DkII370_4 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Petri Burmanni Oratio In Humanitatis Studia Burman, Pieter N12cS5O9519625 021 UIIIIIIIIIIIIIIINII UB Tobingen W flie PETRI BVEMANNI ORATIO thum cin ee, Kiun Nn STVDIA H ABI T A AA. D. VIII. FEBRVARII cIoTocCXX, CVM MAGISTRATV ACADEMICO A BIRE I. BEROLINL LITT. CHRIST. FRID. HENNINEII, cI9 ISCC XXXXI. SS. S93 „☚ ℳ. O0. O. N. u0 vnümduemdue ſtudio duci et delectari, inter omnes ſatis conſtat; neque facile homi- nem imenias, qui non illa, quibus ſe excellere putat, omnium rerum Prima, ſe uero, qui ea poſſidet, pulchrum et beatum eſſe arbitretur. Neque indoctam modo multitudinem, et illiteratos artifices caeco erga ſua opera amore auferri, ſed ipſos, qui ſuperbo ſapientiae et doctrinae titulo ſe a uulgo ſegregant, hoc commu- ni morbo ita adfectos eſſe videmus, ut cum aliarum contemtione ſuas ſemper diſcipli- nas extollant, et tamquam unicas filiolas exoiculentur. Si uero in cauſias inconcin- nae et abſürdae ofſtentationis penitus intro- ſpiciamus, paucos certa perſuaſione de ſe et ſuis uera praedicare ſed plurimos alia- rum artium ignoratione peccare, alios cu- A 2 Pi⸗ IIII. P. BVRMANNI ORATIO piditate, ambitione, aut auaritia abreptos, ſua commoda et rationes ueritati praeferre, et pro ſolida laude uaniſſime gloriolae umbram conſectari deprehendemus. Quo- tus enim quiſque reperitur, ſua laudans, aliena culpans, qui ita in omnium rerum uariam et multiplicem cognitionem, eiuſ- que interiores receſſus, penetrauit, ut, ſin- gulis inter ſe comparatis, uerum unicuique pretium ſtatuere, et uni prae alia admira- bilem quamdam cxcellentiam adſignare poſ- ſit? Immo quotus quiſque non plebeia potius trutina, quam aequa artificis ſtatera ita omnia propriae ſcientige momenta exa- minauit, ut ad illam, quam ſequitur, probandam et praeferendam, certo iudicio etratione impulſum ſe eſſe, aliis perſuadeat? Annon maxima eruditorum portio, ſi ſim- pliciter et id, quod res eſt, eloqui uellent, inconſiderato ſe impetu, parentum et ami- corum auctoritates ſecutos, in illas ſe toto animo doctrinas dediſſe fateri cogerentur, quae uel ad ingenii illuſtrioris famam, uel ad honores capiendos, uel ad rem facien- dam, accomodatiores aliis oſtendebantur? quibus deinde, cum ſerum eſt eas dediſce- re uel mutare, tam certis et deſtinatis ſen- tentiis ſe addicunt et conſecrant, ut etiam fa⸗ DVANMANN, hiione, HM er mtims 8 luude Uind lelari inte din rein 8, g i⸗ hin lihieen (ON⸗ S neeſlt, ne e connpernis e Uere, e m rie G excele Nliam wor m gie⸗ . * eele,⸗ t el IN HVMANIT̃AT. STVDIA. V. factioſo furore partes ſemel temere ſuſce- ptas defendant. Cum uero poſt leuem ſaepe et exigui temporis operam eas profi- teri et exercere feſtinauerunt, e re ſua eſſe ducunt uenales proponere, et tabernam non utilibus tantum et neceſſariis, ſed falla- cibus et fucofis mercibus inſtruere, quas omnibus lenociniorum illecebris commen- dent. Quid? annon ipſos hos bonae men- tis mercatus, ad quos rerum imprudeates iuuenes magna contentione confluere ſolent, confuſis et inconditis inſtitorum clamoribus reſonare audimus? et ex huius cupidirtatis tonte, tamquam riuulos, tot glorio. ſas orationes defluere uidemus, quibus mercatores grauiorum, ut aiunt, diſciplina- rum incautos adoleſcentium animos inuitant et adlectant, ut praeteritis humiliorum ar-. tium ſellis, apud ſuas officinas deuerſentur, et expoſitas ibi doctrinas ad utilitatem et neceſſitatem nundinentur? Quis ueſtrum, auditores, hoc ſacrarium initurus, ut publi- ce uerba facientem profeſſorem audiat, aliud animo ſuo praecipere ſolet, quam ut illi, de ſuae diſciplinae antiquitate, praeſtantia, et praeter ceteras dignitate declamanti, defatigatas peruulgato argumento aures le- uiter, cum unius horulae iactura, ſit com- A 3 mo VI. P. BVRMANNI O/RATIO modaturus? praeſertim cum in illas erudi- tionis copiae ſint redactae anguſtias, ut ra- ro alicuius ſcientige doctor regni et ſcho- lae ſuae fines et terminos egredi uel au- deat, uel poſſit. Sed ne in ipſo ſtatim ora tionis limine inſolentem et acerbam lauda- tiſſimarum artium cenſuram exercere ui- dear, ambitioſae huius oſtentationis in pri- mis humanitatis et elegantiarum profeſſores reos agere non dubitabo; meque ipfum, inter illos, qui populari blanditia et aſfſen- tatione diſcipulos undique corrogare, eo- rumque beneuolentiam colligere nituntur, non ultimo loco eſſe collocandum, fateri non erubeſcam. Non pudebit hodie prae me ferre, eum me aliquando fuiſſe, qui medi. tato et exquiſito ſermone, linguarum, elo- quentiae, et hiſtoriarum laudes amplificare, et magnum aliquid et praeclarum eſſe, Graece et Latine ſcire, dicendo efficere ſum conatus. Sed aliquot abhinc annis totus mihi diſplicere coepi, et conſilii a Primis annis capti peruicacia, et ipfae illae, quas olim iuuenili dicendi licentia, et uin. cendi magis, quam ueritatis ſtudio habui, orationes maturiori aetati incutiunt rubo- rem. Iraſcor mihi, quod a mei ordinis et ſtudii uiris perſuaderi mihi ſim paſſus, ni- hil AMorut ene Ec gorwan NCne unkun nor, 1 . ulns erult, mer WNNI, Ne ori woſtt NN A 1IN HVMANITAT. &TVDIA. VII. Dreleriinn nn; n inie. u.: . .⸗ L.: . inn reltane Whil ad omnia tempora utilius, nihil ad ui- ram priuatam et publicam elegantius, nihil denine de . Ei et ugigen ad laudem et famam praeſtabilius inueniri olt. el poſſe, quam mentem interioribus litteris k iſilenen e excultam et perpolitam habere. Indignor K Wlleatemn dictatoria illa magiſtrorum, quos ſequebar, praecepta feciſſe atque effeciſſe, ut illi to- gatorum ordini me adſcribi ſuſtinuerim, l qui ex primo, quem obtinere ſolebat, loco e Don Ahne; detruſus, uix infimum, quem precario Au popn pofſſidet, hodie in academiis tueri poteſt. s deen, Quotidie ſtomachari non deſiſto, eam me Nrndenim aln uitae meae legem dixiſſe, ut perpetuo inter nn bod ele l grammaticorum et criticorum ſüubſellia ſit Nem Nnä! conſeneſcendum; neque auſum fuiſſe maio- Hemt eüs ra ſpirare, aut principibus inter eruditos uiris adnumerari ambiuiſſe. Cuius doloris et poenitentiae ut pleniſſimam hodie uobis, auditores, fidem faciam, non tralatitio circulatorum more, qui iam per omnes ca- thedras peruaſit, merces meas iactabo et excutiam; nec orationem conquiſito ex rhetorum officinis pigmento adſpergens, de litterarum, quas profiteor, utilitate et prae- ſtantia inſolenter gloriabor; ſed uineta mea caedere, et aperto, ſed atroci ſtilo, omnia umnon humanitatis ſtudia, quae ſua et docentium rnit, culpa merito iacent, confodere; eorumque etince n A 4 non müm cenl üolie huins Unns et eleointi VIII. P. BVRMANNI ORATIO non modo difficultatem, uilitatem, et mini- me fructuoſam ſterilitatem, ſed funeſtam in primis contagionem, er periculoſam grauio- rum diſciplinarum cum illis ſocietatem oſten- dere decreui. Quod ſi dicendo conſequi, aut rationibus ullam huius propofiti partem cordatis perſuadere nequiuero, redundet haec quoque infelicitas in futilium artium cultorem, qui, cum eloquentiam profiteatur, ne id quidem, quod omnes ſere ſequuntur et probant, euincere ualuerit. Quamuis autem maxime mihi laetandum ſit, apud illos agen- di occaſionem oblatam, qui non modo in eadem opinione uerſantur, ſed illam omni- bus, qui ſe ad cos adplicant, induere conan- tur: praecipua tamen me ſpes tenet, non plane inefficacem apud uos, facillimi adole ſcentes, orationem futuram. In praeiu. dicatam illico uos ſententiam ituros confi. do, ubi perſpexeritis, quam procliui adſen- ſu conſilia ueſtra et parentum rationes com- pProbare laborem. Vbi reqâte et ordine uos facere pronuntiem, ſi dimiſſi a manu et fe- rula paedagogorum, barbatis ſenibus auſcul- tantes, haec plebeiae caueae ſubſellia tran. ſcendatis, et ſaltu in orcheſtram facto, no- Xias pietati, famae, eruditioni, et arcae litte- ras, quae humanitatis nomen mentiuntur, re. lnn ſamnt 4 S IN HVMANITAT. TVDIA. VIIII. Umnc tatemn. en keln gge⸗ relinquatis. Quo non fauore, quo non ad.- gonen, Apetli nd plauſu me dicentem proſequemini, ſi oſten. hmnanihlir i derim, neminem ueſtrum ad aliquam nomi⸗- Qdddne, is celebritatem, aut fortunarum incremen- tum, ſiue inter caerimoniarum antiſtites, ſiue iuſtitiage ſacerdotes, ſiue ſalutis humanae cuſtodes, ſiue ſapientiae magiſtros, adſpirare poſſe, qui ſe noſtris ſtudiis inquinandum per- milerit. Ad quod probandum, non aucto- ritates et exempla, quae in obuia et dome- Kleli ſtica copia cumulare eſſet putidum, undi- HemNN. que conquiram; ſed leuiter per ſingulas di. en ONm i ſciplinas peruagando, populari et peruulga- ne Wt E ta argumentatione acroaterii huius adpro- in bationem captare ſtudebo. e I Clents I ce i, Co clo Omnium, quotquot ſint, doctrinarum principem et reginam eſſe caeleſtium rerum meditatonem, nemo, qui quotidianis ſer- monibus celebrari audit, diffiteri ſuſtinebit: eamque iure ſuo primos honores occupaſſe, et reliquas, ut adminiſtras et comites, ex alto deſpicere, neque earum ope et adiu- mento indigere, niſi cum placuerit ancillas in partem uilioris operae et laboris uocare, in controuerſiam uocari nequit. Faſtidioſa in primis domina cauere ſtudet, ne temere in eius adyta et ſacraria irrumpatur, neque UcO 0 Netſerents, dnmn⸗ eltri a onan wrem. Nitece an we Nen . lniats Ntdn n A 5 ini⸗ X. P. ByVRMANNI ORATIO iniiandi ſpem facit, niſi illis, qui mentem urgatam, et ſublimioris ſcientiae capacem ad ſacra ſua attulerint, non terrena faece pollutam, non humanis ſordibus conta- minatam. Duo uero dominatricis diſcipli- nae principia et fundamenta, quibus tota nititur, a ſacrorum myſtis prodita eſſe ac- cepimus; diuinam primum audctoritatem, libris et tabulis, ab ultima antiquitate tranſ- miſſis, conſignatam: ſummam deinde in diuinae mentis et doctrinae interpretatione concordiam et conſpirationem, non quidem omnium, ſed pietate et doétrina illuſt rium uirorum, qui in unum conducti, poſt dili- genter exiſtimatam, et omnibus momentis ſuis ponderatam Dei legem, certam et de- finitam publicae perſuaſioni prodiderunt re- gulam, ad quam omnia iudicia dirigantur, qua uera et falſa diiudicentur; ultra quam citraque conſiſtere nulli liceat; aut ſemel decreta refigere uel conuellere permittatur. Ad haec duo facillima et expedita doctri- nae capita, qui ſtudia et lucubrationes exe- gerit, numeris omnibus abſolutus diuinae ſapientiae interpres habetur. Artes uero, quae ad humanitatem pertinent, licet uariae doctrinae oſtentatores in infinita membra gencidere ſoleant, nos tamen hodie ad qua- Tünnend win Aner, Ctecle, Unlte ehnri len, N odo d ercieend = ſclsenine elentang lan un d n lun = Noiatten elt, M M N. 1 IN