq; libꝛos antiquoꝛũ et nouoꝛũ pꝛudentum perlegi.et diuerſas ac varias operationes colentiũ ru ra vidi.Demũ ciuitate diuina gratia quodãmodo refoꝛmata.tedio late circuitionis et leſe liber tatis affectus ad pꝛopꝛia redij.ac cernens.ꝙ vberius nihil dulcius:nihil homini libero.quod omniũ rerũ ex quibus aliquid acquirit᷑ nihil eſt agricultura melius.nihil vberius.nihil dul⸗ cius.nihil homini libero dignius:vt ait Tullius.et cognoſcens.ꝙ in cultu ruris ſtatus facile inuenit᷑ tranquillus.excitatur ocioſitas.et pꝛoxunoꝛũ leſio euitat.amplius ꝙ cultus ruris ex⸗ quiſita doctrina per quã facilius et habũdantius vtilitas ꝑcipitur.⁊ delectatio pꝛocurat᷑q̃ſiai ſi negligenter ⁊ ſine certa induſtria ſingula conſueto moꝛe colantur.viris bonis (qui de ſuarũ poſſeſſionũ redditibus ſine cuiuſcunq; leſione iuſte viuere velint)merito appetenda eſt.ad cul tum ruris mentẽ animũq; conuerti. Et imploꝛato dei omnipotentis auxilio.actus ⁊ comoda eius et cuiuſſibet generis agroꝛum et plantarũ atq; animaliũ doctrinam obſcure et imperfecte ab antiquis traditam ⁊ modernis ſatis incognitam.de ſola chriſti liberalitate confiſus dſtuci de tam ſcdᷣm pꝛudentũ naturalis philoſophie ſententias ac rationes aꝑtas qᷓ; ex appꝛobatis experiencijs tradere in ſcriptis pꝛopoſui.LQiber iſte ruralium cõmodoꝛũ dæitur:quia de com⸗ modis ruris tractat.qui duodecim continet libꝛos. Pꝛimus quidẽ eſt de locis habitabilibus eligeudis.et de curijs domibus et his qui habitationi ſunt neceſſaria faciendis. Secũdus de natura plantarũ et rerum cõmuniũ cultui cuiuſſibet generis agroꝛũ.Cercius de campeſtribus agris. Quartus de vineis ⁊ vino.Quintus de arboꝛibus.Sextus de hoꝛtis.Septimus de pꝛatis et nemoꝛibus. Octauus de viridarijs et rebus delectabilibus ex arboꝛibus herbis ⁊ fructu ipᷣarum artificioſe agendis. Nonus de om̃ibus anĩalibus que nutriunt᷑ in villis.De⸗ cimus de diuerſis ingenijs capiendi anĩalia fera. Undecimus de regulis operationum ruris. In duodecimo compendioſa fit cõmemoꝛatio de bis omnibo que ſingulis menſibus in rure ſunt agenda „ R7 ℳ . ueas „ ι „„ 4 N CʒN 25 20 15 10 5 L R Balancde Q N Focus O 10 -Euroskala Offset VierfarbSelector Standard* 9 Copyright 4/71999 VXVMaster Gmbh uwW.yxymaster. Com