DkII46a_qt
author: Beroaldo, Filippo

. 1 4 . S
1 4 . P – 8 .
4 5 . “

ℳ

“ ———

l

. 4 „ 5
l
ẽòM

₰ ₰ 4 6
5 2 R
1 ℳ₰ 5 2 3
4 S
7
4
— “

9
N 1245 11890918 021
UIIIIIIIIIIIIIIII

ℳ

—

2 XLT

õ ratiũnci Hon 1 iis
kerbu et argumentis concſafas: cas q; te im

„

&i†⁷ tradidi impreſſoribus imprimendas : fau- „—

* 2. 8 Ec is tutiuſ intra chartaceam meam ſi uelectiſem.
puluereo obrutę deliteſcebant. Sed ; SS

mos egi fuit tibi id a me petitionibus prope quotidiauis 9— 2
flagitanti: qem mei nominis amantiſſimũ meae guãatulacue — Eta⸗ 6
. eſt eruditionis ſtudioſiſſimum cognoi-Etſane fu tii nus ĩ primis
id facis quod faciendum doctiſſimi ſcriptores pre cperunt: Vt pre — — — –
5 2 e
ceptòrem non inus4 ipſa ſtudia ames: rumi al pamia uics co 1 R
las: qui er. norum parens merito nuncupani poteſt. Nam 4
ſteut parentes filiorum corpora effigiant. ta pr ceptor diſepulo ℳ
mentes format. quaèe res Secis”norfden folenduano
homo interior homine eſt exteriore preſtantior. Tũ uero perge % Aed⸗
quo cepiſtimi Martine inter ſcolaſticos träſmontanos probatiſſi· —
me? er litterarum ſtudiis prout facis uigilanter incumbe. Enimue/
ro ſuauiſſimi tui mores. Ingenii ſpecimen. Naturę docilitas-ct a/
uiditas inexauſta diſcendi ſpondẽtr ſalem te futurum: ut quandocũ
qʒ in patriam repedare deſtinaueris domuitionẽq; capeſſere: poſ/
ſis tecum cum cultu nitoreq; italicorum genuino opulẽétiam quo-
„* qʒ litterarum in B oemiam reportare. Hic autem ibetius ur opi/ J .
norneqʒ; tibi neq; tui ſimilibus ſordeſcet-proter rerum quas con
tinet non iniucundaidᷣ uarietatem. Vale e er dilige doctorem. ⸗ ==
PHilipi Beroaldi Bononieſi Is oratio habi Raĩ enarratôe Ceor
Lici carminis atch trafquiiliz qua laus rei tuſticæ conſinetur.

Rudenfis litterarum profeſſoris officiũ eſt Viri pre —
ſlſtamiſſimi Verba epᷣls quas tractaturus eſt accõ / α -ð
modarecer oOratoné Itiis applicare ſcriptoribupquoſ
eſt enarraturus. VI ſcilicet falis ſit prima oratio/
Agqualis eſt rerum explicãdarum futura materia. Ef
. odum ilſe inepſus dic itur eſſe precatorqui aquam a li 7
berouinum eeiE 2 nymphixeita nen ille uideri poteſe
. J. l. .

— =

2

2

en rrator: qui in principio ſuaram enarrationum uagatur extra
propoſitum.ei dum amphoram facere debet urceum format. Nec
immerito uetus ille uiruperatur orator qui cũ diſerte diceret et uo/
lubilitate uerborum raperetur cauſam omnino non tangebat: un
AQe prudens auditor et iudex bene iuquit et bene. ſed quorſũ iſtud
60 ane, ſe tuum tam bene? Nos igitur ni ab officio boni profeſſorĩs diſcede

1742

A r, 7 remus ea hodierno die dicere inſt tituimus quae agricolationi 8ͤ Vir
S VY gilio et hiſto riae ſcriptori trãquillo ſint accomodata. Quac dum a
nobis explicantur Vos omms quefo ut bemgne attéteq; audiatis:
. 27 Nec inuiti ſexquihoram officio litteratorio imꝑtiatis: Ea enim ut
S a ſperamus audietis Quac uoluptati uobis ſit audiuiſſe. Et utilitati
g PES meminiſſe. Vite hominum tradite ſunt duae. Ruſtica et Vrbana.

7 E bana Quae quéadmodum loco diſtinctae ſunt: ſta femporis interuallo

ſeparatae. Lõge enim antiquior ruſiica eſt. Cum ruüra diu ante ur
bes inuentas homines coluerit: et immenſo annorũ numero agti

„— colae urbanis antecellunt. nec mirum. Cum diuina natura dede
rit agroſ ars humana edificauerit urbes: Ipſam uero ruſticã uitã
P nA eruditiſſimi bifariam diuiſeruntuidetlicet in paſioriciã-et agricul/
i⸗ uuuram. Alia emmm fſcientia coloni eſt. alia paſtoris. meq; icem funt
fV A., aH paſtio et agricolatio: Quae ab exiguis profecta pᷣmordiis-ad id di
anitatis proceſſirut ruſtici urbanis preponerentur: Vt apud uete/

res romanos ruſticae tribus laudatiſſimac iudicarétur: Vrbanae
uero ignomrnoſae. Ef apud antiquos grecos illuſtriſſimus quiſq;
paſtor erat ex quo alios greco uocabulo polyarnas alios polyme/

. las alioſ polybutas uocitarunt.a multitudine uidelicet agnorum o
uis ac boum. Romani cum uirum bonũ laudabant eu bonũ agri /

colam bonnmq; colonũ appellitabant Ampliſſime enim laudari
exiſtimabatur qui ita laudabatur. In fãto deniq; honore tãtaq; eſ/
— timatione apud priſcos fuit ruſticatio ur imperatores romanos nõ
roi S, puderet manibus Triunphalibus colere agros: Tractart ſemina

AKlau!: Diſponere arbuſta: et eadem diligẽtia metiri arua qua caſtra-et ea
OD— dem cura exercere ligones et ſarculaqua gladios et pila: Ipſi

proceres urbis in agris morabantur. Ef ut iquſt eleègiarũ ſcriptor
Centum illi in prato ſepe ſenatus erat.
et cũ cõſiliũ publicũ deſiderabaa uillis accèſebãt᷑ ĩ ſeatũex quo
uiatoribus nomé é iditũ ſenatores duces q; in urbè accerſétibus.

Aranii Cucinato üiator attulit dictaturam. Seiranuũ inuenere ſe
rentem oblati honores. Poriius Cato ile Cenſoriuset omniũ
bonarum artium magiſtenagri colendi ſtudioſiſſimns fuſ et uilla
ticis uoluptatibus i primis oblectabat᷑. Inter exlerũos quoq;Ab
dolomino agrum colentiregimen Tyriorum ultro traditum eſtet
ultro oblata ſunt regiae maieſtatis inſignia. Prelerea nobiliſfſima
rum familiarum non aliunde cognomenta ſunt ꝗa rebus ruftia —
nis. Nam Fabii. Lentuli. Cicerones a legummibus quae quiſq; Lo V 25 αo
optime ſerebat cognominati ſunt: Pſones à pinſendo nucupati.
Muita quoq; nomina habemus ucterum Romanorum ptim a ma
iore ꝑptim a minore pecore dedueta. Nam iunios bubulcos. Stati
lios tauros. Pomponios uitulos cognominaruũt. Et Porcii Ca
tones ? e Annii capre inde dicũtur. Qninetiam Italiam nuncupa
tionem traxiſſe a uitulis quos greci antiqui italos uocabant?: Et
Romanoruũ populũ a paſtoribus eſſe ortum nemonon nouit. huc
adde; ex agricolis gignut milites ſtrenuiſſimi :? et optimi Lyro
nes ex robuſta ruſticorũ iuuétute deligebãtur. Firmiora eienim
ſalubrioraqʒ ſunt corpora corunvqui ſub dio artus roborãt foris
qʒ uerſanturꝗᷓ qui i urbibus intra conſepta umbroſa deſides cõ/
ctant᷑. Fr Hinc me hercules eſt ꝙ greci Romaniq; Templa eſcula
pio medicinae deo extra urbes edificabant. Quia uideſicer crede
bant fideliusconſtantius q; illos ualituros qui in a gris ꝗᷓ qui in ci/
uitatibus habitarent. Hinc ilſla ucterum romanorum maſcula pro /
les agreſtibus operibus exercitata et ſubdialibus durata labori /
bus/hellicos tumultus martias q; exercitationes facile ſuſtinuit et
aduerſus heſternos hoſtes ſemper uictrix ſemper inuicia ſurexit.
Enimuero tempora illi iia piiebantur Vt nonis tantum diebus reſ
urbanas reuiſitarent reliquis ſeptẽ diebus res ruſticas exercerét.
Vñnde et nondinarum conuentus conſtituti. Preterea cum merca / en⸗ ,.W„.
torum quſtus ſit periculoſus et calamitoſus cum feneratorum in
honeſtus et dedecoroſus Cum opificũm ſordidus et illiberalis:
Solã eſt agricũltũra ex quã queſtũs ſtabiliſſimus honeſtiſſimus
q; cõſeꝗt minimeq; iuidioſus: Quã Ariſtoteles ĩ occοπι½πſτιιαορ
tiſſimã ſecũdũ naturã poſſeſſionũ ese cõmemorat. ĩ quã catõis ora
culũ uitẽ qᷓſtuoſiſſim iudicauit. ſcropha uero pratis pᷣmatum bo/

WwnoaHvä
5 „ C
PO„ ,deie 2,

2. 1i.

S Podfm Pio vrecv
₰

n in Brah
7 7

nitatis dedit: a quo amiiꝗ prata pata nolauerũt. Hinclocupletes ap
pellati loci hoc ẽ agri pleni. Et ipſa pecunia ipſumq; peculium a
Eora nomen ſortiuntur quod in ruſticatione queſtuoſiſſimum é.

uod unum diuitiarum genus apud ueteres uſurpabatur. Extãt
tamen auctores inclytiſſimqui autumant pecuniam a nota pecu/
dis eſſe appellatam: qua ſignatus fuit ex cre nümus a S eruio Tul
lio rege romanorum. Theſeum quoq; apud grecos memorie pro
ditum eſt ſignaſſe nümum bouis nota ut ita ad agricolationem at

ticos prouocaret. Vnde hecatonboon quod eſt centum numorum:

et decaboon quod eſt decem appellant ab eo nũmo in quo effigies

bouis erat inſculpta. Quinetiam luculentiſſimi ſcriptores fortu
natiorem beãtioremq; ruſticorum uitam ꝗᷓ urbicorum eſſe dixe /
runt. Et olim Delphicus A AaHn Rophodium dixit eſſe
feliciſſimum: Qui paruum quidem prediolum colebat ſed annuiſ
uictibus large ſuſficiens. Ex quo nunꝗᷓ egreſſus ferebatur. Et Di
oclicianus imperator imperio imperatoniaq; purpura depoſitis/fe
ſtinabudus ſe cõtulit ad Tranquilitatem rei ruſticae quietiſſimã.

IIIicq; in ocio beatiſſimo conſenuit. Et Atalus Revomiſſa regni
V .

adminiſtrationehortos fodere cepit et gramina ſeminare.
non minus uere ꝗeleganter ſcripſit Mantuanus Homerus.
O Fortunatoſ nimium ſua ſi bona norint

HTAE mone NANAgricolas. Quibus ipſa procul diſcordibus armis-

Fundit humo uictum facilem iuſtiſſima tellus.
Idem ſecundum litteratam uitam qua nihil eſt excellentius nihil
q; amabilius: cribens facundiſſim
Rura mihiet rigui plãaceant in ualibus amnes 2
Flaumia amem ſiluas q; iglorius: Er ab Oratio decẽétiſſime dictũ ẽ
Błeatus ille qui procul ne gociis
Vt priſca gens mortaluum
Paterna rura bobus exercet ſuis
Solutus omni fenore. Lucreſius quoq; de uita ruſtica loquẽs ait
Tum loca tum ſermo ium dulces eſſe cachini

Conſucrant. Agreſtis enim tum muſa uigebat. Et ab eodẽ ocia

agricolarum dia hoc eſt generoſa nuncupantur. Merito igitur de
agricultura. tam honorata tam laudata. famqʒ frugifera non ſolũ

priuati ſcriptores precepta tradiderunt: Verũm etiã reges opeępre

tiũ ſe facturos exiſtimarunt ſi de re ruſtica libros cõdidiſſet. Nee
talem ſcriptitandi ꝓuinciam maieſtati regiae indecoram eſſe cre /
diderũt. Siq dem Hiero. Attalus Philometor: Et Archelaus Re- .
ges. Xenophon et Mago duces de ruſticis rebus diligeriſſime ꝑ/
ſcripſerunt. Complures uero minori fortuna: non minori cura
apud grecos negotiũ iſtud ſcriptis ꝓdideruůt. Apud ſatinos aut.
M. Cato.ꝗ dictus eſt optimuũs orator. opiimus Senator. optimus
Imperator/Agricolationem Ciuitate romana donauit: et eam lo⸗
qui latine primus inſtituit. Cuiũs liber extat cruditiſſime conſcri
ptus et propter uetuſtatem adorandus. poſt hunc duo Saſernae
Pater et filius:deinde Tremellius ſcropha. Cor. Celſus Iulius
atticus. Tulius grecinuselulius hyginus. et gargilius Martialis
hanc materiam ꝓſequti ſunt. Quorum iolumina Calamitate tem
orum et incuria mortaliũ deperdita deſyderantur. Ex his uero
Laguntur Terentius Varro rem ruſticam expoliuit. Pinmius com
poſitiſſima breuitate uenuſtauit. Paladius decentiſſimo ordine di
ſtinxit. Columella aut tãꝗᷓ ruſticationis parens eam diligentius e
rudiuit : et totũ diſcipline corpus luculentis uoluminibus com ·
plexus eſt. Sed nos maxime omniũ Virgilin in Maronem Vene .
remur. Qui quaſr canõ fuit poſterioribus ſcriptoribus agricultu
rae precepta petentibus ab eo uelut a lege quadam. Quo uno Co s
lumella precipue eſt uſus archetypo: qui Carmine rem ruſticam
fecit eloquentem. Eamq; ünũs omniũ maxime illuſtrauit. qur tan
to maior eſt heſiodo aſcreo in hoc ſcribendi genere apud grecos
preſtantiſſimo: quanto Mãtua maior eſt aſcra. Laudationibus Ma .
ronis ĩ preſentia ſuperſedebimus: cum illius tãta ſit gloria uũt niul ES5 N
lius laude creſcat.nullius uituperatione minuatur. Hoc unum oj
biter dixiſſe contenti ſimus Virgilium tantum ĩter latinos poetas
omnes excellere ꝗtum inter minores ſtellas luna ſplẽdeſcit. Cni
non fauor principum nomen conciliauit. Sed ingeniũ diuinum-
eximiaeq; uirtutes fauorem principum er populi comparauerunt.
Qui hoc ſolus aſſecufus ẽ ? ut appellatione poctae Virgilius apnd
latinos intelligatur. Sſcuti apud grecos Homerus ſicut nuncupa
tione urbis roma ſignificat᷑. Eſt enim poeta hind dubie incoimm pa
rabilis et quẽ ceteri oẽs lògo ĩteruallo ſubſ. equantur.ut ueriſſime
ſcripſit Quiĩtilianus : et olim populus romanus audiiis in theatro
Virgilii uerſibus ſurrexit uniuerſuscet preſentem Tpectantemq;
poetam tanꝗ alterum auguſium eſt ueneratus. Hi

EA

AE üen

oès ſcriptores certati extollũt. De quo Alcinius pocta ſic ſcribit.
De numero Vatum ſiquis ſeponat homerum
Longe erit a primo quiſq; ſecundus erit.
Et ſi poſt prſimum Maro ſeponatur homerum
Longe erit a primo duil q; ſecundus erit. hunc etiam duo iu lin /
I

gua uernacula excellẽtiſſimi poetae. Franciſcus petrarcha. et Dã
tes florentinus ſũmis laudibus decorarunt. Cõſenſus cruditorũ
eſt nullũ latinorũ poetarum. P. Virgilio eſſe comparandum nedũ
aequipandũ. Qui a lactancio noſtrorũ pᷣmus. a Seneca Vates Ma
ximus: ab Auguſtino poetarũ oĩum preclariſſimus et optimus ap
pellatur: Quem Alexander romanus imperator platoné poetarũ
nuncupabat. Enarrabimus itaq; conſultiſſimũ rei ruſticae illuſtra

toré. Ex diis bene iuuãtibus Virgiliana georgica auſpicabimur.

In quibus tam emunctus tam eloquẽs tã eruditus eſt: tam deniq;

bſolutus conſumatus q;. Vt non pauci ingenio doctrinaq; preſtã

Lonys Son—α☛απ ern zes:

Georgicũ Maronis carmen enceidi illi diuinae anteponere nõ
uereantur. Ego uero ut hoc diiudicare no auſim: ita illud affirma
* f — — * —
re non dubitem in georgicis Maronianis tãtã eſſe rerum uerborũ

q; copiam: tãtam multiformis doctrinae cognitioneraug ãtam ĩ pau

2*
. -

Some, Ne
Patne ve

ciſſimis ſcriptoribus nouiſſe memĩerim. Enarratio huius pocma/
tis complectet᷑ enarrationẽ columelae. Catonis. Varrõis. aſq; pal/
ladii.miulta quoq; plinianae eruditiòis cũ Virgiliano carmĩe eno/
dabimus: quae ꝓphanũ uulgus ignorat. Eidé ét lectiõi multa iuriſ

conſultorũ accommodabimus. apud quos fituli fũt rerũ ruſticarũ

ut de fũdo ĩſtructo.de ſeruitutibus prediorũ:finiũ regendorũ:de
aqua quotidiana et eſtiua: de fonte de riuis: et multa id genus ĩter
legẽdũ obſeruabimus: ꝗᷓ curioſi leciores georgicorũ fuerĩt diuus
Auguſtinus diuus q; Hierony. qui ſepiuſcule iſtius poematis ci /
tãt teſtimõium.et ĩ pmis hieronimus ĩ epiſtola ad ruſticũ mõachũ
Verſus illos decẽter uſurpat: Ecce ſupcilio cliuoſi tramitis undã
elicit: qũorũ pulcherrimorũ uerſuũ Spectatores ẽe admonemur ĩ
decretis. Di. nouiſſima de conſecratiãe. Lecſioni maronian copu
lata erir lectio ſuetonii traquilli ſcriptoris andidiſſimi Cin omt ui conſẽ/
ſu eruditorũ dat᷑ palma in uitis impatorũ ſcriptitandis. Et qmad
modũ Virgilium rei ruſticę ſcriptores exemplar habet: Ita S ueto

R NR ,⸗„ „ . . „ . . —
2 PLo ſ PnE niü taꝗ ducem poſteri ſequti ſut ĩ hoc genere ſcribendi. Vnde Iu/

lius capitolinus/ ꝓfitet᷑ ſe illo modo et ordine ſcribere uelle de ĩꝑa/
eoribus/quo S uetonius tranquillus ſcriptitauit. Et diuus hieroni!
mus ſcriptorũ eccleſiaſticorù Catalogũ texens ducem fequit᷑ tra

.
— —èʒr

——0 D.⸗Wz ——

.

—

quillum. et eius uolumen de grammattcis et rethonibus uenuſtiſſi
me conſcriptũ habet Arche typon. Idem a flauio uopiſco ſeriptor
emendatiſſimus et candidiſſimus appellat᷑. cui dicii familiare fuiſ
ſe amare breuiaem. Erit ENR ti duile kakain in 52 e VN
lucidiſſimo ſpeculo contemplar qui mores quaèe ſtudia fuerit uiie è .
Quo 2

rum maximorũ: Quoruũm cognitã uita ſententiam illam platonis

2

—— —ð

ueriſſimam eſſe cõprobabit᷑ preclara ingenia: Quemadmodũ uir Ke⸗
TCO tures maximas ita uitia quoq max n äccre ſolere.et quod nos
qrimur id maiores noſtros qꝗſtos eſſe: uidelicet illõ priſco ſeculo e⸗
uerſos fuiſſẽ bonos mores: regnaſſe nequitiam. et ex impatoribus
plures extitiſſe flagiciis maculoſos/ꝗ uirtu ibus decoratos. Ommis
hiſtoryę iucũda cognitio eſt et ferme omnes hiſtoryci fauorabiles:
ſed fanto fauorabiliores illi cenſendi ſunt: quanto dignioribus ſũt

accommodati. p̃ncipibus autem accommodatiſſimi ſunt libri de
uita et moribus pᷣncipum concinnati Qualis eſt Suetonius. Vn
de capiant exempla quae imittent᷑: Et quae Vſtanda ſunt: Vitare
con dlcant. Hiuc eſi Demetrius phalefeus ptolomeum regem
monere ſolebat ut libros de ĩpio regnoq; compoſitos lectitaret. in
illis.n.ſcripta documenta contineri: quaè amici monere non aude/ .
ant. Et Scipio ãfricanus Iaũñdat; paediam Cyria Xenophonte- .
eleganter magis ꝗ fideliter ſcriptam/nunꝗ dimutebat e manibus.
Quam Cicerò cum Impator eſſet totam legendo contriuit: hoe
duccs. hoc pncipes maxime decet. hoc à ſummatibus uiris fieri de
beti legendo tranquilloquod AXfricanus-quod Cicero in xenos
phonte factitarunt. Nos uero faciã nus id quod Cypranus: qui Sy Bg e
abſq;ʒ Tertulliani lectione nullam diem preterite pmiſit qui Cre Ce 2 22 1
bro dicere ſolebat. Da magiſtrüm idelicet Tertulianum ſignitiſ
cans. Nulſum nos quoq; diem ſine fraqutlli lectiõe prerereamus
Erſicur Archelilas anfer iret dormmifum et mane cum ſurgereti
bat ad homerum lectitandum dicens ſe pergere ad Amaſium: ita/
nos et matutino et eſptio tempore ad tranquulli lectionem pinde
ace dulcis amaſii accedamus. et iñ eo uecerum ĩpatorum uitam mo/

res geſta cõtemplemur.nè pueri ſemp eſſe iudicemur. Nanq; ne/
ſcire quichante uam natus ſis acciderit id eſtſemꝑ eſſe puerum.

Erit medius fidius ranquilli lectio plena iucunditatis plenaq; e/
ruditionis. ſed eruũditionis neq; ꝓtritae neq; triuialis in qua hoĩes
alioqui eruditi allucinant᷑. Quae recõdita ẽ et clauſa ĩ litterarũ ite

tiore ſacrario. In cuius ueſtihulo herent homines male litterati.
a. ilii.

————————

—

2è? . — rrEr ð —
Sed quid eρο tam mülta de uirgilio tranquilloq; cmemoro. quo
rum eruditio eruditiſſima: et fãcundia facundiſſima per ſe patet et

maniteſtaria eſt. go uero omm ſtudio omniq; Migentl elabora

beoao ct omnnibüs üiribus-neruisq; contendam Implicita explicare-
nodoſa enodare. et abſtruſa recludere. In ſumma ꝓ uirili parte cò

=ð nitar:ui nulli audito rfum enarrationes noſtrae ſint future ĩfructu/
oulae:ut nullus gymnaſii noſtri cultor aſſiduus merito dicere poſſit

ſſẽ operam et impenſamſub magiſro penitendo perdidiſſe. Sed iã

Eamnα enαtempuseſt canere receptui. Et uela orationis meditatae complica/
re:Vt deinceps extemporalis eloquutio oram ſoluat. et per aequor
patentiſſimum minime cũctabunda diſcurrat. Cuiuũs merces incõ
poſitae/nõ minuũs füturae ſint frugifere atq; iucundae: ꝗoratiõis

cõpoſitiſſim ae fuerũt. Võs qſo ut qucadmodũ iamn quę diximus at

tente audiuiſtis: Ila quæ dicturi ſumus attéte audire uelitis. Di xi
Philippi B eroaldi oratio habita in pncipiò enarrationis
gropertii continens laudes amoris. .

7 D*
„

Hmi: Cuius Iuculetis diſſertationibus libri Pla/

rioR X„, F nt tnis ſunt refertiſſimi: quadam̃ olim oratione
Lon Pbo rde AQamorem uituperaturus ob lerecundiam pallio

vEH
. . *

per palinodiam hoc eſt contrarium cantum ce/

ſetiari amorè laudaturi ſot

et maxime laudabilis. poefas q; amaſios atq; poeſim amatoriã do/
cebimus et grauiſſimis profeſſoribus cõuenire dignaq; eſſe id ge
nus poemata: Quãe ¶ gymnaſio litteratorio publica ꝓfeſſiõe palã

explicentur. Nouiſſimo loco porabimus ea adhibita peroratione-

Quat᷑ neq; auribus ueſtris iiucda neq; mẽtibus ĩfructuoſa futu /
7 ra ſit. Quę ſingula dũ a nobis ſũmatim ptractant᷑: Voõs ꝗᷓſo mẽ ſi
5 Ce ra: cuti facere cõſueuiſtis benigne attẽteq; audiatis. Magnuũs deus eſt
Fi R 5 2 n Be Pü desz bomigezg minideut Philofopherd ſpict ſſi
3/ mi dixerunt. et ob originẽ antigꝗſſimã ĩi pᷣmis honorandus. ſiꝗdem
heſiodus cecinit poſt illud pᷣmordiale chaos vepẽte terrã atq; amo/
rem ſimul extitiſſe. et ut iqt elegater pmenides Amte deos omneſ
pᷣmũ generauit amoré. Vnde ab orpheo-Quẽ diuus Auguſtinus

Ocrates ille fſons philoſophorum/Viri clariſſi/

caput opperuit. Idem mox ciuſdem laudationẽ

Id apio atq; reuelato capite factitauit. Nos quoq; ipre
6 apite dice
mus ſed aperto'nõ pudibuũdr tergiuerſãtesue: Sed ſeqdeſtrato pu
dore alacres deũ illũ laudabimus: ꝗq unus ert maxime laudãdus é?ꝛ:

inter theologos pſcos äãnumerat coghſMmſ☛iafüs é phanes ab eo
ex chao pᷣmus apparuit.plũies amoesicuti ueneres fabuloſa fi
xit angias. Qüct luculefi ſchi ptores poſteritati cõmedarũt. Nos
uero omiſſis reliquis- AXmorẽ illũ celebremus. quia platõe diuini/
tus memoratur. Quti uſirtutes amatoribus ſuis côcihat. Qui nos

diis amicos facit. Noõs a platonica diſciplinaã-ne digito quide. ut

dicitur trãſuerſo recedẽtes laudemus amore put laudari merexr.

dicamus q; eũ elſẽ celeſtẽ. Beneficũ. pacificů. p ilcherimũ.qui moᷣ
talibus maxiorum bonorũ cauſa é. qui pacẽ largi᷑ höibus. Qui
uẽtis requiẽ:qur mari trãquillitatè. eméta ſocietate côgluti/
nat. qui cuctas animãtes familiaritate cociliat. Peniuolétie largi

jor.maliuolẽtiae exterminator. Et quẽadmodũ cõiungi ſon põt a

maritudo cũ dulcedic.caligõ cũ lumie. plunia cũ ſeréitate Pngna

cũ pace:cũ fecũditate ſterilitas.cũ frãquillitate tẽpeltas ita cum a

more odiũ. Inuidia. Iinor. maliuolétia copulari nô poſſut.et qmad

qᷓunt ſeꝑari. ita ab amore diuelli nõ poſſũt.beniuolẽtia. Societas.
neceſitudo. cõcordia.Hic . . amabiliſſimus. amiciciae nodus pn

modu radius a ſole. calor ab EErerk Slacie. câdor à niue. ne

ceps q; ad beniuolériã cõglutinãda unde ab amore amicicia nüů/
cupatam eõ ſapiétes tradiderut. Quod eſt ĩ nauigio gubernalor.

quod cinitate magiſtratus.quod ĩ mũdo ſol. hoc ifer morfales et
amor. Nauigiũ Iine Zübernatore labaſcit. einifas ſine magiſtra
tu piclitat᷑: muũdus ſine ſole tenebricoſus efficitur. et mortaliũ uita
ſine amore uitalis nõ é. Tolle ex hõibus amoré. ſolé e mũdo ſuſ/
taliſſe uideberis. Huc adde hic deus a nobis oem ruſticitatem a
molit᷑ ols el

um qʒ mũdiciarũ pater ẽ. Vnde uenuſte plau
tinus ſenex. Amorẽ deũ appellat miditiãtem. eu q; nitidis nitoni /

bus ait ãtecellere. Da mihi hoĩem efferũ atq; truculétu. Fuc amor

eueſtigio mollẽ reddet et manſuetũ. Da rude er ruſticanũ. ſtatim

ab amore fiet ingenioſus et urbanus. Da ĩcultũ. ab amnorc cultiſſi
mus efficietur. Genñiq; torpor oĩs. ſegnicies oĩs. ſomnus lethargi

cus. marcor. ſqualor.ĩcuria ex amoris contubernio eliminanf. inm

quo induſtria: nauitas. uizilantia. ſolertia. cultus. nitor cémoran

tur. Atqui amoris accuſator quid tantopeĩquit huc de laudas et
extollis? Qui multos mortaliu dementes fecit. qui multos a ſemi /

ta uirtutũ i uiam uitiorũ decliuem recipitauit. Qui muſtis exifiu

cõcinauit. huic ego tam ſcuero obiui gatori: tamq; aſperò anoris
criminatori ita breuiſſime reſpõded. No eſt iſta amoris culpæſee

Tare e

6613

2

„ 2

adoLn

—

hominũ qui amare neſciuerunt. Sicut.n. eſt quidam modus in re
bus: ſũt ꝗdã preſcripti fines: quos ultia ꝓgredi nephas e: ſta in a-/
more eſt qdam mediocritas adiibenda. Philoſophorum ſententia
eſt moderatas eſſe Virtutes: excedentes modum atq; menſuram ĩ/
2 IS5=5. ter uitia reputari. Vnde ab uno de ſeptem ſapientibus dictum eſt.
eP nnS quod latine ſignificat ne quid nimis.
cui aſtipulat᷑ oratiana illa fententia. rtind eſt medium uitiorum
et utriq; redactum .hic modus hec menſura hoc ſempamentume
quod uirtutbus adhibet᷑: I amore quoq; adhibear: et ꝓcuͦl erit oĩs
de amore conqſtio. Nam ut inquit eleganter et uere plautinus ſeri

uuus. Bonum eſt pauxillum amare ſane. Inſane non bonum eſi 4
ne E S m Qüidhöm t hoc idem precepif diifint dogmaris doctor apoſtoluſ
*ſen .- precipiens in nobis ordinatam eſſe debere criaieme Qiheimͤl
tis ut inquit Origenes inordinata cõſpicit᷑. Vocabulo autem cati⸗
tatis amorem in canontcis ſcripturis appellari hieronymusauguſ/
. na iz Ir Yon ſtinus q; nonificit,fetere non ſaüdes Aiifimus amonss illiss uul
W garis atq; cois: qui pecuinis belluinis q; libidibus dominat᷑. Sed
. illius precones exiſtimus qui celeſtis eſt: quem greci Erota appel/
litant: a quo exiſtimat Plato ĩ cratyllo heroum nomen deriuari?: G
uis Auguſtinus et Marcianus capella etymon-hoc eſt interpreta

mentum noiĩs heroum aliunde deducant. Et cum nihil alind ſita-
mor ſicuũti doctiſſimi philoſophorum difinierunt ꝗᷓ fruende pul/
V 5& ſter chritudinis deſideri ũ: ilum nos amorem lauũdamus celeb ramus-
4 . extollimus: qui pulcherrimus eſt. qui ex pulchrorum deſiderio na
tus: pulcherrima plura mortalibus cunctis ĩptit. Non ne artes ut
reliqua omittamus ab hoc quaſi quodam fonte fluxerunt? Non
ne hic omnium ĩuentionum autor eſt et ꝓpagatore medendi nanq;
et diuinandi et ſagittas ab arcu excutiendi diſciplinam amore du/
ce iuemit apollo. Texendi artificium minerua. fabricam aerariam
uulcanus. menſuras et pondera phedò: litteras mercurius. leges
ceres.quae ob hoc a grecis theſmophora ideſt legifera noĩat᷑. De/
niq; omnes qui ut ĩquit Maro p artes juentas uitam excoluerunt
Mmnore impulſore atq; autore cõmenti ſunt nouas inuentiones.
Non. n. falia inueniſſent niſi talia adamaſſene. quod ꝓꝑ a-
moris beneficium aialia cuncta progenerantur ĩ terris. Non pe
ca quae ia imata dcunt amare quodã modo exiſiimant᷑. binc Ma
gnes ferrum trahit. Succinum paleas. cecias nubeſ. et ut inquit
Empedocleſ. Arida ferra amat imbreſ. Et nemo non ut iuquit bie
ronymuſaliquid amat. Deniq; amore conſtant omnia augeſcunt-

—

— — —

=

= S.

=. — —☛ =—

— — —
☛⏑ —
—

— S= S

—0 — —

—

floreſount/ propagantur. Et ut autor eſt Ariſtoteleſ in ethi?
ciſid cuiq; uoluptati eſt: Cuiuſ dicitur amator. et iucundiſſi /
mũ eſt re amaia potiri. Ig'r᷑ amorem colamus amorem meritis pre
coniis extollamus: a culus ſacrario ꝓcul abſcedat ꝓphanũ uulgus
hoc eſt homines inuidi atq; maliuoli. Sicut.n. uon conuenit men!
dacio laudare ueritaté: pauori fortitudiné. Vitiõ nirtuté: ira mali/
uolo amoris cultura nò cõuenit. Quĩpotius qui maliuolus éis co
lat atq; ſectet᷑ deũ amori contrariũ. Quẽ priſci Anterota q̃ſi cõtra
erota hoc eſt contra amorem eregione collocatũ nücupauerũt. Ce
terũ cũ ille qui deũ colit amet et facerdotes: Nos qiii amoris culto/
res eſſe olumus, diligamus illius ſacerdotes. ꝗ ꝓfecto ſũt poetae
amaſii atq;ʒ elegiographi: quorũ lepidiorã poemata non ſunt aſꝑ/

dere uerſiculis amatoriis et laſciuire pmitti᷑. Nã utiꝗt Catulus.
Caſtũ eſſe decet piũ:poetam
Ipſũ:uerſiculos nihil neceſſe eſt.

Qui tum deniqʒ habent ſalem: et leporem

Si ſunt molliculi:ac parum pudici: Quod auten amatdria ſcripta-
nullũ prebeani ſpecimen morũ nullũq; ſint uitae turpis ĩditiũ te/
ſtalũr/ Adrianũs impator: ꝗ Voconii poetae tumulũ uerſibus ex
ornans ita ſcripſit. Laſciuus uerſu mente pudicus eras: et ab Oui
dio decenter et uere dictũ eſt.
Crede mihi mores diſtant a carmine noſtro.
Vita uerecũda ẽ: muſa iocoſa mihi. Ouidio ſubſeribit feſtiuiſſi⸗
mus poeta epigraãmaticus de ſe ipſo ſcribens. Laſciua eſt nobis
pagina. Vita proba eſt. Quĩdaut poetarũ exempla cõmemoro? cũ
Teueriſſimi ſanctiſſimiq; philoſophorũ ludicros amatorios q; uer⸗
ſiculos cõſcripſerint: qui fãto ſãctiores exiſiimãt᷑ ꝗto aptiores. fã/
to pudicicius compoſiti: ꝗto ſimplicitus ꝓmulgati. Deniq; audiſe
uel unicũ dei philoſophorũ platonis exemplũ. qui nerſiculis hu/

iusmẽéi amõòes ſuos nõò erubuit ꝓfiteri laſie ſta poſſumus iterptari

Suauia dans Aghatoni.
Animã ipſe in labra tenebam. Egra et. n. ꝓperans. tãꝗ abitura fu
it. Ex his ne qſo uerſiculis parũ pudicis platonem ipudicũ exiſiĩa
bimus: plaltonis q; mores ifamabimus? qu tãtũ abſuit ab ipudici/
cia. quatũ uerſiculi a pudicicia. Cuiũs uita fanto pbalior fuir ꝗto

muſa laſciuior. Ne longum faciam; ſi ſcripta ommia: quibus

nanda neq; ꝓ argumento ipudiciciae ſunt habenda: er ꝗquis uefus E ⸗ n 1 61
uerbu Fitlemelle hominuũ uiſam qualis ſit oratio tamẽ poetis lu 7

amores res q; amatoriae continentur ſunt cũ ſuis ſcriptoribus re
21 pudianda: Repudientur canonice ſcrtpturae hoc eſt iſtrumenti ue
n onνασ⁹n n*ν teris luculenta illa uolumina: quibus hihil ſacratius nihil religio /
mννà‿ αn αNſius nihil miſtycum magis exiſtimatur. Iiber Geneſeos abiiciãt᷑:
7 quoniam in eo amores lIacob et Rachaelis: Cõöcubitus ſichen cũ
dina uiolentus: ſtaprũ Iudae cum nuru thamar referuntur. nemo
librum numerorum ſummat in manibus. quonmiam iſraelitici po/
puli fornicationes cum filiabus moabitarum ĩ eo perſcribuntur.
Caue legas Iudicum uolumen. Còtinet enim Sanſonis robuſtiſ
ſimi molliſſimos cum puella dalida complexus. libtù Heſter ne
tangito. docebĩt enim te quemadmodum Aſſuerus Rex amorem
amore ſicuti clauum clauo trudere conatur: ẽt ad impatientiam a
. moris leniendam per ſingulas pene noctes nouas puellas deuir
ginat efſficiens ex uirginibus mulieres. libros Regum rtaꝗ nephaã
1 explodito.quibus dauidis et berſabes adulteria: eiuſdem ſene
ſcentis cum adoleſcentula ſunamite complexus: Ammonis cum
ſorore thamar inceſtus infandus: Solomonis cum Reginis con
cCcubinis q; inumerabilibus fatuae amationes commemorant᷑. Ef
GCäankh Hâhn. ut ſeniel finiam. ipſum canticum canticorum tãꝗ ſireneos cantus
obturata aure tranſito: Cum meros amores meramq; impudiciciã
niſi miſtyce intelligamus reſonare uideat᷑. Ideoq; apud hebreoòs
obſeruabatur ne quis adoleſcentulus libellũ illum teneret in ma
nibus:me quis puer illius lectione oblectaretur. Igitur cum ſacris
uoluminibus amatorias res contineri. caq; non magis a prophãis-
Iͤ rreligioſis hominibus quotidie legi quotidie ĩ templis nõ clã ſed
palã decãtari uideamus: Tandẽ fateamur licere poemata laſciuiõ
tia ſcribi :et ſeripta lectitari citra oẽm criminatõem. Et᷑ nos nemie
ut ſpamus ĩ ꝓpbãte enarrabimus Amaſii poetae ꝓpertii/amatoriũ
uenuſtũq; poema. Quo nihil ĩ hoc genere exiſtimo fieri poſſe pfe
ctius :de cuius eruditõe excelleti elegatiſſimoq; ſplédore ĩ preſétia
tacebimus: cũ iã receptui canédũ ſ ker ä miſer ſeſtu digna a noſ
bis pſcripta ſunt i noſtris cõmetariis. quorũ lectõ ſtudioſis erit ut
côfidimus frugifera: et à nemĩe nꝗ bono ĩgenuoq; lectore pbabũt᷑
Cũ ꝓperiio piter ꝓgrediẽt᷑ dimidiatus S uetõius: ut luculẽtiſſimo
ſcriptori extremã manũ ĩpõamus. ad cuius lecfionem ne illoris ut
aiũt pedibus accedamus morèe noſtro. Iſagogica qᷓdaã hoc ẽ itrodu
ctoria premittemus. Quae uſui uobis ſit audiuiſſeet uoluptati me
miniſſe. Vos ũt facitis Iibeter andite. atq; aium aduertite. Dixi. 4

Philippi Beroaldi oratio habita in enarràtione Titi Liuii ae
Silii talici continens hiſtoriae laudationem.

ficium eſt boni ꝓfeſſoris/Viri pre ſtãtiſſimiid Hs SE ſor
SI uelle ꝓfiteri quod auditoribus utilitatẽ eũ uolu S, .
ptate maxiĩa allaturũ ſit: quod ſcolaſiicorũ auri
bus ſatiſfacturũ: quod tpibuũs ſit futurũ accõ/
,& modatũ. hoc ego ſemp omni ſiudio ac diligẽtia
ſuperioribus annis efficere contendi et ĩpreſe⸗
tiarũ effecturum me eſſe cõfido Cum duõs celeberrimi noĩs ſcri
ptores ex omnibus delegerim quos in hoc auguſtiſſimo gymna/
ſio profiterer: quorum lIectio et prodeſſe et delectare plurimum
poſſit atq; His temporibus ſit futura maxime conueniens.
Nam cum omnium diſciplinarumcognitio utilis ac incunda mor
talibus ſit: hiſtoriac cognitionẽ medius fidius utiliſſimam iucũdiſ⸗ ene n 7 90 LA⸗
ſimamqʒ eſſe cenſeo ex quo cum multum omnibus ſcriptoribus 2,22 1,
debeamus/qui non ſolum ſibi ſed etiam poſteris uixiſſe credunt᷑ 5
plurimum profecto Hiſtoricis debere nos non poſſumus ificiari:
quorum labore ac induſtria effectum eſtut omnium aetatum: om/
nium gentiũ: omnium populorum res geſtae omnia preclara fa/
cinora ſcirentur a nobis intelligerentur cognoſcerentur. Vt cun/
cta cunctorum illuſtriſſimorum uirorum dicta facta ue memoratu
digna contfueri ediſcere recordari liceret. qua quidem re nihil pul
chrius nihil iucundius nihil magnificentius excogirtari poſſe cõ/
tenderim. Etenim ut a Cicerone ſcriptum eſt diumnitus nihil ea-
rum rerum ſcire quae antequam naſcereris facte ſint hoc eſt ſem
p eſſe puerum. Cognoſcere uero res geſtas memorie ueteris: or
dinem tenere ãtiquitatis: exemplorumq; omnium habere notitiã
decorumlaudabile ac prope diuinum eſt. Senibus ideo maior ”ü
auctoritas eſtꝗuonian ob longam aetatem plurimas res noſſe ac Pen e eoHoen enn
uidiſſe credutur. at Hoc ſuuenibus cognitio hyſtoriarum preſiat-
ut etiam preteritis ſeculis uixiſſe uideantur. et illime herclea
doleſcentesqui Fyſtorias habeant ad manum et exempla Itlu/
ſtrium uirorum in promptu tanto ſenibus ſunt anteponendi: quã
to plura negocia complectitur hyſtoria multorum ſeculorum ꝗ

faciat hominis uita longiſſima, huc adde quod qui bonus dra-

Sewa⸗

Song αι1ι Ai
E&YWααραü tor eſſe concupiſcit in primis abundare debet exemplorum copia
et noſſe ꝗplurima . Nam cum̃ ſit hyſtoria feſus temporumIux ue
E, ron, 2 7 ritatis magiſ tra uitae nuntia uetuſtati MRihil ambigitür quin ora .
tor optimus eſſe non poſſit niſi fuerit antiquitatis/exemplorumqʒ
cognitione iſtructiſſimus ? miſi hyſtorias ꝓperinde ac ungues ſuos 4
habu erit exploratiſſimas : quoniam ut inquit Quintilianus-hyſto/
ria alere poteſt orationem molli quodam ac iucundo ſucco. Eſt pre
terea operaepreciũ in uoluminibus hyſtoricorum omnis exem
pli documenta uelut in illuſiri monumto poſita itueri unde quae
Imitanda ſint depromere ac nobis proponere ad imitandum quac
fugienda fugere poſſimus. pilcfüſn rbut inquit ueriſſime Dio
doagen alietüm erralis in melius iffifnere üſtam holira et quid
appetendum fugiendum ue ſit ex aliorum exemplis poſſe cogno/
ſcere.Vñdẽe haud immerito Demetiius phalereus Ptolomeum re
gem ſubiĩde admonebatut libros lectitaret quoniã quae amici nõ
audent principibus demonſtrare ca omiiiã in libris ſcripta reperi
untur. Hoc eſt in cognitione rerũ ſalubre atq; frugiferum ſcire ꝗ
bus artibus qua diſciplina quibus moribus maxima imperia orta
ſint Maximi imperatores nomen ſibi immortale pepererint. Ef
econtrãriò qua uitiorum labe infecta ampliſſima regna corruerint-
et ex ſummo i imum precipitauerit. ad ſummã hiſtoria ad id quod

S honeſtum eſt capeſſendum iflammat Deteſtatur uicia probos ex/ 4
Tρνν tollens improbos deprimens. hiſtoriae ut inquit ſenifſime Victiu
uius/ pꝓer ſe tenent lectores cum habeant nouarum rerũ uarias ex/
pectationes. Vfinam nobis deus eã ingenii memoriaeq; diuinam
uim cõdonaſſet qua Porcius latro declamator egregius fuerat de/
coratus qui cum omnes hyſtorias unus omnium notiſſimas habe
ret ubebat aliquem ducem nominariet eueſtigio eius omnia acta
curſim diligenterq; commemorab at. Ceterum cum omnes hilto /
rici ſint legendiadeundi ediſcendi: ſcriptores pot iſſimum latini
rerumq; italicarum/ac maxime romanarum enarratores ſicuũt mi
hi uidetur ſunt adorandi colédi lectitädinec unquã e manibus diſi
mittendi: idq; duabus potiſſimum de cauſis faciendũ uidetquo
2 — niam et rerum noſtratium cognitio magis ad nos ꝗᷓ externarum
o, P“*6ρſ /ptinere exiſtimatur: et quod hiſtorici latini ſanctiores ueriores q;
G„α—☛ recis ſcriptoribus fuiſſe creduntur pugnant enim inter ſe omneſ

N 05

no

int⸗

fere grecorum ſcriptores et alter alterius mendacia refellere cona

tur. ſta Ephorus HellanicumTimeus ephorum philinum polibi/
us/ Eeraotarn ꝗplurimi tanꝗ fabulatorem reprehendunt hinc a
S atyrico poeta dictũ eſſe credimus Quicquid greciãa medax audet

in hyſtoria. Diſcrepantie aufem illorum cauſa hec potiſſimũ fuiſ/
P P

ſe traditur:quod nullam unquam curam grecig populi adhibuerut-
ut preclara facinora ſcriberentur ac publicarenturri agna
in ſcriptoribus mentiendi licentia fuit: qui cum parfim res geſtas
ignorarent ꝓtim affectionibus ducereniur non hyſtoriam conſcri
pſerunt ſed mera mendacia. Contra apud romanos ui omnia pro
ut geſta fuerunt incorrupta integra atq; fideliter conſcripta bhabe
rentur Pontifices maximi res omnes ſingulorum annoru litteris
mandabant:efferebãtq; in album tabula domi propoſita ut eſſet
populo poteſtas cucta cognoſcendi et hi ãnales maximi nomina

dinem ſcribedi ſccuti ſunt Piſo. Fa/

bantur. Hanc autem ſimilitud
bius pictoret ille Cato portius-omnium bonarum artium
magiſter a Plinio nũcupatus ? qui ſine ullis ornamentisſine pig
mẽtorũ coloribusſine fucato nitore moöuméta rerũ geſtarũ reliiIq ẽ
rũt nuda recta atqʒ ſiplicia pᷣmã illa ĩpᷣmis obſeruàtes hiſtoriae le ra e oPX.N.
gẽe : ꝗᷓ precipit ne ꝗd falſi dicat᷑. et.n.dẽptã ex hiſtoria ueritate ĩta
narratio oĩs iutilis ac penitas manca efficitur Sicut corpus ani
mãtis ĩutile fit oculis effoſſis ui Iuculente ſcriptũ eſt a Polybio.
Deinde cum ingenia erudito ĩam ſeculo indies magis excoleren/
taret faaiiſſdis iherior politiorq; proflueret eloquentiſſimi apud
Romanos ad ſcribendum hyſtoriam ſeſe applicauerunt: qui non
ut ſuperiores tamtummodo narratores fuere: Sed etiam exornato

res atq;ʒ illuſtratores maximi extiterunt qui ut 10 12
preſtantes uiri hy ſtoriam affectionibus ommibus caſuum uarieta
te mirabili egreſſiõibus iucundis reſperſerunt: et quibuſdam floſ
culis/ quaſi pratum diſtinctam uarie gatamq; decorarunt qui cum
omnes ſint excellentiſſimi Cum omſmſium lectio iucundiſſima ac
utiliſſima futura ſit cũ omnmes haud duabie ſuſpiciendos ac lectitiiis
dos eſſe cenſeam: Trtus Liuius iprimis enarratione digniſſimus, α ong, E
mihi uiſus eſt e ii cunditatis utilitatis q; inter alios refertiſſimus J
Cuius Iectio onium [colaſticorum auribus animis q; ſatiffactu

ra ſit, eſt enim duleis caſididus et effuſus et eo nullus hiſtoricori

melius commendauit mitiores affectus apud quem omnia cum
rebus tum perſonis ſunt accomodat:ſſima. qui ĩ narrando mirae
eſt iucũditatis clariſſimiq;ʒ candoris: qui ut ueriſſime dixit Quin
tilianus/ in contionibus ſupra quam narrari poteſt eſt eloquò
tiſſimus: Cuius lacteã ubertas lectorem detinet auocat paſcit om/
nibus qʒ affectionibus ualidiſſime commonet et quo uuli maxime
impellit: cuius diuine facundie nihil addi poteſt cuius orationi ſi
quid demas ex elegantia detraxeris quemadmodũ de platonis o
ratione Phanorinus dicere ſolebat. Idem grandiloquseſtet ſentẽ
tiarum grauitate et maieſtate uerborum. Rem eopioſ iſſimus nec

tamen longus. Nam u inquit egregie Martialis Nò ſunt longa-

quibus nihil eſt quod demere poſſis.non igitur immerito Diuuſ

PE W owν r E,,⸗Pierohimus te latur quoſdam ex ultimis hiſpanie galliarumq; fi

9 Y. v. 40 RM
Lrme 2α

nibus uiros illuſtres romam ueniſſe uèl ob hoc ſolum/ ut Litum

Liuium lacteo eloquentie fonte manantem contuerent᷑: qui ut pli

nius in epiſtolis inquit poſteãꝗᷓ hominem uidere ſtatim i patriam
repedarunt. O te felicemo te beatum Tite liui Cuius unius uido
di cauſa uiri nobiles tot milia paſſuum confecerunt ex penitiſſi ·
mis regionibus proficiſcentes. ſot montes incultos tot inuia loca
ſuperarunt.illa profecto illa diuina uirtus eſt exiſtimanda que in
uno homine tantum polluit tantum effulſit ut ad eum uiſen-
dum tanquam ingens celebrandumq; miraculum Calli Hiſpani
ſolicitarentur. merito quintilianus Iiuium inter ceteros ſcripto-
res legendum eſſe precipit in ſcholis quomam ſciliet candidiſſi⸗
mus eſt et maximus auctor hyſtorie Merito et nos linium ex
omnibus unum delegiſſe uidemur quem publice hoc anno profi
teremur: Cuius libri omnes cum lectitandi ſint et in manibus

quottidie habendi: Non ne hec decas liuiana quam diis bene au/

ſpicantibus ordimur enarrare Reliquis decadibus eſt anteponen
da? non ne hec in primis uolumina a liuio diuinitus ſcripta fuiſſe
cenſendum eſt? Et hec profecto decas hoc enim nomine liuiani li/
bri a numerd denario nuncupantur quanto bella quae continet ce
teris bellis: maiora fuerunttamto reliquas decades antecellit. Lau
dat origenem adamantium Hieronimus quod cum in caeteris uo
luminibus omnes ſuperauerit in cantico canticorum ipſe ſe uice/
rit. Laudatur a Cicerone Craſſus orator quem cum in agendis

caul
tlon

8
ul
uici
nime
nüif
ent
flicu
lam!

ſoup

alen

reuiea
udit
mpal
8
ler⸗
mn
4
nifo
zalli
busli
Reato
corp⸗
Cu
liter
pera
wem
lelu⸗
end
un
be⸗
in⸗

am
Witze
tüni
Aſoton
maxime
tationiſi
toniso
ſenti
nus nee
it long
anmggfi
t Tium

TnrG

iaian
nins idi

peninli
inuſgloa
agbein
m uiſen
Hippi
ſcno
ndidilli
iümer
mno pof
manibo
bene au

meponen

Pn liſſ
luianili
ntinet
elit⸗ Lal
teris h
eſe uicn
zgenn

ſcriptore deſcriberentur:qui rel Fau d dubie lũculentaſ uerbiſ lu

cauſis/conſenſu omnium cuncios ſemp exupꝑaueriti extrema ac 1
tione a ſemetipſo ſupatum eſſe teſtatur. Praxiteles inter ſtatuari
os a l'lynio celebrat-pidẽ ac marmiolis gloria Inpauerit ét ſemet-
hocC idem et nos hodſerno die de Liuio merito dicere poſſumus.
qui cum in ceteriſ decadibuceteroſ antecellueri t hae ſemeripſũ
uicit: et me herculeſut dicam Viri clanſſimi quod ſentio todem al
nimo Liuiuſ bella ſcriptitauit quo romani geſſerunt: eodem inge
nii fulmiue ſtilum exercuit quo Ro. populuſ arma tractauit: ta:
dem uigilantia incubuit chartiſ : qua Ro. militeſ diſcipline milita
ri ĩicubuerunt :tmediuſiidiuſ uider᷑ populuſ Ro.uel ob hoc unũ
tam memoranda facinora gerere uoluiſſe ũt illa a tam luculento

culentis aequauisquem quotieſcũq; in manus ſummõrnon legej
re uideor bella ſed tractare : et ut iqt Hieronymus de paulonon
audire uerba ſed tonitrua. iñ ſiuianis uolumimibus uidere ũideor
impatores contionabudos militesq; ſuos exhorfantes ad prelia a
lacri animo capeſſẽda: Senatum de rebus dubiis conſi ultante: ho-
ſtes hinc formidoſos trepidare: Romanos illine furibundos inua/
dere: Heniq; apud liuium ommisrei militaris diſciplina continet
omnia ſtratagemata omnes calliditates im patoriae demòſtrãtur.
Leges ſenatus populiq; decreta: omnes deniq; artes: quibus do gioaA
mi foris q; uiuitur comſpiciũtur. S ed proh dolorquãtam iacturã Sr S eE
. . ⸗ - 11 „„ % e eite 22⸗ 5 G
paſſi ſunt omnes litterarum ſtudioſiex cemtum decem uolumini! 212.
bus liuianis depditis :qi omnia quae unquam Romani p ſeptin/ imng.
gentos annos geſſerunt preclara facinora ueluti in unum redacta H
corpus noſcere potuiſſent. Quanto diſpendio affecius eſt Ro. po.
Cuius tot ac fantarũ rerũ geſtarum memoria cum libris liuii pa/
riter interiit: Quantum uerae famae detrimentum illuſtriſſimi im
peratores ſubierunt: quorum nomina fuiſſent ſempiterna et geſta
memorarentur: Si ſiaanã üolumina non intercidiſſent: quod ſi
defunctis ullus eſt ſenſus proſeto liuianos manes ingemiſcere cre
dendum eſt tot labores in caſſum ſibi fuiſſe ſuſceptos Iot nequic
quam uigilatas noctes: ſot fruſtra conſcripta uolumina quae ſi ex
tarent omniæ ni hil preterea nobis foret deſiderãdum: haberemus
in quo ocium in quo tempus bene collocare poſſemus? ct tamen
nobis utpote ſòniculoſis/ uix aetas ſuppeteret ad legendum: quae

„e

3 Senm Pon

illi diuina quadam benignitate predito ſuppeditauit ad ſcribendũ:
Jitetiam Drtaisgosut i dait ſcſtaphiloi ophorum more Coͤſcri
pſit: Sed querell? ab exordio noſtro enarrationis ꝓcul abſint: mi
hil nec nobis nec ipſi Liuio profuturae. Ccterum cum ſapienſis
ſit ſeruire temporibus: Nos quoq; femporibus his ſeruiamus :

õ
DR IVR

lm Eems

PBus cum arma uigeant: bella horrida pſtrepant: Cum omnis Ita

lia bellicis tumultibus ſeuiat: Claſſica pꝑſonent: Cum mauors te
lum ſuum quatiat: Bellonã dominetur: ſdoneum eſſe uider ur ſcriſ
ptores eos potiſſimum legamus: qui bella deſcribunt. hec ergo ſis
noſtra militia. alũ bella gerent nos legemus alii ſub Dio in cam!
is patentibus intuti pugnabũut pugmae Qnſccias in umbra
i ſcholis tuti recẽſebimus. hinc aures noſfras Liuius perſonabit-
inde Sylius. Ambo eadem bella facũdiſſime narrantes ille ſoluta
oratione: hic uerſũ heroico:qui nõ minus HItoricus ꝗ poeta iudi/
candus eſt: Qui ſtilo Cothurnato et charactere grandiloquo tona
re ac fulminare uidetur: ꝗqui Bellãa non ſcribere ſed bellare: Cui oſ
ptime conuenit illud oratianum: Audtre maglios iam uideor du-
ces non indecoro puluere ſordidos: Ardeus eſt Concitatus erre!-
ctus: idem Cãdidus Copioſus atq; ſublimis: multum habet ner
uorum: glurimum lacertorum ftotũs bellicis rebus accòmodatus?

qui non iinius eruditionis afferre poſſit: ꝗᷓ iucunditatis: mira e in

Sylio rerum reconditàrum copia uariã ac multiplex locorũ et ma

xime italicarum urbium deſcriptio: muſta Hyſtoriarum cognitio.
t cum Vigilium illa félicitas ingenii ſolura oratione reliquerit:
Cum Ciceronem facundia illa genuina in carminibus deſtitue /
rit: Silio contigit id ꝗ Firid quod Pauciimis dii dederunt: ut idem eſſet
ei maximus poeta: et ſummus orator: qut utrũq; et Maronis er Ci
ceronis opus feliciſſime impleuerit? quod epigrammaticus poeta
elegantifſime demonſtrat his uerſibus cum de Silio loquerer. Sa
Fra cothuruati ſion aſtigit ante Maronis: Impleuit magni ꝗ4 Cice!
ronis opus: Idem alibi Silium muſarum decus appcllar: Jechdd
plura? Liui et Silii facudia: uĩ es: igemiũ: eruditio: cetereq; uirtu

ſes exin
ſerent:
Aalos
Vos mn
winin
ſtuel
Poſi

Tepu

muanſae

feläna

ate
RWi
tloqu
guio
unt⸗

Mus

nendä:
1Cer
Dlucrſt
ſeni
imusi
mnis In
alors ſel
Eutſcnit
din am!
n umbra
delonabi⸗
Uleſolan
poetziuli
logvotone
.CNMN1
eor du⸗
NKCN
Mernet
oCatus:
mimen
rüetma
nito .
lqverit
leſime
em den
isKCi
cus poe⸗
netet.

gCice

4 Cittus

tes eximiae ſeſè nobis quoſtidiana enarratione exbibebunt: lele of
ferent: oſtentabunt CIarius ſole fulgentes: Ego uero omnmi dili /
gentiar ſtudio: Vigilantia elaborabo: enitar atq; contenda: ſta fin
gulos nodes enodare: ſta implicita explicare: üf quemadmodinm-
uos mihi ornamento maximo futuri eſtis ? ia ego uobis ſim non
minimo emolumento. hoc mihi in animo eſt uelle prodeſſe: Voõhis
ſit uelle ꝓficere: Dii fãxint ut utriq; utrunq; propoſitum implere
poſſimus.

