DkII44_qt
author: Ebulo, Petrus de

r—

—

re
ð

—

CAE nS.

rnn R

* ES
1 27
W ue Won

α
S

=

☛G

.

NXN

Ct.

n.

1 Mmpacor. „ 6.

— SS
EA

=

“

PETRI DPEBULO
CARMEN

MOTIBUS SICULIS,

ET REBUS INTER

HENRICUM VYI.

Romanorum Imperatorem,

TANCREDUM

SECULO XII.
GESTIS.

Nunc primùm è& Mſc. Codice Bibliothecæ

Publicæ Bernenſis erutum, Notisque cùm
Criticis tum Hiſtoricis illuſtratum,
cum Figuris edidit

SAMUEL ENGEL,

Supremi in Republica Helveto- Bernenſt, àt &
Academici Senatuùs ibidem Adſèſſor, & Bibliotbecæ Publicæ

Prcfedlus.

Erde

Typis EMANUEIL LS THWVRNISII,
MDCC XLVI.

VIRO

PERIILL USTRI, MAG NIFICO,

CHRISTOPHORO
STEIGERO,

REIPUBLICA. BERNENSIS
DFIIONE GALLICA

QUESTORI,

SENATUS ACADEMICI
PR,.ůSIDI.

ILLE US Y'KIBUS, AMPLEISSIMIS,
REVERENDIS, atque DOCTISSIMIS
AD

EUNDEM SENATUM

DELECTIS VIRIS,

Venerationis & obſequii cauſa
D.

SAMUEL ENGEL.

R

De J Ndecimus jam labitur an-
Sd iss inde ab eo tempore,
qus Bibliothecæ Publicæ
gratilſima cura mibi con-
credita t; exoptatum id
certé mihi munis füit,
quod ea mihi in officium

ceſſerint, quxæ alioqui maximä eſſent voluptati,
Codicum nempè manu ſoriptorum, & pulcherri-
morum librorum lectione atque accurata cogni-

tione mentem oculosque paſoere.

Verùm haæc mihi ind deſideratiſſima fölicitas

potiſſimum contigit, TIBI VIR PERILLUSTRIS,

* 6&α☛

2 SW

O AMPLISSIMIS COLLEGIS, quorum Or-
dini Summus Magiſtratus me nuper adſoribere
dignatus fiut, propins innoteſcere, TI BI que ob-
JNoquium meum aaprobare, qui non IMuſtriſſiméô
magis quàm Sapientiſſimo & Optim PATRE
Vrocreatus, quique non Nominis magis Paterni,
aut Honorum, quam PVirtutum bhæreditatem ad
Te pertinere exiſtimaviſti, atque amorem omnium
non ſolo Natalium ſplendore, non Muneris, quod
geris, amplitudine, ſod bend de BJingulis merend,
TIBI comparandum putaſti.

Exiguum opitſoulum, floſoulum quondam in-
ter medias Barbari Soculi ſpinai enatum, atque
intér Bibliothecæ Puübltiecx Codices repertum,
VoBIS VIRI AMPLISSIMI, DoCTISSIMI,
offero, & vindico Poſteris: fölicem meum repu-
tabo laborem, ſt VOBIS von diſplicebit, aut
Vle, aut perpetuue VESTRARUM Virtutum

& Clariſſimorum in Re publica NoMIN UMAd.
mirator atqut

Obſequioſiſſimus

EDIIOR.

„

õ

— 1ũ

——

——

E nimia imo immenſa Librorum multitudine
jam dudum conqueſti fuerunt Viri graves
& eruditi: nec id mirum, cùm non hi ſo-
li, ſed maximam partem ſemieruditi orbem
litteratum ſcriptis ſuis, omni ſæpè ſale ca-
rentibus, Ccrambeque centies recoctà refer-

tis, vel de lana ſœæpè caprina diſputantibus,
obruerint. Poſtquam enim veterum Codicum exempla ferè omnia

ex ultimis Orientis Ppartibus ſollicitudine, ſumptibus ac providentiâ,
omnium laudes ſuperante, Regum quorundam ſed inprimis Cbriſtia-
nilſimorum, in noſtram Europam fuiſſent advecta, & in vulgus edita,
nihil aliud ſupererat, quam ut illi, quos ſcribendi pruritus cepit,
vel ex aliorum theſauris ſua depromerent, & ſic illaudabili furtô,
Vetera pro novis, aliena pro ſuis venditarent; vel pro egregia in-

genii dexteritate, & omnigenæ eruditionis copiâ rem Litterariam
3

Orha-

(0) 68
ornarent, & illius terminos latius proferrent: Hi etiam ſoli ſunt, qui
ruiturum aliàs vaſtum omnium artium atque ſcientiarum ohynpum
humeris ſuis fuſtinent. Sunt alii contra, qui vel nativà quâdam
ignavia ducti, ab omni prorſus ſcribendi labore, licèt aliâs ab
omni doctrinæ præſidio non eſſent deſtituti, abhorrent; vel præ-
ſentis futuræque ætatis judicia veriti, malunt in ignobili otio con-
ſeneſcere, quam pro ſummo labore, cura atque vigiliis, quibus
Polygraphis vulgo inſudandum eſt, præmii loco ſe aliis deriden-
dos, ac ſuos ingenii foetus, tam charos, tam diu elaboratos,
obelò configendos propinare. Horum ego exemplum, tenuitatis
meæ probè conſcius lubens ſequutus fuiſſem, niſi Viri quidam
& authoritate & eruditione pollentes, etiam atque etiam à me
efflagitaſſent, ut Codicem hunc, de cujus Hiſtoria ac Recenſione
mox agam, Reipublicæ Litterariæ non inviderem, ſed ex denſa
nocte, in qua inde ab aliquot Seculis latuerat, in almam lucem
producerem.

Codicis noſtri Author eſt PETRUS D'EBULO, prout id ex
verbis, quæ in averſa ultimi folii pagina leguntur apparet: Ego
Petrus d'Ebulo &c. de genere, conditione, & fortunà multa verba
facere, nihil attinet, quum omnia, quæ huc pertinent, ob pro-
fundum ſcriptorum & æqualium & poſteriorum ſilentium, in fſpiſ-
ſis tenebris ſepulta jaceant. Et ſi vel vola vel veſtigium hujus
Petri alicubi extitiſſet, Celeb. Fabricius, qui, id maximeè in Biblio-
theca ſua Medii & infimi Evi egit, ut horum Authorum nomina,
vitam ac ſcripta quàm accuratè explanaret, hujus memoriam inter-
ire non paſſus fuiſſet; neque Rever. Montfauconins, quùm om-
nes & Italiæ & Galliæ Bibliothecas perreptaſſet, atque Indicem illo-
rum Codicum manu exaratorum, quos magno numero perluſtra-
verat, Ccontexuiſſet, Noſtrum omiſiſſet; haud dubio indicio,
Codicem

(0°) 6.
Codicem hunc vel ſimilem, his Duum-Viris Reipublicæ Littera-
riæ conſtituendeæ non viſum, nec auditum fuiſſe. Patria Authori
noſtro EBOLUM eſſe videtur, oppidum propè Salernun; duplici
ratione Commotus in hanc ſententiam abii; quod lib. I. v. 404. 40 5.
Carminis ſui Ebolum, Dulce Solun appellet, per quod, Patriam
ſuam eſſe, indicare videtur; & v. 61I. ſeq. ejusdem Libri Eboleam
Gentem ob egregiam, erga Conſtantiam, fidem, & paratiſſimum pro
Illa occumbendi animum, multis præconiis ornat; poſterior ratio
à nominis ſimilitudine petitur: neque quemquam ab hac ſententia
avertat, quod Author noſter vocetur Ebulo, oppidum verò Ebolus,
nam litteræ O & V veterum Grammaticorum teſtimoniò, eam in-
ter ſe adfinitatem habuerunt, ut ſæpenumeroô invicem ſibi cede-
rent, undè multas voces antiqui, modò per o, modò per v, pro-
nunciarunt; quemadmodum orna pro vrna, ſalvos pro ſalvns, for-
zona pro fortuna, aduleſcens pro adoleſcens, poto pro puto: ut id
obſervat Petr. Daniel in Not. ſuis ad Querol. Plauti. Tempus, quéô
Author Carmen ſuum vel conſcripſit, vel ſaltem Cæſari Henrico
obtulit, mihi videtur in anno 1196. eſſe deſignandum, cùm in
fine Codicis hoc PDiſtichon adjectum legatur:
Anmis minus quinque numeratis mille ducentis
Ceſar Regna capit, & ſua Nupta parit.
Ex quo patet, annum II95. jam præterlapſum fuiſſe, annô verô
1197. Henricus in Sicilia diem ſupremum obierit; ut ergo neceſſe
ſit, irterjectô illâ tempore, ſive annéô milleſimò nonageſiméô ſex-
t, Poétam Carmen ſuum Cæſari tradidiſſe: quod etiam Figura
prima, quam Libro præfiximus, & quæ uti & 7. reliquæ ex
Authographo delineate ſunt, extra omnem dubitandi aleam ponit:
Codex noſter in Membrana ſcriptus eſt ſatis quidem eleganter:
Prima pagina præ ſe fert duos primos ex Virgilii Eneide, Lu-
cano,

3 (0) 68

cano, & Ovidii Metam. verſus, ad ſignificandum fortè Authorem ſeſe
ad horum trium in re Poetica Principum exemplum atque imitationem
totum compoſuiſſe; In averſa deinde hujus folii primi parte Opus
initium capit, & deinde in tertia pagina, ſive prima pagina folii
ſecundi Figura extat, & ſic ad finem usque Operis Figuræ cum
Verſibus alternant; ſive ut clarius rem explicem, à fſiniſtra libri
parte Verſus leguntur, à dextra verô Figura ex adverſum con-
ſpicitur. Codicem duobus vel tribus in locis mutilum eſſe in No-
tis indicavimus. Ex multis & haud obfcuris indiciis collegimus,
hunc Noſtrum librum illum eſſe, cui olim adeô beato eſſe licuit,
ut potentiſſimo illius temporis Cæſari Henrico offerretur. Figuræ

enim pro illius ætatis elegantia, vel potius ruditate, ſatis ſcitè
pictæ. Litteræ, finem Seculi XII. apértè clamant, ac, tuùm ſcriptas

fuiſſe, teſtantur; ſed invictum ferè argumentum illud eſt, quod nul-
libi Apographum hujus Libri extare à quoquam unquam memora-
tum fuerit. Quéô verò bonò fatô kanser hocce in Bibliothecam
noſtram Publicam illatum fuerit, nihil eſt, quod præter conjectu-
ras, ſed eas ſatis veroſimiles, afferre valeam. Poſt obitum cCcili-
cet Henrici VI. Codex hic cum alia libraria cæteraque fuppelle-
ctili in Sicilia relictus fuerat, unde inſequenti tempore ab Andega-
venſibus Principibus, qui hæredes Regni evaſerant, in Galliam trans-
latus, & in Celeberrima Horiacenſ vel alia Bibliotheca aſſervatus fue-
rat; & cuùm fſuperioribus temporibus omnis Gallia ob Religionis
diſſidium, & Principum diverſa ſtudia, inteſtinis bellis flagraret,
Bibliothecæ paſſim magnà cum cura olim conditæ, militum fu-
rori atque rapacitati erant expoſitæ: undé factum, ut Libri ele-
gantiſſimi & rariſſimi in privatorum hominum manus concede-
rent; Quicquid ſit, id pro comperto conſtat, illum in Bibliothe-
cam Jac. Bongarſi, Viri non ſolùm ob varias ad Imperii Romani
Principes,

(0°) 688

Principes, Legationes, ſed etiam eruditionis atque elegantiarum Lit-
terarum cognitione perilluſtris deveniſſe: cujus Iluſtriſſimi Viri Bi-
bliotheca cùm numero, tum delectu alis omnibus tum temporis
longè præſtabat, & ex FHoriacenfi & aliarum Bibliothecarum reli-
quiis atque ruderibus quaſi erat collecta. Quousque veròô fides Au-
thori noſtro ſit habenda, & num omnia eô, quô ab IIIô narrantur
modéô, atque ordine geſta fuerint? Non liquet: In multis certè re-
liqui Hiſtorici diſſentiunt: ſed cùm Lali ſcriptores haud obſcurè
odium ſuum ergo Germaniæ Principes teſtentur, Germani verô ſtu-
dium ſuum erga illos apertè præ ſe ferant, quis in tanta diverſa-
rum ſententiarum & animarum diſſidentium inconſtantia, certi quid,
in tam à noſtra ætate remotis rebus, definire vellet? aut quis Autho-
rem noſtrum ab hoc vitiò, ſeu partium ſtudié immunem füiſſe,
cogitet? Id certum eſt, integrum Carmen in Cæſaris laudem fuiſſe
compoſitum, ubi nihil dicere decuit, niſi quod placet, quod ma-
gnum, quod admirabile poſteris, & glorioſum Heroi ſuo erat.
Cæteràùm multa narrat apud alios non obvia, nec fide indigna, qui-
bus fortè, dum gererentur, ipſe interfuit, ac ob ſingularem ſuam
prudentiam & eruditionem, conſiliorum Cæſaris particeps factus,
multa perſpecta habere potuit, quæ alios latebant: quod præcipuè
ex litteris Tancredi ad Sibiliamn, & ex hujus ad Illum, ac etiam ex
eleſtini ad Tancredum epiſtola probari abundè poſſet; unde ingens
illud pretium, quod Codici noſtro ſtatuendum eſt, cognoſcitur; ſi-
ne hoc enim multa illius temporis geſta æternum nos laterent, quæ
ab aliis vel prorſus prætermiſſa, vel obſcurius tradita, ex noſtro
Claram acceperunt lucem.

Occaſio Librum hunc edendi hæc fuit: Cùm Anno 1736. Vir
Celeberrimus Hallerns, Supremi noſtri Senatus Adſeſſor, M. Britan-

* * .
ni&

69 (0) 68

niæ Regis Confiliarius & Archiater, Agnatus meus & Amicus Lon-
gè, deſideratiſſimus, ad Academiam Georgiam Auguſtam, ut ibi artem
Medicam publicè doceret, vocatus fuiſſet, Bibliothecæ noſtræ Præ-
fectura, quò munere ille tum fungebatur, mihi erat demandata,
quô factò, libros cùm typis expreſſos, tùm manu conſcriptos ſæpè
pervolutaveram, atque inter alios in hunc noſtrum Petrum incidi,
de quo ex longo quaſi carcere liberando, atque in dias luminis
auras emittendo ſtatim cogitavi: Verùm ne errore aliquò me impli-
carem, ac editum dudum pro inedito libro publicarem, & ſic me
aliosque fallerem, de eo cum Eruditis primi Ordinis, & in hoc
potiſſimum ſtudiorum genere exercitatiſſimis, agere coœepi, qui omnes
uno ore, ſe nihil plane de hoc Petro d'Ebulo unquam vel fando ac-
cepiſſe, reſcripſerunt: quò nuntiôò excitatus, ſeridè & omni curàâ ad
illius Editionem animum meum adplicui, tantòô id magis, quòôd
Vir Clariſſimus &hepflinus, Regis Galliarum Hiſtoriographus, & in
Academia Argentoratenſ bonarum Litterarum Profeſſor toto orbe fa-
màâ celebratus, qui per aliquod tempus in urbe noſtra morabatur,
& librum hunc non ſine voluptate ſæpiſſimè manibus tractabat ac
inſpiciebat, me hortari ſolitus eſt, imò tantum non per bonum pul-
cherrimarum ſcientiarum Genium obteſtari, quem niſi iratum vel-
lem, Clientem ſuum manu mitterem. Accidit tum, ut, negotio-
rum cauſa, iter in Germaniam inſtituerem, quod antequam ingreſ-
fus ſum, primas Libri paginas exſcribendas, figurasque aliquot de-
lineandas curavi, ut harum rerum periti Judices experimentum ca-
Perent, quid de integro Opere ſtatuendum ſit: quâà occaſione cum
multis in Germania Eruditiſſimis Viris conſilium meum communi-
cavi, inter quos verò unicum honoris cauſa nomino, IIluſtriſſimum
& omni mea laude majorem Dominum HENRICUVM BUNAVIUM.
S. R. I. CoMITEM, quem nominaſle ſatis eſt, quod divina ejus
atque

atque immortalia merita cùm in Rem publicam Imperii Romani,
tùm etiam in omnem rem Litterariam, ac præcipuè Hiſtoriam tan-
ta ſint, quanta nullius unquam fuerunt hominis, quæque, quoad
Litteris ſuis conſtabit, honos aut decus, nulla delebit dies, nulla
oblivio ex hominum animis unquam revellet; Is inquam Celſiſſimus
Comes, cùm me pro ſua humanitate perbenignè ac comiter excipe-
ret, cujus rei cauſa, præter cætera ſua communia in omnes meri-
ta, me quoque perpetuum ſuum tantarum virtutum Cultorem de-
vinctum tenet, non deſtitit Libri Editionem urgere, & ſe illius
Fautorem atque Promotorem promittere: cujus Viri authoritate
permotus Editionem quamprimùm conficiendam ſtatui, de modô
verò, quô rem adgrederer anxius hæfi; Amici de hoc conſulti, in
tres diverſas ſententias diſcedebant: Erant, qui putarent, Authogra-
phum, cùm in Verfibus tùm in Figuris, quàm accuratiſſimè typis
eſſe exprimendum; alii, ut ſolos Verſus, relictis Figuris & Notis,
vulgarem, & quidem in forma, quam vocant, octavam; ſed ab
hac ſententia ideò ſtatim abhorrui, quôd Libellus ob ſuam par vita-
tem, vix enim præter Præfationem pauculis plagulis conſtitiſſet, il-
lorum animos alienaſſet, qui majoribus, aut juſtæ ſaltem magnitu-
dinis voluminibus delectantur; Tertiam, & quam quoque ſecutus
ſum, ſuggeſſit ſententiam amicus & eruditione & ingenüi perſpi-
Caciâà inclitus, qui formam quartam fuaſit, ſimulque ſeligendas
aliquot figuras, quæ maximè ad Hiſtoriam conducerent, atque ſub-
jiciendas Notas & Criticas & Hiſtoricas, admonuit. Hujus ergô
ſapienti, ut mihi tum viſum fuerat, obtemperavi conſilio, quod ſi
humaniſſimus Lector illud quoque ſuô probaverit calculòô, ſublimi
feriam ſidera vertice; Tandem illud quoque adjiciendum cenſui;
me, gravioribus curis implicitum, Eruditiſſimium Virum Hierony-
mum Stettlerum, Scholæ Bernenſis Conrectorem, cùm ab omni, tàm

XX2 ab

(0)
ab hac præſertim Litteraturæ doctrinâà liberaliter inſtructum, in con-
texendis Notis maximè ſæpius ſublevaſſe, quæ haàc præcipuè mente
Compoſitæ fuerunt, ut ex priſcæ probatæque Latinitatis ſcriptoribus
oſtendatur, Authorem noſtrum in lectione illorum non hoſpitem,
neque in imitatione illorum ſegnem aut infelicem planè fuiſſe, in
Hiſtoria quoque plurima ſuo Carmini inſeruiſſe, quæ cum aliis Hi-
ſtoricis, eadem narrantibus, mirè conſpirent, atque etiam eorum
ſilentium, & defectum ſuppleant: Hoc etiam non præteribo Lecto-
rem communefacere, ſi qui fortè funt, qui cupiditate reliquas Fi-
guras viſendi easque ſibi comparandi flagrant, libens eorum volun-
tati morem geram, ſed ſubſeriptioni lege, & haâc ratione eas publi-
co uſui, atque illarum Studioſis committere decrevi; de quibus
rebus omnibus, proùt in Diariis Litterariis indicabitur, apud Biblio-
polas plura cognoſci queunt. Vale Lector Optime, & fave Edito-
ri. Dabam Bernæ Helvetiorum, An. à R. S. M. DCC. XLVI.

UX ubi Roggerius a Guiſcardi b clara propago c,

Jam faſtidiret nomen habere Ducis.
Altius

à Dux ubi Rogeriwm,] Hic erat Rogerius II. filius Rogerii I. Siciliæ Comitis, qui
Primus à Pontifice Romano Siciliæ Rex creatus appellatusque eſt: is Simone, natu
majore fratre, ſine maſculâ prole mortuòô, Siciliæ omni præfuit: quo verò anno
Imperium ſuſceperit, non conſtat, id certum eſt, Rogerium I. patrem ſuum A. 1I101.
diem ſuum obiiſſe, fratremque Simonem parvo admodum tempore Patri fuiſſe ſu-
Perſtitem.
b Guiſcardi] Robertus Guiſcardus de Normannorum in Gallia Gente oriundus,
cum fratribus ſuis, quorum undecim habebat, & manu promptis & conſilii plenis,
in Italiam ingreſſus, univerſos mox Italiæ Principes, ſed inprimis Capuanum Sa-
lernitanumque, qui inter ſe gravia bella gerebant, militaris gloriæ famà adverte-
bat: Hi ubi primum Capuani Principis caſtra ſequuti, ob parcam atque illiberalem
remunerationem éum deſeruerunt, & ad Salernitanum tranſiverunt, cui tam for-
tem operam præſtiterunt, ut omnia terrore nominis ſui replerent, brevique tem-
pore Saracenis, Græcisque Sicilia aut pulſis aut perdomitis, non ſolum hoc Regno,
ſed Apulia inſuper, Calabrià Salernitanoque Principatu potirentur, harumque bro-
vinciarum imperium ad poſteros ſuos transmitterent. Videatur præ cæteris Gaufr.
Malaterra in Roberti Viſcardi & Rogerii hujus fratris rebus geſtis pag. 162. Edit.
carigii in Bibl. Sicula Tom. I. Hic, quòd calliditate atque aſtutiã cunctos ætatis
ſuæ homines antecelleret, Guiſcardi nomen adeptum fuiſſe, exiſtimatur, quod
A etiam-

63 (2) S
Altius aſpirat, qui delegante Caliſto
Ungitur d in Regem, Rex nova regna e facit.

5 Quem fera barbaries timuit , quem Nilus, & omnis
Circulus Oceani.

Rex

etiamnum apud Normannos uſu receptum ſit, aſtutos homines Guiſehards appella-
re, teſtante du Fresne in Glofl. h. v. Verùuͤm Otto Friſ. de Geſtis Frid. I. Imp. I. 1.
c. 3. aliam hujus cognominationis cauſam profert, Robertus, inquit, ex mediocri
Nirpe in Nortmania editis, cum Rogerio fratre tàm patri, famis tempore, morem
gerens, qudm ob locorum ſterilitatis moleſtiam à natali ſolo progreſſis, multo tem-
pore multas provincias, opportuniorem ad inbabitandum terram quarens, oberravit:
unde & ab oberrandi circuiti patridà linguu G UISCARD US tanquam oberra-
tor vel gvrator appellatus eſt. Verùm haud mirum hominem Germanum, qui exi-
ſtimavit tot egregias provincias mala vi Imperio Germanico ereptas, non benè de
Guiſcardo illiusque in Italiam profectione ſenſiſſe, mitius longè, hanc hiſtoriam
referens, loquitur Gawfredus Monachus l. 1. P. 162. apud Carzeſ. Tom. 1. Bibl. Sic.
eujus verba, niſi longiora eſſent, referremus, ex illis enim cum alia plurima, quæ
aliàs nos laterent, tuùm inprimis intelligi poteſt, à quàm tenui initio, per majora
in dies incrementa, ad ſumma denique Normanni fratres eniſi fuerint.

c clara propago, ] Robertus cognomento Guiſcardus erat patruus hujus Roge-
rü, non ergèò, niſi impropriè propago ejus vocari poteſt.

d delegante Caliſto ungitur] Plerique ſcriptores hoc ad Anacletum Pontificem
referunt, cùm An. 1130. conſentientibus Siciliæ Ordinibus, Salernum convocatis,
ipſo Pontifice Anacleto ſuffragante, qui tum Innocentio II. oppoſitus fuerat, Rex
ſalutatus, & deinde à Cardinale Contio, ab Anacleto ad id miſſo, unguento ſacro
Palermi perfuſus, & à Capuæ Principe in frequentiſſimo nobiliſſimorum hominum
cœtu coronatus fuiſſet. Vid. Diploma Anacleti apud Baron. in Annal. Eccl. ad
annum 1130. & Rocchus Pyrrbus.

e Rex nova regna] Idem enim Pontifex Anacletus, qui Rogerii opibus defen-
ſus fuerat, quò eum ſibi magis devinciret An. 1135. Capzuæ Principatum, & An.
1139. WNeapolitanum ſolenni ritu ei in omne ævum uùt proprium addixit: adeò ut
is ſucceſſoresque ejus, inde ab illo tempore, ſe Reges Siciliæ, Ducatus Apuliæ,
& Principatus Capuæ appellari voluerint.

f Quem fera barbaries timuit, ] Vir ob rerum geſtarum gloriam & patre Ro-
gerio & patruo Guiſcardo, cæterisque Normannis Heroibus ſi non anteferendus,
ſaltem comparandus, cum non ſolùm ab illis partà magnâ virtute retinuerit, ſed

etiam

5 duy unger. in rege Afß. colxvo. G Rex accepit
ND OH .

R

— . .
S

dAs,

Te

Pie ſepelit Sebt

eoX genuè cöſtoια⅞πι¾

S

10

( 3) 6
Rex ut regna ſuis ſubduxit plurima regnis,
Diſpoſuit nomen perpetuare ſuum.
Inclita cui peperit plures Albidia natos g;
Occubuit tandem mater & orba ſuis:
Succeſſit viduo poſt hanc Sibilia lecto,

Infelix ſterilem clauſit aborſa diem:
Sic
etiam ingenti felicitate ampliora fecerit: Africæ bellum intulit, Regulosque illius
armis ſuperatos in deditionem accepit, ſed præcipuè Toletanum, ob illatam ſæpè
Siculis injuriam, ſtipendiarium fecit: Græcorum Imperatorem Emanelem, Ob per-
fidiam ſæpius antea à patre majoribusque ſuis in expeditionibus ſacris erga Latines
exercitam, terra marique bello aggrefſus eſt, magnam Græciæ partem, Inſulasquè
ejus in ſuam poteſtatem redegit, & nusquam nili victor reverſus eſt: imò ex Sy-
ria rediens, ubi Chriſtianis laborantibus in tempore adfuit, Euwdovicmm cognomen-
to Pism, Galliæ Regem, à Saracenis captum, liberavit; ipſam Conſtantinopolim
oppugnavit, & ſi fides Pandulpho Collenutio I. 3. pag. 102. Hiſt. Neap. habenda,
occupavit, atque ejus ſuburbia combuſſit; cùm contra alii tradant, claſſem ejus cum
Græcorum Venetorumque claſſe conflixiſſe, eamque malè acceptam novemdecim
naves amiſiſſe, quamvis & Veneti victoriam nonniſi cruentam, multis ſuorum aut
ſauciis, aut occiſis, reportaverint. Vid. Franc. Maurolycus l. 3. Hiſt. Sican. & Fa-
zelus de Rebus Sic. 1l. 7. C. 3. .
8 Leclita - - Albidia natos ;] Hæc erat Alpbhonſi VI. Caſtellæ & Legionis
Regis filia, quam alii Albiram, & Albediam vocant: ex hac tres pueros pro-
creavit, Rogerinm, Amphuſinm, & Wilhelmnin „ quorum dquo priores ante
patrem fatò functi funt. Wilbelmus verò patri in regno ſucceſſit, non igi-
tur omnibus prorſus liberis orbata fuit. Sunt, qui memorent, eum jam
antea duas ſibi uxores matrimonio junxiſſe, primamque omnium fuiſſe filiam
Petri Leonis, qui potentiâ & divitiis illo tempore Romæ omnes facile ſuperabat,
eandemque Anacleti Pontificis ſororem; Alteram vero Ayroldam ex Marſicorum
Comitum progenie oriundam; ſed utriusque matrimonium & breve & ſterile fuit.
Albidiam verò Rogerius Rex, ob plurima ejus & ingentia merita, adeò adamaſſce
dicitur, ut eà mortuâ, animi feré moerore confectus fuerit, quare memoriam il-
lius, ſumptuoſiſſimò Panormi extructò tumulô, proſequutus eſt. Obiit autem illa
6. Id. Febr. An. 1145. Alex. Abbas l. 3. in vita KRogerii Sic. Reg. apud Carzcſiunt
Tom. I. Bibl. Sic. Rocchus Pirrus in Chron. Reg. Sic.
h Sibilia] Quam alii Sibillam nominant, erat ſoror Burgundiæ Ducis, ſed &
hæc non multùm poſt Anno 1150. Salerni mortua ſepultaque fuerat. Rocebus Pir-
rbis ibid.

A 2

2 (4) S

Sic erat in fatis, ut tertia nuberet uxor,
Per quam Romani creſceret orbis honor.
ISA magnis veniens natalibus orta Beatrix i
Concipit à ſole lux paritura diem.
Virtutem virtus, docilem proba, caſta pudicam,
Formoſam peperit pulchra, beata piam,
Naſcitur in lucem de ventre beata beato,
20 De Conſtantini nomine nomen habens.
Traditur Auguſto! conjux Conſtantia Magno
Lucius in nuptu pronuba caula fuit.
Lucius hos jungit m, quos Celeſtinus inungit u,
Lucidus hic unit Celicus ille ſacrat.

—

Tertius

i Beatriæ] Hæc erat ſoror Comitis Reteſtenſis, eam uxorem duxit An. 1153.
ætatis verò ſuæ quinquageſimo octavo; omni enim cogitatione ad hoc ferebatur
Rogeriuns, ut Regium nomen, haud ita pridem à ſé primum in familiam ſuam il-
latum, regionesque ampliſſimas ad ſeros usque poſteros propagaret, unicum quip-
pe filium Guilelnnem habens, verebatur, ne hujus morte tam magnifica laborum
virtutisque ſuæ præmia brevi interciderent, ideò vota ſua firmioribus præſidiis,
ſi quos ex novo matrimonio filios ſuſcipere poſſet, cupiebat munire.
k De Conſtantini - - hbabens.] Conſtantia dicta, quæ patre Anno 1154. .
mortuo, poſt ejus mortem in lucem edita fuit: fabulam ergò ſapit, quod quidam
tradiderunt, patrem de ea ex medio tollenda cogitaſſe, quòd animo præviderit,
eam cruenti, per Italiam Siciliamque, belli facem futuram.
1 Traditur Augiſto] Henrico VI. Romanorum Regi Friderici I. Barbaroſſæ fi-
lio, cuùm Conſtantia jam trigeſimum, ipſe verò Henricus vix vigeſimum primum
ætatis ſuæ annum attigiſſet.
m Lucius hos jungit] Fuit hic Lucius III. Pontifex Romanus, qui Anno 1185.
mortuus eſt: ex hoc ergò palam fit, quod alii ſcriptores de Clemente memorant,
Henricum, Pronubo Lucio, matrimonium Conſtantiæ iniiſſe: licetque cæteri huic
ſententiæ refragentur, ætas tamen ipſa Conſtantiæ id poſtulare videtur, quæ, cum
Benrico nupſiſſet, 30. annos nata dicitur, quos ſi ab anno patris fatali 1154. vel,
quoniam poſthuma fuerat, 1155. numeres, incidet annus ejus trigeſimus in Lucii
Pontificatůs annum ultimum.
n Caleſtinus inungit,] Cæleſtinus III. Pontifex Henricum Conſtantiamque Ro-
mæ in templo D. Petri oleô ſacrô perunctos coronavit.

1

————-- —

—

—

Nb——

α9 (5) S*

25 Tertius in ſexto digne requieſcit uterque,
Sic notat Henricus ſextus utrumque patrem.
Nominibus tantis utinam reſpondeat actus,
Adſint & meritis nomina digna ſuis.
Luceat in ſanctis unus celeſti at alter,
30 A quibus Henricus munera bina capit.
Tertius Antiſtes ſacrat hanc, & tertius alter
Copulat, & patri tertia nupta tulit.
Non licuit quartam o patri traducere nuptam
Nam paritas numeri diſplicet ipſa Deo.

0 Non licuit quartam ESe. J kos esses rs quærit Ebulo in numero trinario,
quôd KRogerius pater habuerit tres uxores, Laccias III. Conſtantiam Henrico junxe-
rit, Cæleſtinus verô III. coronaverit.

A 3 OBI-

CE e 290C 2906 r 3008 . 39006 2 *“E e ee e200E 3,06 *%30E b,6Er 39

WWEE X SEE L. .
R43 6 66 6E. 5 6)* 516 ο 5 &ο Ne ee .
EE e ,ee e
+ 2 † e 8 2 † PeA . * * †*. P. *

w wwweeen Swan Webre 4
A e e eeeeee SRS e es.
E e H.

Ee SEa cE6 νννοοναhvrνοαh 6ανdοR.&οισιd£
O BITUS

VILHELMI SECUNDI
FORMOSI,
REGIS SICILI.

35 Pon obitum Formoſe pÿ tuum, quæ ſceptra gubernet
Et regat, ex proprio ſanguine prole cares.
Nec facis hæredem, nec qui ſuccedat adoptas,
Ex inteſtato debita ſolvis humo.
Quis novit ſecreta tuæ puriſſima mentis
40 Quod tua mens loquitur, mundus & ipſè taces.
Certus eras certè quoniam juſtiſſimus hæres 4
Expugnaturus regna parentis erat.
Nam ſatis eſt juraſſe ſemel Te prole carente,

Quod tuus in genero ſceptra teneret avus. r.
Jurat

x Poſt obitum Formoſe] Hic eſt Wilelmus II. Wilelmi I. filius, Rogerii II. Ne-
pos, cognomento Bonus, cùm contra pater ejus ob morum perverſitatem Malins
cognominatus eſſet; is Anno 1166. regio diademate redimitus eſt, habuitque in
matrimonio Joannam Henrici Angliæ Regis filiam, ex qua nullos liberos progenuit.

q juſtiſimus bhæres] Conſtantia ſola „ Wilelmo II. mortuo, cujus amita erat,
ex legitima regia ſobole reliqua erat, àd quam, maſcula progenie extinctà, ſum-
mum Imperii jus pertinebat.
r in genero ſceptra teneret avus.] Quaſi adhucdum Rogerius Rex, Conſtantiæ
pater, Wilelmique II. avus, in genero ſuo Henrico VI. imperio potiretur, neque
illud ad alienigenas translatum, ſed intra domum ſuam remanſiſſe videretur.

3 (7) c*

45 Jurat cum multis Archimateus idem. s
Poſt miſeros morbos, poſt Regis triſte neceſſe
Nocte ſub obſcura ſole latente pluit.
Poſtquam dimiſit Rex res pulcherrima mundum
Inglomerant ſeſe prælia, præda, fames.
5o Furta, lues, peſtes, lites, perjuria, cædes,
Infelix regnum diripuére ſibi.
Sol hominum moritur z, ſuperi patiuntur eclipſim,
Anglica a Sicilidem luna flet orba diem.
Solis ad occaſum commotus eclipticat orbis,
55PDeflent, aſtra dolent, flet mare »plorat humus.

8 Jurat - - Archimateus idem.] Hic eſt Mattheus totius Siciliæ regni Ca⸗=-
cellariu, qui, cæœterique Optimates jure jurando ſeſe obſtrinxerunt, ſe præter Con-
Nſantiam Henricumque maritum ejus neminem, Wilelmo mortuo, in Sicilia re-
gnare paſſuros, quam tamen fidem datam poſtea fœdum in modum fefellerunt.
Rich. de S. Germano p. 546. Tom. II. Bibl. Sic. Gotfr. Viterb. p. 522.

t Sol hominum moritur,] Mortuus eſt Wilelmus II. Anno 1189. menſe No-
vembri, cùm demum trigeſimum ſextum ætatis ſuæ, & vigeſimum quartum regni
ſui annum ingreſſus eſſet; Richardus de & Germano eum ſummis effert laudibus,
atque funebri leſſo, quo omnes ejus virtutes complexus eſt, facunde admodum,
prout illa tempora ferebant, mortem ejus deploravit: Verùm etiam reliqui ſcripto-

res feré omnes, qui de eo mentionem fecerunt, in illo laudando mirè conſenſe-
runt.

u Anglica] Joannam Regis viduam intelligit, eigliæ Regis filiam.

R

LAMEN-

LAMENTATIO EFT LUCTUS.

PANORMI.

Haenus urbs felix populo dotata trilingui
Corde ruit, fluitat pectore, mente cadit:
Ore, manu, lacrymis, clamant, clamoribus inſtant
Cum pueris juvenes, cum juniore ſenes;
60 Dives, inops, ſervus, liber, pius, impius, omnes
Exequias æquo pondere Regis agunt;
Cum viduis caſtæ plorant, cum virgine nuptæ,
Quid moror in lacrymis? Nil niſi quæſtus erat:
Qui jacet in cunis, medio qui robore fretus
65 Et quibus eſt baculus tertia forma pedum.
Per loca, per vicos, per celſa palatia plorant,
Deſiccat lacrimas nona peracta dies.
Tum pater Antiſtes æ fuit hæc adfatus ad omnes,
Nec potuit lacrimans plurima verba loqui.
70 Hactenus errantes correximus, hactenus atros
Mens erat à ſtabulis pellere noſtra lupos.
Hactenus ad caulas nullo cogente redibant
Veſpere lacte graves Opilionis oves.
Hactenus

xX pater Antiſtes] Gualterius Archiepiſcopus Panormitanus, cujus potiſſimùm
ope Conſtantia in matrimonium Henrico data fuerat; nam hic Wilelmo Regi, qui
aliàs Tancredo ſtudere videbatur, perſuaſit, ſi regsnum firmum florensque poſt ſe
relinquere, neque factionibus miſerè dilacerari cuperet, ut rejectèò Tancredé, ſpu-
riò & invalido Principe, Henricum maximis opibus ſubnixum, eligeret

Hactenus unguiferos bos errans nulla leones,
75 Roſtriferas aquilas nulla timebat avis.
Hactenus ibat ovans ſolus per opaca viator,
Hactenus inſidiis nec locus ullus erat.
Hactenus in ſpeculo poterat ſe quisque videre,
Quod mors infregit, buſtaque noctis habent.
80 Hactenus ardebant miſeri candelabra regni,
Ipſa ſub obſcura flamma cineſcit humo.
Mittite quod properet Phœbi ſoror, & Jovis uxor 9„
Imperii cornu jungat utrumque ſui.

y Jovis vuwor] Conſtantia, Henrici VI. Romanorum Imperatoris uxor, quem,
Poëtarum more illi blandiens, Jovem nuncupat.

3 ( 10 G S
, SWHS S H . . S Se e . ,
e Bii ððẽ
èð

ADVERSA ET DIVERSA
PETENTIUM VOLUNTAS.

Po lacrimas, poſt exequias, poſt triſte ſepulchrum
85 Sciſmmatis exoritur ſemen zg in urbe Ducum:
In ſua verſa manus præcordia ſanguinis hauſit
Urbs, tantum quantum nemo referre poteſt.
Poſtquam ſacrilego fuit urbs ſaturata cruore,
A propria modicum cæde quieta fuit.
90 Quisque ſibi petit in Regem a, quem norat amicum,
Hic ſe majorem quærit, & ille parem.
Hic conſanguineum quærit, petit ille ſodalem,
Hic humilem laudat, laudat & ille ferum.
Quisque ſibi Regem petit hunc, legit huno, petit illum,
95 Non erat in voto mens Phariſiea pari:

Tancre-

2 & ſmnatis exoritir ſemen] Impulſore præcipuè Matthaæo Cancellario, qui omnes
ferè regni Principes, ipſamque plebem in ſuas pertraxit partes, licetque ſolenni
more paulò ante juraverint, ſe Conſtantiann & Henricum ſolos regni ſucceſſores
habituros, ei tamen, pro illius gentis levitate, mortuo Wilelmo, facile fuit, ho-
minibus, qui aliàs Germanis infenſiſſimi fuerant, perſuadere, ut ſacramenti religio-
ne neglectà, in aliùs potius quàm Henrici verba jurarent. Rich. de S. Germ. p. 547.

a Qilisque ſibi petit in Regem, &. ] Richardis de S. Germ. p. 547. id apertè
teſtatur: Nulli eorum fuit aaua voluntas, omnes inter ſe cœperunt de majoritate
contendere, & ad regni ſolium aſpirare, & obliti jurisirandi, quod fecerant,
eorum qutilibet contrafacere anbelabät.

3 (1II) 683
Tancredum petit hic, Comitem petit ille Rogerum b,
Quod petit hic, negat hic, quod negat hic petit hic:
Ambo Duces equitum, rationis uterque Magiſter e
Hic dator, ille tenax, hic brevis, ille Gigas;

100 Intus at interea Vice-Cancellarius ardet,

101

Ut fibi Tancredum gens petat, unus agit.
Hoc negat Antiſtes d, qui gualterizatur e ubique,
Votaque Matthæi curia tota negat;
Ille ſuis coœptis magis ac magis inſtat iniquis,
In votis animam dans nihil eſſe ſuam.

Vi,

b Tancredum petit hic - = ille Rogeruim, ]1 TANCREDUsS hic erat filius
Rogerii Apuliæ Ducis, qui ante patrem Rogerium I. Siciliæ Regem diem ſuum
obiit, relicto hoc ſuo filio Tancredo, ex nobili pellice Roberti Leccenſis Comitis
filià ſuſcepto: Pyrrbus Rocchus l. c. Richardus de & Germano ad annum 1190.
adnotat, Tancredus Ducis Rogerii Klins ſucrat naturalis, cujus pater Rogerius pri-
nes in regno Siciliæ Regis ſortitus et nomen, bac de re, qutod de ſtirpe Regia
deſéendiſſet, inter alios Comites A electus in Regem. ROGERVUS verô erat Andriæ
Comes, qui iniquo animo ferebat, Tancredum, quem ut ſpurium aſpernabatur,
ad Regios honores evectum, ideò malebat vel ipſe regnare, vel dicto Henrici
Romanorum Imperatoris audiens eſſe, quam Tancredo, ſibi, ut exiſtimabat, &
potentià & naſcendi ſorte longè impari.