HVMANIVYAT. STVrDIA. XI. quatuor ſpecies reuocabimus, grammaticae primum et ſermonis antiqui cogoitionem, temporis deinde prioris et hiſtoriarum ſcientiam, tum eloquentiae exercitafionem, criticam poſtremo de omnium operibus di- judicationem. Quae ſingula et uniuerſa, non dico pernoſcendi, ſed delibandi etiam, humanae induſtriae ſpem eſſe deſperatiſſi- mam omnes uno ore confitentur, et ſi iam ea eſſet ingenii uis et laboris uehememtia, ut per eas procedere quis poſſet, minime ta- men frugiferam eſſe, quae illis inſumitur, operam, aut aliquid inde praeſidii aut or- namenti ſacris ſtudiis accedere; ſed diſci- plinae a Deo proditae, et concordibus ſuf. fragiis comprobatae auctoritatem praecipue inde conuelli et labefactari, nunc erit oſten- dendum. Trium uero, ut inde incipiam, gentium, Hebraeae, Graecae, et Latinae ab eruditis linguae celebrari ſolent, quarum ſingularum cognitio non modo difficilis et laborioſa, ſed ab omni perdiſcendi ſpe depoſita et de- ſtituta. Si quis enim ad Graeci uel Romani ſermonis intelligentiam ita unice incumbere ueller, ut eam plane adſequatur, uita eum prius, quam labor et materia deficeret. Ri- XII. P. BVRMANNI ORATIO eorum eſt gloriatio, qui tam ſcite, tam eleganter ſe utraque lingua ſcribere er loqui poſſe iactant, ut ſi in antiqua tempora re- deundi, et Athenis uel Romge illis uerba faciendi facultas daretur, non minores ſe Demoſthene uel Cicerone plauſus relaturos eſſe confidant. Modeſtius et uerius de ho- diernis conatibus illi exiſtimare uidentur, qui eloquentiſſimos hodie, et nitore oratio- nis praeter ceteros inſignes, tam barbaros, tam inelegantes prae antiquis eſſe cenſent, ut, cum uix milleſimam earum linguarum pPartem ſint adſecuti, neque uernaculam dicendi urbanitatem, neque ueram pronun- ciandi rationem pernoſcant, digni forent, ſi in Areopago, uel pro Roſtris os aperire auderent, qui mulierum et puerorum fſibilis exploderentur. Quae cum earum, quae nondum plane conticeſcunt, et quae tam expreſſa ſui ueſtigia reliquerunt, linguarum ſit conditio, quis tam improbus, ut umquam Iſraeliticae, plane emortuae, et quae praeter unicum ueteris ſermonis monumentum nihil nobis tranſmiſit, cognitionem ſe adſecutu- rum ſperet? ſtultus ergo et inanis, qui- cumque illis linguis, ultra prima elementa, a ſaerae doctrinae ſtudioſis labor impendi- tur, qui numquam ad metam attingere, aut atten- Ridenda enim potius, quam confutanda 9 Ecdloncd e mrtind Jam gmmaumzen Gfonm therns ſeci Conportun. lcni Nhors, kei gunmt Meſtcs y in i Funing, M R n ſiin mig cheni del „ nn Gren, Nn nel Cicerone k iii gan 3 * munmm it, ognünen e ſtulus eno 4 u lngus, un ins ie ſtoctican uun A nen liy nc ſaben IN HVMANITAT. S TTVDIA. XIII. attendentibus operae pretium perloluere poſlit. Sed demus eo ueſaniae aliquem pro- greſlum, ut omnes adoleſcentiae annos in longa linguarum commentatione perdere uoluerit, quid deinde, ubi ad diuinae do- Ctrinae meditationem acceſſerit, ornamenti, aut ſubſidii adferre poterit, niſi tenuem, et ſplen- didum magis, quam utilem apparatum, et quem nullo negotio aliunde mutuari pot- uiſſet? Architectos mihi et fabros reihieite, qui ſtupendis operibus et ſubſtru- Gionibus in admirationem ingenii et ſoller. tiae ſpectatores rapiunt, an hi quoque ty- rocinii, uelociter labentis, annos inter eo- rum, qui ſeruili opera ferramenta et fa- brilia inſtrumenta fabricantur, ſellas inutiliter conſumunt? Immo uero recéta potius ſe ad aedificandi et architectandi diſciplinam ad- plicant, quam cum perceperunt, ex uiliorum opificum tabernis neceſſariam arti ſuae ſup- pellectilem comportant. Imitemini, diuinae ſapientiae candidati, fabricatorum pruden- tiam, et temporis, rei pretioſiſſimae, iactu. ram metuentes, aduentitiis et commodatis ex aerumnoſa grammaticorum officina co- piis uires domeſticas firmate. Nec Panico terrore trepidantes dubitate, ubi, periculo in litteris et linguis facto, in ſacrum ordinem C0* XIIII. P. BVRMANNI ORATIO cooptandi eritis, quin ſatis ſcientes priſci ſermonis, fatis litterati, grauiſſimis patrum conſeſſibus exiſtimemini, ſi poſt aliquot heb- domadarum meditationem, adiumento le- xicorum et grammaticorum, minutiſſimam ſacri portionem legere et explicare uos poſie oſtenderitis. Hoc uero enauigato freto, hanc praeteruectis Charybdim nauem ſubducere, et tamquam in tutiſſimo portu, apud lixas et calones uernaculos deuerſari licebit, qui immenſae et redundanti prae- conum turbae uberrima quotidianae loqua- citatis pabula, et perennem concionandi materiam ſubminiſtrabunt. Nec inutilem modo, ſed noxiam in primis efſfe ſanctiſſi- mae religioni elaboratam nimis linguarum peritiam, inter myſtas eſt exploratum. Quid enim non audet, quid non commir- tit profana grammaticorum manus? Sylla- bas, uerba, dictiones, uniuerſum orationis ambitum, in omnes partes uerfare, nulli in- terpretationi, conſtitutae licet et comproba- tae, acquieſcere, iactare alienum ſtuporem, ſuam perſpicacitatem, qua ſe plus videre antiquis, et nouam uerborum uim primos eruiſſe gloriantur, peruulgata praedagogo- rum eſt conſuetudo. In Hebraico codice, unico dublae et incertae linguge monumen- . to, owih, * Gnn r N eheneg, Mnngen nm urkonmn obin n ellenninen E, Giin s ſie hehnol, ſſol eciminnen, Tümmmaicorun „, em legere Ttetervecis Chnt tumgunm in ni⸗ cllones Wernigt Unimnenlze et en 1e berrint in ll, et erennen TTiTmmnadcotumn n . Cickiones, IN HVMANITAT. &DTTFPVDIA. XV. to, plurima eſſe ſine exemplo uocabula; hominum, animalium, nerbarum, utenſili- um, er neſcio quarum rerum appellationes obſcuriſſimas, et nemini perſpectas; nullum etiam inter ea, quorom ratio certior eſſe creditur, aut locuſionem, quae non proba- bili diputatione diuerſum quid ſignificare Poſſit, acrirer condendunt. Omnes ad hu- ius ſepultae et obliteratae linguae intelligen. tiam aditus ifa eſſe obſtructos et impeditos, ut ipfi illi, qui Efra et primariis iynagogae antiſfiubus plus ſapere uidentur, interpre- tes, in Iraélitarum monumentis prae tene- bris et caligine tactu potius, quam ſenſu, obſeruentur. Nihil ergo proderit ingenii ad caeleſtia euolantis uires puerili et inani occupatione deprimere, quae licet adſidua iuehemens, numquam ad confeſſam et aperram uerborum obſcuriorum et ſenten- tiarum explanationem ſtudioſum perducer. Clamet ergo, et contendat impia fere et ſanctae linguae inimica grammaticorum ca- terua, eadem uia in tabulis diuinis, et ua- tum uoluminibus interpretandis eſſe ince- dendum, per quam in Homeri aut Virgilii uerbis exponendis grammatici diſcipulos ſuos producere conſueuerunt: et unicam uerum, et qui ſcriptorum mentibus fuit obuerſatus, ſen XVI. P. BVRMANNI ORATIO ſenſum eruendi ſupereſſe rationem, quae ex uera origine et ui uerborum, linguae olim uigentis ingenio, et uſitata loquendi conſue- tudine initur: omnia illa ſubſidia in huius linguae meditatione deeſſe nemo: infitiari poteſt. Aliam igitur et longe uberiorem, ſimulque facilimam, diuinae mentis expla- nationem aperiant et oſtendant ſacerdotum ſcholae, quae non ex grammaticorum ob- ſeuris et controuerſis legibus, ſed ex compa- ratione receptae perſuaſionis, et peraequa oraculorum proportione, Dei et ſacrato- rum uoluminum mentem declarabunt. Igno- raſſe feliciter Hebraeorum hinguam prima eccleſiae florentiſſimae ſaecula, quibus ſine ḧ eius ope doctrinae certae dogmata fuere in 4 unnns m conſtituta, et repetitis conciliis capita com- Cun,uns dummm probatae religionis formulis numquam te. Mus n Mo u merandis conſignata. Nec magis inſtru. in tenn dl QGos ab Iſraëélitarum ſermone fuiſie Latinae Wen umnins lann eccleſiae antiſtites, eoſque nullo, aut exiguo mnls ce⸗ cum Graecae linguae uſu, acerrimos ueritatis an Ulnhi propugnatores exſtitiſſe, et ſubſidio uerſae Hihais wih n in uernaculum ſermonem ſeripturae, diuer- i giktiunnke ſa ſentientes feliciſſime refutaſſe. Maius quo- que et ardentius plebi et mulierculis inie- err tum fuiſſe pietatis ſtudium, cum neglecta Dagtr Mili m ſterili et ficca uerborum et ſententiarum jun. rtdlamtine letbi l coln n Dul, N 1 4 OIumtans Noe/N – U Ulle liunone Sl un iginr ale dlinmn Ciine e etinnt e Cel e Nol er gn aroletislitg e⸗ roorione, N⸗ Muumn menen ceclrn ur Hchrtenun in — 2 Ren Flh Lecnlt 4, cntgnnt Ner n IN HVMANITATL. STVDIA. XVII. mnrerpreraione, communes et peruulgatae ueritates ex quibuſcumque diuini codicis uerbis confirmarentur. Videatur hoc prodi- gio ſimile omnibus, qui his myſteriis non ſunt initiati; uerum tamen exitu et rebus depre- henditur, academiçae iuuentutis et plebis do- ores, ſine exquiſita linguarum intelligen- tia, expeditius et promtius tenebricoſas ſa- crorum oraculorum obſeuritates et aenigma- ta enodare, et ad cauſſam ſuam trahere, quam qui omnem in excutiendis et uerſandis anti- qui ſermonis reliquis aetatem contriuerunt. Sudent, laborent, fatigentur, ungues rodant, et caput ſcabant grammaticorum coryphaei, ſcriptis, quae ex antiquitate ſuperſunt, per- plexis et ambiguis impalleſcant et inſene- ſcant, uobis, diuinorum reſponſorum inter- pretes, nec modo ueteranis, ſed qui uix prima elementa didicerunt, tironibus, beni- gnitatem numinis ſentire datur, et gratias immortales agere licet, quod tam uheres, tam redundantes ſcriptis uatum ſuorum in- fuderit ſenſus, ut iis in omnes partes uer- ſatis, quiduis inde effici poſſit. Tentet mo- do grammaticus nouam et ante non intel- lectam loci alicuius controuerſi et uexati in- terpretationem, illico ut profano, et irreli- gioſo dirae et exſecrationes intentantur. Vo- B bis XVIII. P. BVRMANNI ORATIO bis uero, ſapientiſſimi epoptae, multiplices et diuerſas ad minutiſſimas ſacrati uolumi- nis partes, et uerſus coniecturas, quamuis ad regulas puerilis artis non ſint exactae, neque forte etiam ſcriptoris animo reſpon- deant, ſi modo conſtitutae non aduerſentur religioni, cumulare fraudi eſſe nequit. O inexhauſtum et numquam exareſcentem interpretandi fontem et ſcatebram! quae ad finem rerum coniectorum ora irrigebit, et induſtriam praeconum feliciſſimo proceſſio- nis argumento acuet et excitabit. Faceſſat ergo omne ſermonis priſci ſtudium, et cum tanta diligentia et religione in dome- ſticas diuina oracula tranſierint linguas, ad eas addiſcendas, ornandas, et augendas, tota mente incumbite, caeleſtis ſapientiae candi- dati, et earum miniſterio in nouae ſemper et admirandae doctrinae theſauros uos inſinua- te; ita temporis, ita laboris, ita impenſarum ingens compendium facietis. Sed quid diutius exilis et moleſta de uocabulis et dictionibus nos contentio more- tur? ad res potius et facta adgrediamur, et quam difficile, quam inutile, quam