PHilippi Beroaldi Oratio habita in enarratione epiſto
larum Ciceronis et Lucani Continens laudem poeticeſ

Aximim deorum munus eſt Vin Cſeumſpe'
ciſſimi: et quo nullum maius excogitari poteſt
eloqnétia: Qua una uel maxime lepauit homi
nem a ceteris mutis animantibus-Deus ille pa
rens et mundi fabrieator:quę quia Sermõẽ ca/
rent irrationabilia merito uocantur. Eſoqueria
2 homines palabundos in agris atq; diſpſos con
egauit in populumet ex feris atq; imanibus mites reddidit et
manſuetos. Eloquetia multe urbes conſiitutae ſunt: plurima bella

reſtincta: Firmiſſime ſocietates: Sanctiſſimae amiciciae Compa/

* .

rate.Ploquentia mMmortales immortales efficiuntur: Merito itaq; fte

xamina et omnium regina rerum oratio a doctiſſimis nücupatur:
Cuins tana eſt digimifas fanla potentla: tanta maieſtas: ut Duce
eloquentia diis ſimilimi eſſe uideamur: Et homines eloquentes:
qui oratores nominantuntantum reliquis hominibus preſtare cre
duntur: ꝗtum homines beſtiis antecellunt: Nihil medius fidius e/
loquẽtia diuinius reꝑiri poteſi: niil eõſumato oratore preſtantius

4
„

Cerrũm elſm eloqueniie partes omnes ſacraèe ſint ac üenerabi!
les: Ceteris q; aliarum artium ſtudiis anteponendae. Poè

mis ſacratiſſima eſt: quam antiqui primariam quand philoſophi/
am eſſe tradiderunt: Quae ab ineunte nos etate uiuendi formulã
doceret: quaè mores: quae affectiones oſtenderet: res geren
das eum Hicandttatcelgreciperet :Vnde non minus uere ꝗluculen!
ter dixit Oratius. Os pueri fenerũ balbumq; poeta figurat. mox
etiã pectus prece ptis format amicis. Inſtruit exemplis inopem ſo
Iatur et egrum. Quamobrem Ciuitates grecorum eruditiſſimae
liberos in poetica in primis erudiebant: Solum poetam ſapientẽ
eſſe dictitãtes. Et ut diuus Auguſtinus ſcriptũ reliquit poete theo
logi nuncupati fuerunt Cu de diis immortalibus diuinitus muli

Enimuero Artis poctice ſtudia ut cicero facundiſſime ſcribſt ado/
leſcentiam agunt: Senectutem oblcectant: Secũdas res ornant adi
uerſis pfugium ac ſolatium prebent: Delectant domi: non impe/

ta conſcriberent. Quales Orpheus muſcus linus fuiſſe tradunf᷑ᷣ-

Aiunt foris: pernoctant nobiſcum: pegrinantur: uſticantur. huẽ

*

adde ; poeticus decor exercerf᷑ ab oratore ut teſtis é cornellius: q;

oratori leetionẽ poetarũ plurimum conferre Theophraſi tus affir 1
mat: apud quos in rebus ſpirifus in uerbis ſublimitas ĩ affectibus
motus omnis et in perſonis decor exprimitur: ideoq; in t.
M. Tullius putat eſſe quieſcendum exiſtim atq; om end
elegãtiam expoliri augeriq; poetis lectitandis. Eſt enim finitimu
oratori poeta ſũtq; iter ſe cognatione quadam copulati. Ccterum
cum ceterarüm rerum ſtudia preceptis conſtent atq; doctrina, Poe

75 rupn te ſoli ipſa natura ualent et mentis uiribus excitantur:et quaſi di/

2 err⸗ee

uino quodam ſpiritu inflamantur. Vnde plato iuinitus ſcripſit li
bro tertio de legibus poetarum genus 6e diuinum: et idem tradit
in phedro Vates furorèe diuino concitatos multa commoda grecis
hominibus attuliſſe. ab codem p quam eleganter dictum eſi i libel
lo de furore poetico poetas diuino inſtinctu concitatos eundé fu/
rorem interpretibus quos rapſodos appellat infundere imitariq;
magnetis lapidis naturam: qui non ſolu ferreos anulos trabit ſed
candem trabendi uim ipſis anulis latenter inſinuat. Origenes
quoq; ille magiſter eccleſiae in libris: quibus titulus eſt Periar?
ehon Vitufem quandãm eſſe docet Spiritalem quae poeticam in

ſiret
lupn
mus!
lhere
iar
muüt
Dusn
Lerol
nerent
Uenera
bantur
tur: V
tritd
dan
h⸗
lclit
lae
ſyer
een⸗
nuſa
corau
derit
Rn
ein
R
dn
litan
erit
lom
ehe
Und
Uea

Vnerdi

0CXI
phiſorte
Gikormu
Eres genn
gluculen
Nurat,mo
inopemſ
lditiſſime
nſapients
Mode hed
imnsmall
eteadunt⸗
elenbichn
ofmunta
i:nonine

tiannAWE

Cornelliuf
hraſins
iafeahn
n logvent
in
Cdenin
gciſic
oda gran
cundifi
itmih
abiried
Peniar!

dicam i

ſpiret: cuius iſpiratione poetae repleantur. Platoni Origeniq;

aſtipulat᷑ Ouidius ſic ſcribẽs. Eſt deus in nobis tagitante caleſci⸗
mus ulo: et alibi. Eſt deus ĩ nobis: ſũt et cõmertia celi: Sedibus e/
thereis ſpũs ille éit: Qua pp haud imerito poctas ätiꝗ ſacros no
miarut: Vnde an cze ſcriptũ é: At ſacri Vates et diuũù cura uoca

mur. et Caſphurnius ĩ bucolicis ĩgt. ille fuit uates ſacer: et Luca

nus noſter ſcriptũ religt: O ſacer et magnus uatũ labor: Einius
uero ſanctos poetas appellat ꝙ; quaſi d eorum aliquo dono et mu /
nere prediti eſſe uideantar. luieus
ueneratione maximoq; precio habebantur ꝙ; a principibus ſoue /

inc eſt ; po ete antiquſtus in maxĩa

— VX
Pocn 010 WHG A& enkE
. 2 *
oans Fnen .

bantur: ꝙ aà regibus ditabantur: q ab omnibus certatim amaban

tur: Vnde non minus uere ꝗᷓ diſerte cecinit naſo. Cura ducum fu
eràt olim regumq; poete: P remiaq; antiqui magna tulere choris
Sanctaqʒ maieſtas: et erat uenerabile nomen: Vatibus et large ſe
pe dabãtur opes. Charus fuit ſcipioni africano Ennius: Charuf

Archias mario atqʒ lucullis. cherillum poetaà ꝗuis ignobilem in/

delitiis habuit alexander. Virgilium fouit auguſtus: cuius uerſicu
los cum in theatro. po. ro. audiſſet. ſurrexit uniuerſus:et preſent
ſpectantemq; Virgilium/tàꝗᷓ auguſtum ueneratus eſt. Oratiũ me
cenas adamauit: Tibullum meſſalla dilexit. Papinium Domitia/
nuſ auro palladio C oronauit. Auſonium gracianuſ conſulatu de
corauit: um uiuentes poete qui honorificentius Vates di/
ci exiſtimantur: ſed etiam defuncti uenerabiles extiterunt: Siqui/
dem alexander magnus: Cum inter ſpolia Darii perſarum regis
S eriniolum cepiſſet auro gemmisqʒ ac margaritis precioſum: in
eo libros homericos repoſuit: ut precioſiſſimum humani in enii
opus ope ditiſſimo ſeruaretur. Idem homerum adeo diligcbet rür
eius iliada: quod diuinum poema edidicerat: quod uiaticum rei mi
litaris appellabat noctu ſub puluino una cũ pugione ſubiiceret?
et ira cum homero poetarum principe uigilabat: Cum homero
dormicbat: idem Pindari ĩter lyricos poetas preſtãtiſſimi familie
ac penatibus parci iuſſit: Cum thebas euerteret. Alter uero Ale/
xander qui Romano prefuit im perio uirgilium adeo admirabatur
ut eum Platonem poetarum uocitaret: eiusq; imaginem in Lara/

——
Porp In . Veiſe

rio cõſecraret. Quineniam Elius Verus Romanus impator Mar
tialem epigrammaticum poetam ſaum Virgilium nuncupabat.
Huc: Seio ud. etiam Dit amatores ultores q; extitere poefarnum.
Sigdem apollinis oraculum ut inquit Euſebius Pamphilus: Euri
pidem laudibus in celum tulit: ef archiam tamꝗ ſceleſtum ac pro
fanum iuſſit exire de templo: ꝙ archilocum poctam interemiſſet.
Sophoclem quoq; tragici coturni principem liber pater tamquã
delitias ſuas ſepeliri iuſſit. Preterea pocte quadam ſ uauiloquentia
adeo ſunt dulces: ut non legantur modo: ſed etiam ediſcãtur: quo
rum autoritas tanta eſt: ut illorum dicta pro certiſſuns teſtimoniis
habeantur: Nam et TP'lato et Ariſtoteles principes philoſophorũ
bomeri aliorumq; poctarum carminibus ſua dicta perſepe corro/
borant. Quinetiam iuriſconſulti illi ſanctiſſimi in libris di geſto /
rum frequenter allegant poeticos uerſus : etmaxime ſcribenres de
contrahenda emptione et uenditione: et i titulo de gradibus: et de
uerborum ſignificatione: et ad legem aquiliam; et de rerum diuiſi
one: ſexcẽtis q; in locis citant teſtimonia poctarũ. In decretis quo
qʒ Virgilianum carmen ex georgicis et oratii uerſus ex epiſtolis
afferunt OQuid nõ ni eccleſiaſtici ſcriptores et in primis Auguſti
nus Hieronymus atq; Lactantius: Tria chriſtiani dogmatis lu il
mina clariſſima ſcatent autoritatibus poctarum⸗ Quid maius lIo!
quor? Non ne apoſiolus pahlus mas T:ectionis Tub euan gelii et
ſanctarum ſcripturarum armarium poetas ſtudioſe lectitaſſ e uide
tur ? qui ad Litum ſcribens uerſiculũ uſurpat Epimenidis poete.
Cretes ſemper mendaces male beſtie Ventres pigri: in alia quoq;
epiſtola Menandri carmen allegat: Corrumpunt bonos mores cõ
fabulationes peſſime. et apud athenienſes in areopago hoc 6 mar/

tis curia diſputans Aratum poetam teſtem citat. Preterea ui ĩ de /
cretis ſcriptum eſt dominus precepit iſraeliticis: ut egiptios argé/
to ſpoliarent Tropologice intelligens ut argentum ideſt eloquen

tiam apud poetas inuentam colligerent atq; poſſiderent: Dauid

quoq; ille plalmographus pſalterium numcris poeticis con/
cinnauit: Quod ut inquit Hieronymus in morem Oratui
flacci et pindari: nune iambo currit: nũc alcaico perſonat: nunc ſa

moc

or Mat
cupabat,
oetatem.
llus: kuri
nacr
lemiſlet.
r tamqui
oquentir
turrqio
timonis
Nopnord⸗
Rooro!
ügaſo
dibentate
dibus:et
terumdiul
thiſi
er ehini
nis Mgii
ndzlul
Auiñſhie
ciialtuik⸗

nchis vot:.
motes
oc è mai

Kuide

tios ang

ſt cloquen

s on/
n Oratui
tuuncſi

phico tumet: numc ſemipede ingreditur: Deniq; eſaiat et iob:et ſo
lomonis luculenta uolumina: hexametris et petametris uerſibus:
ut Ioſephuset origenes ſcribunt apud hebreos compoſita decur/
runt. Quinetiam/ut Caſſiodorus reſtatur: omnis poctica eloquu
tio a diuinis ſcripturis ſumpſit exordium : adeo muſica uenulſtas
lepos q; poeticus exiſtimatus é omni eſſe ſuauitate refertiſſimus:

adeo carmina moduliq; numeroſi placuerunt: ut deos cxiſuma-/

rent eſſe placabiliores: Si eos uerſibus adorarent: et carminibus
precarentur: Vnde ab Oratio dictum eſe luculenter: Carmine dii
ſupi placantur carmine manes: et non minuũs uere ꝗ facude ceci /

nit Lucretius. Calliope requies hominum diuumq; uoluptas. Sit
c n V Vasmt

igitur apud uos/ uiri preſtantiſſimi ſanctum ac uenerabile nomen

poetarum: qui principibus chari ſunt: qui fouentur a bonis: quo-

rum carmina ediſcuntur a litteratis: Quorum uerſus terſiſſimi
aures deorum mulcent eos q; exorabiles mortalibus faciunt: qui

.„

ſententias e penitiſſima philoſophia depromptas diſſimulan ter in
terſerunt: mentes noſtras optimis preceptis frequenter inſtituunt
et ut autor eſt Manlius. Omn e genus rerũ docti cecmere poete.
Idem linguam ornant: facundiam augent: et ſupellectilem uerboſ

rum faciunt copioſiſſimam: Deniq; ſolis pene poetis datum eſt:
ut ad laudandu et uitupandum pariter ſint accommodati: et cucad

quibuſdam figmentis adumbrati multa ſaluberrima precipiunt igb5,

modum immortali laude donantur illi: quos carminibus extollut:
ifa ſempiterna illi pulſantur infamia: quos maledicis uerſibus in

ſectantur.merito nos monet Socrates Platonicus ut diligeter ca/
ueamus: ne poeticum hominem quempiam nobis infenſum ha/
beamus. Ef principes quos carminibus celebrant immortales effi
ciumtur: quod eleganter expreſſit Oratius illo uerſiculo: Dignuʒ
laude uirum: muſa uetat mori: Celo muſa beat: S aliquando Ia/
ſciuire et obſcena ſcribere: et ludicra atq; amatoria decãàtare et im/
pudica promere uidentur: Non proterea ſunt poete repudiandi:
Cum neq; ſcripforum mores ex uerſibus iudicandi: neq; lepidio /

ra carmia pro argumento impudiciciae ſint habenda: hcet laſciui
txe carminibus citra impudiciciam: licet iocari uerſiculis citra ob)

b. iii.

Hnn

au

„

ſcenitatẽ morum: licet lin gua et calamo ludere pudenda: anime
et corpore exercere probanda: nemo poetas explodendos eſſe cen
ſeat:propter uerſus molliculos: et amatorios: imo qlibet exiſtimet
poetas eſſe amandos fouendos lectitandos propter ſingularem e/
ruditionem: rerumqʒ doctrinam copioſiſſimam: quae cum in om/
nibus magna conſpiciatur in Lucano maxima redundat: Namq;
in geographia-hoc eſt locorum deſcriptione eſt eminentiſſimus:
in altrologia eruditiſſimus: in hyſtoriarum enarratione facundiſſi
mus: in ofationibus eloquẽtiſſimus i ſtilo heroico ſublatiſſimus:
in rebus deſcribendis compoſitiſſimus: idem ardens eſt et conci /
tatus: et ſententiis elariſſimus: et ut inqꝗt Quitilianus oratoribus
magisꝗ poetis imitandus: Qui quoniam magis ſcribit hyſtorian
q̃ figmenta componat: a nonnullis et maxime a
poetarum exterminatur: ex quo et ipſe apud N
ait: Sunt quidam qui me dicunt non eſſe poetam: Sed qui me uen
dit bibltopola putat: Atꝗ diuus Hieronymus non ſolum poctam
eum appellat: ſed etiam ardentem eſſe dicit: et papinius ĩ ſyluis oĩ/
bus poetis lucanum non ueretur anteponere unico excepto Virgi

lio: onem ita ſ id maius loquor ipſa
te latinis Eneis uenerabitur canentem: et alibi meraphoricos ingꝗt

B ethym Mantua prouocare noli:hoc idem ſeuſit Martialis inqui
ens: Phoebe ueni ſed quãtus eras cum bella canéti: Ipfe dares la
tiae plectra ſecunda lyre: Enarrabimus itaq; diis bene auſpicanti-
bus poema lucani poetae Cordubenſis: Terſum eruditum: luculẽ
taum: Cuius lectio multum proderit: nec minus delectabit: quo

quo

ſi ciceroni olim legere contigiſſet. nunꝗ profecte ſcripſiſſet: Cor/

dubenſes poetas pingue quiddam ſomniare: atq; peregrinum: ego
in primis elaborabo enodare nodos ꝗplurimes: quos uel pauciſſi
mi explicare potuerunt. Lecfioni Iucani cõiuncta erit lectio epiſto/
larum Ciceronis:? et ita eum poeta illuſtriſſimo copulabitur ora/
tor inclſtiſſimus de uo melias eff faccroſteutde carthagine ſcri
bit hyſtoricus quam pauca dicere: de quo cũ proximis annis mul/
ta dixerimus iũ preſentiarum hoc ſolum dixiſſe cõtenti erimus:

loe
liorib

Hara
ſtola
ing
orat
nihi
(n
amt
laſi
ceron
Orti
cum
(ice
toni⸗
tnar
dem
niba
nilt⸗
tpil
n.
gir
lanſi⸗
er d
olun

mwime
Wlüme
litemel
wion
undiſli,
iſſimus:
etconc/
ttorious
WKoramn
Khwi
n Unden
goimenn
lum poen
cento N
loror iſ⸗
oricos
nalis inge
ſedates
ſpicanti/
milucul

tntlal

ſet: Cor!
nummeſ
A paucli
cioeßiſn
Pbitur onl
ngine ſoit
nnisnul
tieninut:

Quod character elceroĩs epiſtolicus ad eloquutionem in adoleſeẽ .
tioribus ſcholaſticis ſormãdam ad facilitatem extem poralem com

parandam: eſt maxime conducibilis: cum leniter fluat: e ipſa epi/
ſtolarum dialectos habeat quandam quaſi genuinam iucunditaté:
in quibus uincula quidem ſunt ſed laxiora neq; tã numeroſa ꝗ in
orationibus :et cũ epiſtole quotidianis uerbis texende fint: C um
nihil accerſitũ habere debeant: ut inquit S eneca nihil affectatum
Cĩceroniana in epiſtolis eloqutio facilis eſt et illaborata et ex quo
dam ueluti promptuario copioſiſſimo deprompta quę cum imitã
da ſit et maxime imitabilis Nemo non ſperat ſe epiſtolarem Ci/
ceronis eloquentiam effingere atq; emulari poſſe: uerum ut ĩquit
Oratius S udet multum fruſtraq; laboret auſus idem: Ceterũm
cum liuius in epiſtola ad filium ſcripta legendum in primis eſſe
Ciceronẽ preſcribat:Opinor me facturum operepretium ſi cice /
ronis epiſtolas publico auditorio hoc anno profitebor. ex quarum

enarratione non parum ſiudioſi eloquentie iuuabuntur.ipſe equi

dem quod ad me attinet omni ſtudio ui ilantiaq; contẽdam: ut om
nibus ſatiſfaciam theminem ad nolttas lectienes audiendas ue-
niſſe peniteat: preterea quedam ſcitu digna annotabimus :que ad
epiſtolas componendas pertinere uidebuntut: ut ſcholaſtici nõ ſo
lum ex uiua ut aiunt uoce: ſed etiam ex ſcri ptis litterulas noſtras
quãtulecũqʒ ſunt cognoſcere poſſint: Sed iam tempus ẽ ad ea noſ
tranſire: que enarrationi ipſi ſint accommodata: Quę dum breui/
ter expono: queſo ut feciſtis adhuc diligenter attendite : mihi one/
roſum non eſt dicere: uobis moleſtum n ſit audire. Dii

hilippi B eroaldi oratio habita in enarratione rhethor
mir tionem eloquẽétiae atq; Ciceronis.

= . „ . „ 2 *
Epenũero admirani ſoleo Viri circuſpectiſſimi:
cum ex animo conſtemus et corpore: animũ:
V qui diuinus eſt pauciſſimi colant: corpus quod
.. fluxum eſt et caducum ꝗplurimi: homines me

fteri atq; peruerſi: qui id quod detenus eſt pluris faj

corur

„E . 4 e C a

.

ciut: eo quod precioſius eſt: qui bona corporis bonis animi ante/
ponere non uerentur: qui ini oluptaribus belluinis fummu bo!
num collocandum eſſe cenſent. Atqui quantò vectius: quanto lau
dabilius eſt ita inſtituere uitam noſtram: ut corpus animo anciller
ut bonaã animi prima et in primis capeſſenda eſſe exiſtimemus: ſt

HEEe

corpus cauſa animi: non animum cauſa corporis ab omnipotetiſ/

ſimo ac VlItramundano deo fabricatum eſſe credamus ut deniq;

hominem interiorem: hoc eſt animum: qui uerus bomo é colamus
ac honoremus: hoc in primis iubet Plato ille philoſophorũ deus:

hoc TP'latonicus Apuleius factitandum eſſe demonſtrat: hoc efficeé/
re debet quiſquisde ſe ipſobene ſentit. Cultura uero animi é: pcio

S —rim α ribus repudiatis meliora ſectari: et id quod optimum eſt potiſſimũ

rr
72 Enzzs To. ne;

78 VYPVS 0, L&

capeſſere. Culfurã auimi eſt ingenuas di ſciplinas am plexari: cul
tura animi eſt ipſa eloquentia: quae ina eſt de ſummis uirtuibus:
Quae ſacra ac uenerabilis: quae rerum publicarum guberuatrix
preclara eſſe fertur: Quam. M. Tu lius primam artem appellat:
Quam Cor. Tacitus autumat ceteris aliarum artium ſtudiis eſſe
anteponendam: in qua preſidium ſimul et telum eſt: Quo propu/
gnare pariter et inceſſere poſſimus: Quaè flexanima: Quac om-
mium regina rerum a luculentis ſcriptoribus nuncupatur? Qua
qui preditus eſt inter homines ut ita dicam deus putatur: qua deni
q; efficitur: ut reliquis hominibus tanto preſtemus: quanto bomi/
nes beſtiis antecellunt. Eloquentiam ergo uiti preſtantiſſimi tolis
uiribus capeſſere: eloquentiat᷑ dies ac noctes impendere: eloquen /
tiae iugiter inuigilare debemus: hoc ſit ocium noſtrum: hoc nego
cium: in boc labor: in hoc quies reponatur: et ut oratianòs uerſus
uſurpem: Hoc opus:
patrie uolumus ſi nobis uiuere chari. In cupicnluũ autem eloquo
tiae introducet nos ille qui claues habef. M- T. Ci. Qui eloquen
tiae clauiger: imo alumnus: immo ptus dici meretur. Hc nobis cũ
ctas eloquentiae diuitias reſerabit: cuncia periſtromata explicabit:
omnes ornatus oſtendet. hoc duce Foc deprecatore nobis utenduũ
eſt: ſi inſinuãre nos in amiciciam cum cloquentia còcupiſcimus.

oE ſtüdium parui properemus et ampli: Si

1 e

namèt
ſunt:
taqe
ſia:ii
polian
bominn,
autint
cere
iam
and
☚
pos
tiaeß
lille
lorn
ſic⸗
ſen
guen
Oien
menin
unns
nu i
nolh
dun
f
dore
E
1
IEN
late

animi ante
fummübo
S:Aantolin
limoancliet
ſäimemüdfſt
omnipotet
us. Utdenid
noe colann
phorüden:
at:oCefie
animie
neſtporlini
ampletannl
nis un
n guberani
memn pll
um ſucis
oN
a: Quatenn
partur C
ur: Mde
anto homg
illimi tolis
e: loquenl
nthocnege
nos verſus
etampli⸗
Nuiclognen
ſenoſl
lahht:
is urndil
gillänus⸗

Hic enim ille eſt qui eloquentiam ipſam locuplectauit: qui ad or
nameétum patrii ſermonis complura uocahula excogitauit: qualia
ſunt: beatitas: beatitudo: ſyllabatim. et pro orizte fimédus: mul
taq; alia id genus: quae primus Cicero commẽétus eſſe fert᷑: ideo
q; incertum eſt: utrum ipſe plus eloquentiae debeaſ: an ipſi eloquẽ
tia: quem eloquen i archetypon et ſimulacrum nuncu pare merito
poſſumus: qui apud poſteros id eſt Conſequtus: ut Cicero iam nõ
hominis nomen ſed eloquentiae habeatur: De cuius laudibus: ſi/
cut inquit S aluſtius de carthagine: melius eſſet tacere: ꝗᷓ pauca di

cere: et nos anino proximo non pauca cõmemorauimus. Sed quo

niam ut autumat Plato non nocet bis dicere quod bene dicitur: et

ut ait Seneca nũꝗ nimis dicitur: quod nũꝗ ſatis: Reperamus ĩ pre
ſentiarum nonnulla de Cicerone: Quae neq; uos audiuiſſe: neq;
nos dixiſſe peniteat. M. Antonius orator: cui uel primas eloqué
tiae partes maiores noſtri tribuerunt: dicere ſolebat: multos ſe ui
diſſe diſertos: eloquentem omnino neminem: eloquenti uidelicet
formam: quam animo cernebat: re ipſa uidere nõ poterat. utinam
hic antonius Ciceronem in foro Romane cauſas actitãtem: uel
ſemel audiuiſſet profecto dixiſſet hunc eſſe illum: quẽ querebat
quem nuſꝗ uidere potuerat: eumq; non ſolum eloquentem: ſed elo
quentiſſimum: ſed eloquentiae ipſius imaginem eſſe aſſeruiſſet: et
merito. Nam ut facundiſſimme Quintilianus tradit: Cicero
unus dono quodam prouidentie genitus uidetur: in quo to /
tas uires ſuas eloquentia experiretur: qui effinxit um De/
moſthenis: copiam Platonis: iucunditatem iſocratis: in quo
omnes orandi uirtutes congeſtae fuerunt: quae in aliis orato /
ribus ſingulae conſpiciuntur. Laudamus iii Ceſare caloré:

in ſeneca copiam: in Quintiliano diligentiam: in Plinio ni/

torem: Laudauerunt priſci in gracho impetum: ĩ lelio lenitatem:

In Catone grauitatẽ:ĩ caluo ſanctitatẽ: ĩ hortenſio ptitionem . at

M. T. ĩ oĩbus his: quę ĩ ſingulis ſingula laudãt eminétiſſimus:

Aquo omnis dicẽdi copia: uelut a copioſiſſimo fõte ꝓcurrit: a qus

ſicut de Homero cecinit Manlius: omnis poſteritas latices ĩ po

—

I

. Syié SiZe „ Ho

araaaHααααι

1 24

Pemn T,

nH .

cula dixit: de quo id dici merito pòtuerbis paulũ ĩmutatis: quod
de epicuro dixit Lucretius: Hĩc genus humanum eloquio ſi uhadi
et omnes Reſtin xit ſtellas exortus ut etherius ſol. Et cum ab aliis
ſcriptoribus rerum: ab aliis uerborum docrrina queratur: Cicero
doctrinam facundiamq; abunde ſuppeditat: Et cum tria ſint gene
ra dicendi: Quos greci characteras appellant: Cum ſint gradiloꝗ
qui ſententiarum grauitate: et maieſtate prepollent: Cum ſint gra
ciles in quibus ſubtilitas ac uenuſtas eſt: cum ſint intermedii: qui
in confinio Vtrorũqʒ tẽperati florẽt: in his omnibus Cicc. abſolu
tiſſimus conſumatiſſimus q; conſpicitur. Laudat homerus l ulixe

oratione: quã niuibus hiberniſ ſimillimam illo uerſu eſſe ꝓnunci

at: Inſtar erant himbris fluitantia uerba niualis: Talis in Cicero
ne haud dubie eſſe cognoſcitur: uidelicet plena: Larga: Magnifi-

ca: excelſa: breuiterq; celeſtis: Pericles ab Ariſtophane poeta eo/

AICOe dictus eſt: fu Zurarxe: tonaxre cuncta oratione peur bare atqs

miſcere: hoc idem de Marco Tull.dicere poſſumus: Cuius ſentè/
tiae fulmia: Verba tonitrua mihi uidétur: Et ſicut apoſtolus Paul.
tuba euangelii a diuo Hieronymo nuncu patur: ita ipſe tuba cloſ
quentiae nuncupari poteſt: In cuius labris illã pſuadendi deam
ſeſſitauiſſe crxedimus: quae a grecis Pitho: a latinis ſuada: ſiue ſua
dela nominatur: quam in ore piclis apud grecos: in oere cethbegi
apud Romanos ſediſſe ſcriptores idonei tradiderunt: Merito igir
Rex oratorum et latine lingue illuſtrator dictus eſi: Merito atese
loquentie tenere et in iudiciis regnare exiſtimatus: Merito ob ceiuſ
os grai ora obuertebant ſua. Ex cuius libris deprendere licet: ut
Cornelius tacitus auctor eſt: Nullius ingenue diſcipline ſcientiã
ei defuiſſe. ille non ſolum grammatice: et poetice: et rhectorice ar/
nis erateras ebibit: ſed etiã auidiſſime hauſit crateram dialetice au/
ſierã: muſice dulcẽ: geometrie limpidam: et uniuerſę philoſophi⸗
nectaream: quam quidem philoſophiam: cum rome prius pegrina
retur: et ut utar uocabulo plautino tamtummodo atticiſſaret: pmus
fere ro. ciuitate donauit: et latia li gua opuletã ac pollèté fecit: nãq;

letbi
Philo
mina
hicp
nali
gyen
gu⸗
beaunu
untar.
ſentau6
gepte
goct
bing.
for:e
ixit
M.I
Peal
g

D

enti
Ileel
Abat
ſrn
tum
unss
gii
üod
r
len
lauc
grec
lſpe
loet.
glen
am

Nan

i gool
Ulo lupauit
ur: Cicen
Tintger⸗
m lim n
lce, abſolu
s te
Keunnd
RCR
G Magniil
ſatne

dtutdatt i
CUNINLA
ſtaht
ipfemmdn
Uadendilen
alirſorin
1ote celheg
Venoigt
ere licetꝛut
neſaenti
nectorice i
bialeticean/
rius egnn
iſinehini
Gsfeal nig

uerbis pluribus grecanicis uerba latina accomodauit: Que .n.
philoſophi grece dicunt Catorthomata cicero latine rectefacta n o
minaui: Quãae ilſi Catalepſis hic cõpreſiones: quod illi axioma
hic ꝓnunciatum: Quaè Iili fantaſias hic uiſa nuucupauit: et ſexcẽé/
ta alia id genus pᷣmus effinxit. ĩidẽ ut nihil intactũ relinqueret iuri
operam dedit et de legibus uolumina concinauit. in omnibus ue/
ro quae ſcripſit tanta autoritas ineſt ut pro ratione dicta ipſius ha

beantur: ut iuris conſulti pluribus in locis teſtimonio ciceronis u

tantur. Namq; in libro de. Ver. ſigni. definitio littoris ex eius ſé/
tentia comprobatur et digeſtis de origine iuris fit métio oratio nis

que pro ligario ſcripta eſt: et in titulo de penis. exemplũ orationis

pro cluentio habito mutuantur. Igitur cum tain uarus tam q; mul/
tiiugis diſciplinis eſſet refertiſſimus factus eſt comſumatus ora /
tor: et ut dicam quod ſentio incomparabilis. et quod de Varrone

dixit Terrentianus Vir doctiſſimus Vndecumq; Varro, iĩd nos de

M. T. C. dicamus: Vir doctiſſimus undecũ Marcus: ꝗq mihi hac
peculiari laudatione laudandus uiderupif i biis iſce nominibus
cognominetur quae illi optime quadrant. Videlicet. Polyhiſtor.
Philoſophotatos Poligraphotatos ideſt multiſcius philoſophie ſci
entiſſimus et rerum plurimarum ſcriptor luculentiſſimus : hic. n.
ille eſt quem ob eximias excellentes q; uirtutes omnes in celũ lau
dibus certatim ferunt: de quo Erchn poetarum uulgatiſſima ce

lebrantur:de quo ita cccinit Catullus Diſertiſſime romuli nepo /

tum Quot ſunt quotq; fuere marce tulli quotq; poſt aliis erunt in
annis. De quò ita Lucanus. Romani maximus auctor tullius elo

quii. De quo ſilius . furialia bella fulmine compeſcet lingue nee

deinde relinquet par decus eloquio Cuiquã ſperare nepotum: de

quo epigrammatticus poeta martialis. Illud laurigeros ageres cũ

leta triunphos Hoc tibi roma caput cum loquereris eraf: Qui ita

laudatra manlio: Et cenſu tullius oris emeritus celum. Quem cũ
grece declamantem Apollonius rhetor andiuiſſet mirabdus pau
liſper obticuitmoxq; in hec uerba prorupit. te nempe Cicero lau
do et admiror ſed grecorum fortunae me miſeret: Cum uideo elo
quentiam quae uirtutum ſola nobis grecis relicta erat-per te ro
mam tranſmigrare?.cxtat luculentum epĩgramma dignũq; ubiq; le
Ziquod tullius laurea ciceronis libertus in laudem patroni concĩ

nauit: cũ aquas Ciceronianas oculis medentes: his uerſibus cele
braret. Quo tua romane uidex clariſſime linguae: S ilua loco me
Iius ſurgere iuſſa airet: Atq; academiae celebratam nomince uillã
Nunc reparat cultu ſub potiore Vetus: Hic etiam apparent lymi
phae non anterepertę: Languida quae infuſo lumina rore leuant:
Nimirum locus ipſe ſui Ciceronis honori Hoc dedit: Hac fon/
tes cum patefecit ope. Vt quoniam totum legitaur ſine fine per orx /
bem: S int plures oculis quae medeantur aquae. Quid multa? n6
ne et plinius ciceronem extra omnem ĩgenii aleam collocat: et do
ctrinarum lucem appellat: qui in Vii. natu. hiſto. De laudibus Ci
ceronis luculentiſſunum ſcripſit elogium: Et ab omnibus Cicelſ
toniane uirtutis amatoribus ediſcendum: Quod boc eſt. Sed
quo te Marce tulli piaculo taceam: Quo ue maxime excellentem
inſigni predicem?te dicente legem agrariam: hoc eſt alimenta ſua
abdicarunt tribus. Te ſuadẽte roſcio theatralis ſediciõis autori le
ges ignouerunt: notatas q; ſe ſedes ignommię diſcrimine aequo a-/
nimo tulerunt: te orante proſeciptorum liberos honores petere pu
duit. Tuum Catilina fugit ingenium: Tu Marchum anthonium
proſcripſiſti. Salue primus omnium pater patrie appellate: pᷣmus
in toga triumphum: Linguaeq; lauream merite: Et facundie litte-/
varum latinarum parens: atq; ut dictator Ceſar boſtis quûdam tu
us de te ſcripſit: omnium triunphorum laudem adepte maioré: ꝗ
to plus eſt ingenii Romani terminos inrantum promouiſſe: ꝗᷓ im/
periũ. Hec obiter dicta ſint de uiro nunꝗ ſatis laudato: Cuius li /
bros omnis diuinitus ſcriptos: Vtinam tam ſtudioſe legeremus:
ꝗ ſtadioſe Diuus Hieronymus lectitauit: qui ob id ipſum: Cice
ronianus ante dei tribunal: merait appellari: Sicut in libello ad
euſtochium ipſe meminit: Et rufinus affirmat: Cuius rei etiâ mẽ/
tio fit: in decretis. diſtin. xxxvii. Nos uero ex immenſa Ciceroni
anae bibliothecae ſilua: Rethoricos ad herennium potiſſimum ex

cerpſimus: Quos publieo auditorio hoc anno ꝓfiteremur: in qui

bus pr
mullun
vs or⸗

punc
eſtehe
ſcinn
Gs aun
luabil
enn
ele on
poſſer
Wurof
Qun
zultas
hocue
wo ue
Quam
muce
gitiſ
dinl
ſeput⸗
Cller
lunme
cupantn
Cnpoſi
poreſanr
acdac
2ccipin
te at
elt ret
non
Din

iſibus le
lualoen ne
omineull,
pareuthyn,
ore euagt:
: Hackon
line Peror
dmultaend
locat: etdo
udibus Cl
ius Cice
voce. del
Kclenten
talimennſe
icois i
inineagn
wres etleſ
Um anthonun
pyelarinn
ktſacundriix
1s tinl
te narei
vuilleriin
:Cdiuslif
legelemus:
ſum: Cicel
n libellond
rei eni 15
ſa Ciceront
ouſlinunen

emnur: in qun

bus precepta docendi oratorias artes plurima et pene omnia ada
muſſim pꝑpſcribuntur: quos libros quidam non ciceronis ſed alteri

us oratoris et potiſſimum cornificii eſſe contendunt: ſuper qua re

nunc mihi non eſt diſputandi locus: hoc uero exploratiſſimum
eſt: hos libros rhetoricos: ſiue a Cicerone com poſiti ſuerit ut Pii
ſcianus exiſtimat: ſiue ab alio neſcio quo: ut nonnulli ex neoteri/
cis autumant: eſſe luculentos limatos emunctos et in primis con/
ducibiles ad docendam eloquentiam: quae incanonicis ſcripturis

argento comperatur: quam ſub nomine argenii egiptiis eripiendã

eſſe dominus precepit: ſicut in pentateuco et maxime in exodo a!

moyſe relatum eſt: in leuitico etiam primicias mellis domino iube

mur offerre quod tropologice ſignificat dulcedinem eloquétiae:
Qua nulla dulcedo mellea dulcior eſſe exiſtimatur: Cui omnis ſu
auitas comparata fatiſcet: et auſteritatis ac amaroris plena uidebir
hoc uerum eſſe omnes eloquentie profeſſores affirmant: boc ne /
mo ueſtrum ĩficiabitur: ubi precepta rhetorice optime didiceritis
Quam nonnulli in latinum tranſferentes: Tum oratoriam: tum o
ratricem nominauerũt. eritis autem haud dubit eloquentes: ſi elo
quetiſſimi oratoris nolumina in manibus frequenter habebitis:
Si tulliane lectionis eritis ſtudioſiſſimi: ille.n. ut Quitilianus ait
ſe profeciſſe ſciat: cui Cicero ualde placebit. Lectiom Ciceronis
copulata erit lectio ſiluarum: Quas papinius ſtatius poeta neapo
litanus: poetico quodam calore cõſcripſit: Vnde et ſilug merito nũ
cupantur: Nam ſiluam priſci uocarunt poema ſtilo ꝗᷓ uelociſſimo
compoſitum. quando poeta calorem ſequens ac impetum: ex tem/
pore ſcribit: er ut inquit plato in muſae tripode ſedẽs furoris afla/
tu concitatur. Prererea ſilua in alia ſignificatione: apud eruditos?
accipitur pro ubertate ac copia rerum cateruatim congeſtarũ. Vn!

de ait Cicero in oratore: omnis ſilua dicendi ducta ab illis

eſt; et Tranquillus in librè de grammaticis reliquit inquit
non mediocrem ſiluam obſeruationum ſermonis antiqui.
et Diuus Hicronymus in prologo Ioſue; et in prologo paſ

7

ralypomenon ſiluam hebraicorum nomiuum appellat multitudi
nem copioſiſſunã. in hoc uero poemate perinde ac in ſiluis nemo
ribus q; ſunt cuncta cõgeſta er et agm inatim coaceruata ĩcredibilis
rerum reconditarum commemoratio imeſa multuugac doctrine
deſcriptio hiſioriarum: ac rerum ſcitu dignarũ luculeta narratio.
in ſumma quãplurima leguntur in ſiluis ſtati: Quae ꝓphanum
Vulgaus ignorat in quibus grammatiſte allucinantur: in quibus
Comentatores ſubinde labunt. hec et id genus reliqua nos ca ui
gilantia eo ſtudio ea diligentia explicare conabimur atq; pro uiri⸗
li parte enodare curabimus: ut nullus auditorum noſtrorum enar
rationes noſtras merito poſſit criminari. Ceterum quoniam cice/
romis rethoricos enarraturi ſumus: ne illotis ut aiunt pedibus: in
ipſa penetralia ingrediamur de Ciceronis uita er obitu pauca di :
camus Quae uobis uoluptati ſit audiuiſſe: uſui et ornamento me
miniſſe: Vos ut cepiſtis queſo diligenter attendite. Dixi.

Philippi B eroaldi oratio habita in enarratione
ILauuenalis atqʒ S aluſtii
Etuſtiſſimi grecorum Viri clariſſimi maximos
honores conſtituerunt nobilibus athlethis qui
ludis oli picis pythiis iſtmiis neemeis uictoriã
u reportaſſent. Nam cum palma et corona deco/
rarentnr in ſuas mox ciuitates reuertétes Qua

drigis triumphalibus inuecti conſpiciebantux

et quoad uiuerẽt uectigalibus publicis alebantur: Quod me cogi
tantem ſubiit admiratio Cur non iidem honores uel potius maio
res luculentioraq; emolumenta conſtituta fuerint rerum ſcriptorii
bus: qui infinitas uoluptates cunctis mortalibus preſtant: et de to
to bumano genere optime merentur: qui tanto athlethis anteponé
di funt quanto animi corporibus antecellunt. Et. n. ab athlethis
Corpora a ſcriptoribus animi exercètur: illi corpora ſ. aginãt: iſti
animis pabulum ſugerũut copioſum et ſolam immortalitatem au

eupantur: Quo circa cum multum debeamus ſingulis ſingularã

rerum conditoribus tum plurimum profecto debemus inuentori/
bus litterarum: quibus nihil preſtantius nihil excellétius mihil un
lius ullo unquam tempore excogitatũ eſt. Enimuero litteris con/

ſtimmort
fes möltis
icteris Coß
lierarüͤto
um gaetl
Gtur Ai
bos innen
ltenune
Dheno⸗ 1
Illaepei
lcceſiltci
Gilin
breos ſing
2ud ge⸗
fapum
ficat ilc
Menituc
breorun
ecsn
le olgi
ls homi
ſant. Ce
umvrfu
Muucenn
Citdlali

Walt

ſucdhan
Cituren
Cixit
bani
ſimum
Gſalub
tur: P
chigen
fonag
lorellt

mrltidi
ſluis nene
Ricreabbli
ae doctrine
ta namato.
Ppbanum
zin quibus
la nos caui
pro uin
toromn enat
toniamn cice
eaidugrin
itu pancad
tmamento ne
Dü.

ione

nimaxin
latns gli
is uiconi
rona ceoo
tetes Qu
biciebann
lod we co
ofivs nun
m ſcipon
ſanteet et
bis unrpeti
0 attlehi
ſigninii
alkatem au
5 ſngrhan
ipuentoni
licetis o,

ſtat immortalitas hominum. et memorie fulcitur eternitas: littere
res multis retro ſeculis a multis natiõibus geſtas nobis oſtentãt.
litteris cognitio omnium diſciplinarum percepta eſt: Comentium
litterarũ tolle ex omnibus: Solẽ ex ipſo mudo ſuſtuleris. Huius
tam excellentis tam neceſſarii boni quiſnam fuerit repertor ambi
gitur. Alii a Mercurio litteras repertas arbitrantur. alii a phenici⸗
bus inuentas eſſe tradut: Cuius rei argumentum eſt ꝙ phenicia
litterarum eleméta primi poete nuncuparunt. in greciam autem e
phenicia litteras Cadmum attuliſſe ferut: mox e grecia in latium
attulere pelaſgi. Quidam autumant litteras aſſyrias fuiſſe ſemꝑ.
Eccleſiaſtici uero ſcriptores ab hebreis reꝑtas eſſe contendunt: id
qʒ ualidiſſimo argumento probare nituntur: ꝙ uidelicet apud he
breos ſingula litterarum elementa aliquid ſignificent quod neq;
apud grecos: neq; apud latinos ullo modo fieni poteſt: Werbi gra/
tia prima hebreorum littera aleph. nuncupatur: quod latine ſigni/
ficat diſciplinam S ecunda beth quod domus interpretatur. gimel
plenitudo: Deleth tabularum ſiue librorum. et ita reliq; littere hei
breorum alicuius rei ſignificatiue eſſe traduntur: quod neq; de
grecis neq; de latinis feriur. Hec ſunt que ab eruditis memoranr᷑
de origine litterarum: quibus qui imbuti fuerint: tantum illittera/
tis hominibus antecellunt ꝗqtum homines ceteris animâtibus pre
ſtant. Ceterum ipſe mecum interdum querere ſoleo: quid eſt q;
cum tot fuerint populi. Tot gentes toto terrarum orbe diffuſe. Tã
auce nationes in litterarum ſtudio efforuerint. Soliq; fere greci
et italici litteras excoluerint. Namq; plures ut ego opinor in ſola
grecia Italiaq; ſcriptores extiterunt: ꝗᷓ in omnibus aliis per longa

ſecula nationibus. huiuſſe rei nimirum illa potiſſima cauſa eſſe ere

ditur: acris uidelicet ſubtilitas atq; temperies. Non enim temere
dixit Heraclitus: Aer ſiccior anima prudétior et melior. hinc the

bani pingues ebetes q; exiſtimati ſunt: ꝙ thebis celum eſſet craſiſ

ſimum. Contra attici putantur acutiores: athenis aer tenuis at
qʒ ſalubris. hinc ſeptemtrionales mentibus ſiupentibus eſſe tradũ

tur: ꝙ propter celi craſſitudinem: immodicumq; aeris bumorem

refrigerentur: que res haud dubie efficit animos tardiores hebe /
tiores q;: Verum propter ſanguinis humoris q; habundantiam: fer

ro reſiſtunt ſine timore: E contra qui proximi ſunt ad axem meri

C,il.

dianum feruentiſſimis eſtibus obnoxii exiguum habent ſangui/ latentin
nem: ideoq; timidiores ſunt pauidiores q;: et ꝗquis ſint animis acu/ t conc
tiſſimis ſummaq; ſolertia prediti:exuſtas tamen habent a ſole ui zauerbe
res animorum. Nimirum boc illud ẽ: quod philoſophorum Pn/ ſeberrim
ceps Ariſtoteles ſcribit in politicis gentes quę in frigidis regioni Cui
bus incolunt animo quidem habundare: ingenii uero et artificii Ciuson
habere ꝗᷓ minimũ. Aſiaticos autem ingenioſos quidem eſſe ſed D
minime animoſos: at genusgrecorũ ſicut in meditullio regionis iſimo
ſitum eſt: ita animo pollere et ingenio. Italia quoqʒ cum inter ſe/ laucen
ptemtrionalem: meridionalemq; plagam collocata ſi it mixtionibuſ eawrnn
diuerſis efficitur temperatiſſima: queadmodum Iouis ſtella inter uplgn
Martem feruentiſſimũ et ſaturnum frigidiſſimum media currens levoddt
temperata ſalutaris q; fit. Quo circa Italia omnium terrarum alũ/ walegt
na ac parens nuncupatur: Eadem cunctarum genrium in toto or 1 Mdicxnt
be prima eſſe traditur: Quae omnes nationes ſine controuerſia ã nnnin
tecellit: Viris feminis ducibus artium preſtantia ingeniorum cla- ſius:ir
ritatibus. Ipſa uero urbs Roma ut ingt Ammianus Marcelinus tendi
Virtutum omnium fuit domicilium. Cũ uiri diuino pene ĩgenio Ponbik
pᷣclari et etiam innumerabiles ĩ italia per uarias etates extiterint: luing
Duobus potiſſimum temporibus ꝗplurimi effloruerunt. Videli cuſlen
cet circa tempora auguſti et mox circa tempora Domitiani atq; igiin
Traiani. IIla profecto ſecula aurea cognominari merito poſſunt . fhin
Illa feliciſſima tempora nuncupanda: quibus Cicero: aſinius po iäzterl
lio: Celius: meſſallae: Caluus: Iulius C eſar. M. Varro et mox Mahtesn
Virgilius: Ouidius: Varro attacinus: Proptius :Tibullus ect ſex Vigetene
centi doctiſſimi floruerunt. Altera uero etate non pauciores exti/ ſonch
terunt: Inter quos Quintilianus. Duo plinii :Tacitus: Tranquil Nine
Ius: Gellius: Martialis q; excelluerunt: et in primis uuenalis ag! luͤtein
nas: qui quẽadmodum ipſe poemate ſ. atyrico elluxit in hac poſte le:lan
riori etate:ita in ſuperiori Criſ pus Saluſtius in ſ- cribenda byſto⸗ iͤt
ria immortalitatẽ ſibi comparauit. Quos ambos hoc anno ideo pu kuanen
blice profiteri deſtinaui: quoniam ex utriuſq; lectione C onfido ſiencof⸗
Auditores maximam utilitatem cum uoluptate eſt. e capturos. Nâ ☛
Criſpus S aluſtius ob elegantiã ĩimitabilemq; in ſ cribendo bre/ umglig
uitatẽ aſſequtus é pmas inter byſtoricos partes: quod epigramma hongul
ticus poeta illo diſticho expreſſit. Hic erit ut pibẽt doctorũ corda dbſci
uirorum Cnſpus romana primus in hyſtoria:

211 um commoe
Et.n.ita creber rerum frequẽtia eſi: ut uerborum prope numeru

tanimitaan

ent aſole u

phorunmin
gidis reger

to et anfti.

jem elle ll
um interſe
mixtionibel
ſtella inten
dia urrens
Gratom ii
um intwtdet
Controven;
ngeniowntn
tus Marcdine
inopeneifn
Ates extitmn
Uerunt., Ve!
Domitiani
enio poſtun
to:aſinius
Arto: Awor
hullus:etlel
auciores
us: Lnandhl
luuenrl
itin hec i
gibene e⸗
ocmdito
kone Coriu
e tunde
ſcnbendobt
vod epſgann
tdodori

nnpenunen

ſententiarum numero ſequatur. ita lerbis quorum nouator dictuſ
eſt concinnus ita elegans ita preſſus: ut neſcias utrum res uerbis
an uerba rebus illuſtrétur. S aluſtium quintilianus Thucydidi ce
leberrimo apud grecos non dubitauit opponere: in quo cũ ſit pre⸗
cipua uirtus breuitas: ut S eneca refert: hac eũ S aluſtius uicit: ex
cuius oratione nil demi ſine detrimento ſententiae poteſt. Vnde
haud immerito dixit Macrobius S aluſtium in genere dicendi bre/
uiſſimo dominari. Et magnam profecto iacturam paſſa eſt latina
ligua deperditis ſaluſtii libris: quibus geſta romanorum comple
ctebatur nobis tätummodo ſuperſunt illius diuini uiri Cattlina
atq; Iugurta. S aluſtius ab auguſtino ita laudatur: ut eum appel /
let nobilitate ueritatis hyſtoricum: Cuius orationes ut inquit Se/
neca leguntur in honore hyſtoriarum: quae haud dubie uolumĩa
indicant quanta in ſcribendo maieſtate quanq; diuino fuerit deco
ratus ingenio. Sed quemadmodum in hyſtoria eximius eſt S alu/
ſtius: ita in Satyra eminentiſſimus eſt Iuuenalis: Cuius poema
te eruditiſſimo nobis abunde declaratur: non pauciora priſcis tem
poribus ꝗ noſtris flagitia extitiſſe Nec flagitioſos pauciores. hu/
ius itaq;ʒ lectione affatim cognoſcetur: quantis uitiis illa aetas infe
cta fuerit: ꝗtis q; libidinibus commaculata: ita ut uituperatio taliũ
flagitiorum: nobis maximo eſſe poſſit documento: ut quod turpe
eſt fugiamus: quod honeſtũ eſt id tota mente capiamus. Ex Saty
rici poete lectione aperte cognoſcemus id: quod nos conquerimur
Maiores noſtros conqueſtos fuiſſe. Videlicet coruptos eſſe mores
Vigere nequitiam: luxuriam libidinemq; dominari. Maximam ꝓ
fecto nobis exhibebit utilitatem: nec minorem uolupratem Iuue /
nalis: in quo eruditio mira eſt: Varietas rerum iucundiſſima: Sſi
lus terſus: libertas ſatyrica: S ententiae ſcitu dignac innumerabi/
les: Laudatio Virtutum: Vituperatio uitiorum. Enarrabimus er /
go diis bene iuuantibus celeberrimum Satyricum et hyſtoricum
luculentum: et pro mediocritate huiuſce meae quantulaecũq; in ꝓ /
fitendo facultatis elaborabo ut cunctis ſatiſfaciam: ut recondita il/
luſtrem: Et in primis quae a cõmentatoribus omiſſa ſunt: uel pa/
rum diligenter interpretata: Ea enarrare conabimur. in Summa il
la oĩa qualiacũqʒ ſunt: quae lõgis uigiliis et iu yi labore didicimns
Vobiſcũ libetiſſime cõmunicabimus. Vos ꝗſo auriũ opam nobis
accommodate, Dixi, c.ii.

*
“ philoſophia: quã greci
Ethicem: latini moralem nominauerunt: quae cum

.