. . 9 1 pr. . . „
Cc rationis utergite Magiſter] De hoc Rogerio narrat Richardws de §. Germane
I. c. eum tempore Regis Wilelmi totius regni Magiſtriun: Jisſtitiarinni fiſſe, &

in Apitlia plenum tiane domininm erercniſſe.

d Vice- Cancellarius - = negat Antiſtes, 1 Hi grave

Btav

exercebant, dum unusquisque pro ſua potentia ac gratia niti

t1

s inter ſe inimicitias
tur: Matthaæiss Can-

cellarius dudum Gualterio Panormitano Antiſtiti erat infenſus, quòd Con,

ntiatit
Germano brincipi collocari curaviſſet, atque ſic regnum in poteſtatem alienigena-
rum, poſthabità veteri Regià Normannorum ſtirpe tradidiſſet.
e getalterizater! Gualterias Archiepiſcopus conſilio ſuo ſemel capto, de Hen-
rico Rege Siciliæ eligendo, acriter inſtat, neque ſe vel minis vel promiſiis inde

dimoveri patitur.

3 2

3 (1r2) 6

Vi, prece, promiſſis, trahit in ſua vota rebelles,
Tendens multimodis retia plena dolis.
Pollicitis humiles f, prece magnos, munere fauſtos,
Vincit g, & Antiſtes ſimplicitate ruit.

f Pollicitis bumiles, 1 Humiles vocat ex uſu veterum Romanorum ſcriptorum,
tenues, pauperes, obſcureque natos.

g Vincit,] Adeo ut omnes Archiepiſcopi, Epiſeopi, Abbates, & univerſi au-
lici Comites Siciliæ invicem convenientes eligerent TANCREDUM Comitem, & bo-
noriſicè in Regem coronaverint. uti id refert Cbronicon Foſſe, novæ p. 72. apud Ca-
rigſium Bibl. Sic. Tom. I. & Richardus de S. Germ. factum gt autem, ut cum ſuis
complicibus, ne pars Archiepiſcopi prævaleret, Cancellarius obtinierit in bac parte,
& tunc vocatus Panormum Tancredus, Comes Licii, Romana curia dante en⸗
Jum, A per ipſum Cancellarium coronatus in Regem.

S

A D

5 E .
C S NRS WCN
SUASIO
VICE-CANCELLARII
DISSUADENTIS

PRESULEM PANORM.

110 Sor erat occiduus faciente crepuſcula Phebé
Venit Scariothis flens ubi Præſul erat:
Sic ait, alme pater, lux regni, gloria cleri,
Utile conſilium, paſtor & urbis honor;
Pacis iter, rationis amor, conſtantia veri,;
II5S Reſpice conſilis regna relicta tuis.
Conſule, ne pereant, veſtro ſuccurre roſeto,
Ne Nothus aut Boreas, ne gravis urat yemps.
Elige, quis regnet, Conſtantia regnet, b
Sic lex expoleit „ ſic ſua jura volunt.

Dilce

h Conſtantia regnet, ] Vel sleanzis hæc intelligenda ſunt, ut eſt illud Junonis
apud Maronem En. 1. I. Quippe vetor fatis! vel igarmuerirxäs, interrogativé, germ.
Soll dann die Conſtantia regieren?
B 3

3 (14) SG
120 Diſce prius mores Auguſti :, diſce furorem,
Teutonicam rabiem quis tolerare poteſt?
Parce tuis canis, pueri tibi more licebit
Diſcere barbaricos barbarizare ſenos.
Ad ſolium regni Comitem gerit Andria dignum 1,
125 Sed jus & mores, & fua facta negant.
Abſit ut inceſtus Regum mechetur in aula,
Abſit ut æra Ducum ſpargat m aperta manus.
Abſit ut eveniens uxor de Rege queratur,
Abſit, ut alterius vindicet acta reus.
130 Aptus ad hoc Tancredus erit, quem germine juſto,
Quem gens, quem populus, quem petit omnis homo.

Quam-

i mores Augizſti, J Sævitiam vulgò ac truculentum ingenium, animumdque in
libidines pronum ei objiciunt ſcriptores, Abbas verò Urſpergenſi in Chronico ſuo
mitioribus verbis vitia ejus attingit, Vanitatibis deditus, maximè venationum W
aucupiorum. Id ſaltem inter omnes conſtat à morum aſperitate Aſperi illi nomen
impoſitum fuiſſe.

k barbarizure ſenos.] Leg. Jonos. Intelligit autem linguam Germanicam, quam
Itali, ut & gentem ipſam Germanorum barbaram vocaverunt, licèt ipfi poſtquam
ſemel à majorum ſuorum ſermone deſciverunt, potiori jure Barbari ſint nominan-
di; Significare autem Cancellarins voluit, Archiepiſcopo jam ſeni neceſſe fore,
Germanis in regnum receptis, Germanicam linguam pueri inſtar addiſcere, ut in-
de gratiam Principis captet, & familiariter cum illo colloqui poſſit.

1 Ad ſoliuun - - Andria diguum, ] i. e. Rogerius Andriæ Comes dignus
quidem eſſet, qui regno præficiatur, veruùͤm cuùm vita moresque ejus repugnent,
rejiciamus & hunc.

m ara Ducum ſpargat] Qui pecunias priorum Regum Ducumque Siciliæ, ma-
gnaà indi uſtria collectas, liberalitate ſuâ profundat: ita enim Poëtæ inprimis omnem
pecuniam æs appellaverunt. Horat. I. I. ep. 6. eget æris Cappadocum Rex. Ter. in
Phorm. a. 3. ſc. 2. ancillam ere emptam ſuo: Quod inde factum e eruditi putant;
quoniam apud priſcos Romanos aureæ argenteæque monetæ uſus non fuerit fre-
quentatus, ſed ſolum æs in pretio habitum ferè usque primi belli Punici tempora.

Quamvis fama ſibi, quamvis natura repugnet,
Naturam redimat gratia, crimen honor.
Qui quanto Duce patre ſuperbiat, hic quoque tanto
135 EPx merito matris mitior eſſe poteſt n:
Non habet ut timeas dubium brevis unda profundum,
Quô vis defertur remige parva ratis o:
Talibus almi patris Mathæus adulterat archam,
Et legit ex tacito Præſulis ore fidem.

n Qui quanto - - eſſe poteſt: ] Qui, quò magis ob patris nobilitatem, ac
progenitorum ſuorum potentiam & claritatem altos ſpiritus gerere poſſet, eò etiam
magis ob natalium ſordes, quippe ex matre, patri matrimonio non juncta, pro-
creatus, animo frangeretur, ſecundum vetus illud, Degeneres animos timor ar-
guit.

Won babet - - parva ratis: ] Non alium commodéè ſenſum hinc extri-
care licet niſi hunc, nullum tibi ab homine tam brevis humilisque ſtaturæ, tam
invalido, nulliusque conſilii, pertimeſcendum eſt periculum, facile enim te Re-
ctore Auctoreque ſe impelli patietur, quocunque volueris: Ipſe etiam Ebulo ad
hunc ſenſum quaſi manu ducit, qui paſſim Tancredum, ut Nanum, monſtroſæ-
que ob corporis parvitatem & deformitatem, figuræ nobis ſiſtit.

EPISTO-

EPISTOLA
ad
TANCREDUM.

140 Rotinus accepta Bigamus notat iſta papiro,
Hæc in nocturnis verba fuere notis.
Hanc tibi Mathæus mitto Tancrede ſalutem,
Quam citò ni venias, qui ferat alter erit;
Rumpe moras g, venias, comitatus utraque
145 Prole r, recepturus regia ſceptra veni.
Rumpe moras, poſtpone fidem, dimitte maritam
Ipſe tibi ſcribo, qui tibi regna dabo.
Per me regnabis, per me tibi regna dabuntur,
TFac citò quôd venias, nam mora ſiepe nocet.

Inceptis

p Bigamus] Mattbæum Cancellarium intelligit, qui ut gloſſa codicis noſtri ad

hunc verſum infra occurrentem, Bigamum non decet ara Dei, adnotat, Matthaæus
Cancellarius Biganué dicitur, quia duos uxores Jimul babuit.
q Rumpe moras - - regia Neptra veni.] Ovidiana illa L. 7. Met. v. 583.
in eundem ſenſum, ſed longè pleniora & venuſtiora.
Tu modò rumpe moras, portasque intrare patentes
Adpropera, ſic fata jubent, namque urbe receptus
Reæx eris & ſceptré tutus potiére perenni. 0
r utraque Prole: 1 Rogerio & Wilelmo, quos ecx Sibilia, Richardi Comitis
Cerræ ſorore, natos, Siciliæ Reges vivus adhuc Tancredus Panormi creari juſſit,
ſed Rogerio ſine liberis ante patrem mortuo, Wilelmum ſolum ſibi ſuperſtitem

habuit. Porrbus Rochits.

150 Inceptis deſiſte tuis, iraſcimur illis,

Nam ſicut debes non ſapienter agis.
Cui facis heredi regnum jurare, vel urbes,
Quem legis hæredem, cui tua Regna paras?
Abſenti Domino 5* magnas inducitis urbes,
155 Ut jurent, aliis das quod habere potes.
Nec te, ſi qua fides, nec te perjuria tardent t,
Gloria regnandi cuncta licere facit. “
Andronicus ſi fortè ſuo juravit Alexi
Ipſe cruentato ſceptra Nepote tulit.
160 Hæredem regni, fidei maculatæ pudorem,

Non puduit profugum ſub Manuele ſenem.
Unum natorum ſi fas foret, atque liceret,

Debueras duræ ſubdere ſponte neci.
Ipſe ego triſte pedes quotiens ſinthoma perurit,
Non hominum dubito ſanguinis eſſe reus.

GR

8 Ahbſenti Domino] Ad invidiam Henrico Regi apud ſuos excitandam, Domi-
num eum nuncupat, notum enim quanto odio Romani inprimis Domini nomen
proſequuti fuerint, adeò ut Augiſtus & Tiberins illud conſtanter recuſaverint, &
demum Caligila & Domitianus magnô ſuò cum opprobriò ſe hoc nomine publicè
privatimque compellari juſſerint.
t Nec te - - tardent,] Videtur, Matthæum Cancellarium ſollicitum eſſe,
ne forté Tancredus ob fidem, jurejurandé Wilelmo Regi, de Henrici & Conſtan-

tiæ ſucceſſione, obſtrictam, ſuas tam amplas pollicitationes averſetur, & pietatem
atque obſequium opulentiſſimo regno anteponat.

u Gloria regzandi - - facit.] Deſumptum hoc eſt ex notiſſimis verſibus Euri-
pidis in Phœn. v. 527. quos Julius Cæſar teſte Cicerone I. 3. de Off. c. 21. & Sue-
toniô in ejus vita c. 30. frequenter in ore habuiſſe dicitur,
Nam ſi violandum eſt jus, regnandi gratia
Violandum eſt, aliis rebus pietatem colas.

X Andronicus - - Nepote tulit, 1 Alexius Comnenus II. anno IISI. patre

Manuele Comneno mortuo, Græcorum ſuſcepit imperium, quod cùm per tres ſoluùm
annos tenuiſſet, ſcelere Andronici patruelis atque tutoris ſui illud ſimul cum vita
anno ætatis decimo quinto amiſit. vid. Nicetas in Alexii hujus vita, & Geil. 13-
rizs l. 22. C. I1. & ſed. —

C SPURIO.

9 (18) E

Peake e, e; e; V Ve dt, Ve Ne E: E ze , s e; G

Sa, 1. a er Se , : ) k.
”

Pe esſyen fe êòêð e⸗

SPURIOSA

UNCTIO REGIS.

Ne- mora perlectis quæ miſerat ille figuris,
Confſuluit mentis triſte cubile ſnw.
Stare pudet, properare timet, cor fluctuat intus,
Ut puer aſcenſum territus optat equi.

170 Et timet, & gaudet, luit & ludit, modò furſum

Aſpirat, modô ſeè colligit inque manus.
Corporis exigui memori ſub mente pudorem
Colligit, & quatitur ſicut Arudo Comes.
Tandem Siciliam gemina cum prole petentis
Opprobrium patris natus uterque tegit.
Fabariæ cum prole Comes deſcendit avita,
Illinc à multis plurima doctus abit.
Primo mane ſubit, veſtem ferruginis inſtar
Induit, hic habitus ſigna doloris habet.
Heu,

y Fabariæ - - deſcendit] Tancredus Leccii Comes cum filiis ſuis ex Italia
in Siciliam trajiciens, hic primum appulit. Hujus portús, qui olim erat in TZer-
ritorio urbis Panormi mentionem facit auctor Anonymus in Chron. Siciliæ apud
Burmannum in Theſ. Ital. Vol. 5. p. 75. his verbis: Succenderunt turres, vineas,
& jardinia, ſita in territorio Panormi, videlicet in Contratis (gallica vox, Con-
trée, uti & jardinia, jardins) Caſſariorum, Fabariæ c. Hanc Fazelus in de-
ſcriptione Vallis Mazaræ, & oppidorum ejus Favaram vocaſſe videtur. in Theſ.

Burm. Vol. 4. p. 262.

Tri ipbus . purii

63 (19) SK:
180 Heu, heu quanta die perjuria fecit in illa,
Qua Comes infelix unctus s in urbe fuit.
O nova pompa doli ſpecies nova fraudis iniquæ,
Non dubitas Nano tradere regna tuo. a
Ecce vetus monſtrum naturæ crimen aborſum,
185 Fcce coronatur ſimia, turpis homo.
Huc ades Allecto, triſtis proclamet Herynnis,
Exclament Satyri, ſemivir ecce venit.
Ne cadat opprobrium, Lacheſis ſua fila moretur,
Ludibrium mundi perpetuate dies.
190 Quam beneèe conveniunt redimito cymbala Mimo,
Ne quemquam lateat, ærea plectra ſonant.
Et quibus auditum ſors aut natura negavit,

Ut videant, alto ſimia fertur equo.
Altera mellifluens Paradiſus dulce Panormum,
195 Quam male compenſas damna priora tibi.
Quam

7 Comes - - unclus] Hoc factum eſt ſub finem anni 1189. in urbe Paler-
mo, cùm, ut ſupradictum eſt, factione potiſſimuàm Matthei Cancellarii, tùm
etiam, quod Sicilia, poſt mortem Milelmi Boni, à Sarazenis, qui in ſpem melioris
fortunæ ejus obitu erecti fuerunt, miſeré vexabatur, adeo ut inter bas angieſtiar
conſtituti (Siculi) Taneredum KRogerii Regis ex pellive prognatum, tumultuantibiu-
que paucis Regem declararent. Frat Tancredis tantæ ſocordiæ, ut eum Guilelmus
Reæ e Rogerio Rege genitum negaret: Diadema tamen Regium Panormi ſuſcepit:
uti narrat Fazelus l. 7. c. 6. de Rebus Siculis.

a Nano - - tuo.] Mirum unde hæc hauſerit Ebwlo, qui ubique deformi-
tatem vultuùs, ac brevitatem corporis portentoſam Tancredo exprobrat, ſaltem apud
reliquos ſcriptores nullum hujus rei veſtigium mihi deprehendere licuit: dicendum
ergò, aut auctorem noſtrum, ùt Tancredi æqualem, hujus ætate vixiſſe, eidue de
facie fuiſſe cognitum, aut quod mallem, hæc efſcta fuiſſe, ad majorem invidiam
& ipſi Tancredo, cæterisque, qui partes ejus ſequuti fuerunt, concitandam, ſ
lectoribus ſuis perſuaſiſſet, Sieulos, hominem, aſpectu oœdum, & quaſt abortientis
naturæ infauſtum fœtum, Regem creàâſſe: Odium enim ſuum erga Tancredinos, &
ſtudium erga Henricum, quôò illi adblanditur, ubivis prodit.
C 2z

63 (20) 6*

Quam malè Scariothis redimit tua feſta Mathæus
Qui titulos cautâ polluit arte tuos.
Pro Jove ſemivirum, magno pro Cæſare Nanum
Suſcipis in ſceptrum.
200 Debuit illa dies multa pice nigrior eſſe,
Qua miſer adſcendit, qua ruiturus erat.
IUlla dies pereat, nec commemoretur in anno,
In qua Tancredus regia ſceptra tulit.
Hla dies pereat, ſemper nocteſcat Abyſſo,
20 S In qua Tancredus præredimitus abit.
O nimis infelix memorabilis unctio Regni
Unxit abortivum quæ manus auſa virum.
Embrion infelix, & deteſtabile monſtrum,
Quam magis alta petis, tam graviora lues.
210 Corpore te geminas brevis athome ſemper in uno,
Nam puer à tergo vivis ab ore ſenex. b
Hoc ego dum dubia meditarer mente profundum,
Quæ res naturæ dimidiaſſet opus.
Egregius Doctor, & vir pietatis amicus
215 Prplicuit cauſas talibus Urſo michi. c
Ut puer incipiat, opus eſt, ut uterque reſudet,
Ex quo perfectus naſcitur orbe puer.
Non in Tancredo ſementat uterque parentum,
Et ſi ſementent, non bene conveniunt.
220 Dux alter de ſtirpe Ducum, de ſtemmate Regum,

Altera de media ſtirpe creata fuit.
Natura

b Corpore te - - ore ſenex.] In margine codicis adlevit quidam, Tancre-
dus facie ſenex, Naturà puellus.

Urſo michi.] Et hic in margine legitur: Qeod

c Egregius Doctor, - -
nplum.

aborſim ei fuerit corpus Magiſter Urſo abortientem ovem ducit in ee-

uſò a boe tuu ſtupet.

borſiy fuerit eeoep⸗ ο vrſo boretede
ouë oͤuet Texepl.

9

. 2 2)
. = G
4 v
NX 4 NR

oπ aoncreèst

P oſt ι t g nree

Oa.

Q
—

2£

(21) 60

Naturam natura fugit, fornacis aborret
Gemma luem, nec humus nobilitate coit.
Evomit humorem tam vilis texta virilem,
22 5 Concipitur ſolo ſemine matris homo.
Quantum materies potuit pauperrima matris
Contulit, & modicum materiavit opus.
Hunc habuiſſe patrem credamus nomine non re,
Rem trahit à matre dimidiatus homo.
230 Qui purgata ſolo bene culto ſemina mandant,
In lolium verſos ſæpe quæruntur agros.
Sæpius infelix conceptum vacca juvencum
Monſtriferumque pecus mollis abortit ovis.
Ridiculum natura tuum res ſimia turpis
235 Regnat abortivi corporis inſtar homo.
Qua ratione ſibi ſacra convenit unctio regni,
Quem negat hæredem non bene nupta parens.
Quæ vis, quæ probitas potuit, quæ fama, quis enſis
Majeſtativum promeruiſſe decus.
240 Non ſfua ſemper amans, quotiens qui nil dedit illi,
Seu dedit & petiit, non minus hoſtis erat.
Moribus & vitæ pauper, nec fama repugnat,
Et modicas vires, & breve corpus habet.
Ingenii vitemus opes, & reétia mentis,
24 5S In quibus egregios ſcimus obiſſe viros.
Cùm foret ille tuus falſò Comes Andria captus d,
Condoluit magnis rebus obeſſe fidem,

Quem

d Cùm ſoret Comer - - captus,] Eſt hic Rogerius Andriæ Comes, cujus li-
beralitatem jam ſupra, & etiam paulò infra laudaverat. Hunc, inquam, KRichas-
dis Acerrarum Comes, cujus ſororem Tancredus in matrimonio habuerat, Aſeuli
obſidione clauſit, & cùm de expugnando oppido deſperaret, ad peſſimas artes,
3 dolum

3 (22) St
Quem perjura fides, quem pacis fodus iniquæ
Fallit, & obſcuro carcere clauſus obit.
250 Quam maléè credis aquæ trepidantia vela quietæ,
Quas hodiè Zephyrus, cras aget Eurus aquas.
Heu ubi tanta jacet ſaturatæ copia menſæ,
Quæ numeri nullaâ lege coacta fuit.
Heu ubi tanta jacet maturi forma gigantis
255 Inſtitiæ rector.
Prodigus in dando vix vix retributa recepit,
Prævenit meritum ſemper aperta manus.
Hunc aliosque viros fallax intoxicat anguis e,
In quibus apparet Cæſaris eſſe fides.

dolum ſcilicet ac perfidiam, animum convertit, nam Rogerium ad colloquium ex-
tra urbem, quaſi de componendo bello agere cum illo vellet, invitavit: Verum
Richardus eum, cum nihil doli ſubeſſe crederet, conſtitutis inſidiis, cepit, & ne-
farium in modum interfici juſſit. Richardus de S. Germ. P. 547. 548.
e Hunc- - = intowicat &c. ] Propriè bæc eſſe intelligenda arbitror, ut ſen-
ſus ſit: Richardum Acerrarum Comitem „Tancredi adfinem, plures alios præ-
ter Rogerium Andriæ Comitem, veneno ſuſtulifſe, illos præcipuè, quos ſciebat,
egregia eſſe in Cæſarem fide: Intoxicat autem eſt vox barbara, quam Gloſſator
du Freme omiſit, occurrit tamen apud eum Toxicator, Venenarim.

c ‚O

——,

2“èůc

0

Qu&ουο Impotor hen? venit roms& „ celeſtino Pp. coronoæ“ eſt
gANA

53 (23) *
CSSS: OSS E OE SSDEY
H è
Br Drefe 9 S
e sge, oe e

IMPERIALIS UNCTIO.

260 Iprt recepturus cùm Cæſar venit in urbem,
Exultat pompis inclita Roma novis.
Ad Petri devenit eques venerabile templum,
Quo pater Antiſtes / præredimitus erat.
Balſama, thus, aloë, myriſtica, cynnama, nardus,
265 Regibus aſſuetus amnbra modeſtus odor.
Per vicos, per tecta fragrant, redolentque per urbem,
Thuris aromatici ſpirat ubique Rogus.
Veſtit odora viam mirthus ſociata Diathis
Luxuriant croceis lilia juncta roſis. g

Prima

f Quo pater Antiſtes] Fuerat is Cæleſtinus III. qui paulò ante, Clemente III.
mortuo, anno 1191. ad ſummum Pontificatum evectus fuit: Chron. Foſſæ Novæ
p. 72. Rex Henricis cum conjzge ſua Conſtantia in Ec cleſia Beati Petri à Cæleſti-
no Papa Imperialem coronam acceperunt 3. Kal. Maji anni 1191. Rich. de S. Germ.
p. 548. Ottho de §. Blaſio c. 33.

g Balſama - - juncta roſir.] Inter gratulationes, variosque adulandi mo-
dos, quibus veteres Romani Imperatores ſuos publicè proſequi voluerunt, etiam
hic haud contemnendus fuit, quèd inter fauſtas populi acclamationes, quibus ad-
venientes vel tranſeuntes rerum Dominos concelebrarunt, viæ publicæ per quas
incedebant, floribus odoriferis conſperſæ fuerint: atque hæ gνt+α 8Sος, florum-
que ſparſiones, paſſim in honorem Cæſarum apud Herodianum factæ leguntur:
Sic Alexandrini, cùm Caracalla eorum urbem ingrefſus eſſet, omnes urbis vias
pretioſiſſimorum aromatum ſuffimentis replebant, Cæſaremue fragrantium florum
ſparſione

63 (24) 66

270 Prima domus templi biſſo veſtitur & oſtro,
Stellificat tædis cerea flamma ſuis.
At domus interior ubi menſa corruſcat & agnus,
Purpurat aurato res operoſa loco.
A vice Petre tua pius introducitur heros,
275 Inclitus altaris ſiſtitur ante gradus.
Primo Papa manus ſacrat ambas criſmate ſacro,
Ut teſtamentum victor utrumque gerat.
Brachia ſanctificans, ſcapulas & pectus inungens
In Chriſtum Domini Te Deus unxit, ait.
280 Poſt hæc imperii correptum tradidit enſem,
Quem Petrus abſciſſa juſſus ab aure tulit.
Enſis utrimque potens, templi defenſor & orbis,
Hinc regit Eccleſiam, corrigit inde ſolum.
Jura poteſtatis, pondus pietatis & æqui,
285 Signat in auguſta tradita virga manu.
Annulus Eccleſiæ, regnorum nobilis arra
Offertur digitis Octaviane tuis.
Quam geris auratæ Cæſar diadema thiaræ
Signat te aplicas participare vices.
290 Poſt hæc cantatis ad caſtra revertitur ymnis,
Mandat in Apuliam i quisque quod ire paret.
ſparſione honorabant: Qui honos uti à cultu Deorum ſacro ad civilem Cæſarum
translatus, & tantuùm hominibus, quos Deorum inſtar venerabantur, in veteri Ro-
ma præſtitus eſt, ita admiratione dignum judico, recentiores Romanos, præeunte
Pontifice Chriſtiano, Germanicum Principem, tanquam præſentem divum, honori-
bus ferè divinis ornaviſſe.
h Signat te aplicas] In margine codicis legitur, Apulicas.
i Mandat in Apuliam] Coronatione ſolemnem in modum peractàâ, Henricus
Apuliam cum exercitu ingreſſus eſt, quam Tancredini tum tenebant, licetque Cæ-
leſtinus eum minis ac pollicitationibus deterrere conaretur, ut ab incepto ſuo de-
ſiſteret, quòd Tancredus Inveſtituram hujus provinciæ à Clemente accepiſſet, nihil
tamen profecit, nam Henricus non ſolùm dicto Pontificis obediens non fuit, ſed

etiam validiſſimas arces cum copiis ſuis oppugnavit, multasque earum cepit. Ki-
chardius de S. Germ.
REGNI

69 (25)) E8*

ð

1ͤ R&

Re QAO— 4
= E
èð 5 =S Wi

5o
REGNI LEGATIO.

Sobt interea Legatos ſeripta ferentes,
Quos Proceres regni, quos docuere Duces.
Primus magnanimus ſcripſit Comes ille Rogerus,
295 Scripferat infelix ſemivir ipſe £ Comes.
Scripſit Conſanus patrio Comes ore venuſtus,
Scripſit Molifius inclitus ille Comes.
Scripfit Tricarici Comes, & Comes ille Gravini,
Scripſit cum triplici prole Philippus idem.
300 Et gemini fratres magni ſor lere Lupini,
Sor ipſit & Antiſtes, hoc Capuanus idem.
Scripſit & Antiſtes Dominorum gemma Panormi,
Scripſerat & Præſul Bartholomæus idem.
Scripſit cum multis pius Archi-Levita Salerni,
30 5½ Cuſus pura fides purior igne manet.

819)

k ſemivir ipſe] Tancredum pPuta, de cujus litteris, ad Henricum da tis, altum
eſt apud ſcriptores ſilentium.

1 Moliſius - - Comer.] De hujus aliorumque Comitum forti fidelique pe-
rà, quam Henrico, quamdiu in Italia verſatus eſt, præſtiterunt, vid. Kich. de §.
Germ. p. 549.

D PRIM. US

(26) Si
er ese, e, e re, e, Et. es ee Ee e: BeEe . e e ee, e e ee⸗
P a er aik sE a er Yt A 2. W Ar t 3 2 e cr d 2 AWr d dik d
S t Er e t t Si Ge E D Ni Se 2E Ze r dr di ir dr Si 2r r
e esfe Fe ,Fe 5: 58 5Fe F. r er 55 5 ,F. K S 55.: 51 5F. 5. 7. T e er

PRIMUS.

IMPERATORIS INGRESSUS

REGNUM SICILI.
D

E* movet imperium mundi fortiſſimus hæres
— Et venit armata nobilitate Ducum.
Non patitur falſò laniari Principe regnum,
Quod ſibi per patrios jura dedere gradus.
310 Hoc Avus, hoc Proavus quandoque dedere tributis,
Quæ Pater à Siculis Regibus ipſe tulit.
Si numerare velis genitos à Cæſare magno,
In medio Carolus fulminat orbe tuus.
Nec minor eſt Fredericus e, qui duxit ab illo
315 Et genus & ſceptrum nomen & eſſe tuum.
Cuncta ſibi quæcunque vides ſervire coegit,
Vicit in hoc Carolos fortior haſta fuos.
Quantum laudis habet mundus, quantumve triumphi,
Fama minus titulis afſerit eſſe ſuis.
320 In modicum reputans tandem pro viribus orbem
In Domino voluit ſpe meliore frui.
Alter in hoc Moyſes aliam populoſus £Ægyptum

Deſerit, ut redimat regna domumque Dei.
Jam

3 (27) S6
Jam fua vota videns inter ſua gaudia Chriſto .
325 Migrat, & æternis militat albus equis.
Plena poteſtatis faſtidit imago triumphos,
Eſt ſatis ex omni parte videre ſuum.
Ex hoc, ex aliis verus dinoſceris hæres,
Nam tua Pipinis gloria major erit.
330 Auguſtos imitare tuos, defende tuum jus,
Conjugis & magni jura tuere patris.
Tam tua quam ſoceri limes conterminet unus,
Nam jus Conſortis in tua jura cadit.

O

33 5

340

43 (28) R

D

ℳM π Cas Stεαι νορ*Sα απτιι *αιιοννe

(ah movens Cæſar montis volat arva Caſini ,
In quo Rofridus cura fidelis erat.
Cum grege, cum populo, fecit quod debuit Abbas,
Sola refrenavit Cæſaris arma fides.

Luando cabta Rt per vim Rocca S' Archis.

O hdinn imperio Notani gloria caſtri,
Quo Dux à miſero Rege Burellus erat.
Exemplum cujus quamplurima caſtra ſequuntur,
Archis enim Princeps nomen & eſſe gerit.

Luando

m montis - - Caßmi, ] Hujus Monaſterii Abbas erat Rofridus, qui ingen-
ti metu perculſus, & tuùm morbo vehementiore decumbens, ſe cum ſuis Cæſari
dedidit, nam ipſe Tancredo haud occultè ſtudebat: quem, cum Henricus parum
ei fideret, ſecum in Germaniam poſteà abduxit. Richardits de S. Germ. ib.

n Dux - - Burellus erat.] Matthaæis Burellus caſtro Roccæ Arcis à Tan-
credo cum prælidio fuerat præpoſitus, ſed cùm diu multa oblſidionis mala tollera-
viſſet, de omni ſubſidio deſperans, arcem hoſti tradidit.

2 (29) 66
Quando Capuanus Antiſtes gaudens Auguſtum receptt.

N Capuane Pater o nec te conſulta morentur,
345S Armos quadrupedis calcar utrumque cavet.
Quem tua ſpectabant ſuſpiria, vota petebant,
Ecce venit Dominus, quem tua vota petunt.

ASSn populos, aquilis victricibus orna
Monia, quod doleas ne furor enſis agat.
350 Poſtpoſitura fidem tua gens, ſanctiſſime Præſul,
Suſcipit ancipiti corde ſalutis opem.

0 Capuane Pater] Godefridus Monachus p. 259. centum ſexaginta loca, ple-
rumque munita, & inter hæc Capuam memorat, quæ in poteſtatem Cæſaris vene-
runt; ſed Capuam paulo poſt Cæſariani relinquere coacti fuerunt; nam Richardus
Acerrarum Comes, Tancredi fortiſſimus propugnator, Capuæ Arcem acriter oppu-
gnans, poſt aliquot dies eam recuperavit, qui Muſcancervellum, à Cæſare cum
militaribus copiis ibi relictum, dimiſit incolumem. Rich. de S. Germ. ib.

D 3 URBS

9 (30) E8
ð 20Cee 39

è
HH Pr r rkr-k. de: e e h r d.
è èð

GE*νoaρNεαονοoHvG S αα 5cäs

URBS NEAPOLIS

OBSESSA RESISTIT.

U mare ſpumeſcit ſubitò, nubeſcit ut aèr,
Obſidet ut quercum multa columba brevem.
Sic tua Parthenope p confinia Cæſar obumbrat,
355 Et niſi pugnaſſent munera victa fores.
Juſſit ut à dextris Cæſar tentoria figi,
Circuit in celeri mœnia celſus equo.
Sat præmunitam gaudens circumſpicit urbem,
Mœnibus & vallo, turribus atque viris.
360 Machina conſtruitur, celſis ſe mœnibus æ&quans,
Porrigit ad lapides brachia longa graves.
ExX hac Colonii pugnant 7, hac parte Boemi,

Hac Dux Spoleti mœnia temptat eques.
Ex

9 Parthenope] Hoc eſt nomen antiquiſſimum urbis Neapoiis, cui Cumani, à
quibus condita eſt, quòd credidiſſent Parthenppen Sirenem ibi ſepultam fuiſſe, hoc
nomen dederunt. Henricus Cæſar urbem Neapolim arctiſſima obſidione clauſit,
emmque terra marique oppugnavit, veruùm Kichardus Tancredi adfinis, qui urbem
ciun prælſidiariis militibus ſtrenue defenderat, Cælſaris conatibus tantoperè refiſte-
bat, ut coactus fuerit, infectis rebus, obſidionem ſolvere, cùm inſuper pleræque
ejus copiæ peſtilenti lue fuerint extinctæ. KRich. de §. Germ. p. 549. Otto de §. Bla-
Jo c. 37.

q Colonii pugnant, ] Ipſe Archiepiſcopus Colonienſis cum electa manu militum
Cæſaris caſtra ſequutus eſt, & in obſidione Neapolitana morbò correptus, obiit:
cujus mortui corpus Cæſar Coloniam deportari curavit.

63 (31) 6
Ex hac turma virim, plenis ſuccincta pharetris,
365 Pugnat, & hac equitum plurima tela micant.
Hic notat in muro ſinuato cominus arcu,
Muſſantem cupiduin bella videre r virum.
Hic alium fantem, convicia plura minantem
Colligit, & medio corrigit ore minas.
370 Unus erat, qui ſaxa ſuos jactabat in hoſtes,
Vocibus infultans talia verba dabat.
Jam ſine Cæſarie vel jam ſine Cæſare facti,
Vix dacer de tot milibuss unus erit.
Noſter ſi qua poteſt Auguſtus in ore leonis-
377 Auguſtum veſtrum tondet & ejus oves.
Hunc aliquis fantem baliſtæ cornua flectens

Percutit, & fumma lapſus ab arce ruit.

r bella videre] Intelligit autem prælia atque certamina, quæ Cæſariani ad por-
tas & mœnia urbis contra Tancredinos, de muris ac turribus dimicantes, ciebant:
& ſic ſœpè elegantiores auctores bellum pro prælis poſuere. Sall. B. Cat. C. 9. qui
tardius revocati bellé excefſerant, i. e. prælio. Livius l. 8. c. 10. præcipua laus ejus
belli penes Confules fuit.

s de tot milibus] Ita in Codice ſcriptum eſt non millibus, & ſic in omnibus
veteribus auctorum Codicibus manu exaratis, quos Bibliotheca publica Berne ſer-
vat, hæc vox cum ſimplici / ſcribitur, quæ quidem recta atque genuina ſcriptura
videtur, ſi enim miles, militia dicitur, non milles, militia, cur mille cum dupli-
ci ſcribendum foret, cum miles haud dubiè à mile denominatus ſit, quòd Ro-
muli temporibus quæque tribus mile homines conferret in Legionem, unde qui in-
ter hos erat, dicebatur Miler quaſi milgimus, ſeu unus ex illis Mile: docté hæe
docente Perizonio ad Sanct. Minerv. l. 4. c. 16. p. 837.

t in ore leonis] Lege more Leonis.

COMI-

(32) Sih

„. Av, EP PTaas, ü ä
ee 2* e e eeee e
Beee E e e e

ðð
☚

2ò
S eee. 2 eSe en Rn Se 2 E

COMITIS PERCUSSIO,

SALERNI
EXAUDITA PETITIO.

Aum Comes egregius „ Tancredi gloria ſpesque,
Cælſaris invicti cernere caſtra velit.
380 Se tegit electis, & mœnia ſcandit in armis,
Illudensque viris ars quibus arcus erat, P
Quem quis percipiens liceum æ plicat auribus arcum,
Lapfſa-

u Ciun Comes egregiuss J Richarduni Acerrarum Comitem intelligit: Si verô au-
thor exiſtimaret, Comitem hôc ſagittæ ictu exanimatum fuiſſe, & ſibi ipſi non
conſtaret, cum infra rurſus ejus mentionem faciat, & tabulæ adpictæ contradice-
ret, quæ Richardum utramque genam transfoſſum ſiſtit, cum inſcriptione, quando
Riccardus Acerrarum Comes percuſſus Nℳ, ipfumque Medicum manum ſagittæ, ut
cam extrahat, admoventem: Ex vulnere ergè illo recreatus convaluit.
jiceum arcum, ] Lycias pharetras, lyciosque arcus apud veteres famàâ cele-
onſtat, haud dubiè cùm ob ſingularem ſagittandi artem, quà gens
iam, artificioſam, commodamque eorum formam.

X
bratos fuiſſe c
illa præſtabat, tum & ob egreg
Virgil. I. 7. En. v. 814.
= uIt Regius oſtro
Velet honos læves humeros, ut fibula crinem
Auro internectat, Lyciam ut gerat ipſa pharetram.

Inde

385

390

63 (33) 66ρ

Lapſaque per medias arſit arundo z2 genas.
Ut fragor antiquæ nemus Ilicis a implet & auras,
Turbine quæ rapido vulſa vel icta ruit.
Sic à ſtrage tua Comes omnis murmurat ætas,
Et Rex ille tuus de breve fit brevior.
At miſer Antiſtes Comitis ſuccingitur enſe,
Polluit oblitâ religione manus.
Pars rate tuta vagans lunatos explicat arcus,
Per mare quos fequitur nante Boëmus equo.

Suppli-

Inde etiam in militia, qui cæteros bellicd glorià anteire volebant, lyciis arcubus
utebantur: Herodotus l. 7. c. 77. infinitum illum Populorum numerum enarrans,
qui cum Xerxe in Græciam deſcenderant, de Milyis ait, haſtas breves gerebant,
& veſtes fibulis ſubſtrictas, & eorum nonnulli Lycios arcius.

V Plicat auribis] Pro applicat, voce ſimplici pro compoſita, ex more præcipuèé
Poêtarum, uſus eſt, Virg. I. 8. En. v. 75⁵,. Communcmque vocate Deum: pro in-
vocate. idemque tueri pro intueri, ponere pro deponere &c.

2 Lapfaque - - arundo] Et hic veſtigia priſcorum poëtarum premit, ad
indicandum celerrimum ſagittæ volatum quà Comes percuſſus fuit.

a Ut fragor - - Licis] Elegantiſſimâ hac ſimilitudtne, quæ ab arbore pro-
ſtrata petitur, etiam uſus eſt Qeintus Smyrn. Poéta recentior licèt, cum plurimis
tamen veterum de ſuavitate certans 1. I. v. 247. C ſegq.
H Zrecer, gyr' iy Sgeο,
οννοριο αεα0 urρον⁸οα οι ςνναι
geie ναια el dsο iερραονιαααιο εροαο
„ à nvotkbkαον Xοσαρ
i. e. Quæ procubuit -- quam in monte eminentem cædunt lignatores, atquẽ hor-
rificum ſtrepitum & fragorem procumbens edit: Sic illa cum gemitu cadit.

b Pars rate - - nante - - eqzs.] Quod hic author memorat de Boëmis,
Tancredinos, de navibus dimicantes, equis per mare perſequentibus, contrariò
plane more, & quaſi non ſine miraculo accidit, cum Helvetii Carolum Audacem
Burgundiæ Ducem ad Moratum cum omni exercitu fudiſſent, plurimi equites pe-
ditesque, quò iram inſtantium hoſtium effugerent, in adjacentem urbi lacum ſeſe
E Præci-

395

400

2 (34) 688

O hplieat interea precioſæ nuntius urbis,
Exponens juvenum pectora, vota ſenum,

Corda puellarum, mentes & gaudia matrum,
Et quicquid voti mens puerilis habet.
Sic ait Archoticon e veniens tua nobilis uxor,
Sublimis ſedeat patris in urbe fui.
Hic victor d fera bella geras, tua nupta Salerni
Gaudeat, & dubiam ſervet in urbe fidem.
Nam ſi bella placent, non deſunt prælia longé,
Hen turris major bella diurna movet.
Eſt prope non longe Jufonis inutile caſtrum e,

In quo furtivi militis arma latent.
Eſt

præcipites dederunt, in quo omnes, præter Equitem cataphractum, ſubmerſi pe-
rierunt, is enim lacum, cujus latitudo dimidiæ horæ ſpatiò finitur, cum equo tra-
navit, & in adverſam ripam integer & incolumis evaſit. Stumpf. Chron. 1l. 8. C. 18.

c Sic - - Archoticon] Cùm Henricus Neapolin obſideret, Salernitanorum Le-
gatus eum acceſſit, ſupplexque ab eo petiit, ut Auguſtam pateretur, Imperii ſui
ſedem Salerni figere. Quis verô ille Archoticon? D. die Cange in Gloſſario ſuo di-
cit, Græculos poſteriores Archonticon vocaſſe ordinem optimatium, ſive amicos
Principis, qui ei ſemper in conſilio adeſſent, ut ergo hic Archoticon ſive potius
Archonticon, unus ex horum cœtu eſſet: quod etiam hic locum habere poteſt,
quèd illo tempore Græculi paſſim Italiam, ſed inprimis inferiores illius partes,
oram maritimam, atque Siciliam incolerent.

d Hic victor Cczc.] Precatur, ut Neapolin ſub ſuam poteſtatem redigat, uxor
verò ejus Salerni almâ pace fruatur: ſed falſus fuit legatus, utrôgque enim votô
excidit Cæſar, nam neque Neapolin occupare valuit, neque Conſtantia, ob du-
biam Salernitanorum fidem, vel potius perfidiam diu ibi tuta permanſit.

e JIufonis - - caſtrum,] Quale caſtrum intelligat, non liquidè conſtat, cùm
Geographia mediorum temporum nondum in tantam lucem ſit producta, in quan-
tam vetus illa, nec etiam facilè produci queat, ob idoneorum monumentorum
inopiam: præterea cùm Barbari diverſarum gentium Italiam præcipuè invafſiſſent,

tota illius terræ facies cum nominibus prioribus immutata eſt, dum urbes caſtel-
laqͥue

40 5

4¹⁰

415

(35) Sen

Eſt prope dulce ſolum, nobis ſatis utile ſemper
Ebolus f, aſpirans quod petit urbis g honor.
Eſt prope Campaniæ caſtrum, ſpecus imèò latronum,
Quod gravat Eboleam ſepe latenter humum.
Hæc ubi Legatus fert coram Principe mundi,
Magnanimus Princeps quod petis, inquit, erit.
Protinus almipater Capuanæ ſedulus urbis,
Suſcipit à Domino talia juſſa ſuo.