calami- toſum fundo diuino ſit hiſtoriarum ſtudium, quod per ueteris aeui memorias, et omnium Po- cpmm Neres gen, fire, onn imn tMne tl ſica den i te dunte 1 DMordos EWucndron Udu Ken N 1) IANN MAr hemilini ole n 1 minutfinng lei e verlos Conle Pberils mni r eiam leht Cumblare funel n un er UüNen od fonten er lrike n coniectorun en Mecopunn kticlir mend Klet er eelit Ermons Prldi õ un dnclt bulen eds, Cnndg en tenumn muiteinn u Ce Cocine helum prs lhen n id Ans i et Ackoads wan⸗ polios el Cvino Mn cisgeui niih Uon r IN HVMANITAT. STVDIA. XVIIII. populorum annales peruagetur, uidea- mus. Quicumque ex uero, non uenditandae „mercis gratia, de hiſtoriarum ſcientia diſpu- tare inſtituet, certis quibuſdam praeceptis uiam futurae doctrinage praemunire debet. Nihil ſcilicet fide hiſtorica eſſe fallacius, ni- hil in rebus humanis incertius, fateri non erubeſcat. Praemoneat nullum nobis, cuiuſcum- que ſaeculi uel gentis, ſupereſſe ſcriptorem, cuius memoria non fuerit infirma, ingenium minime omnium doctrinarum capax, pru- dentia rerum ciuilium parum conſummata. Quoſdam amore patriae, aut ſacrorum a maioribus traditorum ueneratione, ablatos, nonnullos factionum ſtudiis, aut credulitate a uero deductos. Multos famae et nominis cupiditate mirabilia magis, quam uera con. didiſſe. Illos mercede conductos, hos animi et uoluptatis cauſſa ſplendide mentitos; non paucos regiae maieſtatis turpiſſimos aſſen- tatores, principum facinora et ſuperbos do- minantium mores heroicarum uirtutum ſpe- cie uelaſſe; contra libertatis et licentiae po- Pularis patronos, prae immodico in reges odio, ciuitatium ſuarum faſtos falſis lauda- tionibus uitiaſſe. Iudaeorum fabulas, Grae- B 2 67⁰. P. BVRMANNI ORATIO XX. rum leuitatem et mendacia, Romanorum in praedicanda pietate et iuſtitia bellorum, et in difſſimulandis omnibus, quae turpem principi populo notam inurerent, infamem diligentiam; denique omnium nationum, aliis ſe priores et meliores iactantium, ambitionem numquam ſatis auditorum ocu- lis et mentibus exponere et denudare pot- eſt. Ita ut hiſtorias qui docet et diſcit, ipſis illis, qui olim Pyrrhonis, aut nuper Carteſii ſcita probarunt, acrius contendere debeat, de ſingulis et uniuerſis quae nar. rantur, factis eſſe addubitandum, donec certis et perſpicuis indiciis ſe ueritas pro- . ducat. la imbutos et praeparatos adole- Kem ſcentium animos a primis humani generis imtihh conditoribus, per tenebricoſam primum hhulm fabularum caliginem, deinde per ambiguas als enls e ſ et dubias regnorum ſucceſſiones, ad liqui- mmmun md! dioris fidei monumenta ſuſpenſo et cauto d ninn gradu quidem deducere magiſtrorum ſunt Mh Himn d , Ni 8 partes: uerum non tantum in obſcuris er m nklü pinsg incertis, ſed in auctoritate multorum ſaecu- his Allte hn lorum comprobatis factis haerere; ad ſin- ad Näldinis gula, quae ſuſpicioſa uideri poſſunt, conſi- ſtere; ad minimum quemque ſcrupulum offendere; et dubitandi occaſionem iniice- * re; quid, quaeſo, aliud eſt, quam ubi in t i di⸗ Hin i 1 IN HVMANITAT STVDIA XXI. ni diuinis annalibus, electae a Deo, et a gen- ribus ſegregatae nationis ſeriem euoluere incipient, praemonere ſimul, non certiore t fide Iſraélitici populi, antiquiſſimi omnium, fata, quam reliquorum eſſe pubicis litteris. Quid uero futurum, ubi Hebraeorum an- Wenenert nales, quibus praecipua nobis eſt conſti- Dn Hitrisig. tuenda auctoritas, non ſemper cum pere- eene eien grinorum faſtis amice conſentire audiue- Malm hiihns rint? Vbi inextricabiles illi nodi de Alſy- ad nbum, m riorum, Babyloniorum, Medorum, et Per- ſarum dominatione iuuenum animos impli- cuerint? nihil iam dicam de confuiſſima temporum doctrina, quae a quibuſdam ad Hebraeorum, ab aliis ad Graecorum com- putationes exigitur, et tot ſpinis et ſentibus eſt obſeſſa, ut ſi tota hominis uita in cal- culis ponendis et ſubducendis infumeretur, numquam ratio ad liquidum perduci, aut exitus ex labyrintho tam inexplicabili dari poſſit. His iam adde, quae non hiſtoria- rum, ſed in primis grauiorum doctrinarum profeſſores publice praedicare ſolent; plu- rima ex praeiudicatis opinionibus, non pro- priis, quibus artifices ſua dogmata enuntiare ſolent, uerbis eſſe expreſia; ſed ſermone populari, quo ſpecie rerum decepta, aut ſuperſtitionibus adligata multitudo inter ſe B 3 con- XXII. P. BVRMANNI ORATIO conferre ſolet. Rerum naturalium cauſ- ſas, ſolis, et ſiderum curſus et motus, et ſimilia, non ex decretis ſapientum, ſed ex incerta uulgi perſuaſione, et fallaci oculorum et ſenſuum fide ſaepe enarrari. De Deo, cuius uera uis et natura a nullo intellecta fuit, notiones humanis mentibus et corpo- ribus ſimiles informari; eiuſque et admini- ſtrorum, quorum etiam conditio et ingenium nulli eſt exploratum, praeſentiam, licet ue- ram et indubitatam, modo tamen noſtrae menti non percipiendo oſtendi. Praeiudi- care quidem illam et exemplum dare fami- liari diemonum inter homines obambula- tioni, nihilque obeſſe, quo minus, impe- rante Deo, impuri ili ſpiritus ſe in cogni- tiones noſtras inſinuent; incredibile tamen moroſis naturae interpretibus accidere uide. mus, damnatis ad aeternas tenebras et car- ceres Dei et hominum hoſtibus, maiorem ſaepe vim et licentiam humanis actibus interueniendi, quam beatis et laetabili Dei luce et adſpectu fruentibus geniis, conceſ- ſam. Quidquid uero de eo inter ſapientiae humanae proteſſores diſceptetur, hoc inter omnes, qui antiqua et noua rerum geſta- rum monumenta tractant, conſtare, omnes hiſtoricos, ubi de daemonibus, prodigiis, omi. 8 nac ns, in n e en ree ene anm Cron 1 ugts, edr Kii Uimn u ehorilim, daonn Smurtöͦn duns Cnna meprund kltn e ceniin le hicon nn kpro Muelne nn flenet M e Aune ellper erl Mane Ded i Tunemonom i diiö IN HVMANITAT. STVDIA. XXIII. ominibus et portentis, quae timidae plebis animos concutere ſolent, ſententiam ferunt, per ueritatis certae ignorationem in maxima opinionum inconſtantia uerſari. Acutiores, et quibus res, aliis temere creditae, ſemper ſuſpicioſae uidentur, daemonum ſpecies, laruas et nocturnas umbras, manes ex infe- ris excitatos, magorum coniecturas, ſomnio- rum interpretamenta, inter plebis deliria Mes Miorneni , Torm einmoni MWMorav Mett 8 1 elemne .U . . Altiutnm. „ et aniles fabulas referre; obtuſioris uero in- Wlam, oco rninn * genii, qui omnia fieri poſſe facile et pie Rdetmie credunt, quibus nec licet, nec uacat unam- RKj uin quamque rem examinare, non dubitare, — Aquin daemones, corumque adminiſtri, ma. * un gi, augures, coniectores, haruſpices, et 11 ſacrificuli futura, ita uolente Deo, habeant I exploratiſſima; horumque omnium expreſſiſ- ſima nobis in diuinis paginis exſtent ueſtigia. Somnia interpretandi diſciplinam, ſi non perfectam et certiſſimam, aliquam tamen e londn um fuiſſe. Auſpiciorum uſu quidem interdi- d, gun eh Cum populo Ifraêlitico, non uanam tamen Bedn mes eorum fidem et auctoritatem diuerſis genti- ud ea bus, adiuuante ſuperſtitionem daemone, nec lrsd intercedente Deo, fuiſſe. Functas uita ani- mie mas ope daemonum cieri et euocari Poſſe, enn ud Ae. Samuelis ab inferis excitati exemplo manilſe. õ ſto conſtare. Quae omnia infirmare et irri- L B 4 dere, XXIIII, P. BVRMANNI ORATIO dere, quid, quaeſo, aliud, quam adiuuare impiorum de ſacri uoluminis certa auctori- tate, et ſeriptorum ſinceritate et fide, ſu. ſpiciopes? Haec fraudibus ſagarum, uel ciuili ſollertiae attribuere, quid aliud, quam per ingenii liberioris, et nulli magiſtrorum addicti, cauſſam, ſe iuſto alieniorem a fa. buloſis narrationibus oſtendere? quid aliud, quam inſcitiam, temeritatem, impudentiam, et in nouas opiniones, earumque auctores proeliuem propenſionem prodere, nec mo. do profanis, ſed diuinis hiſtoriis fidem ab-. rogare; non argumentis peruulgatas opi- niones refutare, ſed ipſam omnino religio- nem ex animis hominum delere? quid aliud, quam uerae religionis propugnarori- bus omnia arma er tela eripere, quibus regnum illud uaſtiſſimum daemonum et eius fatellitum euertere fortiſſimi athlerae conſue- uerunt? Cui bono et uſui perplexa illa et ambigua oraculorum ueterum reſponſa aſtu- tiae et auaritiage ſacerdotum adſignare, et prineipem daemonum de throno, quem, Deo permitrente, poſuit, deturbare? Nonne hoc efſt per infelicis tenebrarum principis latus Deum ſauciare, et dum praedictio- nes Pythiarum et coniecturas Chaldaeorum et hariolorum impugnare ſe ſimulant, omnem diui⸗ 1 17 NN /NN urun Nueh e . 4 iohrmue: gin d Pn u, grm nn , le K d anchns iuemmn 4 eMecmwdin Wen Piſvrirun! in tMeii; alt hi Abunchiden nteponmn Oneck 2 Wenm Wrun celllien ani Cribanoroum än Eügnbne cthe Wn ſolon üls on mnet Qermurun Ere mſen ſ tCrfünos negen ggnintis . guiel ürmde 1 S KM IN HVMANITAT. STVDIA. XV. ) Alod s ſeni ne diuinarum uaticinationum uim et ueracita- ahtrun ſne “R tem infirmare? O intolerandam omnia in- ee fandibe firmandi libidinem! O pernitioſam et ne Anidlen exempli metuendi confidentiam! Permitti Abeinrs ‚Anle, forte in diiudicandis Graecorum et Roma- in, il ,. norum ambitioſis narrationibus ſuperbum fa- mümiwdhain ſtidium poſſet 5 ſed eaſdem de annalibus un, rhtiin; ſacris ſuſpiciones iuuenum mentibus iniicere, impium et exſecrandum. Nec tamen his natenn finibus omnem hiſtoriarum ueterum fidem t iins euertentium temeritas conſiſtit: ſed quum n in odii publici et Eumolpidarum ſaepe metus mgmnend ſacrorum ſcriptorum obtrectatores cohibeat, n Elinen omnem impetum uertunt in uenerandos Ems hmmm & hiſtoriae eccleſiaſticae conditores, qui coe- un tene Nin tuum Chriſtianorum diſſidia et contentio- nes de doctrinae capitibus litteris manda- runt. Non ſolum illis comparare gentium impiarum et externarum hiſtoricos, ſed ideo fere praeferre ſolent, quia ferociores et infeſtis magis animis beſtias concurriſſe, quam Chrifſtianos negant, et nullo diſceri- mine aetatis, dignitatis, aut doctrinae, in conſortes ſine exemplo ſaeuiiſſe narrant. Annalibus uero Chriſtianis fidem detrahunt, quia integerrimorum famam calumniis et mendaciis deformaſſe, et memoriam po- B 5 ſteri S nn mn 4 Ee Eritite Mcendn lente, pol. XXVI. P. BVRMANNI ORATIO ſteritati deteſtandam reliquiſſe; nequiſſi- morum uero, ſed qui uultu rigido et ha- bitu adquiſito ſanctitatem mentiri didicerant, ſcelera et importunitates non modo difſi- mulaſſe, ſed ipſos fallaciarum et ſcelerum architectos ampliſſimis laudibus elatos, cae- lo et diuorum ordinibus adſcripſiſſe, ſe probare poſſe arbitrantur. Praeterea in uulgus ſpargere non erubelſcunt, ſub infa- mi impietatis et haereſeos, ut uocare ſo- lent, crimine, omnes, qui ſacerdotum do- minationi ſuccedere, eorumque