—
—

25
,.
4

N animorum noſtrorum medicina ſit efficaciſſima: tã
☚ — religs difciplinis excelletior: ꝗto animi corporibus atecellur.
2 “== a A * , ab N am cum conſtemus ex animæ etcorpore: Cumq; corporis ſer/
— 1 uitio animi utamur imperio: Magis nos decet animum curare ꝗ
corpus. Nihil autem peracque pertinet ad animorum ſanationé: ꝗ
philoſophia et ea potiſſimum: quae de uita tractat et moribus. Siſ
quidem cum plures pernicioſores q; ſint animi morbi ꝗᷓ corporiſ:
qui dies noctes q; noſtras mentes exedunt: Cum cupiditatibus in
ſatiabilibus ſollicitemur: Cum perturbationibus inumerabilibuſ

moralis. Quae haud immerito uitae dux: et uirtutis indagatrix ex
pultrixq; uitiorum a luculentis ſcriptoribus nuncupatur. Cuius
documentis qui fuerit imbutus: is facile caſus contemnet huma/
noſ:fortunamqʒ floccifaciet imperterritus imperturbatus iĩuictus.
Et cum plura ſint ſtudia: quae liberalia nominantur: quia homine
libero digna ſunt: Hoc unum philoſophiae ſtudium uere liberale
eſt: quod homies liberos facit ſublimes fortes arqs; magnanimos.
Quo cirea illi ualde uituperandi eſſe creduntur: quorum corpora
in fagina ſunt: animi in macie ueternoq; tabeſcunt: apud quos ap
””c — . petitus rationi imperat: Virtus uoluptati obſequitur: Corpus ani
LBune 2a/ e mo dominatur: Quorum deus uenter eſt: quiq; in uoluptatibus li
D . bidinibusq; ſummum bonum collocarunt. At ꝗto maiores noſtri
. . GO & A* prudentiores laudabiliores q; extiterunt: qui uirtutem ad beate ui

. ₰

uendum ſolam ſufficere crediderunt: qui unicae philoſophiae diui
/ tias omnes poſtpoſuerunt: Solam uirtutem contemplantes: Soli
ð— ſapientiae inhiantes: ſolam doctrinam amplexantes: Inter quos ĩ /

primus philoſophiam deuocauit a celo: Docuitq; de uita et mori /

mniumq; mortaliũ uo

. ℳ . 3 2 — ,;N-- ——
a P.e a . ſimus obnoxii: hos omnes morbos fola ſanare poteſt philoſophia

primis Socrates philoſophorum fons nuncupatus excelluit: qui

bus rebus q; bonis ac malis iquirere: Nam cum philoſophie fres
R. partes eſſe tradiderint eximii ſcriptores. Phyſicem: Dilleqics:

cb
ferum
namus
bicitn
bation
Hoctat
luita
ſoprin
busma.
fet:Cun
Nntarar
Uucoen
batac
Gogn
cing
ihleh
ommn
naſi⸗
Cum
Cunm
turennn
prtur
Pumus
hocet
mut.
Uhon
dA
cumn
litter
Catos
ilica
kflome
rgno
nodeſtf

Porton,;

ſorlsn

tone ueſin
udemulie,

Pmomli 1.
hia:bi gi
nt: quzeonn
kcadllimaß
dus atecellit
Crpotis fen
lum curare
nſanatoone:
wondus. Il
Ricorl
GDmderi
Fimumenzbler!
tisindagin
apatur Cin
ontemnethun
Urbaus inon
Vrrgia honit
nuere libenl
magnanimo⸗
orum wotpo
napud os
ur: Corpoen
zuolupentdul
Dmaioteßcin
Utem ad ben
hloſohiri⸗
tenhlinn
nestlner in
tus ectluli
8 Gevinaamot

n: Diden

bationes ſedat: hane poſtremam Socrates complexus eſt: Ethica –☚
Socrates in ſcholis edocuit: ethicam adamauit illuſtrauit: excol / PR
G

qʒ; ingenium uariosq; ſermones immortalitati commendauit: Cũ

ut plurimum in italia philoſophatus ſit: Cum ionica philoſe phia

— S . èð b ☛☚ „
è 4 NR 744 2

„ 4 4 JJM
36 e 2 —☛☚—

„ =

atq; Ethicem: quarum phyſice: quae a nobis naturalis appellatur:
rerum naturam perſcurtatur: Dialectice: quam rationalem nomi/
namus: proprietates uerborum ſtructuramq; requirit: Ethica quę

dicitur moralis animum componit atq; omnes animorum pertur 29 — Q

– —

(oal KCa⸗? 70

luit: ad quam cum tranſiret: illud uulgatiſſimum uſurpauit. Quae
ſupra nos mihi ad nos: tãꝗ ſola philoſophia moralis eſſet mortali
bus maxime neceffaria aſq; frugifera: plurimumq; utilitatis affe/
ret: Cum reliquas partes multum non probaret. Ideoq; neq; de
natura rerum neq; de altioribus ſublimioribus q; rebus Socrates
unquam diſputabat: ſed de ſola morali philoſophia aſſidue diſſere
bat ac meditabatur. Cuius diſcipulus diuinus ille Plato doctoris
dogmata ĩ omnibus fere uoluminibus mirabiliter expreſſit: Eius

ipſe litteram Socrates nullam reliquiſſet. Ceterum philo ſophia
omnis ac reliquae liberales diſciplinae diu in folis grecorum gym
naſiis floruerant: diu a ſolis grecis tractate exculte illuſtratae fũt:
Cum Romani latiniq; arma magis/ꝗ ſiudia litterarum exercerét:
Cum imperium magis propagare ꝗᷓ diſciplinas percipere medi Anm„Jopt, pat
tarentur. Amiquitus ſophia dicebatur quae nunc philoſophia nu/ FeSHS
cupatur: Et qui hanc profitebant᷑ Sophi. ideſt ſapiétes appellati. ET
primus Pythagoras philoſophiam nommauit ſe q; philoſophum
hoc eſt ſapientiae ſtudioſum: a quo illud philoſophie genus ema/
nauit: quod italicum ſcriptores appellant: ab eo ꝙ Pythagoras

ab Anaximandro defluxerit diſcipulo thaletis Ionici. Ceterum
cum in dies magis ingenia grecorum effloreſcerent: Cum ſtudia

Iitterarum magis ac magis excolerentur: apud athenienſes illos

Catos atq; legiferos domiciliũ philoſophorum conſtitutum eſt.

illic academia Pfaromis. Lycium Ariſtotelis: porticus Zenonis

. ℳ „ 8
— * * 6

effloruerunt. ex ea ciuitate complures philoſophorum ſectae taꝗ — ʒ .
ex equo troiano Innumeri pricipes prodierunt. illinc academiciD
hoc eſt Plaronici ab achademia ſchola nuncupati: illinc Stoici a &ααr—)
porticu Zenonis nomin ati: illinc peripatetici ab ambulatiõe Ari/ Prnf

ſtotelis nomen ſortiti ꝓceſſerunt.illinc ſecta Epicureorum: illin a

c.iii.

SS 1 .

3

r 9
SoegK e,
obes

illinc manauit fecta cynicorum: quos ita a probris moribus q; cx
ninis appellitauerunt: quorum princeps et auctor phibetur An
thiſthenes et illuſtrator Diogenes. In atticorum gymnaſiis dog /

mata philoſophorum didicerunt Ariſtippus conditor cyrenaicae

ſectae Archeſilaus princeps nouae academiae: phedon a quo he
liaca ſecta profluxit: Euclides a quo megarica: et Menedemus:
quem auctorem eretricorum ſecta concelebrat. et ut ſemel finiam:
nulli fere illuſtreſ philoſophi extiterunt: qui nõ athenas ſtudiorũ
cauſa proficiſcerentur. Illic diu litterae habitarunt: ilic philoſo /
phia habuit domicilium: illic igenuae ac liberales artes diutiſſime
diuerſatae ſunt: quae ſero quidem: ſed tamen aliquando ad Roma
nos ttaſmigrarunt: qui ut erant omnium utilitatum : ac uirtutum
rapaciſſimi cognitis grecorum diſeiplinis incredibili litterarum
ſtudio flagrare ceperunt: Maltiq; philoſophiam latinis litteris ex/
colere atq; illuſtrare conati ſunt. Sed duo potiſſimum excelleti ac
pene diuino ingenio uiri id efficere potuerunt. M. Varro qui a Te
rentiano undecũq; doctiſſimus nuncupatur: et. M. Tull. Cicero

extra omnem ingenii aleam collocatus: Qui cum oratoriam diſei

plinam illuſtrauiſſet: philoſophiam quoq; ſua induſtria illuſtrãdã
excolendamq; ſuſcepit. ut ꝗ occupatus Romanis profuiſſet: etiam
prodeſſet ocioſus. et cum ubiqʒ Platonis emulus ac imitator exi /
ſteret Dialogos in philoſophia et potiſſimum morali plurimos di

uinitus conſcripſit: et in primis queſtionum lihros quinq;: quas a

uilla ſua thuſculana: quae fuerat ãtea Sylle dictatoris: Thuſcula-
nas noĩlauit: quarũ lectio cũ ſit futura auditoribus utiliſſima ac ſa
luberrima: Cũq; multũ eruditiqis: multũ ſententiarũ: multũ exe
plorum in his contineatur: eas publico auditorio inſtitui ꝓfiteri:
meq; facturũ opaepretium eſſe cenſui ſi id pluribus mea iduſtria
cognitum fieret et aptũ: quod prius incognitũ erat et obſcurum.
Vos itaq; hortor et moneo: ut Ciceronis libros lectitare ediſcere

et in manibus quotidie habere uelitis: hũc ſpectemus: hoc ppoſitũ

nobis ſit exẽplũ: ille ut Quiĩtilianus ait: ſe ꝓfeciſſe ſciat: cui Ci
cero ualde placebit. Ceterũ ꝗtũ ciceròis lectio nobis utilitatis eſt

vallatura: Tãtũ carmia oratii flacci modulata afferẽt iucunditatis: et

quéadmodu philoſophia ſalubris é: ita muſica delectabilis. Cuius
. . —
E

dulcedie ccta uiuetia capiũt᷑: cuſus origo celeſtſis memoratur:
ipſius q; ratione mũdũ eſſe compoſitum pythagorici uulgauerũt.
Vnde Theologi nouem muſas eſſe dixerũt propter octo ſpherarũ

(
guate
ihlan
vene
duce⸗
o
ſauge
fent
inon
Cius.
buitct
celar
Reun
ſcs
joce
jucu
dus.
Qlta
Ule
M
Amir
lalig
bultlen
crcttut
fimon
coge⸗
lulan
hend
Then
bibuit
tareſ⸗
Du
tgvi⸗
lenent
Gsnod
baee

Clebat

worbange
mmais
rrenaice
lon aqvohe
lenedemus
mel finiam:
as ſtuciori
lic ppilolo
Auutiſſime
doad Rom
acwiruuun
Dili literann
nis Iüendan
m exctlein
Vanoul
I,Tul. Con
oratonanli
ſz illuſnii
fuiſſet: in
imitatoten
ipluniner

winchzlus

ns:Thuſoll,

Utlicmaaeh

Arü:multüen
nlttmi fiei
mea ſultn
et obſounn,
Cime elſen
usboehnil
elchet cl
i vtlitti
inouneittil
memondl
ulgunni
rocoſhenn

Celefſtium muſicos concentus et unam maximam continentiamꝛ:
quae cõſtat ex omnibus: quam armoniam nommaucrut: C elũq;
ipſum canere aſſeruerunt. Muſicam antiquis illis temporibus in

ueneratione maxima fuiſſe memoriae proditum eſt: ac maximos

duces fidibus tibiis q; ceciniſſe. quin etiam apud priſcos tam gre/
cos ᷓ Romanos in còuiuiis poſt cenam lyra circuferebatur: qua
laudes atq; uirtutes uirorum fortium canebantur: quam cũ olim
themiſtocles recuſaſſet habitus eſt indoctior. Coôͤtra laudatus Epa
minondas ꝙ Cytariz are et cantare ad cordarum ſonum eſſet eru
ditus. Socrates quoq; iam ſenio confectus inſtitui lyra non eru/
buit: et Plato ciuili uiro què politicõ uocat: muſicà credit eſſe ne/
ceſſariã: Et ariſtoteles ĩ politicis autor é Muſicã iter diſciplinas in
gẽuas eẽ collocatã quã una cũ litteris ct gymnaſtica adoleſcetes p̃
ſcis tpibus diſcere còſueuerũut. et ſi uolumus ĩquit Ide Degere
ĩ ocio. Muſica eſt adhibẽda: quę habet naturalẽ uoluptatẽ quac ex
iucundiſſimis eſt: quam Muſeus dulciſſmmam dixit eſſe mortali
bus. Muſica atiquitus ſacrificiiſ ac funernibus adhibebat᷑. Muſica

curas abigit: clementiam ſuadet: et ad leniendos affectus plurimũ
ualet: et ui inquit eleganter apud philoſtratum Canius ubicen:

Maſica merentibus adimit merorem: hilares efficit hilariores:
amatorem calidioré. religioſum ad deos laudandos paratorem:
cadẽq; uariis: noribus accõmodata animos auditorum quocũq;
uult ſenſim trabit. Pyihagoricis certe moris fuit animos ad lyra

excitare uel lenire: neq; ſolum perturbationibus animorum ſed e

tiam corporis morbis medetur muſi a modulatio: Cum ad febrè

quoq; ac uulnera Cantiones quotidie adhioeantur. Qua propter

laudandus eſt Xenocrates: qui organicis modulis lymphaticos li
berabat: et Aſclepiades: qui tubarum cantu ſurdiſſimis medebar.
Theophraſtus quoq; ad affectiones animi moderandas Tibias ad/
bibuiſſe fertur. Quin etiam traditum eſt Taletem Cretenſem Cy
thare ſuauitare morbos ac peſtilentiam fugauiſſe. et cantus tibici/
num mederi creduntur iſchiacis: et in inſtrumento ueteri ſcriptũ

eſt: quẽadmodum dauide citari zante Saul refocilabatur a furore

dementiae: quo identidem corripiebatur. Quid non ne bella muſi
cis modulatiõibus accẽduntur? quid aliud in R. legionibus litui
tubae cornuaq; moliebãt Quorũ cõcetus equos milites q; piter
acuebat. Preterea cretenſes ad cytarã dimicabant: Lacedemonii
Cellu.

in grecia: in italia S ibaritae ad tibias. Non ne amazones ad calal
mos arma tractabante non ne halyattes lydorum rex: ut auctor
eſt Herodotus in exercitu habuit concinnentes fiſtulatores atq; fi
dicinas? Thimoteus quoq; Muſicus eruditorum preconio celebra
tur: ꝙ Alexandrum magnum muſici cantus modulatiõe ad arma
corripienda inflammaret idẽ inflammatum mutatis modulatibus
cohiberet. Quid pacis munia non ne apud antiquos muſicis cã
tibus celebrata fueree Etenim plures grecorum ciuitates ut Marti
anus affirmat ad lyram leges decretaq;. pu. recitabant. Quid mul
ta? Muſices diſciplina non ſolum homines uerum etiam bruta ani
malia demulcet., cerui fiſtularum cantu capiuntur. Delphines
muſica arte mulcentur. Aues fiſtulis alliciuntur. Architectus quo
q;ʒ citra muſicem perfectus non erit: quae in pᷣmis efficax eſt ut in
quit Victruuius ad baliſtarum catapultarum ſcorpionum tempera
turas: hic raulicas quoque machinas efficere nemo poterit ſine mu
ſices ratiocinationibus. Cum ergo ĩter homines reliquaq; aĩantia
muſice tanta ſit dominatio: eius q; dulcedine capiatur omne quod
uiuit: Celeberrimi ſcriptores cxtiterunt: qui ad lyram carmina cõò
bonerent:et rythmis muſicis numeroſis q; modulatiõibus ſua ſcri
pfta contexerent. Quod non ſolum a grecis latinisq;: Verum etiã
ab hebreis factitatum. Tanta quippe eſt ſuauitas tantaq; uoluptas
muſice modulationis. Quid eni pſalterio Dauitico modulatius?
Quid canorum magis? Quod in morem Oratii Pindari q;decur
rit:? Quid Deuteronomii et Eſaie cantico pulchrius? Quid Solo
mone grauius? Quid perfectius Iobe quae omnia exametris et
pentametris uerſibuſ ut eruditi teſtãtur: apud hebreos compoſita
citra Salebroſam aſpredinem progrediuntur. Ceterum cum an
tiquiores numeri ruſticis et inconditis ſimiles eſſent: poetica ut
auctor eſt cenſorinus: ueluti legitima muſica compoſitior magis
q; modulata profluxit: quę modulatiõe metrica aſperitudiné leui
garet et cuncta uenuſtaret. etenim rythmos numeros q; muſicos
ac pedes peculiariter complexi ſunt poetae illi qui lyrici cognomi!
nantf ab eo quod ad lyram illorum carmina condecenter canebã
tur: quorum apud priſcos tanta fuit copia ac tantus numerus: ut
Cicero neget ſi ſibi duplicetur aetas ſe habiturũ tempus: quo ly
ricoſ poetas omnes perlegat: quorum apud grecos longe pidarus

tincel
nus le
it di
ttuer
rus:e

gebte
ltetel

„

iproe
(uius
Uinibus
oribus
ſoru
oun
Gelin
null
(

H r
Hone
lanen.
terinpt
Vlior
ligei⸗

kun
lir

2Ones ad alu
ter: utauch⸗
lnortz
cconio clnn
kuie ANarm
8 modulthe
vos molicsti
littes t ani
Ant, Quidmel
tiämbiutzan
ut, Dohine
Archikanse,
Siareſtitin
hiorumemn
hotutſtetn
trignagaini
inronne laß
Urmarin
lrüäbecaſen
nisg⸗Nenunti
ntigiclitn
ico wodtus
Pincanqhat
inseQuid dn

niaeramenet

reos compolt
cterum cumn
ſent: poetat
pofinor ncgt
Penitde 1
os mſen
Hnad gron
center nen
5numenmsil
enpls:g
longeſini

princepſ extitit: apud latinos Oratius: qui ut auctor eſt Quintilia
nus fere ſolus lyricorum poetatum legi dignus eſt. nam et inſur/
git aliquando et plenus eſt iucunditatis: et gratie et uariis figuris
et uerbis feliciſſime audax. Idem in Satyra ſcribéda terſus et pu
rus: et ad notandos hominum mores precipuus. In eo graues
crebreq; ſententiae. Eruditio uaria et multiplex: elegantia cum ni

tore terſiſſima. Oratii itaq; poema canorum nõ minus delectabit

₰

i proderit. Non minus animo ꝗ auribus pabulum ſuppeditabit:
Cuius lectio non minus frugifera erit ꝗᷓ iucunda. Ego uero pro
uiribus connitar in enarratione Ciceronis et oratii cunctis audi
toribus ſatiffacere: et nihil earum rerum prorſus omittere: quę ip
ſorũ declarationi ſint futurae accommodatae. Vos ipſi teſtes erxitiſ
locupletiſſimi: quos omnis rogo et hortor: ut tam libenter audire
uelitis: ꝗᷓ nos diligenter cuncta enodare curabimus. Sed iam non
nulla ſcitu digna de Cicerone dicemus: paulo poſt de Oratio flae
co dicturi. Vos ut cepiſtis queſo attente audiatis. Dixi.

Philippi B eroaldi oratio habita in enaratiõe Perſii
poetae S aiyrici.

Vlte res ſunt parui corporis Viri Clariſſimi:
quae rebus magnis ꝓculdubio anteponutur:
m et multo precioſioreſ eſſe iudicantur. hoc in pri
mis gemmae lapilliq; teſtantur. Quid enim é
minutius carbunculis? quid breuius adamãte:
Aquigd hiacyntho magis puſillumæet nibil tamen
his pretioſius nobilius ue reperitur. S cribit eloquentiae parens
Homerus Tideum paruo fuiſſe corpuſculo decoratum: In quo
tamen anima eſſet maxima: et uires ingentiſſimae, Vnde decen

ter in priapeis a poeta ſcriptum eſt:

Vtilior Tideus:qui ſi quid credis Homero:
Ingenio pugnax Corpore paruus erat.
Et a papinio non minus uere ꝗ diſerte dictum.
Maior in exiguo regnabat corpore uirtus.

Et Xantippus lacedemonius: qui breui ſtàtura erat ita laudaur

a S ilio l
Exiguis uigor admirabile membris:
Viuidus et magnos niſu qui uinceret artus:

Enim uero mihi curioſiſſime circũſpectanti et diligentiſſime pen /

ſitati uidetur res fere omnes uirtute magis ꝗᷓ magnitudine eſtimã
das eſſe ac metiendas: neq; querendum quantus ſit quiſq;: ſed qua
lis: neq; ꝗ procerus: Sed ꝗ probus ac eruditus. quis unꝗ librũ
laudauit ob id tätůmodo q; magnus foret ac copioſus? quis orati
ouem duxit eſſe luculentam ꝓpterea ꝙ uerboſa eſſet et enormis e
quis poema ob magnitudinem ubertatemq; celebrauit unꝗ? ne/
mo medius fidius uel modice eruditus id aſſeruit. Immo cõtra lau
damus libellos qui ſunt diſerti eruditi et doctiſſime concĩnati: eos
q; haud dubie anteponimus maximis uoluminibus: i quibus nul
la ſit eruditis minimaqʒ facundia. huiuſce autè rei nobis locuple/
tiſſimum quotidie teſtimoniũ exhibet Perſius poeta Satyricus:
qui quanto minor eſt:tanto eſt elegantior: quãto minus habet pò/
deris: tanto plus habet auctoritatis. Vnde luculente cecinit epigra
maticus poeta Martialis:
Sepius in libro memoratur perſius uno:
Quam leuis in tota marſus amazonide:
Et de eodem Quintilianus ait. multum et uerae gloriae quis uno
libro Perſius meruit. et a diuo Hieronimo Satyricus diſertiſſi /
mus nuncupatur. nec imerito. nam et ſanctitate ſcribẽdi et ſ. enten
tiarum grauitate et uerborum pondere et Satyrica urbanitate nui
li poſtponendus eſſe uidetur. inſectatur uitia: Sontes Carpit: pre
ceptis legentium animos ſanctiſſimis format et imbuit. aliquanto
ſuboſcurus eſſe cre litur:propter hominum temporumq; inſcitiã
et rerum ignorationem. Sed ſi quis curioſius poema luculentum
introſpexerit proculdubio cognoſcet id eſſe terſiſſimum atq; ele/
ganuſſſimum: quod ut opinor: ubi a nobis enarratum fuent: facile
omnes iudicabitis ueriſſima eſſe quae dicimus: et profecto poſt e/
narrationé luuenalis; nullus nobis ſcriptor magis idoneus ipſo
Perſio occurrere potuiſſet.uterq;ʒ ſatyrieus: uterq;ʒ in eode ſcribẽ/

di genere uerſatur: uter ; uitae mortalium formandae accommo/

kar
Saty
latis
bus
mai
lera

nge
Ue
kes
boni
lete
ent
opnin
Ptope
Pnatn

ſloe

ſinun

inluiter

iſlimeen
udine eſtin,
iſchtſeda
1s und lbri
8quis otl
Ettnormis
uit unde ne
mino Cötriln
condinatzen
Krigaiunl
nobislupe
en nas:
nns abethe
ecanittig

ine iuis mno
us ilertilli
edietſenten
tbanitwen
Carpiupte
witaliquant⸗
naloculenun
munm atcztel
um fvent fo
protee o
ilnnhſ
in tode ſchbel

datiſſimus eſt. Enarrabimus itaq; diis bene iuuantibus Perſium
Satyricum poetam: Cuius opuſculum non minus nobis iucundi
tatis dabit: ꝗᷓ utilitatis: qui non minus gratus erit uobis audienti/
bus: ꝗᷓ nobis enarrantibus. Sed ne moroſior ſit prologus ꝗᷓ poe/
ma iam interpretationem ipſam inceptabimus. Vos queſo diligen
ter attendite. Dixi.

Pilippi B eroaldi oratio dicta apud rectorem ſcholaſtici
conuenius ineuntem ſcholaſticam prefecturam.

Aiores noſtri qui Rem publicam Bononĩenſẽ
inſtitutis optimis legibus q; formarunt: Cum
uiderent bona animi corporis bonis longe eſſe
m anteponenda: Solertiſſime ac prudentiſſime ſã
xerunt: ut gymnaſia conſituerentur: quae eſ/
ſent domicilia doctrinarum: et aſyla bonarum
litterarum: in quibus uiri ſapientes ac eruditi
ingenuas diſciplinas profiterétur. Sed quia ſine gubernatore na
uigium periclitatur: Sine auriga quadrigae precipitcs ruunt: Si/
ne rectore cuncta labaſcunt atq; uacitlant: Ideo iidem illi condito/
res annuos gymnaſiarchas hoc eſt prefectos gymnaſii littera-
torii eſſe uoluerunt:qui ordini ſcholaſticorum honeſtiſſimo prefi/
cerentur: qui cunc:a ad ſcholaſticos pertinentia auctoritate rege/
xent: prudentia penſitarent: dexteritate moderarentur. Mos hic
optimus tãquam per manus poſterorum in hodiernum uſqʒ diem
propagatus é: nu perrimeq; omnium ſuffragiis atq; cõſenſu deſi
gnatus fuit Rector utriuſq; ſcholaſtici conuentus: hoc eſt tam
italicorum ꝗᷓ prouincialium Vir Magnificus ac circunſpectiſ/

ſimus Thomas Anglicus: uel ut latine loquar Britannicus

qui et natalibus et familiae nobilitate clariſſimus eſt: idẽ fortune

bonis opulentus: Animi dotibus excellens: Cui genitale ſolum uu
Anglia eſt: quam maximam illuſtriſſimamq; eſſe inſi ularũ nullus wr
gnorat: Cui antiquitus albion nomen fuit. quam mox britaniam *
nuncupauerunt: a qua omnes uicine inſule britanie nominate fue ſo
runt. Angliam uulgo recentiores appellitant. Regio eſt clara lati/ ſi
norum grecorumq; monumentis: fecunda frugibus. Copioſa pe *“
coribus: Referta auri argeti plumbiq; metallis : ex qua eſcaria ua/ gin
ſa generoſa olim romam miſſitabãtur: quae baſcaudę ab eruditis g⸗
nuncupantur. externorum imperium ſemper aſpernata: idigenis Ree
contéta principibus. ingenia britannorum non fraudulenta ſed ui
ſimplicia laudauit antiquitas. In re militari preſtantiſſumi fuere.
non equitatu modo peditatuq; polentes: ſed etiam curribus: quos
partim couinos uocitant partim eſſeda inſtructi preliabantur: quo
genere pugnae uſi ſũt aduerſum Ceſarem dictatorem belligeran n
tes. Inde Eſſedarii Couinariiq; ab hyſtoricis nominati. In ſtudiiſ
litterarum neq; hebetes neq; obtuſi iudicati ſunt Cum ex aere
temperato ingeniorum acumen uegetetur: hinc ut opinor exiit il / P
lud uulgatiſſimum:
allia cauſidicos docuit facunda britannos.
Qdieſ me deficeret ſi ſingillatim minutatimq; recenſere uellem: qui j
brus dotibus ac bonis fuerit decorata britãnia: uel ut a neotericis “
dicere didicimus: Anglia: quae per longa retro ſecula multos ui / Enn
ros generoſos procreauit. hac uero tempeſtate hominem nobis de u⸗
dit fũma nobilitate: ſumma dignitate ſumma uirtute predirũ Tho

mam: qui hodierno die Init magiſtratum honoratiſſimum gymna
ſtice prefecture gubernacula moderaturus: ut non ſolum pro re/
ctore ſed etiam pro rectoribus preſit ſcholaſticis tam italicis ꝗᷓ pro/
uincialibus: et inſtar boni gubernatoris nauigium dirigat in por
tum tranquilliſſimũ. Ingenui hominis mores: Auita nobilitas:
adoleſcentia modeſtiſſima probitas ciruſpecta: Virtus excellens
pollicentur ac ſpondent habituros nos talem rectorem: qualé nec
Probatiorè nec melioré nec amabilioré optare poſſemus. S upeſt
ui ſcholaſtici omnesiei preſto ſint ac obtemperent tanquam legi/
timo Rectori: ut ipſi ab eo tanquam ſcholaſtici haberi mere/ he
antur. S citum eſt illud domitii oratoris. Cur ego te inquit ha bus

1 il⸗ Tottune
emitaleſolun
fularünnliu
vox britanim
nominatente
deſtcanln
,Copioſin
ua eſcariatn
leab emlin
natiiigeni
taudulennſel
nüiſſimiluer,
umnbus: gat
labanmunqro
embelgenn
. Iuſuci.
mn exaete
otexiti

dcllem:ui
12 veoterict
Nawdtosvi!
inem vobsst
te Neitülh
Himum gnn
nſolum pto ne
mitalics
gdingetiufn
Nuianobito⸗
Vitus encklen
Crem:ulelt
ſemms. Il
ttmguun
i bebeni net
ee kingul

beam ut principem Cum tu me non habeas ut ſenatorem? illud
corpus bene compactum eſt in quo capiti membra conſentiunt.il-/
la res pu. optime inſtituta: in qua deteriores melioribus obſequũ
tur: ille ſcholaſticorum conuentus bene moratus beneq; conſti /
tutus iudicatur: in quo ſcolaſtici rectorem uenerantur: rectori pre
ſto ſunt Rectorem tãꝗᷓ ducem aſſectantur. hoc ſi fiet: ordo ſchola /
ſticorum erit apud noſtt ates fauorabilior: Rector ipſe uenerabili/
or: et Gymnaſio Bononienſi priſtina dignitas reſtituetur: quod
olim gymnaſiis Atticorum Alexandrinorum atq; tharſenſium:
qu ãâtigꝗtas admirata eſt meruit aequiperari. Te autem clariſſime
Rector. non moneo. non hortor. nec enim tu meae indiges aut mo
nitionis aut hortationis. ſed tuapte ſponte currentem incito ſi timu
lo impello: ut tutela gymnaſii gymnaſticeq; dignitatis tota mẽte ſu
ſcipias: ſuſceptam ita foueas ac modereris: ut celeberrimus hic
ordo ſcholaſticorum tua diligẽtia. probitate nigilantia conforme/
tur. augeatur. Illuſtretur. non decrunt tibi ſuffragatores ad oĩa
peragenda illuſtres principes mei B entiueli cum genitore abſẽ
te preſentes filii: quorum fulgorem nuper fortuna paulum obnu/
bilauit: ut purior deinde lucidiorq; eniteſceret. Sicuti ſolem uide/
mus interdum poſt diſpulſam nebulã: poſt diſſipatas nubes: poſt
edomitam coacti aeris craſſitudinem fulgere ſplendidius. Radia /
re flagrantius: Torrere uehementius. Iu magnifice rector enite
re meditare contende ut expectationi: quam de te concitaſti ſati ffa⸗
cias. id erit tibi tueq; genti maximo ornamento: et ſucceſſoribus
exemplar eſſe poteris ad imitandum, Dixi.

Phbilippi B eroaldi oratio habita dũ Rector ſcholaſticus
nomine melior accepit magiſtratus inſignia.

Gregia res eſt Viri preſtantiſſimi atq; laudabilis
Rebus omnibus adminiſtrandis aliquem preficere
e qui cũcta prudenter examinet: docte diſpenſei: ſapi/
enter adminiſtret: Cuius nutui ac iuſſis reliꝗ obedi
ant atq; obſequantur: quem unũ cuncti ſectentur ut
ducem. colant ut principem. Reuereantur ut rectorem. hoc in re/
bus etiam minimis licet iſpicere, nauis unu habet gubernatoré:

Cuius peritie nautae omnes ac remiges obſequũtur. Arx unum ſe
habet prefectum: qui reliquos cuſtodes in offitio continet: Et nul n
lus ab eius preſcripto uel digitum tranſuerſum diſcedere tentat. in
Et ut ad maiora ueniamus. Nulla ciuitas bene poteſt gubernari ſi D
ne magiſtratibus: Naulla caſtra ſine imperatoribus. Nulla proui/
cia ſine preſidibus. nihil eſt profecto preſtantius. nihil utilius bo/
no ſanctoq; rectore: qui ſubiectis concordiam ſuadeat. bonitatem
Hiudet: Nirtutes precipiat et officia capeſſẽda pᷣſcribat. Merito itaq;
uiri clariſſimi laudandi ſunt Bononienſes: qui inter reliqua ſan/
cte prudenterq; inſtituta hoc in primis ſanxerumt atq; inſtituerũt
ut omatiſſimus ordo ſcholaſticorũ rectorẽ habeat: ꝗ ſua prudẽtia
atqʒ ſolertia cũctos regeret ac moderaret᷑: qui facienda preciperet
uitanda monſtraret: ſub cuius oculis atq; uigilantia ſcholaſtici uiſ We
tam in litteris quieteq; traducerent: et illius preceptis obedienter
obſequerentur. hoc cum per multos annos diligentiſſime in urbe N
noſtra cuſtoditum ſit. Nuꝑ quoqʒ ut maiorum ueſtigia cuſtodirõ ðͦðͦ
tur: Deſignatus fuit rector uir preſtantiſſimus et omni laude cu b
mulatiſſimus: qui celeberrimo ſcholaſticorum ordini preficerer: 1.
de cuius uirtute moribus atq; preſtantia abunde iudicatum eſſe “””
uidetur: Cum eum non ſolum pro rectore: ſed etiam pro rectoriſ ht
bus elegerint et omnibus ſuffragiis declararint: qui ſolus officio 55
fungeretur utriuſq;ʒ rectoris: et illius qui italicis ſcholaſticis pre/ in⸗
eſt: Et illius qui prouinciales moderatur. Ego uero uiri circũſpe/ n
ctiſſimi magnope laudo conſilium illorum: qui ui ce duorum pre ſtn
fectorum Vnicum tantum prefectum ſcholaſticorum creandum hu⸗
eſſe duxerunt. Neq; enim ulla poteſtas poteſt habere conſortem. cnſi⸗
et hoc nobis ipſa rerum natura demonſtrat. Rex unus é apibus: hon⸗
et dux unus in gregibus. et in armétis rector unus. Vnum grues faft
ducem ſequuntur ordine litterato. Quid multa? unus eſt mundi Ron
rector atq; gubernator beatificus innominabilis ultramũdanus: nit:
qui ſolus cuncta ratione diſpenſat. uirtute gubernat: nutu mode/ aſee
ratur: Talis itaq; erit in laudatiſſino ſcholaſticorum ordine regen huͦan
do: hic nuperus rector: qualis eſt in gubernanda naue guber l
nator. in cuſtodienda arce prefectus. in regenda ciuitate magiſtra ayere
tus. in adminiſtranda prouincia preſes. hic cum in iuuemili etate nidl
neſtoream habeat ſapientiam ; Cum bonitate nomini reſi pon⸗/ Mtid

NuI
net: Etnul
e dentt,
ubernaniſt
ullaprdei
utiltus bof
bonitatem
lerito it
iqua ſan
laltitueruͤt
aprudeti
Prechperet
helaſuci ui
obelienter
weinurbe
alſodis
ihudecu
eiceret:
atamele
1o kecooril
lus ofticio
lucis pre
i dtcüſpel
vorumpre!
n Geandum
econſoltem,
1s apibis:
Vnum grvuen
U eſt munei
mmamüdanut:
tegutu mot:
ordinengen
navegube
iatemgiin
iuuendlertt
mini reſhonk

deat: cum ſit ex omni parte laudabilis: omnia illa ſtrenue et diligè
ter efficiet: quae magiſtratui ſuo acommodata: quae clariſſimo or⸗
dini ſcholaſtico conducibilia. quę honori et dignitati conuemien?
tia eſſe cognoſcet: Vale.

Ppilippi B eroaldi oratio ad Tribunos plebis.

lubil mihi Viri clariſſimi ſolet eſſe iucundius. mihil
antiquius. ꝗ in celeberrimo conuentu qualis hic eſt:
n &Acoram magiſtratibus: quales eſtis uos de re. pub.
capeſſenda cõtionari: de qua is quoq; bene mere
ri uidetur: qui oratione utitur ad animos corum: ꝗ
magiſtratum ineunt incitandos: Cotis uice fungens: quae ut inꝗt
Oratius Cũ ipſa exors ſecandi ſit: ferrum tameſacutum reddere
poteſt.quamobrem hodierno die hoc dicendi munus mihi iniun
ctum libentiſſime ſubiui: et eo quidem libentius q; de magiſtra
tibus qui ſacroſancti: de Tribunitia poteſtate: quae ampliſſima: de
Tnbunorum iure: quod populare eft: mihi dicendum eſſe uideo.
nec ignoro quid hic locus: quid iſta contio: quid dignitas ueſtra
poſtulet: et quid me ipſũ decere uideatur: quo circa diligẽtiſſime
pꝓſpiciam: ut neq; ineptus appaream neq; nimis effuſus neq; ni /
mis aſtrictus fuiſſe deprehendar: et ut ordini rribunorum ſatiſfa /
ciam pro uirili parte conabor: qui inter ceteros popularium magi
ſtratuum ordines eſt eminentiſſimus: quod ſacroſanctũ collegiũ
haud dubie declarat: maiores noſtros multa per ſe prudentiſſime
conſtituiſſe aut accepta ab aliis meliora reddidiſſe. Nam ꝗta inter
Romanos Tribunos et noſtrates: qui ab illis fluxerunt differen /
tia ſit queſo diligenter attendite.
Romanis diſcordie ciuiles et ĩteſtina diſſenſio Tribunos ple. pepe
rüt: quando ĩ ſacro monte Romana plebes: quae a patribus uexa
ta ſeceſſerat: peculiares ſibi magiſtratus creauit: Qui Tri. plebis
nũcupantur. Nobis uero Iura leges atq; concordia Tribunos
ple. tradiderunt. Apud Romanos nemini patricio Tribunatum
capere licebat utpote plebein magiſtratum. Ideoq; Clodius per
nicioſiſſimus. Tri. ple. Iudicatus: Qui relicta claudia gente
patricia. C. Fonteio homini plebeio ſe in adoptionem tradiderit

ut Tribunatum conſequeretur. Atqui apud nos plebei patriciiq
promiſcue Tribuni deſignãtur.nullo liuore: nulla contentione:
nulla diſcordia. Rome ab initio Tribuni tres tantummodo fuerut
a quo numero Tribunos nominatos iure conſultus opinatur: uel
ut Liuius Dyoniſius q; tradiderunt quinq;: quorum numerus ad
decem uſq; peruenit: quibus annua eſt finita poteſtas. Noſtra aut
ciuitas cum in regiones quatuor diſtincta ſit: ex ſingulis quater /

ni eligunf᷑: quorum autoritas quatuor menſium interuallo cõcluj/

ditur. ita fit ut quotannis duo de quinquaginta Tribunos ciui/
tas noſtra ſorciatur: quae cum a Romanis. M. fuluio et. C. Manlſ
lio conſulibus Colonia latina deducta fuerit in creãdis magiſtra
tibus et potiſſimum Tribunis religioſior atq; fecundior ipſa parẽ
te fuiſſe cognoſcitur. Quanto Bononienſes beatiores Philippus
macedonum rex inclytiſſimus eſſe dixiſſet: qui beatos Athenien
ſes nuncupabat: ꝙ ſingulis annis pretores decem cũ impio crea /
rent: et ex ſuis ciuibus facilime reperirent. Preterea apud. Ro.
Tribunorum. ple. poteſtas magis ad impediendum ꝗ ad agendũ
erat accommodata: ut Plutarchus et appianus memorie prodide /
runt: et ut Cicero meminit ita cõſulibus erant oppoſiti. Tri. quẽ
admodum apud Lacedemonios ephori aduerſus r eges collocati:
Et cum Tribunis intrare curiam non liceret: ante ualuas poſitis

ſubſeliis Senatus decreta penſitantes ꝗplurima reſcindebant nec

rata eſſe patiebantur. Contra noſtri quae agenda ſunt agũt: Quę
omittenda pariter omittunt: Côſulibus uero aliis q; magiſtratibuſ
adeo coniuncti adeo connexi: ut ad res ꝗplurimas obeundas illis
adiutoribus utantur: et non pauca ex illorum conſilio adminiſtra
re comperiantur. Quanto ergoueſtero Tribuni ꝗ Romanorum
Tribunorum maior eſt ordo ꝗto numeroſior ꝗᷣto compoſiſior: tan

to uos magis enini decet ac elaborare: ne uirtute ac rebus agendis

inferior iudicetur. Et quoniam diſcordia ordinum uenenum é Ci
uitatum: Quae Romanos. Tri.cum conſulibus altercãtes ſepiſſi/

me labefactauit: Vos concordiam potiſſimum cuſtodite. ſit inter

uos omnes in adminiſtranda. re. pub. ſtabilis et firma conſenſio.
in ore atq; animis ueſtris uerſetur ſemper ſaluſtiana illa ſentétia:

qua hyſtoricus ille clariſſimus demonſtrauit. Concordia paruas

tes creſcere: Diſcordia maximas diſſipari: propter quâ. M. agrip

1 ſeui
hrulen

dam iar
forrex

nequel
calici
cote,
Zotnt
daſeunn
it iten
imentol
etuno
bus pe⸗
Mlun
ſinn
eton
cömote
ueſtra
Penam
Cuputn
Cusn
s wuli
1eCuins
Winumme
lung bor
Danden
nosverſe
manibus
cut Cr
naliaſ

i magit

Crtuptun
ordt⸗
Clſtituta
iicſos.
lollegin

tici
ontentione⸗

modofuetꝗed

ppinaturud
numerus l
Noltraait
Wlis guartl
eruallo i
tibunos ui
kilismagſin
ndirigſaapri
hrs Dhlhn
Nos Amelien
Ciinpian
tramnul o⸗
miilnli
Mnt ili
voltilnan
cges loet:
aluas poli⸗
indebant ne
tagut: Ql
nglſtaidul
beundas n
admminiltn
Romanorun
npoſtüonl

rehus agelli

Henenumil
ercitesſelll

oditeſtinn.

–

nila ſeninn
ncortisſun
gri Ne

rmacobſeſn

pa ſe uirum bonum factum eſſe gloriabatur. Vobis exemplo ſit

prudentiſſimum illad Siluri factum: Qui Lxxx. filiis decoratus
P

eum iam morti proximus eſſet: Virgarum faſcem unicuiq; natorũ

porrexit iubens ut illumm confringerent. Id autem ſingulis facere
nequeuntibus: ipſe ſigilatim uirgas omnes facile confregit: quo

calidiſſimo cõmero ſolertifſimus pater filios admonuit eos firmoſ
ac potentes tantiſper futuros: dum iter ſe concordes et animis cd
glutinati eſſe perſeuerarent: imbeciles uero et infirmos ſi diſcor/
dia ſeiungerentur. O diuina concordiae uis quae diſſipata conne:
ctit: ĩfirma corroborat: ſine qua magiſtratus non ſalutares ſed de

trimentoſi in ſuis urbibus efficiuntur. Conſpirate itaq; Tribuni

et uno conſenſu deſcendite ad rem. pu. capeſcendam: quae omni!
bus płecto rebus anteponenda eſt: Cuius cauſa. M. lepidus. Cũ
M. fuluio Collega: quo die cenſor factus eſt homine inimiciſſimo

ſtatim rediit in gratiam: et ſimultates inimicias q; depoſuit. induite

perſonam publicam exuite priuatâ. Mens ueſtra preter publicum
cõmodum nihil ſpectet: huc oculos: animũ: cogitatões: huc ſtudi
a ueſtra conuertite. aequitatẽ uero ĩ pᷣmis cuſtodite et iuſtitiam am

plexamini: Sine qua ut inquit Auguſtinus: Reges Tyranni nun/

cupantur. Sine qua opumatium cõſenſus factio eſt: S ine qua nec
domus nec ciuitas nec hominum genus uniuerſum: nec ipſe mũ /
dus conſiſtere poteſt. iuſtitie patrocinari eſt ipſam uirtutem cole/

re: Cuius hec uis eſt efficaciſſima: hoſtem eſſe atq; inimicum ho/
minum morumq; malorum: Contra defenſorem hominum mo/

rumq; bonorum: Commoda preteréa patriae ſibi prima putare:
Deinde parentum: Tertia iam ſupremaq; noſtra. quos lacillia
nos uerſus Tribuni non ſolum uobis ediſcendos ſed quotidie in
manibus in ore in intimis precordiis habendos eſſe cenſeo: et ſi
cut Cryſippus imaginem iuſtitiae faciédã eſſe docet: forma uirgi
nali: aſpectu uehementi: lummibus oculorũ acrioribus: ita opor /
tet magiſtratum: qui iuſtitiae antiſtes eſt: eſſe grauem ſanctum in/
corruptum: contra improbos nocentes q; inexorabilem. enimuero

concordi et iuſto magiſtratu nihil preſtantius nihil utilius in bene

conſtituta. re. pu. reperiri poteſt. Diſcordi uero et iniuſto nihil p/
nitioſius. Concordes duce iuſtitia. R. P. ſeruant incolumé. Di/

ſcordes iniuſtitia dominante labefactant et euertunt. Eſtote ergo
d. i.

2è

Tri. Iuſtitiat cultores accerrimi: et aequo honeſtoq; patrocinami
ni.in hoc uerſetur omne ueſtrum ocium omne negocium: in hoc
quies et labor reponatur. in hoc ſtudium et diligentiam collocatoſ
te. ſit quoad fieri poteſt magiſtratus ueſter portus bonorum ſco/
pulus reorum. er quoniam Tribunus popularis eſt magiſtratus
populares uos plebicolas q; prebitote: et populi commoda pro uiri
li parte defédite. Ceterum cum plures ſint rerum publicarum ſpe
cies: Platone et Ariſtotele pncipibus ita tradennbus: Cum ſit prĩ
cipatus regius quam monarchiam appellant: cum ſit optimatium:
quae grece Ariſtocratia nũcupatur: cum ſit popularis ſtatus Cui
democratiae nomen eſt: cum ſitoligarchia ideſt paucorũ quando
magiſtratus a cenſu eliguntur: Cum ſit etiam Tyrranica admini/
ſtratio: ueſtrae ſũt partes Tribuni ueſirum munus: ueſtre eſt dili
gentie ueſtreq; uigilantiae eniti contendere elaborare ꝓ uiribus:
ut principatus huius urbis: Qui ex ariſtocratia democratiaq; cõ/
poſitus eſt: nulli aliorum cedere nulli poſtponẽdus eſſe uideatur.
Tribuni ꝓ populo excubare debent:et munia rei.pu. ſaluberima
capeſcere:id quod priſcorum romanorum inſtituta declarant: quii
bus nullum diem integrum Tribunis plebis abeſſe roma licebat:
quẽadmodum nec prouinciarum rectores extra prouincias abno/
ctare iura permittunt: ut uidelicet ſemper preſto eſſent: et ſi quan
do opus foret: ne unꝗ eorũ opera a plebeis deſideraretur. hinc ẽt
ianue antiquitus die noctuq; patebant Inibunorum: Tanquã por
tus et refugium laborantibus ſemp patum eſſet: quibus foret opi
tulandum: Quinetiam Tribuni purpuram minime geſtare cõſue

uerunt: ut popularis magiſtratus in omni uictu ac cultu popular-

bus ſimilis conſpiceretur. Et ut curio dicere ſolebat Tribuno con
uenit prebere ſe multitudini commodum atq; tractabilem et ĩ ade/
undo ſe facilem: quod etiam a iuris conſulto nõ ſolum de preſide:
ſed de omnibus quoq; magiſtratibus dictum eſſe exiſtimare debe
mus. plurimum i Re pu. adminiſtranda ualet magiſtratus: maxia
in rebus obeundis eſt magiſtratus autoritas. quod in oculo pupilt
la:in naui gubernator: in quadrigis auriga: hoc in ciuitate pollet
magiſtratus quemadmodum oculorum acies ſine pupilla hebeta-
tur: Sine gubernatore nauis periclitat᷑: Sine auriga currus ſepe
cõuertit᷑.iĩta ſine magiſtratibuſ ciuitas labaſcit atq; uacillat. Quid

Ginaliu
n. Vna
ſam der
relunt
magiſtt.
ellelogu⸗
coſauc
nliporte
lerelquoa
bos conp
ſonperin
lenrece
bis om
let ecer
ſenpert
operan.
orrei,p

lanoule.

ſihere
Aumande
mamfor
titulo:
leung
Mtiontb.
Winm
mang

flek

Rpatocinn,
mn:inbe⸗
namcoloe
botann
1t magiſnn
ptmnoca po,
blicanne
8:Cun ſin
ltoptimatun
nis ſans (1
corü quan
kantcaadmnn
: beſtre ckdl
re puinbin
vocna
ſeuideatur,
ſalubenmna
Gatandctid
oma liceba
incias adbno
uretſigun
retur. hinci
Tanglit
bus foretag
geſtare n
Uln popun
Tribunvon
bllem ctiat
mde eſte
Ktimmecen
Vnusemenn
noculo ll
ciuitate bli
pil hebenn
(urs
ella, Ci

enim aliud ſignificat magiſtratus: ꝗᷓ rectorem ac rei pu. moderato
rem. Vnde a magiſtrando ideſt moderando magiſtratus nomè ip/
ſum deriuatur. Et quemadmodum magiſtratibus leges: ita populo
preſunt magiſtratus. Et quemadmodum legem dicimus mutũ eé
magiſtratum: ita eleganter et uere dici poteſt magiſtratum legem
eſſe loquentem. Vos ergo Tri.qui magilſtratus eſtis et quidem ſa-
croſaucti: rebus moderandis incumbite: publica commoda pro ui
rili portione fouete: et quod rectum erit id ſolum utile exiſtimato/
te: et quod iureiurando aſtricti facturos uos eſſe promittitis: Id re
bus comprobate. Impraumis q; diuina illa Catõis Cenſorii uerba
ſemper in memoria atqʒ in pectore habetote. Si quid uos per labo
rem recte feceritis labor ille a uobis cito recedet: bene factum a uo
bis dum uiuetis non abſcedet. Sed ſi quid per uoluptatem nequi
ter feceritis: uoluptas cito abibit: nequiter factum illud apud uos
ſemper remanebit. Ita Tribuni ad benefaciendum mẽtem ſtudiũ
operam induſtriam applicantes: Vobis honori: amicis ornamen!

to: rei.pu. utilitati: et poſteris exemplo eſſe poteritis. Dixi.

Ad illuſtriſſimum principem Ludouicum Sphortiam

Philippi B eroaldi epiſtolium.

AVemadmodum parthorum Regem nemo ſine munere
lſalutat: ita ego teilluſtriſſime princeps ſalutaturus attuli
A tibi pro munuſculo panegyricum: quem leta fronte ac hi

lari uultu accipias queſo: Non enim minus regia res eſt pauca be

nigne ac comiter accipe: ꝗᷓ magna largiri. Multa ideo pretiola exi /

ſtimantur quia diis immortalibus ſunt dicata: Libellus hic ad fa/
mam fortaſſe perueniet: quiã fuum clariſſimum nomen geſtat in
titulo: Cum alioquin ſubire poſſet infamiam. quicquid id eſt qua
lecunq;ʒ eſt boni conſulito: Et cũ ocioſus eris ac feriatus ab occu/

pationibus rerum ampliſſimarum: quibus iugiter diſtineris :

tunc in manus accipito: et ſucciſiuis tempibus perlegito. In ſum
ma cum nihil agere uoles: hoc agito. Dii faxintut iſtud ſit perpe/
euum pignus ac monumentum meae erga te ſidei ac obſeruantig.
Vale et me qui tibi mancipatus ſum in clientelam aſ. cribio⸗
Ie

71064.

Philippi B eroaldi panegyricus ad illuſiriſſimum princi ſcitn
pem Ludouicum Sphortiam. ſcbim
Epenumero ipſe mecum dubitaui illuſiriſſime prin um
¶cepſ Ludouiĩce ſphortiæutrũ ne fortuito ac caſu prĩ I
P= Socn Enpef: )cipes terris darentur: an ab omnipotentiſſimo reru irt
4 Vomnium conditore deo traderentur: Sed hec omnis Cpila
Br“ iam ex animo ſublata dubitatio eſt: poſtꝗᷓ tu inelytii/ ſoenot
ſimi ducatus Mediolanéſis babenas gubernare cepiſn. Liquet. n. nns:
ſ te principem diuinitus conſtitutum. Tu ab ipſo des repertus ele/ D
ctus atq; miſſus eſſe uideris ad hoc ampliſſimum Imperium mo/ mutrbil
derandum: quod aliquandiu rectore uiduatum Jabaſſe atq; titubaſ Ktoten
ſe accepimus: Sicuti cymba ſine gubernatore a proceloſa tempe/ Wir
ſtate deprehen ſa inter fluctus undabundos agitatur: Deus itadJ; ſend
cum labanti ac nutabundo inſubrium ſtatui ſubuenire ac opitu/ ſis
lari uellet: Te unum ex omnibus potiſſimum delegit:qui tua ſin / ſnun
gulari uirtute fulcires titubantia: recreares afflicta: ſedares tumul xm
tuoſa: qui deniq; cuncta redigeres ad tranquillitatem: Non pofe/ uſfi
rat medius fidius illuſtriſſimus duæ adhuc pupillus adhuc puer- Gepeu
tutorem proximiorem: Sanctiorem: cordatioremq; uſꝗ reppire: i
ꝗᷓ ludouicum ſphortiam: qui conſãguinitatis gradu arctiſſimo cõ Hanan
iũctiſſimus eſt: utpote germanus ipfius genitoris: qui probitate: fünti
innocentia: integritate nulli principum Polipo⸗ edus eſt: qui pru ginn
dentia ſolertiaq; tanta ſplendeſcit: urcordatus merito cognomina ſuela
ri poſſit: Hec ſummatim et in tranſcurſu magis ſignata 4 dicta
Latius iam explicanda ſunt:et copioſius enarranda: quod ut com on B
modius luculentius q; perficere poſſim: uellem mihi a diis immor rſl
Fe, En hane ele talibus dari fluuium tulianae eloquentis e: et ftorrentem demoſthe min
4 „. nis facundiam. grandes enim mate rias ingenia parua non ſi uffe / n
runt: et in ipſo conatu ſubinde ſuccumbunt. grandis immo inges gel
hee eſt materia: quã aggredior. Ingenſum mihi perquam medio / 80
cre:nec infitior: uires tenuiſſimae. Sed in magnis Uoluiſſe abun
de magni ficum ac pulcrum exiſtimatur etiam ſi aſſequi nequiue i 1
ris.proinde hoc nos auſos eſſe non improbabis illuſtriſſime prin .

ceps etiam li uires ipſae defecerint. C eterum non auſpicabimur
laudes tuas a cunabuliſipſis q; crepũdiis: ſicut nõnulli laudatoreſ Ra

1n

ltorreili
lillimo ni
Räee
tirN
ihn. H
5tpenli 4
nyerummo
leatctiubl

kofatenge/
nirezcopill

Hares fumel

Nonſote
AWhuc pue⸗
uſireppir:

arClſlirod

n eſeW
o ronn
igrawia
Idsinne

m Cene

vr nſi
immoh
van neit
auipeguit
ſiſiünen
Iitaudemn

—
—
„

factitare conſueuerunt: nõ ſtemata generolillimae familiae recen
ſebimus:de qua melius eſt racere ꝗᷓ pauca dicere: non foriunas lu
culentiſſimas ? neq; Eæimiaãs corporis dotes referemus quae neq;
tu magnifacis: neq; inter pricipes ſolus poſſides. nmihil niſi propri
umi genuinum: niſi fuum laudabimus-Illuſtriſſime
hoc eſt ſolas ipſius animi tui dotes: quaè in homine ſunt bona

ri
cipalia cõmemorabimus. Nam diuitias generol: iatefrholiore 8
formoſitatem: uires: hoc eſt fortune et corporis bona mag's circa
nos: ꝗ in nobis eſſe ſcriptores idonei tradiderunt: et ideo atiena
bona nuncupantur. pſas uero animi uirtures: quat neq; ab erate
mutabiles neq; ullo in fortunio caducae: noſtra et uera bona noia
re ſolemus. quaèe quidem dotes taiito precioſiores iudicantur: Ito
maior eſt ille: in quo eniteſcunt: quas in te optime princeps- tanto
ſplendidiores exiſtimamus:? ꝗto tu inter reliquos principes enite /
ſcis: Quae in preſentiarum mihi de laudibus tuis dicturienti ag /
minatim ſe ingerunt et cateruatim: iſa quelibet feſtinabunda ſe of
fert: ut a nobĩs in hoc panegyrico prima promatur: Quaè ſes me/
diuſfidius heſitantem me facit et cunctabundum. Namq; ſi cepo
de prudentia tua ſingulari predicare occu ret iuſtitia: Quac poſtpo
ni gemebunda dolebit. Si dixero de fortitudine triſtabitur tem pe
rantia. Si fandauero liberalitatem: frugalitas ipſa ſe contemni exi
ſtimabit. Si clementiam extulero. Seueritas idignabitur. Deniq;
quãcumqʒ primam arripueroritli ceterae inuidebunt. ifa enim in
ſingulis uirtutibus emines quaſi reliquas non poſſideas .Ego fa/
men pro uirili parte ita contendam ac ellaborabo et tale tem pera /
mentum adhibebo: ut ſingulis: quod ſuum eſt tribuiſſe uideamur.