I bone namque pater, mentis pars maxima noſtræ,
Facturus ſemper quod mea nupta velit.

Hæc ubi Legatus notat impetrata Salerni,

Solempnem peragunt gaudia plena diem.
Exiit edictum Dominam cras eſſe futuram,

Cujus in adventum ſe ſibi quisque parat.

laque vetera exſciderunt, nova extruxerunt, aut illis, quibus pepercerunt, bar-
bara nomina impoſuerunt. Falco Beneventanzs in Chron. ad annum 1I128. memo-
rat Honorium Pontificem cum Beneventanis civibus, Robertôque Principe Capua-
nô, caſtellum Turris Palatii, quod eſſet Ugonis obſediſſe, tandemque expugnaſ-
ſe: Idem fortè hic caſtrum intelligendum eſt, ades ut, quod primuùm à Domino
illius caſtri Hugonis, poſtea Jifonis vocaretur.
† dulce Jolum - - Ebolns, Chronicon Amalphitanum citatum Henr. Bac-
cio in deſcriptione Principatüùs Citra, meminit hujus civitatis ad annum Chriſti
339. his verbis: Romani dimiſſa Melphi ad provinciam Principatus pervenernnt
sadete EBOLUM PROPE SALERNUM. nomen à fertili ſolo, eôdem auctore te-
ſte, nactum fuiſſe putatur, Græcis enim gRιπ gleba vocatur. Virg. l. r. En. v. 53 5.
Terra antiqua, potens armis, atque ubere glebæ.
ad cujus loci fertilitatem author alludens, dulce illius ſolum prædicat; nec alie-
num fortè eſſet cogitare, Petrum ' EBULO dulce Solum EBOLUM vocare, quèd
patria ſua Ebolus eſſet, eôdemque ſenſfu illa verba eſſe intelligenda, quò Ovidii
I. 3. Triſt. el. 8. Patriæ dulce Solum. Conſtat enim inter omnes illius ætatis ho-
minibus ſua propria nomina non fuiſſe, ſed illa plerumque à Natali Solo petita,
communia cum pluribus aliis habuiſſe: nec eſt, quod quis in eò offendatur, No-
ſtrum Ebulo, non Ebolo in Codice appellari, notum enim eſt, quòd o & εα ſæpius
inter ſe confundantur.
g urbis] Salerni.

E 2 IMPE-

IKPERALR

SALERNUM
INGREDITUR.

So⸗ ubi ſidereas amovit craſtinus umbras,
Urbs ruit h, & Dominæ plaudit Oſanna ſuæ.
420 Trinacriis i pars fertur equis, qui flore fruuntur
Oris & ætatis &, pars ſedet acta rotis.
Ipſa

h Urbs ruit, Propriè hoc verbum & adpoſitè hic ponitur, eò enim optimi
ſcriptores utuntur, cùm de multitudine incompoſita ſermo eſt, quæ catervatim ac
effuſé ad rem aliquam haud vulgarem & inſolitam ſpectandam adcurrit. Phædrus
1. 5. fab. I.
Ut mos eſt vulgi, paſſim & certatim ruunt:
Feliciter ſubclamant.
Ovid. 1. 15. Met. v. 729.
Huc omnes populi paſſim, matrumque patrumque
Obvia tuerba ruit.

i Trinacriis] i. e. Sieulis, Sicilia enim, ut pueris notum, à tribus promonto-
riis, quæ Græci Asoα nominant, Peloro, Pachyno, & Lilybaeo, Trinacria dicta eſt.

k fore - - Oris z tatis] Florem pro adoleſcentia, & florentiſſima par-
te ætatis frequenter ſcriptores elegantiores uſurpant. Ovid. l. 7. Met. v. 215.
Nunc opus eſt ſuccis, per quos renovata ſenectus
In Korem redeat.

Fios enim generoliſſimus vigor cujusque animantis, & ſummus rei decor appella-
tur:

3 (37) S6

Ipſa puellaris vittis! inſignis & auro
Occurrit cultu turba ſuperba ſuo.
Mollis & inſolitus greſſus m faſtidit arenam,
425 Tardat arenoſum littus & unda pedes.
Cinnama, thus, aloëé, nardus, roſa, lilia, mirtus n
Inflam-

tur: Oe autem ſæpius ita & hic pro totâà facie ſumitur, & Poêëta in Ænea ſuo
Oris florem diviné prorſus his expreffit I. 1. En. v. 593. &còeegr.—
- = - namque ipſa decoram
Cæſariem nato genitrix lumenque juventæ
purpureum, & lætos oculis afflarat honores.

1 pnuellaris vittie] Puellæ apud Romanos vittis faciem obvelabant, ne vel ipſæ
in juvenes liberô laſcivòque obtutu, vel hi in illas exardeſcerent: Inde Ovidias,
qui ſibi pronam ſemper facilemꝗue Venerem optabat, vittatas ejuscemodi, utpote
caſtas, vel ſaltem caſtitatem ſimulantes, longè à ſe abeſſe jubet, l. 1. de Rem.
Amor. v. 385.
. - laſcivia libera noſtra eſt.
Nil mihi cum vitta: Thais in arte mea eſt.

m Mollis - - greſſus] In puellis commodè ac delicatè incedere, laudi olim
ducebatur, indè Ovid. I. 3. de Art. Am. v. 298. puellis præcipit,
Diſcite femineo corpora ferre gradu:
Eſt & in inceſſu pars non temnenda decoris.
Quare Catullus Carm. 67. v. 70. mollem pedem in ſua Diva miratur: id Græci àρρa
salzs dixerunt. Eurip. in Med. v. 1164.
d αααναα τιανα 7.
i. e. Molliter incedens pede albo, ad quem Cat. locum videatur humaniſſimus
Vulpius.
n cinnama, - - mirtus]) Fragrantiſſima odoramenta Ovidius lL. 10. Met.
v. 307. ſeq. hæc poſuit:
- . .- . Sit dives amomo,
Cinnamaque coſtumque ſuum, ſudataque ligno
Tura ferat, floresque alios Panchaja tellus.
& Met. I. 15. v. 398. ſeq. de Phœnice nidum emortualem componente, alia in-
ſuper, quæ præter Panchajam, ſive Sabæam, Arabia profert, memorat:
Quo fimul ac caſias, & nardi lenis ariſtas,
Quaſſaque cum fulvà ſubſtravit cinnama, myrrha,
Se ſuperimponit, finitque in oaloribins ævum.
3

862 (38) EK

Inflammant nares, aêëra mutat odor. 0
Tantus odor nares nardinus ?ÿ inebriat afflans 7,
Quod nova perfundi balſama quiſque ferat.

430 Junonem ſpectare ſuam 7 quis tardat in urbe?

Cæſaris in laudes Cantica nemo ſilet.
Ut modulantur aves foliis in vere renatis,
Poſt noctes yemis, poſt grave tempus aquæ.
Non aliter verno venienti plauditur ore =,

Teſtan-

o aera mutat odor.] Ovidius haud paulò elegantius l. 15. Met. v. 734.
- - & odorant aëra fumis.

p Tantus odor - - nardinus.] Unguenti Nardini, quod reliquis omnibus
palmam præripiat, rationem temperandi Plinius docuit I. 13. Cc. I. 2. Fliſt. Nat.
Delicatiores Romani, & qui puellis idonei vivere volebant, nardé comam inunge-
bant. Ovid. 1. 3. Art. Am. v. 443.
Nec Coma vos fallat liquidâà nitidiſſima nardô.

q nares - - inebriat adflans, J Inſolitô more odorem nardinum nares ine-
briare dixit, melius Lucretius I. 2. v. 847. Et nardi florum nectar qui naribias
halat. t ergò hic halautem Nardum, ſic Claud. in Conſul. Prob. & Olybr. v. 252.
irantia, i. e. redolentia balſama ſcripſit.

r Junonem - - ſuam] Quùm ſupra Cæſarem JoVEM. appellarit, rectè
uxorem ejus Conſtantiam JuNONEM nunc vocat, Jovis quippe conjugem.

s verno venienti plauditur ore, ]1 Quid cum verno hôc ore agam neſcio cum
incertiſſimis, quocumque enim id vertam, foda remanet gρο⁵οονα ſive hunc ſen-
ſum inde eliciam, uti tempore, quò
Solvitur acris hiems gratà vice Veris & Favoni
canoræ paſſim & garrulæ aves audiuntur, ita nunc Salernitani cives, venienti ad
ſe Auguſtæ, verbis benèe ominatis applaudunt, eamque fauſtis acclamationibus pro-
ſequuntur: ſive per Vernum os intelligam morem illum Vernarum, qui quòd eſ-
ſent ex cive Romano & ancilla prognati, teſte Pſto in hàc voce, omnia ſibi lice-
re arbitrabantur, liberiusque ſæpe in quosvis jocabantur, & facetias ſuas expre-
mebant, quod patres erga ſe plerumque indulgentiores ſentirent, quare procaces
n o Vernæ

435

440

445

(39) S

Teſtantur pariter luminis ecce dies. -
Ingreditur patrias tandem Conſtantia ſedes,
Quæ Tancridinam ſentit in urbe fidem. u
Quam plures tacita collecti voce ſuſurrant,
Inter ſe referunt omina verſa Ducum.
Mons fugit à caſtro æ quantum volat acta ſagitta,
Et quantum lapides mittere funda poteſt.
Hunc ſuper aſcendunt, fit machina, pugna viciſſim
Contrahitur, variant mutua bella vices.
Hinc fera tela volant, fluviales inde lapillos
Funda jacit: laſſant jactaque ſaxa manus.
Et modò tentantes „ mixti propé mœnia pugnant,

Pugnando miſcent tela, manusque ſonos. =
Ut

Vernæ Horatio dicuntur I. 2. Sat. 6. inde & Vernilitas: adeo ut hôc ſenſu verno
ore eſſet feſtivs, facetoque ore: Verùm exemplum non memini, quòô vernes à ver-
na dicatur, licèt & verna à vere derivetur, eô⁴dem Feſt teſte.

t T ſtantur pariter luminis ecce dier. ] Lego, teſtantur pariter luminis eſſe
dies. Per dies luminis intellige dies candidos, albis notandos lapillis: uti apud
Ovidium I. 1. Triſt. el. 9. v. 13. Iumina fortunæ, ſunt læti, proſperique dies.

u Tancredinam - - fdem.] Conſtantia, quamprimum Salernum ingreſſa
eſt, plures præter opinionem Tancredinis partibus eſſe addictos, ſenſit.

X Mons ſatgit à caſtro] Quæ hic fuga montis, quis unquam barbarus ita lo-
quutus eſt? lapidoſos ſurgere montes dixit Ovidius l. 1. Met. v. 44. & plures alii,
ſed fugere nemo ſanus: lege ergò mens fuit, uti idem Ovid. ep. 10. Her. v. 25.
Mons fuit, adparent frutices in vertice rari. Fuit & fugit ſæpè in MSS. confuſa
fuiſſe, docet Heinſ. ad Ovid. epiſt. 17. v. 192.

y modè tentantes] i. e. Laceſſentes, adorientes; eſt enim hoc verbum ex ab-
ſolutè poſitis, ut apud Vellej. I. 2. c. 113. ut partem digredientium ſuoram univer-
ſi tentare non poſſent: i. e. aggredi.

2 manusque ſonos. ] Fortè rectius legeretur, manuque ſonor.

*3 (40) E66
Ut canis inter apros furit, è quibus eligit unum,
Ut rapit accipiter, quam legit inter aves.
4 5 Non aliter noſtri vellunt ex hoſtibus unum,
Commixto rapiunt ordine ſæpe duos.

62 (41) E
WREENAREN

ET

INFIRMITAS.

Rincipis interea veniens legatus in urbem a,
Eligit & multa nobilitate viros.
Quos ad Neapolim mittit, qui malta timentes
45a Expediunt dubia mente laboris iter. b
Inter quos fuit Alfanides cognomine Princeps
Aldriſius populi publica Ting gua ſui.

Libra-

a Principis — - in urbem, ]1 Cæſar Henricus ad Neapolin ſedens, & ipſe
gravi valetudine preſfus legatum Salernum mittit, ut Principes quosdam illius op-
Pidi cives ad ſe arceſſeret, quò illos, ſibi forté humani quid accideret, nam
tùm periculoſè ægrotabat, in exercitu ſuo quaſi obſides detineret, ne fidem uxori
datam, ſe mortuòô, fallerent, aut pejus in eam conſulerent.

b Expediunt - - laboris iter.] i. e. Perag gunt, conficiunt, explicant iter il-
lud, uti bPlin. loquutus eſt l. 8. ep. 1. Iter commode eaplicui. Laboris iter, eſt

iter in terram ſive provinciam laborix, uti poſteriori ævo vocata fuit, cujus caput
Neapolis eſt, Italis hodie Terra di Lavoro.

F

3 (42) 6R

Libraque judicii Romoaldus, cetera turba
Quid velint auguriant c neſcia cauſa viæ.

460 Principis ut veniunt ad caſtra, Magalia d circum

Herrant e, mirantes agmen & arma Ducum.
Exquirunt ſpectare ſuum per caſtra Tonantem FJ,
Nec datur acceſſus g Dux ubi magnus erat.

Atta-

c auguriant] Barbarè pro conjecétaut, D. du Cange in gloſſario ſuo omiſit hano
vocem, habet tamen Augzrioſus, Augur.

d Magalia] Mapalia & Magalia dicuntur apud veteres Caſe?, Domunculæ
Ruſticæ, item Tentoria, Tabernacula, quales Scenitarum & Nomadum manſiones
ſunt, & eſt vox Punica. Sed idorus magno conatu, Magaria dicendum eſſe,
contendit l. 15. c. 12. Orig. ipſi quoque Græci Mérargor, domum, ab Hebræo
eH i. e. habitatio peregrini derivarunt, & quo Syri fecerunt Magar, & eorum
coloni Afri, eâàdem linguàâ utentes. in plurium numero caſas ſuas Magaria voca-
runt. Videatur Reingfius de L. Pun. cap. 8. §. 7.

e Herrant] Pro errant, & ſic veteres manu exarati libri plerumque ſcribunt,
& b præponunt, vel ab initio vocis, ut apud Gellium Harriauo pro Arriano,
ad Halliam pro ad alliam &c. vel in media interſerunt, ut apud eundem cohoper-

zus, & apud Lactantium perbempni pro perenni, cobercebunt &c.

f Tonantem, ] Eſt epitheton ita Jovi ſingulare, ut pro ipſo Jove ponatur à
Claud. in Conſ. IV. Hon. v. 134.
Cretaque ſe jactet tenero reptata Tonanti.
& cùm is Summus Deorum creditus fuerit, ita huic opinioni convenienter zoni-
trua ciere, proprium Jovis opus, ad ſummam ejus potentiam ac majeſtatem indi-
candam, arbitrati ſunt: Unde Homero bραος, Heſiodo gaevrron , & in
Cyrrheſtarum nummis 22 ατWdnns dicitur; Ex hac fabulari Theologia Genti-
lium, non piè Poëta Chriſtianus Cæſarem, licèt inter homines ad ſummum maje-
ſtatis ac potentiæ faſtigium evectum, Tonantem vocat: tantò id magis, quèòd Sal-
monei Elidos Regis impietas ipfi profanæ antiquitati execrata fuerit, Virg. 1. 6. En.
v. 585.
Vidi & crudeles dantem Salmonea ponas,
Dum fammas Jovis & ſonitus imitatur Olympi.

g Nec datur acceſſis] Nepos idem melius expreſſit in Pauſ. c. 3. aditum cen-
vemenai petentibus non dabat.

2 (43) 666

Attamen ingreditur, quem gens cognominat Archos ,
465 Pyxcluſis ſociis quem petit unus adit.
Ut videt Auguſtum magnis à feébribus actum,
Lentaque purpureo membra jacere thoro.
Tum color & ſpecies tum ſanguis ab ore receſflit,
Triſtis & exanguis procidit ante thorum.
470 Ut gravis è ſompno cum mater in ubere natum
Invenit exanimem, territa mente caret.
Sic ruit in gemitum lacrimabilis à Archi-Levita,
Certans pro tanto Principe velle mori.
Tunc pius Auguſtus, quamvis grave corpus haberet,
47 5 Conatur tenui taliter ore loqui.
Parce tuis oculis fidiſſima cura Salerni e,
Sum beneè, ne timeas, tertia febris abeſt.
Fer ſub veſte manum, pulſum perpende quietum,
Spes eſt de vita, quod mea membra madent.

Pluri-

h Archos, ] Haud dubiè idem eſt, quem ſupra legationis Salernitanæ Princi-
pem Archoticon, & paulò inferius Archilevitam vocat, eratque Archiepiſcopus Sa-
lernitanus. .

i lacrimahilis] Proprié hæc vox patiendi vim habet, & idem ſigniſicat, ac
lacrymis dignus, ut lacrymabile bellum Virgilio, En. l. 7. v. 604. Verum auctor
activé uſurpat, pro eo qui efse lacrymatur: ſed hoc non redolet caſtam latinita-
tem, verùm quid mirum? dudum enim homines, auctore noſtro vetuſtiores, &
etiam litteris haud leviter imbuti, veram vocum ſignificationem perdiderunt. Sic
Eutropius jam favorabilis uſurpavit, pro eo, qui in magno favere civium, ſive
gratioſus eſt.

k fdißſima cura Salerni, 1 Qui curam agis populi Salernitani, quò ſeniu Ovi-
dius de Auguſto Triſt. I. 2. v. 574.

O Pater, Patriæ cura, ſalusque tuæ.
F 2

480⁰

48 5

2 (44) E

Plurima cum vellet ſopor eſt furatus ocellos !,
Hinc rapit intuitus, ſurripit inde loqui.
Artis Ypocraticæ ſervans mandata Girardus m,
Attentè famulis ora tenere jubet.
Naturæ ſervabat opus ſtudioſus à amicum,
Nam ſopor & fudor ſigna ſalutis o erant.
Exiit ad ſocios tandem pius Archilevita,
Conantur lacrimæ non minus ore loqui.
Alter in alterius jactabant lumina vultus,
Miſcentes lacrimas mutua verba dabant.

I Jpor et furatis ocellos, 1 Longè pulchrius Ovid. Her. ep. 19. v. 56.
. . fubit furtim lumina ſopor.

m CGirardus, ] Is erat, qui Cæſari, cum maligna febri cçonflictanti, medici-
nam faciebat. .

n Naturæ ſervabat opus ſtudioſus] Girardus Medicus obſervabat ſtudioſé, quem
natura effectum in Henrico editura eſſet, vel quæ ſigna ſalutis ſeſe proderent, ut
pro illorum ratione curationem fuam inſtitueret: ſervabat, pro obſervabat, uti
Virg. 1. 6. En. v. 338.
. . dum ſidera ſervat.

0 Jopor & Judor Fgna ſalutis] Num hæc vera, ac fallere ſint neſcia, videant
Medicorum filii, id ſaltem certum eſt, ſomnum & ſudorem in febricitantibus cer-
tiſſima ſalutis ſigna à veteribus Medicis exiſtimata fuiſſe: Extant Astii libri, Con-
ſtantini magni tempore Græcè ſcripti, in quos priſcorum Medicorum præcepta ac-
curaté congeſſit, is autem ait I. 1. p. m. 5. edit. Aldin. Ex KRore Anthemidir,
quæ &α Chamemelum dicitir, Fingendos eſſe Trochiſeos, ex quibus poſtea Trochi-
Num unum, probè exiccatum, eſſe comminuendum, adiectaque ſufficienti qitantita-
te olei optimi, corpis febricitantis à capite ad pedes perungendum, perunctos autem
veſtibiss obtegendos; Movehitur binc ſudor, ſalutis optimum indicium, & ſebris
deinde ceſſabit. Quod is de ſudore ſolum, id Celſus de Jomno ſudoreque ſimul præ-
dicat: poſt infractum calorem, inquit, plenus ſomnus venit, per quem ingens ſu-
dor effuunditur, idque præſentifſimum auxilium eſt, de Med. I. 3. c. 8.

RECFE-

63 (45) 66
Wr e HP Pee r eeer e,

EeB S eeee .. S Be8 8 V 6 23
2ðò

RECEDENTE

AUeUSTO

OBSIDIONE NEAPOLI,
COMES RICCARDUsS,

ET
NICOLAUS PRESUL SALERNI,

prohibent, ne populus extra muros atemptet
exire.

490 Ereus ille Comes p ſociis munitus & aurô
Mandat, ut educat nullus ab urbe pedem.
Sic ait, in denſis latitans Philomena rubetis
Non timet adverſo mitis ab ungue capi. 27

Cum

P Cereus Comes] Richardus Acerrarum Comes.

4 ab mngue capi.) Accipitris puta, ſic Ovid. C. 6. Met. v. 529.
Utque columba ſuo madefactis ſanguine plumis
Horret adhuc, avidosque timet, quibus hæſerat ungies.
legendum fortè rapi, ita Poëtæ fere ſemper, quando de violento impetu, quò ra-
Paces & carnivoræ aves in alias feruntur, ſermo illis eſt. Virg. I. 12. En. v. 249.

. . ſubito cùm lapſus ad undas (aquila)
Cycnum excellentem pediben rapit improbus uncit.

F. 3

(46) E6

Cum Domino mundi, quis enim contendere belle
49 S Auſus erit, vel quis obviet enſe pari,
Si placet, cives meliori mente fruamur,
Pro nobis aurum pugnet, & arma ferat.
Si ſapitis cives, Comes exeat, inſtet in armis,
Laus eſt pro Domino ſuccubuiſſe ſuo.
5oo Parcite parcendis, electis parcite veſtris,
Quisque ſuas vires noverit unde timet.
Robore forte caret, medio, quam cernitis, arbor
Sub vacuo ſpirat cortice nulla fides.
Pronior ad caſum, quanto procerior arbor
5os In quam ventus agit, fulminat ipſe Deus.
Quid Nicolaus agit r, puer actu, nomine Præſul,
Quid niſi fœmineas abluit ipſe genas.
Credite paſtori pecudes, pecudes alieno
Tam male qui proprium curat ovile ſuum.
510 Quid facis 6 Cælar, quid fruſtra menia temptas,
Obnebulant ſocios regia dona s tuos.
Qui fallò remeare rogant, ne morbus in artus
Fortius infurgat, qui grave reddat iter.

r Nicolat; agit, ] Salernitanorum Archiepiſcopus.

8 Obnebulanut - = vegia dona] Hoc eſt Ovidio l. 7. Met. v. 720. donis ſol.

8

licitare fidem.

63 (47

S RX
PR

S. SBErm
P SS

IMPERIALIS ab OBSIDIONE
R/REGRESSUS8

U videt ære Duces ſaturatos Cæſar & aurum „
5I5 Pructare ſuos, mens ſubit iſta loqui.
Qui fluvios noſtros dudum ſiccaſtis Yberos t,
In fontes ſiculos mergitis omne caput. “
quor adhuc ſupereſt, licet inpotabile vobis,
Nec mare quod ſaturet vos nec Abyſſus habet.

Nec

t Lei fuvios - - Tberos, Hiſpaniam antiquiſſimis temporibus Teriam à
fluvio Ibero vocatam fuiſſe nemo eſt, qui ignorat. Fluvii Tberi igitur ſunt, non
ſolum Hiſpaniæ, ſed etiam Luſitaniæ fluvii, quam olim etiam Hiſpania latè ſumpta
complectebatur, quæque etiam ob Tagum Duriumque, fluvios arenam auream
volventes perquam celebrata fuit; Itaque fluvii illi auriferi, ſeu potius ærarium
ſuum, imperiique ſui reditus dudum, ait Cæſar, ab hominibus ſuis malàâ fraude
atque rapindâ eſſe exhauſtos, vel ut eos ſibi fidos redderet, largitionibus donisque
diminutos.

u fontes ſiculos - - caput.] Nondum veròô ſatiatam eſſe ſacram illam auri
famem, neque eos ſatis habuiſſe, avidas viſcatasque manus in ſuas opes injicere,
ſed inſuper, quum nihil hinc, quod furentur, ſuperſit, ab hoſte ſuo Tancredo,

Siciliæ Tyranno, fidem ſibi debitam, atque ſolenni ſacrmnentò confumatam, pe.
eunia ſollicitari patiantur.

63 (48) Se6

520 Nec mora, comperta tunc Cæſar fraude ſuorum,

Arripit à tritea febre æ coactus iter. ₰
O quantum ponnæ, quantumve timoris in omnes
Sollicitans animos intulit illa dies;
Ut coadunat oves timor à paſtore relictas,
Quas canis excluſit, ſolus ab ore lupi. 2
Non aliter quos imperii pia gratia fovit,
Hic flet, & ille dolet, regnat ubique metus.
Quid tibi tunc animi, quæ mens fuit Archilevita
Cùm recipis vetitum poſſe videre Jovem. a

Et

xX tritea febre] i. e. Tertiana.

y Arripit - — iter.] Cæſar, non ſine dolore videns ſuos Tancredinorum
aurô corruptos, ipſosque Tancredinos urbem Neapolim fortiſſimèé propugnantes ex-
pertus, prætereà acri febre attenuatus, noluit diutius cum tot tantisque malis uno
tempore conflictari, ſed ſe quamprimum his expedire cupiens, obſidionem ſolvit,
iterꝗue in Germaniam ingreditur, ut, reparatis ibi viribus, valentior poſtea cum
hoſtibus ſuis congrederetur. Breve Chron. Mon. Caſſinenſis p. 49 3. in Burm. Thefſ.
Ital. Vol. 23. paucis hanc Cæſaris ex Italia profectionem attingit: Imperator Nea-
polim obſidet, à menſe Maji nsque ad menſem Augisſti, & tum infirmatus obfidio-
nem deſerit; & ſtatim poſteà: Imnperator infirmus majori parte ſuorum abris intem-
perie mortud - redit in Theutoniam menſe Septembri. vid. & Rich. de §. Germ.
P. 549.

2 Luas canis - ⸗ ab ore Iupi.] Quæ præſens uſus atque neceſſitas poſtulat
que veteribus ac noſtris hominibus fuére frequentata: ita & illis in more fuit,
canes alere, qui rabidis luporum dentibus reſiſtendo, atque eorum impetus in gre-
gem imbecillum arcendo pares eſſent: in illis precipuèe locis ubi propter cæli tem-
periem & ubertatem ſoli oves etiam noctu per p- aſcua divagari ſinebant. Theocr.
Idyll. §. v. 106.
X' àuαν is zνανν SiXνWν 3% X 6¾ ANα.
i. e. & nobis canis eſt, cuſtos gregis, qui lupos ſtrangilat. Inde in Anthol. I. 3.
c. 25. tales Vocantur XuνονιvτεdLô v oορρ.e i. e. Lupicidæ canes.
a Cum recipis -1= Jovem.] Cum audis, diſcedente eâ nocte Cælare, Tibi

non amplius ejus conveniendi copiam fore.

(49) 660

530 Et tamen evelli ſubitò tentoria cernis,

535

Nox erat, & caſtris nec fragor ullus erat.
Funes comburi, teſtudinis oſſa cremari
Cernis, & auxilium pallidis omne rui.
Ut quatit aura novas reſecandæ meſſis ariſtas,
Ut movet æquoreas Folus aſper aquas.
Sic ſic Alfanides patrii cognominis hæres,
Et ſine ſpe reditus ec, & ſine mente tremit.
Tunc dolor & lacrimæ ſingultibus ora fatigant,
Tunc mens Socratici pectoris d omnis hebet.

540 Anxius ignorat, quid agat, reſponſa referre

Ulla times e, labor eſt Itala caſtra ſequi f,
Quem

b Sic ſie Alfanides] Fuit is ex illis, qui ex urbe Salerno Henrici juſſu Nea-
polim evocati, & in caſtris Cæſaris obſidum locô retenti fuerunt.

C Jine ſpe reditus ] In patriam ſcilicet.

d mens Socratici pectoris] i. e. Sapientis, fortisque animi, qui alias non faci-
lèe vel ſecundis rebus ſe effert, vel adverſis de gradu ſuo ſe depelli patitur. Men-
idem hic eſt, ac ſententia, ut Claud. l. 2. v. 115. in Kufin.
Mens eadem cunctis . .
licèt itaque tanto animi robore eſſet præditus, neſcit tamen in quam ſe vertat ſen-
tentiam, atque animum celerem nunc huc nunc dividit illuc.

e Ulla times,] Leg. timet.

f labor eſt Itäala caſtra ſequi, J Arduum quid eſt, plenumque difficultatum
opus, Cæſaris exercitum, quem per Italiam duxerat, ſequi, inprimis quôd nunc
pro victo recedere videatur. Ovid. 1. 2. Met. v. 128.
. . labor eſt, inbhbibere volantes.
Quare Poëtæ, ad indicandam alicujus rei ſummam difficultatem „ utrumque ſæpè
conjungunt. Virg. l. 6. En. v. 129. Ovid. I. 1. Art. Am. v. 453.
Hoc opus hic labor eſt.
Caſtra equi alicujus, pro militare ſub alicujus auſpicio vel ductu, familiaris lo-
quutio & Poétis & Proſiicis. Claudianus in pervulgato illo
Nulla fides, pietasque viris, qui caſtra ſequuntur.
Nep. in Cat. c. I. caſtra ſequutus eſt Claudii Neronis.

G

3 (50) EG

Quem non matris amor, nec præſens gloria g rerum
Nec fratrum pietas b, nec grave vicit iter.
Imperium ſequitur, ſubit alta mente labores.

545 At Tancredini redeunt, rumoribus implent †

Urbem, de magno Principe falſa ferunt.
Hic obit, ille obiit, calet hic, frigeſcit & ille
Aſſerit , incerto fluctuat ore fides.

g nec preſens gloria ] Tancredinorum ſcilicet, quibus, abeunte ex Italia Cæ-
ſare, fortuna in dies magis ac magis affulgebat, pleraque enim loca receperunt.

h Nec fratrum pietas, J Hac voce denotatur affectus, quéò in neceſſitudines
fuas vulgò homines ferri oportet: pietas erga parentes, eſt reverentia & obſequium,
erga fratres, eſt amor, quem illis debemus; Inde Timoleon, quoôd fratrem fuum
Tyrannum Corinthiorum interfici curaſſet, impius à matre vocatus fuit, læſamque
ab eo pietaten dicebant inimici ejus, apud Nepot. in v. ejus Cc. I.

i Hie obit, - - Aherit,) Tancredini paſſim per urbem vociferantur: Con-
clamatum eſt de Cæſare, is enim aut jam diem ſuum obit, aut jamjam obiturus
eſt. Alii contra, qui in fide atque obſequio erga eum permanſerant, clamant:
Vivit Cæſar.
† Quèòd hic duos continuos hexametros poſuerit, fortè incurià vel ipſius Autho-
ris, vel Exſcriptoris factum eſt, qui pentametrum omiſit; hæc enim Carminis Ele-
giaci propria lex eſt, ut hexametrum pentameter ſequatur.

k incerto - - Fdes.) Qium hic rumor de Cæſaris morte per urbem incertis
authoribus percrebreſceret, alii verò contrarium aſſeverarent, plerique ſuſpenſi du-
biique hærebant, utri famæ fidem haberent.

83 (Fr) c6
, e H ,
NS e e Se ðè
èðð,ð
ò
SAS. e ,

FIDEI OBLITA RELIGIO.

T rude murmur apum, fumoſô murmurat Antrô,
550 Sic novus orbanda rumor in urbe ſonat.
Hic tres, hac ſeptem, bis ſex ibi, quatuor illic
Conveniunt, tenui murmure plura loqui.
Conſilio ſtimulata malo gens [æva Salerni
Peccatum redimit crimine 1, fraude dolum.
555 Obſequium præſtare putant, perjuria Regi,
Tancredum curant pacificare ſibi.
Aſt ubi circumdant immenſa Palacia Regum,
Quæ Terracina nomen habere ferunt.
Exclamant, quid agis Conſtantia? ſtamina penſas,
560 Fila trahis, quid agis? an data penſa legis? m
Cæſar

1 Peccatum redimit crimine,) Culpam, quam cives Salernitani contraxerant.
vel potius pœnam quam metuerant, quod Imperatoris conjugem in urbem ſuam
ſuſcepiſſent, infandéò nunc perjurii crimine redimunt, dum in eam impias manus
intentant, què iratum ſibi Tancredum placarent. Ovid. eòôdem ſenſu l. 3. Am. &
3. V. 21.
Ut ſua per noſtram renimat perjuria poznam.

m Fila trabis, - - an data penſa legis?) Propriè de ancillis, quibus Heræ
penſa ſua quotidiana præſcribebant, hæc dicuntur Ovid. Triſt. 1. 4. el. I.
Contantis pariter, pariter data penſa trahentis,
fabitin ancillæ decipiturque labor.

G 2 Idem

.

K3 (52) 6

Cæſar abeſt, certè nos & te miſeranda fefellit,
Quem nimis ardebas n, dic ubi Cæſar abit?
Quem totiens fauſto jactabas ore potentem,
Dic ubi bella gerit, qui ſine crine jacet.

565 Felix Parthenope, quæ nec te ſola recepit,

570⁰

Urbs pro te quod te viderit iſta ruet.
Te vir dimiſit, non vir ſed Apts egit o,
Hoſtia pro nobis prædaque dulcis eris.
In Dominam jaciunt † furibundæ ſpicula linguæ,
Saxaque cum multis aſſociata minis.
Quicquid funda poteſt, quicquid baliſta vel arcus,
Nititur in Dominam.

Ut

Idem ep. Her. 3. v. 75.
Nos humiles famulæque tuæ data penſa trahemus.
Quò acerbius dicterium eſt, jactum non ſolùm in liberam, ſed in ipſam Romani
orbis Dominam. . .

n nimis ardebas,) i. e. Vehementer amabas, & quaſi nimiô amoris ardore fla-
grabas; Poëtæ plerumque quuùm amoris vehementiam exprimere volunt, ita lo-
quuntur, Ovid. l. 14. Met. v. 49 1.
. - miſerere ardentis.
Seneca in Med. a. 3. v. 581.
Cùm conjux viduata tedis ardet & odit.
Eſt autem elliptica loquutio, & ſubaud. amore ardebas: Inde ardor pro amore Tib.

1. 3. eleg. ult.
Ardorem cupiens diſſimulare meum.

0 Aßts egit,) Sic in codice hoc ſcripturæ compendium eſt, cujus margini ad-
ſcripſit recentior manus Apertius, alia verò Apoſtolus: legendum forté Apolus pro
Apoſtolus per ſyncopen, ùt apud Virg. compoſtus, extinxem, porgite, & apud
Propert. I. I. el. 3. largibar, apud Catull. Carm. 83. v. 8. audibam. Et tunc intel-
ligeretur Archiepiſcopus Salernitanus, quem etiam Archilevitam nominat, ejus
enim inprimis monitu Conſtantia à Salernitanis in civitatem ſuam eſt vocata.

p In Dominam jaciunt) In ſceleratos hos perduelles optimé dici potuiſſet,
quod apud Ovidium exſtat l. 5. Met. v. 666.
Supplicium meruife parum eſt, maledictaque culpæ
Additis.

63 (53) 6
Ut cornix aquilâ ſtrepitat quàm plurimâ viſa,
Quam fore noctivolam garrula credit avem. 4
575 Unguibus & roſtris furit, & movet aëra pennis,
Inque modum fabri flamina verſat avis.
Hic ferit ille ſalit, ſaliens ſequiturque cadentem,
Verſat inverſâ malleus ære vices.

Sic furit in Dominam gens ancillanda potentem,
580 Vertitur in lolium triſte cremanda ſeges.

q Ut corniꝰ - = noctivolam garrula credit avem.) Noctivola avis eſt Noctua,
cum hâàc cornix perpetua diſſentit vita, ejusque in eam tam eſt implacabile odium,

ut Ovid. I. 2. Faſt. v. 89. ad deprædicandam inſignem artem Arionis Citharcœdi,
dicat, carmine ejus cantuque auditô:

. Sine lite loquax cum Palladis alite
Sedit, & accipitri juncta columba fuit.
Inde Cornix inviſa Minervæ eidem Poëtæ l. 2. Amor. & 6. v. 35. quèòd Noctua in
tutela Palladis ſive Minervæ eſſet; garrulitas autem & loquacitas cornicis in pro-
verbium ceſſit Cornice loquacior, quod Anacreonti Od. 9. eſt «αανιιι½ αονNσ.

6 3 IMPE-

2 (54 ) 66
eeke eresrere, Ae Vke rer MeeKerEr AerN etesete Ee Serkee Beert e
E) . KKe SA 3. ,ege . 3) . E e

. WwEE XNZ. Nir e
K HHe eee 45 45–9)& 5 )e 54
e De e . ee S
SEe

E E
H See r Aer . . e ee e en Ae 63)

s

IMPERIALIS.

Populo reſiſtenti

LOQUUTIO.

E* hinc Teutonicus verbis reſpondet & armis,
0 ſpes in ignota dimicat orbe fides.
Illa tamen Conſtans, ut erat de nomine conſtans,
Et quia famoſi Cæſariss uxor erat.

585 Hoſtes alloquitur audacter ab ore feneſtræ,

590 Quæ ſim, quæ fuerim noſtis, & inde queror.

Sic ait, audite quid mea verba velint.
Saltim dum loquimur compeſcite tela manusque
Pauca loquar, multo pondere verba tamen.
Gens magnæ fidei z, rationis ſumma probatæ,

Cæſar

r 0 be - orhe Fdes.) Lego Urbe, & ſenſus eſt: Spem ſalutis inde con-
multi tamen, ignoti licét, in urbe

cipe, quòôd, etſi hi protervi in te ſæviant,
& qui nihil non pro tua inco-

ſuperlint, de quorum egregia fide certa eſſe potes,
lumitate tentabunt.

s famoſi Cæſaris) Famoſiss veteribus eſt infamis; Non ergò Ebulo Conſtan-
ſi eam Ciceronis & aliorum probatorum ſcriptorum æta-

tiam magna laude ornaſſet,
te vocaviſſet famoſi Cæſaris uorem; ille enim l. 2. de Orat. 68. Non pol audeo,
nam me ad famoſus vetuit mater accedere. Martial. 1. 2. epigr. 47.

Subdola famoſæ moneo fuge retia mœchæ.
Videatur Nonius Marcellus in voce fama.

t OGens magnæ fidei,) sieamixâe hæc accipienda.

595

60⁰⁰

3 (55) S

Cælſar abit, vel obit a, vobis ut dicitur æ, ergo
Si placet exul eam Cæſaris orbe mei. )
Ad mentem revocate fidem, cohibete furorem,
Nec vos ſeducant, littera, verba, ſonus.
Nec quociens reſonant in nube tonitrua cæli,
Emiſſò tociens fulminat igne Deus. 2
Si Præſul ſcripſit, tamen ùt reor, irrita ſcripſit,
Hic patriæ fraudis curat & artis opus.
Hic trahit in ſpecies ſcelerum, genus omne malorum
Quod patris ora vomunt, filius haurit idem.

Credite

u Ceſar abit, vel obit,) Vel Cæſar, Italià relictà, in Germaniam redit, vel

ut vos malitiosè dicitis, jam mortuus eſt: quam quidem maledicentiam veſtram
parùm curo, cum mihi conſtet, falſa eſſe, mihidue modô liceat violentis veſtris
manibus elabi.

X ut vobis dicitur,) Conſtructione Græca, ſolenni valde & ipſis Latinis, ſed
inprimis Poëtis. Virg. l. 1. En. v. 444.
- - neque cernitur ulli.
pro ab ullo. Horat. I. 1. Od. 6. ſcriberis Vario fortis. Sed & Cicero Il. 7. ep. 33.
ad fam. mihi judicatum eſt: ubi vid. Cortius. Herodi, I. I. c. 2. 72 Negar ze-
zcαταινα Pro r Niégαν° vel & Négan xaaαd*.

y Ceſaris orbe mei.) Lego, Orba: utrumque rectè dicitur, & Cæſaris, & Cæ-
Jare, Ovid. l. 13. Met. v. 595. Memnonis orba mei; & Triſt. I. 3. el. 13. v. 15.
Hanc tibi commendo, quæ quoò magis Orba parente eſt.
Veruùm etiam Orbe ferri poſſet, ſed hôc ſenſu: Ego libens, quoniam vobis ita in-
viſa ſum, hinc in exilium aliquò cedam, licet Orbis, i. e. terra atque regio,
quam incolo, ad jus atque imperium Cæſaris mei pertineat; vel lege Urbe: quam-
vis primum magis placeat.

2 Nec quotiens - - fulminat igue Deus.) Ovidium hic imitatur, is autem
1. 2. de Ponto el. 2. v. II5. ait:

Sed placidus facilisque parens, veniæque paratus,
Et qui fulmineo ſœpe ſine igne tonat.

2 (56) 6

Credite paſtori profugo, qui natus ab ydrâ a,
Ut coluber nunquam degenerare poteſt.
Eſt igitur virtus quandoque reſiſtere verbis,
Et dare pro fidei pondere membra neci.