ambitio- nem, crudelitatem, et auaritiam adiuuare nollent, obruiſſe. Reges et principes, o- mni laude et admiratione praedicandos, ut monſtra, et a Deo generi humano et ec- cleſie peſtes immiſſas, depinxiſſe; quia epiſcoporum et monachorum cupiditati modum imponere ſunt auſi. Parricidas uero, adulteros, gulae et uentris mancipia, qui leges diuinas et humanas conculcarunt, ut exempla pietatis et omnium uirtutum propoſuiſſe, et immenſis praeconiis ornaſſe, quia, oppreſſa populi libertate, et cohibita diuerſum ſentiendi libidine, uittatum ordi- nem diuitiis et honoribus auxerunt, aedes ſacras, er nebulonum receptacula regiis ue- Sigalibus inſtruxerunt. Quo non dolore con. moret l icen Nom a elliik n celeis B oo, lheli eunn, mnin vnlaun/ n Wee Ueriets Euln ls Annrerni cnng, (is! 1cratndi propei Eiſtamm wigone Is (lminunes IMentam, Thehe ncan bele con nn s ns intaunroen iechettorss ed Anen, Partlcc nbn gelinin Ammennt, ſein n ahiti i a ud nn ckenen Ceſtn ndam W nlinen portunimne 4 s Klrin Mmplllinis itg Iromn ordindrg * M dürinnr. k Prgere pon mbir 1g er heertn, 1 m. We. e, lnnes lwlele, eonlne üüntn, 4 An d Eninine n ne 1De en i NN et Mhctone Wpobene in CiNss et Mnd A Deins a Muin A Popni beng: et honnis elooun il, Anmena N e Kinik, 4 ſed Gi NI IN HVMANITAT. STVDIA. XXVII. commoueri, qua non indignatione irritabi- rs 15 quidem piorum animos, ſed ardore in i Dei et eccleſiae cauſſam inflammatos, effer- ueſcere cenſetis, ubi quidquid miri, aut inauditi a Tertulliano, Euſebio, Oroſio, Sulpicio, et neſcio quibus, acerrimo pro- pugnandae ueritatis ſtudio incenſis uiris, memoratur, irrideri, et ludibrio profanis eſſe ingemiſcunt? Quis patienter ferat, tot ueritatis teſtes, qui tyrannorum in inermem gregem ſaeuientium crudelitatem farigarunt, uel mente motis adnumerari, uel ex faſtis eccleſiae deleri. Quis Tiberii conſecrandi Chriſtum conatus, quis Hadriani templa Seruatori excitandi propoſitum, quis Phi- lippi Chriſtianam religionem profitentis pie. tatem, quis fulminatricis legionis apud Deum potentiam, Thebaeae conſtantiam et pertinaciam, belle confictis fabulis accen- ſeri non iraſcatur? Quis Conſtantini, non tam religionis inſtauratoris, quam ſenatus infulati locupletatoris, ambitioſam perfidiam, diſſimulationem, parricidalem furorem, et omnia, quibus peſſimi tyranni in odia ho- minum incurrerunt, facinora in fraudem rei Chriſtianae exquiſitis illos maledictis inſe- Gari; Iuliani uero, tranſfugae et deſerto- ris, eruditionem, clementiam, frugalitatem, Pa- XXVIII. P. BVRMANNIORATIO patientiam, fortitudinem, caſtimoniam, et omnes, quibus umquam laudari meruit princeps, uirtutes in caelum extollere non ſtomachetur? Sed quis non exſfecretur hi- ſtoriarum profeſſores, qui ipſos Romanae urbis epiſcopos, ſacrilegos illos pontifices, et iuratos Dei er Chriſti hoſtes et aduerſa- rios, non modo atrociſſimorum eriminum, quibus eos purior Chriſtianorum pars reos peregit, abſoluere, magicarum artium infa- miam ipſis detrahere, et pacti cum dae. mone initi uanitatem irridere; ſed, quod horrendum! ipſam ex pontificalibus faſtis feminam, et parturientem papam erade- re non erubeſcunt? Quid eſt, ſi haec non praeuaricatio, et cauſlam emendatae religio- nis aduerſariis prodere? Sed reſiſto; me- tuo enim, ſi ad propiora nobis tempora ſeries me abriperet; ne inſanientes illi ue- ritatis, ut ſe uocant, adſertores et fabularum expulſores me uehementius conturbarent; et tot non modo incredibilia, ſed aperte falſa et ficta, quibus aliter ſentientium no- mina ſunt infamata, etiam hodie tradi oc. clamarent: et tanto factionum ſtudio no- ſtrorum etiam temporum praeſules ſaepe exardeſcere oſtenderent, ut ipfi, qui con- uentibus eorum interfuerunt, poſthac nec Eteigins cuih rivs keſpe, 2 CEo C n Nudn vud e 1 ledhe ktemmun ir Meltn, gn Uiten Cuid gn Ennert, Vernbe i ndlum cone hEnmun precoabn in ccelt ſi iu lien ein unchibis, gt Wnenis wtlit Mebdere i i IN HVMANITYAT. STVDIA. XXVIIII. nec oculis, nec auribus credendum, nihil- que de rebus, quae inter diuerſarum par- rium praeſides et antiſtites geruntur, certi et indubitati prodi, me cogerent fateri. Cauete ergo, ſanctiſſimae doctrinae ſtudio- „ ſi, ne obſtinata illa, nulli, niſi ſub certo ſah lenhere, a I unimen irtideke⸗ Am n ponn n A mnmmienen n Ne. Cc ACno, Aln ener e Drelt Utle vocilt 1 me Dehepenni d n , , guidusn ikaman, An M et uld Ad cum lempo 4, Cbencelt 110 Ad— Aroclhnonn Dror Chritimar, Clvere, nugenmnt et iurato teſte, credendi pertinacia et labes, quae iam omnes hiſtoricorum ſcholas infe- cit, longius ſerpat; ſed ad uitae ſecurita- tem, ad religionis cuſtodiam, ad pietatis incrementum, et in primis ad partes fir- mendas, et ad ſacri ordinis uenerationem attinere putate, nullam ſcriptoribus ſacratis et eccleſiaſticis fidem aut auétoritatem de- negare. Immo uero, cum illi ipſi, qui hi- ſtoriarum ſtudia tanto opere et molimine commendant, unicam ex illis utilitatem er fructum redire fateantur, ut hiſtoria ſit quaſi uitae magiſtra, quae fugienda et fa- cienda doceat: quid, quaeſo, religionis in- tereſſe poterit, uerane an incerta prodide- rint nobis annalium conditores; cum ſuffi- cere uirtutum praeconibus et uitiorum diſ- ſuaſoribus debeat, ſi ita fieri potuiſle oſten- dant. Eadem enim ex fabulis et commen- titiis narrationibus, quae ex indubitatae fi- dei monumentis utilitas redundabit. Maio- ri quoque ardore in pietatis, ſanctitatis, li- be. XXX. P. BVRMANNI ORATIO beralitatis, et miſericordiae ſtudia exarſiſſe olim homines conſtat, quam nunc, ubi tam anxie in uulgo credita inquiritur, et quondam pia fraude et religioſo dolo ple- raque conficta eſſe adparet. Denique quid refert ex uetuſtate obſoletis uoluminibus exempla uirtutum et ſcelerum repetere, cum ſacris oratoribus ingentes diligentifhi: morum uirorum thefſauri hodie ad ma- num ſint, qui undique flores carpſerunt, et tantam ex ueteris et recentioris aeui ſcri⸗- ptoribus materiam et ſiluam congeſſerunt, ut inde populo pro concione in longiſſi. mum tempus ſatis fieri; et animi uulgares ad uirtutes imitandas, uel flagitia uitanda incendi poſſint. Profligata iam leui illa et incredula hi- ſtoricorum turba, quam facili manu uento- ſae eloquentiae, et garrulae loquacitatis patronos diſpergam et diſſipabo? Quae non tela contra lubricae et uolubilis linguae iaculatores ex ipſo ſacri codicis armamen- tario depromere, quibus a templis et ſa- cris eos repellam, liceret. Sed, ſi non ipſe doctrinae ſalutiferae conditor, et apertiſſi- mi eius comites et ſectae antiſtites, popu- lares, et ab omni fuco nudos ſermones no- bis ad a Enl Töi Eäm nun n erum nt, 6 Noco bali iid ervnid idnen Nglts Orwnn hin lle itlun un lon u, Regtens evenetlt Ghmm memorin n dencl lunde UNn en men unn Inn Crgtoren 2ANN 3NA n IN HVMANITAT. STVDIA. XXXI. miſeriontlig n elllt . bis prodidiſſent, ipſa religionis ſimplicitas Uuloo Gtän⸗ et ſanctimonia, ſatis in doctrina ſua ad ru⸗ engi perſuadendum facultatis, ſatis in argumen- le air tis ad conciliandos animos gratiae, ſatis ad Mure “ agendum ſplendoris ſe adſerre poſſe admo- nn a lin neret. Quid iuuat inani uerborum adpara- Gordu tu ſacra aperta nec recondita inuoluere? qquid lenociniis linguage ad myſteria populo um Hi et uulgo iam recluſa auditores adlectare, nde r quos ipſa Dei uis et efficax doctrinae po- deig e Keliß tentia trahit et impellit? Quid eloquentiae rmn a ung et rhetorum praeceptis diuinos oratores nn eeie eneruare, quibus caeleſtis in dicendo ardor i ber; robur addit, et demiſſus ex alto ſpiritus mmds, h inflammat? Natura, aliis nouerca, huic orcdini benigna mater, iam naſcentibus elo- quentiam induit, et abſque ulla exercitatio. ne, modo loqui incipiant, diſertos eſſe iu- bet. Quae inſania, quis furor, deſtinatam diuino praeconio iuuentutem, profanis di- cendi magiſtris ſormandam tradere? qui tam arduum, tam longum eloquentiae ſtu- dium eſſe mentiuntur, ut uix toti ſaeculo ba, un kul e ine, 4 gmnle l — unus eloquens euenerit: neque ex omni ee, Nitz te⸗ temporum memoria praeter tres quatorue lm, Moen hin ſumma dicendi laude florentes, proferre W m poſſint, cum tamen unuſquiſque eorum ſe el Elrn optimum eſſe oratorem ſibi perſuadeat. mni ͤ⸗ vurbn Quam XXXII. P. BVRMANNI ORATIO Quam abſonum, quam abſurdum ergo dè- (peratae illorum iudicio laudis gloriam con- ſectari, et hoc academicum ſpatium (quod tam laudabili celeritate tribus, ſummum qua- tuor, annis decurritur) inutili labore ideo interrumpere, ut ne mediocres quidem, aut tolerabiles oratores cenſoribus acerbiſſimis judicentur? clament, quantum uelint, rauci facundiae inſtitores, ineptum eſſe et incon- cinnum, omnem uitam publicis concionibus deſtinare, neque umquam dicendi leges per. cepiſſe: opponant nobis artificum exempla, quorum nemo in collegia artes profitentium, niſi tyrocinii rudimentis depoſitis, recipitur. Sacrae eloquentiae candidatis hoc praecipui natura, quid dico naturam? diuina largitur benignitas, ut, quoties uelint, eloquentiam incredibilem exſerere, et, neglectis uaniſſi- mae doctrinae praceptis, non tantum plebi admirabiles, ſed regibus et magiſtratibus terribiles oratores euadere poſſint. Quoties non, agitante illo, qui intus eſt, ſpiritu eo- rum corda et pectora incaleſcere, brachia jactari, manus complodi, pulpita feriri, ca- pita rotari, ſpumas in ore agi, oculos arde- re, corpus et membra contorqueri, et uul- tus in omnes formas uariari ſacro cum hor- rore ſtupemus? Quis non ereétis auribus in geimu, toluia, el Dnes, (ts Wol Dericr) N EK 1 e I tionum 6 NMANN MATI 1Jbum Ar Guin . incdie lci! luls ager närin aunh ſn Dn riln. ilb oes eld hment, uummti ores, inegun ⸗ en Wlum poblcre lve umqoum dcnt; Cum Dobs Aihen O cg et geltll ie s compo⸗ pomns C IN HVMANITAT. STVDIA. XXXIII. in compoſitos ad dicendum praecones oculos intendit, et rigido primum uultu lacunaria intuentes, et e caelo ſermonem euocantes, aut clauſis oculis totos in ſe deſcendentes, ueneratur? mox robuſtiſſima uoce templa ſpatioſiſſima implere, modo teneram et fle- Xibilem, et, in quodcumque torqueant, ſequacem frangere et modulari: nunc palato molliter illidere, interdum ranciduli quid balba de nare tenuare: aliquando flebili ſua. uitate plorabile quid eliquare: nonnum- quam iucundo et amabili ſono aures mul- cere: ſaepius uero lentiſſima uocis exilio- ris produétione ſe in animos inſinuare, ob- ſtupeſcit? Quis mentis ſuae compos, et non ſimul cum pullato grege attonari ſe ſentit, ubi uario clamore, cantu, fletu, ri⸗= ſu, gemitu, tuſſitu, ſereatu, ſe turbari, et in omnes, quas uult orater, partes uerſa- ri experitur? Naturalia