Prtnceps-

π es re Tad,les

Sed unde prius ordiavꝗᷓ a prudentia: quae ut ſcribit Platodiuini
tus ceterarum uirtutum dux eſt: quaè in te adeo fulget atq; ſplen /
deſcit: ut neq; in Neſtore maior neq; in Catone preſentior fuiſſe
credatur: prudeutia cum omũes mortales: tum potiflimum princit
pes decet: qui hac duce nihil inſiprenternihil temere in gubernã
dis ſubiectis agere neq; uolũt neq; poſſunt. prudeftiam Solomon
in paremiis amicam uocandam eſſe precepit. hec iibi el prudentiſ
ſime princeps amica peculiaris: hec le dles ? hec fe noctes fouet ac
amplexatur. hanc ne tranſuerſo quidem digito abſie digredi ſinis.
hac aurigante habenas impii conſultiſſime moderaris. hac duce eu
“ d. iii.

Pin Rnne;

5
—= —.
nna .

„
—

cta prudentiſſime diſponis: hac adiutrice nihil in te reprebenſibile
conſpicitur. Prudeuntiae gcrmana Iuſtitia te jugiter comitatur :
Sine qua principes principum nomen amittunf: et in Tyranni
nomen deteſtabile tranſgrediuntur: quae ſi Ciceroni credimus:

— rrrrrrrrnnn e .
omnium eſt domina et regina uirtutum: ad quam nos eſſe natos iĩ

telligere debemus quaè auro precio! ior: ut inquit Platoiudican
da eſt: Quae fuum cuiq; tribuit: alienum non inuadit: et propria
utilitate neglecta: publicam utilitate fouet atq; tutatur. Cuius fru/
en dae cã uidẽtur olim benemorati Reges coôòſtituti. Tu uero iuſtiſ
ſime princeps ius ſanctiſſime dicis: Et cũcta uelut in librili ppen
densomnium beniuolentiam promereris: audis deſideria cucto:

. rum: et fanꝗᷓ alter Alexander ex duabus au ribus: alteram accuſa/

enulła largitio: nulla gratia: nul
la cupiditas tranſuerſum trudit a recte conſulendo recteq; iudican
do adamuſim ſingula penſitas: et Controuerſias omnis diligentuiſ/
ſime compomis: nullum a ſermonèe tuo tri ſtem diſcedere pmittis:

tori prebes: alteram reo tradis. T-

— X quod olim Titum Veſpaſianum factitaſſe tradunt. He ſunt partes

3 5 erv ν 2

d0H⸗

regiae: hec ſunt munia imperatoria: Cpoliere lites: decidere ne
gocia: ſatiſfacere deſideriss mortalium citra odiũ cuiuſpiâ ac mali
uolentiam. Suma aequitaté nec minori lenitate Ius dixiſſe lauda!
tur Auguſtus: Cuus fu ueſtigia emulatus ſeueritati miſces comi

tatem: et quoddã ex utroq; efficis laluberrimũ tempametũ: Habes

horas quotidianas et ſtatas: quas audiendis controuerſus impen/
dere memoraris: quibus tã humili ꝗᷓ poteti: tã egeſtoſo ꝗᷓ luculeto
licet ad te adire: deſſderiã expromere: et lites explicare: et ꝓfeto ni
hil preſtabilius eſſe poteſtet ponſſimum in principe: ꝗ habere tpa

diſtincta: et horas negocioſas a feriatis ſe equeſtratas. ut .n. certus

ſyderum curſus : ita uita hominum diſpoſita delectat: et principum
preſertim. Namq; ĩde eff cir᷑: ut cines ac ſubiecti minime totos di
es conterant: dum colloquium principis aucupantur. Nouerunt
tempo a. Noucrunt horas horarũq; mometa: quibus poſſint apud
te ſuas ontrouerſias enarrare: et petitiones exponere. Ceterum

cum principales uirtutes ita inter ſe cone xé ſint ꝓput philoſopni au

iu nanf: ut in uicem neqant diſſociari: ira in te prudentia et iuſtitia

inclytiſſime princeps effulgent: ut tamè et fortitudo et tempantia
nõ ſordeſcant. nã ꝗqta fortitiidine preditus eſſes in crũ is exancla

dis haud dubie demonſt aſti. Et. n. cũ fortitudinis peculiare mu
nus ſit toleranter calamitates pperi: neq; rebus aduerſis fuccbe:

re: Tu olim fulminibus fortunae impetetis ſemiuſtulatus-uirũ te

Lortii⸗
zictus
no ql
tein c.
Olul
picht
Plorat
Fiũ
Ha
(änt
ſogzfor
utn
os:
(Mi.
iu
Etaito
ſinlav
romio
ti
le necel
(M
itxn
bas woh
üde;
lus etuo
tus iun

S

leſtio
tanipo
Quãze⸗
besiu
ſaobſo
lbilo
gies
o d

eredenſcie
kon! Credinn
nos elle S
Plroiudien
ur. Ciffit
Tüüetoi
brlippe
lellenacin
Keram ane
nece iulen
mnnsdlgent
lelerpuits:
Kknſk
eededene
Ciſſiän nl
lus Avllelua
Elatimilcnun
enpametiſin
nouerlisnhel
eſpſo Uli
ar
15,M.d, en
natte Pnafr
mimimeti
ſollo
onere. Ci.
pu nliin,
dentiv
etn,
Eerünis
SNalan .
erls ſct

4

ſtuluuvu,

fortiſſimũ magnãimũq; preſtitiſti: Cũ neq; fortune cederes: neq;
aflictus iaceres neq; in gurguſtio plorabũdus ingemiſceres. Im!
mo quẽadmodum nemo te unꝗ in rebus ſecundis ſupbu ac inſolẽ
tem cõſpi catus eſt. ita aduerſis nullus unꝗ ſuccubuiſſe cognouit.
Voluit mihi crede fortuna pauliſꝑ tecũ colluctari: ut ingeniũ tuũ
piclitaret᷑. Sicut.n.ignis aurũ ꝓbat: ita calamilas uiros fortes ex/

plorat: et ut aduerſa ex ſecundis :ita ex aduerſis ſecũda noſcũt᷑. co

gnitũ ĩ te e fortiſſime pnceps/ oratianũ illud eulogiũ ee ueriſſimũ
Si fractus illabatur orbis M
Impauidũ ferient ruinac. M
Quãta uero dii boni in Ludouico S phortia Iempantia modera /
tioq; floreſcit: qui in mediis delitiis collocatus: Delitias nõ ãplexa
tur: qui inter ſexcenta milia uoluptatũ poſi itus abſtinet a uolupta/

tibus: qui inter incetiua libidinuũ iſtrumetaq; luxuriâtis fortunae

Caſtũ agit principem et frugi.
Xrdu tes hecell opibus n on tradere mores:
Et cũ tot creſos uiceris: eſſe Numam.
Curi atq; fabriciũ duo Romanae frugalitatis exëpla maiores no
ſtri laudibus extulerũt: qᷓ; paruo cõteti uixerit. et fru galiſſimi iter

romãos extiterit. Verũ nulla uel mimima laudatiõe illi mihi digii

es uider᷑: qui ĩ paupfate collocati egeſtoſis ſimiles uiuere: et iuben
te neceſſitate uoluptates eliminare cogebatur. Sed da mihi aliquò
CTeſo aut Midae᷑ Mn NRii dũ: qui opibus afffens auro a-
bũdas: qui polles ac poteés frugaliter uiuat: q abſinctiã appetitiòi
coherceèdis adhibcat: ꝗ belluũ titillãtibus uoluptatibus idicat:
deo ſimillimũ iudicabo. adeo male cõueniũt maleq; coeut uir /

tus et uoluptas: frugalitas et luxuria. Maxia ẽ ivitr in te hec uel po

tius diuina uirtus in ſũma peccadi licétia nõ peccare: iter B ladiſſi
mas ac illicibiles uoluptates cohibere ſe ipm: et appenfũ obedien
tẽ efficere ratiõi. Quid ergo preſfãtius: quid adnmmrabiſius: excogi
tari põt pᷣncipe prudétiſſimo: iuſtiſſimo : fortiſſimo. tépatiſſimo⸗
Quãe quide uirtutes cuũctarũ reginae uirtutũi pauciſſimis pncipi
bus iugate conſpiciuntur. Aliquis prudentia enituit: Sed imuſti /
tia obſoleuit. Alfium fortitudo decorauit: Scd intemperantia ac

libido dehoneſtauerunt. Deniq; nulli uel rari extiterunt: in

quibus quatuor iſtae Viriutes ſimul eniteſcerent. At qui ne-

mo admiretur: ſi nunc Prudentiam a Iuſtitia: Fortitudinem
d.iiii.

½ 2

„ 4
n,

S ys Ceme α

S Cixfe
N

. 4

us uopiſcus: Dos prim eſt imperatorum: et nullum magis ex oĩ
hec eſtill

a temperanti 4. Kliamq; ab alia ita ſeiungam: quaſi poſſit ꝗſꝗᷓ pru/

dens eſſe citra iuſiitiã: Fortis citra ſemperantiã: cum ĩ ter philoſo

phos et maxime ſtoicos cõſtet: qui uũnam hapuerit omnes habere:

Et qui una caruerit: ommibus carere uirtutibus. Alia eſt illa phi/
loſophorum limata et nimis ſpinoſa ſubtilitas: Alia eſt ex comu/

ni opinione ducta ſentetia. ut ergo uuſgus: ita ſos hoc loco ſermo
cinamur: ut alios iuſtos: alios prudentes eſſe dicamus: populari /

bus q;ʒ uerbis utimur de populari opinione loquetes. Sed ut ad te

pfectiſſime pnceps/noſra remigret oratio: Sicut quadriga illa uir /
tutuii pricipaliũ fe lehere ac geſtare exiſtimatur: quod quãpau/
ciſſimis dii dederunt: ita illae quoq; uirtufes: Quae minoris dicun

& ZecRa , LiV-tal, Hturte ornatum faciunt atq; monſtrabilem. CIementia. Iiberalitas.

indulgentia: affabilitas. Reliquaeq; id genus: quae primeipes ama
biles efficiunt atq; fauorabiles: qnac populos reddunt fideles- de-
uotos/ac mancipatos. Enimuero clementiaut eleganter docet flaui

bus: ut ſãctiſſime ĩꝗt ſeneca: ꝗᷓ regẽ ac principem decet: 2
uirtus: quam in Ceſare dictatore luculenti ſcriptores laudãàt et ex/
tollunt. qua principes omnes exupaſſe fert. dc Etcefo ſd e
ſarem: hulla in qt de uirtutibus tuis plurimis: nec gratior: nec ad/
mirabilior miſericordia eſt.mihil ꝓfecto Iaudabilius: mihil magno
et preclaro uiro dignius placabilitate atq; cem entia. ni deniq;
gratius eſſe poteſt eo principe: qui talem ſe ciuibus exhibeat: qua/
les ſibi deos eſſe uellet. CIementia regis ut ait Sofomon: quaſi im

ber S erotinus eſt: ClIementia facit ut princeps animus ciuiatis:

ciu tas corpus principis eſſe dicatur. CIementia facit ut tu clem e

tiſſime p̃nceps certatim ameris ab oĩbus. ut ſe ſit icolũmi una mes
oĩbus clementiae fuac ac ciuilitatis-multa et magna documenta p/

buiſti. Clementia ita te gratum ac fauorabilem i ſubribus reddit:

Sicur oli auguſtũ romãâis effecit. Tu natura beniuolent ſſimus:

T tdulgetiſſimus: tu deniq; optius clemétiã ãplecteris: quaèé bis

pncipibus iucda eé. Crudelitaté deteſtaris: qua ſã guinarii tiràni
ꝓ uoluptate fruutur. Age uero qᷓ munificus ꝗ liberalis erga omne
hoĩum genus exiſtis Quãta beneficétia quàta benignitate foues
ꝓfeſſores artiũ et igenia litteratorũ. mihil eſt me hercules i pncipe

amabilius ipſa liberalitate: Sicuti nullũ uitiũ fetrius auaricia. A ſi.

odlit 6
Riter n
wnes daher
TXR
eolen
us:Poptn
. Rinnt
Ag Ahun
Cäpnn

ninoris ,ctt

rhclest
lerocetali
magls x l
zudät e
Ce
tior:nec
imare
AKlabentnl
oldl
mus Qultuns
ümiumdi
doculnenn)
bribus teli⸗
olentſionus
ens: Mtii
Zuinarittin
ncchſen
ignine in
Culesi zlaf,

avalicadl

.

berali pᷣncipe cũcta bona ſpan F. ab auaro cũcta mala timer. Muni
ficus pnceps charus eſt oĩibus: Sordidus ct deparcus iuiſus eſt oĩ
bus: in omnes malus in ſe peſſimus: At tu liberaliſſime princeps-
et rei et famę bene còſulis tua Munificemtia: Eucraris. . gloriã⸗
cum des pecuniã: et dando pecuniã te ipſum ditas: cũ id ꝓprie p̃n
cipũ eé dicat᷑: q dono dederũtiuxta illũ Rabirij pocte uerſiculũ
oc hab co quodcũq; dedi: MU
Opiimi pncipis eſt nihil magis ſuũ credere: ꝗid quod amicis con
donauit .chę ſut certe diuitiae: et extra fortunàâ collocatae. Hr fur the
furi: quibus Cyrus ille clariſſimus gloriabat᷑. Nà ut apud Xc/
nophõtem ſcriptum eſttheſauros ſibi cuſtodes q; fidiſſimos para /
bat amicos: quos diuites efficiebat: Idem regis oculi: regis aures
dicebantur: ꝗ cucta: quae uidebant: cũcta quae audiebãt: Quae fu
tura eſſent Cyro conducibilia refferebant. Multe ſunt autes mmul/
ti ſunt oculi principis mumſfici? ꝗ quot amicos ſibi Hberalitate cõ/
pauit: ſotidem auribis: quae audienda ſunt: audit: Totidem oculis

2
I cIis. 5
quae uidenda ſunt: uidet: ut docet ueriſſime Dioñ. I u qudq Cy aon

ro ſimillimus beneficentia multas aures et multos oculos tibj cõòp
aſti: et quotidie nouos compas. Tu amicos ditãs: bus opitu /
laris. Tu decus et preſidiũ es eruditorũ: ad fe fanꝗᷓ ad anchorã hac
tepeſtate litterati decurrut. et ꝓfecto mihii melius agere poſſut op

timi pᷣncipes:ꝗfubᷣteunare doctos: folerè eruditos quorũ ſcriptis, * p1

immortales efficiutur. Quis.. noſcet Eeſaremlmmo Ceſares
ꝗᷓ plurimos nmiſi ſuetomius I ranquillus extitiſſeie quis Alexãdru
Macedonem fuiſſe ſi ciret. miſi. Q. curtius et Plutarcus illius ge /
ſta ſcribẽdo poſteris lectitanda reliquiſſent? ꝗqs S cipione ĩmo uero
ſcipiones: quſs C . pom peium Iril us ſulgentem triumphis hac
tempeſtate cognoſcerete miſi Tifus Liuius et. M. Tullius eorum
comendatores laudatores q; fuiſſent. D- eniq; Romanos: grecos et
externos omnisenonne tenebraè occupaſſent: et ſitus obduxiſſet:
niſrilſos luculenti ſcriptoresin litteras rettuliſſente bene igitur fa
eis optime princepsrqui itterafos arnas : quif eriidhitif fuffragarif:
ibicumufatiſſimà gratiam referre queunt : de te ſcribenteſ et tua
precla a facinora celebranteſ: Ttud uero in te laud abile eſt: qꝙ; ĩter
tot curaſ: tot negocia: tot domeſticaſ et externaſ rerum maxj marũ
occupationeaudirẽ uiſ quotidie quippiam hiſtoricon ac memora

/ on nRn„

,

C⸗

bile et ſicut. C. Põpeius et Ceſar augu ſius inter bellicos tumul /
tus nõ itermiſiſſe dicũtur cõſuetudine declamãdi: ita iu inter mul!
tiplices curas nõ itermittis ſtudia litterarũ. cũ negociis ociũ diui /
dis: et hiſtoricis lectitãdis ſucciſiuas horas impendis: in quorũ le/
ctiõe tãꝗᷓ in diuerſorio ſuauiſſimo cõquieſcis.ita nullo tpe deſidiae
te dedis aut inertiae neq; uꝗᷓ marcore torpeſcis. et certe uita bono

rum pncipũ: qual Is es tu: celeſti naturat ꝗſimillima eſſe credit᷑. ut

n. ideleſſa uertigo celũ rotat: ut ſol et luna ſtare loco neſciut: ita fu

5/ Conpg 22 fpes:
770 eorn, n o⸗ꝛ

cõtinuatis negociis ſem p irrequietus es et ſep excrcitus. Sep ha/
bes quod tractes: quod agas :quod mediteris. Et cu ſit turpiſſim
uiro pᷣmario: cuius tutelae populi cõ miſſi ſunt: ſolidã dorinire no

ctérzut ab homero elegatiſſime traditũ é: Iu ui gilantiſſimus es ſ/

niq; pciſſimus. Qualis Vticéſis C ato Qualis Brutus fuiſſe me/

morant᷑. Vigilas tu de nocte: et ceteris dorm iétibus: eãa quae ad ſta

tũ publicũ ꝑtinét tũc optime prouides et ſolertiſſime peſiras/ Vi/
gilia et lucubratio pncipes decẽt ac rẽ. pu Zubernantes. Nam ſõ/
nus multus ut tradit Plato diuinitus: nec corporious: nec aĩsene-/
q; rebus oiĩbus geredis natura còducit: et haud dubie néo du dor

mit alicuius pretii eſt: nõ magis:4 ſi nõ uiueret: et ut cecinit optie

„

Silius. Turpe duci tota omuno conſumere noctem.

Inde parcus et breuis ſõnus ĩ I raiano audar᷑ a Plinio. Sunt hec

magna et admiranda in ceteris pncipibus. In te uero illuſtriſſime
pᷣnceeps: Si ceteris uirtutibus tuis còpétur: erut mediocria: Lauda
mus omues tuam in colloquiis affabilitatem: m oĩbus admit
tendis facilitatem-. In negocis componendis dexteritatem. Et
illamqua in primiſ polteſ genuinam peculiaremq; facũdiam: quæ
oĩa pᷣncipes tutores q; publici ſtatus: à ciuibus amari faciũt ul/
tra puatas neceſſitudies. Laudat Cicero Põpeiu: ; ad eũ faciles
aditus eſſét ét pᷣuatorũ. Tu uero quibus preconiis laudari mere
ris mitiſſime pnceps: qui oĩipus ẽt humillim ſta faciles adituſ eſſe
uis: ut qui dignitate pucipibus excellis facilitate ĩfimis par eſſe ui
dearis: Et cum felicium pediſſequa ſupbia eſſe dicat᷑: Tibi maſue
tudo. tibi hümaitaſ. tibi lenitaſ ancillari uidéetur. Neq; te Moſeſ
apud hebreoſ meq; te Tiuſ Apud Ro. comitate uincũt. ac mãſuetu
die Tu cũctoſ comiter excipiſ. Tu bonitate qu adan genuina oéſ
ioſ :in ſumma agii pncipé ciui

tibi deuotiſſimoſ reddiat obnoxt

ſen etd
i
rüdund
ſeſtud
fiaunna⸗
mmob.
ſtpaniid
Cötencll⸗
omnel 3
oeitate
detein
lirgu⸗
relenta
la eſccn
Unturac
Mſi
boſanal
ſenerun
i c
hereere,
o P
Dan⸗
jbenei
R
lvero
ſi afn
epes
mun,
Venire
R
l

Aen

elicsüdi
—
kauinterme!

ls ociͦ di .

Siln Guori le
lotpecrſtir
ete uin bon

ellegecit e

neſcüt,länt
is. Fepe
AComireno
Ullumas So
uns fuiſlenen
ednnezfn
ne peſtns t
ntes. Ninl
enirdidt
1cent gie
den,
Io. Su er
e
can ta
5üs amit
atem, ki
idamii,
ſacuüt ul
Aeühicle
zudanimett
imſeſt
S aleni
Ne iſutn

auſibile: quod amabile: quod fauorabile eft.

lem et bonũ. Dle

nihil eſt. n. ut inquit Cĩicero: tã populare: ꝗͥ bõitaſ: nulluſ muruſ
firmior: nulla arx ualidior eſſe pöt ad pᷣncipeſ cuſtodiendoſ: ꝗ ſuo
rũ ciuiũ beniuoléetia: hec auũt còciliat᷑ manſuetudie ac bõitate. Der
teſtãda eſt ꝓfecto Dionyſii tyranni ſententi a illa tyrannicaadamã
tia uincula eſſe metũ uioletiam: Claſſem et dena milia armatorũ.
immo beniuolentia: manſuetudo gratia: affabilitaſ: ut Plutarcuſ

E en

ait᷑: uicula ſũt adamantina: quibul picipem oportet eſſe ſeptũ atq;

₰

ſtipatũ: et cũ bonuſ p̃ncepſ amari mallit ꝗᷓ timeri: Tu ꝓ uirili parte
cõtendiſac eniteriſ: ut amiciſ ſiſ iucunduſ: cinibuſ charuſ: apud
omneſ gratioſuſ et amabiliſ. Neq; tamen quod plerũq; fieri ſoler-
iſta tua immodica ciuilitaſ te cõtemptibilem facit. immo tanta au
toritate polleſ: tanta exiſtimatiòe decorariſ: ut multa per te: nihil ſi
ne te in tota gerat᷑ italia. Longum eſſct ac prope infinitũ: ſi ſingu
la: quae in te fulgent ornamenta uirtut minutatim ſingilatimq;
recenſcere uellemuſ. Magna inter te et reliquoſ principel differen
tia eſt.in illiſ uirtuteſ: ſiquae ſunt: enormibuſ ſubinde uitiis obru

untur ac decolorantur. Tu uero queadmodum fecunduſ eſ uiriu

t im: ita parcuſ eſ uitiorum. Non tu luxu ac imtempantia defluiſ.
non iracundia agitariſnon cupiditatibuſ diſtraheriſ: non affectiõi
buſancillariſ:quibuſ rehuſ obnoxi ac mancipati principeſ eſſe cõ
ſueuerunt: propterea q; in licentia magna peccandi conſtituti ſe
ipſoſ cohibere non poſſunt: et imperioſiſſimaſ appetitioneſ co

bercere. Vnde olim a ſcurra neſcio quo benedictum eſt-bo GOonoé vinpES Anzn

noſ Principeſ in annulo poſſe perſcribi atque depingi. Et
Diocliſianum dictitare ſolitum accepimus: mihil eſſe difficilius
ꝗ bene imperare. Poni principes a Ioue imperium habere dicunft᷑
mali uero m principes boni in beniuoleitia Iouis ſunt: ma

li uero nequaꝗ: er hec eſt Homerica ſententia. Cui dion pruſen/

ſis aſttipulatur: itaq; cum tu Ludouice S phortia inter bonos prin!
cipes ſis optimus: iñter optimos clariſſimus: Merto te a deo ultra
mundano datum eſſe credimus: et ribr uerſiculum illum optime cõ
uenire exiſtimamus:
Solus habes laudum quicquid poſſedimus omnes.
Ea in fe habundant Bonitatis et rtutis ex empla: Quc ſequi cupir
at uentura poſteritas Apparet in te pateriae uirtutis expreſſa ue!

. * „

.

R

4ℳ r-
Connnſio *cn
0100

ſtigia. patrem in filio recognoſcimus: et quemadmodunr in ĩuuõ

cis et equis genitorum uirtus ſubinde conſpicitur. ita in Ludoui/
co Sphortia uiua paternae probitatis imago reſulget. ita prorſus
paternas uirtutes effingit ac repreſentat: ut pafris i filio acquitas:

mnlis in inuene prudentia conſpiciantur: immo ut que ſentio elo
quarfilius in multis genitore maior exiſtit:
EEgea ſic theſcus: ſic pelea uicit achilles: *

PFas tantas principis noſtri irtufes: ex quibus compactus
ac conglutinatus eſſe creditur: ornat et illuſtrat procera ſtalu /
ra: facies luculenta: os probum: frons uerenda: et uultus amabi
lis:quae et fr fũt corporis bona non anim i: de quibus tätummodo
me dicturum eſſe promiſi: ſtamen principi plurimũ uenerationis
acquirere: et uirtutes in principe gratiores efficere uidentur: quo/
niamut inquit pacatus Pnt adhft ifha ſuffragium./Et ut ceci /

nit poeta. .
Gratior eſt pulchro ueniens in corpore uirtus.
Solent qui panegyricos ſcribunt deſtituti ueris principum laudi:
bus uanas laudationes cõminiſci: Ego uero illuſtriſſime priceps m
ex tuĩs ꝗplurimis uirtutibus multas cogor preteriré: ne in immé
ſum creſcat oratio: Eifius enim mihi uerba deeſſent: ꝗᷓ ſeribendi
materia: Cicius articuli digitorum ſcribendo laſſeſcerent: ꝗ cucta
in te laudabilia pſcribere poſſem: Quo circã concludam deiceps
orationem meam: Et epilogo religioſo omnipotentiſſimum rerum
omnium conditorem deum deprecabundus adorabo . Summe et
cxuperanſiſſime muũdi opifex principio antiqor: fine diuturnior:
Cuius numen ĩeffabile eſt: et maieſtas innominabilis Teoro ac
precor: ut Ludouicũ ſphortiã principẽ optimũ ac irrepreheſibilé
diutiſſie foueas ac tuearis: ut ei ãnos neſtoreos largiaris: ut eius
uotis annuas? ut eù benefictis fuis cumules: ornes: illuſtres: Tu
uero optime princeps pge quo cepiſti nitere ſemꝑ ad optima Eſto
tibi ipſe archetypon et exemplar: Te ipſum imitare: ita ciues tuos
ecx malis Ponos: ex Bonis optimos efficies. Nã uita principum cé
ſura eſt: et qualis princeps:tales reliqui ciues eſſe ſolent.qui ad il
lius exemplum componuntur: ita apud morfales immortalem tibi
famam comparabis ? et poſt obitum in celo inter beatorum domici
lia locum ſortieris: Vbi beatiſſimus acuo ſempiterno pfruaris.

—☚
— g =S — = —

Aumfrimi Ad eundem eiuſdem epigrammæ.

Heſperios inter du ctores Inclite princeps:
iozegunn Principe quo ſtatus hic ſoſpite: ſoſpes erit
eſentioe Imperii Columen rerum tutela ſalus q;
Eximia proauos qui probitate refers.
Suſcipe pacata deuotum fronte clientem:
vompien Mancipiumq; recens: S eruitiumq; foue.
ena ſan Sunt nibi complures ex omni parte diſerti
lus amabi Bſi tibi pierius turba uerenda chorus
tummoch Inter quos cupio numerari maxime princeps
nerationis Inter quos unum da mihi queſo loeum
turili Non erimus certe indecores: nec ruſtica noſtra eſt
Etilcai Calliope: et nobis dexter apollo fauet.
Accipe ſinceri munuſcula parua philippi.
Inſpice ſi quid ineſt: quod placuiſſe queat.
lamd · Poeolt lites et poſt deciſa negocia rerum
ece Poſt bene formatum compoſitumq; S tatum:
N Tũuc liber uacuus q; meum percurie libellum.
ein immé er uacuusq; pPercurt unt
ufein Sexquihoram ſcriptis noſtris impende: Sed hora
nceiceys —„8 ufficit. hoc nimium eſt:ſi ubtrahe dimidium.
nere Vix legere incipies ſuccinti ſcripta libelli
äüſrüan Pagina principium prima modumq; dabit.
mmtt Iamq; uale: uiuas q; diu mitiſſime priceps
Nuniia Et ſuperes phrygios neſtoreosq; dies.
Necfhi Dii ibi demt quodeuc cupis quodcuq; mereris:
wnl Diü mihi dent cupias ut meminiſſe mei.
s
inen Ad Ngnifiei erornatiſim umd Banbolomen chalen Du
nima i⸗ cale ſecretariũ/ Philippi Beroaldi Bononienſis epiſtola.
Nmd Puſcuſum de nuptis Bemtiuolorum: quod nuper ex /
ſcolif cuditibi Vir preſtantiſſime dicare conſtitui: quem nᷓ Io
glen ibl lum ſtudiorum ſed etiam ſtudioſorum amantiſſimum co
ndomi gnoui: qui me iſſic ocianiem ſũma tibi Peniuolentia eopulaſti: ad
lalls⸗/

64*

guem tamꝗ ad anchoram litterati decurrrunt: et quia ut eſt in uete
docti doctos amãt tu eruditũs eruditos foues et de lit
teratis litteratus optime mereris: Te ob ſin gulares tuas uirtutes
Illuſtriſſimi priacipes tui auricularſum a ſeeretis et omniũ archa/
norum participem eſſe uoluerunt. Te ordini ſcribarum ornatiſſi/
mo prefecerunt: Tu Archigrammateus nuncuparis. Accipe igir
‚uir clariſſime eo uultu libellum nuptialem quo muptiales uolupta/
tes ſpectare ſolemus: et ſi ſcio quoſdam obtrectatores caperata
fronte hec eſſe lecturos: ꝗpus nihit placer niſi triuiale: quibus ita
reſpõdere iure optimo poſſum. Significafi imis uocabulis cũcta-
pro uirili parte enarrare contendimuset uerba rebus accommoda
re:quaè rerum cauſa inuenta fuerunt: quaè ſi uobis ſuobſcura ui/
dẽtur non eſt hec mea ſed ueſtra eulpa: qui nihil unꝗ luculentum
mninil niſi protritum lectitatis: qui duobus tribus ue a 1
libellis contentireliquos ſcriptores non attingitis et nihil fatinum
eellſe creditis niſi quod in ueſtris uulgatiſſimis uoluminibus didici
. ſtis. At nos latine ſcribimus et uerba ex latiniſſimis ſcriptoribus
ſumpta depromimus. Nolite edẽtuli inuidere dentatis: nolite ocu
atos talpae contemnere. ꝙ cecus lucem non uidet non eſt uitium
ſolis ſed oculorum: ꝙ uos ſcripta noſtra nõ ĩtelligitis et ob id ipſũ
culpatis non eſt ſcriptoris uitium ſed lectoris: Necq; nos tarétinis
et conſentinis ſcribimus ut ait lucillius fed eruditis: quorum iudi
cio contentus quid de me imperitorum rumuſculi iactitent flocci/
endo: et ut inquit epigrammaticus Poeta me raris iuuat auribus
lacers.me ſcriptio non triuialis ſed erudita delectat: quae neq; p
periodos neq; per longos uerborum ambitus ſed uerbis ſignifi/
cantibus et propriis cuncta exprimat ac effingat: Hec obiter dicta

ſint aduerſus uituperatores qui obtreciatione alienac ſcientie ſibi

famam aucupantur: Tu uero uir preſtantiſſime cum facultas tibi
dabitur paulum reſpirandi ab occupationibus quibus iugiter di /
ſtineris: libellum a philippo tuo concinatum in manum ſummi/
to: et ubi ſumpſeris perlegito: et ubi perlegeris iudicato utrum in
publicũ prodire mereat an pofius qnod timeo ſit futurus pabulũ
tinearũ. Vale deculſ meũ et me ꝗ fibi macipatuſ ſũ mutuo dilige.
Quot celebrata fuit genialis pompa diebus
Per totidem ſeripta eſt hec mihi pompa dies.

4

we⸗
ſa
lusi
noeg
Nitet
nie
l

ui
u
cone
C1.
tin
liatt
omnn
ſuüͦ
g⸗
ſten⸗
veun
WN
nbb
ktet

tinder
lerer deli
ns irnte
nniüi acha
nornatiſi
6s bolle
apetit

l cica

Ccommnoc
blounui
lulenum
TN
fhuinum.
Us /
onbus
ſe ou
Cinum
idiptͦ
Wetinis
m iud
flocci/
urius
neg,
igriti
Ci
ntie ſ
lus tbi

gter d
£△

ſummi

I
zublli

llige⸗

AE Wr r
aldi Bononienſis nuptiae B entiuolorum.
)“ Entem Bentiuolorummultos jam annos Bononée
florentiſſimam-honoratiſſ imamq;ʒ fuiſſe adeo notum
eſt ut res probafiõne non egeat.in qua multi iſigneſ
Wy=AA„&Wclariq; homines extiterunt: quorum multa egregia
meritz in rem publicam bononienſem quottidie commemoratur:
ed omnium clariſſimus-etatis noſtrae uir extat Iohanes bentiuo/
Ius familiaèe illuſtrator: patrie ſplendor:ciuium columen domi fo/
ris q; fiuorabilis cunctis Italiae principibus aut amicicia aut affi/
nitate copulatus: in quo demq; omnia unt quae aut fortuna homi
nibus aut natara largiuntur. Is nuptias fili primogeniti Hani-
balis celebraturus : ut eſſent omnium nuptiarum Magnificentiſſi /
mae: cas peſtiuim fempus utpote commodius conficere decreue
rat.ſed Hercules eſtenſis Ferrariae Dux illuſt triſſimus cum filiã
Lucretiam Hannibali deſ Pponſatamiam nubilem ac uiro maturã
eſſe uidereł cũq; peregrinationem Religioſam extra Italiam para
rer ut nupkiae maturarentur inſtabater omnem procraſtination
detrimentoſam eſſe aſſeuerabat. Quãobrem Tinceps Betiuolus
conſilium mutatet ex eri ſententia nuprialem feſtiuitatem
diebus brumalibus paratł quis non pauca dehortarentur: Ef in pri
eitinatio magnis appatatibus ſemper infenſa, uerum multa
quae impedita natura ſunt conſilio expediuntur: et ſummg uirtu/
ti ſummacq; fortunae nihil factu difficile eſt. Igitur ĩdicto per pre
cone publicitus die nuptiarum qui dies erat futurus ad quintum
Cal.februariita Bentiuolus intra bimeſtre ſ Paciũ factitauit: quę
princeps alius annuo tépore facere nequiuiſſet. Quae ommia ſpe
ciatim generatimqʒ explicare pro uirili parte conabimur. Primũ
omnium forum quod ante Bentiuolorum edes erat perquã angu
ſtũ ut laxius fieret: proximas domos a poſſeſſoribus emit emptas
q; demolitur: idq; ſpaciis femporum iniquis excluſus cum ſilice
ſternere non poſi eraſſeribus contabular. iuber eroperimentum la
ueum per ſarcinatores concinari ad forum contegendum : ut ſub
to nuptialeſ luxus ſpectatoreſ ſalubrius ocioſiuſ- q; cõtẽplarẽt᷑ Idõ
domũ quę alioqn pulcherrima er cũ laudatiſſimis totius italie do
mibus certat magniſice exornat.parietes oẽs Intrinſecus-inducto
tectorio nouo cuigantu r: olumnę quae in periſiylo ſtriatae ſunt

„ bev Bon, 7

marmoreis ſimilimae efficiuntur feneſtre mutulrſupliminariaq; aben
hoſtiorum tota inaurantur: Quat᷑ imperfecta ſunt abſoluutur: tolaur
Squalentia reconcinantur: ubiq; pictor u Biq; materiarius ubiq; nacon
architectus conſpiciunrur. feruet per fotas Bentiuolorũ aedes ap’ ſtuen
F P paratus nuptialis: conclaula omnia atq; cubicula tapetibus- ſtra/
5 er „ε„ÿ gulaq; ueſte conſternuntur. ornatur ct lectus genialis in thalamo hetie
Ponf ĩmagnificentiſſime. Di boni qualis ille dq; preclarus appa eits h
ratus/quo exornatum eſt cubiculum principi ferrarieſi deſtinatũ: conſi
Hic conopea aurealodices Regales conchiliata periſt tromata-uiſé ſolun
tium oculos paſcebãt gratiſſimo ſpectaculo. ipſum uero Tricliniũ unlan
in qus fieri debebat nuptiale conuiuiũreliquæ antetellit ornamen nnchit
ta: hic toti parietes belluatis parapetaſmatibus ueſ iuntur. fupra iube
peripetaſmata coronamenta miro artificio concinata-diſponũtur: Fype
in quibus Inſigaia Malicorum principum ſi ummo cum decore in- m
cluſa uiſe cbantur. In eodem cenaculo tabulatum fit paulu m acliue E
tapetibus ſtratis opertum ubᷣi Ptincipes proceres q; illuſt triores bieg
Bnce er, aE una cum ſponſa diſ- cumberent. erigitur et abacus in quo uaſa au/ ſis pl
rea et argentea uarii generis precioſiſſima exponuntur: hic poto! um
ria gemmata: hic laſces ex argento quinquagenarie: hic eſcaria xx- liuol
auro cum emblematis faberrime celata. Hic quicquid uaſculario hete
rvumac celatorum probatiſſimorum axte perfectũ eſt eſſe diceres: O.un-
adeo ut mentoſis manu cuncta fabrefacta uiderentur. Huſc abaãco rec
appoſiti erãt cuſtodes duo ad hominum effigiem formati: alter cla rt
ua alter falcato enſe propinquantibus minitabantur: hunc mache eoolc
roforumillum corynephorum non indocte nuncupaueris.fulgo// ſſrdi
Te Hulus abaci reliquus perſtringebatur ornatus :quem ornamen Eln
ti cauſa magis/ꝗᷓ uſus effecerant: namq; in alia domus parte alter Nrann
erxrat Abacus concinnatus in quo cõuiualia uaſa ĩnumera erãt col/ Ptee
locata: quorum uſus erat futurus ad coepulones accipiendos. Dũ Adus
hec intra edes Itrenue properanturforinſecus non minora efficiũ len
. tur. nam à domo PrICIPfs Bentiuoli-ad portam uſq; galeriã quã ane
uocant:? ꝙᷓ illac uentura erat ſponſa: multiplici ornamentorum ¶My
genere cuncta cõdecorantur: Homus ſenio collabentes refficiun/ üfet
tur: parietes ad libellam reformantur: columnae Tapideae ad per-
pendiculum exiguntur: Ciues ipſi per eum uicum certatim orna/ An
menta parare S ub dio ſubᷣ porticibus per intercolumnia coronas iſee

ininatig
Dloluüur:
Aius nbig
uͦaedes 3
enbusſtr
inthalam
dan
ideltinati⸗
tomazuli
1o Tidini⸗
Hitornamen
uuntur.u
Adlponün:
um decoein
Rnlumzcin
Gllulninez,

ſulu

urheſt
NedRE
Tuaſaulani
ſedceres:
HCabi
i: d
üCiC
uetisfü⸗
emornamen
us nante n
nentiitgl
ienhab
ninonefi
ogei gli
mumenbiun
1 efiounl
Sthrrige
cenimon
mun to

ex herbis uirentibus conſertas ſuſpendere: ueſtibula edium myr!
tolauro hederaq;ʒ ueſtire: Multa topiarii operis egregia coronam
ta conficere:in quibus inſignia Bentiuolorum incluſa cum uenu
ſtate uiſebantur. diceres hoſtiatim celebrari nuptialem feſtiuitatẽ.
DPæeniq; in hac ciuitatis regione non brumalis rigorſed uerna té/
peries uideri:hic Puxuũs Hic iunipus uireſcere:hic mulſiuga ſpe/
cies herbeſcentis uiriditatis. Totum iter floruleétum ad uiridarii
conſiti ſpeciem gratiam uiroris recentiſſimi pre ſe ferebat: ur nõ
ſolum peregrini ſed etiam noſtrates admirarentur-cõtem̃plaãntes
tantam alieno tempore copiam uiridiorum. Preterea Bentiuolus
machinatores optimos et topiarios artifices probatiſſimos acciri
iubet: qi ſolertia quadam genuina miroq; artificio prediti noui
generis ornamenta excogitarunt: ex quibus unus nomine zephi

ranus:qui non minus facetus eſt ſcurraꝗ artifex ingenioſus: ſep
tem portas ligneas affabre cõfecit:quae picturate et fruticibus-her

bis q; uiridantibus decorate exornabant ſiam nuptialem interual-
lis prope paribus inter ſe diſtantes ad imaginem portarum urbica
rum:niſi quod cataractas non habebant,. fed illa quae edibus ben/
tiuolis erat proxima reliquas decore uincebat: in qua ſimulacrum
herculis cum leone cõgredientis uiſebatur aſpectu truci formidaſ
di.uiſehatur et eregione altera herculis effigies repulleſcentia hy

dre capita amputantis. C etẽrum cum nihil in ommi uita pulchrius 6 P ,

ſir ordineſine quo nec militarem diſceiplinam imperatores ualent
explicare: nec gubernatores regere nauigia: Bentiuolus ut omnia
ſint diſpoſitiſſima procurat. nã homines idoneos deligititer quos
diſpartita ſint officia nuptialia ne quid fumultueſae perturbationis
oriatur. Hunc lectiſtermiatłorem eſſe iubet:illum obſonatorẽ: hunc
prefectum popinarum: illum bellariorum. alius promus alius con
dus deſignatur: eſt quĩ procurator peni conſtituatur: eſt qui cel/
lae uinarie preficiatur: ita unus quiſq; curando quod ſuum eſtalie
na non turbat.iñ primis iunenes numero ſex er ⁊x. e nobiliori /
bus/ditioribus qʒ noſtre ciuitatis deliguntur qui ſint Architriclini

ſiue archipoſias dicere malis: quos uulgus ſeſcalcos appellat. Ve

dum eſt enim popularibus uerbis ad rem popularem declarandã.
ex his ſinguli ſenos miniſtros eligere iubetur: quorum opa naua-
et ſtrenua in cõuiuiis nuptialibus utantur. ex/hoc architriclinorũ
E. le

το

*

SAE 5 —8
PFPen Lan) erw⸗

ordine nullus fuitqui non impendia prope regalia fecerit et im /

menſas pecuniarum ſummas profuderit: dum ſe quiſq; fſuos q; mi

niſtros nuptialibus ueſtimentis exornat. deſignantur et ſex alii ar

chitriclini maiores qui dicuñtur omnes fere ex ordine ſenatorio:
pretereã adoleſcentuli octo luculenti ſummoq; genere nati euocan

tur:quibus iriunctum eſt ut ſpõſam introeuntem a porta domum

D νναια

. a „20 ſPſa

R piN
765 V

uſq; deducant inſtar ſti patorum: quõs priſci laterones nũcuparũt.
tquoni rum ad nuptias celebrandas uenturorum inu
mera multitudo expectabatur: ordinat Bentiuolus ut omnes hono
rificentiſſimeCommodiſſimeq; accipiantur. In domibus ciuium
ornatioribus hoſpitia magnificentiſſime parantur: et pro diuerſoſ
rii amplitudinealſi plüres alii pauciores aſſignantur. Tam cuncta
apparatus nuptialis diligentiſſime comparauerat. Tam appetebat

coudictas dies feſtiuitatis: Cum ſponſus ad coniugale fedus cum

ſponſa ineundum/ferrariam proficiſcitur comitatu ꝓpe regio de/
coratus.ducenti ferme euntem ꝓſequnturvinter quos ſupra uigin
ti haud dubie nobiliſſimi et ipſius ſponſi frater minor natu ꝓtho/
notarius.nos quoq; diſcipulum officii cauſa ſumus ꝓſequuti: oẽs
magnificentiſſime accipimura principe ferrarienſi: ibiq; biduum
conamoramurdönec clebfenfr fiu faedera nmuptialia: et ani
lo pronubo digitum ſponſe ſponſus oppigneret:amboq; ſacerdo/
ti a paranymphis offerantur. quibus rfite pactis domuicioné capeſ
ſimus aliquot ex primiovibuũs cum prothonotario relictis ad ſpon
ſam proſequendam EEEREESSRSRRRäI Menote nauem
conſcendunt⸗nocteq; intempeſta appellunt ad pretorium Benti

uolum quod uocant: quod magnificentiſſimum-pulcherrimumq;

nienſi princeps B entiuolus extruxit: diſtatq; ab ur/
be millibus paſſuum decem. Poſtridie eins diei bononiam ingre
dienti Herculi heſtenſtobuiam it Bentiuolus comitante maxima
caterua Virorum ſplendidiſſimorum non ſolum noſtratium ſed ẽt
externo rum:qui iam conuenerant ad officium nuptiale. Illuxit de
mum dies nuptiis deſtinatus: qui imbribus fedus omnes et potiſ/
ſimum B entiuolum dolore cõfecit ſeécum reputantem: ꝗtos rerũ

apparatusqtamq; nuptialem pompam eſſet imber ille perturbatu

rus. Omnes deprecabuũdi deum omnipotentiſſimum orare ut tan
tiſper pluuia cohiberer donec ĩfroitus ſpõſae in urbem põpaticus

eta

lere

con
tori
ven
les
lime
zppe
ltuct
mira⸗
let
C
inh
cur
No
ptinj
ciora
lanta
clloc⸗
fiere⸗
biui⸗
mn
liaba

M

e⸗
ſinos
e
les:
Ci⸗
milt
ſus 8
türſe

lubar

Cerit in

Plnegr

li
e ſenatotn;
e natieuben
vorta Comun
8ücupri
Uurorumin
omhes en
nibüsdhin
ln
leleslsan
Feregipis
apr uigi
,natu otho/
ſeguutir den
Dicdiinun
tialiaA
fCert⸗
icions an
cisad
wüoren muun
Lotiun Det
Alchertimun
voniaminge
niamemun
Pltntumtti
Nieii

En i

kileſeitmmn

—

Umofateutt
bben hiſtn

tim compleuerant:

erageretur. Verum ĩneorabile eſt fatum et inuidenti fortunae

epugnare non licuitnolentrut ex onmi parte beatas nuptias ui/

deremus et lãetiſſima uoluptate permulceremur. Iam adcrat hora

condictaqua obuiam cuncti prodire cepunt ſponſe uenictiex pre

torio bentiuolo: ubi noctem unam commoratafeſtinabunda per
uenerat ad uillam ſuburbanam: ibiq; lubſtiterat obuios aduentan
tes operiens. Omnis actas-ſexus ordo miam galeriam agmina
dio uiſendi exoptatiſſimam ſponſam ſpoſeęq;
apparatumVix locus quis latus et longus capax erat fantac mul/
titudinis cateruatim õ ni omnes/
mira denſitate cuncta ſtipauerant. multi columiis implexinõ pau
ci e feneſtris ſemi conſpicui pleriq; ſub dio inter imbres proſpe/
ctabant: ta tã eſt mortalibus inſita cupiditas nouitfatis. Gliſcente
in horas pluuia nutlamq; pauſam faciente: Benſiuolus hanc ibi
curam ſumitũt cuncti ordine et ſine tumultu põpabiliter incedãat.
Lougum eſſet referre ſigillatim quo ordine principes/oratores q;
principum inceſſerint: fummatim exponam illuſtriora ac ſplendi
diora. Princpes italici partim ipſi uenerant: partim uicarios miſe
rant ad nuptias illuſtrandas : qui omnes in ſuis ꝗſq; ord inibus
collocati ingrediebantur. Inter eundum iĩſpectiõe digni potiſſimũ
fuere/equeſtres lancearii Principis mantuani: qui furcharum ha
bitu ingredientes ritu militari lanceas manu reciprocabant: tales
macedonum haſtatos fuiſſe crcdiderim-quos ſariſſõphoros appel/

litabant. hos uulgus corrupto paulũ uocabulo ſtradioticos appel

re —
Creag 29 0%, o A
2 »
worbh )

lat cum ſtrãtioticos Zraecãica dictione nuncupare debuiſſet.ſhos

ubſequebamtur hipotoxo ut ex equis ſagittarii induti pra

5leꝗ .
ſinos amictus: Architricliniarchitriclinorũq; pediſequiordine in

ceſſerunt. Vidimus hac pöpa nymphas ritu amazonio obequitan

tes: quae ſaplimatae in equo non ſedebant ſed ſtiabant. Vidimus
Cigantem ſtaturoſam obambulãtem: quãam ar cmula naturaeſ i
millimam uerae effigiauit. Vidimũs gralatorem in longuriis paſ/
ſus grãdiſſimos diuaricantem Audiuimus ſonmitum tintinabulo
rũcεNρta Iclopũq; totmetorũ bellicorũ: ꝗbus cücta pfonabant.
Pretereãa ihãt ordo tibicinũ tubicinũ q; populoſus adeo ut clagore
tubarũ ac ſtridore lituofũ celũ reboaretaures ꝙ; audieétiũ obſur/
geſcerent.
c. li.

õ

7 pta ſedens in equo cãdidiſſimo atq; pulcherrimo: ũi ephippiis au
reis prefulgens phaleris q; precioſis ornatus tollutim gradiebar᷑:

35 Poſt longum pompae ordinem incedit nouiſſimo loco Noua nu/

quales priſci tollurarios Aſturcones mannos q; uocitarunt. hune

gradarium equum ſponſe adduxerant octo illi adoleſcentuli qui
munia obibant ſtipatorum: qui ueſtes breuiores induti argeto tex

tili confectas per hymbrem lutumq; ſponſam cò ſtipabant: ex qui

bus aliquot uniones gemmas q; in calciamentis geſtare conſpexi
mus. Cantata ſunt carmina ponſatranſeunte pariim latino parti
uernaculo ſermone compoſita in ſingulis illis ſeptem portis: quas
temporarias ex ligno frondibus q; uirentibus a Zzephirano ſcurra
fabricatas ſupra docuimus: quae ſingulae ſub tutela uirtutum ſin
gularum erant conſecratae: ex quibus quattuor philoſo phicas tres
theologicas appellant. Conſtat inter omnes ſpectatores nihil fie
ri potuiſſe ſplendidius hac pompa nuptiali: niſi pluuia continens
ac iugis obſtitiſſet: quae effecit ut nemo ueſtes precioſas oſtetaret
ut omnes incederent penaulati pileatiq;. Rimata eſt hoc inuidia te /
lum quo nupiias diſturbaret. nam pdius et pnox hymber diem ẽt
poſterum ex magna parte faedauit: quãe res impedimto fuit quo
minus ſponſa ex conſtituto edem diui Petronii pompabiliter adi/
ret: quem Bononienſes deum tutelarem uenerantur. Ceterum nõ
em per habet fortuna longas manus et interdum aduerſa ratiot

22 αDneiſe 20α*
g

. Eem fupantur: nam princeps Bentiuolus ut ſemꝑ eſt preſentiſſimo cõ
ſilio uiam inuenit qua imtra priuatos parietes oſtentaret principil
bus cunctis q; proceribus magnificentiam apparatus nuptialis.
Congregatis in cenaculo omnibus illuſtrioribus ex thalamo ge-
niali ſponſa progreditur uentura in cetum principum auguſtiſſi
mum antecedentibus miniſtris architickinorũ numero centũ. Ivi.
qui omnes ſericati formoſum exhibuere ſpectaculũ falii purpureo
alii hiacyntino: alii Praſino colore monſi trabiles. quorũ erant cal/
ciamenta conſimilia utpote conſutaad inſignia bentiuolorũ: Sed
ormoſiſſimum ſpectaculum prebuere ipſi architriclini to/
Eas ex argento textili talares induti exceptis duobus: qui ꝙ erãt
equeſtri dignitate deco rati Aurea ueſtimenta geſtabant: Hiq; ĩ no/
uiſſimo loco utpote honoratiores-agmen cludebãt. in ſingulorũ

manibus ſcipiones erat picturati peculiaria iplius architicliniatus

uerla ratione

ſini
reis in!
fantum
UIX ſut
pus:l
dampr
zucoori
ninu⸗

petue
Deute.
otnatcſ

bantur⸗
adianub
ims
Uatmol
duinam
lsDipl
bium ſo
cactx
tuusri⸗
anra.
poneren
Uubonali
tcicicor
niumſif
ommibus
UR
tlletet⸗
architri,
tegtns
bus gel
Eine ette
ſinumee
teſing⸗
beliett⸗

Ran

Non
n
1Gracicbri
intuntſt
elcennulic 4
iaget
bant: ri N
are colſu
nla Flammon
1poriitſſn
bitano lann
tuinutunſe
ſopticstn
DCENlh Ke
Ui Continen
is oſtennte
uudate/
berciem et
o fi
biliteradi
eiſa mi⸗
entiſſimo
re Minc
1s nuptii⸗
ineim
un ugli⸗
Stocent/
NTprpun
nli
ivoloni
rhincind
us: rit
ult:iißit
Fipni
Nhisdnt

inſignia. Ex his complures torquati ſunt conſpectitorquibus au/
reis in ſummo berore fulgetibus.omnes ſtupere omnes admirari
tantum rerum faul goremtantas impenſas quibus regia uectigalia
uix ſufficere poſſent. idem omnmibus ornatus idem ueſtimenti ge!
nus :omes prinelpatu digni uideri: omnes Iiſceſſu maieſtaté quã /
dam preſe ferre. Et profecto cultus miagnificus addit hominibus
auctoritatem. S ubſ equebantur reliqui ſex maiores architriclini-
uirgas aüratas mauu ferentes: quorum tres in ueſtimentis aureis
2 efalgcbangucsehcinzi ScexfUS in agefca ueſte ſplédeſces. α
dei ſponſa inceſſũ matfrona imudo nuptiali decenter Kſ. 97 2
ornansqun am omnes fere noſtre ciuitatis primarie matronae comi
tabantur/uon ſolum formoſitate conſpicuae/ſed et ueſſimentis
radiantibus monilibusq; E gemmoſis condecoraiaec meqſus fidi
natam ofſculabundas enced .
diuina wyſtenarepiresäsch urbinasa mlre maimo deſtina MU
tus Oiploma pontificale palam recitat: Quo nouis maritis conunuun
bium fortunatumauctoritate qua pollet in terris am pliſſima denun
ciat:Tam dies ut inquit plautus ad umbilicum erat dimidiatus mor
tuus: iam prandendi fempus inſtabat.r —
er ſar qin munia diligenter obire. rceirsfcei enſas ap/
ponere: omnes cx ordine accubare. Ppki. Des

et dici conuiuator abſolutiſſimus rcuptebatqs ftü miſptiale conui
uium ſi fieri poſſet eſſe poſteris exeplũ: itaq; cum ſciret in rebus
omnibus/Domini plurimum po m olle ere preſétiã: et fronté occipitio-
uũeteri adagio teſtatumeſt eſſe priorem: inſtituit nõ ſolum inter/
eſſe ſed etiam preeſſe pompae conuiuali. Singulis menſis binos
architriclinos aſſignat eos q; Pifariam diuidit: ut alteris dapes in!
tegras inferentibus altert efferant iam ſemeſas: alteris ſcandenti /
bus deſcendant alteri:uiciſſimq; laborent et quieſcanf. Ex hoc or/
dine effectum eſt ut preter Iuxum atq; opulentiameſſet ordinatiſ
ſnniun compoſitiſſimumq; conuiuium. Bentiuolus ipſe diſcurſa-
e: ſatagere rebus omnibus preſto Eenpſeueeomues iuſſa o / ,
bellter exegꝗ.adeo reuerétia Febus obeudis efficaxé. Dâturma

PECe el 560 D
aqus aor Fatiſſimeex agminariis argẽteis? quae e gutturn la,. 7 R
e.lii õ 5

— 7 —
e en H2.2 . er es Ie ne
Barze * rpWVal io nomine guttiq; dicuntur: inferunturv ex ſaccaro

neis concinata cibaria: inf eruifur et panes dulciarii ſimulq; uinũ
. dſod pifei- . 2 777
generoſiſſimum: qũod piſe pa ſſum ut opinorneoterici maluati/

cum appellaãt: cui faiifa autoritas ineſtut ſingulae ex eo potione
tätummodo dentur. Iñ ceſaris dicfatoris culædliatfior uiffi gene
ra appoſita conſtat: idq pro lautiſſimo celebratur: ärim Fociname
ra exhibita fueruntdũlce: auſterũ: fenue: firmum. Alius ttiiti
meracas potiones hauriebaraliis dilutas. hunmc ſuauia illum ſub/
auſtera delectant: pocillatores preſto ſũtũt Cyatiſſent epulonibuſ
Prout ſingulorum ſtomachus et guſtus expoſcit. Primis ſercu
lis duobus aut ad ſummum tribus cxcmpta eſt fames eſurientiũ
Rehrqua magnificentie cauſa ſunt illata: In qibus ioc ſetuatuin
. nguſis fere miſſibus menſae principum-uiuenti
importarentur. idimus porcellos Frumienten capfeolos reicli
nium curſitantes: hiſtrices acũleos ſubrigentes :midimus haſtillos
quos uocant auiculas coquinatoria diſciplina in conuiuio emitten
tes t quae per cenafionem uolitantes effugiũ queritabant. Vidimuũs
inferri pauones flãmiuomos-plumis uerſi coloribus ueſtitos ocu
los q; gemmatis caude rotantes·illati ſunt et phaſani cum penis:
Cuniculi lepuſculiqʒ cum pellibus: quommia obettamento fue⸗
re pranſo ribus. illata ſunt et ſecũde menſãae bellaria: ex ſiccaro
ma nuces q; omnis generis tanta arte confecteut a ueris fra ceibn f
non internoſcerentur. Quid teſiuãcea ſcitiſſimi ſaporis quid m 4,
litiſſimas ex ſaccaro placentas? Quic fuceta preciot id aſſate
asquid Condituras exoticas enumerem⸗ Quid fragemata cenam
ex more cludentia? quãae ſermone üernaculo confectiones nuneuſ
pantur. Niſſus ferculorum ci Citer frigita fuerunt. C Siiifiat fer
me centeni quinquageni diſcubuerunt. Structores adhibiti ſcien-
tiſſimi obſoniorum ſcindeédorũ in fruſta non enormia. uis fan
tus ingenio/quis tanta facundia preditus ut uerbis idoneis poſſet
multiiugum minutatim explicare còuiuiume Legimus in helioga
bali conuiuiis exhibita fuiſſe ſupra. xx. fercula ingentium e aſe,
rum. Legnius Antonii et cleopatre cenas fuiſſe laatiſſimas zſias
imitabiles ipſi nominabant. Legimuũs Iuxuriofiſſimas irelli an
nas Ver peratoris conuiuium precioſiſſi immum: kuximm Lücul ne
Fotalem: ſaliorfüm dapes: ponfificum caenas. Legimus cet illas

nuckeis q; pi /

lf⸗

licel
omdi⸗
Pho
cki
fiten⸗
fünal
leiex

feral

Dof
liguen
umm⸗
Cn
cane
timt
teos
men
erra
lum
lum
ſopi
ut
UN
lul
S
o
un
epi

la

in
noen
N
lun
lun

e apnd priſcos fuiſſe epulares cenaadaæ fücu eñni ſcriptores modo
nnn adiiciales modo dubias modo pollucibiles appellãt: Quae ommia
üäl epulum iſtud bentiuolorum nu ptiale aut quataut anteceditiſ quo
cd Manng omnia in argento puro edulia illata tuerunt: quod protractum eſt

ab hora diei xx. in horã noctis tertiã: et cum de die cpulart cepiflet

wrinn Hoctũ eleelis triclinaribus ſurexerũt: omnées fere potidiſtẽtrofci
tätes ſimillimiq; hallucinantibus. ipſſus conuiuu magna pars ad
RWlunte funalia/lychnos q; penſiles acta. Sub crepuſculam ueſpfnuũ Ce!

ntepulnit rei ex alba cera utpote precioſiore confecti accẽduntur: quorũ fan
PIREhęz ta erat uis et copiaut nocturnas fenebras flammis exuperarent.
8eluneti Duo preterea candelabra ingentis magnitudinis deargentata cx
ſoclenm laquearibus auratis demiſſa pendebantſimillima lucernis priſco
pummbiuen rumqllas polimyxos uocitarunt. i his lilia er ffores artiſicio me/
lori chanico concinati uiſebantur qualia ornamenta fuiſſe legimus in
.V . „ „ . . 2
me ſl candelabris Solomonicis. Erat preterea ighis intra cãdelabra fur

Uinio entt tim incluſus ꝗ quaſi in radio diſcurrẽs hora ſtata/lampades et ce/
nt.efmn reos inſixos accendit: omſnes mirabundi ſuſpicere tam nobile cõ
eſitod⸗ mentum: faudare tam fallatioſam machinationem: contemplari tã
errabũdum igniculum: In cauo ediumipſe oq; ueſtibulo nocturni

um penn
en luuminis inſtruméta globis piceis referta collucebant: C unctaq;
Mcanm luminabant. Finito conuiuio remotis q; mſt is pauimenta uerrur
ſeuctde ſcopis deauratis Sũnt hec friuola nec inficiorſed curioſt itas nibil — — —
Scidn recuſat et eæ friuolis plerũq; grauiora penſitamus De eindé ſaltati Oe Yrmone Aox 77 „7
üdiſt ones choreatq; matronales exhibentur. Sattauſt er efhfüſca pucl N
mamC lula exoſſam ſaltationem cum omnium qui aderantadmiratione.
“ mox ſpelunca Iictitia inſtar nalinae ſiluoſaec; ſpelunce una cum
5 monte ligneo repſit intra tridinium repſit et caſtelli ſimulacrum
hibiiſ una cũ turrienine quf geſtaret appareté. Intelleximus fuc ilud

tn. W epigrãmatici poetę carm quod prius ſuboſcurũ nobis legẽétibus
ane erat: Repferũt ſcoputi mirãdaq; ſilua cucurit. ex his oibus paulafi

nnf nimphe progrediunturad effigiem dearum reformate. Credi
etini dimus hoc paridis eſſ e iudicium/de tribus deabus quoniam Iu/
ilimr c noet Venus affuerunt. Scc locoò Minerue aderat Diana-/cum
Nynbyis ge ahxe fanulam eeperone i r Daemkl
ifluan⸗ rum una: faſqam trauga ex caſtris Diane celibigin caſſfra
Iunouis/Quaè coniugalibus Vinculis preſidet tranſmigrauit.