605 Si pugnare licet, ſupereſt mihi miles & aurum,

In propriam redeat conſulo quisque domum.
Eſt mihi Corradus Capuæ b, Dipoldus in Archi
Hic pars militiæ, Dux erit ille Ducum.
Darius Eboleos, ùt ait mihi nuncius agros

610 Hiac cremat, hâc radit ille Thetinus oves.

Gens puræ fidei mediis exquirit in armis
Velle meum ec, pro me ſponte parata mori.
Hæc ſine velle meo d multéô licèt hoſte coacta
Ad Tancridinum vult repedare e ſcelus.

Hujus

a natus ab drâà, Ut coluber &αc.) Chriſtus Phariſæos eodem nomine com-
pellat vνitere v.α⁵α. Matth. C. 3. V. 7. Loquutio eſt proverbialis, ùt illa apud
plautum in Trucul. Act. 4. Sc. 4. v. 6. Quanquam vos colubrino ingenio ambæ
eſtis; quod non ſolum de vafro vel aſtuto dici poteſt, ut Taubmannus vellet, ſed
& de Maledicis, qui venenatæ ſuæ linguæ probra in alios ejaculantur. Ita &
proverbium in vulgus extat vang ögar &, axsy dv“, mali corvi malum ovum.

b Corradus Capuæ,) Is eſt quem Richardus de §. Germano ſemper Migean-
cervellum nominat, Anonymus autem Monaſt. Calſinenſ. eum vocat Conradum
Muſcam in cervelo, „Comes Richardus cum exercitu & Neapolitanis egrediens,
„ Capuam capit civium proditione, Conradus Muſca in cervello in caſtro Capuano

„ aliquandiu reſiſtit &c. vid. infr.
c Velle meum,) i. e. Voluntatem meam.

d Haæc ſine velle meo) Lego, Nec Gne velle meo, & in hunc ſenſum verſus ac-
cipiendus eſt; Gens illa Ebolea, quamvis undique ab hoſte ſit circumventa, qui
omnia igne ferréque divaſtet, nulla tamen clade aut injuria, me invità, ad de-
ſciſcendum compelli poteſt, ut aliorum veſtrümque inſtar in Tancredi partes
transeat; non obſcurô indiciò hic ſe iterum prodit Ebico, patriam ei Ebolum fuiſ-
ſe, quod tantis laudibus, & inprimis ob fidem ſervatam, cives ſuos decoret.
e repedare) Eſt recedere, reverti, Feſto & Nonio Marcello citata vox ex fra-

gmentis Lucilii.

83 (57) 6R

615 Hujus ad exemplum cives concurrite gentis,
Quæ ſit in Ebolea diſcite gente fides.
Ebole, ni peream, memori tibi lance rependam,
Pectoris affectus quæ meruere boni.
Durius ad hæc populus truculentior aſpide factus
620 Acrius inſurgit.

63 (58) 66

S rdarndns ,ös, Stvht*SwE*S

AUGUSTALIS ORATIO

A D
DOMINUM
PRO VINDICTA.

TL la genu flexo panſis ad ſidera palmis
Plenaque ſinguſtu fletibus uda fſuis.
Sic orans loquitur, clauſis hinc inde feneſtris
Fecerat ambiguam clauſa feneſtra diem.

625 Alfa Deus, Deus O g, mundi Moderator & Auctor,

Ex his vindictam fupplico ſume dolis.

Alfa

ambigiam - - diem.] Ambigua ſive dubia dies eſt,
Quod tu nec tenebras nec poſſis dicere lucem,
Sed cum luce tamen dubiæ confinia noctis.
Ovid. l. 4. Met. v. 400.

à Alfa Deus, Deus O, ] Ita ſenſum locorum illorum, quæ in Apocalypſi D
Johannis aliquoties occurrunt 2d α τε A „ r ς. Prudentiuns Poëtarum Chriſtia-
norum dulciſſimus Hymno 9. Cathemer. eleganter interpretatus eſt in his duobus

verſibus:

Alpha & cognominatus, ipſe fons & clauſula

Omnium, quæ funt, fuerunt, quæque poſt futura ſunt.

63 (59) 666
Alfa Deus, Deus O, ſtellati Rector Olympi ,
Pœna malignantes : puniat alta viros.
Alfa Deus, Deus O, juris Servator & æqui,
630 Jam tua conflictus vindicet ira meos.
Alfa Deus, Deus O, terræ Fundator amictæ ,
In me pugnantes ferrea flamma voret.
Alfa Deus, Deus O, rerum Deus Omni -Creator
Supplices ancillæ reſpice quæſo preces. .
ram

h Rellati Redlor Olympi,] Ita & ipſi Gentiles, quoties in magnò aliquò pe-
riculò verſabantur, undé nulla emergendi ſpes erat, nilſi præſenti Numinis, &
quaſi sα α νℳο , auxilié eriperentur, precabantur: Seneca in Herc. fur.
Act. 2. v. 205. ſed.
Magne Olympi Kector, & mundi Arbiter
Jam ſtatue tandem gravibus ærumnis modum
Finemque cladi.

i malignanter] Vox cx corrupta latinitate, pro mala inſerentes.

k terræ - - amiäblæ, ] Pulcherrimus eſt loquendi modus, quéô Poëtæ ter-
ram variis, quas ipſa ex ſinu ſuo profert, rebus, variegatàâ quaſi veſte contectam
& ornatam Lectori proponunt: Verum, quod Ebulo abſoluté hic poſuit, priſci
ſemper rem, quà terram vel illius aliquam partem amictam indigitare voluerunt,
addidere. Horat. I. I. epiſt. r6. v. 3.
. . amiclà vitibus almé.
Plorus l. I. C. 16. Poëtarum elegantiam malé ſiepe ſectatus, Hic amicki vitipis
montey. & Virg. Georg. I. 2. v. 38.
- - oles magnum veſtire Taburnum.
Curt. I. 5. c. 4. de Medo amne: quicquid adluit foribius veſtiens.

I reſbiceo - - preces.] i. e. Exaudi illas, atque
Eripe me his invicte malis - -
Nihil autem frequentius apud veteres, cùm indicare vellent, ſe Dei propitii ope
ingruentibus malis liberatos, quàm hæc vox occurrit: Inſtar omnium in re trita
ſit Lactantius Romani in ſermone nitoris optimus ſectator. l. 8. c. 20. Si quidem
(Dü) nec colentes reſpiciuat, neque non colentibus iraſcuntur. Virg. I. 5. En. v. 688.
. - ſi quid pietas antiqua labores .
Reſpicit humanos .
12

3 (60) 6*α

635 Iram congemines, acuas pœnamque, furorem,
Accendas m, tumidos comprime, perde feros.
Contere fauſtoſos n, inſtantes perde ſuperbos,
Da pacem, gladios divide, ſcinde manus.
Arma cadant, arcusque teras, baliſta cremetur,
640 Rumpeé Polum o, ſpecta, collige, ſcribe, nota.
Hos notet exilium, ſcribat proſcriptio, plures

Opprobrium ſignet.

Rumpe Polum, transmitte virum Romphæa gerentem ,
Eruat

m ſurorem, Accendas,] Cave ita intelligas, à Deus accendas in me ſixorem
Salernitanorum! quid enim abſurdius cogitari poſſet, ſed ita: animum iratum at-

que infenſum induas in mortalium peſſimos, qui te ad poznam illis condignam re-
Eurydice cùm retraheretur

præſentandam impellat: Ita apud Virg. Georg. I. 4.
ad inferos, exclamabat:
Quis & me miſeram & te perdidit Orpheu?
Quis tantus furor?²
Quæ ira ſcilicet Deorum? Græcorum i
ad ſigniccandam ingentem animi commotionem,

mitatione, qui voce &ρ¼ε ſæpius utuntur,
cum vindictæ cupidine conjunctam.

n faugſtoſos,) Superbos, faſtuoſos: nihili vox eſt ſanſtoſiu.

Hæc eſt uſitata illa formula, quà Deum, cælô, nubibus
minusque inde in hæœæc inferiora deſpectan-

Medea apud Senec. Actu 3.

o Rumpe Polum,)
vel aẽre, quaſi velò undique cinctum,
tem, ad celerem opem ferendam invocabant.
v. 531. ſeq.
Nunc Summe toto Jupiter cœlò tona.
Intende dextram, vindices flammas para,
Omnemque ruptis Nibibus mundum quate. .

Undè & illud Hippolyti apud eundem Senecam v. 677.
- - Magne Regnator Deùm!
Tam lentus audis ſcelera! tam lentus vides!
Ecquandò ſæva fulmen emittes manu?
p virum Romphaa gerentem .) Intelligit ipſum Dei Filium, qui Divo Jo-
hanni in Apoc. c. 1. v. 16. & c 2. v. 12. cum do ααοιια ancipiti Viſus eſt.

3 (61) 66

Eruat ancillam, diſſipet ora canum. 9
645 Alfa Deus, Deus O, Genitor, Genitura Creatrix
Quod precor acceptes, Alfa Deus, Deus O.

q ora canum.] Proverbium de hominibus perfrictæ atque ferreæ frontis di-
citur, cane impudentior, Græcis, Suidâà teſte, Kurâv Kuyiree &; inde etiam Aga-
memnon ab Achille ob impudentiam vocatur Kovdrns II. 1. v. 59. & Catullus pu-
tidæ, impudicædue Mœchæ ferrenm canis os attribuit. Carm. 62. V. 17.

E
Mie

eAEEE
N

3 ORA-

3 (62) 6&
4.29C½ 6 4ℳ96 42 6e 9 Ese eeGS 2,0C 3 9 . 39

SS ee. S 4
èè = =èMM

OOUMU
* a SE 876 ⸗EααNohnin. ατναuοſτ⅓☛οροοοονοο

ORATIO SALUTARIS.

E Oriente Deus Auguſti dirige greſſus
Ut meus hinc Cæſar te Duce ſoſpes eat:
Eyz Oriente Deus conſerva Cæſaris actus,
650 IHIIe tuus Raphaéf præparet ejus iter.
Ex Oriente Deus Romanum protege ſolem ",
Ut repetat patriam ſoſpite mente fuam.
Ex Oriente Deus cuſtodi nuper euntem,
Què tibi pro magno munere vota feram.
655 EX Oriente Deus dulcem comitare maritum,
Emolli duros s, ſaxea colla doma:
Ex Oriente Deus tumidos: tere, perde ſuperbos,
Conjugis angelicum fac redeuntis iter.

Ex

r Romanum - ⸗ olem,] Non mirum Cæſarem Romanin: Jolem appella-
ri, qui fupra Jupiter = vocatus eſt: Sic apud Horatium adulator quidam
peſſimus 1. 1. Sat- 7. v. 23.
- — Pndat Prutum, laudatque cohortem:
Solem Aſiæ Brutum appellat, ſtellasque ſalubreis
Appellat Comites. - -
§ Emolli duros,] Vel pervicaces, qui nullà ratione ad frugem atque officium
redire volunt; Vel immites, ſœævos, ut Ovidio Dura Parca Il. 4. Epiſt. ex Ponto 15.
quæ nullius ætatis, ſexus, aut conditionis miſericordiâà capitur.

t tmmidos] Duplex huie voci notio ineſt, & utraque hie locum habet:
Prior,

660

66 5

3 (63) 66

Ex Oriente Deus, qui regnas in tribus unus,
Redde virum famulæ, quæ perit absque viro;
Cui mare, cui tellus, cui celum vivit & ther
Vir meus inter tot dona ſuperſtes eat.
Si pereo, per eum pereo, quia Cæſare vivò,
Triſte nichil patiar, dummodo capta ferar. 2

Proditor interea Gisualdi venit Elias æ,
Exhonerans famulas ſerâ podagrâ manus:
Sanguine

Prior, quà iratum denotat, cujus animus tantoperè eſt commotus, ut ſe amplius
continere nequcat, ſed erupturus videatur; unde ipſa ira tumida dicta Ovid. ep.
1II. Her. v. 15.
- tumidæ non imperat iræ.
eleganti metaphorà ab aquis deſumpta, quæ tumidæ dicuntur, cuùm jamjam eru-
Pptionem in terram minantur; poſterior, quàâ elatos, inflatosque populi animos de-
ſignat, qui jugum ægrè ſibi imponi patiuntur, & primô quéôque tempore illud rur-
ſus excutere tentant: Florus l. 4. c. 12. nec dum aſſuetæ frenis ſervitutis tumidæ
Gentium inflatæque cervices, ab impoſité nuper jugòô reſiliebant. Vid. Erud. Arnz.
ad Plin. Paneg. c. 80. Per zwumidos etiam Conviciatores intelligi poſſent, quomodèò
Ovidius de Agricolis, qui ob convicia, quæ Latonæ faciebant, in ranas mutati
fuerunt, I. 7. Met. v. 377. narrat
- - ſub aquàâ maledicere tentant:
— — Lifataqute colla tumeſount.

u Si pereo - - capta ferar.] Non aliter peream, niſi pereunte Cæſare,
is ſi ſalvus erit, omnia mihi ſalva erunt, ſi modò capta hinc aliè auferar: Sed
convenientior longè ſenſus foret, ſi verba dummodoò capta ferar, ita caperentur:
licèt capta hinc abripiar, incolumis tamen ſemper ero, vivente modò Cæſare. Sed
exemplum, quôò voculæ dummodoò hæc vis inhæreat, delidero.

X Proditor - - Elias,) Is eſt, qui primus Conſtantiæ manus intulit, quod
oppoſita pictura cum his verbis ſupra ſcriptis docet: Qeandò Proditor Helias Gie-
valdi, aſſecuratis Teutonicis, Dominam mimndi cepit.

y Jannelas - - manur,) Quia Tancredini ejus operâ tanquam famuli vel
miniſtri uſi fuerunt ad Conſtantiam comprehendendam: licèt enim eò audaciæ pro-
ceſſerint, ut eam variis conviciis laceſſere non vererentur, nemo tamen ad hanc
diem extitit, qui vim adhibere auſus fuiſſet.

(64) 66

Sanguine non hominum didicit lenire dolorem,
Nec ſapit antidotum ſœæve Mathée tuum 2£:
Qui videt ut Dominam, quaſi Gallicus ore rotundò a
670 Fatur, & in Dominam glis ſatur exta vomit b:
Heia, ſi qua potes, noſtris virtutibus inſta,
Eja, ſi qua potes, bella movere, move:
Qui cupit omne quod eſt, & parti cedere neſcit,

Amittet totum.
675 Sic tibi, dum velles totum quod volvitur ævo,
Contigit, & regno pro breviore cadis e:
Eſt opus ut venias merito captiva Panormum,
Sic populus, ſic Rex, hic petit, ille jubet.

2 antidotum - - tuum:) Matthæus Cancellarius, de quo ſupra mentio
facta eſt, quotiescunque podagræ doloribus vexaretur, interemptô puerò, ſanguine
ejus lavabat pedes.

a ore rotmwid?) Germ. Sagt rund heraus; ſive ut Nepos latinius multè in
vit. Them. Gc. 7. liberrimè profeſſa eſt: Nam longe aliter accipiendum eſt id quod
Horatius de Græcis prædicat, in Art. Poët. v. 323.
Grajis ingenium, Grajis dedit ore rotunds
Muſa loqui . .
i. e. Eleganter, ſuaviter, perfectè.

b glis ſatur exta vomit:) TIægotteta, ſermo, de iis, qui impuro atque in-
quinato ſuo ore, ſe longè meliores, atrocium verborum contumeliis, tanquam vo-
mitu conſpurcant.

c pro breviore cadis:) Cum tibi antea vix totus ſufficeret orbis, eò nunc
anguſtiarum inſana tua confidentia & impotentiſſima ambitio, quà omnium Princi-
pum partes corripere atque complecti ſtudebas, redacta eſt, ut & ipſis ampliſſimis
tuis rebus, quibus aliàs tibi licuiſſet ſine alicujus injurià perfrui, nunc miſera ex-
cidas: nam dum regnum appetis, ad te nullo jure pertinens, amittis Imperium
hôc haud parùm florentius, quod tamen, ſi quieta manſiſſes, ſummo cum jure

retinuiſſes.

DOMI-

(65) S*

5*
3

Er ri R Nr cr d E e ee d t S d d K 3 7 11.
2ò
PS

*

PEEEEEEEEPEYEEEEE&

DOMIN£
COACTA DESCENSIO.

Ar Dominæ vultus palleſcere neſcius unquam
680 Immodicum pallens lumina criſpat humô:
Nec mora pallor abit, proprii rediêre colores d,
Simplicius ludunt lilia ſimpla rofis e:
Ut tenuis quandoque diem denigrat amictus,
Et fubitôò lapſa nube dieſcit humus.
685 Pauca quidem loquitur: Veniam Tancrede Panormum,
Et veniam, veniam non aditura † tuam:
Proti-

d proprii redibre colores, Prior nativus color, formaque illa liberalis ſe ite-
rum, pallore pulſò, in faciem Auguſtæ inſinuat: ſicut ergo, colores rediere, rectè
dicitur, ita Ovid. ep. 3. Her. v. 141.
- - abiit corpusque colorque.

e Simplicin ludunt - - roſis: ] Tantus fuerat oris decor pallidæ Conſtan-
tiæ, ut, licét ſtupore rei nefandæ attonitæ, non ſoluùm cum purpureo roſarum Co-
lore, ſed & cum ipſò niveò candore liliarum, quæ tamen illas gratiâ longè ante-
Cellunt, de pulchritudine certare potuiſſet. Candidam faciem in puellis amorum
Doctores mire laudabant, eamque cum liliis comparabant. Propert. I. 2. el. 3.
Lilia non Dominâ ſint magis alba medà,

f veniam non aditura] Veniam quidem Panormum Tancrede, ſed non uti
tu, tuidue omnes arbitrantur, ut veniam ſupplex à te petam.

1

.

63 (66) Eih⸗

Protinus objecit pactum, gens annuat, inquit,

Ut meus hinc ſalvo pectore miles eat:

Inſtanti populo placuit ſententia talis,

690

Nec mens in tantis omnibus una fuit.

Nam Tancridini celebres nova Sabbatha libant g,

69 5

700⁰

Non minus inde dolent Archilevita tui b:
Exultant illi munus meruiſſe triumphi,
Qui titulum tantæ proditionis habent.
Guilelmus de Piſtilio vir doctus in armis,
Maluit exilium, quam temerare fidem.
Jamque parata ratis centeno remige tuta,
Accelerat Zephyrus dum mare lentus agit.
O nova conſilii ſpecies, prudentia major
Induit auratos i ut nova nupta ſinus.

Induit

*
g nova Sabbatha lipant,] Cùm Conſtantiam in poteſtatem ſuam redactam
vident, memoriam tam egregii facinoris intercidere noluerunt, ſed qualſi hoſte in-
fenſiſſimò captò, diem illum, quô id peractum eſt, Sabbathorum inſtar conſe-
crant, eumque omni lætitià & voluptate, uti Judæi olim Sabbatha ſua tranſigunt.

h Archilevita tui: Ut Tancredini non ſolum de felici ſceleris ſui ſucceſſu
gloriantur, ſed & exultantis animi gaudium variô ludicrorum ad feſtivitatum gene-
re ſignificant, ſic Archiepiſcopus Salernitanu, & qui cum eô ſentiunt, ob nefariæ
rei indignitatem moœrore incredibili cruciantur.

i Iuduit auratos] Ita ſeœpè fortiora illa pectora feciſſe legimus, ut, in haud
dubiò capitis periculé verſantes, pretiofis ſe ornarent veſtibus, cùm, ut honeſtius
caderent, tûm etiam ne ceu vilia capita in ignobilem locum mortui projicerentur,
ſed hoſtes aliquod ſepulturæ præmium haberent: Verùm etiam, ut ſplendida ve-
ſtium ſpecie percuſſoribus ſuis aliquem terrorem atque admirationem fui injicerent;
Sic Romani Senatores, captà à Gallis urbe, ampliſimo cultu in curulibiss Jollis ſe-
ſe poſuerunt, ut quum veniſſet oſtis, in ſua dignitate morerentur. Flor. Il. I. C. 13.
perſæ in aciem contra Alexandrum, tanquam ad certam necem prodituri, pretio-
Klſumd veſtium imcluti, armisque, quant maximô czita poterant, adornati, Regem

ſequebantur. Curt. l. 5§. C. 9. ita patrum noſtrorum memorià Serinius Heros, fortiſ-
ſimé

9 (67) 6£6
Induit artiferos pretioſæ veſtis amictus,
Ornat & inpiguat & pondere! & arte comas.
Aurorant in veſte roſe, nec aromata deſunt,
Forma teres Phœbi m pendet ab aure dies.
705 Pectoris in medio coëunt ſe cornua lunæ,
Ars lapidum varia ſidere ditat opus n;
Conjugis amplexus tanquam viſura novellos,
Fauſta venit, navem ſcandit, & illa volat.
Et

ſimè ad Sigethum dimicans, Thuanèô I. 39. narrante, ſplendidiore ſolitò amictu in-
dutus occubuit. Reginæ quoque, eandem virorum ſtrenuorum conſuetudinem imi-
tatas fuiſſe, Olympias Alexandri Magni mater apud Juſtin. I. 14. C. 6. Cleopatra
apud Flor. l. 4. C. II. memorantur. Eàdem id mente fecit Conſtantia, quæ ve
certam mortem, vel perpetuos carceris ſqualores, ſi in Tancredi conſpectum pec-
veniſſet, uti pervenire neceſſe fuit, ſibi perferendos eſſe ſuſpicabatur.

k inpigiat] Quod verbi monſtrum? fortè inpingnat, ſed & illud ex rudi
barbarie petitum; poſitum tamen, ſi lectio ſana, exiſtimo, pro inungit, & quaſi
pingues reddit comas unguentis fragrantiſſimis.

1 vondere] Gemmis pretioſiſſimis, quæ comæ inſertæ, magnitudine ſuâ Con-
ſtantiæ caput, velut impoſitéô pondere, onerabant.

m Forma teres Phœbi - - dies.] Unio fulgentiſſima, quæ luce ſuàâ ipſam
diem æquaret, pendet ab aure. Ovidio l. 3. Art. Am. v. 129. id eſt:
- . caris aures onerare lapillis

Quos legit in viridi decolor Indus aquà.
teretem forniam Margaritarum, quibus Romanæ matronæ ſe jactabant, Horatius
quoque laudat Od. 8. Epod.
Nec ſit Marita, quæ Rocundioribus
Oniqſta Baccis ambulet.
Plin. l. 9. C. 3 5. Hiſt. Nat. Varias illorum dotes, à quibus vulgè commendantur,
enumerat: Margaritarum dos omnis in candore, magnitudine, orbe, lævore,
pondere conſiſtat.

n Pectoris in medio - - ditat opus, ] Pretioſi lapides, ita mirò artinciò
erant elaborati, ut vice fibulæ, formâ ſuà duo cornua lunæ referentis, cùm inter
ſe coirent, veſtem in medio pectore connecterent.
1 2

3 (68) S*

Et modò vela tument o, modô brachia jacta reſudant,
710 Attenuant cœptam remus & aura viam ?p:
Suſpectas Palinure tuas ratis effugit undas 9,
Nam nova trans vires præda fatigat aquas. r
Jam præſentit aquas dubia vertigine motas,
Quas vomit, & ſubito gutture Scilla rapit.
715 Jam ratis infidæ metuens vada cæca s Caribdis,
Exercet vires, remige, voce, manu.
Meſſanam veniunt, ubi Rex & Curia tota
Sperabant facilem re perhibente: fugam.
A rate deſcendens Ylari Conſtantia vultu
720 Obvia Tancredo triſte repenſat ave.

Tandem

o vela tument,] Ovid. 1. 2. Art. Am. v. 432.
Sæpè tument Zephyrô lintea, ſæpé Notòô.

P Attenuant — viam.) Sublevant, vel accelerant navigationis curſum.

q Seſpectas Palinure - - undas,) Duos famoſos ſcopulos intelligit, ad
quos alliſæ naves conquaſſantur, vel in voragines delapſæ hauriuntur. Vetuſtas
illos duo marina monſtra Scyllam & Charybdim fabulata eſt. PALINURUsS erat
gubernator navis, qui cum Eneas ex Sicilia in Italiam trajiceret, & noctu ad
gubernaculum ſederet, gravatus ſomnô in mare dejectus eſt. Virg. l. 5. En. ſub fin.

r Nam nova - - fatigat aquas.) Sententia eſt: Remiges, cùm ad peri-
culoſa illa loca devecti eſſent, majore niſu remis incumbentes, propellebant navim,
ut quantocyus predam, Conſtautiam puta, ad Tancredum perferrent, quòd haud
ignorabant, hoc ſibi magno præmio futurum. NAM eſt particula, quæ declarat
cauſam, cur aliquid fiat vel factum ſit: uti apud Salluſt. B. Cat. c. 46. At illum
ingens cura atque laætitia Rmul occupavere. Nam tabatur, conjuratione patefa-
dta, civitatem pericitlis ereptam eſſe.

s vada cæca) i. e. Latentia. Virg. 1. 1. En. v. 539.
. . nimboſus Orion
In vada caca tulit . .

t ve perbibente) i. e. Fortuna ita ferente.

63 (69) 6*
Tandem ſuſpirans Auguſtæ frigudus u inquit,
Non tibi totius ſufficit orbis honor.

Quid mea regna petis, Deus eſt, qui judicat æqquum,
In ſe ſperantis vindicat acta viri.
725 Te tua fata michi turbantem regna dederunt,
Hinc tuus ægroto corpore Cæſar abit.
Julia ) reſpondit, quod ais Tancrede recordor,
Ut mihi retrogradum, jam tibi ſidus erit =:

Quid-

u Frigidus] Tancredu homo iners & ignavus, vel noxins, uti Servius illud
Virgilii accipit Buc. ecl. 8. v. 71.
Frigidus in pratis cantandò rumpitur anguis.
Vel etiam metu atque ſtupore rei novæ, quaſi fulmine ictus; ita Seneca in Hippol.
act. 4. V. 1053.
. . omnis frigido exanguis metu
Venator horret . . 6
Ovid. 1. 7. Met. v. 136.
Palluit, & ſubitò ſine ſanguine frigida ſedit.
Tancredum enim, licèt Conſtantiam prædæ inſtar in ſua teneret poteſtate, de tan-
tæ tamen rei exitu magnoperé animèô fuiſſe ſollicitum, certò conſtat: neque erat
tam vecors, quin mente præviderit, quanta ipſi tempeſtas immineat, ſi nuncius
de conjugis raptu ad Cæſaris aures perveniſſet: Verùm inſuper tantus Majeſtatis
fulgor in Conſtantia elucebat, ut non ſolum oculos ſed & ipſam ejus mentem
præſtrinxerit.

Xx LIu ſe ſperantis - - viri. ] Eſt profectò Deus, qui quæ Nos agimus au-
ditque & videt, is tantam tuam maritique tui confidentiam, quà in mea bona
graſſamini, non impunitam feret.

y Julia] CoNSTANTIA; recté, quam ſæpè antea Avgieſtam nunc Juliam
vocat; Nam Augigſtus à Julio Cæſare per teſtamentum adoptatus in gentem Juliam
tranſit, unde & ipſe Liviam uxorem ſuam in candem Juliorum gentem tranſtulit,

ex quô poſteà Julia nuncupata eſt.

2 jam tibi ſidus erit: Jam particulam adhibent, quandô inſtantis alicujus
rei certitudinem deiignare volunt; ita Salluſtius B. Cat. C. 52. Si pazeluimn znodo
I 3 0

735 Regna tenes tantùm uſurpata æ ſed illa.

(70) 6!

Quidquid fata volunt, ſtat inevitabile a ſemper,
Per varias vario curritur axe vices.
Non tua regna peto, ſed patris jura requiro,
An tu Rogerii filius? Abſit, ego
Hæres Regis, ego matris juſtiſſima proles b,
Lex patris & matris, dat mihi quicquid habes.

Vivit

vos languere viderint: jam omnes ſeroces aderunt. StDERA Deos exiſtimabant ve-
teres, ſed inprimis ſolem & lunam; inde Seneca in Herc. Fur. act. 2. v. 586.
Cùm claré Deos obtulerit dies.
Licèt itaque, inquit Conſtantia, Deus me minus nunc benignè reſpiciat, tempus
tamen veniet, quò munere Dei in poſſeſſiones meas redeam; non ſi male nunc &
olim ſic erit, dabit Deus his quoque finem:
. Et mihi forſan, tibi quod negarit
Porriget hora.
a ſtat inevitabile] Curt. Il. 10. Cc. I. Fatum cujus inevitabilis ſors eſt, adpe-
tebat: S'r Ar, i. e. firmum fixumque ſemper manet. Virg. I. 10. En. v. 467.
Stat ſua cuique dies breve & irreparabile tempus. sSen. in Herc.
Fur. act. 2. V. 351I.
Stat tollere omnem penitus Herculeam domum.
i. e. Statutum eſt. Ex hac opinione, quâà fatorum ſtamina nullà vi nec conſiliò
retexi poſſe putabant, profluxit illud Virg. I. 5§. En. v. 709.
- - quô fata trahunt, retrahuntque ſequamur.

b matris juſtiſſima proles] Mihi jus legesque natalium, quippe matre Reginâà
natæ, dederunt Siciliæ ſceptra manu tenere, cùm tu contra pudendà ignotâque
matre, non matrimonii honore, non Reginæ nomine decoratâ, inhoneſtus ſis.

c Regna - - uſurpata, J Regna tibi nullé jure debita, & quibus Prædo-
nis inſtar abuteris; ita enim huic verbo poſteriores Latini hanc ſignificationem af-
finxerunt, ut, pro malè injuſteque uti, adhiberent: quæ notio in Gallicam irrepfſit
linguam; Veteribus enim Uſurpare eſt, in frequenti uſu habere, idque vel verbis
vel factis. Mirari vero hic licet, quam brevi poſt Auguſtum tempore, ille Roma-
ni ſermonis flos elanguerit, & quamvis priſtina verba retinuerint, alié tamen, imò
priori ſæpé contrariô ſenfu illa affecerint. Verùm
- . Mortalia facta peribunt,
Nedum ſermonum ſtet honos, & gratia vivax.
Horat. Art. Poët. v. 68.

6* (71) 6

Vivit inexperta qui petat enſe ſuo. d
Quæ leges, quæ jura tibi mea regna dederunt?
Nam Lichium vobis gratia ſola dedit.
Poſt hæc in talamos patrios ſe læta recepit
740 Italicos mores imperioſa / gerens.

Ut videt Auguſtam Tancredus, gaudia vultu

Pro populo ſimulans, pectore triſtis erat. g
Ingreditur thalamum foribus poſt terga reductis,

Præcipitans humili frigida membra thoro.
At

d inexperta - - enſe ſuo.] Fuit, cùm cogitarem legendum eſſe inexperté,
ut referatur ad enſem, quem Tancredus nondum expertus eſſet: nec dum me il-
lius lectionis pœnitet. Aut Regna inexperta funt, quæ Cæſar Henricus nondum
bellé expertus, neque cum copiis militaribus ingrefſus fuerat, uti Siciliam, quæ
ad eam diem arma quidem ejus non ſenſerat, at mox non ſine magnô ſuòô malô
ſenſura eſſet; ita enim experixi, præſertim cùm de virtute bellica ſermo eſt, oc-
currit, ut ſit, periculum facere, quid hoſtis in armis atque bellò valeat; uti illa
Nepotis in Hum. c. ult. zt interire quàm Romanos non experiri mallet, Lambinus
explicat.

e Lichuumn - - gratia ſola dedit. ] Obtinebat Taneredass Comitatum Lici
ab avo ſuo materno Roberto Licii Comite, ex cujus filia Rogerien Rogerä I. Sici-
liæ Regis filius Tancredim ſuſceperat, eumque Comitatum ſub Guilelmô II. Sici-
liæ Rege recuperaverat; Nam à Guilielmo I. inde pulſus fuerat.

f imperioſa] Cujus imperio parendum eſt; quo ſenſu Horatius I. 2. Sat. §.
v. ult.
- - ſed nos
Imperioſa Proſerpina trahit - .-
g gaudia veltu - - triſtis erat.] Expreſſit illud Virg. 1. I. En. v. 212.
ſeq. de Enea,
- . curisque ingentibus æger

Spem vultu ſunulat premit altum corde dolorem.

63 (72) 66
745⁵5 At genus incertum b, ſexs injuria noſtri :,
Talia Tancredum verba dediſſe ferunt. „
Eu mihi, quis poterit contendere Cæſaris armis,
Hactenus Acgufti mitior ira fuit.
Nec me turritæ celſis in montibus urbes
7v Nec me defendent oppida juncta polo.
Non opus eſt bello, quia me fortuna reliquit,
Jam vires miſerum deſtituere ſenem.
Mille meos equites ex Auguſtalibus unus
Vincit, & unius lancea mille fugat.
7⁵55 Unus Rombaldus regnum mihi cum tribus auffert,
In Diopuldeo nomine terra tremit.
Expe-

h genus incertum, Ex facie totaque hominis figura nemo cognovit, quô
ſen arde te cenſeatur, cùm, vultum non hominis, ſed Simiæ gerens, Mino-
Miſtum genus prolesdue biformis.
Frequenter, ad odium & contemptum erga aliquem teſtandum, ita loquuntur
ſcriptores Virg. I. 1. En. v. 32. Trojanos vocat,
Genus inviſum.
Junoni ſcilicet. & ib. v. 543.
Quod genus hoc hominum? quæve tam barbara morem
Permittit patria?
Salluſtius, de Aboriginibus B. Cat. c. 6. Genus hominum agreſte, fine legibus,
ſine imperio; ita & ipfe Chriſtus de malis geniis, Math. C. 17. v. 21. 7gre TO' TE-

NOX s in rogsvsrαα Ec.

i Zexis injiuria noſtri,] Opprobrium in ſummè perditum hominem! Claud. in
Bell. Gild. v. 278.
. - longi proh dedecus æwvi.
Uti Phædr. 1. 1. Fab. 21. Aſinum vocat Naturæ dedecus. Catull. Carm. 14. v. 23.
Malos Poëtas, Secli Incommoda appellat-

k In Diopoldi nomine terra tremit. ] Alexander Magnus apud Curtium 1. 8.
c. 8. ait fama bella conſtant, quare idem ſcriptor I. §. c. 13. Sed nomen Alexan-
dri & Fama, maximum in bellô utique momentum, pavidos in fugam convertit.

760

3 (73) 6–66
Experiar ſuperos I, ſi forte videbor in armis z
Noſtram Dipuldus non lacerabit humum.
Abſit, ut experiar Dipuldi nomen & arma,
Nec videant oculos lumina noſtra ſuos.
Eſt mihi cognatus procera Gigantis imago,
Sat probus & fortis, ſed nimis arma timet.
Sunt mihi non pauci, quos res mihi fecit amicos o,
Si res defuerit, denique nullus erit.
Felix

I Experiar ſuperog, 1 Implorabo ſupplex divorum opem, ita Tacit. Il. 12
Ann. c. 18. Conſultat cujus miſericordiam experiretir: Tancredus, ùt homo reli-

gioſus, impium illud Virgilii, liceèt forté animò, ore tamen, uſurpare nolebat,

Flectere ſi nequeo ſuperos Acheronta movebo.

m ſi ſorte videbor in armis] AN forté, Deorum immortalium nutu, fien
poſſet, ut, armis indutas, rem benè geram, atque præclaris facinoribus in con-
ſpectu omnium editis, Diopoldum Cælaris Ducem à finibus meis longè arceam:
Videbor idem eſt, quod Conſpiciar. Proprium verbum de illis, qui nolunt forti-
tudinis ſuæ teſtimonium in occulto perire, ſed, univerſo qualſi exercitu teſte, lau-
dem atque præmia rerum pulchrè geſtarum reportant. Salluſt. B. Cat. c. 7. Gloriæ
maximum certamen erat, quisque boſtem ferive, mirum adſcendere, Conſpici,
dum tale facinus faceret, properabat. Liv. I. 7. c. 36. Ad conſpiciendam tantam
virtatem, luce ac die opus eſt. Cæſar 1. 3. B. Cat. c. 21. Noſtri, quid ſine Impe-
ratore - adoleſeentwlo Duce, eficere peſſent, perſpici cuperent. S 1 pro A N Cæl.
I. 6. de B. Gall. c. 37. circumfindientur ex reliqitis oſtes partibus, ſi quem aditum
reperive poſſent.
n ſortis - - timet.] Hoc loquendi genus Græcis Ok*αHYsge dictum, uti in-
ter plurima alia illud Horatii I. 1. ep. Ir.
Strenua nos exercet inertia.
Cat. Carm. 6. v. 7. Tacitum cubile clamat. & huic Poëtæ noſtri dicto acerrimum
ſal ineſt, quô fatuitatem Tancredi perfricare voluit, qui cùm ipſe eſſet ignaviſſi-
mus, Ducesque haberet, ſe non multo fortiores, eòô tamen ſtultitiæ proceſſiſſet,
ut apertò Marte cum fortiſſimò Heroé congredi in animum induceret.

o res mihi ſecit amicos] RES, i. e. Opes, facultates. Cicero pro Roſcio
Amer. qui in ſua re fuiſſet egentigimms; ita & Græcis za srra dicuntur. Heliod.
1. 2. C. 4. TIs Eeazas - - TN "ONTDN AAAOTPIQ ZAZA. i. e. quæ Erynnis - .
K opes

—

1

70

2 (74) SS

765 Felix argentum, ſed eò felicius aurum,

Nam jus à ſuperis à Jove Numen emit.
Heu ſi fortè cadet ſalientis vena metalli,
Quis mihi, quis puero, cauſa ſalutis erit?
Sex ſumus imbelles, Ego, Natæ, Filius „, Uxor
Infelix pelago turba relicta ſumus.

opes à nobis alienavit; idem infra c. 9. yzenrge TN 'ONTQON νlονι i. e. Pro-
ſoriptione bonorum multavit; item goaαερ Herodian. I. I. C. 8. äνοαια Tα ααας. Sola
quippe fortunæ bona miſerum vulgus ſe aliquid putat, nam ſecundum Horatium
1. 1. Epiſt. 6.
RES ſola potis facere & ſervare beatum;
quia tanti qutantum babeas Rir. id. Sat. I. I. I. DIVITIE u ο£ρατιν RES appel-
lantur, quia omnes reliquæ res earum imperio parent, quæ Horatius Pulchre his
complexus eſt verſibus I. 2. Sat. 3.
.- - - omnis enim res
Virtus, fama, decus, divina, humanaque pulchris
Divitiis parent: quas qui conſtruxerit, ille
Clarus erit, fortis, juſtus, ſapiens etiam, & Rex
Et quicquid volet. . - -

pP Sex Jumus, — - Nataæ, Filius] Tancredus tres filias ex Sibilia procrea-
vit: Alteriam ſeu Albiriam, quæ primum Gualterio de Brena, fratri Joannis Bre-
α Regis Hieroſolymitani; ſecundum Jacobo Comiti Triarici; tertium Tigrinio Pa-
latino Tuſciæ Comiti, nupſit; Conſtantium, Petri Avunculi Comitis Arbæ, & Ve-
netiarum Ducis conjugem; Mandoniam, quæ Joanni Sorze ex familia præclariſli-
ma Sancti-Severini & Avezani fuit deſponſata; Duos præterea filios: Rogerium
cui An. 1193. Irenam Conſtantinopolitani Regis filiam, uxorem dedit, eumque ſibi
regni ſocium adſcivit, quò verò ſine liberis mortuò, alterum filium Gwilelmnm
Panormi An. 1194. Regem Siciliæ ingenti cum pompa Panormi ſalutavit. Anony-
mmus Mon. Cacſin. in Brevi Chron. p. 497. Rocchas Pirris p. 38.

* (75) E

ees. E e . Keeeese,

èð
et de det h S et

ER re K : F 5F. . . . eF. . . S er en r er 5.

Rbs antiqua ſuis g uberrima denique campis
Mater opum r, felix Præſule, plena viris.
UÜbere luxuriat tellus s, autumnus habundat z,

Vite

. q Urbe antiqua ſuis zc.] Eſt zeeigpagis urbis Capuæ, Poétis famuliaris.
Virg. 1. 1. En. v. 16.
Urbs antiqua fuit, Tyrii tenuere Coloni
Carthago - . .-

r Mater opum, ] Imitatio Virgiliana l. cit. de Carthagine, Dives opum.

s UÜbere luviuriat tellus, ]1 UEER aliquando adjective ſumitur, ut in hoc
Catulli Carm. 46. v. 6.
Nicææque ager hber æſtuoſ.
aliquandèò ſubſtantivé, ut hic, & in illo Virg. Georg. 1. 2. v. 185. Quique frequens
herbis, & fertilis Ubere Campus. Significatur autem pingue, foœcundumque ſo-
lum. Hinc quoque UE¾zEHͥ mulierum à fœcunditate & copia lactis dicta; quare
eleganter Homerus Iliad. l. 9. v. 141. Argos appellat arε de mammam terræ:
quod brevia Didymi Scholia explicant 5 7 ovντοναςεττοον α „αä 7αs „
Non poſſum mihi temperare, quin integrum Plinii locum 1l. 3. Hiſt. Nat. c. 5. hic
inſeram, cùm in eo omnes luxuriantis ingenii vires collegiſſe videtur, ut fœcun-
dam Capuæ totiusque Campaniæ amœnitatem pari eloquentiæ ubertate exprimat:
„ Felix illa ac beata CAMEPANIX amcnitas: ut palam ſit, uno in loco gau-
„ dentis opus eſſe naturæ. Jam verèò tanta ca vitalis ac perennis ſalubritatis cli
„ temperies, tam fertiles campi, tam aprici colles, tam innoxii ſaltus, tam opa-
„ ca nemora, tam munifica ſilvarum genera, tot montium adflatus, tanta frugum
„ & vitium, olearumque fertilitas, tam nobilia pecori vellera, tot opima tauris
„colla, tot lacus, tot amnium fontiumque ubertas, totam eam perfundens, tot
k 2 maria,

xaiραιο.