haec, uel, ut ue- rius dicam, caeleſtia eloquentiae dona, non fictore uultus aut membrorum, non prae- eunte Phonaſco adſimulata, ſed ſua ſponte nata, et uſu aucta, aliam dignitatem eccle- ſiaſticae cathedrae, et religioni auctoriratem conciliant, quam compofiti illi ad exempla et dictata hiſtrionum motus er conforma- tiones membrorum. Fxcitent et inflam- . ment XXXIIII. P. BVRMANNI ORATIO ment actionum mollitia effuſas in omni in- temperantia libidines in ſcena mimi: tene- ras ctiam puerorum et uirginum mentes ad turpium amorum meditationem niotibus Ionicis incendant ſaltatores; numerolſa et ef- feminata oratione adoleſcentes corrumpant academici declamatores; arguta et uetera- toria loquacitate in perniciem clientium, et ad peruertendos iudicum animos armentur cauſſarum patroni; uos, caeleſtis eloquii potentiſſimi oratores, nudam et a Deo commodatam eloquentiam ad hominum ſa- lutem conſeruandam, et nefariorum impe- tus refutandos, ſine alicuius inuidia exer- cete. Quam grauia, A. A. quam funeſta ex linguarum, hiſtoriarum, et eloquentiae me- ditatione in ſacram doctrinam redundent incommoda, audiuiſtis; ſed omnia haec lu- dus et iocus uidebuntur, prae letalibus, quae deteſtanda religioni critica uulnera imponere non ueretur. Haec tyrannidem adfectans, ſuperbiſſimam ſibi adrogat cen- ſuram, et tribunal inſolenter erigit, ad quod omnes, qui ex triſti litterarum naufragio et ruina, uel integri, uel dilacerati euaſe- runt Ceel an hen in N liteis il outunn 6 tepun unme Einnet n nibes no ,Unl, 1 oucs vu * ui dn u un Mnde, en. er Pt . nein “ ininm 1ehens u Deer Finn Geners 5 il⸗ )ces, kiet, cnn ANN . DK IN HVMANITAT. STVDIA. XXXVY nollti . 1. . bicines i U runt, ſcriptores, quaſi nihil paſſi eſſent, MunrI e i, Obtorto collo rapiuntur. Auſu profano, nul- lo delectu, importuna haec dominatrix, in- iecta ſacris manu, omnia temerat et polluit. Nec uindiciis adſertorum, nec pontificum aut conciliorum decretis, nec praeiudicatis principum aut magiſtratuum ſententiis cohi. beri poteſt, quin, prioris ſtatus controuerſia omnibus mota, hunc peregrinitatis reum agat, huic, ut dubio parente edito, natales ambiguos faciat, illi, licet patrem adſignet, formam tamen et habitum fucis et mendis inquinatum eſſe calumnietur. Denique omnes, quotquot ſuperſunt, libros corruptos, deformatos, et interpolatos cauſſando, pro libidine ſua addendo, delendo, emendando, ita uexat et excarnificat, ut ſi ab inferis emergerent auétores, foetus ſuos non agno- ſcerent. Per uos AA. me non dicente, cer- u nitis, quam exitioſum hoc ſacris codicibus Gudiits Am ſit opus cenſorium. Quid enim? doctus m M Ccriticus et adſuetus urere et ſecare, incle- Nmorum m n nrs, e CTores, Dodn 1.6 . „ bjoeernn Il, toruare menter omnis generis libros tractare, api- n beren ces, ſyllabas, uoces, dictiones confodere, erbilimn Ai et ſtilo exigere, continebitne ille ab inte- Gunl ilres gro, et ante hanc haereſim natam intami- nato, diuinae ſapientige monumento crude- u les ungues? O animaduertendum auda- 02 eiam RN Meyl, e Me XXXVI. P. BVRMANNI ORATIO ciam! o ſuppliciis aeternis conſtringendam perditorum hominum temeritatem? Tune, confidentiſſime alieni operis uexator, diui- na Moyſis et uatum, inſpirante Deo uer- ba et ſententias ſcripta, et inuigilante eius integritati diligentiſſimo pontificum collegio, conſeruata monumenta, eodem mentis ha- bitu, eadem arrogantia, qua Herodoti, qua Liuii aut Taciti puluerulentos et exeſos co- dices uerſabis? Tu, eodem fato omnes premente libros, uiliſſimas librariorum operas, quae Graecorum et Latinorum uolumina, lucri ſtudio properata, uenalia proponebant, ſacris ſcribis, quorum manus et calamos non minori cura diuina guber- nauit prouidentia, quam ſcriptorum men- tes, ne in ulla littera uel uocabulo pecca- rent, comparabis? Tu, uitio create cen- ſor, ut omnia labefactes, inſignes meri. tis et fama uiros, qui renatis litteris et in- ſtaurata religione, primi typis deſcripta ſa- cra oracula in uulgus emiſere, in depraua- tos codices incidiſie, et infinitis mendis ma- culatas editiones nobis prodidiſie adfirma- bis? Tu, quo maior codicum manu exa- ratorum copia reperiatur, et uariarum le- ctionum numerus magis crefſcat et augea- tur, eo certius et ſecurius criticos legitima et is Cds otnan Unng medis Gi el bes Ee 5 „ MANI, icis etengn Nhominum ene IN HVMANITAT. STVDIA. XXXVII. De laig⸗ et uera uerba adſerere, et ſpuria eiicere 8 ee Poſſe, contendet? Quanto ad quietem pu- A un I blicam eccleſiae, quanto ad perſuaſionem. ngs ſeipn, et uulgi ſtabiliendam adcommodatius, ſi con- Agentiinos, fidentiage huic modo impoſito, receptae ſe- onen in. Wel, et probatae per eos, qui in uernacu. Narrogentin, gal las linguas uerterunt, ſcripturae adquieſce. Tein Dihene, re, omnes etiam eruditiſſimi iuberentur. 1s) T, n Prouidendum eſt et occurendum inuale- lbros, milſing ſcenti, et uires iam maximas, etiam inter u Grenin: iPſos ſacrarum litterarum doctores, adſe- cutae peſti; coërcenda criticorum infre- nis temeritas; adigendus, quicumque lſa. cris ordinibus initiatur, ſacramento, ut con: iuncta cum conſortibus opera adulteratores ſaerorum uoluminum diris er exſecrationi- bus deuouere ne pigretur. Munienda ſan- Qionibus et poenis in uernaculas tranſfuſa linguas diuina oracula: uidendum omni. bus, ſummis, mediis, infimis antiſtitibus, ne res Chriſtiana detrimentum capiat. Vtinam felix illud, et deſideratum uotis tempus ad. idle amis fulgeat, quo, ut plebi ſecuritatis exemplum Ones is α Praebeatur, nullus inter ſacros interpretes reperiatur, qui uel Hebraeos, uel Graecos, un repenun tot diſcrepantibus lectionibus deformatos, erus codices reſpicere aut tractare dignetur: ſed, Saen& ut ſtrenue iam facere coeperunt, omnes ita C 3 dome- Gi fudio dror 1 leris ſcridis, an XXXVIII. P. BVRMANNI ORATO domeſticis commentatoribus et interpreti- bus adhaereant et adquieſcant, ut nullus poſthac deprauandae doctrinae ex critico- rum audacia metus ſuboriatur, Satis multa iam mihi, et nimia fortaſ- ſe uobis, feciſſe uerba de labe et comtagio- ne litterarum humaniorum uideri poſſem, niſi plurimos inter dicendum capita contu- liſſe et admurmuraſle animaduertiſſem, qui fortaſſe, me neſcio, quid omniſiſſe indigna- buntur: et licet optimas ſectae meae partes me profligaſſe et euertiſſe gaudeant, aliquid tamen ex peſtifera humanitate, magis no- xium et calamitoſum, ad otioſi temporis oblectationem integrum mihi reſeruaſſe ſu- ſpicabuntur. Nullam ſcilicet poëtices a me in recenſione damnatarum artium rationem in u ri⸗ eſſe habitam: quam ideo me forte ſilennio mn bmiah h Praeteriiſſe alter alteri inſuſurrant, quia, Manmdmmm, cum aliarum diſciplinge meae partium lau- nin un hue⸗ des numquam potuerim adſequi, deterritus . laboris et operis difficultate, me cum mul- tis ad carminis facilitatem contulerim. Sed, ut uerum fatear, A. A. hanc in artes, mi- hi olim mirabiliter adamatas, orationem MHiil uesl molienti, idem eueniſſe, quod omnibus, qui Mimlemii poéëtices illecebris et ſuauitate faſcinantur, Inn ani4 eue- 0 ſhrd ſon WeN—s h. ſan 4 Ins dor mande N n tt, ale⸗ . ih Muln inm mii Keſſſe verd de ke m hummtionn u mis inter Gemimg Imurmurthe zinuder r Rſin Guid ond Aleet Ohnimnm ſen ele e eurtlegl ſe Aer ii Opetis Cifeulte he inis Keliinn ren, 4,4 Ml irtbilter Ann . en eenle ld cebrs e 1 IN HVMANITAT. STVDIA. XXXVIIII. euenire ſolet, deprehendi; nec me, licet omnia facerem, et iuuentutis ille calor de- Ificiens ſaniora ſuaderet, amabilem illam in- ſaniam odiſſe aut relinquere poſſe, ſum ex- pertus. Vtinam grauem illum et mole- ſtum, ut adpellant, deum pectore meo ex- cutere! Vtinam ex animi ſententia et effi- caci oratione uobis, quotquot adeſtis, poë- tae et poeétaſtri, perſuaderi liceret, nihil ſtulius, nihil a communi hominis ſenſu alienius eſſe uerſificatore. Sed cum inſana- bilis ille per omnium hominum ordines, aetates, et ſexus, ita peruaſerit morbus, ut facilius olori nigro, quam homini occurras, qui non aliquando dementiam ſuam in uer- ſibus faciendis declarauerit; et cum inpri- mis hoc inſaniae genere uenerabilis antiſti- tum ordo ita entecellat, ut plura ab illis, quam ab uniuerſo hominum genere, effuſa numerentur carmina, quid inhumanius, quid durius, quam hanc a me mihi et illis uo- luptatem extorqueri? Noceat licet morum integritati, corrumpat uitae ſanctitatem, au. geat a natura inſitam fingendi et mentiendi libidinem petulans poetici ingeni luxuries: capiant furioſi uates ſupra modum et fidem loquendi conſuetudinem; dediſcant morta- les humane loqui et cogitare: relinquatur C 4 tamen XXXX. P. BVRMANNI ORATIO tamen uiris grauibus et ſeueris, qui ſe a uino et commiſſationibus, ab alea et omni ludicrorum genere, tamquam a nefaria temporis iactura ſegregarunt, haec uniea otioſi temporis oblectatio. Blandum uo- cent et furtiuum, quibus eſt uena mali- gnior, uenenum, quod ſe tacite et occulte per omnes uitae et muneris partes diffun- dat; non inuideamus tamen facris oratori- bus, quos a liberae eloquentiage lenociniis excluſimus, hanc unicam ſui admirationem commouendi facilitatem. Conſueta et con- trita plebeio uſu uocabula in puerorum praeceptoribus; communem dicendi nor- mam in leétoribus et cantoribus; ex prae- ſcripto recitandi ſententias uulgatiſſimas fa- cilitatem in aegrotorum et miſerorum con- ſolatoribus, laudemus. In infantibus, mu. lieribus, et doris, ab omni poéëticae laeti. tiae ſenſu alienis, quotidianas et certis con- ceptas uerbis precandi formulas, quae, ad faſtidium uſque et ſatietatem repetitae, ad patrem noſtrum in caelo temere eiciun- tur, toleremus. Vos, deorum ex ſanguine generati poëtae, quos aurea caelo conne- tit catena, et a limoſa terra ad aetherios ignes pennarum remigio ſublimes rapit Piérium et Phoebeum oeſtrum, allegetis potius 1N NM 0o indn Emmn ailumes Cellnenvotnt el en u e Cklon,n un nenltun e Onnit 11 d Genin ng gne 6 IN HVMANITAT. STVDIA XXXXI. potius ampliſſima uerborum dignitate com- mendabiles preces et uota, ad tremendam nucminis inacceſſi maieſtatem, ad terribilem 13 agminum et exercituum Deum, qui lucem mortalibus non adeundam habitat; qui in excelſiſſimis caeli palatiis domicilio collo- cato, nubibus uolucribus et nimboſis, ut ſolo inambulat, illiſque ut curru triumpha- li, per aẽra inuectus, eiſdem ut magnifica et ſplendendi ueſte amicitur; qui caput lu- 6 mine, cuius adſpectum nemo ſuſtinere pot- tühaiunn eſt, radiatum, uelut flammanti diademate n Wn Wehe circumdat. Qui regalem et corruſcantem s, mmuen thronum pofuit in ſupremis caeli tabulatis, rddems pedibus uero terrae ut ſcabello innititur, Uheisn, et ſolo ingrediens caput inter nubila abſcon- dit. Cuius ſolium centies et millies cente- na millia ſätellitum, et innumerabilis mini- ſtrorum frequentia ſtipat. Cuius gloriam piceae noctis denſiſſinia caligo, et rutilan- tis diei lucidiſſimus ſplendor, ſiderum et ſtellarum exſultantes chori, mirifico con- centu enuntiant et enarrant. Cuius horri- ſona uoce caelum, terra, et maria concu. tiuntur et tremiſcunt. Ex cuius igniuomo ore flammae omnia deuorantes emicant. Ad cuius denique tonitrua montes un ſubſidunt et eliqueſcunt. Hunccine ego Phoebeun en, C 5 ani- idenn eammus unen ! 