Imni L c. iin.

ErE er

debant. Quicquid uſꝗᷓ ſpe

Caunſicum cecinerunt puen ſymphoniaciuoce canora cõcinentes
d quord rißmos nymphe corpus mouebant-dantes ſtaticulos
altatorios. Magna deniq; parté noctis tranſacta fter füdos conui
uales cuncti cubitum faceſſunt.poſtridie eius diei aperitur celum
ſerenũ ac ſudum er ſol radioſus exoritur cuncta colluſi trans. Quo

circa deſtinat princeps Bentinolus ut Iponſaã ordine pompatico-ad
μπ templum diui P etronii religioſum proſiciſe caturid quod pridie fa

cere nequiuerant. Conueniunt eueſi gio matrone omnes cögre
gatur omnis ordo noſtratium: preſto ſunt? architriclini ueſtium ax
gentcarum fulgore conſpicui cum populoſa miniſirorũ familia.
idiunt principes ac pceres omnes in aula bentiuola congregati:
Incipfliit bini termiip pe
ſinguli hoſpites ſingulis ciuibus copulati. hac pompa nihil pom
pabilius-hoc ſpectaculo nihil ſpecioſius excogitari poſſe conten /
derim. Via tota fulgebat ordine incedentium luminoſo qui aut
coccinati/ aut argentati- aut aurati in inceſſu uidebantur. Rullus
ſine oloſerica ueſte in ea pompa cõſpectus. Nam Bononicm ſes et
ſi ſemper alias ueſtitu cultuq;ʒ elegantiſſimo fuere: attamen id tem
poris omnes ar nüphias xofnateiik ueltimenta ſerica ac bombici
na pro facultatibus confecerãt. Tanta autem fuit pompe inceden/
tis multitudo ut primi jam in forõ uiſerentur quando nouiſſimi ex
palatio bentiuolorum uix dum egrediebantur: Res erat hon mi/
nus memoratu digna ꝗ admiratione contemplari tot clariſſimos
ceres: tot illuſtriſſimos principes: tot ſũmates matronas cocco ar/
gento auroq; fulgentes: qui ad deum Talutandum ſimul ince/
cioſi eſt hic eſſe uidebatur. Edes eſt Di
ui Petronii in foro bononienſi ampliſſima:quae et ſi latericia eſt:
tanſen propter ienuſtatem atq; ſimetriam-marmoreis templis eſt
aequiperanda: Salutatis-ex ritu chriſt tianorũ religioſiſſime numi
nibus Myſticis q; Canticis peractis eodem quo uen erant ordine ad
edes bentluolas reueniunt. ibi repotia ex more uetuſtiſſimo repa!
rantur: prandioq; lautiſſimo principes ꝓceres q; cum matronis ac
cipiuntur. Poſt prandium data ſunt ocuorum Garia oblectaméta:

tiuolo quod aſſeribus pauimentatum eſſe docuimus Adoleſcentu
li noſtrates ad quinquaginta edocti a magiſtro armorum peritiſſi:

– ceditum eſt ẽt ſimulacrum pugne gladiatoriac. N amq; in foro ben
P Seren
TPrmre

Peedere gradu lento atq; pompatico: ibant

— — — —

—

4
aſun mo: quales apud romanos fuere laniſt⸗ tae: digladiati inter ſe cepe
it 4 uigilantibus euitare: modo aſſultipus uariis aduerſarios premere:
I 1 mõ prelſi retrocedere deniq; omnés armorum tractandorum nu
re meros implere. formofum ſane bellicũq; ſpectaculum. in quo ma
ongabe nica ferrea in medio digladiantium collocata et crceum eam atrox
oſti certamen inter omnes exortum: dum finguli pro uiribus coripe
Wmnerc re contendunt.uictor ludicri certaminis pronunciatus Nicolaus
niuelim cognomento bazanus qui primus manicam ſuſtulit. Sub eodem SSl
rü hni, papilione quo forum bentiuolum tege batur ludus pilaris celebra 12 r Ln,
congent tus non ſine maxima ſpectatorum uoluptate. deſtinati erant achpi
Patcoſſi lae luſionem hinc inde quinquageni iuuenes lacertoſi ualentiſſi
Anhln miq; alteri amictu praſino conſpicuialteri Hiacyntino: ita emim co
all anmn lores appello quos ſemidoctum uulgus uiridem celeſtemq; nun /
oſo Ni cupare conſueuit. Alteri fortunam ducem ſequuntur alteri pru/
ur. Hi dentiam/itraq; pars ſuam inuocat ſuffragatricem. in medio fol/
onlenſest lis pugillatorius uentoſa granditate tumeſcens locatur quem calci
nenidtem bus pugnis q; incurſantes utrinq; omnibus uiribus neruis q; con
bonndic tendunrfutra preſcriptos aduerſariorum terminos eiaculari. Nõ
pe inete ero in hoc ſpectaculo deſcribendo prolyxior: cum paucis ante an
wuiſſimie nis id ludicri genus in foro bononienlſi exhibitumcopioſiſſime
rathonni explicauerim in epiſtola ad Franciſcum puteolanum precepto/
ſime, rem meum ſcripta. Reliquum ante cenã fempus ſaltationibus et
arCol choreis impenſum. poſt cenam in grediümfür pefſomati cenico or
ſintlin mnatu intra nemus incluſi: quod conſirum uirectis et arbuſculis niĩ᷑
Eeac hil pene diſtabat a uero nemore. cupidinis ludicrum egerunt ho
ttrenci mines feri ac ſiluatictclauam ligneam manu geſtantes inſtar her
is teng culis clauigeri. cãtata ſunt carmina argumento diſcurſibus q; reci
ſiſinenm procis accommodata: ex his unus eonem cicurem exarmatumq;
antorliri loro trabebat: erat autẽ homo leonina pelle ueſti: us tectus q; adeo
Vilironn graphice ac Solerter: ut a neſcientibus uerus leo crederetur: exhi
matn bitus eſt et in ſ altatione monoceros ficticiu 8. ſequenti die qui dies Ps GrLn.
Vkranin erat pridie C al. februarũſſimuſacerum pugnae bellice in foro maxi
Fülnt mo editũ eſt: ad quod ſpectandũm ante rreturĩ aula B étiusla Ié,
Alocden taculum regium dignumq; memoratu Prĩci pibus matronis q; ex/

R hibetur: quod ſer cetera ſpectacula cũ primis ãnumerari meretur.

3 2
Saiatzen, W Namq; per dulciarios Artifices quos diu domi ob id ipſum habu/
erat princeps B entiuolus conciñãta ex ſaccaro edulia uarii
generis: qiiaè intra triclimium ex ordine illata cunctorum oculos
ad talem inſpectionem conuerterunt. Precedebat carrus cupidiniſ
triumphalis ad amuſim confectus ? quem quatuor ex miniſtris ba
iulabant: Subſequebantur ſimulacra oppidorum. Imagines ele
phantorum. effigies uolucrum. ſpectabantur er naues cum armen
tis : inſi mncipum et id genus ꝗplurima: qu nemo a ueris
uinternoſcere poſſet.adeo ingenioſa eſt naturã morfalium ad cũcta
. 7 F *r*αοανααπuae uelit-imitanda. Omnia hec importala fueré magis uiſui q e
. oL6 ſui acõmodata: magis oculos ſatiatura ꝗᷓ ſtomachum. Sigula ſin
gulis dono data principibus. eſculentã uco bellaria arq; tragema
ta omnis generis pro ientaculo inferuntur: quorum magna pars

in uulgus pro miſſilibus ſparſa. C um dmnes lautiſſime ientaſſẽèt
itum eſt agminatim ad haſticos ludos contemplandos: quos ſpõſa
Haſno Eb . cum omni comitatu matronali proſpectauit e ſpeculatorio: quod

decentiſſimum in palatio ſenatorio ob id ipſũ fieri iuſſerat Minus
Roſcius id temporis dictato-homo omnium nobiliũ doctiſſimus
omnium doctorum nobiliſſimus. Tam fotus populus ac peregrini
paſſim procurrẽtes forum compleuerant: et cuneos iſtar cuneorũ
theatralium e ligno fabricatos fartim conſtipauerant. Multi cũ pe/
riculo ſalutis culmina tectorumquibus forum cingitur conſcède/
rant ex ſmbricibus tegulis q; ſpeculaturi. Tres acquitum fürmae-
tTotidemq; furmarum ductores apparatu magnifico ſpectabiles foſ
rum ingrediuntur. Ordo agminis turmatim euntis talis fuit. Pri
mus Hannibal bentiuolus equo inuehitur. quem antecedut equi
bellatores eximie magnitudinis aureis tegumentis uelati circũ /
ſtãt ſtipatores cãdidati anꝗᷓ petifores Mmagiſtratuum romanorũ.
Turmales realt cultu procedut. Ipſè armatus fulget in equo. Ar
ma Tadiantiã aureo paludamento conteguntun pompa prorſus re
galis opulentiae: ex altcra fori parte irrumpit- Franciſcus priceps
mantuanus. qui incomparabili magnificentia omnium oculos in
ſeac ſuos conuertit: preibant lancearii-Habitu turcarũ de quibus
ante dictum eſt. Lancearios ſequebantur hipotoxot cum ſcorpio

nibus qa duotlecim ſine ſeſſoribns ingenti corporatura deducũ
turoperfi uelamentis: que auro erant purpuraq; diſtincta: quoruů

d.

ſumhhn fulgor omnes fori partes illuminabat: de quibus Virgilianũ illud
lauui dici merito poterat. Pellõ armantur equi bellum hec armenta minâ
im onſe tur. Proximi ibant doriphorvut ſta appellemus geſtatores haſtarũ
piünl bellicarum:ipᷣſius uero principis cultus inter precipua ſpectabar᷑.
idiſttün .Hr Namq; equo uectabatur exupantiſſimo uigore et iuſitata magni:
nagimest⸗ tudine et uectabatur paludatus aureo paludaméto: ornaſũq; haud
Qmanmmn diſpari ſuos exornauerat bellatores. precurrebant ſpiculatores in
moaueti duti ueſtimenta precioſa utpote dimidiata ex auro-dimidiata ex ſe
WNATi· n rtco contexta. Nouiſſimo loco ĩitroceſſii Cibertus carpinas Prin
s biluii⸗ cipis bentiuoli generet ipſe uiſendo decore conſpicuusornamen
Kttſi tis equorum equitumq; prefulgentibus. Venerũt et alii pro facul/
gtragemn tatibus ornatiled ſũper omnes mantuanus regulus cxiſtimatus 6⁶
mazin n illud decoraſſe ſpectaculumecuius manica paludamenti carbuncu
welentli lis biacyntis ſaphiris et id ꝓenus gemis precioſ iſſimis onuſta preð; —
aMt tringehat acies oculorum.ordo haſtici certaminis erat fali. Duo Jranm, eannr, oce
wro: W ele. ENtaphracti?* regione collocantur qui in equo immobili ſedentes
lerat Min exciperent ictus incurſantiũ: qinpus poſt horae ſpaciũ totidem
Cociſtinus recentes ſuccedere debebant. Hec Bellicae pugnae imago ex mili .
TChereguit tari Romãorũ diſci plina mihi tranſſlata uider᷑: apud quos tyrones
Wuncori, exercebantur ad palũ. qui inſtar bellatoris immobilis excipiebat
cie ictus congredientiũ. pugnatũ eſt horis amplius tribus continen
conſcele/ ter: complures haſtae et a bellatoribus procurrẽtibus ct a ſtatariis
öI fractae:com̃plures ictus armiſoni ultro citroq; et illati er accepti
cbies o foro-clangetibus tu bis reboãte ſpectatoribusc; plauſu et uocife
Rfut. i ratione fauentibus. Multorũ co dje uiriliter dimicantiũ uirtus ſpe
lüt egti ctata eſt ſed iñ Primis Hamibalis Bentiuoli: qui ante ãnos Zeres
iti Tn robur animũq; uir lem ſpecimen ampliſ imũ futurae uirtutis oſtẽ
ummnmi, dirdmici EtGH EBAEHIESRrpore ueniens Bint fiuorabi
necroht orq; eſſe conſueuit : Caſpar Roberſi ſancto ſeuerinatis Filius pa
in ternae uirtutis emulator fuctus eſt officio acerrimi bellatoris. ſecd
o Iter omnes excelluit Priceps Mantuann quem poſt certamen iu
nſian⸗ diceſpublico pᷣcõio uietorẽ nũciauerũt brauioq; qd erat argeteũ
noalien donauerũt. Trãſãcto ludicro cũctietitia delibuti cũ oculorũ deſi
ict giu deria ſatiaſſẽtforo faceſſũt:iã die ĩ ueſpã pcipit recta ad edeſ bẽti l
n mn uolaſ ꝑgut nouũ freqnſq; ſpectaculũ ſpeculaturi. nã florẽt n ꝗdã
on ga.

incaiſon

miekr N-

machinator egregius et mechanicat᷑ artis ſcientiſſinus machinam
ſolertiſſimo artificio fabricauerat: quam girandolam uulgus ap

pellat: quae noſtra lingua orbis flammeus dici poteſt: ufar enim

hoc uocabulo quo adinuenero melius: erat hec machina funibus

ſuſpenſa ſub papilione bentiuoli fori ingentis magnitudinis in ro
P bap £

tunditatem circumacta: tribus circulis cigebatur medio extremos
e xupante:creſcebat in uẽtrem labris paulatim ſe reſtringẽétibus:
cui nihil tam ſimile eſt quam calathi effigies. Ignis intra machinã
furtim incluſus arte mechanmica alebatur per fomites incendiorũ
diſcurrẽs quibus fota moles erat refertiſſima: debebatq; hora ſub
ueſperum ſtata cum crepitu bomboq; maximo- fla grantes radios
eiaculari. Machinator predixerat poſt primam horam nocturnam
futuram flammarum eiaculationem. Tam ſublato fentorio redu/

ctis q; uelis auidiſſime preſtolabatur populus numeroſus condi /

ctum tempus conffagrationis. Iam crepuſculum iam tenebrae dẽ/
ſae iam hora fatalis aduentat: cum repente tanta uis flamme et in
ceadiorum emicuit cum crepitu eruptionis uehementiſſimout ce/
lum ipſum flagrare ſimul et ruere uideretur: ut multi pre pauore
coruerint. fuligine fumo odoreq; ſulphureo cuncta complertf. Ra/
dii igniti ſubinde erumpentes inter ſpectatores formidoloſos uoli
tare: horum facies afflatu fedare: illorum ueſtim eta comburrere:
fuitq; plenum horroris cum uoluptate ſpectaculum: quod nouiſſi
mum inter nuptiales luſus exhibitum haud quaꝗ diſplicuit nouita

te b landiente: quae ſemper fere ſolet eſſe gratiſſima: cum ãd noua

homines libentiſſime ueniãt-ad noua cõcurrant. eaαdDw Qlα et cena
ſaltationibus non inuenuſtis er id genus uoluptatibus. Catendiſ
februarii cum iam abſoluta eſſet ex omni parte feſtiuitas nuptia
rum quae quatriduum celebrate fuerunt: hoſpites tam principcs ꝗᷓ
priuati ſuas quiſq; domos repetere et in patriam repedare ceperũt
omnes imbuti hac perſuaſioneut Iohanem bentiuolum magnifi
centiſſime ornatum ſe nero honorificenfiſſime acceptos arbitraré
tur:crederentq; reliquo
ptias imitaturos ꝗᷓ ſuperaturos. Ef me Bercules nerno non uebe /
menter admirari incredibilem- tot rebus peragendis celerita /

tem: Secum qutlibet reputare quantas facturus fuiſſet Print

ceps Bentiuolus Nuptias ſi annuum fempus ad ornanenta

os Italie principes facilius bentiuolorũ nu

o
nach
mii
.lca
pon
ſin
bic
niſta
ſian
lates

lelue
lopi
dn⸗
No
um
indn
ſen.
publi⸗
npo
U
ſdl
bieman
len i
indic
indice
Ae⸗
top⸗
bus,
Iſud
2ppar
boch/

ImI

NNRSeim err -rrr

lns comparanda habuiſſet: Cui bimeſtiri ſpaũo per brumales dies fan o pKz
Hhkün ta conficere licuiſſet. Ad nuptias celebrandas hoſpitũ circiter tria oàd Noſpikes.
* milia conueniſſe memorantur: qui per hoſpiria ciuiũ diuiſi ĩ paſtiq;
ſizun eſcalenter cibariis ex aula bentiuola affatim ſuppeditatis. Cibus
potioq; omnibus eſurientibus ac ſitientibus exhibita. illuc egeſto-⸗
cen ſitanꝗ in aſylũ cereris ac liberi patris confluebant: Tubicines til
ugetdcz: bicines q; ex omnibus italie partibus innumeri affuerunt: Timpa
ramacni niſtae utricularii choraule et id genus ferme omnes organici mu/
Encenliui ſici undiq; conuenerunt: audiuimus petulantias ſcurrarum fatui
Gron tates mo rionũ: uidimus preſtigia preſtigiatorum: nec pumiliões
mmeznln defuerunt: Ex hoc omni numero nemo non donatus a Benttuo/
nocuummn lo principe diſceſſit: Inter multa apparatus nuptialis ornamenta
dno nil ornatiſſimus magnificentiſſimus ꝗ; fuit ordo architriclinorum:
olus cni quorum nemo per tot dies eandem ueſtem bis induit eundem cul/
kenebne⸗ tum iterauit. Qui imo ſinguli ſingulis diebus mutatoria ſubinde
uummeckil! induebant.idem quoq; a principibus matronis q; factitatum: Mu/
imon nera nuptialia certatim ab omnibus collata. Ciues Bononienſes
e Kor publice ac priuatim ꝗplurima contulerunt. Alii maiora: alii mino/
mplern i ra pro facultatibus. Agricole ac ruſticani omnes pagatim oppida/
ololoswol timqʒ cum donis nuptialibus ad B ẽtiuolum pᷣncipem acceſſerũt.
mbutmen Principes italici tam reges ꝗᷓ reguli legatiq; principum ac dinaſtę
G Holili precioſiſſima quiſq; munera attulerunt. Summa acepti haud du
Akoliin bie maxima eſtimatur.ſed ſamma expenſi non mediocris. per eoſ
Wn dem dies clauſe ſunt taberne: officinatores feriati: et leticie cauſfſa „ „ „
Mtc indictum eſt iuſticium: quod priſci Romani in luctu ac periculis Hαν☛° Horſio nic
CTN indicere ſolebant. Hactenus nuptialem feſtiuitatem Kuei Rai ſcribendam
im unhen eſſe duximus: Alii minutiora ſcribant et leuiora quae nos cõſul
finauf to pretermiſimus prebĩitura plus faſtidii ꝗᷓ oblectamenti Jectitanti
re gfeit bus. Quod ſupereſt deos deasq; omnis rogo et oro ut conubium
ummgii iſtud uelint eſſe feliciſſimum ac fortunatiſſimum: ſicut nuptialis
Galtini apparatus fuit ſplendidiſſ imus: utq; nouis maritis annos neſtore
iabrin os cum metelli felicitate largiantur. H
un ue . Diuſdem Endecaſyllabon
galnn Quo tu quo properas recen Iib elle⸗
ilr in Extra limina cur cupis uagari⸗
dnc Imtra ſerinia cur nequis manere⸗
OIIIAI

R.RVꝑP—
on mwiiom,

Cur limam refugis meumq; celume
Cur optas uolitare per tabernas?
Vendi plus minus aſſibus duobus⸗
Exi: ſed uideo tibi paratos
Ronchos Rhinocerotas et malignos.
Rugoſo aut piperi dabis cucullos.
Aut merces olidas ſalariorum
Infoelix gremio teges madenti.
Hlec incommoda ſi ſapis libelle
Vitabis:uia nam tibi parata eſt.
In chalci fugito ſinũ patroni
Qui iam ſuppetias feret clienti:
Qui te preſidio ſuo fouebit:
Qui doctos amat excolit uenuſtat.
Hunc queras: reuerenter hunc adito:
Huic poſt legitimam oſculationem
Dices protinus. o decus bonorum
Te ſaluere meus iubet poeta:
Et te uiuere Neſtoris ſenectam:
Et te principibus diu placere
Optat:ſis q; ſui memor precatur.
T iam quo properas recens libelle.

Ppilippi B eroaldi oratio nuptialis habita Mediolani.

„
.„—

mae quat iucũda et unilia mortalibus cõparata ſüt:

G& Poies diſiũctos uiculo arctiſſimo cõiugit: quod fami
Hociatas mutua affinitate cõſociat: quod neceffitudines cõ/

bole fecudat. quod urbes legitimis ciuibus replet. quod deniq ef/

Ntier multa Viri preſtãtiſſimi ac Matrõe uenulſtiiſſi/
)Iucudiſſimũ et unliſſimũ eſt maritale còugiũ: quod

ciliat: quod amicicias religioſaſ còpat. quod domos num eroſa ſo /

Aficit: ne genus humanũ tpis lgin gtate depereat, ſine quò nulla

guit
n
T
mn
mn⸗
tun
ſut
s ſ
meg
(ine
d
piis
his⸗
fun.
luce
Qm
liuin⸗
ſihene
Mti
kung
ſauik
nodie
nöim
wene
Rce
ſorb
ſimt
ptec
ler
nnin
Cpll
nniic
omman
nht

ebiolani⸗

luglu:ho
teaodf
ucinesi
Imeroſale

.
nulu

auitas: Mulla gens nec ipleut ita loquar mudus co ſiſtere põt. Vñ
de nõ mediocri laude dignus exiſtimãdus eſt Cecrops ille pſcus:
gqdiphyes cognomiatus eé fert᷑: hoc é duplicis geminaeq; narurg.
Ppterea q; pmus feminã mari ſacroſãcto matriméio copulauerit.
quo dono nullũ donũ maius excogitari poſſe cõtéderi: qd nõ tã huũ
manũ ꝗ diuinũ: cuius nõ tã cecropẽ ꝗᷓ deũ cõditoré credere debe

— enen

mus. ſicuti et eccleſiaſticũ dogma preſcribit. merito itaq; ingenio/

rum cõs Hom erus populos ĩ celibatu uiuetes abios appellat qua?
ſi uita carẽtes: et mortalium uĩta ſine cõnubio dimidiata a luculen ?oG
tis ſcriptoribus nũcupat tãq abſoluta ac pfecta uſta ex maris femi
naeq; ſocietate cõficiatur. Et queadmodu laudãdi ſunt ili qui ĩ or/
dine maritorũ numerari concupiſcũt: ita illi uitupãdi qui in celiba
tu uiuere pſeuerãt iugũ cõiugale deprecãtes. Quibus uero preco/
niis qua ue laudatione celebrari merétur illi ueteres Romani? qui/
bus nulli unꝗᷓ nec ſanctiores nec bonis exemplis ditiores extite /
runt. qui celibes puniebant mulctam irrogare ſoliti ſi quis uxorẽ Toman, aHrbrs omwryze
ducere renuiſſet. Talesq; ſubinde cenſoria nota afficicbantur. Onmr milca⸗
Qua quidem in re mihi uidentur lycurgi et Platonis leges utpote
diuinitus conditas eſſe imitati. quae iubent eos omnis dedecore af Ers EP , Eakt,
ficiendos eſſe pecumiaq; mulctandos qui rei uxoriae non fuerin Z
opati. Nãq; Scitis Icurgi arcebãtur celibes ab inſpectione ludo
rum gymnicorum: et honore illo priuabantur : quo iuuenes pro/
ſequi feniores conſueuerunt. et illud in dercyllida a iuuene ſpartaſ
no dictum nemo non probat.qu aſſurgere illi noluit ꝗqᷓꝗᷓ impatori
nõ improboneq; cedere ſubſellio: uerbum illud promens dignũ
memoratu. Ideõ tibi non aſſurgo quoniam neq; tu filium qum —
bhi cederet genuiſti. Platonicac uero leges tempus coniugale pre/ Pafvm Kis B

=

ſcribẽtes mũalctam dicunt illi: quĩ a. xXX. elatis anno uſq; ad trige
ſimum quintum uxore ducenda ſupſederit riſtoteles quoq; cũ, W‿t u wL
preceptore Platone congruens precipit in polinicis faeminascirci
ter octauum decimum etatis annum nubere Mares uero circiter
annum xxx ſextum uxorem ducere debere. Hoc. n. Be utrùq;
copulari uigẽtibus corporibus. Ceterũ inter natlões omnis Ro
mãi cõiugalia ſacra reuerẽtiſſime coluerũt. et ꝗplurimis cerimõiis
ornamẽtis q; honeſtãda atq; dcorãda eẽ cẽſuerũt. bic ille qnq; facef
I nuptiis adhibebãr᷑. quas ex ſpina alba cõfectas pueri primi/ matri
(miqʒ geſtabãt.

SN VEor DeO α.ι

Quo numero haud dubie ſignificabaturꝗnq; geminos uno muli
eris puerperio ꝓgigni poſſe: uel quod par nũerus: ꝗ femineus eſt:

et impar ꝗ maſculus: ſimul copulati ꝓgenerãt. Hinc aqua et ignis

i nuptialibus ſacris afferebãt᷑. Quę duo elemẽta uitã mortaliũ ma
xie còtinẽt: ut uidelicet oſtẽderet: ita uirũ ſeminãq; diſiũctos ſteri
leſ eſſe ac infecũdos ſicuti ſine calore humor ſine humore calor
nihil gignere poſſunt: cõiũctos uero uim habere generatiõts aptiſ
ſimam. Hinc nubentes coõlus compta et fuſus cum ſtamine comi
tabatur. quae res plane demonſtrabat uxorem in domo maritali la

mficium exercere debere. undẽe et Thalaſii nomen: quod lanificiũ

ſignificare autumant eruditi uſurpabatur in nuptiis. Quid in pre
ſentia memoremquẽadmodum nonae nuptae domum mariti igre
dientesadipe ſuillo ſiue ut Maſurius inqt Iupino poſtes perunge
bant: ex quo uxores denominate creduntur. Longum ſane foret-

ſi cauſas rerum omnium nuptialium ſingillatien recẽſcere uelle

mus. Quo circa prudens preteribo cur limen maritale nouae nu
ptae pedibus non tangebant: cur flameo luteo caput obnubebant.

Cur cingulo nodo herculaneo uincto cingebantur: quod mox in

cubiculo maritus diſſoluebat. itlud pretereundum no eſt farreum
nouęnupte preferri ſolitum propterea quod nihil religioſius erat
uniculo confarreationis: quaè ſolis ut inquit Boetius LPotificibus
cõueniebat. Vnde et matrimonia farracea a comunicatione farris

nuncuparunt. Quanta ueneratione conubia romanmi pſequerent

hinc maxime dignoſcitur. ꝗquod cõplures deos nuptialibus pagé

2

dis preeſſe uoluerunt. Nam deus lugatinus nominatus inuoca

batur:quando ſponſus ſe ſe ſpoſe coniungebat: Iugumq; pariter
maritale ſubibant. Domiducus adhibebatur quando ad mariti do
mum noua nupta ducebatur: Cui cumerum quod nuptiale uas 6
preferri mos erat. Deam uera Manturnam adorabant. Vt. ſ. cum
uiro uxor iu giter maneret. Quod ſi rixe iurgiaq; cõiugalia aliqua
do intereeſiſſent: in ſacello deae uiriplacae reconciliabantur. Deã

q; uirginenſem idcirco uenerabãtur/ iIrgini Zona illa ſoluere

tur:de qua eſt illud C atullianum
Quõod ⁊onam ſoluit diu ligatam.

Quin etiam Iunonem cognomento cinxiam atq; unxiam: Demm

Subigũ: Deam premam atq; partudã aliaq; nũia cõpluſculaĩ 4

liglibu⸗
q⸗ vene
Pn
iamartte
lbo etg
ſum e⸗
fumiuci
eiletet
laguitte⸗
ſverumd
eſt. Nam
bort a
artas
zdminiſt
lonem ſ
Prcterer.
mypenute⸗
los lutele.
tat,
giereritr
lcomoma
Ginntcon
Clonid/ ul
ſolus Pan
Rernodo⸗
foriürd
cogener
pirouane
ingenuar
nöſolum.
uefunt: (
edaus
Coanente,
Wotumillon

winos on
lemimntt
ultä morhln
üicn
nd humore
Leneraiöle
m ſtaminer
domomarti
ir
lomummutif,
ino olteen
Nin reciletl
Imaniglenourt
Gptobnbenn
antur: i
mm Miathan
neigainre
Geinr itſchn
Oimuniunetnn
oTümiiug
Fominm me
MGin
nchainmnt
liifii
onbat
Haiugl⸗ 1
vnaliabannt
Hzmila

mrin
ichliani

*

Sõ

ĩugalibus ſacris adhibuerunt: Adeo matrimonium ſacroſanctum

atq; uenerabile apud illos erat ut id non ſub uno deo tutelari ſed
ſub plurimis tutandum cuſtodiendumq; céſerent. Prctereã cos ꝗ
in maritorum ordine numerabãtur honoratiores his qui uitam ce
libẽ degebant eſſe uoluerũt. Ef olim C. Metellus numidicus ĩ cẽ /
ſura:p.romanũ hortatus è ad uxores ducẽdas cã liberoruũ creãdo-
rum Juculenta quadam oratione: quam dein Auguſtus Ceſaucũ
et ipſe de maritandis ordinibus ageret et ad matiimonia capeſſen
da quirites hortaretur commodiſſime uſurpauit. et mediuſfidius

ſi uerum uolumus confiteri adiutorium uxoris uiro neceſſarium „ωRÜaνι

eſt. Nam quẽadmodum uir foris et ſub dio negociatur comparqʒ
labore ac uigilantia facultates quę tectis recondant᷑: ita mulier reſ
paratas cuſiodit et illa omnia curioſe conficit quae domi debeant
adminiſtrari. Sic aſterius opa a natura comparata eſt ad exercita/

tionem forenſem et cxtraneam: alterius ad domeſticam dilig étiãꝗ. e
861 „

Preterea quid dulcius quid ſucundius eſſe poteſt patrifamilias in//
tra penates domeſticos ſe recipienti: ꝗ habere matrem familias-cu//
ius tutele cuncta domeſtica negocia credat. cum qua curas partiat
cui cogitationes intimas cui paruos liberos tradat: quaè marito iu
gi exercitatione fatiga toſit requies atq; fſomentum. Er cum nihil
in domo maritali diuiduum conſpici debeatin comune ambo con/
ſpirant contubernio dulciſſimo pfruentes. Merito igitur uas ele/
ctionis/uba euangeliet ſanctarum ſcripturarum armariumapo

—. . . — M.. f„:
ſiolus Paulusnuũptias uocat honorabiles et cubile immaculatũ. A 6

—————

Merito honorabiles a nobis hodierne nuptie appellari poſſunt: ceũ
ſponſus et ſponſa honoratiſſimi conſpiciantur. cum ambo ſplédiſ
do genere claris q; natalibus orti ſint. Quis enim neſcit familiã
pirouanorum in hac urbe eſſe uetuſtiſſimam/ generoſiſſimamq;
utpote quas olim rebus potita eſſe dicatur: quam n pauci ĩ ſmudiis
ingenuarum artiumet potiſſimam medicine illuſtrauerùt. In qua
nõ ſolum littere et diſcipline liberalesed religio et cerimonic flo/
ruerunt: Cum ex hac ſampridem gente prodie ri Vir ſIanciitatt ui
te darus Diuus Qaldinus: enius nomen ef ſanctitudo apud Me/
diolanenſes eſt uenerabilis. Verum hac fempelſtate gcnus piroua/
norum illuſtraturornatq; uiro ornatiſſimo Gabriele. Cuius Ne
ogami hoc eſt noui ſponii nuptias hodierno die nuptiali oratione

f. i.

eh Jorna, d
V 8.
onss dnpondeys

r —–
:Wſpenſa:

ꝓſequimur. eſt enim hic multiiugis diſciplinis decoratus aſtrolo
gie peritiſſimus philoſophiae conſultiſſunus et in priniis medicine
ſcienuſſimus : quaè uel ſingule ingenue artes quemuis hominem
poſſent illuſtrare. Aſtrologia enim ab rerũ terrenarum côtempla

tu/ mentes noſtras euocatad ſpectanda celeſtiaad curſus ſiderũ

ſtatos péſitandos: ad ſaperas ſedes noſcitandas. hec efficit ut ho-
mines parum a diis diſtare uideantur. P hiloſophia quae mMater ar
tium appellatur dux eſt uife mortalium. animorũ morbis medtur:

rerum cauſas ſolerter inquiritet diuinae maieſtatis archana rimàr

quod feliciſſimum exiſtimat Matuanus Vates. Medicina ucroqua
nulla ars fructuoſior eſſe ferturſalutẽ deploratis reſtituit: morpᷣos
expellit: afflicta recreat: languenfia corroborat etcũ morte ipſa ſub
inde colluctatur. Has tantas/tãq; preclaras nuperi ſponſi uirtutes
exornãt ſuauiſſimi mores ſumma comitas/ dexeritas affabilita:

quãe res illum haud dubie feceruntapud mediolanenſes omnis fa

uorabilem: apud iſluſtriſſimos principes gratioſum. in ſummã ca
rus eſt omnibus inuiſus nemintomnium beniuolentiam genuina
quadam probitate demeretur. Cuius conſobrinum eſſe non penij
termagnificum ac circũſpectiſſimum uirum bartholomeum chal
cum: de cuius eximiis dotibus ac probatiſſimis moribus abunde
iudicauerunt illuſiriſſimi principes mediolanenſes: qui eum aſchi
grammateum hoc eſt principem ſcribarum ex omnibus unũ dele
gerunt quem omnium archanorum participem ac conſiliariũ eſſe

uoluerunt. ſed hec obiter pauca de multis. Ceterum quẽadmodu

ſponſi familia generoſa eſtita ſponſe genus illuſtre et peruetuſtũ
eſſe creditur In quo multi in togamulti in re militari excellentes
extiterũt: qui ſuis ipfi uirtutibus apud ues cognitiſſimi ſunvita ut
noſtra laudatione non egeant. Ipla uero ſponſa omnibus quecũq;
in matronam cadunt dotibus predita Familiae eſt ornamento:
Ingenut mores-Natrönali 8 uenuſtas feminam condecorant. Et
cũ quatulor iit quae ĩ ſpoͤſis ꝗrãtur forma. pbitas. nobilitas. dos:

hec formola-hec proba hec nobilis hec dotata eſt. ꝗquis ipſa non

illam ſibi dotem ducat eſſe que dos dicitur: Sed pudiciciam-
et pudorem et ſedatum cupidinem. Deum metum. parentum
amorem et cognatum concordiam. Qualis dos probatur et ex
petit᷑ in primis ab Alcumena plaufina. Deniq; ut ſemel finſamp
bata probatiſſimo: modeſta modeſtiſſimo: Landafa laudatiſſime
nubit: Quoram cõnubium ſicuti compar eſt-peneq; conueniens

Nrfn
ulamc
Nac
Colecten
ſelictat
nuoonb.
ehtn

.

nee
Goptimum
celo fact
ACalo
in to⸗
vegennn
piolilin
lbipuen
lermlile.
furt
Eptumn
bis relce
Hieronn
o Vir⸗
politiſi
ſusc

ſ ller fe⸗

luyulan
Crltads
tlietoven
tinm
lco Pen
anone

ennnri
IPnmsmelin
wemnuis hanitn
charumchen
Rd ufſusle
Dlxquge id
morbis e
is archamit
MedicnERE
periſoc uir
xenits A
Olanenſasonm
volentamgen
umelenon
Utholomeune
vonbus dbun
mibus undid
Conliarii :
ſcett Petuen
litai evel
ochnibos in
CoNacNN
e N
Nohllt

i,

heg Ali

ſta dit faxint ſit felix fauſi tum atq; fortunatum. ut diuniſſime uſuãt-

uitam concordiſſimam iucundiſſimam q;. et ut dulces natos Iuſci/

piãt: et ex haſis dulciſſimos nepotulos aſpiciant: quorum luſibus
oblectentur:quorum blandiciis refoueantur : quorum forfuuis ac

felictatibus condecorentur. Sed iam tempus el ut formulam a
maioribus inſtitutam uſurpemus? ein ernacuüla lingua loquentes-

magnificum Minum Rofcium Senatorem bononi!
enſem PPbilippi Beroaldi bononienſis epiſtola
OQOhines Poccatius-homo in igua uernacula diſertiſ
D ſimus centum fabuloſas hiſtorias ſulo elegauſſimo
compoſuit: ex quibus duas nos potiſſimũ excerpſi /
mus: cas q; in latinum ſermonem nuper exercendi
ingenii cauſa tranſtulimus. Nam quemadmodum
ſtri ex greco in latinum et ex latino uertere in grecum

prefatione religioſ- Mmac ſponſam ita interiogemus
prefatione religioſaſponſum ac ſpont teriogemus.

maſöres no

optimum eſſe iudicabantid quod in primis. L. Craſſus et. M. Ci

ero factitaſſe traduntur: Ita nobis conducibile uiſum eſt ex uer/
aculo uulgatoq; ſermone aliquid Mythicon hiſtoriconq; cõuerte
in romana linguã: ex qda conuer one igemium mediufſfidius
uegetatur. eloquutio expolitur. Supellex uerborum optimori coſ
pioſiſſima comparatur. In hac aufem interpretatione Inze r me nõ
ubiq; uerbum e uerbo-ſed ſenſum expreſſiſſe de ſenſi uquedã pre/
termmiſiſſe. nonnulla addidiſſe. Eatenus ur decot em in franſlatione
prfuiri li parie cõſeruaremus. Et hoc fecim us ſequuti Oratii pre
ceptum ita precipientis in ante poetica. Nec uerbum uerbo cura/
bis reddere fidus interpres. quod etiam faciendum docer Diuus
Hieronimus ſcribens de optimo genere iuterpretandi. Accipe er
86 Vir praſtantiſſimeet in ſtudus bumanitatts litteris q; noſtris
Politiſſime/ opuſculum a Philippo tuo conciunatum: De alieno
eſfigiatum. de alieno noſtrum: qiod legas quaeſo cum fueris ocio
ſuscum animu a ſenatoriis muneribus publicis q; negociis pau⸗
liſper recreare decreueris: Cum te in bibliothecatn tuamquae te

ſingulani eruditione decorauit: recondideris. Tunc. fi. aniimmus

exucudus eſt curis grauioribus: demulcedus liſteris amenioribus

et refouendus uoluptatibus hilaroribus. Tunc halce nugas pote /
ris in manus ſummere: potenis inſpicere: et tuo polito limatoq; iu

dicio penſitare Nunquid ac flofcutos Boccatiiin ſuo genuinoq;
ſermone prenitentes-aſpirare potuerint noſtra iſtec lanna inter

f.ü.

pretamenta: Quae tibĩ peculiariter dicaui. Propterea ꝙꝙ ueri amo

)Vr vn .—
G 'fo⸗ omn P 6

H g.

Bop ſtosna Deſpeſah
6 1 % 7

de Lyto Prwe

ris uereq; amiciciae teitimonia ſunt locupletiſſima. quicquid id è
boni conſule et me uti ſoles ama.

e, Vo tempore octauius Caeſarnundum cognomina
ttus Auguſtus in triumuiratu romanum regebat im
Pperium Fuit rome.p. Q. fuluius homo patricius ac
nobilis/qui filiim nomine Titũ fuluium iuuenem
Jſingulari ingenionpreditum athenas miſit ut philoſo
phiae ſtudiis erudiret᷑: eũq; etiam atq; etiam commè
dauit chremeti uiro nobili amico uetuſtiſſimo: qui Titum hoſpitio
ſuſcipien uoluit ut in contubernio filii Cilipi familiariter educa

retur:et utrunq; Ariſtipo id temporis philoſopho illuſtriſſimo tra
didit erudiendum: ut Fiſdem pariter doctrinis imbuerentur. Cũu

itaqʒ ambo iuuenes uitam degerent comunem: tanta ſimilitu
do morum repente apparuit ut ſumma germanitas ſummaq; be-
niuolentia inter ipſos coaluerit. adeo ut uix morte potuerit diſſoci
ari.ſimul ambo philoſophię ſtadiis incumbere. ſimul ambo ad fa
ſtigium diuini dogmatis aſcendere. ambo excellentiſſimi ingenii
dotibus pares exiſtere.qui talem uitam duxere circiter trienium
maxima cum uoluptate chremetis. is utrunq; pio amore ꝓſequẽs
nec in filium ꝗᷓ in Titum propenſiorn cum ſam eſſet ſenio cõfectꝰ e
uita migrauit: Cuius obitũtanꝗᷓ comunis parétis-/Titus atq; Ci
ſipus peraeque defleuerũt et pari lamentatione proſequuti ſunt.

adeo ut nec ipſius chremetis familiares ac cognati ſatis dignoſce

re poſſent uter eorum iuuenum magis conſolandus foret. poſt ali
quot menſes amici neceſſarii q; Giſipihominé conueniũtet ad
uxorem ducendam pariter hortantunpuellã ſe repiſſe dictitantes-
Ciuem atticam ineredihili formoſitate conſpicuam et generoſiſſi
ma gente procreatãâ: Cui ſophroniaé nomen erat: et id temporis
Quintum decimum agebat aetatis annumherum uotis giſippus
utpote iuuenili ardore caleſcens libéter annuit. Iamq; appetebat
tempus nuptiarum. C um ſponſuuna cum I ſto ad ſponſam ui/
ſendam proficiſcitur: iam ambo intra edes ſponſae penetrauerant
ITam inter ſſippumſophroniamq; facetiſſimi ſermones ſereban
tur: Cum Titus quali elegans ſpectator femincae formoſitatis ad

Pic
hine
lota⸗
lnd
wor
ſatt
ſcut:
Phre
nige
ln
ſus et
zmimu

ſeatis

koren
latac
luſce
QulenD
ude
ddie

fili
M
I⸗
ler n
Naigi
ü
wui
ſlioe
Mi⸗
legnn
lum/
Pellen
pnuie
wici⸗
niiee

Cpid

tteach leimn
m. uigili

.

anumregcht
Witni
luiunviunen
1cn etiman
RTEN
Amiliniteran
villuſtilim
buerennn. l
: tunta ſnli
asſunmngt
epotveni i
mibon
ntiſimii
Citer ieni
mote ſel
ſenio ole
litus aiq
Mecuutſn
ſats cigu
8 ſoret i
onueniite
iſſe dcn
D gennt
ridten,
lotisgl
Apogln.
epenenanti
onts ii
Ommoſt

cupidincis. Quodi;

KM

hibitus/ cxpit curioſis oculis cuncta perſpicere et ſingula Sophre

niae membra callenter penſitare: quae cum mirandum in modum

tota còplacuiſſetipſe ſecum illam Ipecioſiſſimae puellae uenuſiaté .

illud decus: illam exuperantiſſimam pulchritudinem ſubinde me
moria repetens tanto amoris incendio cępit eſi tuare ꝗto nullus pri
ſcis temporibus amator céffagrauerat. cum itaq; domum repedaſ
ſent: Titus intra cũbpiculum iolus ſuper Sophronia cogitare. S
phroniam intueri. ſophromae nomen identidem nominare Tamo
magis ardeſcens ꝗto magis in ea cogitatione uerſabatur: Tandem̃

poſt multiplices curas crebraq; ſuſpiria ita ſecum lamentari exor/
. heu erumnoſam uitam tuam Tite. VBi

ſus eſt. Heu te miſerum.
animus ubi amor. ubi ſpes tuae collocanture nonne uides nonne
ſentis hanc tibi uirginem in ea ueneratione eſſe habendam: qua ſo
rorem?e Hoc exigit munificentia et benignitas in te a chremete col
lata. hoc expolci. ida uerus q; amicicia. quae tibi cũ giſippo eſt/ hu
iuſce adoleſcentulae ſponſo. Quid ig redcupiſcis? quo te a frau
dulento cupidine precipitem trahi ſinis? quo a ſpe blandientes Re/
elude aliquando oculos animi: et temet ipſum infelix reco noſce.
obtempera rationi: et cohibe illicibilem appetitum. Moderare cu
piditates inſanas et aliorſum cogitationes tuas conuertito. princii
iis obſta. et uince te ipſum dum tẽpus adeſt. dum datur occaſio.
Hnid uodiu iamtonele affectas: Turpe flagitioſum indecorum ẽ:
uod aſſequi moliris abſte in primis fugiedum: Si id quod
uera amicicia expoſcit et quod te ipſum decet intueri uelis. Qui
nã igit᷑ tibi Tite factitãdũ eſte amor is mediuſfidius illicitus illau
dabilis q; relinquendus. alioquin inter fidos amicos perfidioſiſſi /
mus iudicabere. Dein cum ſophronmiatc remini ceretur᷑ mutato cõſ
ſilio cuncta quae dixerat retexes ſic ſecum ſolus ſermocinabatur.

Maiores ſunt profecto uires legis cupdineae: maiorq; potentia ꝗᷓ

.Æ☛

ℳℳ

ne anmo oe

legum reliquarum. Le eges cupidinis frangunt diſſt ipantq; non ſof x
lum leges amicicie: Verum quod maius elt diuinas Quotieũs im

Pellete cupidine pater filiam adamauit: Frater ſororem. Nonerca
priuignum: Quat haud dubie ſunt maiora portenta/ꝗ ſi amicus
amici uxorem ardenter am et: id quod iam ſexcenties factitatũ. Huc
adde q; ego ſum iuuenis tet iuenta imprimis obnoxia eſi tlegibuſ
ur amori placet mihi quoq; blactet neceſſe
III.

RAE

moh.

eſt. honeſta ſenioribus cõueniũ. Ego id uelle cogor: quod amor an
iubet.formoſitas huius uirguncule tanta eſt ut ab ommibus ama!- nas
ri mereatur. Et quis me merito poterit obiurgare⸗ Si inuenili eta ne
te caleſcens tam decoram tam uenuſtam iuuenculam tãq; amabilé cN
adamauero: Quaè a me non propterea amatur: ꝙ Ciſippo deſpò/ ponen
ſata ſit. immo cam amo libentius q; amarem ſi alteri denupſiſſet. eq̃
In hoc fortũnaã obiurgari meretur Quaèe ſophroniam amico meo
Giſippo potius ꝗ alteri habendam tradidit. Quod ſi puella ob int: lote
cõparabilem formoſitatem meretur amari: ſicut hercules merctur: woi
debet cquiore animo ferre giſippus: ſi reſciuerit eam mihi efſe po ſo⸗
tiſſimum cordi: non alteri:hec et id Zenus multa ſecum Titus ipſe N
nolutabat auimo: qui nutabundus in partes uarias diſi trabebatur. ſ Nuo
, Itaq; maximo curarum eſtu fluctuans nõ ſolum diem illũ nocteq; Wer
D Ec, cY. quae ſubſequuta eſt ſuſpirando conſumpſit: ſed et alias cõpluſcu fſuants
P cpemor Pnele las. adẽo ut nec chum caperet. nec ſomno indulgeret In lectuloq; cgoin
n.ο e o On O' pre nimia uirium imbecillitate decumberet. Giſippus ut pote qui mwel
ſ; 2 . — Titum iampridem uiderat ſollicirudinibus anxium et nũc eundd a
uidebat egrotantem: maximo dolore afficitur: omniq; adhibito ſtu ſinn
dio ac diligenria nuſꝗᷓ ab ipſius latere diſcedens hominem ſepiſſil ci
me cõſolatur.ſũbinde cauſam exquirens et curarũ et egrotatiòis. K
Ceterũ itus qui reſponſiones fallacio ſas hactenus commentuf v
fuerat ad Yiſippum aſtu decipiendum: Tandem ſuſpirans ac lacry Fro.
= , n e mabundus: Giſippe inquit ſi dis placaifſet:mihi erat mors iadu iunuibi
D e orm & ſ. dum uita iucũdiorcogitanti a fortuna me eo eſſe deductũ: ut mihi iſu
7 eo „N, 49 ie uirtutis meae periculum faciendum fuerit: quam appetitionibus iſe
VISE ominantibus nõ ſine maximo meo dedecore ſuccubuiſſe cogno/ murn
ſco. Itaq; preſtolor mortẽ quae mihi ſit futura ſuauior/turpi uita boeſit
atq; famoſa. Tam enim tibi cuncta denarrabo. iam ex me pudibũ/ uulle
do cuncta cognoſces: Cum apud te nihil oculere: nihil diſſimula iin
re nec poſſim nec debeam: nec uelim. Et ab imitio rerum exorſus in pr
detexit Scenam curarum ſuarum .Ef᷑ quemadmodum ſecum ace eer
rime contendiſſent-hinc amor: illinc honeſtas: hinc dedecis illi AMn
decorum: ét ut tandem animus undiq; uexatus imperioſo amor u
tuccubuiſſet. Deniq; ediſſerit quemadmodum ſ. ophroniam efflti nigc

iod n

mmbus m
Reen
migamnt
dilippo de i
denupſil,

am amiconh

ſipuelſebn

cules meren
im mhielep
um Tinzfe
8iſtnabebeu,

Mmilüweig A

n SN
ete ilän

Ppsrpoen
nA ceu
b
ominen ſelil
ie groiiiß
1s commenn
inins irans 1c 40
nots iͤl
laci: unm
rüimnin
ubuilecgt
nior tutni in
nexwe
nihil Cn
ſimmu
Sn ſeun¹
Rlececli N
penol m
Amn

—
= 1

S==

da. Nam qui uerus amicus el ꝗtum ex honeſtis amici rebus ca!

710

ns ſe Hagitioſiſſimiq; pe/
nas morte luere conſiituiſſe id Gimß citiſſime ſe peruenturum.
Heoc audito Ciſippus pauliſper heſitabundus utpote ſophroniae
cupitor: Deiñ ſecum ipſe incuntanter decreuit uitam amici ante/
ponendam eſſe uirguncule: et achrimis Tiii oppido commotus

pſle e quoq;

blorabundus ſic infit. Titeniſi com
ego ſ apud te ipſum expoſtularem tanꝗᷓ amiciciae noſtrae preuari
catorem: qui fandiu taas acerbiſſimos affectus mibi ignotos eſſe
uoluiſti. Cuod ſi fibi iſtũd inhoneſtum ac indecorum uidebatur.