2

Vite maritatur populus a, amnis amans;

775 Ordine diſpoſitas eadem complectitur ulmos æ,

Incola faſtidit quod fluit uva merum.
Ter ſata, ter ſeritur, tria dat reſponſa colono „,

Ter

„ maria, portus, gremiumque terrarum commercio patens undique, & tanquam
„ ad juvandos mortales, ipſa avidé in maria procurrens.

t autumnus habundat, Vel, magnum vini proventum intelligit, adeò ut
Autimnm pro Vino poſuerit, ùt Martial. I. 3. epigr. 58.
Et multa flagrat teſta ſenibis autummnis.
i. e. Cella vinaria plena eſt veteris vini amphoris; Vel, præter vina, omnis gene-
ris fructus, & inprimis poma, quæ autumni tempore colliguntur. Horat. Epod. 2
v. 17.
Cùm decorum mitibus pomis caput
Auctumnus agris extulit.

u Vite maritatur populus] Horat. Epod. Od. 2. v. 9.
Ergòô aut adulta vitium propagine
Altus maritat Popzulos.

xX eadem compledtitur ulmos, 1 Inde Catullus Carm. 61. V. 54. Ulmum vo-
cat Vitis Maritum.
Uimo conjuncta Marito.
Idem ib. v. 49. Viduas vites, quæ ulmo non ſunt conjunctæ, uti etiam Horat.
Od. 5, 1. 4.
Et vitem viduas ducit ad arbores.
Ad vites autem maritandas arbores minus frondoſæ eligebantur, de qua electione
v deatur Plinius l. 17. C. 23. Hiſt. Nat. quem morem maritandarum vitium etiam-
n m Colchi tenent, ita narrante Beubequio Epiſt. 3. p. 190. „ Vinum conſitis ad
„ pedem altiſſimarum arborum vitibus multum & non contemnendum legunt, at-
„ que hujuſmodi vites per arhoris maritæ ramos ſparſæ, in multas ætates ſufficiunt.

y dat reſponſa colono, 1 Virg. Georg. l. 1. v. 47.

Illa ſeges demum votis reſpondet avari
Agricolæ . . .

terra non reſpondere dicitur, cùm frugum ſemina ſine lucro in terram projiciuntur,
aut parcius quam vota colentium volunt, proveniunt, quod ex Ovidii illo 1. 4.
Faſt. v. 641. intelligere licet,

-— fructu

Ter ſub ſole novo 2 ſemina penſat humus.

Urbem quam loquimur Comes obſidione coartat a,
780 Quæ ſola potuit proditione capi.

Hanc ubi Corradus vi defenſare fatigat,
Dicitur his verbis ammonuiſſe ſuos.
Qui mecum proceres gelido veniſtis ab axe,
Cernite quid populus, quid locus iſte velit.
785 Et locus & populus noſtro diffidit amori,
In nos haſtiferas cernitis eſſe manus.
Quisque ſuum nudô pugnet caput enſe tueri b,
Nec prece, nec pretio gens facit iſta pium.
Libertas eſt Marte mori c, ſêrvire malignum,
790 Nobis vita mori, vivere pœna datur.

Hinc

- fructu non reſpondente labori,
Irrita decepta vota colentis erant.
quod & fallere dixerunt; idem ib. v. 645.
Sæp Ceres primis Dominum fallebat in herbis.
Quare Horatio l. 3. Od. 1. Fundus mendax vocatur, qui agricolæ votis non re-
ſpondet.
2 Jle novo] Sol novus aliàs Poëtis eſt, Sol oriens. Virg. I. I. Georg. v. 288.
Aut cuùm ſole noo terras irrorat Eous.
Seneca in Herc. Fur. act. I. v. 147.
pennasdue noνο tradere Joli
Geſtis. - -
a Comes ohſidione coartat, ] Richardus Acerrarum Comes, Tancredi adfinis.

b caput enſe tueri, J Salluſtius in B. Cat. c. 58. tegere pro tuerz poſuit, ne-
que loous neque amicus quisqzꝛam teget, 4em arma 1ο texerint: atque in ean-
dem ſententiam author noſter ſtatim ſubjicit: Libertas Sſ Marte mori.

c Marte mori, ] In Bellò, vel per arma cadere. Tibull. 1. 4.
Invictus Romano Marte Pritannus.
Hine Agas nον Heſiodo Vocatur in Scuto Hexrc. v. 98.
K 3

3 (78) 60

Hinc Auguſtus abeſt, Auguſtaque capta tenetur
Quid ſupereſt nobis, reſtat in enſe ſalus. d
Spes eſt nulla fugæ, quia nos foris obſidet hoſtis,
Intus adeſt hoſtis, nec domus hoſte caret.
795 Sicut aper ferus à canibus circumdatus, uncòô
Dente furens e, multos ultus, ab hoſte cadit.
Sic veſtrùm ſi fortè cadat, ſit nullus inultus /,
Victorem victi pœnituiſſe juvet.

d reſtat in enſe ſalus.] Nam in ſuga ſalutem ſperare, eid arma, quis cor-
Pis tegitur, ab boſtibus averteris, ea verèò dementia eſt; ita Catilina, jamjam acie
decertaturus cum hoſte, his verbis inter alia uſus, milites ſuos ad ſtrenuè pugnan-
dum adhortatus eſt.

e Sicut aper ferus - - dente furens, 1 Ovid. Hercid. ep. 4. v. 104.
. - obliquo dente timendus aper.
Metaphoràâ hâàc jam Heſiodus uſus, & alii eum eleganter ſequuti fuerunt, cùm in-
dicare veluerunt certantium in pugna furorem, qui aut vincere aut mori ſibi per-
ſuaſum habent. Ille in Scuto Herculis, v. 386. & ſeq.
Olez ν Gον ρν eXο οοαουιεα.
Kaze - avdXαιαHν Ogovtst ocd αναιονααs4⸗14
Audpag, Inesvris, Iνααι α ε Xsνααυι
Ao†+‿⅛αριαι, „αNαοο ν ρ sSανu ααωNιÜ ÿτι
Azi&ιατνααι Jασ 7 vo Xuαεταουàa giαιτ.
Ovidius I. 8. Met. v. 338.
Hinc aper excitus medios violentus in hoſtes
Fertur, ut excuſſis eliſus nubibus ignis.
Sternitur incurſu Nemus, & propulſa fragorem
Silva dat, exclamant juvenes, protentaque forti
Tela tenent, dextra lato vibrantia ferro.
Ille ruit, ſpargitque canes, ut quisque furenti
Obſtat, & obliquo latrantes diſſipat ictu.

f Rt nullus inultus, ] Ita ſæpé fortiſſimi Imperatores in ſummo prælii diſcri-
minc his verbis quaſi ſtimuléò militibus ſuis animum addebant, ut ſi cadendi ne-
ceſſitas immineret, hoc tamen in morte ſolatium reportarent, ſi plures ſecum com-
muni letho involverent, & cruentam atque luctuoſam victoriam hoſtibus relinque-
rent. Catilina ad ſuos Milites: Quèd ſi virtuti veſtræ fortuna inviderit, cavete,
inilti

(79) S6*

Ex hinc ad cives ita paucis explicat ora,
800 Vos precor hoſpitibus non temerate fidem.
Auguſto ſervate fidem, ſi forte, quod abſit,
Tancredum veſtrum ſanctificare g placet.
Nos hinc incolumes obnoxius ire rogamus b,
Non hic à longo venimus orbe mori.
805 Auguſtus ſi noſter abeſt, trans climata mundi i,
Ipfum prolixas noſtis habere manus.
Hactenus arrectâ varium bibit aure tumultum ,
Et ſtupet & memor eſt, ſe ſupereſſe virum.
t

inulti animam amittatis; talem verò mortem honeſtam appellarunt: Nepos in Chabr.
c. 4. & bene mori dicti, qui, in acie fortiter dimicantes, ceciderunt; uti Livius
I. 22. C. 5o. de L. Lucio milio Paulo, qui in prælio Cannenſi occubuit, prædi-
cat; id Græcis eſt KæXι αNν]HνoDvv: Dictator Poſthumiis in Oratione ſua, quam pau-
1 ante pugnam ad milites ſuos habuit, inter alia hæc quoque loquutus eſt: aτ;-
arsi“ zeà“ ρ αοσιν νανο dͤij t, kxοτι aν+‿αα0ς, α à ens s-
vois vois νααο. i. e. Mori quidem omnibus hominibus necefle eſt, æque ignavis
ac fort'bus, bene autem & bonegte, ſolis contingit viris fortibus.

g Scificare] In margine Bongarſi manu ſcriptum eſt, Janctificare, quid verôò
ſibi velit ſanctificare Tancredum divinare nequeo.

h obnoxius ire rogames, ] Lege innoxios, quibus non nocetur, uti apud Sal-
luſtium B. Cat. c. 39. Hi Magiſtratus, Provincias, aliaque omnia tenere, ibfi 1 N-
NONXII, Korentes; vel, qui aliis non nocent, quomodò Seneca I. I. de Ira C. 16.
INNOXNII dentes ſunt, cum illos frequens morſis exbazgſit: utraque ſignificatio hic
valere poteſt. .

i trans climata mundi, J i. e. In locis remotiſſimis. Ovid. I. 4. el. 9. Triſt.
V. 23.
Trans ego Tellurem, trans altas audiar undas.

k bibit aure tumultum, ]1 Horat. IJ. 2. Od. 13.
Denſum humeris bibit aure vulgus.
Ovid. 1. 3. eleg. 5.
Ore meo lacrymas auribus illa bibi.
Eadem translatione utitur Cic. I. 2. epiſt. 14. ad Attic. fac venias ad ſitientes aures.
Virg. 1. 1. En.
Longumque bibebat anorem.

9 (80) 6

Ut cùm mella volunt examina rapta tueri,

9810

Indiſcreta volant, ſollicitata fremunt.!
Sic in Teutonicos urbs penè tumultuat omnis,
Regem polluto nominat ore ſuum.

Non niſi Tancredum clamans ſe noſcere Regem

1 Ut cùm mella -

Proponit monſtrum tam breve ſtulta Jovi. n

ſremunt.] Eleganti hàâc metaphorà in eadem re utitur

QLuintus Smyrnæus I. 3. v. 220. & ſeg.

i.

m Non niſi Tanceredum - -
imitantur hic Judæ
gz 1οαaνWſ ιασιπαι s Katcagc. Joh. 19. v. 15.
n ſtiulta Jovi.) Uti Author noſter ni

genda, ita ſervilia
bus Imperatorum ſuorum numina p

ſic autem il

Tν Peins s†τ‿ zeαααο
A9' 23 nsρ αιſν αOtsιυυs rorννvvwv:
Ard nαιαυ ĩ) αεαι õ riα
Krgss inraäen sXιοοαια d ναανυναο
Kars bnal! bins, 3 ρ., A' aApaæ xæl d*
Arrtat aloogiy, 6 S 2057 2 Ag HHααο²7.
*Q Atas r r α ονναιοαν αινα.
. . veluti protenſis apes labiis,
Quæ circa alveare ſuum agmine innumere v.
Dum virum (mella legentem) arcent, qui tan
Favos caſtrat mellitos, ac quamvis illeæ crucientur

Fumi impetu & ruſtici, tamen nihilominus
Contra tendunt: Is verè ne minimam quidem rationem Habet:

Sic Ajax irruptionem horum nihili æſtimat.

olitant,
men non magni faciens

noſcere Regem, ) Tumultuantes Capuani,
os, qui Pilato, meliora eis ſuadenti, eàâdem voce reſponderunt,

mius eſt in deformitate Tancredi effin-

veterum blandimenta, ſed inprimis Ovidii erga Auguſtum, qui-
lacabant, impié & frequenter nimis ſequitur;

le 1. 5. Triſt. cleg. 2. per Apoſtrophen ad Cæſarem, ut exilii mala ci

Alloquar en abſens abſentia Numina ſupplex,

Si fas eſt homini cum JoVE poſſe loqui.

COMES

9 (81) 6

OOI
COMES RICCARDUS

proditiosè

CAPUAM INGREDIENS
PLURIMIS INTERFECTIS,

MARCHIONEM, & PAUCAS SUORUM RELIQUIAS
ASSECURAVIIT.

815 XNterea Comes ante fores præludit in armis,
Sinones multos novit in urbe viros.
Heu ſubito patuere fores, foris obice fracto,
Fit civile nefas, fit populare ſcelus.
Exter ab ignoto cadit, hoſpes ab hoſpite falſo,
820 Fiic latus enſe cavat o, demetit ille caput. 6
Loricam

o latas enſe cavat,] Ovid. I. 12. Met. v. 130. cavare galeain
. . nitido ſecurum cominus hoſtem
Enſe petens, parmam gladiò, galeamque cavari.
De Latere verò perforare poſuit. I. 3. Triſt. Ecl. 9. v. 26.
Innocuum rigido perforat enſe latus.

p demetit ille caput.] Ovid. Il. 5§. Met. v. 104.
Demetit enfe caput.

Ubi Plantini editio An. 1582. decutit legit: ſi prior lectio firmò ſtat talô Heſiodum
ſequutus videtur, qui in Theog. v. 180.

62 (82) S.
Loricam lorica premit, furit enſis in enſem,
In clypeos clypei, caſſis in æra ruit.
A galeis galeæ flammeſcunt enſibus enſes,
Tela vomunt flammas, jactaque fulgus agunt.
825⁵5 Hoſpitis & cari telô fodit ille cerebrum,
Hic ferus ille ferox, hic ferit, ille ruit.
Hic ſalit, ille cadit, tenet ille, tenetur ab illo,
Hic levis, ille celer, aptus uterque fugæ.
Hic caput, ille caput 7 certat jactare periclis,
830 Opponit telis hic latus, ille latus.
Hic certant clipeis ludentes paſſibus æquis r,
Ut ludit ſocio ſæpe maritus ovis. s

Hic

— - õ
EανρQαν⅛ιυος νnοα
Licèt de Saturno patris genitalia, non verò caput demetente, ſermo ſit.

q Hic caput, ille caput certat &c.] Videtur is ſenſus eſſe: hic caput vel
Dux eſt agminis alicujus ſeditioſorum civium, alius verò in confertiſſimos hoſtes
ſeſe immiſcendo extremum capitis ſui periculum fſubit; Vel, hic & ille inter ſe
certant, quis prior & majori animo in illam pugnæ partem ſe immittat, ubi pe-
riculum ſit præſentiſſimum, uterque
Paratus omne Cæſaris periculum
Subire . ſuòô. (periculô.)

r pahßſibus zqauis] à Virgilio hauſit l. 2. En. v. 724.
- - ſequiturque patrem non paſſibus æquis.

s maritis ovis.] Et hoc ad imitationem Virgilii Georg. I. 3. v. 125.
Quem legére Ducem & pecori dixere maritum.
Idem Ecl. 7. v. 7.
Vir gregis ipſe caper.
Atque Horatii 1. 1. Od. 17.
Quærunt latentis & thyma deviæ
Olentis worε mariti.
Uterque autem ex ZTheocrito, Hdyll. 8. v. 49.
TeavS⅜, âναινρH αüυιαα
i. e. O Hirce, albarum Caprarum vir.

( 83 S S

Hic ruit à muris præcepsque ſuum trahit hoſtem,
A victo victor, victus ab hoſte cadit.
835 Ut ſolet à capto Jovis armiger t angue ligari,
Hic ligat, ille tenet, nexus uterque perit.
Non aliter qui bella gerunt, in menibus altis,
Cùm duo ſeèe miſcent u, fſunt ſibi cauſa necis.
Alter in alterius ſubnectens brachia dorſum,
840 Si ruit, ambo ruunt, unus & alter obit.
Cantet inauditum, cantet mirabile dictu

Nunc mea Calliope. uu
Dum

t Jovis armiger) Epitheton aquilæ Virgilio, Ovidioque uſitatiſſimum.

u duo ſe miſcent,) Proprium verbum de iis, qui prælia atque certamina
contra ſe invicem ineunt, in quibus unus in alterius necem ruere tentat. Seneca
in Phœniſ. act. 3. v. 435.
. . jamque in alternam necem
Illinc & hinc miſcere cupientes mannm.
Ad hunc autem prioresque verſus illuſtrandos, nihil aptius illis Virgilii l. 10. En.
v. 20. huc afferri aut excogitari poſſet, adeò ut mutatéô nomine fabula de Capuàâ,
à Tancredinis occupatâà, narrari videatur.
Cernis, ùt inſultent Rutuli? (Tancredini) Turnusque
. . (Comes Richardus) feratur
Per medios inſignis equis, tumidusque ſecundo
Marte ruat? non clauſa tegunt jam mœnia Teucros (Cæſarianos)
Quin intra portas atque ipfſis prælia Neent
Aggeribus murorum, & inundant ſanguine foſſæ.

un Cantet inanditum - - mea Catliope.) Et hic Virgilii veſtigia non in-
venuſtè, licèt haud paſſibus æquis, preſſit, I. 9. En. 52 5.
Vos ° CALLIOPE, precor aſpirate canenti,
Quas ibi tum ferro ſtrages, quæ funera Turnus (Comer Richardus
Fdiderit, quem quisque virum demiſerit Orco.
Frequens enim eſt Poëtis, ubi arduum quid, atque ſublimius, aut etiam humano
ingenio inacceffum, canere volunt, Muſas invocare, quarum ope ſe à re implici-
ta expedire valeant; idem Virg. 1. 7. En. v. 641. ſed.
L 2 Pandite

3 (84) E*

Dum Comes iret eques ſpectatum menia circum
Et veniſſet, ubi maxima turris erat.

845 Hunc vir Teutonicus ſumma ſpeculatus ab arce,

Se dedit in Comitem lapſus ad ima miſer.
Et niſi fata virum rapuiſſent à ſtrage ruentis,
Tunc Comes é lapſu triſte tuliſſet onus.
Ut levis imbriferus per nubes fulgurat æther,
Cùm fua per rimas nubila ventus arat.
Non ſecus in radiis procul armatura coruſcat,
Nec non criſtatum fulgurat omne caput.
Poſt procerum cædes, vitam Corradus & arma
Vendicat æ, & ſocios quos ſupereſſe videt.
855 Hunc Comes & ſocios dextrâ ſecurat ꝙ & ore,
Non poterant proceres tot ſine cæde capi.

Ne

Pandite nunc Helicona, DEF, CANTUSQUE MOVETE,
Qui bello exciti Reges, quæ quemque ſecutæ
Complerint campos acies, quibus Itala jam tum
Floruerit terra alma viris, quibus arſerit armis?
Et meminiſtis enim, DIVX, & memorare poteſtis.

X vitam Corradus & arma vendicat &.) i. e. Marchio Conradus Micſcan-
cervells, quum videret, ſe virtute contra hoſtem nihil amplius proficere poſſe,
vitam atque arma ſibi ſocüsque ſuis, qui ex pugna ſuperſtites fuerant, ſervari pe-
tit à Richardo Comite. Ita eàdem notione uſus eſt Vellejus Pat. 1. 2. c. 120. Snt,
qui vivos ab eo vindicatos - - tradiderint. i. e. Servatos.

y Hunc Comes - -= deatra ſecurat) Du Canuge in Glofſario: Aſſecurare.
Jecurare, pignore vel fidejizſſione interpofita Jecurum facere. Hic mos, licét om-
nibus feré gentibus communis fuerit, dextram ad fidem firmandam porrigere, ta-
men PEESIS quafi proprius erat, quod nulla jurisjurandi aut fidei formula apud
eos ſanctior quàm hæc eſſet. Nepos in v. Datam, c. 10. fidemqie de ea re more
Perſarum DEXNXTRA dediſſet. Pauciſſimis hanc Richardi Comitis Capuæ expugna-
tionem Richardis de St. Germano perſequitur: Acerrarum Comes de Neapoli exiens,
cum Neapolitanis, & aliis undiqte collectis militibus, venit Capuam, Caſtetzun -

Nidet,

63 (85) S

Ne tabéô ſolvatur humus quadriga laborat,
Mergitur in fluidis omne cadaver aquis.

Sdet, in quo Miſcancervellus (Conradus) ſe pro Imperatore receperat, qui cuùm
non haberet vidtau neceſſaria, cum Comite ipſo componens, tradits ſibi, ac reſigna-
4t5 Caſtells ipss, abiit ſecurus, qu“ voltit. Eadem fere Auonymus Monaſt. Caſi-
nenſir, p. 515. Comes Richardus cum exercitu G„ Neapolitanis egrediens, Capuam
capit civium proditione, ubi multi de T eutonicis gladis pereunt; Conradus Migca
in Cervello in Caſtro Capuano aliquamdiu reiſtit, tandem compoſitus cum Comite
cum ſitis exiit illæſus, Capita nobilibus, gau cum eo eraut, carceri deputatis. vide
ſupra pag. 56.

I. 3 Cùm

. 8
(86) 6
E EEEE E
r W WE,S ES,.
NN☛ 2 7

Cuùm dubitaret

TANCREDUS

tenere

IMPERATRICEM apud MESSANAM,

ipſam Uxori ſuæ cuſtodiendam PANORMUNM mittit,
ſcribens ei.

o⸗ breve Tancredi meritèò diffidit ubique,
860⁰ Tam ſibi quàm mundo credit abeſſe fidem.
Nunc mare nunc terras, animo ſcrutatur & urbes,
Pectore ſollicitus nec loca fida videt. =
Tandem conſilio dubitantis pectoris uſus,
Curam cuſtodis mittit ut uxor agat.
Acceptòô

2 nec loca fida videt.] Multa timet Tancredus, ſed inprimis ne Couſtantia
cuſtodià elabatur, haud ignorans, plurimos eſſe, qui ejus rebus ſtuderent, qui-
que omni curà in id niterentur, ut eam, Tancredò dejectò, & Liberam & Re-
ginam ſuam conſpicerent.

2 (87) S

865 Acceptô calaméô finitur epiſtola paucis,
Exul a quam didicit b littera græca fuit.

a Exzul] Tancredus à Guilelmô I. ſive Malo patruò ſuò cum multis Siciliæ
optimatibus defecerat, qui, contra eum conjurantes, complura munita loca ex-
pugnaverant, quibus verò ille omnibus præter Bztaram receptis, hanc, quia ei
Tancredus incluſus erat, obſidione cinxit, quàâ etiam in deditionem acceptà, Tan-
Credi ſociorumque vitæ hac lege pepercit, ut omni Sicilià cederent, neque un-
quam ſe vivôò in illam reverterentur. Itaque in Græciam trajecit, ibique annò 1161.
tutum exilii ſui locum invenit, unde demum annô 1166. Guilelmo I. fatis functô,
Guilelmi II. indulgentia in Siciliam revocatus eſt. Ex hac quinquennali ſua in Græ-
tia commoratione, & inprimis Conſtantinopoli, tantam ſibi familiaritatem in Re-
gia aula contraxerat, ut poReaà filio ſuo natũ majori KRogerio filiam Imperatoris
Græci uxorem obtinuerit, quod matrimonium inſuper odium Græcorum, erga Ger-
maniæ Imperatores, internecinum multum adjuvit.

b didlicit) Non videtur verolhimile Tancredum anteà plané rudem Græcarum
litterarum fuiſſe, cum bella feré continua, induciæ, ac fœdera, quæ Siculis ma-
ximè cum Græcis interceſſerant, contrarium poſtulaverint: Sed inprimis Norman-
ni Principes, quarum ſtirps in Tancredo filioque ejus extincta eſt, multa, varia
fortunâ, cum illis habuerunt belli pacisque negotia.

EPI-

(88) 6ℳ
zeerrt7—⸗
NEREE Gdodo god

S e re e Be e en ee e e ete e ae e3
= SGeee ez: gGe e eese eS.2G G
S= , S

EPISTOLA TANCREDI

ad
UXOREM.

Oc ego Tancredus tibi mitto Sibilia ſcriptum,
Quod poſtquam tacito legeris ore crema.
Tu quondam Comitiſſa, modò Regina vocaris,
870 Tu quondam Licium, tu modòo regna tenes.
Quas nunc faſtidis, & quæ quandoque fuere
Divitias c, memori ſingula mente nota.
Hæc eſt Rogerii Proto-Regis nobilis hæres,

Illius eſt uxor, qui d quatit omne ſolum.
Hanc

c Tu quondam Comitiſja - - nunc faſtidis divitias,) Tu, quæ quondam
Licii vel Leccæ Comitiſſa, quippe mea conjux, nunc verò per me Regiam digni-

tatem conſecuta, quàâ nihil inter mortales majus, nihil exopta atius à Deo precibus

depoſci poteſt, ſpernis quidem, ac meritò focci pendes priores fortunas, verùm

ne reputes, non prudentiaâ, non conſilié, imèò ſingulari prorſus induſtrià opus eſſe,
præſertim hôc tempor is articulò, quô, uti Terentizs ait, Lupum auribus tenenna,
nam regna facilè iisdem artibus, quibus initié parata fuerunt, retinentur: ne ergo
ſtulti tam ampliſſimis bonis culpa noſtrà excidamus, attentà atque memori mente

perpendas, hocque nunc agas, quod ego è re uſuque noſtro agenda eſſe judico.

d Proto-Regis Pæres, IWMWius uxor, qui G&.) Hoc eſt illud malum, quod

me malè habet & urit, & generis ſcilicet nobilitas, quà nemo propius Con Nantida
Rogerie

2 (89) 6&α
875 Hanc ego dulcis amor, mea præcariſſima conſors
Servandam e vigili pectore mitto tibi.
Sis Comes & Cuſtos, & ei ſis hoſpes & hoſtis,
Hanc nunquam ſine te, ſi ſapis, eſſe ſinas.
Una domus vobis, unum de nocte cubile,
880 Hanc nunquam ſine te, ſi ſapis, patiare loqui.
Delicioſa duas communicet una parapſis †
Nunc major, nunc par, nunc minor eſſe velis.

Rogerio primo Siciliæ Regi, quippe ejus filis, conjuncta: & maritus, cui nupta
eſt, quippe Henrici VI. Cæſaris Romani uxor, ad cujus impotentem dominationem
totus contremiſco: paucis, illa ſola eſt, cui fas eſt dicere:
Aſt ego, quæ divúm incedo Regina, Jovisque .
- - Conjux, una cum gente (Sicula) tot annos

Bella gero.

e Servandam) Tancredo eadem erga Conſtantiam captivam mens fuit, quæ
olim Antigono erga Eumenem fuerat, cùm eum in cuſtodiam dediſſet, & Præfe-
ctus cuſtodum quæſiſſet, qnnadmodunm ſervari vellet? ut acerrimum, inquit, leo-
em, aut ferociſſimum Elephbantum.

f parapſis) Idem eſt, ſive legas parapſis ſive paropſis; Juvenalis Sat. 3. v. 142.
- - quam multa magnaque paropſide cœnat.
Ubi Codex Juvenalis manu exaratus, quem olim Bibliotheca mea ſervavit, ſcribit
paraſcide, & videtur legendum parapſide, uti & in ora editi Juvenalis Lutetiæ
1552. Ato. Bibliothecæ Publ. Bernenſ. ad hunc locum manu Franc. Danielis, qui
erat frater Petri Danielis, adſcriptum eſt, Vetus, Parapſide. Duplex enim vocis
hujus ſcriptura reperitur, ita obſervante viro in Litteratura Græca longé eruditiffki-
mo Tib. Hemfterhiorſen ad Jul. Pollucem T. II. p. 1259. Eſt autem Vas cibarium,
in quo obſonia apponebantur.

NMI IMPE-

(90) 6

ðẽð
. ESee ,Ee e ESSEeeEe. SSE

5 . ee . Se. E
P6 E AEEen S e e

e e eef n Nn E N Nr "n f sr " "fese sf d 2

IMPERATRIX

ingreſſa Palatium audacter & imperiose loquitur,
ac reſpondet

UXORI TANCREDI.

Por hæc aſtitis ſociis Auguſta Panormum

Convehitur, multi condoluere ſenes.

885 Heu heu clamantes tacito ſub pectore flebant,

Hæredem regni quæ manus auſa tenet. g
Pro dolor b ingrediens Auguſta palatia patris,
Proh pudor inſidias obſidionis habet.
Ipſa

g quæ manus auſu tenet?] Quis tam impius aufſus eſt tantum committere
ſcelus, ut Auguſtam captivam teneat? IIIa interrogatio eſt admirantis ſimul atque
indignantis, ob rem aliquam quam minime fieri oportuiffe arbitramur: ad formam
illius apud Virgilium, qui ſibi præ cæteris in hac figurà egregiée placet. I. 1. E'n. 43.
Quod genus hoc hominum? quæve hæc tam barbara morem
permittit patria?
1. 2. v. 42.
. - 6 miſeri, qute tanta inſunia Cives?
Creditis avectos hoſtes?
ib. v. 285.
- - quæ cazſa indigna ſerenos
Fodavit vultus?
h Prohb dolor) Proh dolor, proh pudor, proh Jupiter, & ſiepè propß ſolum
poſitum funt exclamationes indignantium apud Veteres. Ovidius Il. 11. Met. v. 41.

de Orpheo à Bacchis occiſo.
— - Per-

63 (921) E

Ipſa tamen gaudens tamquam viciſſe reſultat,
890 Et quociens loquitur, viſa ſuperba loqui.
Cerreæ faſtidit opus , faſtidit amari,
Fauſta ſedens neutris imperioſa jubet.

. - perque os, proh Jupiter! illud,
Auditum ſaxis, intellectumque ferarum
Senſibus, in ventos anima exhalata receſſit.

Inde illa in rebus perditis aut afflictis rebus decantata formula: Prob Deum at-
que hominum fidem!

i Cerreæ faſtidit opus,) Cerrea eſt Sibilia; Tancredi uxor, Acerræ, vel ut
alii ſcribunt Cerræ Comitis filia, Richardi Acerrarum Comitis ſoror: faſtidit opia,

idem eſt quod Ovidius, licèt alio ſenſu, dicit - - damnat & odit opus. Triſt.
1. 3. el. 7. Orus hic denotat cficinm uti in Phœn. Senecæ act. I. v. 108.
- - faciet, ubicunque eſt opus.

Vel id quod oujusque perſonzam vel naturam decet. vid. Gronov. ad h. Sen. locum,
vel, operam & laborem, ut Cicero Orat. ad Quirit. poſt Reditum c. 11. quan
(Rempublicam) aliquandò omnes unins opere, ſervatam judicaverunt. Si prim
ſenſu accipias: intelligendum eſt offcium, fbi à Tancredo in litteris demanda-
tum, quô erga Conſtantiam captivam defungi debeat; ſi Jcundö, id vult: Sibiliam,
tùm potiſſmum eò tempore, quô Conſtantia in conſpectum ejus venit, ſe tan-
quam Reginam geſſiſſe, hancque ut captivam tractaſſe, quod verô illa utrumque
magno fortique animo contemſerit; ſi Zertio: Sibiliam omnem operam ac curam in
eo collocaſſe, ut adpofitis cuſtodibus, cunctas Conſtantiæ actiones, imo & intimos
nentis receſſus rimaretur, ne forté aliquid moliatur, quod ſibi ac marito ſuo foret
detrimento.

k Fatfta ſedens neutris) Ex prioribus blandimentis atque divinis compella-
tionibus, quibus Poéta Cæſarem UNoremque ejus onerat, facile intelligi poteſt,
animum & hic attendiſſe ad veterum opinionem, quâà exiſtimabant, Deos ſuos
nonnunquam has terras invilere, ut Bonis Bona, Malis verò Mala tribuant, eo-
rumque ſcelera præſenti pœrnâà vindicent; ſenfus ergo eſſet, Conſtantiam, ut Di-
vam aliquam ad hoc adveniſſe, ut Sibiliæ & Tancredi illosque ſectantium inju-
riam, ſibi maritoque ſuo illatam, ulciſcatur, jusque ſuum forti manu aſlerat: Fazs-
Na netttris; non favens, non propitia, inde fasgta NRidera, ſalutaria, faventia,
fanſta omina, proſpera, læœta &c.
. M Zz

63 (92) 66
Quèò Cerrea dolet, per eam tum ſiepè vocatur,
Mittit Tancredo talia mota ſuo. !

1 Tancredo talia mota ſuo.) Mota pro commota, graviſſimè irritata. Nepos
in Timol. C. 1. qetibus verbis ades ille 6t commotus, ut nonnunquam vitaæ finem
facere voluerit; vel leg. motu ſuo, nemine vel ſuadente, vel admonente, aut
conſilium ſuppeditante, ſed ſponte ſuâ, mentis ſuæ inotuin atque impetum ſequu-
ta eſt.

895

900

H ee e eee eseeee
BSee

— R Sh WLEE ET i
2 2 RNA e * —859¾2 L — S
rreeeseswerewwearwr ene r⸗ ,ð
SH6„e 65 NS ese Ss ee a
ò

EPISLOLA UXORIS.

ad

TANCREDUM SsUUM.

Uid facis 6 demens, Comitem miſiſtis an hoſtem,
Ecce quod exarſit, jus patris hoſtis habet.
Venit ad hoc Cæſar, ſed ad hoc ſua venit & uxor,
Victorem victum præda ſuperba facit.
Non opus eſt armare viros, velare carinas n,
Nec proceres belli nec numerare Duces.
Nec

m quod aravſit, jur patris hoſtis habet.) Hoſtis noſter ſive Conſtantia jus in
Siciliam cæterasdque provincias habet, à patre ſibi, mortuis duobus Guilelmis Re-
gibus, hæreditate relictum, quod ſuum jus, jam non verbis ſolùm à nobis repe-
tit, ſed bellò quoque perſequitur. quod brevi antè in Italia ſed præcipuè in Apu-
lia exarſerat: Nepos in Homil. c. 2. zantum exarſit int ſtinum belleum.

n velare carinas,) Sine authoritate caſtæ Latinitatis hôc verbéô in hunc ſen-
ſum utitur, Ovidius & alii dixiſſent, Vela pandere, tendere, dare, laxare, Ec.
ejusdem, imo pejoris adhuc stιααιι ſunt ſtatim ſubſequentia verba enſare mants,
Ppro manus enſe armare; galeare caput, pro caput galed tegere, ſive ſecundum Ovi-
dium galeam dare oapiti. I. 6. Met. v. 79. Liceèt apud Nonium Marcellum in vo-
ce bvHa ex Pacuvii ſterquilinio hec vox eruta videatur. Pacuv. Hermiona. Cia-
rum liquit, cblamide contorta aſteu clypeat brachium, ita & galeare. Chrena Epi-
Srammatis: Miſferas audet galeare puellas.

M 3

3 (94) S◻
Nec veſtire ſinus maculoſi tegmina ferri o,
Non enſare manus, non galeare caput.
Protinus ut veniat, nullò diſcrimine p vincet,
Regna per uxorem Cæſar habebit opes.

905“ Quas nimis ipſe doles cauſis malè conſulis ægris,

In caput à ſtomacho g morbus habundat iners.

Quam

0 Nec veſtire ſinus maculoſi tegmina ferri, 1 Lego tegmine, & Loricàm in-
telligit, quæ conſerta hamis ſquammarum in ſerpent'bus ſimilitudinem præ ſe fert,
inde illa maculoſi ferri appellatio, quoniam Poêtis uſitatum eſt, ſerpentum ſquam-
mas, ob varium colorem, præſertim incidentibus in eas ſolis radiis, cum macula
comparare. Virgilius 1. 5. En. v. 87.
Cæruleæ cui terga notæ, maculoſus & auro
Squamam incendebat fulgor - -
Ovidius, cùm Calmi congrefſum cum ſtupendæ magnitudinis ſerpente referret, il-
lius ſquammas Loricæ comparavit. I. 3. Met. v. 63.
Loricæque modô ſquamis defênſus & atræ
Duritià pellis, validos cute repulit ictus.
Uti noſter Ebulo ita & Lucanus I. 7. v. 497. Loricam Pecloris tegenen vocavit:
. . qua torta graves Lorica catenas
Opponit, tutoque latet ſub tegmine pectus.

p niullo diſerimine] i. e. Nullo periculo.

q In caput à ſtomacho] Similitudo, à membris humani corporis petita, ad
civilem hominum coœtum, tam Imperantium quàm parentium, transferre, exemplis
veterum non caret; in quibus præ cæteris illuſtris eſt venuſtiſſima illa Menenii
Agrippæ parabola, quà diſcordes ſuos cives, atque contra batriciorum importunita-
tem frementes, ad concordiam reduxit: „ Tempore qué in homine, non, ut
„ nunc, omnia in unum conſentiebant, ſed ſingulis membris ſuum cuique conſi-
lium, ſuus ſermo fuerat, indignatas reliquas partes, ſuà curà, ſuò labore ven-
tri omnia quæri: Ventrem in mecdio quietum, nihil aliud, quàm datis volupta-
tibus frui. Conſpiraſſe indé, ne manus ad os cibum ferrent, nec os acciperet
datum, nec dentes conficerent: hâc irà dum ventrem fame domare vellent,
ipſa unà membra, totumque corpus ad extremam tabem veniſſe; Inde apparuiſ-
ſe, ventris quoque haud ſegne miniſterium eſſe, nec magis ali quam alere
„ eum &c. Comparando hinc quam inteſtina corporis ſeditio ſimilis eſſet iræ ple-
bis in Patres, flexiſſe mentes hominum. Livius 1. 2. C. 32.

99
77
579
99

75

IIle

2 (95) E.
Quam malè diſpenſas aliis medicamina membris ,
Si Caput ignorat.
Si caput ægrotet, valeant & cætera membra „
910 Ni caput abradas s, cætera membra ruent. -

Ille autem morbus, qui ſe ex ſtomacho in caput tranſtulit, aliò vix poterit
cognoſci vel explicari modò niſi hôc: Multi adhuc Siciliæ cives atque ex ipfis opti-
matibus ſuperſunt, qui maximoperè Conſtantiæ conatus adjuvabunt, atque in tem-
pore illi fortiter adeſſe non aſpernabuntur: Hique in cauſa ſunt, cur Conſtantia
tam altos ſpiritus alat, neque de ferocià ſuâ aliquid remittat: quâà verò, ut capi-
te, longius extra regni limites remotàâ, reliqui animum deſpondebunt, & facilé
ad officium ſuum ſeſe redigi patientur.

r Si capat egrotet, valeant S. otera membra, ] Adeône inſanus es Tancre-
de, ut exiſtimes, ægrotante capite, cætera membra bene valere: Intelligit autem
infenſiſſimum Conſtantiæ, ac Cæſarianarum partium, quæ tùm, licèt Tancredé re-

rum potiente, in Sicilia vigebant, erga Tancredinos animum.

8 Ni caput abradas, Gc. ] Interrogativé Capiendum: & eaætera membra
ruent? Senſus eſt: Niſi illam, utpote omnis mali cauſam, procul hinc in deſer-
tum munitumdque aliquem locum ſeponas, & potius Reginæ inſtar heic, magnô
meòô cum dedecore, imperare ſinas, putasne clientes illius, quorum magnam tur-
bam in ſinu regni tui fovet, mente viribusque frangi poſſe? falleris, nam morbus
peſtiferus latius ſerpet, & ſana quoque membra in perniciem trahet. Vel legendum
eſt: Si caput abradas: Sublatò & remotô capite, nullò negotié omnem rem con-
ficies, quoniam reliqui opibus, duce, atque conſiliò, veluti vitali
aut! certò contabeſcent, aut ultrò tuam implorabunt fidem.

4

uccô deſtituti,
Videtur autem his,
Sibiliam Tancredo ſuadere, ut Conſtantiam è mediô tollat, eôdem ferè modô,
quéô olim Tarquinius Superbus nuncio hilii, patris conſilium exquirentis; quid fieri
vellet, indigitavit: „ In Hortum Hdium tranſit, ſequente Nuntio filii; ibi inam-
bulans tacitus, ſumma papaverum capita dicitur baculò deeufſſe &c. Liv. I. r.
c. 54.

t ruent.] Probè dictum de membris humani corporis, ob nutrimentorum de-
fectum ſenſim emorientibus. Horat. I. 2. Sat. 3. v. 153.
Deficient inopem venæ te, ni cibus atque
Ingens accedit ſtomacho fultura vuenti.

6 (96) 6

ðð
eee 2 eeee eee eee e.
an, 26 0. . N. A. 4. d. . . T. A. ,

RESCRIPTUM TANCREDI

UXOREM.

H ubi Tancredus legit, quæ miſerat uxor,
Altera reſcriptum pagina tale tulit.
Cara michi conjux, & caſti fœdus amoris,
Quam michi miſiſti, pagina robur habet.
915 Vir magnæ fidei, maturæ gratia mentis
Eſt ibi, conſilio fac, rogo, cuncéta ſuo.
Conſule Matheum per quem Regina vocaris,
Illi debemus, quicquid uterque ſumus.
Trans hominem divina ſapit, videt omnia longè,
920 Achitofel alter, pectus Ulixis habet. "
Hunc igitur michi, cara nimis, de more vocatum,
Conſule, conſiliis ipſa quieſce ſuis.

u petus Ulixis habet.] Inde ob verſutiam, calliditatem, ac prudentiam va-
riis ab Homero ornatur epithetis, zοhναι gotioures- i. c. varii conmfilii, sldae
½, oνυαι οαπσοπ verſutias, Scdρνον pridens, Ziαναια. Aeααες Sibtbia
vulpes &c.
Xx conſilüis quieſce ſiis.] Hôc ſis Catone contenta, ultra
Tu ne quæſieris (ſcire nefas).
Quieſce pro adquieſce. Curt. l. 6. C. 10. 1t07 modo liberorum parentem, in unico fi-

lio adquieſcentem, eô aαοααιρι orbari.

SS

W
WE

PADES
N re n 6£ RWEE

äůL
UXOR TANCREDI

vocatò ſuò

CANCELLARIO,

de Viro Conqueritur.