8 1 ie C ehs, (o. ends preen We er ui⸗ pvoſtrumn in ens. V elge, gol et ¹4 lno 4 urum lengt XXXXII. P. BVRMANNI ORATIO animae humillimae et ad terram ſemper adfixae ſubitum in altiſſima uolatum depri- merem, qui toties ad poëtas dithyrambicos me adgregare ſtudens, uertice ſublimi ſide- ra pulſare adfectaui? Hanc in precando pom- pam et magnificentiam poëticam grauarer, qui ſaepiſſime inter tot ſonora Dei cogno- mina, et cumulatos, quot neque in Orgiis Baccho Maenades inclamabant, titulos, tan- to horrore perculſus obſtupui, ut omni ſenſu orbatus, quid deinde reliqua precatio non minore ſpiritu eructara, a Deo tam ho- norifico contenderet, plane non intellige- rem? Egone his delicis a puero infatuatus, in poëtico buccinatore uoces noua forma percuſſas, et ſeſquipedalem in modum ita amnhis n extenſas, ut uel una aurem implere poſſit, ind Csiän reprobarem? Egone innutritus figuris, et mnbis hnne tralationibus audaciſſimis, a grandiloquentiſ- l. Cenonite prn ſimo praecone non omnem uerborum uili⸗ lnminn tarem et ſententiarum humilitatem ad plebem mmekem delegarem? Immo uero ego adhuc in Ho. aundni meri, Virgilii, et Naſonis mei elegantiis haerens, et circa uerborum corticem ober- rans, a diuinis uatum interpretibus diſcere dedignarer, qua uia et ratione in abdita et abſcondita ſub uocabulis myſteria penetra- rem? Quis enim noſtrum, qui ſine ulla reli- IN HV MANITAT. S TDIA., XXXXIII. religione poëtas tractare ſolemus, ſuſpicari umquam potuiſſet, niſi poëtici diuinae do. 1 Ueri es trinae antiſtites praeiuiſſent, longe alia fuiſſe Troiange et Romanae urbis fata, quam uel uulgus ex commentitüs et abſur- dis fabulis, uel doctiſſimi interpretes ex Heraclidae Allegorüs, uel Fulgentii Conti- nentia Virgiliana ſibi finxerunt? uis adfirmare umquam auſus fuiſſet, Iſraëliticae et Chriſtiana eccleſiae imaginem, lIiade, Odyſlea, et Aeneide adumbrari? Quis, niſi grauiſſimi omnium temporum praeſules praemonſtraſſent, in animum inducere ſu. ſtinuiſſet, Virgilium in diuina illa ecloga quarta, ſub Salonini nomine, Chriſti nata- les, et temporis beati reparationem praeci. nuiſſe? Quis Quidium in elaborata illa, et omnibus coloribus expreſſa aurei ſaeculi ta- bula, depinxiſſe principis humani generis Adami integritatem et excellentiam? Perpe. tuum illud et aeternum uer, pulcherrimam in uiridario caeleſti ſemper florentis inno- centiae eſſe effigiem; cuius ſpatium cum Iupiter, labente in deterius homine, contra- Xxerit, et annum in quatuor tempeſtates de- ſcripſerit, quatuor ſimul omnium, quibus duraturus eſt orbis, temporum decurſus praeſignificaſſe. Ver iam imminutum, bre. uem XXXXIIII. P. BVRMANNI ORATIO uem illum et caducum humanae florem; aeſtatem ipſi proximam, nſlamma- tum in omnes libidines et flagitia hominis aeſtum; autumnum, maturitatem, et plenam- per frugiferum Seruatoris aduentum, uber- tatem; hyemem denique ultima illa, quae nunc uiuimus, tempora, quibus omnia pie- tatis et ſancéctitatis ſtudia frigent et congla- ciant, deſignare. Iouem in terras delapſum, ipſam exprimere Dei tremendi praeſentiam, qua Lycaonem, Cainum notum feritate par- ricidam, eiuſque ſequaces, lupos uerius quam homines, dignis ſuppliciis adfecit; uel potius, quia ſub humana imagine terras luſtraſſe canitur, eſſe ueriſſimam Chriſti fi- guram, qui inhoſpita luporum, id eſt, ipſo interprete, Phariſaeorum et ſcribarum tecta ſubierit. In Deucalione Noachum, in Apolline, mundi oculo, omnia illuſtrante, et ſerpentem immanem, oracula diuina obſi- dentem, telis conficiente, praenuntiari ſolem iuſtitiae Chriſtam, lucem omnibus gentibus ſalutarem, medicum ſimul deſperatae ſalutis hominum, et ſibi aduerſantium perditorem; qui antiquum illum anguem, daemonum Principem, telis luſtitiae et uerbi ſui interemit. Intripode Chriſti corpus, humanam naturam, et diuinam potentiam; in cithara, quae chor- dis tenditur, neruos Chriſti in cruce ex- panſos, quibus triſtes et damnati mortales exhilarantur, latere. Totam denique, ne ſin- gula euoluam, Metamorphoſeon ſeriem eſſe ma- felicitatis Nenr, n un e onnbus n een. Doniue, ceihus „ -. ſ felne klune Nl mmencos n Ans kem 1. , Ukmmend kre edl iciuns u 1 . BpNN1,N IN HVMANITAT. &STVyDIA. XXXXV. manifeſtam praeteriti et futuri temporis de- ſignationem; et longe aliud quid, quam lit- terae et uerba indicant, notare; et in Na- ſonis non minus, quam in Caiaphae men. ene e, tem uaticinandi uim ſe inſinuafle. O in. enpon , credibilem acuminis poëtici uim! O ſtu- pendam ueri per tot umbras et nebulas perſpicientiam! O inexhauſtam ingeniis acuendis materiem! quae in minutiſſima ſacrorum uatum carmina immenſae molis eulde ſegulet Wet ponderis commentarios nobis quotidie ne producet. Tene ego ſacris concionibus eie- Ctam, tene ego ad otioſos et nugaces uerſi- ficatores relegatam uellem? Immo uero, cum tam benignam te mihi, tam facilem hodie te, diua poëſis, omnibus praebeas, ita precor, ita uoueo, ut dulciſſima inſaniae tuae omnibus in academiis, templis, con. cionibus, coetibus, libris, et ſermonibus ueſtigia impreſſa relinquere ne deſiſtas. Sed mittendos tandem maiorum gen- tium doctores, tempus, quod prae furore nihil ſentienti fere effluxit, admonet; et ſa- tis iam mihi diuinos uates propitiatos, aeter- namque me ab antiſtitibus, quod tam libe- rali animo meas ipſe damnauerim et eiura. uerim artes, gratiam iniiſſe confido. Ma- ior Gs liſte Uere e, Meumem XXXXVI. P. BVRMANNI ORATIO ior mihi et iuſtior a conſcriptis iuris pru- dentum patribus metus iniicitur: non enim ea docilitate, qua diuini luris interpretes ce- lebrantur, humanarum legum ſequeſtros cenſeri noui. Principatum etiam inter illos tenere non ignoro, qui praefracte et perui. caciter, omnia humanitatis ſtudia iuris ſcien- tiae indiſſolubili nexu ſocianda eſſe, perten. dunt; nec facile hoc Palladium, aut Diome. dea ui, aut Vlixeo dolo ſibi eripi patientur. Immo familiam inter eos ducere ſcio, qui non modo hiſtoriae ueteris lumine obſcu- ras legum latebras ſemper eſſe illuſtrandas, ſed ipſum iuris Romani ſtudium (en quo peruenimus!) nobiliſſimam antiquae hiſto- riae partem eſſe diſcipulis perſuadere conan- tur. Quos neque Papiniani dignitas, ae- que Vlpiani auctoritas, neque ipſius luſti. niani, glorioſiſſimi imperatoris, maieſtas deterret, ut a ſacratiſſimo legum codice cri- ticas manus abſtineant; qui in ſingulis litte- ris, uerbis, et interpunctionibus dies nocteſ- que habitantes, ſua opera omnes formoſfiſſi- mi corporis mendas elui poſſe iactant. Hos tacitus praeterire decreui; deſperatis enim medici negant remedia eſſe adhibenda:; et ipſe praeter modum extimeſco, ne iniecta manu me, non modo ut eman- ſorem, am Zencienken on Dencs WWen litir Ne 40 e le⸗ iner pl is Tſtautg m⸗ IN HVMANITAT. STVDIA. XXXXVII. ſorem, ſed ad uiliores artes tranſfugam repre- hendant, etinterdicto mecum contendant. Sed ſi iam academiis excludar, ad forum uiam obfir. mabo, ubi facile leguleiis et pragmaticis, qui glorioſae uocis ſubſidio miſerorum for- tunas defendunt, perſuaſurum me puto, ne luacroſam illam et honoratam artem per in- genuarum contagionem extabeſcere, et ad 4 mendicitatem proiici patiantur. Nec tamen Plneo Ghfhe omnis ſpes ita euolauit, ut nullos ex acade- ner e micis patribus in partes trahere deſberem. e Meè Contractae certe et compendiariae iuriſpru- rsknpr dl! dentige doctores, ſi iam non mei ſint, Wh nullo negotio conciliaturus eſſe uideor: hos im enim, cum ad nudum linguarum et elo. en de daps eom quentiae nomen toto corpore exhorreſcant, u tee ris et ſua ſponte nullam umquam humanioris i Arix e diſeipulos partem attigerint, et omni cona- ſGri pwum tu diſciplinae ab ea dehortentur, exſultatu- ros ſpero, ubi inter ipſos lirteratores, me facilitatis et laborum fugae patronum ſe re- periſſe triumphabunt. Hos, ſi a Graecae linguae uſu deterrere uellem, idem forer, ac ſi, ne Laporum aut Finnorum linguam, unde nullum ſperari poteſt lucrum, ad- diſcere uellent, rogarem. Si promtis, et ad quotidianam garrulitatem paratiſſimis magiſtris, munditiem et exactum ſermonis Latini gnoro, gl nis humun ell hoc Mlldun XXXXVIII. P. BVRMANNIORATIO Latini nitorem commendare uellem, non plus proficerem, quam ſi Sarmatas et Pan. nonios a Gothicae uel Langobardicae lin- guae facilitate ad Ciceronianam dicendi moleſtiam tranſferre conarer. Ad eloquen- tiae ſtudia, et dicendi ſeribendique exerci- tationem, uos, iuris breuiſſimi candidati, excitare nihil attinet; cum ex hac acade- mica cauea euolantes, non humanos ſonos edere, ſed picarum ritu conuiciari, aut ca- nina uerba latrare; nec ſincero, ſed cum omnium gentium er nationum faecibus commixto, ſermone chartas inquinare prom- tiſſime diſcetis. Ad hiſtoriarum et ueteris memoriae immenſa ſpatia uos excurrere iu. berem? quorum ipfſi magiſtri, et ſecurae nauigationis gubernatores, numquam ratem iuris oceano, in quo tot breuia, tot ſèéo- puli, committere ſunt auſi, ſed clauſis in Piſcinis, et lacubus, cymba tantum ludere cum diſcipulis conſueuerunt. A critica te- meritate non modo profeſſores, omnem diiudicandi uim conuiciis proſcindentes, ſed in primis recocti in foro proclamato- res uos facile reuocabunt, qui exſecranda criticorum capita tot diris deuouere ſolent, eoſque quotidiana criminatione falſarum et corruptarum tabularum ex lege Cornelia r60S VLkr 8G W eiN 4 ztu⸗ tne il 4 . Elloniktiei Dken, on. Nnbleren msnuikircodn NN en 11poprlon Uelyenrun MNN Cömmente * n, gun, An lce del 1 R, iuris hru IEU atrinee .. I Uuet, cun d IN HVMANITAIL. STVDIA XxXXXVIII Feos agere non deſiſtunt. Qui iudicum au- ribus occlamare non pigramtur, eriticorum audacia leges, quae certae et definitae eſſe de- bent, conuelli et euerti; omne ius; bonum et aequum deleri, et, niſi modus huie temeritati imponatur, breui omnia iura dubia, incerta, et iudicum religionem ſolutiſſimam fore, non uane ominantur. A poëtico furore illos, qui praeter alios prudentes appellari adfectant, re- trahere nihil eſt negotii: ab hoc enim mentis uitio aiieniſſimi ſemper habiti legum