Scito in honeſanoñ ſecus ꝗᷓ honeſta cum amico eſſe communican

pit uoluptati tantum a flagitioſis ac turpibus amici animum ab
dacere conatur. Sed in preſentiarum his poſthabitis propitora di:
ſcutiamus. Sĩ fũ ſponſam meam Iophromam ardenter amas nihil
equidem admiror: ualde admiraturus. ſi abſte ſecus fieret cognita
puellae formoſitate et animi ui generoſitate perſpecta: qui ſanto
eſt ad paſſiones amoris ſubeundas accõmodatior: ꝗto res concu/
pita fuerit excellentior.et ꝗto acquius ſophroniam amas tante ini
quius de fortuna conquereris Dum tibi uidetur eam abſte hone /
ſtius amari potuiſſe ſi alteri potius ꝗᷓ mihi denupſiſſet. Venim ſi
tu prudens ac circũſpectus es: prout eſſe conſueuiſti: profecto co /
gnoſcere debes te plurimum debere fortunae: Quae ſophroniam

mihi ꝗalteri fouendam dare maluerit᷑. Et enim quiuis alius mari/

tus ſuorum potius ꝗᷓ tuorum amorum rationem habedam eſſe du
xiſſet: Quod minime ca dit in meos mores: Si me tam tibi: ꝗ qui
maxime ſit: amicum eſſe credis.
hoc ſit ꝙᷓ ego poſtcaꝗ ſũmus inter nos amicicia copulati nihil ha
buiſſe me memini quod non ſibi quoq; cõmune foret.quin etiam
hec res niſi in eum locum adducta eſſet: ut reuocari non poſſet:id
in preſentia quoq; facerem quod reliquis in rebus a me ſem /
per ante hac eſt factitatum. Sed cum Sophronia in ea ſit
adhuc apud me conditione ut tua effici poſſit: tua mecdiuſfidi
us per me efficietur: Cum non uideam in quo tu beniuolentiam

meã debeas magnifacere niſi ego quoq; nouerõ ſibi morẽgerere-

Cuius rei argumentum uel

atione ne indigeres * 1

Zaße

—

r . 5.
Arz,1 4,0 2

Yratificani in eo potiſſimum quod honeſte fieri pofelt: Nõò infinior
Sophroniam mihi eſſe deſponſatam et a me uehementer amari cu
ſus nuptias cupidiſſime preſtolabar. Sed quoniã tu utpote me ip
ſo curioſior rem tam deſyderabilò incredibili deſyderio deſyderas:
Viuito letus et eſto ſecurus: propterea ꝙ; Iophronia non mihi ſed
tibi nubet: et in menm thalamum tua futura coniunx deducetur.
Proin exuito curas: deſine triſtitudinem: et priſtina ualitudine rei
euperata gaudibundus temetipſum conſolare: Et animo defecato
fructus amoris tui ſuauiſſimos lòge amore meo preſtã
us ꝗqtum uolupfatis capiebat ex hoc giſippi ſermone ple
tum uerecundia afficiebatur oſtẽétante quo
orem ſuam ipſius fore ad eã
obrem cum lachrymas cohibere nõ
Tgiſippe liberalis ingenuaq; amicicia ap /
tiſſime oſtendit: quid me quoq; in mea facere deceat. Ttaq; hinc de
us auertat: VI ego illam unꝗᷓ abſte recipiam in uxorem: quam tibi
tanꝗᷓ digniori fortuna conceſſit: Quãae ſi nouiſſet hanc mihi cõue/
nire neq; tibi neq; alteri eam tradidiſſet: Viere igitur letus ſorte
tua: Vkere fortunae dono meq; finito quefo inter iu ges lacrymas
tabeſcere : quas mihvutpote homini tanta commoda non merenti-
fortuna parauit: Quac mehercules lachrimae aut a me ſuperabun
tur: id quod erit tibi piucundum: aut me ſupabunt: Et ego hoc Yli
cente in dies cruciatu liberabor. Ad hee giſippus/ite inquit ſi
a beniuolentia noſtra tantum impetrare poſſum/ut tu meae uolun
tati obſequaris et ſi ab eadem tibi perſuaderi poteſt: ut obſequĩ n
nolis: Hoc illud eſt in quo potiſſimum decreui ipſius amieiciae be
neſficio uti: Et ſi precibus meis non reluctaberis: effſciam ut tu So
eamq; uim adhibebo qua in amici bonis uti debe
mus. Noui ꝗte ſint cupidinĩs uires: qui non ſemel ſed ſaepiſſime

qtu
no ſpei blandientis:tãtun

maior erat C ifippi liberalitas: eo

G& =M
mſA ια poſa

phronia potiaris

uſſnet
ſulert
WWbell
gAflaul⸗
iteperin
eniean
riimminm
ſoſcat
un lill
nigke o
inbtof
utewet
t
ilünelän
URN
ſterocbt
Häihuann
Utoln en
Wik
hoontemtl
ulmnirhen
Gnuereg
eiciuni
ittm;
aupenihin
roni

— —

homchercu

amãtes pdu xit ad obitus miſerabiles. Et talibus te amoris pedicis
i llaqueatum eſſe ſentio: ut neq; regredi poſſis: aeq; lacrymas ulla
ratione cobibitas moderari. Tibi uero impatibiles cupidinis uredi
nes perferre nequeunti atq; ob id ipium obeunti ſuperſtes plane
eſſe nolim tceq; ociſſime ſubſequar: Quo circa et ſi nulla alia in /
ter nos cauſa eſſet mutuae beniuolentiae: Tamen cupio te uiuere
ut ipſe quoqʒ uiuam. Scitoq uitã tu uel ob hoc mihi eſſe ſucũdiſ
ſimam. Igitur erit tua ſophronia cum haud facile aliam reperire

gineo

lerurſec
inleſhon⸗
Nkiulcete
mimpr
Enmmi
(i
ue nz

Nni

ramant
I
tpotemeip

delſenn

n mihi ſel
Ccdlcent,
litudinen
no dekeant
meo onlſs
Emoreſt
ſRumnqi
n forene⸗
CoNdeN
micicnah
NNA
nguamt
cmihrcöe
Ens lont
heym
n merent;
perabinl
ingaitſi
eae uolun
Plegnins

Rieiclaedbe

muNS.
is vtiebe
hri helicn
nmudl
Einis ueii

ſins e.

Ialan
Pteunet

nlepenmt

ſero. ſed ex bona in meliorem fortunam cam trãſtuli erneq; ami

agaturmihi ita agendum uidetur. Optimè noſii quẽadmodu mihi

domum ducam
ſitcuti commodiſſime inten nos conci nabimus: cũ illa perinde ac

ꝗas: quaèe fibi fantope placitura rrrgs mofn meum nò ſane
difficulter in alteram tranſſerens et fibi et mihi latiſfeceroreui ne — —
gocio obeundo fortaſſis nõ ſic propenſus forem: Si tam raro tan 27 . αdæ nn Ca
ꝙ difficulter uxores reperirentur ? raro ꝗq; diſficulter amici
ueri reperiuntur: Ideéoq; cum ego poſſim facillime uxorem alterã
inuenire amicum nero alterum difficillime: Malõ Uxorem amitte⸗
re ꝗᷓ amicum Immo nec uxoris iacturam patiar ſi eam tibi conceſ

cum perdidiſſe exiſtimabor: Proin i quid apud te pollent preces
ſoleris:? Et optima ſpe fretus conſtituas eam capere uoluptaté qui .
Tuus feruetiſſimus amor exoptat. Titus partim pudore ſuffulas, d SuKaααà aον
. um eſe cxiſtimaret ut ipſi ſophronia deſpõſaretur. pari Mel, ſyp, ⸗
tim ſtimulãte cupidine et hortamẽtis giſippi uigoratus ſic logtur. . 77 0 7
Nutabundus ſum-Giſippee incertus utrum magis tuo an meo
deſyderio obſequar: utrum id facere 5eamquod tibi tantope ro
ganti placiturum eſſe confirmas. quoônmiã tua erga me benigni
tas tanta eſt: ut meam exuperet uerecundiam: id elticiam quod ro
gas: Tibiq; ſit exploratiſſimum me tibi non ſolum optatiſſimam
ſponſam: ſed ipſam uitam acceptã referre. Dii faxint ut ego olim
ptim in fortunis tuis amplificãdis ꝓtim in honoribus cumuldis
poſſim tibi oſtendere meam erga te beniuolentiam et fidem: et fũ
cognoſcere queas ꝗᷓ mihi gratum fuerit hoc tuum in me ſingulare
beneficium. in quo tũ me iplo erga me ĩp um miſericordior extiti

ſti. Ad hec giſippus. Tite inquit ut oc negocium adamuſſim per a yle 5Jo Giſſ

ſophronia poſi diutinas meorum neceſſariorum conſultationes fu
ertt deſponſata. I munc em uxorem repudiauero perturba
tio mehercules maxima et tumultus exorietur inter utriu ſqʒ con/
ſanguineos :tneq; ego id magnifaceremſi uel ſic ipſa tibi uxor tra
deretur. ſed uereorne ſi hoc pacto res a gaturcognati eã alteri ſta /
tim deſpondeant: amboq; puella cupita ſimus uiduati: Quo ceirca
mihi uidetur:ſi modo tibi idem uideatunut ego in id incumbam:
quod iamprido iuchoaui. hoc eſt ut ſophroniam tãꝗᷓ uxorem meã
Pnupfias [ponſali ritu conficiam. Tu dein furtim-

uxore tua furtim concũbes, Mox ubi iſum fuerit tempeſtiuum-

DPemmi. Vir 2297*²

.
r nſene,

ſ- 12

J. 33 A 20 wmwo P

rem omnem pateſaciemus Quod ſi a cognatis non improbabitur
bene erit.ſin minus tu ftamen uoluptati tuae ſ- atiffeceris. Et cunmrid
quod factum eſt ſieri infectũ nõ poſſit neceſſum erit ui uelint
nolint rem ipſam approbare cogantur Placuit L ito tale commen/
tum. Quapropter CQiſippus Sophroniam perind ac còiugem ſuã
domum ducit iam Tito incolumi et ex egrotatiõe confirmato: Cẽ
lebratis q; nuptiis cũ lam adueſperauiſſet Matronae paranymphae-
nouam mupfam in thoro geniali collocantes cubiculo propere fa
ceſſunt. Erãt fhalamus Iiti cum Ciſippi thalamo coniunctus et
aditus inter utrunq; erat peruius. Itaq; Ciſippus luminibus diſ
ſimulanter extinctisclanculum Litum adit: eumq; Admonet ut
cum uxore ſua cubitum eat. Quo audito L itus pudore ſuffuſus
uoluit a incepto deſiſtere. Sed Ciſippus qui non minus re ꝗᷓ uer
Pis propenſus erat ad expléda Tiri delyderiæ poſt diutinam diſce

ptationemtandem hominem intra cubiculum ingredi cogit: qui

=S S Sen 5 cum primum lectum genialem conſcendiſſet nouã nupfam fami
. 5 J liariter interrogat: an ipſius uxor eſſe uelit. puella cxiſtimãs illum

eſſe Ciſippum. ſe uelle reſpondet. Tunc Litus Sopbroniae digi
to annulum pronubum induit faberrime factum ac luculentum.
FEamq; his uerbis affatur. et ego uolo tuus eſſe maritus Inde cum
ueneri coniugali ambo operarentur incredibili uoluptaie affieiun
tur: Neq; unꝗ Sophromia ſatis diſpicere potuit nõ Giſippum eſſe-
ſed Titum qui ſecum ſingulis noctibus concuberet. Cum hoc pa

cto procederet Titi Sophroniaeq; coniugium: moritur Rome pu

blius Titi pater. Extemploq; ad illum litterae afferuntur: quibus

agdmonetuvut ſine cũctatiõe Romam remigraret ad res ſuas omés

componédas. Quo accepro deſtinat Litus ſecum ducere Sophro
niam Remq; cum Ciſippo communicat. Hec autem non facile-
nec ſatis commode fieri poterat. niſi Sophronmiae prius rem omné
detexiſſet. Quapropter illam in cubiculum introduetam de rebus
omnibus prout tranſacte fuiſſent ambo commonefaciunt: Vilidiſ
ſimisq; argumentis Titus cuncta confirmat. Tunc Sophronia
cum toruo obtutu utrunq;ʒ conſpiceret paulum indignabunda pro

rupit in lachrymas et ubertim flens dolũ in ſe Ciſippi deteſtatur.

Et moxnullo ſuper hac re emiſſo uerbo domum paternam repe/

tens parentibus cuncta denarrat: Et quẽadmodum ĩipſi ambo frau
de Ciſippi fuerint circunuenti. ſeq; non Ciiſippi: ut opinabantur-
ſed Titi coniugem eſſe. Hoc patri acerbum indignum contume

.

Ephront
UNI
muGN
“ zenelegt

uiſteteett
eroleri⸗

ſohbiots
ucg gube
celitate!
m.Q
Nonm

4 ocleea
eltat⸗

tnenasr
tenis uinc
gtücnmin
nomeri
Geliinn
ſiumutn
ſitet uni
. Nio
ſamnerps
enoll
hiumci⸗
cältecel
llite

ensAnn aueri der pea eCrflppic affinibus ſupꝑ h r,. S
Ti queri. Hinc contentiones rixeq; inter P hac re doléter cò/
i nilirs eratiam Qiſipyt rixeq; inter utroſq; non modice fi FI. in
lotdecmn 7 iſippus non ſolum ſophroniaen e fieri. in
fuis, 6s allerete eu i ſolũ rep:heſi phroniae neceſſariis: ſed ẽt
chiignl ſimum. Uiſi Urep̃hẽſiõe ſed atroci punitõe eẽ dignii
cnüimct um. Ciſippus rem ſe honeſtiſſimam f. . punitõe eẽ dignii
nund S ophroniae conſanguinei ſibi eciſſe cõtendere: ob quã VDT Smaßs
epandhen cum illa meliori ge ibi gratas gratias meminiſſe d 5 ”M O
lcl illa meliori generoſioriq; nupſiſſi ziniſledeberetr
icllopthheri maxi H roſioriq; nuplſiſſet. Titus hec oĩia i. ens
aimi Nin⸗ anxietate afficiebatur: Tdem cog uoſeebat n 2 intelligens
o Cnlnan rem eſſe grec — gnoſcebat morem pecu
““l dat. Paeccrliqtutfe tantiſper uociferationibus minis q; Ceren
WR Tunchon ſolun illos mn ntur qu fidenter ac uiriliter cõgrediãt᷑.
inſi⸗ N GP W.— inertiſſimos q;
onini eſſe calcrada o körnano Fre cõtumelias atq; cõuitia nõ ulteri
NRNI gnaot Ciſippi arqh ſo no preditus et prudẽtia attica decoratus
Mogen:⸗ iſippi arq; ſophroniae in unũ oẽs cõuos Algt
igretiagti⸗ ice ſoto Gilſippo comitatus ira diſſ i oës cõuocat. Quo in cefu. 2
ENN ſophi oẽs olum mortaliũ actiöcs d eruit. Opinatur coplures p ilo a- — ꝑö–=
MiCN— atq; gubernari acdig afirmat aeag, immortaliũ ꝓuidẽtia fieni à Aerrnros, ſ.
gubernari. Ideoq; affirmt ꝗcqd a nobis fiat id oẽ ien „ Sſetp, e ſatvna
nbunui ceſſitate fieri. Xli iero autumãt hã is fiat id oẽ fato et ne⸗ . eW
mar alumn dam Zust petolopnos autumãat hac neceſſitaté fato eſſe attribué/
. orũ opini dili eEr n
nuim Mi tis apte TRfrnset igenter péſitate fuerint: ſa
lulmri larillz iefellere: tiores diis imortalibus uideri uelle-
ſannmr d— quae nec; corrigi oſſũt ol
iCr .. UKero Tedcre deben a iplis diis Eum. üt neq mutaſi: Efiimi
ForN temerttas uelle reprehédere d N. Médiuihdid tulta ac belluina
4tenis uinciendi ere deorum opatiões. Et arctiſſimis ilti ca
nme is uſmncicadi Plane ſunt: lui finpuderiflima pcaciti fatn de
Lal teſind orũ eriminãda pcipitãter ruũ unpuüdermans cacitate ad fata de
nada pcipitäter ruut: inter quos ſſcut es srin .
umiuent annumericlt j did u es en uos eſtis
die dictitare os lãpᷣde dixi 10ti
FEN e dictitare. C tpafs Düel emeniſſimſocp' hroni cet quoti⸗
ris tend ſerit:quã uos Yifippo deſpã ni Sc lop. ronia mihi nup/
u3 vlenn fuit et curioſiſſin Dbe deih deratis: Enim nero cõſiderãduũ uobis
olvenmt et curioſiſſime péſitãdu: queamodum fala a pri lerädtt Dobis V
makrini rant: Vi ſophroniaã nõ giſippo ſed mihi i fala A principio cõſtitue
efn ſfeur ipſa res in preſtia aPeck ime on tegit matrimomiũ collocarer/
tis P eenn P .Cteterum quia mu
gkhmd, anceps et difficilimu uide loꝗ dẽ diuina ꝓuidẽè guia mul/
nidtet deos nullã agere cura „„. Pun ẽtia aſſeretibus
Ciſop⸗ noium es . m rerũ hum anarũ: mihi placei deſcẽdere ad
un oium cõſultatiões. Vnde ſup his reł placei deſcẽdere ad
n ciã rattes. Riidéè lp is vebpus ſermocinaturus duo efi
ſiuſu a neceſſe ömoribus meis wini äÜÄR uo effi)
epiutne audé et oſtẽtem: Alterũ ut alios uituperatiõe Vnũ eur me iß
gumung tup ratiõe cõſecter, Verũ id fa⸗

ut dicitur trãſuerſum ab ipſa ueritate diſcedam. Veſtrae contume
liae furore magisꝗ ratione ſtimulatae atrociſſimis criminatibibuſ

uxorem ſuopte conſilio tradidit: quam uos illi ueſtra ſententia cõ
ceſſeratis. In qua re ego exiſtimo Ciſippum laudandum: idq; plu
ribus argumentis confirmabimuſ. Primo fecit giſippus id quod
amicum pro amiciſſimo facere decet: Dein ipſins factum pruden
tius conſultius q; ꝗ ueſtrũ iudicamus. Mitto in prelenti enarrare
quod ſanctiſſimae leges amiciciae precipiant. quod menceant ab
amico in amici cauſa eſſe factitandum. hoc ſolum dixiſſe conten:
P αρ Iüs ſum qꝙ; uinculum amiciciacarctius ualidiusq; humanos aios
b, connectit: ꝗᷓ ius côſanguinitatis: quoniam amicos eos habemus:
erncte quos ipſi deligimus: Affines uero et neceſſarios fortuna et caſus
aſſignat. proind nemo ueſtrum debet admirari ſi Ciſippus qui
mihi eſt intima familianitate copulatus/pluris fecit uitã meã ꝗ ue
ftram omnium beninolentiam. Sed iim ſcenndum argumentũ
explicemus quo demonſtrandum eſt Giſippum uobis fuiſſe pru /
dentiorem: Cum de deorum prouidentia uos ur mihi uidetur nihil
prorſus intelligatis er multo mminus calleatis quid efficere poſſit

—

ſtrũqʒ conſilium deſponderant S ophroniam Giſippe: quĩ et iuue
nis eſt et philoſophus. Ar giſippus eam tradidit mihi iuueni piter
et philoſopho. Vos cam uxorem d ediſtis homini attico. Giſippus
homini romano. Vos ſponſo generoſo. Giſippus generoſiſſimo.
iti. Giſippus ditiſſimo. Vos inueni S ophroniam deſpon
diſtisllam non ſolum non amanii ſed pene faſtidienti. Ciſippus

ipſa uita iucundior: Quod autem ueriſſima ſint cuncta quae dici/
mus: ꝙ giſippi factum magis ſit laudabile ? ꝗ id quod uos facti/
laſtis: Sin gula lingillatim pen ſitẽtut. Me iuuenem eſſe et philoſo
phbum ſicut ipſe giſippus eſt: Fabitudo mea et ſtudium ſinelonga
ſermocinatione oſtendere poſſant. Eadem eſt mes et giſippi etas.
In ſtue terarũ ambo pari ſemper gradupariq; uoluntate ꝓ
fecimus. hoc uero inficiari nec uolo nec poſſů. ilſũ atheniemſẽ me
e romanũ.ꝙ ſr de patrię nobilitate et gloria diſputãdũ e: dicã libe
ry cuitatis me ce einé: giſipi uero patriã ẽe uectigals ac ſtipẽdiarnã

ciã modeſtiſſime hoe quatẽus cã ipa exigere uidebir neq; digitũ

nituperant lacerant inſectant᷑q; Giſippum: Propterea ꝙ eam mihi

amicicia. Dicimus itaq; ueſtra conſideratis. uelſtra ſolertia, ue/

iuueni qu eam ſupra ſuas fortunas omnes amabat. Quac illi erat

TRem
furſt
bis me
ſorentt
Iis io
eriſtie
ehtal.
elultill
Cltentt

Td
rte diui
pen
Romane
cruntſia
mpliſi
uncnt
cbach
nbel
fsopin
Pentn
ilevne
mooßi
mlatn
ſitkii
ſincig
ſtunlea
lmmin
bos Tit
imudir
teluc⸗
unatore
mic.
Ninsp
aceer

nck
Grinimnizt
tacenn
nſenmntz
nnduni
ſnmt
haunn
einmn
W enent
Mrleene
PKnmni
eos benn
fonmumd an

CTNe

ſtoni meign

ANINH

bobis fllenn
nihiuiceneni
efieen vi
perhiſſi
bi inuenlp⸗
nco. C
Fhenſinn
oniam dein
ient. CMn
t,Qrelſe
Anchnrei
l unſo
nelect bic
ium ſueleng
1giighien⸗
Colunaen
enſenſe
lüs⸗ ſelte
ieſiyinin

dicam me in ea natum eſſe urbe: Quae tor terrarum orbi domine
tur: iſllum ea: Quae patriae meae obſequatur Dicam illius ur
bis me eſſe alunum: Quaèe armis imperio et ſtudiis litterarum ſit
florentiſſima: Cum iſippi patria ſolis litteris céſeatur. Prererca-
quis uos hic me ſcholaſticum eſſe deſpectiſſimũ-ſordidiſſimumq;
exiſtimetis Hon ſum propterea generatus ex fece populari Imaq;
plebecula. Edes meae in urbe roma illuſtriſſim grefertiſſimeq; ſũt-/

utetuſtiſſimis maiorum meorum imaginibus. Et annales maximi

ſcatent titulis triumphorum. quõs proaui mei egerũt in capitoliũ:

neq; m preſentiarum gloria noſtri nominis extincta langueſcit.

ſed in dies magis magis q; iuueneſcit. Ominto pre pudore enume
rare diuitias meas luculentas. Cum aio meo infixum ſit honelſtã
paupertatem uetus eſſe copioſumq; patrimonium nobilium ciuiũ
Romanorum. c, ſi paupertãs apud uulgus ignobile pbroſa iudi
catur: ſi diuitiae in honore ac precio habentur: Ego polſideo opes
ampliſſimas utpote fortune alumnus. Noñ me preterit uobis affi
nem charum fuiſſe et eſſe debuiſſe giſippum. ſed non ego minus
uobis charus eſſe debeo: ſi cogitaueritis romae me ueſtrum futu
rum hoſpitem frugi ac diligentem. et in rebuũs fã publicis ꝗᷓ priua
tis optimum ſtrenuiſſimumq; patronum. Quis igitur poſthabito
appetitu et adhibita ratione Conſilia ueſtra giſippi mei conſiliis
anteponet? ꝓfecto nullus. Efſt ergo ſophronia bene nupta- Tito
Qummfio fuldio nobilliſſimo antiquiſſimo locupletiſſimo ciui Ro/
mano giſippiq; amiciſſimo: Quapp quiſquis ob id dolet atq; inge
miſcit: noñn id facit quod eum facere aequum eſt: et quid fãciat ne/
ſcit.Erunt fortaſſe nonnulli qui dicent ſophroniam non tantũ ob
id indignari. ꝙ Titi ſit uxor effecta. ꝗtum dolere ac lamentari ſup
fraude ac dolo:quo maritum Titum ſortita ſit.q; clanculum et fur

timnullo amicorum conſcio. omnibus conſanguineis ignoranti /

bus Tito denupſerit. Afqui hoc neq́; mirandum eſt: neq; nouum
inauditumq; còtigit. Prèetermitto illas quae inuitiſſimis patribus-

ac reluctantibus/maritos ſibi ĩpſae repererunt: Pretereo eas quae
amatores ſuos ſequutꝙlarem familiarem ac ipſos parẽtes deſerue
rũt: et ante còcubine fuere ꝗᷓ nupte. Pretermitto illas quoq;: quae
prius pregnatione er fet uerbo et ore Matrimonia ſua impud!
ca detexerunt. In quibus neceſitate id eucnit: quod in ſophronia

10 α

WTM En,

N

n accidit. Immo ordine et ritu nuptiali ſolerter et ſancte eam Ti
to Ciſippus uxorem in legitimum matrimoniũ collocauit. Scio
nonnullos futuros: qui querantur giſippum maritaſſe Sophroniã

Id quod ad ipfum minime pertinebat. Stutfae ꝓfecto tales ſur cõ
queſtiones atq; femineae: et aà nulla prudentia prouenientes. Nô
néèe hoc tpe fortuna utitur uariis nouis q; conſiliis: nõ ne inſtrume/
tis multiplicibus res deducit ad exitus conſtitutos? Quid ad me-
ſutor potius q philoſophus: negocium meum opꝛime côfecerit.
idq; uel clam uel palam factitauerit. dummodo finis ſit ipſe probã
dus? meũ eſt opus prouidere: ie deinceps ſutor: maxime ſi impru
dens eſt: poſſit meis ſe rebus ingerere. ſed pro eo quod fecit gra/
tias illi agere debeo. Similiter ſi giſippus ſophroniam mihi deſpò/
ſauituobis neſcietibus. ſtultitia ſupuacanea eſtob id còqueri et ĩdi
gnartquod conducibiliter factum eſt. Si diffidiis giſippi pruden/
tiae: Impoſterum prouidete ne ipſe andem amplius manitandi ha
beat facultatem. Et᷑ pro eo quod fecit. homini gratias agite. Cete
rum hoc ĩ pmis ſcire debetis mẽ neq; p frauũdes neq;; Puaframẽta-
uoluiſſe afficere ignominia ac nota nobibilitaté ac generoſitatem
ueſtre familiae. Nam quis Sophroniam furtim ac diſſimulanter
uxorem acceperimattamen non ſicut raptor eâ uiolaui: neq; ſicut
hoſtis impudice habui et contumelioſe: neq; affinifatem ueſtram

habui deſpicatui. Verum cum cgo ſophroniac exupanti formoſita
te in lammatus eſtuarem uideremq; me nequaquã illius cõnubio

poſſe potiri ſi eã a uobis ꝓprout fieri ſolet depopoſciſſe: Propterea
qꝙ; uos timuiſſetis: è à me romano romà deportaretur illa: Quae
a uobis mirandum in modum diligebatur? Vſus ſum fateor: arfe
clandeſtina: Quae niinc Uobis facta eſt manifeſtaria: Effeciq; ut
Ziſippus meo nomine nuptiaſ cò ficeret.qlã Tuo facere renuabat.
Preterea quis ego efflicnim ſophrontam deperirem: non tamemut
amator: ſed ut lgitimus coniunx ſuos optatiſſunos amplexus cô
cupiui. Etenim ipſa locupletiſſimum exhibere poteſt teſtimomũ:
ſon Prius cum ea me concubuiſſe: ꝗᷓπιπ olitis atq; conceptis:
ct annuli arabone legitima mih uxor efficeretur. CQum eam in!
terrogauerim: an mimi nubere uellet. ef ipſa ſe nõ niolle reſpòderit.
Quod ſi deceptam eſſe ſe exiſtimat: non ſum ego coarguedu s: ſed
ipſa obiurganda: Quaè quiſſnam ego ſorea querere ſu perſederit.

Ru
vinumn!
beſens u
lnagt
igtion,
1iM.
loſinegt
Pn ſufta
ns
Uperm
lonam ten
Uprrim
lognin e
noterets.
bocküpre
glentolg
lenceonn
luuchble
ſes RKn
lelilenini
N

huosom
irgater
mosta
Gntonu
MWcon
Gudibunc
elardi
Ane factu
mnkatun
ileſtnmn
ppbleroi
ormez

e em
auit ND
dophrwi
Dlaltz ſütch
nienmtes N
RRüun
.
mecökeettt⸗
ſtinſ⸗ i
Nimel Gnr
nodfrat
mmih
cnenai
Flippipnue
8 antandk
ir. Ci
Pphafnmen
Lencioltien
Cillimelenen
hui: üeh ſan
em ueltm
nti formoſn
flus cönori
n lrtot:n
Ceretennabtt
zwplexus 6
triinemi:

u Coneli
CUETHHII
1
lerelpiten,

hoc crρο Üt ſemel finiam: Eſt flad atrox delictum: hoc eſt illud ma

ximum flagitium: hæc elt illa capitalis fraus? qũam ego ammore fa

beſcens una cum giſippo commetus ſum ut. l. ſophronia clancuſ
lum atq; ſecreto ignara nuberet Tito quintio:oh̊ hoc giſippum ob
iurgitionibus inceſſuis: giſippo iñſidias paratis. gppo minitami
ni. Quid amplius queſo faceretis: S eã homini ruſticano: ſi fer
uo. ſi nequiſſimo tradidiſſet? Quae catenae ꝗq carcer: quod patibu
lum ſufficerent ad gi ſippum paniendum efed ſtam hec miſta facia

mus. qued a me nondum expectabatur. Videlicet

ut pater meus moreretur Propter cunus itum mihi neceſſum eft

romam remigrare. Quo cirea cum mihi in animo ſit ſ- ophroniam
in patriam mecum ducere uelle: Vobiſcum ea communi. auiquae
alioquin adhuc occuluiſſem. ſi prudentes eritis: Hoc animo equiſſi
mo feretis. Nam ſi uos fallere: aut contumelia afficere uolniſſé:

poteram ſophronſam uobis illuſam ludificatamq; relin quere. Sed

hoc dii prohibeantut in FRSBiGRARHN labes tãſaq; nequitia

queat hoſpitari. Erit igitur mea ſophronia partim propter uolunta
tem deorumet auctoritatem legum humanarum. partim propter
laudabilem giſippi mei ſolertiamet mei iplius aſtutiã amatoriã.
Ceterum qui uosmet ipſos dũs hominibus q; ſapientiores eſſe cẽ
ſetis:hoc omne negocium uituperationi ac probro inſipienter da
re uidemini. Ide; duabus potiſſimum de cauſis. quarum una hec
eſt: ; ſophroniam mihi eripiétes nulla probabili ratione polletis.
Alſtera q; giſippum perinde ac inimicũ habetis. Cui haud imme/
rito uos omnes eſtis obnoxii: qua in re quanta ſit ueſtra i nſipien /
tia: ꝗtaq; temeritas nolo in preſentiarum enarrare copioſius. Ve/
rum uos tanꝗᷓ amicos amicus amice moneo et hortor: ut ommes in
dignationum turbellas deponatis tut omnis iracundia abiiciatur:
omnia conuitia aboleantur: Ef mihi ſophronia reſituatur Vrego
gaudibundus uobis q; affinis non inuiſus hinc poſſim in patriam
repedarè ubi inam uobis ſemper deditus et mãcipatus. Nam q
a me factum eſtid infectum nullo pacto fieri poteſtſiue uobis gra
tum futurum ſit ſiue ingratiſſimum. Quad ſi uoris meis refragra
ri deſtinaueritis: ego nobis eripiam giſ ippumet ſr romam unquã
appulero-illam mediuſfidius uobis inuitiſſimis recuperabo: Qud
uxor mea legitima eſt. Et mimicicias uoł ifſcum truculentiſſimas

Nola C

.

cxercens uobis plãanum faciam ꝗᷓ ſinf nehemẽétes animorum roma/

norũ ĩdignatiões. Poſtꝗᷓ longa ſatis et luculẽfa oratiõe Titus po
rauit ex ſubſellio ſurgens uultu triſuſſimo et fronte corrugata/gi
ſippi manum apprendit. Et cunctos illos ſe paruifacere ſimulans-
quaſſanti capite minitabundus inde faceſſit. Illi uero: qui intus cõ
morabanturpartim argumentis Titi prouocati ad affinitatem ami
ciciamq; ipſius ineundam. partim nouiſſimis illius uerbis pauefa
cti in ter ſe conſtituerunt utilius fore et conducibilius/itum reci
pere affinem Cum Yiſippus affinitaté recuſauerit: ꝗ giſippũ ami/
cum perdidiſſe: et fitum inimicum comparaſſe. ꝗqobrem ſimul oẽs
egredientes/Titum conueniunt. ſeq; monnolle demonſirant ut ſo/
phronia ipſi in matrimonium collocetur: et illius affinitatẽ ſe plu/
rimi facere oſtendunt. Gi aũt ut amicum optimũ comple/
ctuntur:Et cum feſtiuitati atq; letitiae: Qualia affines decent: ge/
nialiter indulſiſſent: imde diſceſſerunt: Sophroniam ito remittõ
tes: Quae ut prudentiſſimam matron am decebat: Cõuerfa im uir
Iutem ut dici ſolet neceſſitate omnem extemplo amoré quo giſip!

um proſequebatur: tranſſudit in Titum. et cũm co romã profecta

7 Wem m Sopſome

Ppyn Toms

eſt ubi Honorificẽtiſſime a Liti neceſſariis familianbus q; accipiũ

tur. Thterẽa Ciſippus athenis relictus fereè ab omnibus floccipé//
hhh

debatur: qui infra breuiſſimum tempus/ ꝓpter ciuiles aliquot con
trouerſias iñ egeſtatem atq; calamitatem delapſus. et mox athenis

50 Rpm pPW exterminatus in exilium ſempiternũ relegatur. Vbi egeſtoſus Vi
7Eiei 2c& tam erum noſiſſimam agenæ tändem romam commigrauit. Foc cõ

Iiho ut Titi benignitatem experiretur? Cognitoq; cum eſſe ſuꝑ/
ſtitemet aãpud romanos omnes gratioſum ac fauorabilem: ad edes
eius accedit. Quãae haud dubie erant magnificétiſſimę: et ante ue
ſtibulum conſiſtens quoad Titus domum rediret preſtolatur. Ta

. 7. . . — » . .
„VW. 2osna A „ R&TElerat e foro Titus. lam domum ingrediur. ſed m Zilippus

n audet affarimemor illids: qua uexabatur calamitatis. auiter

tamen operain dat ut a tito uiſatur: errecogni itus introducatur.
Ceterũ Titus infrogeſfus-Baud quaꝗ giſippũ recognouit urpo/
te S qualidum ſentum atq; pannoſum. Quapp Ciſippus cum exi
ſtimaret ſe a Tito fuiſſe recognitumet prõpfer ſordes reiectum:
memor priſtini heneficii quod in Titum ipſe contulerat: Indigna

PBuũdusreous q; deploratis inde diſcedit. Er cum iam adueſpaſceret

kione.

hlomic.

cam lus

6 6
luclpecin
Nercumgl
Uentorer⸗
Ciipumm
enſeſſel
ſeritMei⸗
Piaze ven
ſtenis
iglisnen
et Cor
Rjor
ilirorn
uifaconan
mNN

umen ſi
mnin

Dkanlinac

arNN

nnser
lnigeln
ERNI

nineninm

ocolore⸗

ktuilen
che

ifunila nn

ale nN
racerarr
iznn
lenſetar

nfoma

ns
u
imulam⸗
Rd
tteman
s Püent
tüm ſee
ppüam,/
mloi
ntutſo
teſeſſl
iconpte
centge
temtti

fmue

nogi
prokece
accipi
ſoccpel

wot oll1

Tbenis
ithocc
leſup⸗
nrad edes
latur
, allitel
Ncaur.
ipo
meii
ellum:
ſn n
naſent!

cſunitione confectus pecunia defectus mortis cupidus ad locum ur
bis romae incultum deſolatumqʒperuenit: Vbi tenepricoſam ſpe:
luncam ing rediturillic cam noctem quicturus: Ipiq; Humi cubãs
iugibus ffetibus debilitatus Tandem ſomno ſuccumbit. Forte ad
hunc ſpecũ nocte intempeſtæaduentant fures duo cũ preda: quã ca
nocte compilauerant. Exortaq; inter eos nocturna nixa: alter qui
ualentior erat infirmiorè alterum trucidat: Hoc ſentiens uidens q;
Cilippusexiſtimauit᷑ ſec uiam ad mortem optatiſſimam facillime
reperiſſe: icq; opus eſſe ut ſibimet necem gladio manu ſua conſci
ſceret:Hicq; ſe tatiſper continuit: Donec familia pretoris eo reco

gnita peruenit: a qua Ciſippus fanꝗᷓ reus homicidii uincitur inẽe E.
cxis qᷓ; Catenis furenter abducitur: qui cum in queſtione de rebus C%
ſingulis interrogaretur: haud cũctanter ſe homicidam eſſe confeſ/
ſus eſt. Quam obrem pretot: Cui.M. Varrroni nomen cratiuſſit
ur ex Moré romano in crucem tolleretur. Forte id hore ucenerat Ti
tus ad pretorium tribunal: qui curioſiſſime contemplans condem
nati faciem tanꝗ noſcitabundus ad hominem propius accedit: achi
matũs q; erumnoſam hominis amiciſſimi fortunam Cum uche
iffi Fet CUiſippo periclitanti opitulari-nec üllam ra!
tionem ipſius ſaluti accommodatam uideretur: Tale commen

.

onnnb

⸗, ee pi

tum comminiſcit: Accedit proxime ad ſellam pretoris et ũoco Dre = En 5

contetiſſima clamitans-ait. Marce Varro iube infortunatu hoiem P
reuocari quem tu morti adiudicaſti.Eſt.n.inſons et huius homici .
dii penitus expers. Ego ſaii ſuperq; ſatis deos immortales offédi
illum iugulando:quem mmiſtii tui matutino iugulatum reperũt:
nec acquum ſane eſt ut maiori nũc iniuria ſmneed e
bominem innocentem trucidari. Varro ueheméter admiratus ma/
ximo dolore affectus eſec; Titi uerba ab omnibus palatinis exce⸗
pta fuiſſent: qui cum nõ poſſet habita honoris ſui ratione diſcede
re ab coquod leges ac iura precipiunt: Iubet Ciſippum iam in or
ci familia numeratũ reuscari: Et coram I o. quid ti inquit tam
ſtultus era uł ſine ullis tormentis te id fec ſſe fatereris quod nuſꝗᷓ
ppetraueras:miaxime cũ talis cauſa foret capitalis: dicchas te illu
eſſe qni proxima'nocte feceras homicidium. Eece itus adelſt/qui
ultro fatetur ſe eſſe paricidam alſerens illum non abſte ſed a ſe ip
ſo fuiſſe peremptum. Ciſippus curioſe proſpectans itum recoj

L1⸗

4

Hinr arrrirz R.

— . 4 2 =
5 Könnr P TEiI

„.

Znoſciret facile intelligit ĩſtud a Tito fieri ſalutis ſuae cauſa:utpo
te homine non immemore priſtini beneficii. Quapp prèe nimia pi
etate lachrnabundus: Varro inquit ego hominem occidi. Ef ſam
Titi pietas nimis ſera eſt. E contrario H itus pretor aiebat. Hic quò
admodum uides pegrinus eſt et ſine telo iuxta cadauer occiſi reꝑ
tus:Ex quo coniectare potes hunc bominem erumnis oppreſſum-
mori cupere: Proinde eum impunitum dimittito et me qui deliqui
morte mulctato. admirabatur non parum pretor iſtorum duorum
maximam conſtantiam: et iam preſagibat animus neutrum ſontò
eſſe debere: Et cum fecumquo pacto uſerq; abſoluerctur: animo
agitaret: Ecce ſuperuenit quidam iuuenis nomine publiushomo
uitae profligatiſſim pud cunctos romanos ob furta cogniiiſſi
mus: qui iſtucmehercule homicidium perpetrauerat. hic cum- pro
cul dubio ſciret neutrum illorum eſſe cõòſcium eius criminis cuiuſ
ſemetipſum participem eſſe uterq; arguebat: fanta commiſeratiõe
affectus eſt ꝓpter utriuſq; inſontis innocẽtiam: ut ipſe ſuapte ſpon

„OE
.

Norrr,

Yazs te pretorem adiuerit: Eumq; his üerbis ſic alloquutus. Mea pretor

facinora me impellunt ad difficillimam horum queſtionem expli
candam. Neſcio quis deus precordia intus exagitat: er métem ex!
timulat: Vt ego me ipſum deferam et crimen meum patefaciam.

Scito igitur neutrum iſiorum eſſe huic culpae obnoxiũ. Ego me
diuſfidius is ſum qui iſlum hominem de cuius cede altercatio iſtec

exorta eſt occidi matutina hora circiter diluculum: et iſtum inforiu
natum: qui hic adeſt uidi ipſe dormientem: dum furia cum illo par
tiehar: quem paulo poſt interemi. n opus eſt ut ego Litum excu/
ſem: ſua illum fama ſatis excuſat:quae ubiq; gentium ſplendidiſ

ſima eſt eum non tam turpi labe eſſe maculoſum. Itaq; nurnc ab/

ſoluitott me ſontem ea pena afficito quam leges precipiunt. Iam
hec res peruenerat ad aures principis octauii: qui cũctis accitis ſin

gula curioſe cognouit: et cum ſingitlatim quiſq; denarraſſet: Prin

ceps duobus quiã inſõtes erant libentſſime pepercit: et tertiumꝗ
ſons erat cauſa Qiſippi ac Titi incolumè iuſſit abire. Titus cum

WWW EH. Giſippi diffidentiam timiditatemq; clementer obiurgaſſetmira le

ticia hominem com plexus-ad edes ſuas deducit: Vbi Sop hronia
pien tiſſimis lachrymis Giſippum perinde ac fratrem hoſpitaliter

ſuſc ipit: et ſuſceptum honorificentiſſime proſequiturac ſouet cum

T
ygluen
Huncat?
Emoninn

lam mann,

uſivea

Cedinmu

lelictettk
fden
ſemfulr
litllmeg
Nllun enn

Ghonſofun

NC

nanabenit
pomptutfe
Moſe ale
creten
lerwon.
erpleil
Unlclcam
ſonnt,
nenhen

uenaſſent

Müfllmam
ninegli 1
iriibi
Uherſen
nlurenti
Fonnorum
trihd⸗
flnipui
Dl
fnimi

olben

anlſ
ru;
cidi, nn
hirhie
deroraſn
opprelrn
echlti
rkum tnn
utnum ſons
teur: min
ubliushan,
mn agnilt
Män
timinim
Icie
Mernm
onemenl
metentl
Patehrin
i,Lgom
atoi
Vm iuſoti,
um lof
itumeran
ſpenſil

lunt. M
it
ladN
enimn
m
ſemnl

—
ſoue:an

qua iam refocillato: im beneueſtitoiam in habitum ſuae uirfuii
congruentem reformato-Tſrfus omnes ſuos theſauros prediaq; cõ
municat: eiq́; ſororem nomine fuluiam adhuc uirgunculam in ma
trimonium collocat. poſt hec cum giſippo ita ſermocinatur. Frtuæ
lam manuatq; arbitrio eſt Ciſippe ſiue uelis hic apud nos como/
rariſiue athenas remigrare cum rebus his omnibus: quas tibi do
no dedimus. Giſippus cum hinc exiliũ a patria pcul eius animũ
uellicaret: Inde bemuolentia quaã IT itum proſequebatur commoue
ret: Tandem conſtituit rome miuere uelle efficiq; romanus Vbrip
ſe cum fuluia: Titus cum ſophronia in eadem domo iucundiflime-
diutiſſimeq; uixeruntindies magis ac magis gliſcente inter ipſos
mutua deniuolentia. Eſt mediuffidius ſanctiffima fes amicicia:

ct non ſolum ſingulari ueneratione digna: ſed eterna laudatiõe de

corandæutpote genitrix optima magnificentiat: et honeſtatis Fger
mana benificentiae ac charitatis. Thimicã odii et auariciae: femper
prompta: fempq; propenſa ad ea ꝓ altero ſtrenue peragenda: quae
pro ſe alterum uellet operari: neq; preces expectans neq; blanditi
as expetens. Cuius effectus probatiſſimi hodierno die rarenter in
ter mortales conſpiciuntur cuius rei cauſa eſt hominum cupiditas
inexplebilis: qui propkylae fãtummodo utilitatis rationem habétes
amiciciam ad penitiſſimas orbis terras exterminarũt extorremq;

fecerunt. Quae res. Quãt diuitiae. Quae affinitas effi cere potuiſ

ſent ut lach ymae eſtus ſuſpiria Titi intra precordia Ciſippi ita

penetraſſent: ut pſe ſpõſam fuam formoſiſſimã generoſiſſimam

optatiſſimam alteri condonaretæ niſi amicicia: Quae legès: Quae

minae: qui pauor pofũiſſet cohibere Hrachia Giſippi in locis tene

bricoſis/ ab amplexibus ſpecioſiſſimae puellaeipſum nõ nunꝗ for
taſſis laceſſentis? niſi amicicia. Quaèe cõditio: Quae meri ta: quod

emolumentũ Ciſippo ꝑſuaſiſſent: Vt iacturã ſuorũ ſoph roniaeq;
ꝓpinquorum floccifa ceret. ut rfumuſculos popalares côtemneret.

UGCönitia iHuſiones uellicationes q; maledicẽétiſſimorũ ꝓ nibilo be

deret: dmò amico obſequeturæ niſi amicicia:? E cõtra qd Tifũ pré

ptiſſimũ patiſſimũq; facere potuiſſet ad mortẽ appetedã ut giippuũ

liberaret a tormẽto patibulicũ p̃ſertim poſſet honeſte diſſimulare
ſe nõ nouiſſe Giſippũ? niſi amicicia: qd fitũ feciſſet adeo muilſicũ
adoq; liberalé ut ſine cũctatòe ſuũ pr̃imoniũ cũ giſippo diuideret-

Zlii.

r hnn

Rrmnrr s5

—

quem fontana ommibus opibus ſpoliauerat: niſi amicicia: Quiĩd
Titum inflãmare potuiſſet ut ſororem Giſippo ſine mora deſpon
ſaret hoõl egetiſſimo et in extremacalamitate collocato? niſi amici

cia. Opteñt itaq; miſeri mortales multas uxores. fratres copioſos
ſobolem filiorum numeroſam: er pecuniis augeant numerum fa/
mulorum: ueq; reſpiciant cogitentq; quemlibet ex his magis ſe ip

ſum amare ꝗ alterum magis proprium uel minimum formidare ꝑ

iculum:ꝗᷓ curare: ut maximum infortuniũ a patre aut a fratre aut
a domino propulſent: cum ab amico erg amicum omnia ſecus fi
eri uideamus.
Mythica hbyſtoria in latinum e uernaculo ſermone còͤuerſa.

H. Yprus inſula eſt quõdam nouem regnorum ſedes:
oppidis nobilibus inclyta: et agrorum fecunditate
nulli pene In ſularum poſifereuda: In qua ſicuti pri/
ſcis cypriorum annalibus proditum eſt: Fuit olim

=a Ariſtippus homo haud dubie nobiliſſimus et ouρ
popularium longe locupletiſſimus: poleratq;2ſſe et diei merito

clix/niſi eius felicitate unica in re fortuna obnubilaſſet: Namq;

inter compluſculos filios unus illi erat: qui proceritate ſtaturae et

eximia totius corporis pulchritudine relſiquos omnis adoleſcẽtes
longe ante ibatuerum inſanus et uecors: Cui galeſo nomen indi
tum a paretibus fuerat. ſed quia neq; doctrina preceptoris neq; ca
ſtigatiõibus patris: neq; ſofertia educatoris litteras aut bonos mo
res unꝗᷓ percipere potuerat: Erarq; uoce rudi et craſſa moribusq;
belluinis magis ꝗᷓhumanis preditus: Iudibrii cauſa ab omnibus

Va Band. Cymon nuncupabatur.quo nomine lingua cypria beſtius ſigniſi

catur. Cum pater filii uecordiam egertime ferret- uideretq; illius
ſpem omnem eſſe penitus deptoratam: ne preſentario quotidie
dolore afficeretur: EGymonem amindatum uillicari iubet et ꝓcua
rvebus ürbanis cum uilliconibus exercere agricolationem. quae
res Cymoni fuit pꝗiucũda utpote homini minime politico-/Amã
tiq; magis mores ruſticanos ꝗ ciuiles. Is ergo dũ res uillaticas
curat et in prediis colendis operę plurimum ſtudiiq; conſumit: fõr
te die quadam accidit. ut hora poſt meridiana ſolus obeundo pater
nos agros unico tantum ſcipione comitatus ingrederetur nemus

ſllun
inmcd
ſiſſinun
acucep⸗
ſne abo
figesg
veb hue
NCnen
fitgee
ſo
naieb⸗
Innniti

RE

Untipeco⸗
ulals ueſt
N
fllanent
lerhlam
nenhabitn
lLonlina
Nanicanhr
untirret
hrulere
Unllin
nkhrere⸗
minelier
mhe
nen
ln iſe leb
kbene e
Unrtzn

uinnr

e

H
alenn
llima
Dhilin
nerumh

ngile,

miln
frten

iaſean!

ceſun.

un

feaunli
ſouti

Füin

iin
lie weiin

ſtature d
loleſcie

men iodl

ne
bonoso
Norborg
ocmnib⸗
us igui
eup lin
9 gothi
em⸗ i⸗
oAM

Nillaticda

ndo vilt
Pems

N

puſillum quidem ſed quod in illis regionibus ameniſſimũ foret:
Et func cum eſſet menſis maius uernaq; tem peries: frandihus ue
ſtitiſſimum uiſebatur. eum iſtic ocioſe inambularet C ymon fortii
na duce pedetentim intrat pratulum pquam exiguum quod Peetiſ
ſime arbores undiq; ſepiebãt: In cuius ägulo fôs Iympidis aquis

frigidis q; ſpectabilis ſcaturiebat. iuxtã quem uidet ſupra uirentes
herbas puellam dormientenvperfecta formoſitate cõſpicuã :? quae
ueſte adeò fenui arq; pellucida'erat induta: ut mihil pene muei colo
ris tegeretur. infra cinctaram uelabatur linteo cãdidiſſimo tenuii
Prope eam ancillae duae etiam pediſequus unus pariter ſ6
num capiebant:hanc ubi conſpicatus eſt cymon nõ aliter ꝗ ſi nul⸗
lam unꝗ prius feminam uidiſſet attonitus heſit: Er baculo inmxus-
nulſa edita uoccta) atq; etiam mulieris faciem coutemplatur:
mirabundus oris liniaméta ſolertiſſime rimatur. Inde paulatim
in rudi pectore craſſis q; precordiis: intra quaèe nullũ politicae ur/
banitatis ueſtigium per mille antehac documenta penetrare potue
rat: exorta eſt noua cogitatio: quae in aio alioquin pingui-inculte
ꝙ; diſcurrens ſic rationabatu r: Nihil inter mortales hac formo/
ſitate puellari uiſum eſſe formoſius: Cepit dein luculẽte feminae
omnem habitudinem diligeéter explorare: et pticulatim ſingilatim
q; decoriſſima membra laudare. Ea im primis flauos admi/
rariquos aurei coloris eſſe cenſebat. Idem laudare frontem naſů-

os ceruicem brachia pectus. repenteq; ex ruſticano et agricola-fa/

ctus arbiter et ſpectator elegantiſſimus formarum uehemeter cõcu
piſcebat uiſere ocnlos: quolſ illa ſõno marcẽtes ac languidos habe
bat occluſos. Juos Cymon utr cõtueri poſſet ſepius uoluit puella
expgefacere: ſed cum pulcherrima ac uenuſtiſſima ſupra reliquas

omnis mulieres quas ullo tpe cõſpexiſſet ſibi uideretur: Vereri ce

pit ne una foret e numero dearum. neq; erat tã hebeti ob tuſoq; in/

genio:quin diindicaret diuina mortalibus celeſtia terrenis uenera

biliora eſſe debereideoq; ſeipſum cobibens preſtolabaturut ſua /

pie ſponte puella expgiſceretur: et ꝗquisiſta contatio nimis lga es
uideretur: ftam inſoſita uoluptate pellectus ct ſpectaculo nouo ca/
ptus illinc abire nõ poterat. Spectãte itaq; Cymone et hac ſpectãt
di uoluptate pfruẽtèe poſt interuallũ nõ modicũ expgiſcit puella:
QCut iphgeniae nomé pentes indiderãt: quae ſubato capite patefa

Z. ui.

Wder AAa dorweb

Cn igene 770 .