550
*

Ne mora Matheum triſtis Cerrea vocavit,
Sic ait, 6 veterum Bibliotheca Ducum.
925⁵5 O Regni tutela, fides puriſſima Regum,
Antidotum vitæ, conſule, mœſta queror;
Senſato de Rege „ queror, quòô neſcio pactô,
Serpentem mediô pectore gnarus alit. =
Ad ſenium properans dementior exit ab annis,
930 Et jubet unde vivat penituiſſe ſenem. a

Quæ

y Senſato de Rege] Barbarè, pro homine mentis ingeniique acumine ita
prædito, ut facilé res obſcuriores atque abditas percipere valeat: indé Galli 2*½
bomme ſenſè. Ironicè intelligendum eſt, nam ſupra jam in litteris ad Tancredum
exclamat, qzuid facis 6 demens? & infrta, de eòôͤdem, dementior exit ab anns.

7 Serpentem - - alit.] Eſt zegateis de ingratis, qui beneficiorum obliti,
ſuos benefactores injuriâ afficiunt. Græci dicunt ι τι. vid. Adagiographi.

a jubet undè vivat pœnitziſſe ſenem.] Nihil ſani ſenſus niſi hoc hinc elicere
poſſum: Tam inepta ſibique pernicioſa, ob ſenium delirans Tancredus, nunc ju-
bet, ut certo eum aliquando antejuſſorum & vitæ ipfius pœnitentia inceſſura ſit:
vivat pœnitniſſe, pro pœniteat vixiſſe.

N

63 (98) 6
Quæ ſpes regnandi, vel quæ mihi vita ſuperſtes,
Cum prope me patrio jure ſuperba ſedet.
Et quociens video quæ Cæſaris ore fuperbit,
Ah tociens animus deficit inde meus.
935 Conſule, quid faciam, privatis conſule morbis,
Nam cruciant animos nocte diedue meos.

b patrio jure ſuperba ſedet. ] Conſtantia Rogerii patris ſui jus in Siciliam ſibi
vindicat, juxtadue me Regio throno inſidens, ſuperbé imperat. SkDERE pro-
prium de Imperantibus, juraque dicentibus verbum eſt. Lactantins de Deo Il. 6.
c. 8. Sedet enim maximu: & ανααàιimns juder, ſeculator ac teſtis omniunz.

caa (99) 53

RESPONSIO BIGAMI.

Unc ita Matheus meritèò Sibilla vocaris,
Nam procul expertâ mente futura vides.
Regis culpa fuit, certe non imputo Regi,
940 Plurima cor noſtri Regis ngenda gravant.
Implicitum multum dominantis ſenſus oberrat,
Et quandoque jubet, quod rationis eget.
Et quia caſtra fidem quàm plurima non benè ſervant,
Urbes ſpem modicæ credulitatis habent. c
Verti-

c caſira - - fidem - - urbhes Credulitatis habent.] Dubià militum ve-
luntate etiam togatorum civium fides vacillare videtur: Caſtra & Urbes, pro Mili-
tibis & Civibiss; ut Horat. I. 1. Od. 10.
- . iniqua 1 ro& Caſtra fefellit
Ft Propert. 1. 4. cleg. 4
Atque intermiſſa caſtra filere tuba.
Ita ferè ſemper vulgi & civium mos fuerat, ad militum nutum, utpote plus va-
lentium, ſuam adcommodare voluntatem; quod & Dioni ejusdem, cujus Tancre-
dus erat, Siciliæ tyranno fataliter contigit: Vilgus ofenſaà in eum militum volun-
tate liberias loquebatur, & tyrannum non ſerenduun diclitabat. Nep. in vita ejus
c. 7. .
CREDULITAS hic fidem quoque denotat, & à poſterioribus ſcriptoribus
pro firma Chriſtianæ Religionis perſuaſione accipi cœpta eſt: Salvianm l. 3. Contra
avaritiam: liceèt credulitatem tuam verhis velis aſſeverare, non credis. Petrus Chry-
Jologus Serm. 159. Rcut ili Magi, qui ſunt fidei noſtre Duces, Credulitatisque
Principes.
N 2

(100) S0

945“ Vertitur in dubium, quô ſit cuſtode tuenda,
Vel quô ſervetur præda verenda locô.
Indè ſuos dejecit humo Matheus ocellos,
In cor ſe referens, præmeditatus ait.
Eſt locus, eſt memini mediis contentus in undis,
95 Quem maris ex omni parte tuentur aquæ.
Quem vis naturæ cumulum produxit in altum,
Qui circum ſcopulos ſub pede rupis habet.
A rate remivaga ſcopulis munitur acutis,
Hinc lapis hoſtiles, hinc vetat unda pedes.
955 Qui nomen Salvator d habet, quia credite ſalvat,
Tantaque ſit tanto præda tenenda loco.
Cerreæ placuit numur e, quod dixerat ille,
Scribitur Urbano pagina parva viro.
Hanc Alierne Comes munito carcere ſerves f,
960 Nil ſuper hoc Regi gratius eſſe putes.
Proti-

d Qui nomen Salvator) Optimè atque peraccuraté Bened. de Falco in Anti-
quit. Neapolit. Vol. 21. Burmann. Theſ. Ital. p. 9. de hoc Caſtro: „Per maris
„ littora reliquiæ piſcinæ Luciclli apparent, quæ usque adhuc (Locugliano) vocan-
„ tur, ejusque Palatium promontorium erat Echiæ in mare procurrens, proceſſu
„ vVerô temporis à continente diviſum fuit, ac à Normannis in Fortalitium ſeu
„„ Caſtellum communitum, quod cuͤm ad formam Ovi ſit erectum, Caſtellum Ovi
„ dicitur. In Caſtello Ovi exiſtit Salvatoris ſacellum, locus idcircôò is antiquitus
„ Sandti Salvatoris Infula nuncupatus fuit, eſtque è regione Pizzofalcone.

e placuit numur,] Legendum Murmur. Iniquòô animò Ebulo noſter ferre
videtur, quòd Matthæus Cancellarius Sibiliæ ſuaſerit, ut Conſtantiam in munitum
aliquem locum, aquis undique ac præruptis ſcopulis cinctum, ableget; inde con-
ſilium ejus Murmur vocat, quod eſt ſermo inconditus & tumultuoſus. Quare vulgi
ſermonibus, quia eis loquentiæ multùm ſapientiæ verò parùm inſit, murmur, ple-
rumque tribuitur. Ovid. I. 13. Met. v. 124. Miermur vulgi; & alibi Murmura
famæ &e.

f† Alierne Comes - - carcere ſerves, ] Nihil de hoc Alierno Comite com-
pertum

Protinus Auguſtam, Cerrea præcipiente,
Ad te Parthenope remus & aura vehit.
Sic ſcelus eructat, ſcelerum ſic fümat abyſſus,
Thuraque mortiferi fulfuris olla vomit.
965 Sic vetus exalat fumum putredinis antrum,
Effundit quæ vix texta venena capit. g
O Sodomea lues, O Gomorrea propago,

Vixeris urbanis morsque ruina tuis. b
Vasva

pertum habere potui, niſi quod in oppoſita pictura, nihil aliàs memorabile conti-
nente, hæc verba ſcripta ſint: Scribit Bigamus Sacerdes Alierno Neapolitano, vt
Imperatricem in Caſtro Salvatoris ad Mare benè ciſtodiat. Sed & hoc animadver-
tendum eſt, cœæteros Scriptores, qui horum temporum hiſtorias concinnarunt, ſal-
tem illos, quos mihi pervolvere licuit, nihil de triplici hac cuſtodiæ permutatio-
ne commemoraſle; Nam ſecundum noſtrum authorem Conſtantia primùm à Saler-
nitanis Meſſanam, indé à Tancredo Panormum, hinc autem à Sibilia in Caſtrum
Salvatorig, Neapoli imminens, transmiſſa fuit. Richardus de S. Germano in Chron.
ſuo p. 549. paucis his rem totam abſolvit: Salernitani ad captandam Tancredi
Regis gratiam, detentam Imperatricem ipſi Regi in Siciliam mittunt. Otto de §.
Blaſio cap. 37. ne hanc quidem Conſtantiæ in Siciliam transvectionem attingit, ſed
hæo ſolum narrat: in qua mora (Cæſaris ad Neapolin) à quibusdam Baronibis
Apaliæ, propinquis ſuis, Imperatriæ capitir, & cum maxima diligentia ocſtodita,
in captivitate detinetur tempore aliquuanto.

g Effundit quæ vix texta venena capit.] Longè hinc vox zexta amoveatur,
illius veròè locum tutò occupet teſta: ut ſententia hæc ſit. Matthæus tantum ve-
neni ex impuriſſimi ſui pectoris fonte effundit, quantum vix ulla teſta capiendo
par eſſet. Teſtis i. e. Amphoris ſeu Cadis fictilibus veteres utebantur, ad conden-
da vina, quarum optimæ erant, quæ in Græcia fingebantur, id docente Lambinò
ad hæc Horatii l. 1. QOd. 20.
Vile potabis modicis Sabinum
Cantharis, Græca quod ego ipſe 1 ſta
Conditum levi, datus in theatro
Cuùm tibi plauſus.

h urbanis - - tis.] i. e. Civibns, urbem incolentibus. Nepos in Cim.

c. 2. Popzlum Urbanum adpellavit, ad diſcrimen eorum, qui in agris habitant.
N 3

π.☚

Vasva peccati 1, veteris vetus amfora fraudis
970 Pons odiique nefas, exiciale chaos.
Cemplum Luciferi, qui noctem Lucifer odit,
Qui quantòô voluit, celſior eſſe, ruit.
Duxeris unde genus 6? Gens à me nulla requirat,
Nam Cartago tuos iral⸗ miſit avos. !
975 Paupere lintheolo tecti venere Salernum,
Quorum pauperies WZ niſi flere fuit.

Quos

—

i Vasva peccati, J Leg. Vas vah peccati. In ora libri Bongarvſius Correxit
Valva, ſed prior lectio fimplicior.

k Duweris unde genus ²] Trita phraſis Ovidio, aliisque, is l. 6. Met. v. 427.
Et Genus à magno ducentem forté Gradivo.
Ep. Her. 19. v. 148.
A tibi ſuſpecto ducit Ulixe genw.

1 Carthago dir. tuos mittit avos. ] Pr roprie mitti dicuntur, quæ ex longin-
quis terris advehuntur, & quæ beregrina ſunt. Ovid. l. I. Faſt. v. 34 r.
Tura nec Euphrates, nec miſerat India Coſtum.
Per Avos autem majores quosvis ac progenitores delſignat. Sen. Herc. Fur. act. 2.
V. 338. 339.
- - Nobiles non ſunt mihi
Avi, nec altis inclytum titulis genus.
Lucanus I. 8. v. 73.
Femina, tantorum titulis inſignis avorum.
Quèd verò Matthæus ex diruta Carthagine originem traxerit, id nen ſine omine
factum eſſe, obliquè ſignicare voluit, cùm, quia Carthaginenſes ab omni memo-
ria, & florentibus & perditis eorum rebus, Romano nomini fatales hoſtes fuerunt:
tum etiam, ut obſcuriſſimi generis vilitatem in Matthæo taxaret, dnd ex urbe
everſa oriundus ſit; Magnæ enim ſemper laudi ducebatur, patriam h habere, omni-
bus copiis adfluentem, ædificiorumque elegantia & amplitudine ſplendiclam: Quod
Nepos in Alcibiade, cùm & animi, & corporis fortunædque bona, quibus præ Cæ-
teris cCivibus fuerat inſtructus, enumeraſſet, ut primum, maximumque polſuit, quòd
ATHENIS ampliſima civitate natus eſſet. Cap. I.

3 (103) Eig
Quos utinam nunquüam vidiſſent littora noſtra,
Ex his naturæ non quereretur opus. m
Officium quorum naturæ crimen & hoſtis u,
Femineas cæca polluit arte genas. o
Exultans odiis, contraria pacis amaſti,
Eccleſiæ ſtimulus p, ſeu rationis honus.
Juſtitiam viduis viſo non ære negaſti,
Multociens ſociis cauſaque litis erat.

Primi-

m Ex bis naturæ non qwtereretur opts. ] Ad hujus ſequentisque verſûs denſil-
ſimas tenebras diſſipandas, nihil lucis video præter adjectam picturam, in qua
Matthaæus altiori ſelleæ inſidens, duabus ſuis uxoribus ab utraque parte adſtanti-
bus, manus ſuas illarum humeris imponit, hæ verò, manibus in ſinum mariti re-
jectis, illi adblandiri videntur, cum his verbis: Matthaæus Cancellarius, prima
or, ſocunda uwor. Ut hæc verborum ſit ſententia: Niſi majores ejus Italiæ lit-
tora attigifſent, non eſſet cur natura de illata fibi injuria quereretur, cui inter
alias hæc eſt ab Optimo Conditore poſita lex, ut Bini, Mas & Fœmella matrimo-
niô jungantur.

n Chicium quorum naturæ crimen. & boſtie, J Lego quarum, ut referatur
ad uxores, quarum flagitioſa officia, quæ Mattheo in illicita Venere præſtiterant,
natura ipſa abhorret, crimendue ducit nullo ſatis piandum ſanguine.

o Femineas cæca - - arte genay. 1 Foœminarum pudicitiæ inſidias tendit,
easque ignotis doloſisque artibus, quaſi Magico carmine irretitas, omni nequitiæ
genere contaminat. Qecæ artes ſunt ignotæ, obſcure. CacuM enim non tan-
tuͤm eſt id, quod non videt, ſed & quod non videtur; ut Virgilio cρas ignis l. 4.
En. v, 2. Caciuimn vielnin Ovidio Ep. Her. 4. v. 20. Cæca via Propert. 1. 2. eleg. 4.

p Eccleſtæ ſtinnelus,] Stimziins proprie eſt id, quòô, ad rem aliquam cele-

◻W

rius atque alacrins promovendam, utimur; Itaque Matiéheuns Stimulus Eocieſie vo-
cätur, duod poteſtate ſuâ cuùm ſacrà, nam Sacerdos erat, tum civili, quia Cancel-
Varii munere fungebatur, ad Eccleſiæ perniciem abutatur, eamque velut ſubditis
ſtimulis cité pede ad exitium fuum propellat. Et hôc ſenſi recte de Matthio,
quæ Lucanus de Cæfare I. 7. V. 55 7. ſed. ſcoriß

1 „ dicerenrur.
rabies populi, imulurzue Figornm,

qua parte ſui percat ſcelus, agmina circum
It vagus, atque aninus ignes flagrantibus addit.

98 5

990

3 (104) α
Primicias odii pro regno ſæpe litaſti,
Unde queri poterant ſæcula ſolus eras. 4
Te ſinus Eccleſiæ contra decreta recepit,
Peccati Bigamum r non decet ara Dei.
Te prece vel pretiò, ſanctiffime Papa fefellit,
Neſcio quô pactô tanta licere viro.
Ut Bigami ſcelerata manus tractaret in ara
Cui Deus æterno ſe dedit eſſeé parem. ⸗

Sæpe laboranti cum nil ſuccurrere poſſet,
Humano tepuit ſanguine gutta pedum.

Ut

q Jecula ſolus erar. J Secula pro tempore Lactantius poſuit l. 5. c. 1. & doctis
bujus ſeculi - - derideri ſolet. Hic verò notat bpomines, uti apud Claud. I. 2.

in Rufin. v. 473.
Hùc poſt emeritam mortalia ſecula vitam

Deveniunt . .
Mortalia ſecula i. e. homines.

r Peccati Bigamum] Leg. peccavit. Ordo eſt, quod te ſinus Eecleſiæ recepit,
peccavit contra decreta ſua, quoniam Bigamum ara Dei non decet. Ilud peccati,
quôcunque modèò volvas atque revolvas, ineptum eſt.

1
8 Ut Bigami - - dedit eſſe parem.] Sententia eſt: Quæ hæc licentia?
ut is, qui à nullo ſcelerum genere manus ſuas unquam abſtinuit, iisdem impiis
manibus venerandum Chriſti corpus, ſub panis ſpecie latens, attrectet? Magiſter
d'Ebulo facilé hic ab hominibus, curioſius verba rimantibus, impietatis reus fieri
poſſet, quaſi filum, quod ad humanam ejus naturam adtinet, Deo Patri parem

arbitretur.

t Humand tepuit - - gutta pedum.] Gutta pedum eſt Podagra, Gallis
hodiè la Goztte dicta. Chronicon Caſatrienſe citatum du Cangio in Gloff. h. v.
IUia infirmitate, quæ Gutta appellatur, graviter fuerat occupatus. Sævum Matthæi
animum, dolores podagricos ſanguine humano ſedantis, jam ſupra exagitavit.

α (105) Sen

995 Ut Paris exuſſit Trojam fataliter uſtam,
Ut Sodomces miſerè merſit abuſa Venus.
Urbs ita Lernina æ tibi credens falſe Sacerdos,
Mortis in opprobrium per tua facta ruet.
Nec tu Parthenope, quod Cæſar abinde recefſſit,
1000 Exultes, veniet, fortior atque ferus.
Ut Jovis ad prædam, quantô volat altius, ales
Deſcendens tantoò fortius ungue ferit.
Non aliter Cæſar mundi deſcendet ab ala,
Trux veniet tandem, qui fuit ante pius.

u abuſa Venus. ]1 Paſſivs, pro Venere, qua Sodomaæi abuſi fuerunt. Dantur
enim multa deponentia, quæ & agendi & patiendi ſignificationem habent, & à
veteribus Grammaticis communia nominantur. Ratio inde eſt, quia priſci illa etiam
activa terminatione proferre ſolebant. Vid. Cort. ad Sall. Bell. Cat. C. 7. p. 49. La-
ctantius de Ira Dei c. 16. ita qrtaſi conununi latrocinio terra omuis depopulabitur.

Xx Urbös Lernina] Salernum.

y Ut Jovis ales - - ungue ferit. ] Simile huic eſt Ovidii illud I. 3. Art.
Am. v. 420.
Et Jovis in multas devolat ales aves.

—

—

O0 D0S

(106) S*

ẽ

OUYMUM ES

2ò
DOMINUS.

PAPA CELESTINUS.

miſit
TANCREDO,
ut
CONSORTEM CESARIS

dimitteret.

4
A /
.
S
S

2 ¾
5
2

Sek

1005 Lnpori elapſu, ſpatioque vagante dierum,
A Celeſtino littera mifla fuit.
Hæc Tancrede tibi mando per numina cæli,
Et niſi quod jubeo, feceris, hoſtis ero.
Unde tibi tantus furor, aut dementia tanta?
I0IOD In jubar illicitas ſolis inire manus.
Unde tibi tantæ fupereſt audacia mentis?
Aufus es expertam detinuiſſe diem. a

„.

Jam

a epertam - diem.] Leg. Eſperiam, ſive Italicam, Auſoniam. HESPE-
MHI4 enim antiquis Italia dicta. Virg. I. 1. En. v. 350. ſeq.
Eſt locus Heſperiam Graji cognomine dicunt,
Terra antiqua, potens armis atque ubere glebæ:
Oenotrii coluere viri, nunc fama, minores
Italium dixiſſe, Ducis de nomine gentem.

(107) 66

Jam tumet unda maris, jam fervet & ira Leonis,
Jam trepidant montes, jam mea cimba timet.
IOIS5 Jam fera concutiunt ſine lege tonitrua mundum,
Jam Polus ignoſcit b, æthera fulgur agit.
Quam geris incluſam, trans Alpes cornua fundit,
Sollicitans ſolem regia luna ſuum.
Quis tibi jura dedit? tribuit quis vincula Petri?
1020 Jus ſine jure tenes connubiale viro. c
An tibi ſceptra parum regni ſumſiſſe d videtur?
Infelix honeri cur fupperaddis honus ei
Sæpius in ſtragem ruit incidentis, & icta
Allidens longe concutit arbor humum.

Quem

b Polus ignoſeit, ] Leg. Igneſcit. Virgilius I. 1. En. v. 94.
Intonuere Poli, & crebris micat ignibus Ether.
Sicut igitur haàc metaphorà, à fulminante ac fulgurante Ethere deſumptà, iratus
Cæſaris animus indicatur, qui fulminis inſtar omnia laté proſternet, & incendièò
devaſtabit; ita Virgilius de Tzerno contra Trojanos furente l. 9. En. v. 66.
Igneſennt iræ, & duris dolor ofſibus ardet.
Hoc autem vult: Conſtantia maritum Cæſarem in auxilium atque liberationem ſuam
vocat, qui protinùs vindex atque aſſertor uxoris ſuæ aderit.

c Jus - - connubiale viro.] Abuteris regnandi jure, quod ſoli Henrico,
ob Cowſtantie connubium, debetur.

d ſeeptra regni ſumpfiſſe] Singularis eſt vocis ſwcmere efficacia, ad deſignan-
dum, Tuaneredum in jura aliena involâfſe: undé & illud Pollic
fluxit: Imperium ſumfſit, & paſſim apud Eutropium & alios Pur

Tyrannis vel Ducibus, qui perfidi, ruptô militari ſacramentô, ab Imperatoribus

in Gallieno C. 4.

ram ſitmere, de

ſuis deſciverunt, dicitur,

e oneri ſuperaddis onzss “J Tuòô te infortuniò mactas miſer, ſat en

Oia

Xxiſſe criminis, tua vetera facta penſando, videbis, ſed inprimis cùm
invaſiſti, quà tam effreni audacià non contentus, aliud ſuperaddis facin
ſi non gravius, haud certé minus, quôd Imperatricem captivam detines.

◻2

E regnum

18, priori

2 (108) 6

1025 Quem gerit accinctus gladiator læditur enſe,

Qui prius incepit, verbera, plus doluit.
Quod tibi continget, Saladin quod contigit olim f,
Cujus Hieruſalem lancea vincit humum.
Crux ubi capta g fuit, quâ certa redemptio noſtra eſt,

1030 Movit in actorem ſecla præda ſuum. b

Sic

f Saladin quod contigit olim &.] SALADINVUS Saracenus, Nepos ex fratre
Siracimi, Egypti Regis, quod regnum patruus, armis occupatum, huic Nepoti
ſuo Saladino teſtamentô reliquit: Is quòd ingenii atque animi fortitudine, ſingula-
rique in bello peritià omnibus præſtaret, celeriter Imperii fui fines longè lateque
& in ipſam quoque Palæſtinam protendit, quod eò facilius illi erat, quum in
ſumma Cbriſtianorum ignavia, atque funeſta diſſenſione, feliciſſimum armorum
ſuorum haberet ſucceſſum; Acie enim, quarto Nonas Julias anni à parta ſalute
1187. fuperatis, ac in fugam verſis Chriſtianis, ipſoque Rege Hieroſohmæ Guido-
ne de Liſiniaco vix Saracenorum manibus elapiò, ad urbem Hieroſolymam caſtra
movit, quâ brevi tempore obſeſſà, hàâc ſeſe conditione oppidani dediderunt, ut ſi-
bi cum Hiberis rebusque ſuis, quæ moveri poterant, diſcedendi libera foret facul-
tas: Quòô factô omnia reliqua illius terræ munita loca, paucis exceptis, in pote-
ſtatem Saladini ceſſére. Jacob. de Vitriaco in Hiſt. Hieroſol. p. 118. apud Bongar-
Fium in geſtis Dei per Francos'T. I.
g Crixæ ubi capta ] Hoc graviter dolet Vitriacus eod. I. „ Ut autem certis
„ indiciis, & evidentibus ſignis Dominum ſibi terribiliter offenſum agnoſcerent, &
„ divinæ protectionis clypeum ab ipfſis receſſiſſe non dubitarent, liguum ſalutiferæ
„ Crucis, quod die illèé tenebroſô ſecum in prælium detulerunt, lamentabili infor-
„ tuniô amiſerunt.

h Movet in adtorem ſecla præda ſuum.] Lego Secula, eòdem ſenſu quò ſu-
pra, homines ſcil. & Principes Chriftianos illa ætate viventes: Saladinis, captis
omnibus ferè Terræ Sanctæ civitatibus, profligatis Chriſtianis, ac direptis eorum
bonis, ingentem ante ſe predam agebat: quôò lugubri nuntiò excitati Europæ Prin-
cipes, ut laborantibus adflictisque ſuorum rebus quamprimum fuccurrerent, vali-
diſſimis inſtructi copiis, expeditionem in Orientem ſuſceperunt, inter quos poten-
tià atque authoritate Fridericus Romanorum Imperator, Barbaroſſa cognominatus,
Philippus Galliarum, & Richardus Angliæ Reges, reliquos longè antecellebant:
In qua expeditione Fridericus, qui, diverſo itinere atque tempore, prior in Aſiam
contenderat, cùm Cyduum Ciliciæ fluvium, quem Vitriacus Ferreum nominat, in-
tenſiſ-

reeeeeeeeeee

— —

fd E—

— ——

3 (109) S

Sic in te tua præda manus converterit omnes,
Quod compenſabit libera præda vices.
His igitur lectis, tibi mitto, remitte maritam,
Ipſa ſuum poterit pacificare virum.

1035 Hæc ubi perlegit Tancredus, ùt unda movetur,

Ut quatitur tumidis parvula puppis aquis.
Ignorans quid agat, Dominam dimittere mundi
Fluctuat, & contra juſſa tenere timet.
Ut ictus inveniens nemorum diverſa viarum
Compita, quòô tendat tramine neſcit homo.
Tandem conſilium deliberat anxius in ſe,
Quam tenet incluſam triſtis abire jubet.

tenſiſſimo ſolis æſtu lavandi gratiaà ingreſſus eſſet, non ſine irreparabili damno uni-
verſæ Chriſtianæ rei ſubmerfus eſt.

i Luam tenet ineluſam triſtis abire jubet.] Plerique ſcriptores liberatæ Con-
Nſtantiæ gloriam Cæleſtino Pontifici acceptam ferunt. Chronicon Foſæ Novæ p. 74.
Collect. Caruſ. T. 1I. „„Annòè 1193. Indictione decima, hôc annô Dominus Cæ-
„ leſtinus Papa miſit Dominum Egidium Diaconum Cardinalem Anagniæ Panor-
mum, retulit Imperatricem Conſtantiam, quam Salernitani dederant Regi Tan-
credo, & honorificé duxit eam Romam, & ſic Dominus Papa honorificè reman-
„ davit eam cum ſuis expendiis Imperatori in Allemanniam. Otto de §. Blaſio
cap. 37. „ Apoſtolicus (Pontifex) comotus (ob Conſtantiam cabtam) Præſumpto-
res hujus rei, terrà eorum ſub interdicto poſità anathemate conſtrinxit, Impera-
„ tricemque Captivitate relaxari coëgit, quam poſtmodum ad Cisalpina reverten-
„ tem, Imperator recepit, die ultionis in corde ejus cum nimia indignitate ſtatu-
„ tutâ. Mollius de hoc Tancredi facto, nulla Cæleſtini mentione injectà, judicat
Richardu de §. Germano locô ſæpè jam cit. Quam (Conſtantiam) Rex ipſe (Tan-
credus) debito cum honore (à Salernitanis miſſam) recipiens, magnis ornatam mu-
neribus, in Alemaisiam ad Imperatorem remittit.

59

797

97

02 ILL U-

(1IIO) 86

ILLUSTRIS

REX ANGLI

à JEROSOLYMIS rediens captus præſentatur

AUGUSIO.

Fſaris ut fugeret leges, tuus Anglia Princeps
Turpis ad obſequium turpe miniſter erat.
1045“ Quid prodeſt verſare dapes? Ervire culinæ?
Omnia quæ fiunt, Cælſar in orbe videt.
Rex ſub veſte latens, male nam veſtitus ut hoſpes
Captus defertur Cæſaris ante pedes.
Cæſar Cæſareum vocat ad ſe more ſenatum,
1059 Conveniens Regem, talia, queſtus, ait.

Quis tibi poſſe dedit, noſtrum ſaturaté cruoris
Noſtros nocturna perdere fraude Duces 4?
Parco

k Cæſaris ut fugeret - - verdere fraude Duces.] Nihil enucleatius ad hæc
illuſtranda adferri poteſt, quam quod Ozto de §. Blaſio cap. 38. de tota hac hiſto-
ria retulit, ita ut illius verba, licèt longiora, his ſubtexere haud dubitem: „Hac
„ſtempeſtate Rex Anglorum Richardus de expeditione transmarina rediens, per
„ Unga-

1055

1060

(1III) 66

Parco tibi, jam liber eas in ſanguinis hauſtum,
Nam tua Jeruſalem dextra redemit humum.
Spectat adhuc certè reditus Trinacria noſtros !,
Quæ tibi ſub falſo munere præda fuit.
Nam fallis miſerum ſola formidine Regem
Diſſimulans bellum jura ſororis agens.
Te poſtquam vicit multo Tancredus in auro m,

Aufſus es in noſtrum jus perhibere fidem.
Rex

„ Ungariam in fines Ducis Leopoldi, paucis comitatus, devenit, memorque inju-
„ riarum eidem Duci apud Accaron à ſe exhibitarum, ipſum nimis metuentem,
„ dimiſſò Regali obſequiò, privatò habitu furtim celeriterque tranſire cupiens, in
„ quoddam diverſarium apud Viennam civitatem neceſſitate prandii divertit, ſociis
„ Præter paucos à ſe dimiſſis: Itaque ſervili opere, ne agnoſceretur in coctione
„, Pidmentorum per ſe dans operam, altile ligno afixum propria mann vertens aſſabat,
» annilum egregium digito oblitus. Quidam igitur de familia Ducis, qui cum Duce
„ apud Accaronitas viſum Regem notum habebat, de civitate fortuitò egreſſus, taber-
„ nam Regali coquo infignem, intravit, & ex conſideratione annuli ipfum reſpi-
„ ciens & recognoſcens, agnitum diſſimulavit; concitoque curſu in civitatem re-
„ verſus, Ducem qui tum fortè aderat, de præſentia Regis certificans, admodum
„ exhilaravit; Igitur ſine mora aſcenſis equis cum frequentia militum Dux accur-
„ rens, Regem frixam carnem manu tenentem captivavit, irriſumque tali opere
„ in civitatem duxit, eumque arctiſſimæ cuſtodiæ mancipavit, digna recompenſa-

„ tione reddens ei quod meruit.

1 Spectat - - vesſtros, ] Spectat pro Exſpectat. Pro veſtros lege noſtros.

m Qu tibi - - in auro,] Cùm annéô 1I190. Richardus Angliæ Rex, claſ-
ſe ſua in Aſiam profecturus, in itinere ad Tancredum Siciliæ tund imperantem,
divertiſſet, cum ut ipſe verbis quidem præ ſe ferebat, quò & Tancredum & ſoro-
rem ſuam Joannam, quæ olim Guilelmo II. nupta fuerat, officioſè ſalutaret, re
autem vera, ut ingentem pecuniæ ſummam, quâà haud dubieèe ad tanti itineris,
tantique belli ſumptus ferendos, indigebat, à Tancredo, Siculisque nomine dotis,
ſorori ſuæ debitæ, extorqueret: Meſſanenſes, nam ibi tum appulit, id ſentientes,
tumultum moverunt, omnesque Anglos ex urbe ſua ejecerunt: quà re incenſus
Richardus, tantam injuriam vindicaturus, armataà manu Meſjanam, ante quam
eaſtra ſua poſuerat, ingredi ſtudebat; Tancredis, ut ingruentem tempeſtatem evi-
A taret,

(1II12) E

Rex ita relpondit tollens ad ſidera palmas,
A meritis, inquit, collige digna Deus.
O Deus omnividens hominum qui cernis abyſfum,
Qui terra qui mare concutis, aſtra legis,

1065 Quàâàm benéè reſpondes patientibus ardua prole,

Sic tuus emeruit miles ab hoſte capi.
Hinc, ait, & Cæſar, quod opus, quæ cauſa, quis actus?
Me nunc incuſant, rem modo-cauſa ferat.
Sum reus, auctor abeſt, nec adeſt, ſed abeſſe neceſſe eſt,
Quisquis erit, vires Regis & arma probet.
Salva pace tua veniat, qui pugnet & inſtet,
Objectis faciens enſis utrique fidem. 9
An

taret, ad Richardum properat, eique perſuadet, id non ſuo juſſu, ſed paucorum
civium contumaciâ factum eſſe, cunctaque, proùt imperaſſet, ſe acturum pollice-
tur; cujus atque Philippi Galliarum Regis, qui & ibi cum claſſe aderat, precibus
victus, ab urbe receſſit: Sed ubi Richardus (hæc ſunt verba Fazeli de Rebus Si-
culis Poſter. Decadis l. 8. Cap. 6.) Uudificari Je ab oppidanis cognovis, indignatus,
admotis confeſtim ad muros ſealis, injecloque portis igne, tanto impetu per mis
diei ſpatium urbem infeſtavit, ut disjectis mœnibus, portisqute revulſis, urbe tandem
Sit potitus, magn civium ſtrage edità, qiam major etiam cædes fuiſſet ſecita, ni-
N. viéctor civium motis, receptui canere jicſſiſſet: Jedato tetmeeltu, & civibus aliquot
ſediitonis authoribis morte multatis, Tancredus non multé poſt afftit, & pecwzid

mutuo à mercatoribus acceptâ, redditaque Joannæ Reginæ dote, pacem cum Richar-

do firmavit &.
n Sulva pace - - enſis utrique fidem. ] Hos verſus explanatiores reddunt
verba illa, quæ in pictura, ex adverſum poſita, leguntur, in qua Imperator Hen-
ricus ſellæ inſidet, & Richardus Rex coram illo ſtans, manum flrictò gladiô ar.
matam protendit, his adjectis verbis: Rex Angliæ de morte Marchionis accmatur,
quod abnegans ſe enſiva mantt excicſaturum promittit; per Marchionem intelligit
Ducem Leopoldum; qui duo cùm jam olim in Palaæſtina inter ſe obtrectaſſent, &
Rex inimicitiam ſuam erga Ducem palam præ ſe ferebat, tantò magis ſuſpicionem
movit, quèd jam redux factus, fines Ducis ipſamque illius imperii ſedem Vien-
nam, ingrefſus ſit, quaſi vitæ ejus inſidiatus fuiſſet; Ille vero ad innocentiam
ſuam coram omnibus teſtandam, ſed inprimis ut eam Cæſari tanquam Judici pro-
baret,

9 (113) SGH6

An pugnare meo ſolus cum Cæſare veni?
Abfit, in hac humili veſte quis arma movet?
1075 Et ſi cum Dominô mundi pugnare licebit,
Unde michi veniet miles, & unde pedes?
O decus imperii, nec me ſine judice dampnes,
Nam tua judicü crimine jura carent.
Me tibi committens, tuus oro mitius in me
1080 Quam meritum noſtri poſtulet enſis agat.
Flectitur hac humili prece, quem non mille talenta o,
Nec Summi potuit flectere carta Patris.
Imperio poſtquam jurans ſe fubdidit, inquit,
Vivat in æternum lux mea liber ero.

baret, vanum imputati criminis auctorem ad fingulare certamen, pro illorum tem-
porum recepta conſuetudine, provocat.

0 Flestitier - - quem non mille talenta. ]1 Non tamen ſine redemptionis
pretio evaſiſſe Regem, Otto de S. Blaſio citatô locô aperté declarat: „Impera-
„ tor itaque captum Anglorum Regem audiens, miſſis ad Ducem nunciis Regem
„ ſibi præſentare juſſit, præſentatumque Wormatiam aſportari, vinctum ferroque
„ onuſtum præcepit, dans ſibi induciis deliberandæ redemtionis: ad quem multi
„ ſuæ terræ majores viſendi gratia venerunt, & diverſas rerum ſpecies Domino ſuo
„ obtulerunt. Itaque pro captivatione peregrini Regis Leopoldus Dux à Summo
„ Pontifice exoommumicatus, ne ſimili auſu peregrini ſancti ſepulchri à quoquam

„ impetiti, à ſubventione transmarinæ Eccleſiæ deterrerentur. Tandem datis in

„ redemptionem fuam Imperatori multis millibus centenariorum auri & argenti,

„ nec non & Duci Leopoldo auro & argento pro libito collato, ei

ſacramento ab eo firmata, captivitate cxuitur,

& pace & re-

„
Ccgue multatus

conciliatione

rediit in terram ſuam.

b carta Summi Patris.] Pontificem id factum Leopoldi Ducis iniquo animo
tuliſſe, ex ſupra ab Otthone de S. Blaſio allatis, intelligitur.

P DIO-

6 (114) 6£

2

C 5 WNEEE Ee⸗ ,
R ☛☚ 6 . .
D Se S SeS
ℳ 16 W☚ SEbn

DIOPULDUS

aggrediens
SCM. GERMANUM,

Equum ſuum à tribus Ruſticis digladiatum amiſit, &
villam viriliter cepit.

1085 Ntereà Dipuldus ovans armenta capiſcit 97,
Virtutis ſequitur gratia diva virum.
Caſtra ſuperba cremat, capit oppida, territat urbes,
Ad Tancridinam quæ rediere fidem.
Sub pede montis adeſt uberrima villa Caſini,
1090 Qucæ nec paſtori credere Cauta fuit.

Hanc

q armenta capifeit, Lege capeſſit, etſi inuſitatum ſit probis ſcriptoribus di-
cere àrmenta capeſ. ere pro capere, pervulgatum verô capeſcere Rempublicain, pu-
gnam, arma & c. Non tamen hic diſſimulandum, veteres membranas Biblioth.
Publ. Bern. cùm hæc vox occurrit, ferè ſemper ſcribere, capeſere, uti & Bure-
rins in Velleji Pat. Codice I. 2. Cc. 94. invenit, capeſcere cœpit Remp.

2 (1I15) 66

Hanc ferus invadens Dipuldus ab aggere dextro,
Diſſipat inſtantes, ùt leo magnus, oves. 7.
Cujus ab agricolis circumdatus à tribus horum,
In triplici cultro digladiatur equus.
1095 Stans pedes, enſe pedes duros detruncat & armos,
Se fore Dipuldum clamat, & enſe probat.
Ut trepidant volucres, Jovis in quas fulminat ales,
Ut lepus algeſcit, lapſus ab ore canis.
Non aliter gens illa timet victoris ab enſe,
II00 In Diopuldeo nomine victa cadit.
Subditur imperio ſacrati villula caſtri,
Et facit invitam dextra coacta fidem.
Idem poſt modicum paucis comitatus alumpnis,
Exiit à Caſtro, ſortis agebat iter. 5
IIOS IIIoO forté die propriam Comes ibat in urbem ?,
Ibat in adverſum ſorte latente virum.
Ex hac Dipuldus, Comes ex hac obvius ibat,
Alter in alterius neſcius ibat iter.
Ventum eſt ad faciem, fit clamor vocis utrimque,
IIIO C-Onfractis ſudibus tela recluſa micant.
Hic ferit, ille ferit, cadit hic, ſuper hunc ſtat & ille
Dentipotens Comitem denique vicit aper.

Hic
r ut leo magnus, oves.]1 Quintus Smyrn. l. 3. v. 496. eadem comparatione
utitur:
Oi & αας OoSbντο, Xéο ασ αιοπλza 147X.
1. e. Qui antea te fugerunt, ùt discolores leonem oves.

s ſortis agebat iter.] Legendum puto fortis: non enim conjicere vaieo, quid
lit ſortis iter.
t Comes ibat in urbem, ] Eſt Richardis Acerrarum Comes prælio à Diopul-
do, vel rectius à Theobaldo captus; de qua re vide paulo infra Ottonen: de §.

BIl, aſio. .

(1II6) C6*

Sic Diopuldeos vir quisque ſuum ligat hoſtem,
III4 Captivosque ferunt in ſua caſtra viros.

u Captivosqe ferunt in ſua aſtra viros. J Mirum, qui factum ſit, ut poſt
hunc verſum ſecundus liber incipiat, cùm ab initio libri, nulla primi fiat mentio:
verum hujus loco ſtatim in fronte ante primum verſum Dux ubi Roggerins Gui-
Kardi clara propago, legitur: Incipit prima primi Regis Siciliæ Particula: quod in-
curià non tamen noſtrà ſed Exſcriptoris pro Indice præponerc neglectum fuit.

Explicit

LIBER PRIMVUS,

Incipit

SECUNLUS.

T pius armipotens fugat omnem lætus eclipſin,
Reddit & Experios in ſua juſſa Deos.
Imperat hinc puppes animoſus ubique parari,
Nec mora quæ fiunt vix capit unda rates.
5 Marchio quinque minus transmiſit mille carinas,
Auſtrinus totidem miſerat octo minus.
Turi-

X Experios in ſita iuſſa Deos. J Lege Eſperios, ut ſupra texta pro teſta.
ESPERII DII aut ſunt Italiæ Principes, qui redeunte cum validiſſimis copiis in
Italiam Cæſare, partim armis ſubacti, partim vero in fidem accepti fuerunt; aut ex
veterum conſuetudine ita loquutus eſt, qui urbem aliquam oppugnantes, nil prius
neque antiquius putabant, quàm Deos illius urbis tutelares compoſitò carmine evo-
Care, ut, relictis prioribus ſuis ſupplicibus ac clientibus, ad ſe transeant, pinguio-
ra atque opima magis ſacrificia, ædes ſplendidiores, unò verbô rem magis auctam
illis pollicentes; hoc ni factum fit irritos omnes ſuos labores, vana ſua, quæ ſta-
tuiſſent, opera futura arbitrabantur. Inde Tyrii, cùm Alexander Magnus eorum
urbem terra marique obſidione cinxiſſet, ſimulacrum Herculis, cujus numini ur-
bem dicaverant, aureàâ catenà devinxerunt. Curt. I. 4. C. 3.
P 3

2 (118) 6

Turineus centum ſeptem minus æquore claſſes
Annumerat, Scavus non minus æquor arat.
Bavarus everſat centeno Remige Pontum,
10 Alſaticusque pari Remige ſpumat aquas.
Ter quater octo rates portantes agmen equorum
Belgicus, & totidem linthea Saxo tulit. )
Mille rates, ter quinque minus, Pomeranicus armat,
Flandricus æquoreas ſulcat amicus aquas.
I5 Sex decies Ligur ventis dedit ampla ſecundis,
Vela, Secolſaticus 2 per freta longa volat.
Mille viros ætate pares Burgundia mittit,
Mittit victrices Tuſcia mille manus.
Mille quidem clipeos Jovis arma Suevia geſtat a,
20 Mille faretratos magna Boëma viros.