condito- res et interpretes, qui, cum omnem ingenii uim et mentis aciem in enodandis legum la- queis, in torquendis in cauſſam ſuam princi- pum et ſenatuumdecretis, in prudentumreſpon- ſis dubiis et perplexis excutiendis, obtuderunt et conſumſerunt, nihil fere ſibi caloris et impe- tus effundendo carmini ſupereſſe deprehen- dunt. Nam ludere et iocari eos, inter facilioris auris prudentiae doctores, credatis, qui poéëti- cam et poëtarum ueterum meditationem Ro- mani iuris ſtudio ſociandam eſſe clamant. Ne credatis ex animi ſententia, res tam diuerſas, et tam longo a ſe ſpatio diſiunctas illos in unum uelle conducere, ſed haec, dicis cauſſa, utipſia⸗ mant loqui, et quia aliud, quod dicerent, non habebant, in populum ideo effundere, ut glorioſis illis literarum et eloquentiae ma- giſtris uices reddant: ſolent enim illi, uentoſo Cicerone non minores ſpiritus ge- rentes, ſe quoque triduoprofiteri poſſe iuris prudentiam, praedicare. Non ablſurde ergo, nullis umquam ſacris poëticis H * L. p. PVyRMANNIORATIO ſed callidi iuris ſcholaſtici interpretes, quoque, ſi ſtomachum illis litteratores comn moueant, repente inuitis Muſis, Apolline irato poëtas prodire poſſe, oſtentant Nam tritam illam litteratis ad cartnina uiam huthcuam ingredi dignatos, ec Poéleos laudem et gloriam eos uchementer tectare, uerſus domeſtica incude efiecti, et metu legis Fabiae, nullo colore antiqui- tatis tincti, aperte declarant. Relinquite ergo, et elis remiſque fugite, Themidis aureae alumni, pannoſas famelicorum artes, et ad quaeſtuariam cauſſidicinam (ignoſcite uerbo uobis uernaculo) omnes neruos in. tendite, mihique, quod tam fructiferi et ſalutaris conſilii auctor exſtiterim, uel potius compendiorum inuentoribus, qui uos uno ſaltu ex ludis litterariis in ampliſſimam cu. riae et fori lucem tranſtulerunt, aeternas gratias debete. Si uero ab ullo eruditorum ordine mihi gratia ſit ineunda, ueſter, o ſalutis humanae Praeſides et conſeruatores, fauor et beneuo- lentia accuratius nunc mihi eſſet concilianda. Et niſi ambitio, qua me tam ſtudioſe in priorum claſſium amicitiam inſinuare tenta- ui, tempus eripuiſſet, longa oratione tam ſedulos ſalubritatis noſtrae cuſtodes deleni- rem. NMANNe IN HVMANIVYAT. STVDIA. LI. u ſcholi Tkomechom dente inlit rem. Oſtenderem, nihil eſſe importunius, nihil crudelius moleſtis illis litterarum ma- giſtris, qui incolumitatis publicae uigiles ab operoſa illa arte, quae nec dies otiolos, nec noctes quietas concedit, ad nugaces et uitae humanae inutiles doctrinas auocare ſtudent; et humanitatis commentitiae pro- feſſores, qui ſectae ſuae otioſis oblectamen-⸗ tis occupatiſſimos interpellare inſtituunt, nom de illis modo, ſe de uniuerſo orbe peſſimme mereri. Vacabitne uobis, Aeſculapii et HIy. gieae ſacerdotes, quibus nec ad cibum, necç ad ſomnum capiendum tempora ſuperſunt, ad grammaticorum tricas oculos adiicere, ad pueriles de uocabulis, et ridiculas de mi: nutiſſimis rebus contentiones mentem adpli- 6care? Noui multos Graeci ſapientis dictum iactare, ſi non eſent medici, nibil ineptius grammaticir fore. Sed ſi quid ſalis aut ueri in trito dicterio inſit, in eos unice medicos, qui inurtilibus artibus eruditos ſe oſtendunt, congruere exiſtimo: et nihil ineptius eſſe medico, linguarum dofcto, eloquentiae ſtu: dio ſe efferemi, in hiſtoriarum ſcientia cu- al rioſo, et poëtices illecebris deprauato, con- ſentire poſtum. Quicumque enim duo „certiflimae artis principia et fundamenta, iam SpN "ab Hippocratis aeuo iacta, rationem et expe- 91 ibrunns Mure d D 2 xien- Mocdire igredl Gignunn nurs, LII. P. BVRMANNI ORATIO rientiam eſſe fateatur, illico et facile ineptiſſi. mum eſſe medicum, qui ullam temporis partem in humanioris ſtudiimeditationem inſumit, ne- garenon ſuſtinebit. Ad rationem excolendam et perpoliendam, quid, quaeſo, artium, quibus nulla conſtat ratio, ſtudia conferre poſſent, cum et ſurdorum et mutorum mentibus incredibi- lem ſollertiam ingeneratam miremur? ad uſum confirmandum, quid confuſa et imperfecta lin- guarum cognitio faciet, cum indoctifſimos etru- des apſores ſanandis morbis uulgo iudicari, et longa remediorum experientia famam et aucto. ritatem ſibi inuidendam conſtituere, quotidie ui- deamus? An carioſa ueterum monumenta, hu- mani corporis machinam, eiuſque infinitos ar- tus et membra, quae manu tractare, oculis ſcruta. ri debet medicus, pernoſcenda dabunt? anim- proba et uehemens librorum lectio, uſui et ex- perientiae, quae ipſo opere et exercitatione con. firmatur, copias miniſtrabit? An peregrini ſer- monis ubertas, morborum conſequentia princi- pia et cauſſas, earumque progreſſus docebitꝰ? an haec omnia non potius memoriam, fideliſſi- mum illud omnium artium adiumentum, infir- mabunt? Si enim medicinae cultor per omnem uitae curſum nihil ageret, niſi morborum, uitio- rum, ſeminum, herbarum, radicum, metallo- rum, medicaminum, potionum, et infinitae ſu- pPellectilis, quibus tabernae et apothecae arman- tur, nomina ediſceret, centeſimam illum partem uix exhaurire poſſe conſtaret. Quis ergo, diu mole- r nn, M u dn NANN Linumn, ie IN HVMANITAT. STVDIA. LIII. dtt A iul Innnn moleſtus paedagogus, flagitaret, ut plenum iam et conſti- — patum illum theſaurum immenſo omnium linguarum et uocabulorum pondere magis magiſque oneraret? quis congerere eodem reliquias ueterum populorum, regum et ducum res geſtas, opera belli et pacis, le- ges, mores, et inſtituta, ſacras, ciuiles, et militares an- tiquitates iuberet, niſi qui occidere conſeruatores gene- peneriummi ris humani uellet? Si quid uacui in tam ſani cerebri Mum ridconitle hominibus remaneat, magna ſatis quotidie nouarum Miioftceteuninte vpeſtium et remediorum multitudo emergit, quorum Nslnmisniinns omnium appellationes, qui in ore et mundo habere poteſt, nae ille ipſum Simonidem memoriae diuitiis prouocare poteſt. (Eloquentiae magiſtro ſe formandos traderent medici, qui mutas et elingues per omnem aetatem ſe artes exercere profitentur: quorum menti- bus ueriſſimum illud ex Appollinis tripode reſponſum raint enunnn ſemper obuerſatur, non uerbis, ſed manu, non ſer⸗ deimecheds, Pernolen ace mone, ſed opere, morbos ſanari. Quam inuidenda nhemenelhamns uobis, illuſtres Phoebea arte uiri, dignitas contingit? eſgooperatk quam longe oratoribus,, et ceteris eruditorum ordinis antecellitis? His nulla auctoritas, nullum pondus, niſi quod magno uerborum ambitu ot pompa conciliant: uobis ſine ſermone, etiam antequam loqui incipiatis, fides habetur. Vbi uero os aperitis, non homines aerba fundere, ſed praeſentes deos oracula edere, o- mnes nobis perſuademus. Mercurium, facundum At- lantis nepotem, eloquentiae parentem et conditorem, quem primum uoce homines formaſſe poétae iactant, uobis folis, etiam ſine linguarum ſaerifieio, propitiare datur. Caduceum, inane illud et inefficax blandae et fallacis orationis argumentum, algentibus oratoribus gubstten porrigit; uobis, ingentium diuitiarum ſponſor, extenſa mann et inclinato corpore grauem nummis crumenam nin mmeliſere, iactat et oſtentat. Vafrum, deorum et hominum inter- re ulecnin pretem, aurees montes myſtis ſuis pollicentum, nos, min *oen, A. MNKCAI inurme 4)Benimnmeth rlomaihilggenen um, en eron, LIIII. P. BVRMANNI ORATIO uos, Hermeticorum arcanorum anitites, ueneremini. Huic in triuiis, quae pererra- tis, huic ad ianuas et thalamos, ex quadrato marmore ſtatuas erigite. Huie deo arae per- Petuis ignibus colluceſcant, uotis et precibus nuncupatis, ut artes, ſtrophas, et honeſta furta, ingenii et ſollertiae certiſſima docu- menta, ſine inuidiae aut calumniae metu fortunare uelit. Mineruam, non bellatricem, aut haſta et Aegide terribilem, non lucu- brantibus infauſtum noctuae comitatu omen, ſed Cecropiam, Medicam, et Hygieam, quae, proiecto ſcuto, depoſita cuſpide, ab- legato bubone, Aeſeulapii inſignibus deco- rata, et ſerpentis ſibilis blanda et indulgens, nihil agentibus, immo dormientibus remedia monſtrat, adorate. Mendicantes Muſas, et anili uirginitate, quia dotem et maritos re- perire non potuerunt, deſpicatiſſimas puellas, ut peſtes, uitate; et ipſum poëtae titulum cane peius et angue odio habete, ne imperi- tum uulgus magicis carminibus daemonia, corpus humanum infeſtantia, expellere uos calumnietur. Sonora et numeroſa harmonia et concentu ſe hominum mentes faſcinare poëtae ſtultis perſuadeant; uos chori Clinici quotidianam miſerorum auribus cantilenam inluſurrate, quae certiflima ſalutis (pe facta, CKE en Acnd un 141 ſenio pncen d i un mnenenni pon ſlers, 1A tl ein 4 ba Meri gn Ddheencnninevenn 1 fllulini n Ueruurseconlen NMANN Hient In trir rin auas et n tchimg, erigie ue e. aluetn li⸗ ure de gegide lernb len bſun oiee 4 n ne, Aeleclni il⸗ denis ſbiis dnce bos inmo Comnien dorne, Menlen ine, glii Mene twern,, ehieti⸗ iute, el in/ noer aAngve odiohbet nget Crminbu Sopott ein e homiumn Nens ni⸗ 3 61n 8 4 Klerir le Id idtidiie n ain⸗ 1. Merumn u, IN HVMANITAT. S TVDIA. LV. ex tenaciſſima Euclionis arce nummos excantet. Seceſſus et ſola loca, in quae, ut inſaniam atra bile commoti poëtae augeant, et miſerias montibus et ſiluis tenera et delicata querela narrent et deplorent, ſe abdere ſolent, effu- gite. Muſeum, in quo, ut claudi ſutores, totos dies ſterilium artium cultores deſident, araneis et muſcis incolendum relinquite. Coetus mulierum, conuentus hominum cele- brate, per urbem concurſando, uias eaſdem iterando, aegrotorum cubilia perambulan- do, non linguae aut oris, ſed manuum et pedum miniſterio famam et nobilitatem in ultimas orbis partes propagate. Finem dicendi iam facere ſine ulla re- prehenſione liceret, et ultimam eruditi chori claſiem ſilentio praeterire. Praeterquam enim quod multa iam allis dicta in ſuam cauſſam interpretari poſſint, quid apud ſa- pientiae profeſſores, qui ſua ſe uirtute inuol- uunt, et nihil extra ſe quaerunt, oratio mea efficere poterit, quod non ipfſi et ſua ſponte efficere conſueuerunt? Nobili artium faſtidio, abſolutiſſimi naturae interpretes, et omnis litteraturae contemtione humilitatem, ad quam praeter meritum, ut capite cenſi, detruſi eſtis, compenſate. Pythagorae, cu- ius dicta Pythiis reſponſis erant ueraciora, 4 ueſtigia LVI. P. BVREMANNI ORATIO ueſtigia premite; qui rogatus, qua maxime arte confideret, nullam ſe ſcire reſpondit, ſed eſſe philoſophum. Et licet numquam Paupentatem expugnare, et detrita pallia Purpuratis ueſtibus mutare potueritis, titulo amen er magnifica appellatione, quaſi Unici ſapientiae et uirtutis ſtudioſi, ſupra omnes cCapita extollite. Inuideant et ſuh- ducant uobis auditores omnium diſciplina- rum