WSFc PeNRX& Detis oeulis conſpicata: Cymonei bacillo innixum ante ſe Ran nm

AAoo⸗ conlſiſi tentem ueheméter admiratur: eũq; his uerbis affatur. Quid cnn
Pore cAR tu cymon id hore per hoc nemus ingris? Erat cymon cypriis fere imſ
omnibus cognitus partim ſuã fatua ſimplicitate partim nobilitate ſarlil
diuitiis q; pateruis: qui ad iphigeniae uerba nihil reſpondens ocu cin
los figit in oculis puellae: eos q; obtutu incõniuenti cõtuetur: exI ibei;
ſtimans ex illorum fulgore manare ſuauitatem exupantiſſimam: Acene
naèe ipſius an fficeret inexꝑta uoluptate gaudioq; incrediſ cunhet
go aladuerteret uereri cepit ne ille obtutus incon/ Ccerert
niuens et imobilis mores hominis incultos et inciuiles excitaret Nencs ar
ad aliquid mo liẽdũ: quod in ſuũ ipſius dedecus redũdaret: Quo omius
circa excitatis pediſſequis feſtinanter cxurgens uale inquit o cy : Neramo
méôret abiit ad hec ſubiccit cymõ. cgo uero puella te libẽtiſſime co Kittan
mitabor: Iphigenia quãuis illius comitatũ atq; cõmertium aſpna Mqm
tamé hoiem abſe abigere non quiuit donec ad uirginis fores nacmo
puentu Forer. Poſt heccinon domũ paternam repetẽs obſtinate tacmac
affirmat ſe nolle amplius uillicari: et uiſam ruũſticam culpans incii laape
pit urbanã amplexari. boc patri reliquis q; ꝓpinquis moleſtũ eſſe Lrft
. A cepit: qui tamen tantiſp expectandum eſſe conſtituũt. donec intel Eeneſin
mo e am 9ν Iigant cauſam tam repentinae in hoĩe mutatõis. Cum itaq; inira uͤſitin
6 ν 6„˖ Ir, Cymõis pcordia intra quaè nullae doctrinae littereq; ullo unꝗ tpe iſen
PEA penetrauerant: cupidinia fagita penetraſſet: c Iphigenie pulchrij/ ſtucuo
èê tudine captus mores repente mutaſſet non parua admiratione paf leio
rentem ſuos q; omnes neceſſarios affecit. Primũ petiit a patre ut ſit
ueſtitu nõ minus nitido/ꝗᷓ fratres ueſtiatur: quo facillime impetra/ nocilut

to uitam ducere parat cũ politicis adoleſcentibus. Singula diligs
ter inquirere- et ſtudioſe rimari: quae amatoribus cõueniãt. Idem in
cuctis uehementer admirantibus intra breuiſſimũ tpis interuallů. mnnic⸗
noñn ſolum litteras didicit elemtarias. ſed inter philoſophos excel Sde
lentiſſimus extitit. Cauſa uero tantarũ rerũ: ſolus erat amor Iphi mulin

Zeniae:quo duce non ſolum linguae heſitantiam emendauit er uo: Nalinauf
cem ex aſpa ac fuſca elaram ſuauemq; effecit ſed ẽt muſiceè diſcipli –
ne factus eſt pitiſſimus idem equitandi doctiſſimus: in re militari imni
ſolertiſſimus: in maritimis terreſtibus q; expeditòibus expientiſſi aheſcbr
mus exiſtere: breuiterq; ne piiculatim nirtutes eius enumeremfin uglir⸗
tra quadrieniũ iuuenis euaſit indolis pbatiſſimae: ita ut modeſtioor lalde
elegãtionpluribus q; ſimi dotibus decoratus/ꝗᷓ oẽs alii cyprii ado nuglin
leſcètes exiſtimaretur. Quid ergo de amore pdicabimus quibus n

5peconiis amoré extollemus: equidẽ cum in aiam cymonis genero
4 b. N⸗ OrrEνuν à5 .

len. ſillimamſidera natalicia nirtutes egregias infudiſſent: founi in

nN uida uinculis illas firmiſſimis uĩxeratincluſeratq; intra pcordia:
rigin ut nullo pacto emergere poſſent et ſe ſe oſtetare: ſolus amor nodoſ
rblin illos diſſoluit refregitq; utpote ipſa fortũa ualẽtior atq; potentior.
Nn'on gqqniq; ingenia ſopita atq; marceſcétia excitare ſubinde conſueue
ueur rit. eaq́; tenchris inuoluta craſſioribus ſua ui ĩ lucem lucidiſſimã
ifinn educere et mehercules cũpido ſepĩſſime ſolet ex locis tenebricoſliis Lora:
vgincl extrahere ſpiritus generoſos tt in loca illuſtriſſima ſuo fulgore pi
Anunino ducere: Igi cũ cymon amore Iphigenie exeſtuans nõnũꝗ: ꝓut iu
bacht uenes amorabũuũdi facere cõſueuerũt: a recto ęquoq; diſcederet: ni
u hilomius Xriſtipus aequo aio cũcta ferebat in filio: quẽ uidebat ꝓ
nte pter amorè ex ueruece et ruſticão factù eſſe politicũ et urbanũ.qᷓuĩ
betſin gr illũ nõ nuꝗq hortabat ut oibus ſuis cupiditatibus obſeꝗqᷓret᷑. Ce/
fin in terũ cymon qui uero noie galeſus dicebatreminiſcẽs ſe ab iphige
Tiniͤen nia cymoné quaſi nole cõtnmelioſo fuiſſe nũcupatũ: hãc notã toſie
Sodlin re ac maculam abolere coͤſi tituit. Er cũ flagrantiſſimas amoris üre = 2
Nlpenrimdn dies cuꝑet emoderari freqᷓnter cypſeu appellat iphigeniae patrem/ enr Pn . Ser⸗
woleſti d ut ſibi filiam deſpodeat. Ille uero aſſerereſe cam iampridẽe deſpon vin hbe bnn⸗
oNN diſſe paſimunde iuuen inter rhodios iunenes generoſiſſimo:neh ArHανιν.db,
iio datã fide uelle preuaricari: Iamq; appetebat ts Pactarũ nuptiarũ
louin Fam fpöſas põſam miſerat accerſitů: Tũc hec ſ ecũ cymon. Ia ipᷣs
Ne paln inſtat quo tibi iphigenia demòſtrẽ ꝗᷓo te amore cõplectar ꝗto tui d
nione ! Fygderio eſtuem. fu m hoĩem ex Pruto feciſti: ſũ me politicũ reddi /
ſiapnt diſti.qd ſi mihi dii cõceſſerinur ego te uxore potiar ſuoq; ſuauiſſi
einzen mo cõtubernie fruar:nhil uereor ꝗn do ſim futurus qſimilimus:
Tii, er ꝓfecto aut moriar aut poſſidebo te coiugé. hec ſecũ ſaliocinatus
miäcſtn aliquot amicorũ nobili genere natos furtim couocat cũ ꝗbus cũcta
ürmdt cõmunicat et quid fieri uellet oſtẽdit. mox clãculo nauigiũ ornat:

ſwhtosdl rebus q; oĩ bus inſtruit ad pugnã naualẽ accommodatiſ: quibus ad
7 „ „ „ „
Emnc amuſſim pfectis nauẽ còſcẽdit et uẽtis uela cõmittit pᷣſtolaturus in

lauimc mari nauigiũ:quo iphigenia ad maritũ ĩ inſulã rhodõ trãſportari
lc dbebat. Tã ſpõſę pater honorifice atq; hoſ pitaliter aceepat rhodios
ha ˖oies miſſos a ſpõſo.iam noua nupta nauẽ ingreſſa maritimũ iter
raul capeſſebat et rhodũ uerſuſꝓrã uelaqʒ flexerãt. Ecce cymõ ꝗq ad hoc

uigilãter excubauerat die pxĩo aggredit᷑ nauẽ iphigenie ſuo naui

en 8*1 N . . „S .
d . gio ad preliãdũ ornatiſſtmo.er in puppi ſtãs ferociter in eos incla
6aonin mat qui ſponſam comitabantur. ſtate uiriuela colligite aut omnes
hi naufragio occumbite. Aduerſarii cymonis iã ſtrinxerant gladios

ſeqᷓ; Dan certamini prepabant. quo aladuerſo cymò manů fert bun⸗
N ye m renmqhen m arpagõem = ſtrenue iniicit D
ez. 3 nauemq; remoraneauigio ſuo ſerato arctiſſime cònectit. mox reql
faſimN n, pe. leounis iubati inſfarfion eæpectato ciorum au xilio ſolus rhodio nbiſſ
xũ nauem inſiliens cũcta pturbat. . et a unes ſuggeréẽte ſtricto ital
mucronæe in medios hoſtes uiriliter incurſat: et cũ hinc unuũs-inde ſe
alter mox plures uulnerarentur. rhodii ſuis uiribus diffidentes cũ fenoft
neq; repugnare neq; effugere poſſot ſe ſe cymoni dediderũt:ꝗ de / hd
ditos ſic affatur. rhodii homines neq; predae cupiditas neq; ullum Clbol
„,d e⸗ n uos odin mili pſ. vaſr evo diſ. cedes uos in mediis Kuroi⸗
Dess ſ. . us inermes ipſe armatus aggrederer. ſed res illa quac me ad hoe
impulit: quę a mẽ ainpliſſima exiſtimat᷑: quam acꝗſiuiſſe opepciũᷣ litz ei
eſſe cen (o: eaa uobis facillime et cũ pacificatione concedi poteſt: ee
XatelrIpntgenis: qua mihi nihil eſt neqʒ cariuſ neq; iucũdius: ocor-
= quam cum cgo a parentibus atnice er comiter impetrare nõ potuiſ s
mor me coegit ut a uobis hoſtiliter et armatus auferem deſ ſi
ſtinani ipſe mecum ſuccedere uicarius muneri Faſindec erage ferer
re ipl bigenie maritum.proinide cam mihi tradite et dũs bene faueti nantin
bus in patrià remigr ate. Rhocii quos uis magis ꝗ ſslafuas ultro te uide
nea cogebat: lachimabuũdi iphigeniam cymoni tradunt: quae cDum Juqm.
ubertim fleret noliiquit cq'm genoroſa puella te ipam macerare. ilſbi
nil eſt ꝗqd uerearis: ego ſũ ille tuus cymõ qui te diutiſſime ardẽetiſſi natmi
mecq deperiui Jquipp eſtu amoris torrétiſſimu magis merui i habe dem
re te uxorem ꝗᷓ paſimondas ꝓpꝑ paternam pactionem. quo dicto ad nnigiſ
ſocios reuertitur.et rhodios tradita iphigenia cum rebus oiibus ſ
inuiolatos inint. inom dai ſe anmstem danetis mortalibus Uninſa
exiſtimabat/Xuctus fam opulent vac ꝓrſus regali preda/ cum ſol adui
ciis conſultatin preſentia non eſſe in cyprum redeudum quo ? ſecontt
ca commuiii conſilio cretam uerſus nauigare moliumtur. ubi oẽs buncn
et potiſſim cymon ſe ſe tutos fore credebant/cum illic cog cognatos Wai
et amicos plurimos haberẽt: Sed fortuna quae iphigeniam eymoi WD
fuerat gr EREEeEafekrek, in lu Emm
ctus lamentabile S. ulx horis quaãtfuo?ab diſeeſſu rhodiorũ exactis- iche
Jfupuenit nox: umm eInöfrlhtienter preſtolabat᷑: quamq; ſibi/no/ trum
ctibus oĩbus dulciorè fore iam mẽte concepat. ecce pceloſa tem 1 nong
Csaer Tont peſtas exorit᷑:celum fit nubibus arrurmaHes füretbaus unda : mi

maniſe
ntitich
ecit n
Rtint
trete nin
E
ſkidenai
derirt
ehe
nellisfluc

Eene e

le cheei
nceliudc
ieicin

Venin

aüfeen
di
benehut
Clomasbbe

Ntiinn

m macet⸗
ſineatiſi
meniu
eban olhi
moralhu
un N
ur, Mos

hn
nin nii
Vnrinl

. ienci
Gſonn
ſen

ibasut

bundu.

ſet. Dotent Iamentanturq; cymonis ſocii. ſed

1
ſlenæ ſupfa omnes dolore confici ad ſingulos undaru fluctus tre
mebũda: et cvmonis amorem audaciamq; plorabũda deteſtar᷑: ftanꝗᷓ

Nemo Ad utile factu foret ſatis diſt picere:cuncti Eidn idare-
nauticor miniſteriorum: Quis uerbis idonceis poſſet expli

care quauto merere id rpis cymon eſſet affectus. ipſe ſecum repu/

tabat ideo ſuos ſibi amores indulgere deos uoluiſſe: ut mortem ſẽ
tiret aſpiorem: uam prius ſine iphigenia non magnope recuſaſ/
pmgenia ubertim

turbo ille ꝓcelloſus non aliũde ſeuiret: ꝗᷓ ex indignatione deorum-
nolentium cymonem puellac raptu cum gaudiali uoluptate potiri⸗

lres eiulatus/ nautae remiges q; quo ſe uerterent neſcicbant: et uẽ
o im horas magis magis q; icrebreſcete nauis appelli ad in ſulam
rhodo HEINTSäs eſſe pre tempe ſtate ſcire non poterant. hic
Pus annixtut ex undis ad terram quoquomodo deſcendantd
reir fälate ögimntesad eum forte locum ita üolentibus fatis ꝓue
quo rhodii os mon abire pmiſcrat paulo ante puene

rant:nec pr Priisſer rhodon dentos fuiſſe nouerut: ꝗ aurora cxorien/

te uiderũt dimiſſam uix teli iactu diſtantem.
quãamobrem cymon ſupra quã dici poteſt tanxius timere cepĩ ne
id ſibiqd mox accidit accideret.iubet confeſfim omni adhibito co
—.——— auigium quocite alio deferanr puiſaciens: nut
bi enim ſèe periculoſius/ꝗ iſtic eſſe poſſe exiſtimabat. Conatus re
migü ſoc ociorum 3 maximksfiſcf aces extitere reflantibus uen
orũ ui uèel inuitiſſimi in littus derudutor- urtucſiEo] reco
niti fanra nautis rhodiorum. tũc? epente unus curriculo
it ad uillampaud longe ree ille ihodioriᷓ nobiliũ
ſe contulerat: X denarratcymonem c iphigenia ea/
dem qua ipſos tem peſtate ad id littus deportatos fuiſſe.quo audito
rhodii adoleſcentes ſtatim gaudio pꝓliliũt agricolisq; compluſculis
uocati ieact mart pcurentes cymone una cd iphi phigenia iam iam fu/
gam meditantem i intercipiũt:cãaptos q; ad ahdem uillam illico du
t ecodem paulo poſt liſmacu q illo ſorfe anno ſummus
erat magiſtratus rhodiorum: ſtipatus glopo ni ilitart: qui cymo/
nemſocios qʒ in carcerem duci lben incuti aſimundae ubi rem
omnè? reſciuiſſet/cum ſenatu rhodienſi conſtituerat: ſic ñforiuna

uolentiũq; ambos ſimul erunabili morte defungi Inter hos puel

S- ₰△
S n, . 24 W.
eeeer 6 em

ius iuns preter ancnlai. iuia nihil dulce ifecklatid hac ſammatfes . ma lu

tronae cõplures comiter accipiũt fomeiis refouet ſolaciis mitigãt⸗ umgie
ptĩm ex captiuitate ſubtriſté ptim ex marifſima fatigarõc defecta.
maſitq; apud illas uſq; ad còdictã diè nuptau. CJmont ſociisq; ð
uitam carcerariã uiuere conceſſũ eſt ob cã: quam ſpſe rhodiis iuue en
nibus indulſerat abeũdi facultaté. paſimũdas aut P uirili pté urge ſ
re inſtare ut in carcere necarẽtur: quo in ppeſuũ danati fueruũtuiaã rſan
erũnoſa ſicuti par eſt degẽte omii ꝓrſus Uolupfatuũ ſpe uiduati. ltoin⸗
Interea dum paſſimũds apparatũ ptiale, Pꝓ facultanbus iſ ruit: t
fortuna pin Cymo upre
e ni ſalutares Erat paſimũdac frater natu ꝗdẽ minor ſed uirtute nõ fien
F. ſoe⸗ minor noĩe Hormiſdas:qui poſt diatina conſultationem decre/ tbiant⸗
Pong ſem uerat ducert uxorempuellat H quãdam noie caſandram: quam for ulupi
d . d 4 mmimna ſcitulã efflictim deamabat nr ymacus. Igitur paſimudas nupti lecins
mGCeA⸗ alem feſtiuitatem maximo apparatu chratsmuspiffnu ficii dd u
. xit fratri pſuadere ut codẽ quoq; inein
Ira. n. ſe ſe ſupſeſſuros impenſis u iatunn duplicatisĩfaq; n nego henign
cium cum parentibus Caſſandrae componit ut puella Formiſde res dol
fratri deſpondeatur: ur- quo ipſe duceret uxorem iphi ed
geniam:caſandra itidẽ a fratre duceretur :Hae conſultationes mi/ hiurisn
randum in modum diſt plieuere liſymacho ab omni iam ſpe decidẽ leami
ti: cu iſſimum erat caſandram ſibt nupiuram ſi hormiſde nõ lhnh
nuberet: Scd qnoct prudetis uiri officiũ eſt premit altum corde do ia
lorem ſecũm ĩpſe uolutaã quo pacto haſce nuptias diſturbaret.nec
ulla inuenta ratione de puellac faptu deliberabundus ſecum agit: inon
id quod iſti faciſe facti- haud dubic uidebatur utpote ſümmũ agen main
ti magiſtratum. Contra a hoc incepto hominem reuocabat digni le deb
tas honoris: cuius decus auger facinoris dedecus. Tandé poſt mul adluu
tiplices cõſi fuſtatonesamf velſihoheltas er ratio ſuccubuit appe fſcinßit
titui. Namq; Liſymacus dſtinat uel cũ diſerimic ſalutis rapere pu lein
ellam. et d aio Ppfrackat quo ordine quibusue opitulatonbus hoc fenn
negocium conficiat: forte cjmonis reminiſcit: qui una cum ſociis WW
carceris publici cuſtodela cötinebatur. Re diligeter peſifata it nõ R
minus aĩo ꝗᷓ pedibus in hanc ſententiam. neminẽ neq; fideliorem

neq; ꝓbatiorem ipſo cymonead hoc munus obeundum doll repi

ieee
N
mtgi
Acegi
ſ
Misinne

icui⸗
Ri
Cn
Uurmueri
enceatt

R
n

UENH
treuelea
en

Hotmitt
Nemiphi
Nelccl
de
conde e⸗
halelſ
umig!
miüͤ agen
bucgi
PoNn
buteppe
nhereſ
os hoe
in ſocin
ini

Mormn

le

ductũ ſic affatur. Quẽãadmodumo cymon dii ad bona pbominibus P Pſ wmar) Pͤ
largienda propenſi ſunt:ita RM
pendunt. Et quos in tolerandis calamitatibus tortes offenderint:

dentun preſiare potuiſſes .et ſicut fando audiuimus te ex bruto at q; inſẽ

tia largiri moliũtur: Quid id ſi

ratorq; necis tuae uigilantiſſimus feſtinat nuptias iphigenie cele

mox necte intra cubiculum fuum furtim inr *£α

. ‧*

mene ⸗

ominunm quoq; uirtutes ſolerter eæzx¶ α 0

utpote magnanimos maioribus beneficiis proſequutur. V
ntum tuę uirtutis capere ſplendidius ceriius q;:
m patrium diuitiis copioſum tu per temet ipſum

ſato ingenioſum ſolertemqʒ effecerunt. Dein cũ fortuna colluctã
tem-eĩ nunc carceri tetro mancipatum experiuntur nũquid alius
in preſentia ſis atq; tunc eras cum preda parta potiebaris. Quod
ſr idem es qui iampridem fuiſti:mil unꝗᷓ ab immortalibus diis
tibi antehac datum eſt iucundius optacius q; ea re: quam in preſẽ
uid id priſtinas iires animoſitatẽq;

recipias/paucis edocebo. müuͤd⸗

brare ut capiat noluptatem cx ea predai quiam fortuna tibi prime
benigna conceſſeratmox turbata ſurripuit. Quãto autem fibi hec
res dolori eſſe debeat:ſt uero amore flagras: plane cognoſco. Hoc
cod diè Formiſdas ꝓaſimũ dę frater/ ſimilẽ in me ac pene e⸗
iniuriam concinare molitaruolens et ipſe uxorem ducere Caſã
dr am: quas mihi rebus omnibus eſt precioſior. Ad hec incommo
dacontumelias q; ꝓpulſandas ſola nobis a fort ia uirtus relicta é.
Eia age hac duce ſtrictis q; Yladiis fiat nobis uia ui: ftibi ad ſccũda
mihi ad primam puellae rapinam. quod ſi me ducem pulcherrimi
facinoris ſtrenue ſeg non recuſaueris in manibus tuis eſt et liber
tas et iphigenia: Quibus duabus rebus nihil apud te expetibiliuſ
eſſe debet. Hec Liſymachi nerba cymonis animũ-haud dubie re
focilarunt erexeruntq;: qui ſtatim citraconſultationem reſpondes
ſic infit. Neminem Liſymache neq; fidelioréneq; fortiorem me —
potes inurnire ad hoc facinus paged: ſi modo qd memeras fac
tũ fortuna ſeꝗ̃tur. Quo circa qd mihi a dũ ſit tui pẽ ꝓſpicito et
tego te du cẽ incétater fubſequar neq; imbellis neq; menculoſus.
ad hec liymac? pedie inqt noug nupty ad edes maritales ducenf᷑-

S

giliã irrũpẽtesillas ex ipᷣſò còunuio rapiemus: raptas q; ad naué: ig
quã ob id ipſu claculo fieri iuſſi: pducemus nemini pcetes corum: el
ꝗobſiſtere ernegociũ nobis faceſſere tẽtabunt. Placuit ordo rei
gerende Cymoniad Preſitutam uſq; di in carcere diſſimulater t
commorãti. Iam uenerat dies napfiis deſtinaüis : quae põpabiliter
atq; magnifice celebraãtur. Dum tota duorũ fratrũ domus regall
luxu ſplendicatet nuptiali feruet apparatu: Interea Liſymachus .
oĩbus rebus negocio accõmodatis inſtructus/ Cymone Cymòis .
q; ſocios nec nõ et ſuos teciis ſũb ueſte gladiis trifarià diſptit. Na
q; alii furtim mittutur ad portũ: neqs cõlcẽdetibus nauigiũ impe/ S
dimẽto eſſe poſſit: alii in ueſtibulo locatur paſimũde domus: ne a lel
quopiã exitus intercludi qat. Cũ reliquis ipfeunaq; C ymõ nu/ (Hu
hhtitialia fecta ſub cõdictũ ts ingrediùtur: ſcalas cõſcendunt: cena/ Nen
5P= , ₰ aonem irrrumpunt:u gies nüpfaeuna ch Pluribusſmatibus unr
Deſbi: Goaue 9 o «matréis ordinatim iã, di cubebar ibr menſis prec Ppitat er inuerſis
,n A Wuin quiſq; corripiũteas q; aſſeclis màdãtad nauim eueſtigio de/ mele
3 4 rayn ſp * Jucédas. Sp ae veliquaeqs matronaé fletulamentis-ct eiulatu fe- Uat⸗
3 j mineo cucta cõplere. Cymol et Lſimachus ſtrictis gladiis/ uiã lates
ſibi faciẽtes nemile reluctari audete: Raptim deſcẽdẽetes ſcalas eme lerp
tiuntur:ubi illis obuius fit paſimundas: qui hoc tumultuoſo ſtre / etſun
pitu excitatus enormi baculo dextrã obarmauerat: quẽ cymon ictu s
m caput librato obtrûcat: ad cuius pedes corruit moribũdus. Hor enae
rſin ꝑmiſdas quoq; piclitãti fratri ſuppetias ferre conatus uulnere Cy fani
Hovn , . 1/. tmonis interimitur: aliiq; nõ pauci pem pii cecidere: ꝗ auſi fuerãt apere
Finn 62 may cominus cõferre. Erifli ehiaqus fes palimüde domuũ totã a
“ ſãguine reduũdãté plãgoribus q; atq; tumuliu reboãtéad unũ inco ſiute
lumesſine interpellateribus ad mare pueniunt. IBiq; in nauigio leſa
raptas puellas collocãtes ipſiq; cũſociis pariter cõſcẽdetes orã ſol )/ ſcrpt
uũt: et uétis uela còmittetes remigũq; opa naua utẽtes ꝗociſſime mano
abſcedũt a littore iã iã plurimis referto: ꝗ auxilia ſed ſerotina fere ori
bant capticiis Pnellis Ilpli iefoin cfetim ioſpptes puenere: ubi ab en
amicis atq; ꝓpinquis-hoſpitaliter ac eomiter excipiũtur: ibiq; cele / eu
brãteſ feſtiuitatẽ nuptiale uxoreſ ductexpetitaſ diutio ex ea rapia ſ
gaudio pfruéteſ.apd rhodios cyprioſq; uarii ſup hac re tumłtus duſa

uatſeq; pturbatões exorte. poſtrẽo amicis neceſſariis q; utrobiq; d inpe

ocäri
ale;
colun⸗
wläͤter
bli
ngll
mnchu
CR
t N
Müne
s
n
Bnnctet
imatbut
inveris
tigote
ulatute
diigii
las ene
ſoſine
Honſan

us kiN

ie C
tkuerit
mü wi
niͦinco

mie

oriſol
cle
znaker
ebſeb
te
anpi
Umitus
Cbig⸗

precantibus effectum eſt: ut poſt temporariũ exil

m-Cymon c
iphigenia yſimacus cum calãdra hic Rhodon ille cypron in ſuam
ꝗſq; patriã remearẽt: ubi cum ſuis feliciter cõcorditerq; uixerut.

Philippi B eroaldi oratio habita in enarratiõe Verrinarum.

Etus uerbum eſt Viri preſtantiſſimi et inſtar prouer
bii apud eruditos celebratũ: quod ſic ait. leges bonę
uũ ex malis moribus procreantur. Etenim niſi uitia
agminatim erupiſſent niſi mores mali uelut herba
irrigua ut ingꝗt Plautus uberime ſi uccreuiſſent: pro
fecto leges ſuperuacancae fuiſſent: quae ad cohercendas cupidita
tes uitiaq; ex mortalibus tolléda latae ſunt. Et quéadmodum mor
bos ante extitiſſe neceſſe eſt: ꝗᷓ remedia eorum atq; medicamenta:
Ita prius nequitia nata eſt et ſcelus exortum: ꝗᷓ leges conditae: quę
obuiam irent nequitiae ſceleriqʒ; flagitioſorum: Et quẽadmodum
medellae plures ad innumerabiles prope corporum morbos cxco
Zitatae ſunt: Ita leges innumerae ad infinitas animorum improbi
tates Amputandas ſordes q; emaculandas conditae fuerũt. Hinc
lex pompeia: quae parricidas una cum cane gallo gallinaceo uipa
et ſimia uiuos inſui culleo: dein in mare flumen ue deiici iubet: ut
quos natura ipſa retinere in officio non potuiſſet: hi magnitudine
penae a maleficio ſummouerẽtur. Hinc lex cornelia: qua uencfici
ficariiq; atrocibus penis puniuntur. binc leges dracòis emanarũt
aſperę illae quidem et truculentae: ſed tamen ſalubres et uitiis tollẽ
dis accommodatae: quibus pena capitis in omnis ſontes erat con/
ſtituta: etiam ſi uel tantillum deliquiſſent. Vnde demades orator di
cere ſolebat draconis leges non attramento ſed ſanguine eſſe con!
ſcriptas. Verum ne longum faciam: tot ex malis moribus apud ro
manos ſenatus conſulta: tot plebiſcita: tot edicta pretoria: tot Imp
atoriae: tot politicae: tot ſacratae leges ꝓpuenerũt: quot ſingillatim
reeenſcere eſſet infinitum. Ex hac ipſa gliſ. centium in dies uitiorũ
labe ut reliqua preteream: leges non pauce de pecuniis repetun!
dis productae ſunt ad moderandas q; cupiditates pretorum pro
conſulum reliquorumq; magiſtratuum: qui cum poteſtate atq;
imperio ad prouincias gubernandas miſſitabantur: qui identidem

conſueuerunt prouinciales deſ poliare: pecunias obiudicãdum uel

uon iudicandum accipere: qui auaritiae mancipati auroq; inhiàtes
cuncta predabantur nundinato iure nundinatis q; ſententiis. Igit
ut obuiam iretur huiuſcemodi rapinis et ſpoliationibus leges re/
petundarum conſtitutae ſunt: quę a luculemtis ſ' criptoribus ſocia
les appellantur quoniam ſociorum prouincialiũ cauſis patrocinan
tur atq; amicorum po. ro. cauſa patratae ſunt. Lucius ille piſo fru
gi cognominatus legem de peeuniis repetundis primus tulit. poſt
piſonem Acylius glabrio inter romanos Inclytuslegem tulit alte
ram de repetundis et eam quidem ſeueriſſimam: quam Acyliam
uocitauerunt. mox lex Iulia repetundarum eſt ꝓmulgata: Cuius
iuriſconſulti meminerunt. Preterea ueteres illi romani: quorum
rebus domi foris q; geſtis ueluti quibuſdam ſtellis latina micat hy
ſtoria: accuſatores eſſe in ciuitate multos non inutile eſſe cenſ ebaͤt
ut hoc uidelicet metu improbitas malorum coherceretur: Mos aut

fuit nequaquam improbandus quo iuuenes gloriae laudis q; ſitiõ

tes accuſabant magnos quidem uiros ſed ffagitiis maculoſos. Ita
aliquo inſigni iudicio incipiebant a ſuis ciuibus noſcitari. et elo /
quentiam in foro auſpicabantar. Sic olim pu. ſi ulpitius norbanũ
Caius furius marcum aquilium. C. curio quintum metellum ac/
cuſauerũt.ſie undeuigeſimo etatis ãno. L. Craſſus. C. carbonè:
altero et uigeſimo aſinius pollio catonem:nec multo etate antece/
dens Caluus uatinium luculétis oratiõibus inſectati fuͦt. ſic Pu.
clodius adoleſcens ſergium Catilinam. Sic Iulius ceſar dictator
uno et uigeſimo etatis anno Cor. dolobellam Virum conſularem
triumphalemq; repetundarum poſtulauerunt. ſic et. M. Tullius
Cicero edilis deſignatus Iamq; queſtorius Caium uerrem ſici /
liae predatorem ſpoliatoremq; ſuſcepto ſiculorum patrocinio in
iudicium uocat uocatumq; de repetundis accuſat nõ minus diligé
ter ꝗeloquenter his oratiõibus: quae quia in uerrem ſcriptae ſũt
uerrinarum nomine nuncupantur. Ex quibus plane cognoſcitur
Ciceronem non minus ad accuſandum ꝗ ad defendendum fuiſſe
accommodatum. ſed cum eloquentia ſicuti medicina magis ſaluti
hominum ꝗ exitio reperta ſit: maluit Cicero patrocinio ſuo defen
dere bonos ꝗᷓore accuſatorio malos inſectari: etenim cum accuſa
toris nomé ſordidum ſit et deteſtabile: defenſoris uero pulchrum

gcian
Aimno
lutpenn
ecuſane
ſandom
lcſenit
leuatote⸗
emit
ßoet
Cuſzom
Ulenter e
Orroriam
nihicer
keinivdic
Non ent
ſigogica
Oni Vern
ſomanon

Cädunt
Ginhiie
ennishe
lan
ebos ſoc
patoanen
lepio
s rt
em ulti
n Adlin
Ga Crin
Mi:gnin
tum min
ellecenicki
r: Moni
lulagſi
Aclolosel
Citai Ac
ius nofnui
metellunar
C. atbor
tate antea
tlar Cicint
conſolaren
„M. Tuliu
venenſii
Attocinon
ninnslgi
ſoiſtr i
gnalant
ndun fule
nigs lnl
.oloteit
uma
pulchhun

atq; plauſibile elaborare curioſe debemus ut defenſores patroni
q;dici mereamur: ne odioſo accuſatoris nomine dedecoremur: qd
olim nomen contigit. M. Bruto illius bruti filio qui iuris ciuilis
fuit peritiſſimus. Accuſandum quidem interdum ſed non ſemper
accuſandum rei pu. cauſa: ut duo luculli feciſſe memorantur: accu
ſandum pro patrocinio ut Cicero pro ſiculis factitauit: quorũ cã
deſcendit ad accuſandũ Caiũ uerrem: quem depeculatorẽ aerarii:
uexatorem aſiae atq; pamphiliae predonem iuris urbani: labem ar
q;ʒ pernitiẽ ꝓuinciaeſiciliae fuiſſe dicit. Ceterũ. M. Tullius in reli
quis orationibus defenſor magis futurus ꝗ accuſator in hac una
ctauſa omnem uim artis accuſatoriae totũq; accu ſatoris officiũ lu
culenter explicare decreuit: ut bene intelligentes omnem uirtuté
oratoriam quecũq; in criminationibus reoq; opprimendo cõſtitu
ta hic expreſſã cum admiratione cognoſcerent. Cum itaq; d uer
re in iudicium uocato iudicũ ſententiisdamnato nobis dicendu ſit
Non erit ab re nonnulla in medium hodierno die proferre: quae
iſagogica quaſi quedam hoc eſt introductoria futura ſint enarrati
oni Verrinarum: et quedam explicare de ritu formulaq; iudiciorũ

romanorũ: quod dũ a me fit uos queſo diligenter attẽdite. Dixi.

IN IS.;

. „ d . „
CDa:

. .

2

0
..
EES* .
EZ- Sa ſeigs dene afaiz azperohañ
. * rdanmius phrygia raptus ab arce puer. i
72 EQaa formoſae Veneri dilectus adonis: 1
Qualia paſtori Tyndaris iliaco: N
Qualia Taenarides tribuit puer oſcula phebo. ff
Amphytrioniadae qualia pulcher bylas. .
Qualia purpureae quae conſpicit omnia lunae 1
Larmius in ſomnis contulit Endymion. ”
Talia mille dedit roſeis mihi balſia labris
Panthia: feruoris prima fauilla mei de
Quantus odor:ꝗtum diuini nectaris illis 5
Quamus mellis ineſi: Ambroſiaeq; liquor. ge
Cinama quod ſpirant: quod olet Cinireia myrrha: E
Et quod odorus arabs Coriciumq; Crocum. Qu
Succina quod fragrant manibus tractata: quod omne 4
Vnguentum: et fracto fuſa falerna cado.
Balſama quod ſpirant: redolent quod florea rura: 1717
Quod Citrum et uiolae purpureaeq; roſae: N
Hoc redolent dominae dulciſſima baſia noſtrae 8
Hoc os formoſum labraqʒ purpurea.
O me foeliccm: cui tu pharetrate cupido
Et Cytherea Venus tot tribuiſtis opes.
Non ego fortunas creſi pytbis q; bithini 4

Expeto: non gazas diuitias q; Mide.
Me mea formoſis teneat foueatq; lacertis “
Panthia: rex regum tunc ego ſummus ers.
Me iuuat: ut dominae placeam folerare labores
Erumnasq; graues: Imperiumq; ferox. 1
Me iuuat eſtiuas ſub Cancro ducere luces: A
Egoceriq; niues ire ad hyperboreas.

N—
——
=
S
—E=

Obſequar ut dominae: durum nil ferre recuſa
Si iubeat ſtygias nunc aditurus aquas.

Tantum forma ualet. Tanti eſt ſpectata uenuſtas:

Et decor: et facies: et lepor atq; ſales:
Si redeant ueteres facundo pectore Vates:
Elyſium uacuet ſi pia turba nemus:
Si Maro nunc repetat ſuperos: Et culta tibulli
Muſa et Naſonis: pierius q; chorus:
Nemo ſatis queat eximiam laudare puellam
Et decus et faciem corporis egregii.
HWuic eſt forma potens. ſunt emula lumina ſtellis
Lumina quae poſſent ſollicitare deos.
Procerum corpus dominae eſt: teretes q; lacerti
Eſt formoſa manus: articuliq; leues.
Pes paruus. fuluaeq; comae facũdaq;ʒ lingua:
Sunt modici riſus: atticus eſtq; lepos.
Hec candore niues uincit ſuꝑatq; roſarum
Fulgorem. in toto corpore nulla nota eſt.
Quicquid agit:ſiue incedit:ſiue accubat:aut ſtatt
Aut ſedet: exornat ſubſequiturq; decor.
Tota decens: urbana: ſagax:eſt tota uenuſta
Totaqʒ natiuo pulchra colore placet.
Non ceruſatis incedit candida buccis
Nec fucata genas atqʒ ſupercilia.
Eſopa non ſpirat:pharii nec ſtercora piſeis.
Non Creta:aut aſinae corpora lacte fouet.
Non oculos ſtibio linit: aut fuligine pingit.
Ah pereant quibus haec cura decoris ineſt.
Quid iuuat externo formam corrumpere luxu⸗
Atqʒ peregrinis cultibus inficere?
Non ne deus uobis faciem dedit: heu ſcelus: illam
Polluitis fuco: et leditis artificem.
Iupiter hinc in uos iaculatur fulmina: mittit
Excidium peſtes: femineumq; malũ.
Noſtra Venus niuo prodit formoſa colore.
Natiuis q; placet dotibus atq; bonis.

h.i.

ſuncegol

Quantum inter flores amaranthi et lilia fulgent: Hlunegua
Et uiolae et loti: coccineaeqʒ roſae. Otanof
Quantum inter ſtellas collucet luna minores: hagem⸗
Cynthia te ꝗtum cynthius exuꝑat: Uuhadit
Tantum inter pulchras radiat formoſa puellas geolla Tit
Panthia: purpureis emula ſideribus. Oſalſoele
Cedat peligni celebrata Corina poetae. lem: dld
Cinthia cum Nemeſi culte tibulle tua. B lereatden
Leſbiaqʒ aſſurgat dominae: Ticideqʒ perilla. Zutbicun⸗
Et tu iam gallo dicta lycori tuo.
Diſſimulet faciem lais ephyreia: Cuius * Pini
Traxerat attonitos forma ſuꝑpba uiros.
Forma Menandreę fuerat nec thaidos olim lmo
Tanta: nec eſt phyrnes tam decor egregius. Nen
Sordida Penolope. turpis uirginia. turpis Ont
Eſt collata tibi Panthia Sulpitia. gur⸗
Cedat Darei coniunx. Coruelia magni. ulen nie
Hipodame et comptis Laodomia comis. nnns
Cedat et Abradatae conſors tibi Panthia: C uius ſtugpora
Ipſa geris nomen nomine fictitio: 8 . ge
Si Paris hanc phrygius phrygia ſpectaſſet ab Ida ( le
Non peteret portus Tyndari pulchra tuoss. epiitie
Iuppiter hanc uideat: ſubito deſcendet olympo. leinei,
. Eiet olor: Satyrus: Taurus et Amphitrion. RhRman
Dia Camilla minor: minor eſt Lncretia: et omnes ſeart⸗
Italides matres: Cecropiaeq; nurus. “
Stratonice Anthiochi diſpar: Popea Neronis: ler 8
Lamia Demetri. candida Thargelia. olor
Add. — , le . oruen
Cedite iam diuae Tritonia. Iuno. Dione. WM
Quas Paris ideis uiderat ante iugis. .
Quid maiora loquor:te Pentheſilea probabit
Et colet: heu nomen dulcius ambroſia. lminnr
Panthia formoſis formoſior heroinis
matt

Digna ſoror phebo coniuge digna ioue eſt.
ugna quidem caelo facies. Iamq; incipit eſſe
Cognita et eois cognita et. beſperiis.

1

Hanc ego uiuentem uiuus: defunctus amabo
Hanc quoq; defunctam. Sic iubet alma Venus.
O decus o facies o cypride digna parente
O et germanis digna cupidinibus:
Panthia dii tibi dent tercentum Neſtoris annos,
Secnla Titoni perpetuumqʒ; decus.
Oſeula foelicem dudum et fecere beatum 3
Me tua: Si dederis cetera diuus ero.
Interea ardentem quaeſo miſerare Philippum:
Sit tibi cura mei: me cape mancipium:

r
Phippi B eroaldi Fortuns 4 Minum Polciun Senatorem.
1

Emo din ebus onfidat Min ludi⸗ Sõ
Nemo diu ſperet proſ pki Sri.

— ϑ1S Nc. np:
— W. ſes
Omnia ue ei turn fa e⸗ gum rcgna ducmd ⸗ Sa

Stare queuni: celer rabit iſta rota. BW.r: Wr-e.
Sicut terra uices mutat rerumq; colores: „
Atq; annus uaria tempora lege rpi 12 2 20. Prm Pia
Vt neq; pura dies omnis: neqʒ kei⸗ cidus aer i der⸗ „ 6
S apkr⸗ ere nubila pellit Hyems: S SWEns 2
fudit or. as fulgentis honorem ſad 7

Deſ Poielnel Rok Greumeh decus:
Sic homines fortuna rotat: quodcũqʒ benigna
Larga manu dederat: mox inimica rapit. „NA. a
Caeca: Vaga: inconſtanꝭ: incerta: uolubilis: illex ct⸗
Comis: blanda: poteni: trux: uiolen I: apaxs , DIe. .
Haec dea non ang l i Rs, bnre
Mobilior uento mobilio 3 vel — dE *
nane Cgedib 1 priſci Se inxere aleditn ⸗p —Epzpw
In spila antem penigeramq; dear fete
Hos ut mater alit:illos ut gacus nouerca
Exagitat: fouet hos: his inimica nocet. — AEEAX
Hune, amat: ex imoq; ad celſa cacumina ducit ah, 55.
In ſolioqʒ locat coni glcuumcy facit.

EE c

frX 2 6 1ad.

Aſt alium rapit iu preceps: qui diuite gaza
Qui regno fuerat fultus et imperio
Improba quanta potes: proh quanta potentia regni
Eſt fortuna tui:quantaqʒ mobilitas. J
Quam ſit diua tuum numen uenerabile magni
Aencadae oſtentant Romulidacq; patres.
Qui te tã multis olim coluere ſacellis:
Quam non multa ſuo templa dedere Ioui.
Maxima barbatam fortunam Roma colebat
Quod dat barbatis gaudia quodqʒ fauet.
Tullius extruxit fortunae templa puſillae
Quod paruus magnum uenit in impium.

Et uiſcata dea eſt: homines quia prendit et arctat

Auceps ut uiſco prendere tentat aues.
Eſt fortuna mala: eſt conuertens: eſt bene ſperans:
Fortis habet nomen. Maſcula culta dea eſt.
Vt tua multiiuga eſt uaria et numeroſa poteſtas
Sic ſunt multa tibi nomina facta deae:
Tu ſors atq; Tyche modo tu fortuna uocaris
Te modo naturam: caelicolamq; uocant.
Quidam te Nemeſim memorant: Rhãmuſia multis
Diceris: aſt altis Nortia dicta dea es.
Omnibus ipſa locis cunctorum uocibus una
Carperis: et coleris prout mala uel bona das.
Ipſa gubernaclum geſtas: quia cuncta gubernas
Et quia tradis opes: copia iũcta tibi eſt
Omnes cõnexi tecum ſumus: et tua uincla
Perpetimur cuncti: Seruitiumq; ferox.
Aſtricta nunc hos nunc hos leuiore Catena
Seua ligas: felix qui iuga laxa ſubit.
Felix fortunae quiſquis memorat᷑ alumnus
In cuius gremio molſia membra fouet.
At tu cui paulum arriſit dea ceca: caueto
Ne det fu coſas ſubdola blanditias.
Piſcator uel uti blanditur piſcibus hamo
Effunditq; cibos inſidias ꝙ; parat

.

ena

n

1nulit

nas

4 N rwi woeinen
S Erer
„

Sic fortuna tibi comis blanditur: in alum r

Tolleris: ut lapſu mox grauiore ruas.
Exemplo tibĩ ſint Troiana et perſica regna
Argolici reges: Romuleiq; duces.
Rex Priamus phrygie populis ſceptroq; ſuperbus
Qui tenuit magnas luxurioſus opes:
Occubat infelix ferro obtruncatur ad aras
Numinis hercei Victima fitq; Iouis.
Dareum perſas: et perſica regna tenentẽ
Qui fuerat regum maximus : atq; ducum
Vincit pelleus ductor: beſſus q; trucidat:
Fortuna ex alto precipitat ſolio.
Ponticus epoto rex claud ere fata ueneno
Conatur:nati pharnacis arma tremens
Magna fuit quondam diues q; opulentia Creſi:
At ſeruus Cyri mancipiumq; fuit.
Olim Romani libycum timuere Iugurtam.
Captiuus decorat pulchra trophea mari.

Dirripiuntur opes Numidae regnumq; Syphaeis

S ceptri feras q; manus arcta catena ligat.
Quid gemini Atridae quorum alter coniugis arma
Suſtinet infelix: alter adulterium.
Quid magnus? quo mil romana potentia maius
Vidit:qui toto uictor in orbe fuit:
Vincitur a ſocero:fugit ad Nilotica regna.
S eptimius phario dirimit enſe caput:

Olim cecropiis decorata eſt hellas athenis:

Grecia nunc omnis cecropidaeq; iacent.
Oedipodioniae tenuerunt culmina thebae.
At nunc thebarum gloria nulla uiget.
Troia fuit pollens phrygiis celeberrima regnis
Nunc troia in cineres uerſa ſepulta latet.
Alta ſemiramio fabricata bitumine quondam
Menia: S ubuerſa nunc babylone iacent.
Quid plura enumerem? quõdam decus et caput orbis
Roma peregrino eſi ſubdita pontifici. Piii
De III⸗

Cuncta fluunt: res nulla diu durare maligna
Sorte poteſt: celerem quae rotat uſq; rotam.
Ac ueluti lunae facies modo conficit orbem
Et modo deficiens nocte tacente ſilet.
Et modo clara micat pernox: modo nulla ſeneſcens
Cernitur:et nunꝗ quo prius orbe nitet:
Sic fortuna facit: nunc pura et lucida fulget
Nunc obſcura latet nec manet una diu.
Haec iuuenum dulces diſrumpꝑpe tentat amores
Atqʒ uoluptati miſcet amariciem.
Olim ego florebam felix in amore beatus
Fortunatus eram: nulla erat atra dies.
Me mea laudabat ſolum: ſolumq; fouebat
Panthia: Sola mihi Panthia chara fuit:
Soli charus eram: S oli mihi ſola placebat
Panthia: et amborum mutuus ardor erat.
Inuidet heu fortuna mihi: miſerumq; flagellat:
De ſolioq; trahit precipitemq; rotat.
Hec facit ut domina ardentem reſtinguat amorem
Nec uelit eſſe ſuum: qui ſuus ignis erat.
Ignis eram dominae dulcis: dominaq; fruebar.
Hei mihi nunc domina cogor abire mea.
Hei mihi nunc ſpernor: miſerumqʒ excludit amãtem
Et refugit noſtras Panthia dura preces.
Sors fera cur durum torſiſti fulmen? amanti
Cur mihi diua noces? cur mihi nuper obes?
Non ego te leſi:non te fortuna fefelli:
Impia nec lingua eſt in ficiata deam.
Malo ego tartareum uiuus penetrare barathrum
Alectoq; trucem Thiſiphonemq; pati:
Panthia ꝗᷓ mihi ſit contraria: ꝗᷓ ſua uertat
Corda dolens: nec me plus uelit eſſe ſuum.

Poſſum ego magnorum contemnere magna deorum

Numina: ſupremum ludificare iouem:
Brachia dum noſtro ſupponat cburnea collo
Meq; ſuum foueat Panthia mancipium.

He
In
Vue
kli⸗
vyde
Cm
zinu
luroe
Velot
Tun
None
diue
Pon
B Qig
Quer
Minele
btpe⸗
Impen
Slcin
Danth:
Aucghe
Nune
Sel
Minen

Di

laliet
dunt

ten

tum

.

8

õ

Hei mihi mutata cecur Panthia? Iam mihi uita
Inuiſa eſt: nec lux nec iuuat ulla quies.
Viuere non poſſum ſine te mea Panthia: tu nunc
Elige: me ne uelis uiuere me ne mori.
Sydera caelicolas teſtor ſi ummumq; tonantem
Crimine me nullo contemeraſſe fidem.
Si nunc excludor ſi nune exterminor: omnes
Iuro deos poſthac Panthta ſolus ero.
Me ſub amore tuo conſũmet longa ſenectus:
Tu mihi primus amor: tu mihi finis eris.
Non ego mutari poſſum: ſeu Neſtoris acuum
Siue ego cumeae ſecula uatis agam.
4r tu qui noſtri decus es S plendorq; ſenatus
Fonunae felix ingeniiq; bonis:
Quiq; es doctorum doctus uerus q; patronus
Quem decorat phaebus pierides q; fouent:
Nine laceſcentem diſcas tolerare puellam
Et perferre minas ſeruitiumq; ferum.
Imperium mitis perfer duras q; catenas.
Sic iubet alma nenus: ſic pharetratus amor.
Pan thia me docuit cunctos deponere faſtus
Atq; humilem duro ſubdere colla iugo:
Nunc humilis nunc demiſſis ceruicibus ibo
Nunc dominae leges iuſſaq; magna ſequar.
Sed tu quid ſentis qui calles cucta quid oro
Mine monesemihi da quod peto conſilium.

3

2
4

Philippi B eroaldi Dirae in Maledicam Drral. dec

St quędâ deſormis anus :maculoſaq; lingua

G rrnle latratxix . herfidioſ. a: procax:
Liuid: Actratimix: mnordax: quae déte canino
Oreq; uipereò igra uenena uomit. .
Inficit os kron Sordent rubigine dent

8
Sxz.
Sunt acu torui: cordaq; felle uirent- /

/ Nre b. üii.

. 6 aAnhmak. 2 2.,55 7anos

.R

.

Nomen habet lenae: quèd ſic eſt moribus aptum I
Vt ſunt apta fero bellica tela deo. .
Hanc fugiunt omnes: pauet hano uicinia tota: n
Vt pauet aſpectum cominus agna lupum. .
Hec facere inuiſos genitori perfida natos Dun
Hec fratres poſſet diſſociare pios. N
Haec ſi fecundum còcuſſerit Improba pectus lelt
Fuderit et uirus uipera lethiferum: ln
Nulla fides nec pax: nulla eſt concordia: nec ius: lyyi
Nullus amor ueteres inter amicicias: ſe
Oderit acaciden patroclus: Caſtora pollux Hloc
Ogygiden Lydeus: Theſea Pirithous: Hoe
Nec phitiam Damon: piladem nec amabit oreſtes Thun
Nec ſiculi fratres pectora fida gerent: Om
Fraudum mille modos artes quoq; mille nocenkſnii Quin
Hec habet: et linguam uibrat in excidium: And
S ibilat et noſtros tentat diſrumpe amores: Qud
Vtquę dicta mea eſt non uelit eſſe maa. ktpr
Vellicat hec: furtimq; odii gliſcentia ſpargit lern
Semina: flagrantes atq; inimicicias. Aebe
An tu de nobis audes maledicere: Tu ne Iiftin
Vipera connexos diſſociare duoss Oter
Garrula tu ne ſeris uirus: linguamq; procacem Diſe
Exeris: et pacem rumpere ſeua paras⸗ Nee
Nulla fuit nec erit tam magna potentia linguae Din
Vt ſit amatori Panthia dura ſuo. Nel
Malo inimicicias diuum Summiq; tonantis dere⸗
Quam mihi ſit dominae mens inimica meac. A
Quae mihi diuitiis: Vita iucundior ipſa Mure⸗
Charior eſt geminis quae mihi luminibus Cir
Nullus amor tantus: nullus ſic tela medullis 8s
Flagrantes q; faces ſenſit et incaluit. Ni⸗
Non ſic Priamides helenem dilexit: amicam Neca
Meoniam non ſic Amphitrioniades T
Non ſic Tindaridae geminas leucippidas ambo. Ne

Nec Venerem mauort belliger ethercam. in

Non Daphnẽ Phebus: Cidippen Acontius ardet:

Non tanto Semeles eſtuat igne tonans.
Miſce et cunctorum quot quot narrantur amores?
Aut par aut maior noſter is ardor erit
Panthia ſi mihi ſit contraria: perdite queſo
Me ſuperi: et feriar fulmine fatifero.
Te ſine nulla quies: nulla eſt mi uita beata
Panthia: nec Vinum nec cibus ipſe iuuat.
Iuppiter omnipotens flagrauti percute telo
Vipeream linguam Sacrilegumq; caput.
Hoc ego ſumme pater: petit hoc uicinia tota
Hoc pulchra ante alias Panthia noſra rogat.

Thure uaporabo fanum: Cedamq; bidentes

Ornaboq; tuas fronde uirente fores.
Quin ego tunc mecumqʒ ſimul mea Panthia uoti
Ambo rei dabimus carmen et exta ioui.
Quid tibi lena precer pro talibus improba dictis
Et pro funeſtis improba eriminibus?
Terra neget uictum: tibi deneget unda liquorem:
Aethere nec poſſis ſideribus qʒ frui.
Infeſtus tibi ſit uulcanus: noxius aer:
Offendant oculos lunaq; ſolq; tuos.
Dii faxint ſubito percuſſa ut ſydere lingua
Nec muſſare uelit nec blaterare queat:
Dira fames et dira ſitis tua uiſcera uexent:
Nullaq; ſit uini copia nulla cibi.
Sepe roges mortem: nec mors tibi ſaepe rogata
Adſit:ſintq;ʒ tibi ſecula Neſtorez.
Marceſcas qʒ ſitu putri: carioſaq; membra
Curuentur: nec nox nec iuuet ulla dies.
Sis quoq; pallidior buxo: uilloſior urſa:
Nigrior et moris: aridiorq; S cobe.
Vt caret oedipodes oculis et lucis honore
Tu quoq; ſic careas uipera luminibus.
Nec tibi recta magis ſint crura: pedes q;decori
I ſunt mulciberis Lardipedis q; dei.

Guttur ut erigones aſtricto fune pependit
Sic tua per laqueos colla nephanda crepent:
Vt niobe in ſaxum: ut biblis uertaris in undas
Par facies urſae ſit tua parrhaſiae
Vt mirrha eſt cortex utq; é phaetontias arbor
Arboreas frondes ſic tua membra ferant.
Olim ut nyctimene facta eſt nocturna uolucris
Obſcura ſic tu noctua nocte uoles.
Vt ſenſit phoebi lethalia tela coronis
Sic te configant ſpicula lethifera.

Te premat omne genus morborum: et feruida peſtis

Exurat corpus dilanietq; cutem:
Calculus et uomicae putres: Turpes e; podagrae
Et chiragra et lateris cardiaciq; dolor.
Preterea omne genus tormenti: omnes q;dolores
Te miſeram excrucient conficiantq; truces.
O Vtinam uiuens cunctos patiare dolores
Quos omnis paſſa eſt femina quoſqʒ feret
Poſt obitum tibi ſit tormentum uulturis atri:
Siſyphius q; labor Tantaleusq; liquor.
Te ſolam lacerent furiae: rumpantqʒ ffagella
Et laſſent crebris brachia uerberibus.
Sola luas poenas: umbrae manes q; quieſcant
Excipe cunctorum uipera ſupplicium.
Quantum cerua pauet fuluum trepidatq; leonem:
Accipitrem ꝗtum blanda columba timet:

Quantum aquila cygnus. congrum murena: camellũ

Odit equus. uitem braſica: capra lupum.
Quanta inter mures atq; eſt diſcordia feles
Quantum mus uolucri diſſidet ardeola.
Tanta mihi tecum eſt diſcordia uipera: tantum
Eſt odium atq; truces ſunt inimiciciae:
Donec pugnabunt calidis frigentia: ſiccis
Humida: cum duris mollia: et ignis aquis.
Donec erit ſtabilis tellus: et mobilis unda
Errabitq; pollo Cinthia Stellifero.

Du⸗
En
Duu

Teon
Hia
Poſte
ln⸗
ien
liu⸗
Dün
Effi
kuen
Wip
Cum
ldl
lntelt
Diſe
Cum
Val

liene
Mlun
O ui
Dan
uit
dtli

Tant

At

l⸗

A

Dum uelox Tigris: ſegnis teſtudo: Salaces
Erucae: pontus cerulus: albus olor:
Dum lepus hirſutus: fuluus leo: lubricus anguis:
Curui delphines: A ſper echinus erit.
Tecum bella geram: et certam ina dira nec iras
Finiet interitus nec mihi lon ga dies.

Poſt obitum manes pugnabunt manibus :umbram

Impetet umbra minax couficietq; tuam.
Sic nunꝗ uiua et nuuꝗ defuncta quieſces.
Viuus ero infenſus: mortuus aſper ero.
Dii iuſtas audite preces: rata uota precantis
Efficite: hanc meritis plectite Suppliciis:
Eueniet: mihi ſigna deus dat certa: ualeto
Vipera: Iam diras experiare meas.
Cunqʒ tuum ſteterit foſſa tellure cadauer:
Id lacerent uolucres: diripiantq;ʒ ferae.
Inteſtina canes: omentum et uiſcera corui
Diſcerpant: rabidae caetera membra lupae:

Cumq; minutatim fueris conciſa: locutrix 2„

Vulturis in primis ſit tua lingua cibus.
Philippi B eroaldi Cupido

Onſcia curarum et fidi internuntia cordis
Quae dominae longa iuncta es amicicia:

Daphne de nobis loquir᷑ quid Pathia tecũ % Se⸗

Deq; ſuo ſentit dic rogo mancipio⸗
Eſt ne oblita mei?nulloq; accenditur aeſtu-
Mutuus an pulchro pectore uiuit amoreæ
O utinam uiuat. pariliq;calore caleſcas
Panthia ſitq; tuis oſſibus ignis edax.
Quãtum etnei ignes: ueſuuina incendia tum
Et lipareus ager flagrat et aeolius.
Tantum noſtra tuo flagrant precordia amore:
Ardet mens: animus totus: et ingenium.

n e .
PNepe ν sas A

worr „ . El.
— 12 2 ,„„
1 — õ

Norfuung , ,gaa.
Fna „Sh.ol. ESrnas
r = K a 16&. . .
P SHa rras: — ͤοα
oSre L .- 1* IApan
VCE A60ο° πι o,4 aePg
iS DP. ſtrn. -

2*

Nunc ſcio quid ſcit amor: nune arcus tela ſagitas
S entio: flagrantes experiorq; faceaes.
Nunc te celeſtis: nunc te plebeie Cupido
Noſcimus: et ꝗtum pollet uterq; deus.
Dogmata diuim memorant ſi uera Platonis
Sunt geminae ueneres eſt geminatus amor.
Celeſtis uenus eſt nulla generata parente
Quae caſto ſanctos nectit amore uiros.
Huic comes eſt magnus deus Ambroſius q; cupido:
Quem docti norunt Egregiiq; mares.
Altera ſed Venus eſt totum uulgata per orbem
Quae diuum mentes alligat atq; hom inum:
Improba: ſeductrix.petulans: laſciua: proterua:
Blandiloqua: Illudens: Imperioſa: procax.
Hec et Ceſton habet: qui nodus diſcolor omnes
B landitias geſtat: pharmaca: nequitias.
Hanc comitatur amor: facibus qui pectora ſeuus
Vrit:et infernis imperat et ſuperis.
Subdolus impoſtor mendax truculentus et aſper
B landitiis pollens fraudibus atq; dolis.
Hic demitat pecudes piſces inſecta feras q;
Monticolas faunos ſiluicolas q; deos.
Hic mortale genus pharetra ſuccinctus et arcu
Et face debellat celieolas q; deos.
Pocula dat dulci circunlita melle: ſed intus
EFel gerit: et largam fundit amariciem.
Principio iuuat et mentes demulcet amantum
Mox ferus exagitat deſpoliatq; rapax.
Diuitias lacerat. cum damno dedecus affert
Emollit mentes ludificatq; ferox.
D iſtrahit exanimatr cruciat uerſatq; rotatq;
Carnificis qʒ truci fungitur officid.
Improbe amor qtis mortalia corda fatigas
Curis: et quantis ſaeue cupidinibus.
Perfide quot iuuenes iugulaſti quotq; puellas:
Quot tua precipitant ſpicula et inſidiae.

Telis
Heel
Teltis
Cona⸗
Telns
Perui
Ppisan
Suln
Nonpa
idn
Ventitun
Dun
Myttha
dudat
leſbi
dapph
(aelica
Molci
Quidn
(uos
lpſepan
lr
iut ſe
dobin
Taurus
lnlece
lig⸗ 4
lrelal
Nonge
difie
Ene
lopi
On
deuu
Mehc
benp

ciis

Teſtis Abydenus ĩuuenis: tibi quem ra pit orcus
Heleſpontiacho S exta puella mari
Teſtis Priamides: qui dum S partana petebat
Conubia: euertit ſeq; ſuumq; genus.
Teſtis Tarquinius: cui dat Lucretia raptos
Per uim concubitus: imperiumqʒ rapit.
Iphis anaxaretem dum non tolerare ſuperbam
Suſtinet: infelix a trabe pendet onus.
Non pudet Alcidem geſtare monilia collo
Lidiaq; ingenti ducere penſa manu.
Vertitur in fontem biblis phebeia: Cauni
Dum petit amplexus fratris: et ille fugit.
Myrrha quoq; in fando correpta cupidine ſtacten
Sudat odoratam: delicias q; parit.
Leſbia quin etiam perculſa cupidinis oeſtro
Sappho de celſa leucade membra dedit.
Caelicolis riſus Mars et Cytherea fuerunt:
Mulciberis aincti reubus atq; dolis.
Quid memorem crumnas hominum: clades q; deorũ
Quos tua percuſſit dire cupido manus.
Ipſe panõphaeus quotiens fit fabula turpis
ſuppiter: et ſolio labitur etherio
Vt tua ſectetur dictata: nec ire recuſat
Sub iuga et imperium ferre cupidineum.
Taurus in curopa eſt: Satyrus Nycteide: Cycnuus
In leda: Alcmenen comprimir Amphitrion.
Ergo ego cum uideam ſupos:ipſumqʒ tonantem
Ire ſub imperium: ſeruitiumqʒ pati:
Non gemo non doleo: de me pharetrate cupido
Si figis caſtris lauta trophea tuis.
Cuncta feram patiarq; libens: iam ſigna tubasq;
Incipio que artes noſſe cupidineas.
Omnia iam noui: docuit ſtratagemata et aſtus
Seuus amor:non ſum tiro fed emeritus.
Me lachrimae: et longi doctum fecere labores
Perpetua anxletas Excubiaeq; graues

☚4 H

——
.