Mille

y lintea Saxo taclit. ] Lintea pro velis, & vela pro navibis.

2 Secolſaticu ] (is Secolſaticus ille? ego Holſatiæ, Principem intelligo,
qui, quoniam ex ultimis Germaniæ finibus copias ſuas auxiliares Cæſari in Italiam
transmiſerat, non immeritò per freta longa volaſſe dicebantur; adeò ut per freta
longa intelligantur maria longinqua, longè ab Italia remota.

a clipeos Jovis arma geſtat, 1 Jovis arma putabantur tonitrua, fulgura ſed
præcipuè fulmina, quæ hic, niſi valdèé impropriè, in Suevis militibus locum habere
nequeunt; melius fortè intelligitur invictum illorum robur, atque virtus, quà ve-
luti fulmine cuncta proſternunt atque disjiciunt. Ego vero ad morem illum vetu-
ſtiſſimum hiec verba refero, quôò clypeis veterum Heroum varia cuùm animalium
tum aliarum terum, imoò ipſorum quoque Deorum figuræ inſculptæ fuerunt, unde
etiam Liſignia gentium atque familiarum hodié Arma, Gallis etiam les armer,
Germ. Waapen, & rectius Waaffen, dicta, originem ſuam traxerunt. Quem mo-
rem jam in Cana atque ultima antiquitate, Trojanorum quippe temporibus, obti-
nuiſſe Virgilins 1. 7. En. v. 57, 58. memorat,
Pulcher Aventinus, clypeoque inſigne paternum
Centum angues, cinctamque gerit ſerpentibus hydram.
Quæ ut alia plurima imitatus eſt Silius Ital. I. 2. v. 158. &c.

63 (119) 6*
Mille corruſcantes mittit Lotharingia criſtas,
Mittit & ignivomas Anglia mille manus.
Mille Polona viros nitidis præſentat in armis,
Francia mille boum bellica terga tulit.
25 Mittit Silvicolæ Brabantia tela Dianæ,
Baliſtas lectos Friſia mittit humus.
Bis duodena Ducum fſuperum ſol regna vocavit b,
Per mare per terras numina Cæſar habet.
Lætus in Apuliam properat, primoque Salernum
30 Appetit c, urbs meritô depopulanda ſuo.

Vul-

Centum angues idem Lernæaque monſtra gerebat
In clypeo, & ſectis geminam ſerpentibus hydram.
In hanc ergô ſententiam capienda authoris verba: Suevos clypeos, armis Jovis,
id eſt fulmine inſignitos, geſtaſſe.

b Bis duodena Ducum ſuperum ſol regna vocavit ,] Niſi legas Sal, de omni
verſuûs ſenſu actum eſſe videtur. Sal ſuperum eſt Mare Jſiperum; ad cujus oram
maritimam expugnandam variarum gentium atque regnorum Duces convolaverant.
Vel quod demum mentem meam fſubit, Sperum ſol duplici ſenſu tolerari poteſt,
ſi accipias gignendi caſu Superuùm i. e. Superorum, ſive bominm, ut aut opponan-
tur inferorum ac demortuorum Manibus, aut quia ſuperant adhuc, ac vitali aurâ
fruuntur, & ſuperſtites ſunt, ita dicti; vel Superim ſol i. e. Jupiter, ſive Deùm
hominumque Pater & Rex, quô invidendò nomine ſæpius à Petro noſtro Henricus
appellatus fuit; quôcunque verò modô accipias, hic ſenſus emergit: Cæſarem Hen-
ricum viginti quatuor diverſos populos ac regna, ſuo quæque Principi parentia,
ſibique cùm ſocia tùm juri ſuo ſubjecta, ad bellum Tuncredo inferendum, conci-
taſſe.

c Lætus in Apicliam - - Salernum appetit,.] Hanc, iteratà Henrici in
Italiam expeditione, variorum locorum factam expugnationem, malo veterum Hi-
ſtoricorum quàm meis verbis exponere: Ottho de §. Blaſio cap. 39. Eôdem anns
(1193.) Henricus Inperator contracts exercitu ſecundua vice Alpes tranſeendit, &
in Campaniam arma convertit, in qué itinere Richardum de Scerre Comitem ditiſ-
Rimem (is eſt Richardus Acerrarum Comes, qui plurima mala in domum Ceæſaris
intulit; ideoque eò magis hæc Blaſii, de miſerando ejus exitu, verba inſerenda
duxi, quod Ebulo, ob rationem inferius adferendam, nihil de illius morte memo-
ret,

3 (120) 6

Vulneris elapſi memor eſt quandoque cicatrix,
Qui ſpuit in cœlum polluit ora ſui.

ret) à Theobaldo de Reggatart captim ſibique præſentatum, apud Capuam pati-
bulo ſiaſpendit, capite deorſum verſo. - - Deinde omnes civitates Campaniæ Abai-
liæque aut expignatas deſtruxit, aut in deditionem accepit, inter quas præcipzé
SALERNUM, Barletum, Barram &c. Cum hoc congruit Chronicon Foſſæ Novæ,
licét in anno diſſentiat: An. 1194. Imperator preparaio magn’ ſtolis (i. e. Claſſe,
à Græco sαR6ι) per mare miſit in Siciliam, ipſe cum magns exercitu per terram
veniens, Campaniam applicavit - - poſteà ivit SALERNUM, & fecit magnam
partem murorum diruere, & omnes hbomines, quos ad manns potnit habere, capti-
vavit, & totam civitatem expoliavit, pro vindicla uxoris ſu«, quam dederat Re-
gi Tancredo, & ſie tranſivit in Siciliam.

Haud

(rzr) Es
D e
B. eesyete
&αω πtnπρα e .. So

E

H'ua procul armipotens d, venit Archilevita Salernum,
Cum quo tui nomen e Guarna Philippus erat.
35 Sic ait, & Cives ego ſum qui multa laborum
Pondera portavi, multa timenda tuli.
Nunc redeo ſalvare meam, ſi creditis, urbem,
Credite Concivi, credite, vera loquor.
A Domino factum eſt, pro vobis exul ut irem,
40 Joſeph nunc vobis pacifer alter ero.
Peccaſtis graviter, peccatum noſcite veſtrum,
Nam mens feſſa ſibi / grande relaxat honus.
Jam propè Cæſar adeſt, jam Cæſaris arma coruſcant,
Jam vexilla micant, jam ſua ſigna tonant. Mit
11-

d Hand procul armipoten E&c.] Cum haud procul à Salerno Cæſar omnia
latè igne ferroque depopulatus eſſet, ad ipſam urbem Salernum victricia arma ira-
tus convertit, quam tamen Epiſcopus Salernitanns, Cæſarem in Germaniam &
nunc quoque ejus caſtra ſequutus, anté ingreſfus eſt, ut cives ſuos oratione ad
anteactorum pœnitentiam adduceret, illisque perſuaderet, veniam à Cæſare ſup-
plici ore precibusque non fictis expetere.
e Cum quo tui nomen &α†.] Interpunge & lege: cum quo, cui nomen Guar-
na Philippus, erat. Quis veròô ille ſit, neſcio.
f mens feſſa ſibi] Leg. faſſa. i. e. Quæ non ſolum ſibi ſceleris ſui conſcia eſt,

ſed & illud ore cordeque ſuo fatetur; ad ſeveram Catonis regulam, qui Ribi atque

animo ſuo nullius unquam delicti gratiam fecit.
Q

3 (122) S
455 Mittite de veſtris, qui dicant, reddimus urbem,
Subjacet imperio phiſica terra g tuo.
Parce tuis ſervis, non pœna, ſed nece dignis,
Quæ poterit noſtrum pœna piare ſcelus?
Ad veniam credo flectetur more tonantis,
Vobiscum faciens absque rigore pium.
Ut Nazarenus Deus à Patre natus in orbem
Venit, in humano tegmine factus homo.
Ipſe quidem tota cum majeſtate futurus,
Pro meritis judex omne piabit opus.
55 Sic meus armipotens b primòôò pius atque benignus,
Nos adiit, ſed nunc ùt grave fulmen adeſt.
Jam non multa loquar, quia jam Nuceria ſentit i,
Quæ loquor, urbs veſtra mane videbit idem.

g pbiſica terra] Quid per phyſicam terram intelligat, aut cur Salernum ita
vocitet? haud facile conjectu eſt: Ego ita cenſeo, Salernum ita vocari, reſpectu
civium, quia eſſet eorum patria, & natale ſolum, à Græco α οα vel ννναο deriva-
tum, uti apud Euripidem in Alceſt. v. 290. Pater vocatur νας, & v. 294. ib.
dicitur, AD+e“ νεszr reαν i. e. alios geniturum liberos.

h Sic meus armipotens &c.] Cæſar meus prius urbem noſtram amicè benigne-
1 . tr— 8 . . . . „ „ .
que inviſit, & uxorem ſuam noſtræ fidei credidit, nunc autem, ni feriâ poœni-
tentià eum antevertatis, ob malè facta omnem iræ atque ultionis ſuæ tempeſtatem

in vos effundet. .

i Nuceria ſentit, ] Intelligit Neceriam Campaniæ, nam & aliæ cognomines
urbes in Italia erant.

k Qeecæ loqzeor zerbs - - videhbit idem. ] Poſt hunc verſum, qui ultimum
paginæ locum occupat, Bongarfius ſua manu adſcripſit: I a du deffanſt en c'eſt
endroit, car la ville de Salerne fut priſe. Certé hiatus in codice non ſolum in IIi-
fſtoria, quæ manca hic eſt, apparet, nihil enim de Salerni expugnatione, nihil de
morte Tancredi memorat, & in ſequentibus ſtatim à devictà jam Sicilia ordi-
tur; fed etiam deploranda veſtigia duarum reciſarum paginarum remanent, quæ
multum damni, multumque deſiderii illorum temperum hiſtoriæ cupidis reliquerunt.

Interea

LT E SLT TLAr AN NEA XP WeW whrwhhe
SSSH . e e gSSee GeESee
e ee e e er ee ee eee c
, ee e E, N he Ee E N . d.
Ba aa
2 SE E =—
x. — *

SSSE es SeSS,

eS
. G◻ S
2E ESE EE e eeeeee 2 E ee e

õ Wwaw
4 56

eSSee

Nterea Siculis ſolo terrore ſubactis,
60 Dux ratis Auguſtæ Cæſaris urget iter.
Ut properet, ſcribit, quia jam Trinacria victa eſt !,
Quod puppes profugéô Rege redire rogant. m
Jam ſatur à miſeræ ſpoliis exercitus urbis,
Faſtidit victa, victor in urbe moras.
65 Mane datéô ſignò, tunc Calandrinus in alto,
Militiæ ſocium circuit agmen equo.
Imperat, ut properent, tutum eſt properare Panormum,
Nec mora Teutonici juſſa jubentis agunt.
Eſt data Dipuldo renovandi cura Salernum u,

70 Nec non totius tradita jura ſoli.
Vir

1 Dux ratis Augieſte - - Trinacria victa] Dum Ceæſar in Apulis & Saſer-
nitana aliarumque urbium expugnatione moratur, claſſem ex tota fere Europa con-
tractam in Siciliam præmiſerat, ipſe veròô, ſi in Italia debellatum eſſet, cum exer-
citu ſuo in Siciliam transmitcere decrevit: Id cum ex voto ſucceſſiſſet, & Præfe-
Qus claſſis ſolò terrore Cæſariani nominis totà Inſulà potitus eſſet, litteras ad Cæ-
ſarem milit, ut ipſe ſubſequatur, & Siciliæ imperium capeſſat.

m puppes - - rogant.] Claſſiarii milites, vel potius præfecti, quorum ibi
magna multitudo erat, devictà Sicilia, petunt, ut ipſis in patriam reverti liceat;
tantoò magis quòd Rex Guilelmus, nam Tancredus pater ejus jam mortuus erat,
profugiſſet.

n renovandi Salernum, ] Muros & ædificia diruta reficiendi.
Q 2

(124) Sα

Vir puræ fidei, vir magni nominis, omnis
Militiæ titulus, imperiale decus.
Quem nec promiſſum numeroſi ponderis aurum,
Movit, nec potuit ſollicitare timor.
75 Hoſtibus in mediis quam plurima caſtra fubegit,
Egregius, alacer vicit in enſe viros.
Cujus virtutis præconia vidit Aquinum,
Quo vicit victor milia quinque virům.
Vera loquar, falſumque nichil mea Muſa notabit,
80 Nec mea Romanas fiſtula fallet aves.
Quodam fortè die veniens Dipuldus ab Archi 5,
Colligit in multos fulmifer arva ſinus,
Innumeras prædatur oves, capit agmen equorum,
Agricolas multos, & juga mille boum.
85 Quæ venale genus factum vice Paſtor agebat,
Heu heu Dux prædæ vile lupanar 2 erat.

Cùm

0% Vir puræ fidei - - Lnperiale decm.] Hic Dipuldus, quem Ottho de §.
Blaßo ſupra cit. vocat Theobaldum de Reggatart erat Marchio Imperii Romani, vir
acer, ſtrenuus, & rei militaris adprimè peritus; cui Cæſar ob egregia merita, quæ
ei in hac & ſuperiori expeditione præſtiterat, & Salernitanum Principatum, &
Richardé Acerrarum Comite ſublatô, illius Comitatum dono dederat. vid. Richar-
dus de §. Germ. ad annum 1197.

b veniens Dipieldus ab Archi, ) -Erat Caſtrum Apuliæ longè munitiſſimum,
quod Theobaldus cum prælſidiario milite tenebat, etiam eò tempore, quô res Cæ-
ſarianorum retrolabi viderentur; inde KRichardo de S. Germ. apud Caruſ. vocatur
Caſtellanus Roccæ artis. p. 549.

Duæx pPrade vile hapauar] Quid hæc verba ſibi velint, docet à latere po-
ſita figura, tres enim meretrices, elatis in altum pedis paſtoralibus, armenta atque
pecçorum gregem ante ſe agunt, ſupra quarum capita hæc leguntur: Meretrices
ducunt prædam.

63 (125) E66

Cum victor tandem caſtrum ſaturatus adiret,
Spectat in adverſum millia quinque viros.
Qui prædam certare parant, ſtringuntur in arma,
90 Et tamen expoſitos Guido retardat equos. r
Tunc Dipoldus ait, michi ſors quod ſera videris,
Hoc mens, hoc animus, hoc mea vota petunt.
Me probet eſſe virum contra, quicunque coruſcat,
Ex hinc ad ſocios talia verba dedit.
95 Nec vos aſpectus numeroſi terreat hoſtis,
Femineos tellus parturit iſta viros.
Ad ſpeculum natos effeminat umbra quietis,
Quos alit in teneris dulce cubile rofis.
Hi Tancridini, ſumus & nos Imperiales,
100 Hi pecudes, ſed nos dicimur eſſe ſues.
Sus agat in pecudes, & eas & vellera portet,
Audaces ſequitur ſors bonas ſæpe viros.
Hactenus innixus clipeo, commiſſus & haſtæ,
Dum ferit everſos terga ferire pudet.
105 Mille viros flexa procer unus inebriat haſta,
Et ligat & tondit mille vir unus oves.

Mille

r Guido retardat equor.] Et hæc ex eadem figura explicanda, ubi ingens
equitum turma comparet, quam alia laxatis equorum frenis inſequitur; fupra prio-
rem hæc verba leguntur: Guido de Caſtello veteri volens prædam eripere in fugam

verſus ℳ: Supra alteram priori turmæ inſtantem, Diopuldus.

s Andaces ſors bona ſeqzitir Euc.] Virgilianum eſt, Audentes fortuna ju-

vat, lib. 10. En. v. 284. ad mentem Catonis apud Sall. in B. Cat. C. 52. 22ρ votis ne-

que eppliciis mitliebrilus auxilia Deorum parantur, vigilando, agendo, benè con-

Rillendo proſpera omnia cedient.

Q3

3 (126) Seh

Nec tango, quod Neapolim devicit inermis,
Quod loquar expertum terra Laboris habet.

t Nec tango - - terra Laboris habet.] i. e. Non illa nunc attingo, quæ
ad Neapolin geſſit: quæ hic Ebudlo Theobaldo, id Richardus de &. Germano ipſi
Henrico tribuit p. 55I. Henricus - - TERRAM LABORIS ingrediens, Nea-
volim recipit, Salernum ſibi renitentem vi cepit, ac Jſuis dedit in direptionem ac

pradam.

SERE-

(127) G6

2ðð ; E e eeeeKr Ker .
=D Ea Ca. ,6 , a ,eeee,EA , F. E⸗e,

⸗ „66C gN SS S :eee N S6 4 5)6
S⸗ ee I S
6 ee e eSAE B ð .

S

SERENISSIMUS.

IMPERATOR HENRICUS

FABARIAM Vveniens, Nuncios ab Urbe PANORMOI
recepit.

Ntereà Cæſar ſuperatô Calabre totò u,
1I10 Venit ad inſanas indubitanter aquas.
Claſſibus expoſitis, furioſas transfretat undas æ,
Poſt hæc Meſſanæ paulò moratus abit.
Fabariam veniens Socerum miratus, & illam „
Delectans animos nobile laudat opus.
II5 Legati quem præveniunt ex urbe Panormi,
Debita commiſſæ verba ſalutis agunt.
ExXpo-

u ſuperaté Calabre toté &.) Ottho de S§. Blaſio c. 39. Itaqne tota Abiulia
cum Campsnia in provinciam zalacfa , in CAL AHBRIAM &&Siciliam copias krans-
poſitit., ubi rectius legeretur, per Calabriam in Sic.

xXx inſanas aquas - - furioſas zendas, ] Propter infames illos ſcopulos Soyl-
lam & Charybdlin, qui navigantibus funt periculofi.

erium, Conſtantiæ patrem in-
a inſigne aliquod opus, quod

y0 Fahariam - - Socerum miratus GSc.) R
telligit, qui Fabariam ædinciis ornavit, & inter cæœt

ob artem atque pretium omnium oculos atque mentes, ſed præcipuèé Henrici, in

admirationem traxit, extruxiſſe videtur. Laudat ergo Cæſar & ilaimn, nempè Fa-
bariam, & illud nobile opus, quod tantum inter alia illius urbis opera caput ex
tulit.
Quantum lenta ſolent inter Viburna cuprelſi.

120

2

130

Exponunt animos populi, mentesque ſerenas,
Affectum juvenum, propoſitumque ſenum.
Ore ferunt uno, tu ſol, tu lumen in orbe,
Tu ſpectata dies, qui ſine nocte venis.
Tu regni tenebras, armatâ luce fugabis,
Diſcutiens lites copia pacis eris.
Qui mundum fſub pace ligas, qui bella coherces,
I nes ita qui 2 Regum fub pede colla teris.
Quis Rex, quis Princeps, quis Dux tua juſſa recuſat?
Quis valet armato Cæſare bella pati?
Nam ſervire tibi mundo regnare videtur,
Major in hoc magno Cæſare a Cæſar eris,
Heu profugus noſtram dimiſit Regulus urbem,
Radicem colubri CaTrABELOTTUS b alit.

Cæſar

7 I nes ita qui & c.) Quis usquam Hariolus divinare poſſet, quid hæc verba
valeant? etſi verò legas nos, nullus tamen inde ſenſus emergit, niſi hic ſed pla-
nè coactus: Nos noſtraque colla ita premis ut aliarum Gentinm &— Regum; hoc
enim Tyrannum argueret; at mollius interpretare verba: Nos trosque tuæ com-
mendamus fidei, in nos Jolis exerce omne imperium: in cijus rei ac JZinceri noſtri
animi, Numini tuo devoti, teſtimonium, nos coram te in terram ad pedes tuos
proſternimus, quibus, ſi libitum fſuerit, colla & cervicem noſtram calcare poteris;
& hoc etiam figura adjecta velle videtur: in qua Imperator ſellæ Regiæ inſidet,
& duo Panormitanorum legati, flexis genibus libellum ei fupplices porrigunt.
Majori id quidem jure in defectores & ſeditioſos facere potuiſſet Henricus, quam
olim Alexander Pontifex in Fridericum Henrici patrem, quæ tamen hiſtoria omnis
fabulæ adfinis eſt.

a Major in boc maguo Cæſare S&c.) Servire tibi, ea demum libertas eſt,
quid dicam libertas? imperat, regnat, dominatur, qui tibi ſervit; & in hoc invi.
ctum aliàs & magnum illum Juelium Cæſarem ſuperas, qui enim illi ſerviebant,
inviti, coactique & quaſi reluctantes, grave illius ſervitutis jugum ſentiebant, quod
datà occaſione excutere, palam præ ſe ferebant.
b Radicem colubri Catabelottus) Erat validiſſima turris vel caſtrum, in quod

ſe Wilelmus Rex cum fidifſimis ſuorum conjecerat: huc pertinent Cbronici Foſſeæ
Novæ
2

3 (129) 666
Cæſar ubi tantæ fidei legata recepit,
Pace triumphali mandat in urbe frui.
Protinus edictum ſonat Imperiale per omnes
Ne quis præſumat, unde quærela venit. c
135 Et pedes & miles cautè Pomeria ſervent,
Cæſaris adventus nulla virecta gravet. d
Hæc poſtquam præco clamandéô circuit agmen
Urbem pacifico milite Cæſar adit.

Novæ verba pag. 74. Collect. Caruſ. T. 1. Menſe Decembri (anni 1194.) cum mul
tis falſi? promiſſionibus recepit Panormum, & Palatium, & cum multis fallaciis &
deceptionibis & ſacramentis abſtraxit Regem Rogerium (in hoc falſus eſt author,
Rogerius enim jam ante Tancredum mortuus erat) de caſtro CA'TABELLOTE,
uhi ipſe ſecurè & abundanter in divitiis & cibaliit permanebat. Non tamen hic
ſilentiò prætereundum eſt, figuram, modò memoratam, exhibere quatuor caſtella,
quibus ſingulis ſua nomina adſcripta ſunt: CATrABELLOT, BICARIM, CATA-
BUVTUER, CALATAMET.

Cc Ne qetis præſumat - - guerela venit.) Ne quis tale facinus audeat,
de quo jure aliquis conqueri poſſit; poſteriores ſcriptores ſemper in malam partem
hoc verbum acceperunt. Eutropius l. 2. cap. 1. Præſumpſerunt tamen Tribuni mi-
litares - - iterum dignitatem, i. e. contra omne fas & voluntatem populi atque
ſenatûs poteſtatem ſuam Conſularem denuèô invaſerunt. Salvianus I. 3. de Gubern.
non omnes paſſim intrare præſumunt, niſi quos aut juderx vocaverit, aut negotium
traxerit.

d Cæſaris adventus milla virecta gravet.) Disjunge, vi recta; ac ſenſus erit:
Cæſar cum copiis ſuis militaribus Panormum veniens, nemini recta bonaque agen-
ti, erit moleſtus, nullus vim nullus injuriam patietur, ſed potius ùt fauſtum ſidus,
omnibus propitius atque ſalutaris affulgebit.

(130) 66

e e e e e e e: H:N B dHed

òèc

. ., . 10 1. ℳ0 0

— Fc ubi Tancredi miſeri miſerabilis uxor
140 T 1Reſpicit, üt glacies manè novella rigat.
Membra cruor, calor artus, ſpiritus oſſa reliquit,
Vix à femineis eſt recreata viris.
At poſtquam fumpfit dubias in pectore vires,
In lacrimas oculos ſolvit amara ſuos.
145 Brachia jactat humo, quos læſerat auſa precari
Sanctos, nec Paulus, nec Petrus audit eam.
Colligit inmeritum e perjuria multa mariti,
Et cædes hominum nequitiæque genus.
Cauſatur / ſua geſta prius, cauſatur & inde
15'0 Perjuri tociens impia facta viri.
Sic ait, utinam Lichio commiſſa manerem,
Terrerent animos prælia nulla meos.
Vir michi forſan adhuc ſupereſſet, & inclita proles
Nunc Lichium triſtis orba duobus eo. g

Vidiſſet

e Coligit iumeritum) Divide in meritum, i. e. quid ob perjuria & malitiam
mariti merita ſit, ſecum reputat.

f Cauſatir) Accuſat: aliàs apud idoneos ſcriptores ſignificat, pratexit, cul.
paæ ſuæ prætendit.

g& Nunc Lichium triſtis orba duobus eo.) Cùm Wilelmus in arce Catabelotta

cum matre ſe clauſum teneret, Henricus de loci, & arte & naturdâ munitiſſimi,
expugna-

2 (131) SS

I5/5 Vidiſſet nunquam viſus Trinacria noſtros,
Nunc michi deſertæ dos mea tuta foret.
Quam citòô falſus honor nos deſerit, & fugit omnis,
Ut nova furtivus bruma liqueſcit honor.
Ardeat in medio Vice-Cancellarius orco h,
160 Qui fuit exitii ſedula cauſa mei.
Quantum nequitiæ, quantumve tirannidis auſus,
Vir meus, in pœnas hæc tulit hora meas.
Hei michi quid prodeſt, quod Rex tulit Anglicus aurum,
Hei michi quid proſunt, quæ tibi Roma dedi. i
I65 Theſauros exauſta meos ſuccurre relictæ
Auxilium perhibe ſi potes ipſa michi.
Cur tua carta virum tibi dantem dona fefellit,
Hen tuus ægrotus regnat & & arma tenet.
Mortuus

expugnatione diffidens, ad artes, tantò Principe indignas, ſe adplicuit; pactum
enim, fſolenni jurejurando confirmatum, inibat, qu? Wilelmo Tarentinum Princi-
patum, matri verò Lichii Comitatum promittebat. Vid. Gota Innocentii ad annum
1194. nihil autem illorum, quæ liberaliter pollicitus fuerat, præſtitit; ſed de hôc
paulò infra pluribus agetur. Orbata autem per mortem fuerat, & Tancrodé ma-
ritò, & Rogerié filiòô.

h Vice- Cancellarius orco, Matthæus, qui opportuna morte, pœnam, fa-
ctis ſuis condignam effugit; id enim indicare videntur, & ipſa hæc Sibiliæ verba:
& ſilentium Poëtæ noſtri, apud quem nulla porro de Matthæo fit mentis, cujus
triſte fatum, ſi fuperſtes fuiſſet, non prætermiſiſſet; &, quòd ejus nomen inter
eos, qui contra Cæſarem conjuraverant, non occurrat, quippe qui haud dubiè ſce
ſocium criminis illis addidiſſet.
i quid proſient, quæ tibi Roma dedi.] Richard. de §. Germano p. 547. Tan-
cyedus Comes Licii ROMANA CURIA dante aſſenſum, per ipfſun: Canceilarinm
coronatis in Regem. Sæpé aliàs Ebulo Pontificem acriter perſtrinxit, quod ſe lar-
gitionibus à Tancredo corrumpi paſſus ſit, ſic ſtatim infra: Cur ta carta virum
tibi dantem dona fefellit.

k Hen tuus agrotus regnat] Henricus Neapolin circumſidens, morbo gravi
R 2 impli-

170

175

180

673 (132) Sis

Mortuus hen vincit, tuus æger in urbe triumphat,
Sic tua decepit littera falſa virum.
Hei michi nec tutum eſt Romanæ credere puppi,
Quæ quas inſequitur has imitatur aquas.!
Nec michi Græca Nurus m prodeſt dulciſſime fili,
Quam nec adhuc viſa fronte Philippus amat.
Ergò quod eſt tutum veniam ſummiſſa precabor,
Effundens lacrimas Cæſaris ante pedes.
Singultus, lacrimæ, gemitus, ſuſpiria, Hetus,
Hæc vir & hæc proles, hæc michi frater erunt.
Pro me pugnabunt, pro me Dominumque rogabunt,
Plus facient lacrimæ, quàm tela mea michi.
Plus poterit pietas, quàm milia mille quiritum,
Plus prece, quàm telis Cælar habendus erit.

implicitus fuit, quare tùm coactus fuerat, obſidionem ſolvere, & in Germaniam,
ad reficiendas exercitus ſui vires, reverti; quò caſu omnes Tancredini effuſè læta-

bantur, ſeque nunc certos ſolosque rerum Dominos exiſtimabant.

1 Qu= quas inſeqtätur bas imitatur aquas. 1 Romanus Pontifex mari Sicudlo
ſimilis eſt, in quo modo Halcyonia ſunt, modò incumbente graviori vento ſurſum
deorfumꝗue miſcetur; ita & ille, ſe primèò nobis, pretiò redemptus, facilem, blan-
dumque præbuit, mox verò, adventante cum exercitu Cæſare, illius partibus ſe levis
adjunxit, nosque pro viribus ſuis inſequutus eſt.

m Græca müiru] Rogerius Tancredi filius Irenen Conſtantinopolitani Regis

filiam duxit uxorem.

n Luam - - Philippus amat.] Philippus Henrici frater, & poſt eum Im-
perator Romanus creatus; Henricus, ut ait Ottho de §. Blaſio cap. 44. Mortusé
fratre Caunradöé Philippo, fratri ſuo, qui in Sicilia interim cum eo manebat, data
Jihi Nonſa JRta, Kilia Conſtantinopolitani Imperatoris, Ducatum Alemanniz conceſ-
Iit, ipſumque cum eadem ſponſa ſua in Germaniam deſtinavit.

18 5

190

3 (133) 666
GE 2,68 7r2 8 2 66 2 68 2 eEe 3,E 2,682r2 08rr30

SRR 6 5 SSS se SSE* Se. R
S Tez * S E e „ E

Poahum queſta ſui lacrimabilis omina fati,
Ad Lichium veniam poſcit itura ſuum.
Impetrat & fupplex nato veniamque Nepoti o
Inde triumphantem ſuſcipit aula Ducem.
Regia lætatur, tenebrarum nube fugatur,
Exultans jubilos promeruiſſe dies.
Cæſar ut accepit ſceptrum regale potenter,
Multiplicat Carolis nomen & omen avis,
A vitiis mundat ſacrata palatia Regum,
Et Saturninos excutit inde dolos.
Et Jovis & magni tempus novat Octaviani,
Integra ſub noſtro pax Salomone redit.

RNe

Er.
†.
†

Quæ

o Ad Lichium veniam - — veniamque Nepoti, Inter deditionis leges,
& hæc erat, ut Guilelmus Tarentinorum Principatum, mater verôò ejus Licii Co-
mitatum obtineret: verâm illaudabili exempléô uſus, foœderis tabulas fregit. Richar-
dus de S§. Germ. p. 552. paucis hanc Henrici perfidiam expedivit: Lnperator ipſe
Jecuritate præſtitâ recipit eam (Tancredi uxorem) & filium ad manus ſuas, arc0s
Micqcancervelli cuſtodiæ tradidit, & ex eis fecit ſitæ beneplacitum voluntätis.“ Lu-
culentius verò & ad hiſtoriam explanatius Otto de S§. Blaſid cap. 41. FILIUM Tan-
credi Regis adbuc puerum in Rhetiam Curienſem perductum, oculis privari, & in
caſtro Amiſo, perpetuæ captivitati addiétum, cieſtodiri præcepit - - Reginamque
Apuliæ uxorem Tancredi SIBILIAM nomine, fliamque eius apud Monaſterium
Virginum, Hobinburch dictum, in Alſatia cuſtodiæ mäanscipavit.

R 3

(134) E

195 Quæ ſub Tancredo dudum defuncta manebat,
Cæſare ſub noſtro vivida facta viget.
Cæſaris invicti pax nobis exit ab armis
Noſtra ſtat in nudo Cæſaris enſe ſalus.
Putifares omnes claves p & ſcrinia portant,
200 Agdſignant quasquas fiſcus habebat opes.
Theſauros numerant, quos vermis araneus ille
Hauſerat, & fruſtra retia nevit apris. 9
Primus neutrorum claves eſcriniat r omnes,
Alter Apodixas s explicat, alter opes.
205 Hæc quantum Calaber ſeu quantum debeat ater
Apulus, aut ſiculus debeat orbis habet.
Miratur Gazas, quas antiquiſſimus ardor
Sortis in incertæ grande redegit honus.

Divitias

p Putifares - - claves] Leg. Auriferas; quoniam per illas Regales prio-
rum Regum atque veterum Ducum Gazæ, aurumque & argentum reconditum re-
cludebatur.

q vermis aranens - - nevit apris.] Quos theſauros Tancredus partim ipſe
cumulaverat, partim ſervaverat, Henricus verò Imperator Romanus illos jure ſuo
abſtulerat.

r Primus neutrorum - - aſeriniat, ] Maſeulino genere vocem clavis ſum-
ſit, cum alii fœmininum illi adſignent; quid autem ſit primus neutrorum neſcio;
hoc ſibi velle videtur: prima clavis arcam illam aperit, in qua reliquæ omnes re-
cluſæ jacent: & hàâc voce eſeriniare du FRESNII Gloſſarium augeri poteſt, eſt
autem illud, quod quivis facile intelligere valet, aperire, recludere.

s Alter Apodixas, G&t. ] APoDIXA du Fyesnio in h. v. eſt cautio de ac-
cepta pecunia, Gallis, la Quittance, idue Cujacii authoritate, & ſcriptorum te-
ſtimoniis confirmat; hic autem videntur intelligi Litteræ, in quibus totius regni
vectigalia ac reditus ſcripti continentur.

R

/
i.

—–
. . 1. R
Som 1 q Gur pbτιve Redò

—

L VXor cancreòdt Comes Hrc
plul Salernr (Comes Rog
argara Comes Nicẽ d'& gott

ugeni
Comeſ. W. momſ100

. e fr. pſuls ſaler
ENae e us Tancreòôr.
=

S „*

N — Y .

HNog Chorchrs

7

N☛ ₰

2 (135) E*

Divitias partitur eis, quos prælia nulla
210 Terruerant bellé, nec renuêre mori. 2

+ * ½ *

t nec remutre mori. ] Bongarſius ſubſcripſit timuere, & in ima pagina ejus-
dem manu hoc legitur, en c'eſt endroit il ꝙ a quelque choſe obmiſe, car ley Trai-
tres conjurerent contre luy: integra pagina deeſt, in qua omnis conjurationis or-
do continebatur. Inſpicienda hic figura, quæ multum lucis hiatui huic adfert.

Ar Deus impatiens fraudis ſcelerisque nefandi,

Publicat in lucem, quod tegit archa nefas.
Nam nichil admittit felix fortuna ſiniſtrum,
Nec poſſunt quod obeſt proſpera ſata pati.

215 Hæc tria felices comitantia Cæſaris actus,

Quam beneè diſpenſant, ſors bona, fata, Deus. "
Conſcius archani quidam ſecreta revelat :
Et docet inſidias enumeratque viros.
Detegit & ſcriptum nocturnaâ lampade factum,
Quod docet in Caypha præſule poſſe capi.

O ſtu-

u ſors bona, fata, Deus. ] Non ex præceptis Chriſtiana doctrinæ, ſed ex
profanorum Philoſophorum hæc hauſta ſunt lacunis. Quid enim aliud ſunt, ſors
& fata, quam æterna Dei voluntas & decretum, quod per varias temporum viciſ-
ſitudines explicat, nobisdque antea incognitum pro ſua ſapientia pandit.

X Conſcius archani quidam - - revelat. ] Monachum fuiſſe, qui conjura-
tionis inſidias primus detexit, figura adjecta docet. Nihil aperti hic Itali ſcriptores
de conjuratione illa memorant, niſi forté authoris Chronici Foſe Nove p. 74. verba
Hoc anné (1195.) nperator Henricus Per Sacramenta decepit
ineulis, & in ergaſtulis 3 S omne
habere potiit, congregavit, per
per terram reverſus in Aleman-
& quamplurimos alios in capti-

huc adplicentur:
Regem, & omnes Comites, & bpoſuit eos in „
aurum O argentum, quod de regno ad manus
terras & per mare in Alemanniam miſit, & ipſe
niam, deaucens ſecum ligatos Regem S. Comites,

vitatem.

(137) E

O ſtupet armipotens famulos iratus iniquos,
Ducit & in dubiam verba relata fidem.
Poſtquam certa fides ſuper his datur, indice ſcripto
Conjuratorum diſſimulatur opus.
225 Curia contrahitur, reſident in jure vocati,
Quisque ſibi dubitans, multa timenda timent.
Jamque ſilere dato, ſolio redimitus ab alto =
Exolvit querulo Cæſar in ore moras.
Quis pro pace necem, vel quis pro munere dampnum,
230 Aut quis pro donis dampna meretur, ait.
Nec Chriſto Cayphas fecit, nec ſæœævius Anna

Quam michi conſcriptæ diſpoſuere manus. a
Proti-

y Conjuratornum diſſinutlatur opwus. J Inter Conjuratos etiam Margaritam quem-
dam fuiſſe, cuùm ex ſuperiori figura, tüùm ex Oztone de S. Blaſio cap. 39. apparet,
qui etiam ad hanc conjurationem digitum intendere, atque luculentius Italicis Scri-
ptoribus, qui ex odiô in Henricum eam diſſimulant, loqui videtur: ‚„Optimates
ultimà deſperatione adacti, dolò occidendum Cæſarem deliberaverunt: & ut hoe
Cconſequi valerent, ſe & omnia fſua poteſtati ejus dediderunt; quibus in fidem
ſuſceptis, familiariterque habitis, dolum & inſidias eorum vincere ſtatuit: - -
Denique ſe detectos minimè putantes, ab Imperatore citati convenerunt ad eum:
quos omnes captos, in vincula conjecit, & exquifitis ſuppliciis affectos, miſera-
biliter enecavit; Nam MARGARITAM Archipiratam potentiſſimum illius ter-

75
99
77
97
59

29
ræ Baronem, cum quodam Comite RICHARDO - -culis privavit, & quem-

dam læſæ Majeſtatis convictum, pelle exutum, decoriavit: quemdam regno ad-

99

77

ſpirantem coronari, coronamque per tempora clavis ferreis transfigi præcepit;

79

quosdam ſtipiti alligatos, piràque circumdatos exurens, crudeliter extinxit; quos-

dam vecte perforatos, ventre tenus humo adglutinavit &c.

77

79
2 redimitis ab alto] Regio diademate, vel coronà caput circumdatus.

a Quam mibhbi conſeripteæ diſpoſuere manus.] Conſeripteæ manus ſunt convo-

cati, congregati viri, uti hec erat Romanorum vetus & ſea

nis formula, ut ſe-

gendi, quorum nomi-
Cæſari in litteris conſcripta obtulit, quæ etiam ſtatim ſubſe-

natores Patres co pti vocarentur: vel conſeripti hic intelliger
na Index Mona
itant: quo0ρεαaHwu)/1—” littera leéta notat.

8

quentia verba indig

62 (138) 6

Protinus armiferis plenôò jubet ore miniſtris,
Ut capiant quosquos littera lecta notat.
235 Qui cito mandatis implent pia juſſa receptis,
Infectos capiunt proditione viros.
Dampnatos ex lege viros clementia differt,
Et fuffert pietas impietatis onus.
In condempnatos meritum ſententia tardat b,
240 Quo datur, ut vinctos Apula dampnet humus.
Quam Cæfar properans ex parte licenciat agmen,
Ne gravet urbanos maxima turba ſuos. c
Bavarus & Scavus, Lombardus, Marchio, Tuſcus,
In propriam redeunt Saxo, Boëmus humum.

b meritum ſententia tardat, J Sententia eſt: Cæſar non, uti meruerant,
protinus pornam nocentibus repræſentat, ſed ſententiam mortiferam in aliud tem-
pus differt.

c Ne gravet - - maxima turba Jos.] Ne tantorum virorum, quorum
fama atque authoritas magna paſſim per Siciliam crat, ſuppliciis & Panormitani &
reliqui Sicnli exaſperentur, & ad odium erga Henricum concitentur; facilé enim
conjicere poterat, horum mortem haud parvæ ſibi invidiæ fore, præſertim ſi in
omnium confpectu trucidarentur; inde ſatius duxit, eos ſecum in Apulianz vinctos
ducere, ut ibi diriſſimas ponas, quas jam animo fuo illis deſtinaverat, ſubeant.

Venit

NN

E

er

ð

“

H
S

F .οäννα.f.

(139) *

SeteeereeE Eeeee reEs: eEEe s e, fe, re, r
SSE,E.: Gs: S
2ððð
ð

24 5 Enit ab experta nativi palma triumphi
Per nova felicis ſigna parentis habens. d
Duxerat in gemitum præſentis ſecula vitæ,
Quod fuerat fructus palma morata ſuos. e
Serior ad fructus tantò conſtantior arbor †
25o Natificat tandem ſicut oliva parens.
Cùmque triumphator nudis jam parceret armis,
Naſcitur Auguſto g, qui regat arma puer.
Felix namque pater, ſed erit felicior infans,
Hic puer ex omni parte beatus erit.
Nam

d Venit ab experta - - habens. ] Ad Friderici II. Hentici atque Conſtan-
tiæ filii nativitatem hæc ſunt referenda.

e LDeywerat in gemitum - -—

morata ſitor.] i. e. Homines illius temporis
ingemuerunt, quòd Conſt

ztia tam ſerô filium enixa fuerit, cujus partus toto or-

bi tam falutaris & fauſtus futurus eſſet, ut omnes vellent hunc fllium citius in lu-

cem procreatum fuiſſe.

f Serior - - covſtantior arbor] Intelligenda hic Confſtantia quæ jam natu
major filium PFridericum peperit.

—

ℳo, J Annum natalem Friderici II. Ebzlo his duobus verfſi-
18, in fine codicis ſcriptis, exprellit:

1.
1
bu⸗

Anno quinque minus numeratis mille ducentis,
Cæſar regna cepit, & ſua nupta parit.