8

⸗ ofe Säl —

.

Paunthia me docuit qui ſint in amore dolores

Affectus: Curac: gaudia: damna: doli:
Nunc ſcio quas leges: quae iura: aut dogmata ſeuus
Iuſſit amor.ſcripſi ſingula et edidici.
Quae ſpes: qui ue timor:quod bellum: foedera:que pax:
Induciae fiant atq; inimiciciae:
Nunc ſcio quanta gerat ſecum mens prelia amantum:
Quantaq; mobilitas diſſidiũque premat.
Hoc uelit:hoc nolit: cupiat quod ſpreuerat ante:
Fluctuet: ut glauci fluctuat unda ſali.
Vt mens infelix alieno in corpore uiuat.
Vtq;ʒ animus dominac migret in hoſpitium.
Nane ſcio ꝗᷓ largi funt fletus: utq; medullis
Oſſibus et uenis feruida flamina latet.
Vt ſine ſebre dolet:ſine morbo languet amator
Vt ſomni uigiles: irrequieta quies
Vt rubet ut pallet ſubito: mutatq; colores
Siue pudor uexet pectora: ſiue timor.
Nunc ſcio ut infracte uoces: mutilataq; uerba:
Vt coram domina cor ſalit atq; tremit.
Vt ꝗ longa graui ſuſpiria corde trahuntur ,
Vt modicus riſus: multus amarorineſt.
Vt gaudet leta: plorat plorante puella
Induit et uultus uultibus alterius.
Nund ſcio ut infelix dominae ueſtigia querit
Et reperiſſe timet: mobilitate leuis:
Genua labant:quotiens faſtoſae limen amicae
Tranſit:et in toto corpore membra tremunt.
Nunc ſcio quantus amor ſupra caput inſtet amantum:
Atq; omnem ſophiam conſilium que fuget:
Condita ꝗᷓ paruo ſint larga abſinthia melle
Lurida uel ꝗtum pocula fellis habent.
Malo ego lerneae immedicabile uirus echidnae
Oraq; Auernalis terna ſubire canis:
Cum libyeo nudas monſtro exercere paleſtras
Erumnas q; graues herculeas q; pati:

0
. N
ℳ . 7 — 4 — .⸗ S

(u
Et⸗
Nun
Aut
ie
0¹
0 ˙”
lt i
Ae⸗
Eme

ume
nagi⸗
leacul
ſeses
optim
Qo
inde
ſegue
na in
g
lone⸗
lerpre
Aue⸗
61,0
noſce⸗
fuir
lorb
o
Joy⸗
)

„
Ned

enpAeE

Quam colluctari tecum pharetrate cupido
Et perferre tuas imperioſe faces.
Nungqꝗ liber erit: nunꝗ mihi crede beatus
Aut probus: aut prudes quiſquis amator erit.
Vita erumnoſa eſt:mors eſt infamis amantum.
O felix quiſquis talia non pateris.
O felix Veneri medium qui porrigis unguem
Et rides arcus S picula tela faces. 4
Alt ego:quem ſic dii uoluerunt uiuere: uiuam
Emoriarqʒ tuum Panthia Mancipium.

. MUD . a. 1 Lr N. A2.—
Philippus B eroaldus Reuerendo domino Iacobo antiquarie : SI. 2 Se pra,
Dueali ſecretario Sal. π 2-☛☚ - ,-UHeH

Vperrime cum feriatus eſſem Vir preſtatiſſime pl⸗ 4α. DA 2, tA,H
clitaturus ingenium conuerti in latinum ſermonem rrrhs gn 5
ex uernacula lingua canticum F ranciſci P etrarcae 2 SPn
rreligioſum: quod tibi homini religioſiſſimo potiſſi r⸗‚rr. 6. ℳ 5. 9
mum dicaui. nam qui bona fide deos colit: amat et ſacerdotes: et qec ς „4Xν☚
religionem pie ueueratur: religioſos demereri concupiſcit. Prete/ Er han, . n,:
rea cui commodius ꝗ tibi carmen myſticum dicari debuit? qui Myi ⸗K S,
ſtes es: et myſticis cerimoniis initiatus . Accipe ergo uirorum , 2. f ſ, 24.56
optime opuſculum de alieno reformatum: de alleno noſtrum: & „ abte,
Quod ſi non eundem ſaporem in latino ſermone cuſiodit: quem b
in uernaculo ſeruat: Scito difficillimũ eſſe alienas lineas in? S☛ d
ſequentem non alicubi excidere. Quemadmodum enim ſemi/ 6 .
na in alienam terram tranſſata natura ſe uertente degeneran t
ita quae in ſua lingua benedicta ſunt: priſtinũ nuorem in tranſſa/
tione deperdunt. tamen pro mea mediocritate connixus ſum ab in
terpretis officio non recedere: et ſenſum exprimere de ſenſu. Nꝗ
ad uerbum interpretari: et ſyllabatim ſingula explicare abſurdum
eſt. Quid multa? Tu qui doctiſſimus es prima inſpectiõe facillime
noſces: ꝗtum ab archetypo labar ac decidam. Sed hoc malui agere
Inihil agere: et ne oĩo aſymbolus apud uos eſſem: hoc pro ſymbo/
lo tibi dicatũ attuli: qd ut in ptem bonã accipias rogamus. Vale
Virorũ optime: et Pbilippu iuũ: ꝗ tibi addictus eſt: mumuo dilige..
Wir ena S P Eizer J elY e de r Sr Ne L. Zt r
es E: : 1 le Feff⸗ rdes t. 3 A 2 P
76 t oe e esrn Da necr 21 S N r I EPcr Ate D e
Dyden⸗ P. ch. 4 de y BS he De 2ð aor
s
oe d e . eh:42 : SX 2 5, d
PHe . .=

atr Eaeoe OLed —— EE l
LN◻☚ ———— B—E —

0) 2.,„ ... Se ct2 2 er “ 5, 2 2 E⸗ P cſo⸗, — . £
—— Ve He LPX cX „ S . .

ððð

— 2. 7 = .— Ey⸗ 7
VWR 2 – 2 v⸗ . S „ . PAe WD 2 S
2 A Peants Btat V ex Fi nciſci Peirar cnne
2„ 61 Kyerl
Je e⸗ LE poemate Vernaculo i in latinum conuen ſi Nkya:
NLſe 1 NrEA 4 „0. =, 7*
. P b 17 KS aabi. * t⸗ (ſ Seke R
i , Aene⸗ gecens Aer 1 eſtit⸗ ie Tr tantt
A n fuit Eſs

„bPer m S
Wagt 3 =S WVi e liderit len te = m: S

ftag ar 6i—tdt ie car n. 5 A
2 A ., a Iu S SFic i61 . ne

VC

S= S
rs 7. Kat 9 rn. Loe⸗ as 4

4 Suntt 5⸗
S v„ Nuncte iii uot S
es⸗ C-⸗ C! er. Ac⸗ere aned⸗ fi KienterH .
arA . P Ani pn 8 bu narum 1te rei Ee
. —☚ 2 de 2 cte- oakt e ePiae
ne. Ma- 7. Ex Hliifis , lnbe
23 uzgez teiri⸗ a Sil sregin

E rrm Er, icée 1 Bn
i . R, 0

1. . 12α SS a b*αα . .

Bia befigna; , r .

rr6 1 . c s chitch hat ⸗ . v e kr
D. aA* Pafs 7 v Ss 2* 1 AUmmis . KEun 4
es Prrp. Nn, Aus kort ine EtISs i H —
ul ia i inkt ee ee i Aah
= 1* A nor A. S. 2 :S ð ülmp 1.a 657

614
educe 1 D Eiſe delun⸗ wir 9
iPn 8 Aa de. E ENos ulos. ia dece cor rn
. 2 Rr 5 S zr = C „
. Pen XYE— as

rer — EA Da .

1 Kenhteet ete tu conſu leteffis. RS

HS5S
afr e - abe Uitens Henitis Igs
ZRE la XKS ſ be P 5§. erari irgo . Kl⸗ 2
= eEe ⸗ ͤbof es enitrix N NMes

,
. Fear⸗ . — . F 1 Pi. 5 Quae das, ai lac fibermee ſ -
e P anakagene afe Neſa a
a⸗ . 5. ** — . AbA Veni ncl tſeruaret et oiympo —

☚
èõ tniq, pzretis⸗I et
W W. NM Sr. 2* on 121 Xomni pia larum 2
Pa

e E õ o rrA. Deli n IS: quae 12 à ueii –☛
. N 14 . — „. e re eat terq; beata
de — — — —8
Aaen e Pe er ß⸗Fgerench inter ſuperos p 8 lecinct corona:
.
4 “ ka gelle⸗ — , ErnS Ker. r eE t 6 Scalee
W „ J„. — H. 2-lrnin. 3 Beng, . male⸗
6 „ — 0) AWrr, X „ 7 Acstss? 2 J541. „
2=ð Sefv& wWi 2 Pate,. 5

Ler- X 142 — Sr 4 õ - p.

. S . i 22 dek a,
S ale⸗ 6. 99 . Ee , 6

2 ee r p SAE
JDe ⸗ VelA AEpaAte
. 5 A 7

ui liuentia natt . . er
lles ics noſnias f flecte aumper.

.
Aees
„,7 1
1a 6„%

%. ,
.

A
.

Aach n 2 . Srr. S — C „ be 2 4 2
ib fue F Xl- = 2. „ E
eag.

rcin r

ſpom n⸗

e deuie inum As pare =
r de genur le luits £2
1 dedit: at. 0S. be⸗ . .
5 1 culus 2 =è ? 4
ef m due bezta aM.zr- St
uirge cui ella eſt, eae ih M H 2 .
⸗ muiu Sn e ven ſt⸗ E*ſ DSDAſp,
la ſumm i aa ”
lcis⸗ 1 eſtia: ernin⸗ .

V Sein See e⸗

nn odm Pdrane —
ne Preſtar Ka —

E. 7 5 .
J otes noftrame 1lne rigeae, D
Lis 3* nunc Mo O! mnpta z 232 p— Ar..
. ſi plex: et ſupl- 6 . = 5 * v„ο z vAs: ,.
r mi 1g neſo: uj DW = K * »„ en
ta dt ererak Ere 22 K
„1 eir E. 5 4 —

AWeE . e —
Se 2 A .

—

A 4 –— S Baa „e
morali cor . orn- — SSSLZ
Suaſferunt intrà 1aa ſlatatiflicha — E. —

Cr = ir 7*C *

cNina. Sõ

„ 6e „ſſe 8

7 1210° õ W S” F , i. el

S Sels. — 2, Air X

α½ en Er S. S. 55 r
=è SEeX 442. Datz E

XK.
—6ä S⸗ ſS . oa ⸗
W⸗ PæE TNn 2 S e. 5
. ⸗ Quot lachgmas: uctt blangtei⸗ eea
SS ea, e

,Z Et SEA S ffudi in penas aà atqin dil rgiſp
X. rA= t Wp. Be Eoe EE ⸗ er ripas tufer re S
e. Saet⸗

Aa Temp Ppore: dita fuir noſtra Sareti⸗ 1
. 2 W. rY - bis dum illasc

. EnsrnP) — E Ter Ri

— tasffir er⸗ K
S 22 E e Pe T arunt en “ eeie 5 ncti botens
upr dies 12 iühi

ð — Pr 2
Sf). 1. SS. S “ alosi imntt⸗ Act.
iP AIſarede eurö 9 245 i
Paß 2 War “ En Paeke erunnasinteyf “ ai.
— 9 4 mi ncits e a allu.
22 — Hor 2 k cet q dane ui W
. E 7 .4 QamaYak arzaln Pechs a! amen
-Et ſi Uilttame Beſtin Bine

“

G

6W E; ii re. eina bel prud e r.
HW . „352 2 2 es B eötis ſnen na iari eni:

ſaluti
sä K g zucht auti⸗
— 5 In te k ſpes q oinnſ⸗ = E reo 9

„W P„ . S „- D ———— 7 6 uelis E re 5us e Beltere la
4 9, P*° e e ** 1s e; nekegu ueſo:⸗ .
e AS 7„* rel ecöndt pfum:

S

4 eptra p. parentise.
B0 ut —
10 S 4.
Srre RS atq; ora medu
Füinl enſ i rda
tre,

A l

„ S
olu: erfeſtt 5 P

5 Faut Wrar, at .eDeuoti egrha as aaie
4. — 532.3 r we
Sai⸗
2 B- 5 1 vas.:
* — 5*. „= a
— 4 —
P . . . — §

. ſE xP-

13 o n, -.S
ð .
Arrnrn. an y I,
Eelle AcEPE
E AaP: A6
1 . ℳ₰ℳ B r en

7

§ ti dius Rorhinat Dð 2 „ e ,

E 0 Sn
4 P 6 mitis U Vrcki E
S⸗ „ 1 6 AJe communis amo S SW S y

Liu
Qui
te
Can
dar

EIt

Hec
Nar
Atr⸗

Om

Noen
Noen
zqu⸗
Aer⸗

e

. .
è fuxe ⸗ 4 Wi.nt a ſochg, 97 ere

Qaãsd a oxtalen
Mil erg ardente ſoleo: quid fie in lt .
e oſck po gquae r e

CLenolto tatu: nibi . ⸗
I ecf S l 4- — . D .
S 2 P„ O 4 „ „ 6.— 2 2
IPa A erns

DW
„ W zaas r e

Fꝗ Tuerus uerhs WM E uples
Vt hanc anmimam tene fotaig eerde ,

Carmẽ Philippi B eroaldi de die dominicat paſ/
ſionis
Enit męſta dies: rediit lachrymabile tempus.
Sãcta ſalutiferi celebratur funera Chriſti.
Nunc oculi rubcãt fletu: nuc pectora platu
Liuida ſint: crebris ſingultibusilia ucllat
Quiſquis amat Cbriſti nomen et numen adorat:
Hec lugenda dies nigroq; notanda lapillo eſt:
Gaudia: nequitiae: ueneres: conuiuia: luſus:
Scoma: uoluptates: riſus q; iociqʒ ſales
Eſte procul: ueniant cum ſollicitudine fletus
Cura:dolor: gemitus: meror: ſuſpiria. luctus
Hec eſt atra dies atro ſignanda colore.
Nunc ſint pullati: proceres: :pullataq; turba.
Atrati pariter ueniant iuuenes q;ſenes q;
Om nis ueſtitu ueletur femina fuſco.
Mocreat omnis ager mons: ſiluae flumina colles
Moereat omne genus pecudum: genus omne ferarů:
Squamoſumq; pecus piſces :pictaeq; uolucres:

Aecr: uulcanus: tellus: marc: nihia: titan:
lill⸗

.
H
5

W—S

Sidera: caelicolae: mundus. ſint omnia maeſta.
Hec eſt meſta dies moeroris conſcia magni.
Nunc Heracleti lachrymas uultus q; ſeueros
Craſſi:et Xenocratis faciem frontemqʒ catonis:
S qualentemq; decet barbam uſ.- urpare reorum.
Nemo ucl infectas cocco uel murice ueſtes
Induat: oſtrini nemo tyriiqʒ coloris
Veſtimenta gerat: non fuluo ſi plendeat auro
Torquis: nec digitos oneret carbuncalus ardens.
cc premat articulos adamas uiridis q; ſ maragdus.
npexaeq; come: ſit crinibus emula barba.
Non ceruſatis incedat femina buccis:
Nullaq; pigmentis linat os: aut labra coloret.
Non matrona potens gemmata monilia geſtet
Nec ſegmenta ferant aut lutea flammea ſponſae.
Hec eſt illa dies: qua per tormenta labores:
Mille alapas mille et colaphos: conuicia mille

Mille flagelliferos tortores: uerbera mille

Et recutitorum ludibria iudeorum:
Ille opifex rerum Chriſtus :mundiqʒ; capacis
Conditor excellens: et inenarrabilis auctor
In cruce ſuffixis manibus: pedibusq; pependit
Spinea ſerta gerens myrrataq; pocula guſtans.
OQ funeſta dies o lamentabile jetum.
O gentis rabies o mens furibunda prophanae
O ſcelerata cohors libycis truculentior urſis:
Tigrideq; hircana: Siculaq; immanior aula.
Siccine ſacrilegas uos iuuit ſanguine ſancio
Commaculare manus iudeiæ et dedere morti
Illum: qui uobis intam lucemq; benignus
Donarat:campos qui lacte et melle ff᷑ uentes
Imperiumq; potens dederat. ſedes q; beatas.
Qui pharium mergens erythreo in gurgite regem
Aſſernit ueſtros in libertare parentes.
O ſcelus o labes. monſtrum portentaq; dira

Aſportanda procul terras q; auitanda per omnes

Tu ne paleſtinae ſoboles nequiſſima gentis
Audebas tam gra nde nephas? ut perdere uelles
Qui te ſeruauit per ſecula plurima Chniſtumæ
Qui ſacras leges diuii aq; dogmata Moſi
Tradidit: et ſcriptas ſolymorum in monte tabellas:
Vt tu palmiferis ſancta in regionibus eſſes.
Heu quas perſoluis grates pro munere tanto.
Heu quae pro meritis tantis ingrata rependis.
Ec quod idumco repitur crimine maius?
Crimine: quod nulli poſſint aequare nepotes
Crimine:quod cunctis ſit deteſtabile ſcelis.
Nulla ne ueſanum potuit cohibere furorem

Religioe non cana tides? non inclyta uirtus

Prilcorum? non tanta pii miracula Chniſti?
Non tot ueridicis predicta oracla prophetis
Sacrilegis ualuere animos reuocare furentes
Co ſiliise tam dira lues precordia preſſit?æ?
O mortale genus uecors: O peciora ceca
O gens infelix ſolymorum et ceca futuri
Perdere dum Chniſtum affectas: te perſida perdis.
Nam uos dira manent tormenta: et ſeua gehenne
Supplicia: excruciant ignes flammeq; perurut
Sulfureac: luitis meritas ſempq; luetis
Penas pro ſcelere hoc infando ac tali bus auſis.
Sors natos eadem iniequitur: ſeriemq; nepotum
Cunctaq;ʒ poſteritas huic eſt obnoxia culpac.
Et purgare datur nulli commiſſa parentum:
Quin uos dira coquant mortis tormenta ſecundae.
Sic circuciſae mulctantur crimina gentis:
Sicqʒ patres: nati: ſic qui naſcentur ab illis:
Nullus habet ſtabiles ſedes iudeus apella:
Nalli certa domus: nulli ſua rura coluntur.
Vtqʒ procelloſo iactatur in aequore cimba:
Quam uelis et remigio ac reciore carentem
Sudificus boreas rapit huc: notus humidus i lucè
Hinc euri uerſat rabics: at cixcius illinc. ii⸗
1. UII

Afflictamq; rotant infeſto turbine uenti:
Haud aliam degens uitam fugitiuus et erre
Errabunda trahit ueſtigia: fertur et illinc
Huc redit:et nuſꝗ figit patrimonia uerpus:
Lucifuga: infamis uiciato foedus odore.
Vtq; aquilam cignus: cornicem noctua: miluum
Coruus: murem elephas: gallum germanicus odite
Vt congrum murena: lupum canis: utq; camelum

Odit equus: ſic cuncti homines odere nephandam

Progeniem: diraeq; cauent commertia gentis.
Ite igitur ueſana manus recutitaq; proles
Ite paleſtini generis mutilata propage
Figite preclarum de ſeruatore tropheum
Sacrilegas armate mauus: linguas q; procaces
Exercete odiis: et chriſti poſcite mortem
Mortem: quae uobis flagrantia tartara pandit.
Mortem: quae nobis patefecit limina cęli.
Quae mortis uires et formidabile uirus
Inſidiatoris fracta ceruice draconis
Extinxit: rupit pedicas: nodos q; reſoluit.
O mors ta nobis nitai lumina prebes:
Nectar et ambroſiae ſuccos tu ſancta propinas:
Per te tartareos manes: immane barathrum
Infernos q; lacus ſtygios plutonia regna
Effugimus: per te ſublimia tecta petunf᷑.
Pandit᷑ elyſium per te ſedes q; beatae.
Per te ſyderei penetramus limen olympi:
Per te parta ſalus:per te celeſtia regna.
Hec nobie optanda dies uenerandaq; cultu
Precipuo: niueis hec eſt ſignanda lapillis.
Quare o cultores Chriſti fideiq; probatae:
Quos habitu modo ſquallenti lugere iubebam:
Mutato cultu: pro meſtis ſummite letas:
Pro nigris tyrias q; togas: infectaq; cecco
Pallia: ſint gemmae digitis: ceruicibus aurum.
Pro lachrymis riſus: pro planctu gaudia ſunto.

fe— — —

FV— ⸗

Hunc cape tranquillo uultu facieq; libellum

Pro merore ĩoci: pro ſollicitudine luſus
Hee celebranda pio ſemꝑ uenerandaq; cultu
Hec nobis eſt feſta dies: qua ſanguine fuſo
Chriſtus tormentis et funere functas acerbo
Faucibus eripuit ſathanae eternis q; gehenne
Suppliciis mortale genus ac morte ſecunda.
Chriſte patris ſummi non enarrabile uerbum
Chriſte dei uirtus:ſapientia ſumma parentis
Aeterne acterno mundum cum patre gubernans
Chriſte potens rerum Maria de uirgine nate
Quae genitrix ſine patre fuit: ſinceraq;ʒ uirgo
Sola ſalutiferã peperit ſine coniuge prolem:
Omnipotens te Chriſte precor miſerere Philippi
Si puro te corde colo:ſi numen adoro
Chriſte tuum: lcges q; tuas:ſi dogmata ſector
Chriſte tua:et trinum ueneror te nomine et unum:
Da ueniam erranti:parcas peccaſſe fatenti.
S accuras q; meis Rex clementiſſime rebus:
Vt uiuam felix et mente et corpore ſanus
Eterniq; fruar poſt mortem luminis aura.
Chriſte piam matrem fratres charos q; propinquos
Et mihi iocundos per tempora longa ſodales
Cuſtodire uelis: quaeſo o Rex maxime regum.
Hoc precor in primis: hec ſint rata uota precantis.
B entiuolum pylia nobis etate parentem
B entiuolamq; domum ſerues: ut proſpera felix
Floreat: utq;ʒ diu patriae moderetur habenas:
Fortunata bonis cunctis: et perſide gaza.
Auxiliumq; feras miſeris mortalibus. Amen.

Ad Magnificum Anibalem B entiuo
lum Philippi Beroaldi carmen.

decus eximium et gentis generoſa propago
B entiuolae: o patrie dulcis alumne tue

Annibal: et nugas perlege quaeſo meas.
Fabula tancredi meſta eſt: Boccatius auctor.
Hanc nos romano uertimus eloquio.
Hanc tu uulgato lege tu ſermone latino:
Atq; animum alterna cognitione foue.
IIIa ſuo candore placet. ſed noſtra placebit
Si fuerit genio grata camena tuo. .
Sauut bec parua quidem fateor: ſed magna ſubinde
Eſſe ſolent paruis deteriora bonis.
Hoc adamas gemmeq; docent: quae corpore paruo
Oblectant reges: diuitibus q; placent.
Nos contra horremus magnos perſepe gigantes.
Terremur magnis ſepe uoluminibus.
Qusod ſi non ſordent iſtec leuiora:dabuntur
Mox maiora: uale ſpes q; decus q;ꝛ meum.

Fabula Tancredi ex boccatio ĩn
latinum uerſa a Philippo beroaldo.

Tancredus placida princeps ditione ſalernum
Et paruum tenuit ſceptriger imperium.
Huius erat mite ingenium mores q; benigni.
Haic tranquilla quies leta q; uita fuit.
Vixerat hic nimium felix: niſi ſanguine amantum
Optaſſet ſenior commaculare manus.
Filius huic nullus fuerat proles q; uirilis:
Cui moriens pulchrum traderet imperium.
Sed fortunatus nimium foret atq; beatus
Si foret in magna filia nulla domo.
Sola fuit forma excellens et nubilis aeuo
Filia corporeis conſpicienda bonis.
Giſmondae nomen natae dixere parentes?
Quae poterat dici Cynthia ſiue Venus.
Cuius erat facies priſcis aequanda deabus:
Cuius erat candor lacteus atq; color:
Diligit hanc genitor ſolam. ſolamqʒ requirit.

Hanc fouet:hanc uitam delitias q; uocat.
Multi illam autiqua dauni de gente petebant.
Lucanique petunt oenotriique proci.
Sed pater in longum cupidos producit amantes?
Et nectit uarias callidus uſque moras.
Tandem campanus multis de milibus unus
Deligitur ductor ſponſus: et ille placet.
CGaudia concelebrant. lectus genialis in aula
Stermitur:hic iuno eſt pronuba: ſuntq; faces⸗
Hic hymenea canunt. ſed enim iam fata recuſant
Connubium hoc foelix perpetuumque fore.
Occubat ante diem properata morte maritus:
Et deploratas deſerit ecce domos.
Exequias poſtiꝗᷓ coniunx et iuſta peregĩt
Coniugis a patrias moeſta remigrat opes.
Iam perteſa uiri:thalamumque peroſa iugalem
Deſtinat in uiduo uiuere ſola thoro:
Hoc probat ipſe parens.natamque in celibe leeto
Eſſe cupit ſine qua uiuere triſte putat:
Forte fuit iunuenis regali pulcher in aula
Moribus iugenuis et probitate decens.
Is dominum ſolus curabat iuſſaq;ʒ obibat
Principis egregia dexteritate potens.
Hunc Giſmonda ſibi multis ex milibus unum
Deligit:huic ſoli ſola placere cupit.
Deperit hunc furtim: limis que aſpectat ocelliss
Haunc optat tenero poſſe fouere ſinu.
At iuuenis cui nomen erat guiſcardus acuto
Ingenio ſolers conſilio que uafer
Cognouit flammas: et ſe preſenſit amari.
Nec minus occultis ignibus ipſe calet.
Eſtuat et teneras eſt mollis flamma medullas?
Vt feruens ſtipulas urere flamma ſolet.
Hanc ſpectans pulchra que oculos in uirgine figens
Diuitias creſi deſpicit atq; midae.
Giſmundam cupit: hanc ſolam noctesque diesque

Flagitat: hoc ſolum nomen in ore ſonat.
Belices parili quibus alma caleſcere flamma
Dat uenus:et quorum mutuus extat amor.
Ambo cupidineas pariter ſenſere ſagittas:
Ambo complexus colloquiumque uolunt-
Qnuid faciat giſmunda? patris cuſtodia magni
Hine premit: hinc cohibet dedecus atq; pudor.
Quid non ſentit amor. fallacem excogitat artem
Femina et archanas conficit ipſa notas.
Littera diſſecta celatur arundine furtim:
Quam dat amatori pulchra puella ſuo.
Callidus hanc cannam temere non credit amator
Eſſe datam: inuentas inſpicit ille notas.

Gaudet amâs laudatque uiam: quã femina monſtrat:

Polliciti expectans gaudia concubitus,
S cripta docent furtiuus amor coiungere amantes
Quo poſſit eupidos tempore quo ue loco.
Stat uetus et denſis ueſtitur ſentibus antrum:
Aulae contiguum principis atque domu.
Deſuper exigua patefactum luce foramen
Imminet: hoc uepres hoc quoq; ſpina tegit.
IIlinc anguſti calles et ſemita tendit
Guiſmondae ad thalamum conſpicuas q; fores.
Nemo hanc ſpeluncam longeua etate pereſam
Nouerat: hec nullis uſibus apta fuit.

Quid non cernit amor: quid non ueſtigat amator?

I Illum deprendit femina prima ſpecum.
Illud mon ſtrat iter. carpendus floſculus illinc
Ille eſt: qui tantam ſpirat amariciem.
Quiſquis amare cupit diſerimina nulla recuſet
Omneq; tormentum iudicet eſſe leue.
Guiſcardus nitidis exutis ueſtibus hirtum
I nduitur corium precipitatq; moras.
Impiger anguſtum demiſſo fune foramen
Intrat ſubluſtri nocte iubente deo.
Continuo cecas nullo comitante latebras

Enn

— —— —— —

Bxuperat. ceptis ſancte cupido faue.
Tuque uenus iuuenem: qui ſe tibi credit: ab omni
Eripe nune caſu ſubſidioque foue.
Giſmonda interea dilecrum expectat amantem:
Sola:tremens: inter ſpemq; metumq; labans.
Iam Guiſcardus adeſt. dominam iam cõſpicit: et iam
Alter in alterius candida colla ruunt.
Oſcula iam carpunt.iam mutua gaudia ſumunt:
Illa ſuum dominum iam uocat: ille deam.
O fortunati natiqʒ fauentibus aſtris:
Gaudia ſi uobis hec diuturna forent.
Nil homini firmum eſt.nulla eſt diuturna ſoluptas.
Candida nullius it ſine nube dies.
Nam dum ſepe iocos dum dulcia furta frequentant
Fortunae in laqueos inſidias que cadunt.
Primus furtiuum ſentit Tancredus amorem:
Primus proh natae cernit adulterium.
Ingemit et magno perculſus corda dolore
Quid faciat neſcit.conſilioque caret.
Tandem cuſtodes tenebroſo ponit in antro
Qui furtim egreſſus introitus que notent.
Sic miſer et fato natus QGuiſcardus iniquo
Prenditur et domini ſiſtitur ante pedes.
Cui mox Tancredus lachrimis fedantibus ora
Dat ſingultatis talia uerba ſonis.
Nec mea te pietas nec te clementia: nec ius
Improbe in officio continuere pio.
Hoccine pro meritis tantis ingrate rependis?
Vt cupias noſtram commaculare domum.
Proh dolor infandum facinus ſcelerataq; facta
Vidi ego.nil ultra diſſimulare potes.
Contra hec Guiſcardus. maius Tancrede cupido
Poſſidet imperium plusque uigoris habet
Quam tu ꝗᷓ leges ꝗᷓ fas ꝗᷓ noſtra uoluntas.
Is iuſſit. contra quis queat ire deos?
Giſmonda interea tantarum neſcia rerum

Inter uirgineos ſtat ſpecioſa choros
Ecce pater lachrymãs turbato pectore natam
Seuocat: et ſoli talia ſolus ait.
Cum tua nata mihi uirtus probitas q; fuiſſet
Cognita: cum mores ingemumq; pium:
Credere te quiui nunꝗ committere tantum
Poſſe nefas: ꝗtum his uidi ego luminibus.
Tu ne pudiciciam potuiſti prodere ſanctam:
Et ſtupro corpus proſituiſſe tuum⸗
Te proter miſera eſt atq; erumnoſa ſenectus
Nunc mea: te propter nunc mihi uita grauis.
Quod ſi inceſta tuo flagrabat corde libido
Nee poteras caſto uiuere caſta thoro
Saltem patricius ſaltem generoſus amatorx
Ille foret: cui te proſtituiſſe cupis.
Hoc eſt ꝙ doleo:quod cor mihi uellicat hoc eſt:
ꝙ tibi Quiſcardus perfidus ille placet
Pauper uilis inops humili de ſanguine natus
Qui matrem ignorat ſordidus atq; patrem.
Qui mihi mox meritas perſoluet ſanguine penas:
Collaq; carnifici qui iugulanda dabit.
De te quid ſtatuam dubia eſt ſentenna: nutat
Mens mea: ct a tantis fluctuat icta malis.
Hinc amor et pietas iram cohibere paterna
Me monet:hinc ſtimulat me tua nequitia.
Illa iubet uemam tibi me indulgere: ſed iſta
Vt preter genium ſim truculentus atrox.
Exitus in dubio eſt. iu nunc exprome quid iſta
In re decernas improba: ſcire uelim.
Talibus exarſit magno perculſa dolore
Giſmunda et lachrymas uix cohibere poteſt.
Mox animoſa uiro ſimilis lamenta recuſat
Feminea: et uitae prodiga: cerra necis
Hee patri reſponſa dedit. non deprecor ipſa
Nec nego quae quereris me meruiſſe pater.
Altera res quoniam mihi nil prodeſſe ualeret:

——.

us

mINNRENN

Altera ne proſit nec iuuet ipſa uolo.
Non ego nune uerbis animum mulcere benignia
Quero rtuum: ueniam nec peritura rogo.
Quiſcardum fateor gracilem non ruſiica amaui 5
Et dum luce fruar nomen amabo pium.
Quod ſi morte carent anime:ſi manibus ullus
Senſus ineſt:huius grata erit umbra mihi.
t non ut iactas mihi tam furioſa libido
¶tua ſegnities ſuaſit amoris opus.
Debebas genitor calidae meminiſſe iuuentae
Quantaq; femineo pectore flamma calet.
Cernere debueras ꝙ; ſum tibi filia mollis:
ꝙ non ex ferro nata neq; ex ſilice.
Non tantum ardet apex etneus: flagrat olympus
Nec tantum: ꝗtum cor iuuenile calet.
ꝗque puellares genuino ardore medullae
Flagrant: quas luxus deliciaeque fouent.
Non potui ſterilis florem fructumque iuuentae
Perdere: ueſtalis non ego uirgo fui.
Olim expta uirum et ueneris dulciſſima dona
Non queo mellitos non meminiſſe iocos.
Quid facerem iuuenis diues formo ſa puella“
Id facio:quod uel penelopea probet.
Atria complures proceres pater ampla frequẽtãt:
Ingentes quorum conſpiciuntur opes:
Ex illis fateor placuit mihi nullus amator.
Nullus guiſcardo eſt uiſus amabilior.
De quo conquereris de quo gemis: eſt quia pauper
Et quia maiorum ſtemmata nulla colit:
Nemo eſt crede mihi genitor laudandus ab illis
Quae ſunt fortunae munera fluxa bonis.
Vera que nobilitas non eſt in ſtemmate longo
Non in ceroſis eſt ſita imaginibus.
Vna eſt cunctorum prima et genitalis origo
Omnibus eſt genitor iuppiter eſt que deus.
Sola facit uirtus generoſum ſola beatum:

4 -

Sola poteſt mentes demeruiſſe probas.
Hec in guiſcardo tam pura er clara refulget
Vt fulget celo cynthia ſidereo. —S
Hunc ego dilexi: quod ſi pater optime turpis “
Hic tibi et infamis eſſe uidetur amor
Tu certe in cauſa es. namque bunc tu ſemper amaſti ꝭ
Qui tibi charus erat: non mihi charus erit⸗
Eſt et erit charus. quod ſi ueſtigia patris
Nata ſequor:debes ipſe probare pater.
Guiſcardus placuit: qui nobilis et generoſus
Virtute effectus conſpicuus q; uiget.
Eſt pauper fateor: ſpectat ſed dedecus ad te?
Egregio qui das premia nulla uiro.
Verum nobilitas non paupertate fugatur:
ortunae uirtus ſuccubuiſſe nequit.
Multi nunc regno clari ſceptroq; potentes
Olim pauperiem fuſtinuere grauem.
Contra mendicat ueſtem uictumq; precatur
Qui quondam magno floruit imperio.
Has fortuna uices preſtat: nos que admonet: ut quas
Permutant dominum deſpiciantur opes.
At quod in extremo nondum decreſſe fateris
De me quid ſtatuas: ambiguus q; manes.
IIlud tolle precor. nam ſi Cuiſcardus ad orcum
Mittitur atq; tuo concidit enſe miſer
Subſequar ipſa comes: nam ſors quaecunq; miſelum
Me quoq; ſeua manet.mors trahet una duos.
I nunc foemineo lachrymas effunderc ritu
Perge: unoq; ambos uulnere dede neci.
Talia commemorans anime Ciſmonda uirili
Reddidit attonitum ſollicitumq; patrem.
Qui euncta expendens tandem ſic deſtinat: ut dets
Guiſcardus meritum crimine ſupplicium.
Acciriq; iubens fidum notumque miniſtrum
Imperat ut iugulet nocte ſilente uirum.
Iuſſa facit propere ſeruus: qui corda reuellens

4

.

Ad dominum defert ſanguinolenta trucem.
Hoc cor tancredus fuluo componit in auro
Et mittit natae dona nefanda feras.
Admonet et ſeruum: uerbis ut munus adornet:
Haecq; ſuo ad natam nomine iuſſa ferat.
Haec tibi dona parens mittit: cape gaudia: ſunt hass
Illa nimis cordi munera grata tuo.
Gaudia nam ſimili genitori ſorte rependis:
Qui potuit bis te ſoſpite poſſe mori.
Poſtꝗ guiſcardi cor lamentabile nouit
Giſmonda ad famulum uerſa dolenter ait⸗
Non aliter mitti meruit tam nobile munus.
Cordi conueniunt aurea buſta pio.
Hoc ſolum facis o genitor quod filia laudet.
Hoc propter grates nunc tibi triſtis ago.
Iamqʒ uale: extremum hoc tibi iam moritura relinqe
Mox paterę incumbens talia ſola refert.
Odulce hoſpicium et giſmondae ſola uoluptas
Dalcius o cunctis cor mihi diuitiis.
Diſpereat qui cauſa fuit: qui iuſſit ocellis
Inuitis ut te cogerer aſpicere.
Debuit eſſe ſatis ꝙ cor te corde uidebam.
Quodqʒ tuae menti mens mea iuncta fuit.
Vixiſti et curſum tibi quem fortuna parauit
Expleſti exutis ſollicitudinibus
Iamq; tenes metas: ad quas feſtina breuis q;
Vita bominum properat quadrupedante gradu.
Buluum tancredus pater et regale ſepulcrum
Iure dedit: uirtus hoc tua digna fuit.
Nil preter lachrymas noſtras preterq; qu erelas
Heu cor dulce tuis defuit exequiis.

Non tamen his lachrymis ſic dii uoluere carebis:

Quas ego perſoluam nunc tibi uita pias.
Poſt hec efficiam languens ut ſpiritus iſtinc
Egrediens umbrae ſit comes uſq; tuue.
Te duce luſtrabo loca plena ſilentibus umbris.

2 —–

ðð 222-2

Te duce per campos ibimus elyſios.

Haud equidem dubito quin tu quoq; noſtra pererres

Tecta: et apud manes officioſus ames.
Dixerat:et lachrymis pateram manantibus implet:
Quae uelut effuſae precipitantur aque.
Oſcula dat cordi gemebundaq; lumina cordi
Infigens largis fletibus ora rigat.
Mox ſiccata genas atq; exaturata dolore
I am tremebunda ſuae conſcis mortis ait.
Exolui officium quod amor pietas q; requirit
Noſtra: parentales ſtruximus inferias.
Dixit et exprompto quod fecerat ipſa ueneno
Ebibit impauide pocula mortifera:
Conſcenditq; thorum manibus cratera retentans
Cordeqʒ Cuiſcardi cor premit uſque ſuo.
Mirantur famulae ignarac. pars fletibus ora
Commaculat: pauet hec:illa ſtupore ſilet.
Aſt ubi iam dominae ſenſim morientia membra
Aſpiciunt properant flentq; docentq; patrem.
IIle repente uolat thalamumq; ingreſſus apertum
I am uita natam deficiente uidet.
Ingemit: et ſero damnat ſua facta: trucis q;
Penitet incepti conſiliiq;ꝛ mali.
Tunc oculos moribunda leuansgiſmonda iacentes
Edidit extremos uoce labante ſonos.
Has ſerua genitor lachrymas ad triſtia fata.
Non fatis noſtris talia conueniunt.
Quis furor hicæ defles tota quod mente petiſti.
Defles quod factum eſt te faciente nephas.
Sed ſi ulla affectus remanet ſcintilla paterni:
Et ſi quid patriae iam pietatis habes.
Te rogo ſancte parens: extremum hoc munus amãti
Concede.et natae fac rata uota tugaeꝛ:·
Nil quoniam in uita nobis commune dediſti:
Communi ut ſaltem contumulemur humo.
Sic ait et cordi incumbens dulciſſima linquit

Lumina: :ttartareas mox ſubit umbra domos.
Regia tune omnis lachrymis planctuq; ſonoro
Perſtrepit: et tota eſt luctus in urbe frequens.
Ante omnes gemitu princeps Tancredus acerbo
Confectus natae ſe ſupereſſe dolet.
P oſt meritas lachrymas et poſt lamenta ſepulchrum
Extruit antiquae nobilitatis opus.
Atq; una amborum cineres componit in urnas
Ambobus qʒ pias exhibet exequias.
Exitus hic ille eſt miſerorum et finis amantum?
Quos amor ante diem miſit in elyſium.
Diſcite nunc iuuenes:qui iam cepiſuis amare: —
Quot gemitus preſtet quot mala ſeuus amor. Aℳ me. 9012 O W
—5 Pern f Wan: Hane .
Eiuſdem andetall yllabon de officio ſcribaee. Cabr: 5 Fr. E ArnAz

Wean,

. — 2 .
piciſale cupit optimus bonor Ta . +
WP110ℳ
Seribarum nzett demte ² seg 51.

5PKi ln 0 94
te lee⸗ S; „ 8 220 . e⸗
MéN Rife ito: o acere: Wr Wu, / S X K
Sit prudens Lalis:n ii aenen, , ſe S

Intra pectorxa ſanctiora en .*. : S. A⸗ SS
a aani ibi cred crellium: Ai r- K-SaS
at. ſit modici breuis q; ſomni. E 1 *%⁄⁄*⁸ AEbr
N- ullos difficiles puret labores. 5öà* — 12 35 9
Sit cultor domini frequens palati.
Primus uentitet: ultimus recedat.
Sit rerum ueterum ac recentiorum
Theſaurus probus: atq; litteratos
S cribat uerſiculos: epiſtolas q;
Facundas: nitidas: breues: apertas:
Crebris ſenſiculis ſeaturientes:
Nullas ſtultitias ineptias q
Nulla et barbara uerba eontinentes.
Sit uelox manus: expedita lingua:
Quae nungꝗ calamum moretur acrem.

k.i,

Huic ſit uita ſeuera:ſermo comis
Vrbano ſale er attico lepore
Fartus: non ſine ſancnutate auita
Verboſi fagiat notam malignam
Paucis expediens agenda uerbis.
Cancellartus: ut recentiori
Scribas nomine nuncupem uetuſtos:
Dici qui cupit et cupit uideri
Perfectiſſimus: omniumq;ʒ princeps:
Hic mil falſidico loquatur ore.
Nec ſit polypus: aut rapax celeno.
Nummos exigat a cliente paucos
S ubſcribens precio leui libellos. L
Nec lucrum petat inde: ſed lucello
Contentus tenui paret fſauorem
Maiorum ſibi: pauperum: minorum.
Talis ſi fuerit repertus uſꝗ
Qualem ruſticulus canit libellus
Noſtra hunc tempora diligent: probabunt:
Hunc et ſecula poſteriq; dicent.

HEXASTICON-

Egregius ſcriba et tenuem pfectus ad unguem.
Eſto bonus: prudens : impiger: aſſiduus
Arcani cuſios fidiſſimus: utilis urbi:
Lucrum ingens nolit: parua lucella uelit-
Sit comis ſermone: ſtilo grauis: arte politus?
Viuidus ingenio: uiuidus et calamo.

DISTICON.

Arcanĩ c uſtas: prudens: linguaq; politus
Et calamo facilis ſcriba erit eximius. 2

—: = :

Eiuſdem Vir hnden- 3 ⸗
r,A
Rebus in aducrſis uir Finctne ae Ge ecu . . n Ee6
⸗ = PEEee .
g⸗ Perpetuum diſcet ujitac ſeruar . = Aern 2. —
Portunae inſtabiitanlg. Nige W S . ,z
— 3 llius ſhernernulrus⸗ ſpernet .V
7 I nuictus Plicem Liee cXaminè lane h de —
Penſabir. iihc⸗ Naudabilequod AI e 3 .
„6 relerscrat nce elze nello. — ⸗ „
uſſa Ibidourrumi frange ‚ſummumgs malorum

Eſſe uolnptatescordaia mente moônebit.
Et quae miratur uulgus uirtute minora

E
re
Ducens: toto animo gai Apegtal dit it ad illam, 4 .
Quam fixit Zeñno er diu is sE, B t3: II⸗ lat;
Qui non expauit gelidas haurire cicutas

: 122: 41 52 H —1.
Delatore anyto morti damnatus iniquae. T * S.: „ a Ee? re 8 4
Nec magis ad dextram fl erkegte ge lin Ele 2 inſn,
—

C erta ſed infiget ueſtigia ſramite Aba ,1
Idem culpabit quicquid menſu⸗ ura mnpdus 33 K⸗ .n . , S
on reget at fuerint ſi quac modérata probabit. 120 — .„
ggie incuſans perſen Ar micum. Biz 0
— on P E:ed'preckpta Platonis — 1 —
a 8 rin illum H . R = F , „.7
Dar⸗ P eiii? i ſua gaudia curas

Et ſtudia et mores reſerabit: et omnia pandet.
Atq; anima ex una duo corpora uiuere ducct.
Bempgridem uelle atq; idem quoq; nolle placebit.
N S ad nt ercu enn⸗ 6.
Eriget ef mefitein "

Fs erialte Faptatil
f kpaertde

Quo n eelte tanto magis exit in le
Ethereas uictrix, et recto uertice ſurgit.

R. ii.

Epigramma ad Petrum bonum Citharedum
I am cedat Thamyras: iam Methymeus Arion:
Cedant threiiciae plectra eanora lyrae:
Cedat et amphion Dirceus: cedat olympus.
Et Timotei docta liniq; chelis.
Et cum Terpandro cedat crinitus ioppas:
Blandaq; chironis barbyta nubigenae.
Cedat et archadicus deus : et patareus apollo
Et lyrici uates: Theſpiadumq; chorus.
En Cytharedus adeſt aeui noua gloria noſtri.
Petrus cognomen ex bonitate trahens.
Hic celeri dulces percurrit pollice neruos
Et mouet artifici mobilitate manus.
Bxprimit hic fidibus reſonantia uerba canoris:
Eſt teſtudo loquax huius in arbitrio.
Perſtringunt acies oculorum et lumina fallunt
Petri docta manus articuliq; leues. 1.
Hunc poſt fata uolet ſummi regnator olympi:
Hunc uolet infernus Tartareus qs pater
O Bone ter foelix: Qui poſt tua fata: tonãtis
Aut iouis elyſii qui cytharedus eris.

In cenam datam Principi B entiuol
aàa Mino Roſcio.

Luculli cenas ſileat patinas q; nitelli:
Nee non Antoni prandia priſca fides.
Fercula pontificum nemo aut epulas S aliorum
Iactet: et albanas Ceſareas q; dapes.
Iam patina Eſopi cedat: iam luxus Apici:
Et ptolemeorum prodiga luxuries.
Lam ſua campani taceant conuiuia: poenue
Quae ſenſit poenis pernitioſa ſuis.
Nec medi iactent reges ſiculiq; Tyranni
Vana quaeſitos ambitione cibos.

„

—.k—

Omnia iam caedant eonuiuia: prandia:cenae:
Quae celebrant uates: famaq; cantat Anus:
Fercula ſunt Regum: ſunt hec ientacula diuum:
Haec nectar ſapiunt po cula: et ambroſiam.
Haec nitida: haec dubia eſt: haec eſt lautiſſima cena
Quam gens dat genti Roſcia B entiuolae:
Iuppiter huic epulo ſi forte uocatus adeſſet:
Diceret. In celis talia non habeo.

Quod uerio res ſunt ĩmagines ex libris
ex nomiſmatis.

Nil preſtare queũt tibi fuſa nomiſmata plumbo
Nullus ineſt mutis uſus imagnibus.
Nulla hinc utilitas: nulla eſt mihi crede uoluptas.
Vix oculos paſcunt talia:ꝛnon animum.
Quare age:cum fictis ueras mutato figuras:
Bt pro plumboſis aceipe chartaceas.
Bſt ſeriptis uiuax facies: et forma perennis
Magnorum Regum nobiliumqʒ; ducium:
S criptis Caeſarei proceres ſanctiq; Catones
S criptis Pompeius noſcitur atq; Numa.
Hae uerae effigies: haec ſunt ſimulacra uirorum.
Hi ſpirant uultus: haec monumenta uigent.
I tibi ſcripta dabũt: quod nulla nomiſmata poſſunt⸗
Sic oculos poteris paſcere:ſic animum.

Epithaphium accipitris

Occidit aeriae proles pulcherrima gentis
Occidit accipitrum gloria:ſplendor:honos
Vix dudum nido diſceſſerat iſte paterno.
Et uix maternos ſpreuerat eſſe cibos. .
Iam formoſus erat:iam fortis:et unguibus uncis
Cęperat et roſtro carpere cortis aues

S ępe columbini fętus: et picta coturnix
Paſſa ſub accipitre eſt fata cruenta gemens?
Hic domini ſolamen erat: curas q; leuabat.
Hic domino luſus delitia sq; dabat.
Confeſtim hic aderat primo clamore uocatus
Deq; manu domini norat inire dapes. *
Proh dolor ecce iacet modo funere raptus acerbo:
Qui nec langonis ſigna puſilla dedit.
Nam ſubito occubuit: ſpectat dum ſeruida phoebi
Lumina:et apricus ſub ioue carpit iter.
Tu uereo accipiter diri ſolatia fati
Haec habe apud manes tartareas q; domos.
Quod tibi grata dolens dominus monuméta parauit.
Nee poteras tumulo nobiliore tegi.
Namqʒ iaces inter flores q; herbas q; uirentes:
Imminet et buſto Roſmaris ecce tuo.

Laus equi curſoris.

Cędat Amycleus ſonipes: et cedat Arion:
Xanthbus et hirpinus: qui memorantur equi.
Cedant Eumeli Alipedes: cedatq; podarges.
Atqʒ omnes quos quos rumor in aſtra uchit.
Ocyor hic ceruis: uolucrum pernicior alis
Ocyor eſt uentis: fulmineaq;ʒ face.
Euolat ante omnes primus: longoq; ſeneſcens
Subſequitur ſpacio quiſqʒ ſecundus erit:
It leuis: atq; pedum ueſtigia nulla relinquit.
Puluere nec certas imprimit ille notas.
Non opus eſt ſtimulo: crebris q; animare flagellis.
S ponte uolat: Calcar mitte: lupata tene.
At tu Bentiuolae Soboles clanſſima gentis
Hannibal eximio uiue ſuperbus equo.
Qui tibi ſępe dabit pulchro in certamine palmam
Ornabitq; tuas fronde uirente fores.

= †

ð

—

Philippi. B. Epi. Ad Mag. do. Lo. Bentiuolumæ

Qui pedibus uolucres ſuperabat curſibus auras
Inter cornipedes gloria barbaricos.
Confectus longo iacet hie Ciuetonius aeuò
Qui domino palmam ſępe parauit equus.

Philippi B. Epi. Malateſtae Carboneſü

Qui forma puerum maronianum
Et phoebum ſuperahat et liaeum?:
Qui forma poterat puer uideri
Ideus: fieri Iouis miniſter.
De cuius manibus tonantis uxor
Hauſi ſſer dea poculum libenter.
Quem pallas cuperet libens maritum
Pro quo iam Cybele dediſſet atym:
Et Myrrhae S obolẽ uenus decoram:
Omnes cui cuperent placere nuptae:
Omnis quem cuperet puella ſponſum
Heu fato Malareſta raptus atro
Carboneſius hoc iacet ſepulchro. —
Extinctus uiridi miſer iuuenta
Luſtris quatuor heu nefas peractis
Hos cum uerſiculos leges uiator
Effuſis lachrymis genas rigato.
Idem
Cui formã Cytherea uenus charĩtesq; decorõ
S ingula cui ſuperi dona ded ere dei
Hic ſitus eſt fato raptus Malateſta procaci
Qui nondum quinas implet oly mpiadas.
Non aurum non forma ualet nec floſculus aeui
Votaq; lanificas exuperare deas.
Hune genitor deffet: gens Carboneſia Iuger.
Hunc m erent iuuenes: hunc pia turba ſenes.

Epitaphium Robeni Sanctoͤſeflerinatis.

Nil queror o ſuperi letum hoc.ſic occidit heetor

Traiectus phthia pectora ſeua manu.
Sic duo ſcipiadae pereunt: quos hoſticus enſis
In tarteſſiaca dat regione neci.
Sic et Marcellus cecidit: quem bella cientem
Perforat hoſtili lancea torta manu.
Hec ſunt fata ducum: pulchrũ eſt eecidiſſe ſub armi
Mors bellatori conuenit iſta uiro.
Sic ego ſic ceeidi ſed non inglorius: orbem
Implet fama mei nominis atq; polum.
Idem. .
Quantus erat dextra pellides: Tullius ore:
Phillirides herbis: phoebus apollo lyra.
Carmine meonides. ladas pede. Iumine lynceus:
Viribus alcides: relligione numa.
Tantus ego in bello fueram. mihi tota ſub armis
Sub clypeo:galea:caſſide: uita fuit.
Me puerum mauors et me bellona uirago
Omnia perdocuit munera militie.
Qualis Pelleus ductor libycus q; fuerunt
Romulidaeq; duces talis et ipſe fui.
Dum uult ſupremo duri certamine martis
Sors dare me peſſum: ſuſtulit ad ſuperos ·

FINIS:ůx

REGISTRVM. .
Omnes ſunt quaterni excepto ultimo qui eſt duernus.

Ezxpliciunt oraniones et ꝗplures apendiculae Ver/
ſuum editae a Philippo B eroaldo Bononiéſi Impreſ
ſe uero Bononiae anno. Mœccclxxxxi. in commune a
Benedicto hectoris lib rario et Platone de B enedictis
Impreſſore ſolertiſſimo cſjuibus B ononienſibus
LAVS DEO

—

32

õ

“

s
„ ” .

4 Philippus Beroaldus Martino Boemo diſcipulo ſuo.

mos gerendus fuit tibi id a me petitionibus prope quotidiauis ef

bero uinum precatur a nymphis: ita prepoſterus ille uideri poteſe

. „ Eberibu et argumentis concinatas. eas teiIm
pulſoré tradidi impreſſoribus imprimendas: qu?ꝓ
Vfortaſſ. i tuclul intra chartaceam meam ſupelectiſem

* ficũn pr puluereo obrutę deliteſcebant. Sed

flagitanti:ꝗquem minis amantiſſimũ meaee gaamlanis 3 .
eſt eruditionis ſtudioſiſſimum cognoui. Et ſane Mhefäſnus ĩ prinis

id facis/quod faciendum doctiſſimi ſcriptores preceperunt᷑: Vt pre
ceptõrei non minusꝗ ipſa ſtudia amer: eumas ad atris uieé co 1
las: qui er ipſe amimorum parens merito nuncupari poteſt. Nam
ſicũti parentes filiorum corpora effigiant. ta preceptor diſeſpulo 9

mentèes format. quae res tãto precioſior uideri ſoler quanto

quo cepiſtimi Martine inter ſcolaſticos traſmontanos probatiſſi⸗
me? e fiterarum ſtudiis prout facis uigilanter incumbe. Enimue/
ro ſuauiſſimi tui mores. Ingenii ſpecimen. Naturę docilitas-et a/
uiditas inexauſta diſcendi ſpondẽt ſalem te futurum: ut quandocũ
qʒ in patriam repedare deſtinaueris domuitionẽq; capeſſere: poſ/
ſis tecum cum cultu nitoreq; italicorum genuino opulẽétiam quo-
qʒ litterarum in B oemiam reportare. Hic autem libetlus ur opi/

norneqʒ; tibi neq; tui ſimilibus ſordeſcet-proter rerum quas con·

homo interior homine eſt exteriore preſtantior. Tu uero perge

tinet non iniucundaiᷣ uarietatem. Vale et dilige doctorem. „

PHilipi Beroaldi Bononiẽſis oraiio habita ĩ enarratõe Ceor⸗

ici carminis atq; trafqiiili: qua laus rei tüſticg continetur.

is litterarum profeſſoris officiũ eſt Viri pre

4 miVerba rebus quas tractaturus eſt accõ /
mogarcet oratloné Iil:is applicare ſcriptoribuſquoſ
1 eſt enarraturus. Vr ſcilicet talis ſit prima oratio
AQqualis eſt rerum explicãdarum futura materia. E?f
oduũm ille inepius dicitur eſſe precatorqui aquam a li 7

J. 10

6

5

4

3

E
8
5
8£
Ke
E
S
3
EH
=
—
en
◻☚
2.
E
§
◻
⏑

1

VierfarbSelector Standard*-Euroskala Offset