2 (140) 6

25ꝙ5 Nam pater ad totum victrici cuſpide partes

Ducet, & imperium ſtare quod ante dabit. b
Hoc ſpeculatus Arabs, & idem ſuſpirat gyptus,
Hoc Jacob hoc Ilaac à Daniele ſapit.
O votive puer renovandi temporis ætas,
Ex hinc Rogerius, hinc Fredericus eris. i
Major habendus avis, fatô meliore creatus ½,
Qui benè vix natus, cum patre vincis avos.
Pax oritur tecum, qui te naſcente creamur,
Te naſcente ſumus, quod pia vota petunt.

265 Te naſcente dies non cœli ſidera condit

Te naſcente ſuum ſidera lumen habent.
Te naſcente ſuis tellus honoratur ariſtis,
Suſpecti redimit temporis arbor opes.
Luxuriant montes, pingueſcit & arida tellus,
Credita multiplici ſorte repenſat ager.
Sol fine nube, puer nunquam paſſurus eclipſim,
Regia quem peperit ſolis in orbe dies.
A modo non timeam ſuſpectæ tempora noctis,
Per ſilvas, per humum, per mare totus eo. !

Nam

h imperium ſtare quod aute dabit.] Priora illa aurea tempora reducet, quæ
regnante KRogerié fuerant, quibus Siciliæ regnum, utpote florentiſſimum, viguerat.

i Ex bine Rogerius, - - Fridericus eris.] A matre tua originem ducis à
Rogerio potentiſſimo Rege, à patre verò ex Friderico Barbaroſſa fortiſſimo Impera-
tore genus trahis, ac utriusque avi mores virtutesque ipſe quoque olim imitaberis.
Reſpexit hic quoque ad Friderici nomen, quod ei ab avo paterno maternoque
fuerat impoſitum, vocatus enim erat FRIDERICUS ROGERIUS.

k Majſor - - avis, fato meliore creatis, ] Avus ejus Fridericus, qui tot
tantisque bellis diſtrictus fuerat, ſæpè cum adverſa fortuna conflictatus eſt, ita ta-
men ut nunquam animo fractus fuerit, ſed ferocior ſemper hoſti ſuo inſtiterit. Sed
tandem Deô, nequitiæ hominum iratô, volente, in Ciliciæ flumine interiit.

1 per mare totus eo.] Lege, tutus.

— —

——

(141) Ley

275 Non aquilam volucres, modò non armenta leonem,
Non metuent rapidos vellera noſtra lupos.
Nox uùt clara dies gemino ſub ſole dieſcit,
Terra fuos geminos ſicut Olympus habet.

m Terra ſuos geminos ſicut Olympus] Sicut in coœlo magna illa duo lumina-
ria Sol & Luna orbem univerſum ſua luce colluſtrant, ita & Henricus cum filio,
tanquam duo fulgentiſſima ſidera, ſuo lumine, ſuis copiis, ſuaque virtute fortiter
& benignè cunctis mortalibus opitulabuntur.

§. 3

62 (142) e

Dc 23

„.
.
P.
.
0
=

S 2
5*¾ 2
ð 2* „. S⸗ „ 32
X , S 3t 37 37 37 32
* 8 3 ½ 3 . . . e 7: 8 14. 167 — e 9*
E 3 336 3 d d 3 e
2 £

*a
„S
Ge
G.
P.)
=
*as⸗
e

Es rata quam loquimur, quidam præſentat Yberus

280⁰ Piſcem, qui nato Cæſare dignus erat.
Quem puer accipiens bene diſpenſante magiſtròô
Dividit.

Piſce tripartito gemina ſibi parte retenta,
Quod ſupereſt patri mittit ab inde puer. n
285 Maxima venturæ ſignans præſagia vitæ,
Quod fſibi detinuit Veſper & Ortus erit.
Tertia pars quæ miſſa fuit, deſignat, in armis
Tertia pPars mundi quòôd ſit habenda patri.
Vive puer decus Italiæ, nova temporis ætas,
290 Qui geminos gemina merce reducis avos.
Vive jubar ſolis, ſol regnaturus in vum,
Qui potes à Cuns §s luce juvare diem.
Vive Jovis proles, Romani nominis hæres,
Immo Reformator orbis & imperii.
295 Vive batris ſpecimen, felicis gloria matris,
Naſceris in plenos fertilitate dies.
Vive puer felix, felix genitura parentum,
Dulcis amor ſuperis inclite vive puer.

In

n ab inde piter.] Divina prorſus indole & ingeniò plus quam humanò Fri-

dericum oportet fui lle. quod nondum bimulus, nam is anno 1195. natus, & pa-

ter 1197. mortuus fuerat, inuſitatâà infanti mentis ſolertid piſcem tripartitus, atque
inde ſibi duas ſervaverit partes, & unam patri miſerit.

* (143)
In media ſine nube die tibi panditur Yris,
300 Omnitenens medio ſol ſtetit orbe ſuo.
Unde venit Titan, & nox ubi ſidera condit,
Ex VYri metas o ſol videt eſſe tuas.
Vive puer, dum veſper erit, dum Lucifer ardet,
Nunquam ſeu miſquam veſpere dignus eris.
305 Vive puer dum litus agit, dum nubila ventus,
Ut videas natis ſæcula plena tuis.
Vive patris virtus, dulciſſima matris imago,
Vive diu dum ſol lucet, & aſtra micant.
Vive diu Jovis & ſuperům pulcherrime Princeps,
310 Vive diu proavus factus ad aſtra voles.

0 Ex TPri metas Cc.) Ego confidenter lego: Exiri metas Jol videt ecce Juah.
i. e. Fridericum imperii ſui fines ultra ſolis lunæque vias protenſurum.

Incipit

63 144) 6

Incipit

LIB ER III.

ad
HONOREM ErT GLORIAM

MAGNI IMPERATORIS.

Eſine Calliope, ſatis eſt memoraſſe quod olim
Tityrus ad fagi tegmina duxit oves.
Deſine tu Pæan, celeberrima defſine Clio,
Sit mugiſſe ſatis commemoraſſe Jovem.
5 Non mea Calliopes, nec Apollinis ara litabit
Carmina, quæ pecudum quæ vorat exta litat.
Te peto, te cupio, ſummi ſapientia Patris,
Quæ legis p æterna mente quod orbis habet.
Tu Pelagi metiris aquas, metiris abiſſum,
I0 Te metuunt ſolam, te venerantur aquæ.
Tu Prii legis aſtra poli tibi ſervit Olympus,
Te ſine vita perit, te ſine nemo ſapit.
Nam quod ſol hominum Salomon dedit, indita g proles
Senſit ſeu meruit, creditur eſſe tuum.
Tu
p legis) Forté leg. regis. & ſic quoque infra, patrii regis &c.
q indita) Leg. inclita.

(145) S
15 Tu maſſam diſcepta rudem, tu litis amicæ
Primicias, certo conciliata loco.
Tu depinxiſti fatali ſidere cœlum,
Unde venit noſti Phœbus, & unde ſoror.
Nam quod friget yemps, ver viret, torret & æſtas
20 Siccitat autumnus, creditur eſſe tuum.
Quod breve litus aquas refrenat turbine motas,
Quod montes, quod humum, fſuſtinet unda, tuum.
Tu pudor æternus ſacraſti virginis alvum,
Tu ſata, tu naſcens, tu genitura creans.
25 Theſauros aperi, veniens illabere cœléô,
Semper es ut verax, da michi vera loqui.
Tu divina loqui Petro poſt rete dediſti,
Ex uno per te flumina ventre fluunt.
Nec minor in partes diviſa, ſed integra conſtas .
30 Ut vis, & quæ vis dans tua dona tuis.
Hos genus eloquii, mentes interpretis illos,
Hos virtutis opus promeruiſſe facis.
Da michi cepta loqui, da ceptis fine potiri
Poſſit ut Auguſto Muſa placere ſuo.

R
W A
W R

T Fortu-

3 (146) 66

5

W A ⸗

35 P'orhnat dies, felix poſt tempora tempus,
Quæ ſextum ſexto tempore cernit herum.
Ominis ætatis felicia tempora noſtræ,
Propugnatorem quæ meruere ſuum.
Gaudeat omnis humus, tellus ſine nube dieſcat,
40 Rorem ſpectati muneris aſtra pluant.
Mane ſerena dies venit, & ſerotinus imber,
Imperium Cæſar ſolus & unus habet.
Jam redit aurati Saturnia temporis ætas,
Jam redeunt magni regna quieta Jovis.
45 Sponte parit tellus, gratis oneratur ariſtis,
Vomeris à nullo dente relata parit.
Nec fœcunda fimô, nec raſtris indiget ullis,
Mater opum, pecori proſpera, grata viris.
Omnis oliveſcit phebeis frondibus arbor,
50 Vix arbor partus ſuſtinet orta novos.
Nec roſa nec violæ, nec lilia gloria vallis,
Marceſcunt, aliquo tempore nata ſemel.

N

E
2

=—

Felix

(147) S☚
Felix noſtra dies, nec eâ felicior ulla
Lætior, aut locuples, à Salomone fuit.
55 Evomuit ſerpens virus ſub fauce repoſtum,
Aruit in vires meſta cicuta ſuas.
Nec ſonipes Griphes, nec oves aſſueta luporum
Ora timent, ut ovis ſtat lupus inter oves.
Uno fonte bibunt, eadem paſcuntur & arva
60 Bos, leo, grus, aquila, ſus, canis, urſus & aper.
Non erit in noſtris moveat qui bella diebus,
A modo perpetuæ tempora pacis erunt.
Nulla manent hodiè veteris veſtigia fraudis,
Qua Tancridinus polluit error humum.
65 Ipſaque transibunt deriſi tempora Regis,
Nam meus Auguſtus ſolus & unus erit.
Unus amor, commune bonum, Rex omnibus unus,
Unus ſol, unus paſtor, & una fides.

9 (148) S
e:(E .29 èòè S,Ssee

ß, E e.
S DB Tr. . = Nv 2
S EA W SAE .
6 = —☛ =
r —

98=

stνvs7ανrstt6ns sd Ss KGνhννπdve *

D- mea Muſa precor genuit qui nobilis alvus
70 Henricum, vel quæ dextra cubile dedit?
Quæ Superû⁴m nutrix dedit ubera, quis dedit artes?
Quis puero tribuit ſcire, vel arma viro?
Quaâve domòô genitus fuerit puer, aurea proles,
Quis pater, unde parens? Dic mea Muſa precor.
75⁵5 Eſt domus ætherei qua ludunt tempora veris,
Ipſe domüs paries ex Adamante riget.
Ante domum patulo y præludit ſole theatrum
Quo lalit in mnedio fons Arethuſa tuus.
Ipſa quater denis innititur aula columpnis,
80 In quibus imperii tota quieſcit humus.
Hic Corradus adeſt, juris ſervator & æqui,
Scribens edictum certa tributa legens.
Cancellos reſerans, mundi ſignacula ſolvens .
Colligit Italicas alter Homerus opes.
35 Nulla fames auri, ſitis illi nulla metalli,
Res nova, quam loquimur, mens ſua numen habet.
Diligit Eccleſiam, nec matrem filius odit,
Dux Evangeli, juris aperta manus.
Angelus in multos, nec non Paracletus in omnes,
90 Mittitur, & miſſi Pater in ore Deus.
Hic

(149) 6*

Hic Marcualdus cui ſe Neptunus ad omne
Velle dedit, cui Mars ſe dedit eſſe parens.
Illuc conveniunt ex omni cardine mundi,
Dantes Auguſto plena tributa Duces.
95 Quos brevis abſolvit poſitis Apodixa r tributis,
Quam tua Corrade Griphea ſignat avis
Hic grave pondus Arabs, miſſi deliberat auri,
Hic Melechinas exhibet Indus opes.
Et decus & precium, gemmas dat Perſis & aurum,
100 Materiam ſuperans mittit Egyptus opus.
Argentum, gemmas, auri genus inclite Cæſar,
Delicias hominum, quas habet orbis habes.

. r Apodixa) Vide ſupra p. 134.

IT 3 In

ge e

P talamos ſex una domus partitur, & horum
Prima creatoris regia ſcribit opus.
I05 Illic in ſpecie ſuper undas diva columbæ
Maſjeſtas operum pingitur ipſe Deus.
Altera fatiferum Catacliſmi pingit Abyſſum,
Tertia fert Abrahæ credulitatis iter.
Quarta Pharaonem ſubmergens nudat Ægyptum,
110 Quinta domus David tempora Regis habet.
Sexta Fredericum divô depingit amictu,
Cæſarea ſeptum prole ſenile latus.
Hic Fredericus ovans in milibus undique fretus
Fervidus in Chriſto miles iturus erat.
II5 Hic erat annoſum multa nemus ylice ſeptum,
Non niſi per gladios ſilva datura vias.

In nemus omne furit ferrum, nemus omne favillat,

Fit via, quod dudum parte negabat iter.
Hic erat in fide tua fallax Ungare dextra,
120 Qualiter invito te Fredericus abit.
Hic Iſaac mentita fides, & fictile foedus,
Illic Græcorum non ſine cæde dolus.

(151) Sen

Hic obſeſſa polis s, nec non plantata per annum
Vinea, Cæſareæx quam coluere manus.
125 Hic Conii pinguntur opes, & bella ferocis
Hic Frederici ades fulminat enſe procer.
Hic pater arma tenet, ſubit illic filius urbem,
Pars prior Auguſto ſub ſeniore cadit.
At poſtquam Conii ſpoliis ſaturantur & aurô,
Caſtra movent, nec eis cura quietis erat.
Proh dolor ad flumen ponunt tentoria Tharſis,
Quo lacerat tumidas nans Fredericus aquas.
Suſpectas invenit aquas, qui raptus ab undis t,
Exuit humanum, ſervit & ante Deum.
135 Vivit in æternum Fredericus, lancea cujus
Nunquam fraudato cuſpide verſa fuit.

130

s polis,) Supra ſcriptum eſt in cod. Conſtantinopolis.

t raptus ab undis,) Vide ſupr. p. 127.

11.
1110

(152) ER
ððòſ
Beerre e aSS ge e e e e e S AN e E
ðèðð
&. SSS, .

Tr diva parens ſuper⁴m Sapientia mater,
Uberis Henrico munera digna dabit.
Ipſa miniſtrantes ſeptem conventa ſorores
140 Ut puerum doceant officioſa rogat.
Prima loqui recte à, docet, altera jurgia linguæ,
Tertia conditos reddit in ore ſonos.
Quarta quid aſtra velint cum viſa coire retrorſum,
Quinta docet numerum pro ratione legi.
145 Sexta gradus in voce fuos docet impare cantu,
Septima metiri poſſe magiſtrat humum.
Suſcipit in gremio virtutum genera mater,
Ore virum, juvenem corpore, mente ſenem.
Quem virtus dilapſa Polo ſic poſſidet omnis,
150 Singula quod virtus aſſerat eſſe ſuum.
Hæc mores informat, & uſibus illa coaptat,
Hæc ſibi præjuſtum vendicat, illa pium.
Hæc

u Prima loqui rects & c.) Horatius I. 1. Epiſt. 4. v. 7. ſeq. omnia complexus
eſt, quæ puellum beatum reddere valent:
Quid voveat dulci nutricula majus alumno?
Quam ſapere, & fari poſſit, quæ ſentiat, & cui
Gratia, fama, valetudo contingat abundé,
Et domus, & victus, non deficiente crumena?

3 (153) 66
Hæc ubi res poſcit, rigidum facit, illa modeſtum,
Lex quandoque poteſt de pietate queri.
155 Arma fatigarant ſuperos, quæ contulit illa,
Sic ſic æra rigent, arma quod hoſte carent.
Quod Numidos, quod Sarmaticos ſi Roma fubegit,
Unde redit Titan, nox ubi prima ſubit.
Magnus Alexander Darium quod vicit in armis,
160 Quod fuit imperio terra fubacta ſuo.
Et quòd Pompejum Cæſar, patresque fugavit,
Unde Ptolomei crimen gyptus habet.
Nullus ei ſimilis, niſi proles, nemo ſecundus
Dis meus Henricus æquiparandus erit.
165 Dicitur Henricus, latet hac in voce triumphus,
Quod latet, in partes littera ducta parit.
Certant virtutes, certatim munera præbent,
Creſcit in Auguſto gratia plena meo.
Intra quem gremium ſapientia dulce recepit,
170 Heæc os ore docet, pectore pectus alit.
* 4 * 4
Sit licet immanis æ commiſſi ſarcin * *
Hæc Auguſtali fit pietate minor.
Sic igitur ſervate fidem, ne ſera cicatrix
Vulnus in antiquum rupta redire queat.
175 Nam meus Auguſtus, qui lites diligit, odit,
Mites & puros more tonantis amat.
Ne

X Sit licet immanis &c.) Superior paginæ pars ferè dimidia malò fatô ablata
eſt, hic verò verſus primus, tanquam incendio ambuſtus evaüt; ita tamen ut ul.
timam ſuam vocem, penultimâ læſà, amiſerit, priorem Jarcina legendam eſſe, du-
biô caret, poſteriorem verò aliis inquirendam relinquo.

U

(154) S

Ne quis ob exilium, quod dudum pertulit in ſe,
Elatus rediens civibus eſſe velit.
Cæſaris Oceanum ſuperat clementia magnum,
180 Et tamen illus commovet ira Deos.
Si quis Tancredum nimium dilexerit olim,
Quid niſi per vanas brachia movit aquas.
Vivit in Auguſto pietas & gratia creſcens,
Et gladius vindex, vivit & haſta potens.

3 (155) 6

A eNAN. e; ee eeeee A ,
Ne ASe „ E e SSe Seee
82 e ee 3S

= , = 2
We

—– D E a SE. N , E

536656Seeeeeeeeee. 4 NerSES SSSee e
l

80L
AUGUSTORUM.

185 Ui regis ad placitum victor in axe rotas
Fortunam tua dextra novam ſibi condit ubique,
Ducis fortunæ quo tibi frena placet.
Legi quos veterum ſervant armaria libros,
Inveni titulis cuncta minora tuis.
190 Nec Salomon, nec Alexander, nec Julius ipſe
Promeruit veſtri quod meruere dies.
Sextus ab æquivocis ſexto quod ſcriberis ævo
Signas ætatis tempora plena tuæ.
Vivat honor mundi, vivat pax plena triumphis,
195 Vivat & æterno nomine regnet avus.
Ut videas natis, plenumque nepotibus ævum,
Tempora Zodiaci dum rota Solis agit.
Suſcipe quæſo meum Sol auguſtiſſime mumus,
Qui mundum ditas, qui regis omne ſolum.
200 Suſcipe quæſo meum lux ind lefecta libellum,
1 ſui Vatis vota libellus agat.

U2 INTER-

—

3 (156) E6

PSeeee eak eSeKeEe eeesre; esee .

ð Tenſ
2 EE
PE e e e r e Ee er de.

——☛ = & S

r gn n F Sn on sFs: NN 5F A o 5e n, r se s f 5 ,e

INTERPRETATIO

hujus nominis
Collige primas litteras de primis dictionibus ſubſcripto-
rum verfſuum, & nomen habebis Imperatoris, & de ipfis

primis dictionibus ejusdem victoriam Imperatoris perpen-
dere poteris.

HIc Princeps ut habet Danjelis nobile ſcriptum;
EXA LTABIT avos, fubigens ſibi victor Egyptum;

NONEN in hærede patria virtute quieſcet;

20 ½ R . .
20 5 RONMANI juris duplici Rogus igne caleſcet;

IMYEERII formam templique reducet ad aſtra;
Cü non hoſtis erit, ſua ponet cum Jove caſtra;

VICERIT ut mundum Syon David arce redempta;

8 ICILIAM repetens Romæ reget aurea ſceptra.

Inclita

(157) S
E2 C 12065 966:62 96C44 &s.eXOG e20G20C .290G ℳr2968e2 9

SSe e ; 6 EE He eSes
EE 2e SeS . 8 SeSe S *

. k-kr- r-Hec: . e d. 4, . E.

2òèòðG G

Gτιtα .ttοbαρα⅜7νv—vw) S Eπο⅜dοαwναοο SEE,

ο

210 Nelea regales criſpans Sapientia vultus
Aſpera fortunæ talia verba dedit.
Sit tuus Andronicus ſaturatus cæde Nepotis,
Cui cruor Italicus potus & eſca fuit.
Sit tuus Andronicus, qui craſſus cæde ſuorum
215 Addidit ex omni ſtirpe necare probos.
Cujus ad extremum licèt impar pœna reatu,
Mors ſua perpetuo vindice fœda caret.
Sit tuus ille ſenex, qui raptus, ùt VYcarus alis
Occidit, & Pelago flet ſua merſa ratis.
220 Occidit, àt quomdam ſeries immenſa Gigantum,
Quis fuit imperium cura videre Jovis.
Sic & Tancredus multo miſer ebrius auro,
Occidit, in Dominum dum tulit arma ſuum.
Si potes Andronicum civilibus eripe telis,
225 Si potes alterius Regna tuéêre ſenis.
Nam meus Henricus materna ſede ſedebit,
In qua Rex Salomon ſedit in orbe potens,
Talis erit ſedes, ebur uxorabit in auro,
Hoc hominum ſenſus exuperabit opus.

Bis

y Andronicus] Vide ſupr. pag. 17.
U 3

333 (158) 66

230 Bis ſenos habitura gradus Henricia ſedes,
Ex auro ſex, ſex ex Adamante gradus.
Per quos fulveſcent civili more Leones,
Ordine ſuppoſiti juſſa ſedentis agant.
Procedant de ſede throni, res ardua Grifes,
235 Procedant Aquilæ, ſeu Nucerinus aper.
Procedant rigidi noſtra de ſede Leones,
Procedat Phœnix nuncia pacis avis.
A læva Neptunus aquas caſtigat, & omne
Juppiter à dextris corriget ipſe ſolum.
240 A læva Citharam moveat Mercurius aure 2,
Quam videns dextra Phœbus in aure legat.
Mars pro ſede ſedens gladiatus territet orbem,
Cogat ad Imperium, ſidera, fata, Deos.

2 aure, ] Hic & ſequens verfſus corrupti videntur; quid enim eſſet, Citha-
ram movere aure * leg. forté auro, vel lauro; quid Citharam in aure legat? ego

lego Quam (citharam) Phäabus videns dextra inaure regat.

3 (159) E*

f ff
2ò

èèðð

In altera pagina, quæ & ultima eſt, hæc verba eâdem mam Joripta ſint,
Nomen Scriptoris indicantia:

Ees Magiſter Petrus d'Ebulo ſervus Imperatoris fide-
lis, hunc Librum ad honorem Auguſti compoſui;
Fac mecum Domine ſignum novum, ut videant me Tan-
cridini, & confundantur. In aliquo beneficio mihi provi-
deat Dominus meus & Deus meus, qui eſt & erit

benedictus in ſecula, Amen!

Fodem quoque loc? hoc Diſtichon adſeriptum ſt:

Anno quinque minus numeratis mille ducentis
Cæſar Regna capit, & ſua Nupta parit.

INDEX I.
SCRIPTORUM,

Qui in No TIsS citantur.

A.
Nacreon.
Alexander Abbas.
Aetius.
B.

Baronii Annales.
Henr. Baccius.
Bongarfius.
Burmanni Theſaur. Ital.
Busbequius.

C.

du Cange.
Caruſii Bibliotheca Sicula.
Catullus.
Ceæſar.
Celſus.
Cicero.
Claudianus.
Chronicon Foſſæ novæ.
Amalphitanum.
Caſaurienſe.
Siciliæ.
Montis Caſſinenſis.

— — —

Curtius.
Collenutius.
D.
Dionyſius Halicarnaſſeus.
E.
Euripides.
F.

Falco Beneventanus.

Gothofr. Monachus.
Guillielmus Tyrius.

II.

Heliodorus.
Hemſterhuiſen.

X Hero-

Herodianus.
Herodotus.
Heſiodus.
Homerus.
Horatius.

S. Johammis Apocal.

Juvenalis.

HMidorus.

I.
Livius.
Lucanus.
Lucretius.
M.
Malaterra.

Franc. Maurolycus.
Martialis.
S. Matheus Evang.

N
Nicetas.

Nepos.
Nonius Marcellus.

O.

Ovidius.
Otho de S. Blaſio.
— . Priſingenſis.

3 (0) 66

Plautus.
Phædrus.
Plinius.
Prudentius.
Petrus Chryſologus.

R.

Reineſius.
Rochus Pyrhus.
Richard. de S. Germano

Salluſtius.
Salvianus.
Seneca.
Silius Ital.
Qui. Smyrneus.
Stumpfius.

1.

Tacitus.
Theocritus.
Thuanus.

Tibullus.
V.
Vellejus Paterc.
Virgilius.
Jac. de Vitriaco.
Gotfr. Viterbienſis.

Abbas Urſpergenlis.

INDEX II.

R☚

O ðèð

E =

INDEX II.

Rerum apud Authorem extantium.

A.
A Mouicie interfecit patruelem ſuum
Alewium. p. 17.
⸗ C.
Capua laudatur ab ubertate ſoli. 75. 77.
- - Exrxpugnatur à Richardo. 84.
Caſtrum Jufonis. 34.
— Salvatoris. 100.
Celeſtinus III. Henricum VI. Imp. Ro-
mæ coronat. . 4.
. . Tauncredo per litteras imperat,

ut Conſtantiam dimittat. 106 -- 109.
Conjuratio in Heuricum detegitur. 136.
Conjurati in vincula conjiciuntur. 137. 138.
Conſtantia Rogerii & Beatricis filia. 4.
nubit Henrico VI. Imp. Rom. ib.

. - Salernum ingreditur. 36 - 39.
- multa ibi convitia perfert.
I - S3.
. precatur Deum ut perfidos pu-
niat. 58-61.
. . capitur à Salernitanis. 65.
. . pretioliſſimis ſe veſtibus ornat.
66. 67.
.- —Mehanam ad Tancredum de-
vehitur. 68. 71.
. — Panormnm inde ad Sibilianz
mittitur. 86.
. imperioſeé loquitur coram Tux-
credi uxore. 91.
. - in Caſtrum Salvatoris cuſtodien-
da ablegatur. 100.
. . libera à Tancredo dimittitur.
109.

Corradis Miſcancervellus propugnat Ca-

puam. . 56. 77.
- falvus à Richardo Comite Ca-
puàâ dimittitur. 84.
. - laudes & munera. 148.
D. .

Diopoldus, Henrici Cæſaris Dux, S. Ger-

manum invadit. 114. 116.
— 2 Salernitano Principatui præfici-
tur. 123.
- - laudes ejus. 124.
Caſtellanus eſt Roccæ arcis.
5§6. 124.
E.
Ebolei fidi in. Conſtantiam. 35. 56. 57.

Elias Gisvaldi primus manus in Conſtan-
tiam injicit. 63.

. F.

Friderici I. expeditio in Orientem, &
res ibi geſtæ.

150. I5I.
- - Eyxitus ejus. 108. 151I.
- - II. Nativitas. 139- 141.
G.
Gualterius Antiſtes Panormitanus Henri-
co VI. Imp. favet. 11
H.

Henricis VI. Rom. Imp. coronatur Ro-

mæ. 23. 24.
X 2 Henri-

Henricus VI. Legationes variorum Prin-

cipum recipit. P. 25.
— — Montem Caſinum in fidem ac-
cipit. 28.
- . Capuanus Antiſtes urbem Ca-
puam illi tradit. 29.
. Neapolin obſidet. 30. 31.
. . in häac oblidione febri vexatur.
43. 44.
⸗ Obſidionem ſolvit. 48.
. - Claſſem ad Tancredinos oppri-
mendos undequaque comparat. 117
- 120.
⸗ ⸗ Meſſanam Fabariamque venit.
127.
- - banormum ingreditur. 129.

. veteres Regum diculorum the-
ſauros aperit. 134. 135.

L.

Lucius III. Hexricum VI. Imp. & Con-

Kantiam matrimonio jungit. 4.
M.
Matthæus Cancellarius Tancredo favet.
II. 12.
. - Tancredum ad Regnum evehi
cupit. 14. 15.
. — litteras ad Tancredum mittit,
de invadendo Regno. 16. 17.
. Pocdagræ dolores humano ſan.
guine ſedat. 17. 64.
. flſuadet uxori, ut Conſtantiam
Caſtro Salvatoris includat. 100.
. „ oriundus Carthagine. 102.
⸗ - fſcelera ac fraudes ejus. 101—
105.

P.

Panormitanorum Legati ad Henricum Imp.
veniunt. 127-129.
- - ſe illius fidei tradunt. ibid.

63 (0) S

R.
Richardus Angliæ Rex capitur in Germa-
nia. 110.
- — Tancredo magnam pecuniæ
ſummam extorquet. III.
- —agd Henricum, ad cauſam di-
cendam, vinctus ducitur. 112.
- - ab eo abſolvitur. 113.
Richardus Acerrarum Comes vulneratur.
32. 33.
- obſidet Capuam. 77.
— - expugnat eam. 81-84.
- - in cujus expugnatione penéè pe-
riiſſet. 84.
2 capitur à Diopuldo. 115. 116.
Rogerius Siciliæ Rex. r1. 2.

. - UIXores ejus. 4.
Rogerius Andriæ Comes Rex Siciliæ de-
ftinatur. II.
- - ejus mores, & mors. 14.

21. 22.

§.

Saladinus Hieroſolymam capit. 108.
Salernitani petunt à Cæſare, ut Conſtan-
tia Salernum habitatum concedat.

34. 35⁵¾.
. - Principes à Cæſare in caſtra ſua
vocantur. 41-—-43
. . Conſtantiæ convitia faciunt.
51 -—- §3.
- - eam capiunt. 65.

- E in diciliam ad Tancredum
mittunt. 68-71.
. - Archiepiſcopus eos ad pœniten-
tiam anteactorum reducere conatut.
12I. 122.
Sicilia in poteſtatem Cæſaris redigitur.
123.

Sudor & ſopor ſigna ſalutis in febri. 44.
T.

Tancredus, acceptis à Matthæo Cancel-

Philippus Henrici Imp. frater, amore Nu-
růús Tancredi capitur. 132.

lario litteris, in Siciliam cum duobus
filiis trajicit. 18.
--vul-

—–

—————r

— —

α (°) *.

- vultus corporisque deformitas Tancredi uxor ob adventum Cæſaris vi-
in eo taxatur. P. 19. 20. 72. 8o. teæ ſuæ timet. 130. 132.
. illius coronatio execranda. 20. — ſlibi, filio & Nepoti Comitatum
- Tancredi liberi. 74. Licii paciſcitur. 133.
. Conſtantiam uxori ſuæ Panor- - — Nurus ejus eſt Conſtantinop.
mum cuſtodiendam mittit. 86. Imperatoris filia. 132.
— Ppiſtolam uxori ſuæ cum Con-
ſtantia mittit. 88. 89. V.
- Urxor Tancredum increpat ob
transmiſſam ad ſe Cônſtantiam. 93. Wilelmus II. Siciliæ Rex moritur. 6. 7.
- s iterum litteras ad uxorem - — ingens, eô mortuòô, Panormi-
de eadem re mittit. 96. tanorum luctus. 8. 9.

X 3 INDEX III.

ð
èò

Dre r er a

T R A e 2ie a,e f1 31 27 2f 4g 96 43

e be 2 R .
è

2ðð

INDEX III.
RERUM & VERBORUM,

Quæ in NoTIS explicantur.

A.
§S. pro pecunia. p. 14.
Albidia uxor Rogerii. 3.

Alexius Comnenus II. 17.
Amictum tribuunt boetæ terræ ac parti-

bus ejus. 59.
Anacletus Pontif. Rom. 2.
Apodixa, quid? 134.

Apro Poetæ comparant certantes in præ-

lio. 78.
Archonticon, quid? 34.
Ardere, de amantibus. 2.
Auguriare pro conjecturare. 42.
Autumnus pro vino. 76.

Avorum nomine quivis majores veniunt.

102.
B.
Beatriæ uxor Rogerii. 4.
Bellum pro prælio. 31.
Bibere auribus. 79.
Math. Burellus. 28.
C.
Cadere in prælio magna laus. 79.
Cæcus pro latens. 68. 103.
Campaniæ fertilitas & amœnitas. 75.
Canibus compar. impudentes. 61.
Capeſſere pro capere. 114.
Caſtra ſequi. 49.

Clipeare bracl it. 93.
Clipeis varias figuras inſculptas habuere
antiqui. II8.
Cæleſtinus III. Pont. Rom. p. 4. Henri-
cum VI. Imp. ungit. 23.
Colubris ac Hydris comparantur homines

maledici. 56.
Conjuratorum in Henricum gravis pœna.
. 137.
Conſcripta manus, quid? 137.

Conſpici, de iis, qui in prælio multis
Præſentibus egregia facinora patrant. 73.
Conſtantia Rogerii filia. 4. Henrici VI.
Conjunx. 4. in cuſtodiam conjicitur.
liberatur.

101. 109.
Cornici inimica noctua. 53.
D.
Dativus pro Ablativo. 55.
Demetere caput. 81.
Dextram antiqui dabant ad fidem facien-
dam. 84.

Deos tutelares antiqui evocare ſolebant,

urbem oppugnantes. 117.
Deus A & O dicitur. 58.
Dies luminis pro lætis. 39. Dies ambi⸗-
gua pro dubia. 58.
Domini nomen olim exoſum. 17.
Ducere genus ab aliquo. 102.
E.
Ebolis urbs. 35. unde ſic dicta. ibid.

Enſare

63 (0) *

Enſare manus pro armare. p. 93.
Enſe cavare, perforare latus. 81.
Eſcriniare pro aperire. 134.
F.
Fabaria urbs Siciliæ. 18.
Fallere de terra ſterili. 72.
Famoſus pro infami. 54.

Fari & ſapere infantibus adprecabantur

veteres. 152.
Fatum inevitabile. 70.
Flos pro adoleſcentia. 36.
Friderici II. annus natalis & nomen.
139. 140.
Frigidus de ignavo, noxio. 69.
Fuit & fugit confunduntur. 39.
G.
Galeare caput pro galea tegere. 93.
Girardus Henrici Imp. Medicus. 44.
Gualterins Archiep. Panormit. 8.

Guillelmus II. Rex diciliæ 6. ejus obitus. 7.

Guiſeardus unde hoc nomen ſit? 1. 2.
Gutta idem ac Podagra. 104. Eam ſfan-
guine humano ſedare ſolebant. ibid.

H.

H in antiq. codd. ſæpè præponitur. 42.
Henricus VI. ejus conjux Conſtantia. 4.
Romæ in Imperatorem ungitur. 23.
ejus in Sicilia res geſtæ. 29. Neapolim
obſidione claudit, ſed infectis rebus
recedit. 30. 48. Legatos Salernum mit-
tit. 41.
Heroes olim in mortis periculo verſantes,
pretioſis feſe ornabant veſtibus. 66.

I.

Jberia olim Hiſpania vocabatur. 47. Ibe-
rii fluvii. ibid.
Imperioſus, cui parendum eſt. 71.
Inexperta Regna. ibid.
Innoxius tam cui non nocetur, quam qui
non nocet. 79
Intoxicare. 22.
Jovis Epitheton Tonans.

I.

Labor pro re ardua, & factù difficili. 49.
Lacrimabilis active, de eo, qui effuſè
lacrimatur. 49.
Liliis Poetæ compar. candorem pueila-
rum. 65.
Lucius III. Pont. Rom. 4.
Lyciæ pharetræ, & Lycii arcus olim ce-

lebres. 32
M.
Mapalia & Magaria. 42.
in Margaritis quid commendetur. 67.
Maritus de pecore. 82.
Mars pro Bello. 77.
Matheis Siciliæ Cancellarius. 7. Bigamus
appellatur. 16.
Mendax fundus. 77.
Mens pro ſententia. 49.
Mile non mille ſcribendum. 31.
Miſcere ſe dicuntur duo inter ſe certan-
tes. 83.

Mitti dicuntur, quæ ex longinquis terris
advehuntur. 102.
Mollis greſſus in puellis commendatur. 37.
Monachus detexit conjurationem in Hen-

ricum. 136.
Moras rumpere. 16.
Muſas invocare Poetis ſolenne. 83.
N.
Nardo olim Comam inungebant delica-
tuli. 38
O.

Opprobria varia in hominem deperditum.
72.
Os pro tota facie. 37. Ore rotundéô lo-

qui. 64.
T.
Parapſis.
Parthenope antiquiſſ. nomen urbis Nea-
polis. 30.
Pius, de affectu in neceſfſarios. 5§0.
Proh! Exclamatio indignantis. 90. 9I.

Rapere

3 (0) E

R. Simplex verbum pro compoſito. 33. 44.
Sol Romanus vocatur Cæſar. 62. S01
Rapere, de avibus rapacibus. p. 45. novus pro Oriente. 77.
Repedare pro recedere. 56. Somnus & ſudor in febricitantibus ſigna
Res pro opibus, divitiis. 73. ſalutis putabantur. 44.
Reſpicere pro exaudire. 59. Sumere de iis, qui aliquid contra jus &
Reſpondere de terra frugifera. 76. fas ſibi vindicant. 10.
Richardus Tancredi affinis Neapolim de- Syncope Poetis frequens. 52.
fendit. 30. vulneratur. 2.
Richardus Cerræ Comes, ejus mors. 120. T.
Richardus Angliæ Rex capitur. 111. ma-
gno pondere auri redimitur. 113. Tuancredus, ejus natales. 11. Panormi
Rofridus Abbas. 28. Rex ungitur. 19. facie deformis. ihid.
Rogerius Andriæ Comes cùm Tancredo ex Sibilia tres filias procreavit. 74. in
de principatu contendit. 11. ſeq. capi- exilium mittitur. 87. Filio ſuo Roge-
tur & interficitur. 21. rio Conſtantinop. Imp. filiam in ma-
Rogerius I. & II. p. I. Rex eligitur, & trimonium obtinet. ibid. Græcè erudi-
Palermi ungitur. 2. ejus res bello ge- tus fuit. ibid.
ſtæ. ibid. UxXor Albidia. 3. altera Si- Tegere pro tueri. 77.
bilia. ibid. tertia Beatrix. 4. Tentare pro aggredi. 39.
Ruere de incompoſita multitudine ho- Tbeobaldi merita in Cæſarem. 12 4. à Cæ-
minum. 36. de membris ob ciborum ſare Comitatu Cerræ donatur. ibid-
defectum decreſcentibus. 95.]Trahere penſa, de ancillis. 65I. 52.
Tumere de velis. 68.
§. Tumidus de iratis, ſuperbis & convicia-
toribus. 63.

Saladinns Saracenus. 108. Hieroſolymam
ac totam feré Paleſtinam capit. 108. V.
Secula pro tempore. 104. pro hominibus.
ibid. Uber ſubſtantivè & adjectivè uſurp. 75.

Sedere proprie de judice. 98. Vernum os. 38. 39.
Senſatus pro acnmine prædito. 97. Ulißſis varia Epitheta apud Homerum. 96.
Si pro An. 73. Ulmus apud Poetas voc. Maritus vitis. 76.
Sibilia conjux Rogerii. 3. Vittatæ erant apud Romanos puellæ. 37.
Sidera Deos eſſe cenſebant olim. 70. Urbani, qui in urbe incolunt.

F I N IS.

5—5à-õð

Paucis admonendus eſt Lector, Titulos, uti vulgò vocantur, qui magno numero per
totum libellum occurrunt, non ab ipfo Authore, niſi admodum parcè fuifſe adſeriptos, ſed
ex Figuris plerumque deſumptos, non quèd multum illis inſit elegantiæ, cùm contrà ſquali-
dam ipirent barbariem, ſed quòd Hiſtoria ſæpius non parùm lucis inde lucretur.
Typographi prætereà errata aliquot, iniqué id quidem animô, animadverti, quæ hic
verò correxi: In Praæf. pag. 5§. lin. I. elegantiarum, lege elegantiorum. lin. 9. ergò, leg. erga.
lin. 1I. animarum, leg. animorum. pag. 8. lin. 9. communefacere. leg. commonefacere. pag. 8.
v. 63. quæſtus. leg. queſtus. pag. 56. lin. 16. erριιτe, eg. PeHνα⅜ν GT pag. 64. lin. 17.
profefla, leg. profelſus. pag. 79. in lin. 18. in Notis, poſt verba Viris fortibus, adde: apud
Dionyſium Halicarnaſſeum. lib. 6. p. 348. Edit. Lipf. pag. 129. Not. b. cibaliit. leg. cibaliis.
pag. 151. Nota, t. leg. 109.

Gericht

Guchbinder.

NB. Weilen die Numeri in den Figuren verwechſelt wor⸗
den, ſo muß genau beobachtet werden zu welcher pa⸗
gina jede gehoͤre. Als:
N. I. vor dem Titul.
Ne. 2. pag. 2. oder 3.
N. 3. pag. I8.
N“. 4. Pag. I0.
No. §. Pag. 23.
Ne. 6. pag. 20.
Ny. 7. pag. I35.
Ne. 8. pag. 138.
Alſo daß nicht etwan N. 3. und 4. wie auch Nro. 5. und 6.

mit einander verwechſelt, ſondern an obbezeichnete Stel⸗
len geſetzt werden muͤſſen.

PETRIL D'EBUII
CARMEN —

MOTIBUS SICLC —

ET REBUS INTER —

HENRICUM V.

Romanorum Imperatorem,

TANCGCREDUM
SECULO XII.
GESTIS.

Nunc primùm è& Mſc. Codice Bib

Publicæ Bernenſis erutum, Notisque⸗

Criticis tum Hiſtoricis illuſtratum,
cum Figuris edidit

SAMUEL ENGEI

Supremi in Republica Helveto - Bernen
Academici Souari ibidem Adſeſſonr, & Bibliotbel

Pr Maitidhe
B 4 F 1 1R 1. E,

1
— QQ

N Focus

K

H¶

G

5

F

1

1
1 J 1.

E

Typis EMANUFETL ILS T'HURNIS
M DCCXKLVI.

◻
—

3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
2„ Copyright 4/71999 VMaster Gmbhi wwWW.yXymaster. com

2

1

VierfarbSelector Standard*-Euroskala Offset