profeſſores; inuadant licet in poſſeſſio- nes ueſtras primorum ordinum ductores, et pPerplexas de Deo et mente noſtra diſputas tiones, colorato ad doctrinam ſuam titulo adgregent, et ad religionis ſecuritatem ſub- tilius et certius ſe enodare poſſe iactent. Veram le, non ſimulatam, philoſophiam profiteri glo- rientur iuris prudentes. Rerum cauſſas et Principia ſe non ex confictis originibus, ſed ipſo opere et uſu cognoſcere et perſpicere medici mentiantur. Irrideant uos, et per ora hominum traducant dicacis eloquentiae inſtitores, er poéticae urbanitatis ſcurrae. Vos domi uobis plaudite et exſultate, quod illa, quam profitemini, diſciplina, ſit omni⸗ um artium parens et procreatrix. Ingratas et inofhcioſas filias, quae origine ſua eru- beſcunt, abdicate, er omni ſapientiae heredi. eute in deternum priuate. Memores nier iet u e⸗ (lea mnenn ſant 1 olenls, ie tne ne⸗ le Crran i unge nin n giode zn ina 1) in ai mi in umn nrs, len ( d Henid Kä mnäſwtälin Cn We 8 Hütnehne dlaniun Ablis Degnen, Wmophium aruunm agenie inine Enmn Mind d ihrndi⸗ lin pn ekanenne etebig vmwe nenin 4 „S 3 Cuin Apognte Lueſidn D 1 egniet 1 ie et Urnls d Pin euolie. ue olle que Graecum, neque Romanum, ſed ex utroque mixtum, uernaculum et domi na- s mWdnnes onin ſelire; Zinmdenbe prinorum orchnn en a genk otd n docrur N Ad Niginün eninſe enoieglen ninünnſi Mrllgi rewrs Poce en W an 7 s een . n A Cutli n, Nn e Mn alen Ppemantur Inde t Wun turden e e Muee 1 — eenl Pis flis, Ae⸗ e Cicate zae mon Deun M IN HVMANITAT. *5 TPDIA. LVII. dicti , gui beatam uult uitam uiuere, philo- B Jopbetur, aduentitias et auxiliares litterarum cohias ab inſtrucétiſſimis horreis remouete. Antiquas ſcilicet grammaticus uobis linguas commendarem, qui quotidie nouas uobis formatis, et nauſeam deliciis ueſtris nobis mouentes, ſermonem excuditis, quem ne- tum quis dicat, et qui tamen terrarum or- bem impleuit. Ex foetentis Ennii ſterculi. nio, ex olido Pacuuii fimeto, uos, rerum, non fabularum, auctores, aurum colligere iuberem, qui ex ſplendidiſſimis Platonis et Ariſtotelis gazis lucidiſſimas gemmas depro- mitis, quarum luce et ſplendore omnes mentis tenebrae diſcutiuntur. Ad rhetorum uos ſcholas ablegarem, qui quotidie uobis apparere omnium artium, et ſanctae in pri- mis eloquentiae ianitricem, logicam uideo, quae omnes aditus ad inueniendi, partien- di, et diſputandi facilitatem recludit, et ma- gica quadam efficacitate pueros, paullo an- te elingues, de rebus, quas nondum intel- ligunt, ignoto eruditis ſermone promte garrire docet. Ad ornandi et am- plificandi praecepta ego uos demitte⸗ rem, quibus diuina illa diſceptandi D 5 ma⸗ LVII. P. B VR MANNI OR.1TIO magiſtra dialectica, tot acumina, tot captiones, tot connexas coniunctiones, tot laqueos, quibus mentes irretiuntur, ſubminiſtrat: ad Ciceronis de oratore et dicendi arte dialo- gos, ad pompam magis et ſplendorem, quam utilitatem nullo ordine et ratione ef- fictos; ad ſcepticas et ſinuoſas Fabii inſti. tutiones oratorias uos abire iuberem, qui ex Cleanthis apotheca et Chryſippi lecythis fucos, et fallacia magis et colorata pigmenta profertis. Hiſtorias ab origine rerum, regnorum ordines, rerum publicarum ui- ciſſitudines uobis enarrarem, qui ante mare et terras, quid factum fuerit, uel fieri Potuerit, mente ueſtra formatis. Per orbem terrarum, ut, quid agant homines, cogno- ſcatis, circumducerem, qui mentem et ocu- ſos in caelo defixos tenetis, et alios inuiſi. tatos et inauditos annalium conditoribus orbes, montibus, ſiluis, fluuiis, urbibus, et incolis inſtructos, digito demonſtratis. Ad änſanientis et otioſi ingenii oblectamentum poëticen ſi iam abducere uellem, nulla atione poſſem: ita enim omnem fingendi, et praeter ueri ſpeciem noua excogitandi mim conſumſiſtis, ut materies carmini fa- Pricando deeſſet. Tantam quoque et tam älluſtrem ex commentitiis rerum cauſſis * famam AI ug e Grs a N U0N 4 . l e UWn, M n Clte nk. Dencde itteretkaorss ci tryemm nn AAielan aun Kin ch, god iimk Cun te une cond 1 I mn kech alabmnllee on gſin DyNI IN HVMANITAT STVDIA LVIII. lea⸗ tidn ttrtrin D famam reportaſtis, ut uel unius ſectae phi- Coninnkone 3 . en meimm in loſophicae auctor omnes omnium ſaeculorum E unte gim Poëtas et fabularum architectos obſcuret. emden “ Stultis et populo perſuadeant uaticinantes Dren nu nie,, poëtae, diuino ſe furore et aetherio ſpiri· Keniese inn tu adflari; unulſduiſque ueſtrum ſe ſapien- Cawlin i diu tem illum, ſola mentis cogitatione forma- See tum, Deo aequalem eſſe uenditet, et uni- hhea h uerſum philoſophantium chorum Deo, re- Mebin rum opifici, conſiliarium er adiutorem adſi- Hlnis s dere iure glorietur. Hanc uniuerſi machi- nins, EiII nam uos conſtruxiſtis et fabricaſtis; ſemi- s WNeININ;H na et ortus rerum, ueſtra manu iacta, ex- gid hm in citaſtis; principia caeli, terrae, et maris po. enuhm ſuiſtis, et illo, quo conſpicimus, ordine n, M, dunhe conſeruatis. Denique, quod nulli erudito- craumdbenn, Ms. rum ordini contigit, licet ſapientiage aduer- eb eins eis ſarii et detrectatores calumnientur, nihil ad- huc eſſe repertum, in quo induſtria futuri ſaeculi adquieſcat, aut innitatur, nihil tam abſurdum eſſe, quod non ab aliquo philo- ſophorum ſit dictum, nullus tamen inter diſciplinae ueſtrae conditores et principes exſtitit, qui non ſectatores innumeros in- uenerit, et familige nomen ſuum impoſue- rit. Tueamini ergo acriter, ſapientes, lo- cum, et in gradu conſtanter ſtate. Si an- e üiqua dogmata et ſcita tempore exoleſcere, 4 nme d et ubditds Anin 1 ſnmnibig is inin 5 et Ofol nen õ lem: in en r U vieti ſheren LX. B. BVRARRMANNI ORATIO et àa recentioribus aboleri uideatis, noua et inaudita ab integro comminiſcamini. Perni- cioſam modo litteratorum ſocietatem uitate, et, ſi ad ſummas et curules eruditorum ſel- las, quae uobis debentur, adſpirare non enm n p rh, 4 nun . . . . . 47 8e hmnmonm k en permittatur, ex illo certe, in quem olim fſi- in he ne ullo faſtu irrepſiſtis, artium liberalium ¹ eſe i is i Sr e Wpol ordine, ne peſtis in hirſuta pectora ſerpat, 1 wp . omnis elegantiae et politioris doctringe ma- 11 teni; M giſtros deturbate. nginiin i enm upns 4 Sed concludendam eſſe orationem, et Mm fatigata tam longo ſermone patientia ueſtra, ummg rmch auchtores, nihil ſupereſſe uideo, niſi ut bre- Atul i viſſima peroratione iuuentutis animos, Ainmm en collectis, et in unum contractis ar- ramn gumentis, ne peſtilenti illo ſidere ſe ad- ullktik inn flari ſinerent, admonerem et exhortarer. im ens u Sed ſi doctoribus plane perſuaſero, inuti mooreglgreom les et calamitoſas grauioribns diſciplinis no. metlnte enid ſtras eſſe litteras, quis inualidas iam dicen- Higu ſyyelin do uires in turbam diſcipulorum uehemen: Mnhdtine tii tius excitandam, me exhaurire ſuaderet? kluli cn Vt armenta paſtoribus, qui illis imperant, m in ae⸗ ita uos, o dociles et cerei animi, praecepto- 1 Monbu ribus obtemperare noui. Si tamen rari in- um nutlir ter uos, in uerba magiſtrorum iurare non ſoliti, reperiantur, nullus metuo, ne hac in a et ucn parte ab eorum dictatis diſcedentes, mihi heommie aduer. in ſilen d giimiren e 1 lN Arhn dolei ite N amniit Enmeg e anli e dobis ccenn, 4 r & il, derke i inehlik, nr * Mli n lin . ernite e liißte landee, onallendin ele n m bund lrndne ,il ihereletite I Peortiode MWen 5, in n e Get, Menn 4 rig r inis muinind Mdim, e Cum. 4 Monbu, l IN HVMANITAT. STVDIA. LXI. aduerſemini. Si tamen rationes meae et ar- gumenta nihil efficere, nec ipſa artium noſtrarum utilitas et damnoſa contagio uos ab earum cultu deterrere poterunt, ſpecta- te, quaeſo, ad praemia et honores, illitera- tis et humaniorum litterarum contemtoribus poſita et perſoluta. Haec ut conſequamini, auctor et impulſor uobis exiſto, ut hunc per academias, non dicam curſum, ſed uo- latum magis magiſque corripiatis; ut prae- teritis Sirenum ſcopulis et inſidiis, blandis litteratorum et poëtarum cantibus aures ob- ſtruatis: et praeuecti uada et breuia, quae latiſſimus hiſtoriarum et antiquitatum pon- tus occultat, ad portum illum, omnis labo- ris et induſtriae finem et requiem, docto- ris titulum, remis et uelis feſtinetis. Tunc non modo negligere omnem antiqui ſermo- nis curam, et uariae eruditionis ex memoria ueſtigia, ſi qua ſuperſunt, delere, ſed i- Pfſius etiam doctrinae, cuius inſignibus deco- rati eſtis, obliuiſci uacabit. Ne tamen ni- hil egiſſe uos in academiis, et pecuniam doctringe auctoribus et inſtrumen- tis deſtinatam, inutiliter profudiſſe paren- tes et amici criminentur, ur periculum faciant in alea et ludicris, in calido et uino potando, in commiſſationibus nocturnis er graſſationibus, in ſaltatione et concinno- mem, LXII. FP. BVRMANNI ORATIO membrorum motu, in ueſtium et capilla- menti decora compoſitione, rogate: et ſol- lertes uos praeſtabo. His artibus et doti- bus, quas ad hiſtrionum et artificum, non profeſiorum dictata exhibebitis, admiratio- nem popularium excitate, qui immundos et mucoſos pueros, tam nitidos et elegan- tes doctores in patriam ex academia reme, aſſe, gratulabuntur. Ciuium non tantum. ſed illuſtrium et principum uirorum gra tiam et fauorem contemnendo et faſtidien- do priſcas linguas, et ſcholaſticam doctri- nam infamando, concilitate. Honores et magiſtratus ſtrenne ambite, et ad eos ui- am, diſſimulata Latnae linguae intelligen- tia, 'facilitate et nitore ligqguae uernaculae, et ante omnia Francicae uenuſtate et lepo. re munite. Ad hanc toto pectore incum- bite: in hanc non modo remotiſſimae anti- quitatis monumenta tranſfuſa, et fideliſſime, conſignata, ſed omnium artium et ſcientia. rum myſteria ſe in Francorum mentes et uolumina inſinuaſſe perſuaſum habete. Hinc ubi uberem et perennem colloquio- rum in circulis et conuiuiis materiam pa- raueritis, temporis in Latina lingua addi- ſcenda collocati iacturam, lacrimis num- quam inareſcentibus et aeterna querela de- flebi. Ge. Monmennel N G4 V/ ro is e n 3 uclmi . 1 tein neht Us Mo i e unmn e Wngrum uchelkmen, Autne rmem, 1 coNdt füigthenn, ſt mubtbi nelos iun elrue. ios crel UMN der in leak * Vülnn 1 N ANN e 4, in Wn 4 pofnione, D do. H i tiionun e Uiier ns erhibeiti i exeine, gin 08, lumn Nililnt Purum er atn Iur. Ciuumm 4 Pprichpun un cohtemnend, t , et ſchollir d, Coelitte. ende me, 8 4 Fruoccne lenohn Don MCO ſen nennt Nilil,i e in romin! ſ⸗ C— Cinuaſe Uruir n er herellen el cobvmnis ors in Luin I. Abrzm, Enns l3 1 bus e elln IN HVMANITAL STVDIA LXIII. flebitis. Monumenta Graeca et Latina, ope- ra, ab hirſutis et incomtis parentibus olim effuſa, auerſemini; ſed eadem, nunc ele- gantia et cura interpolatorum nitidiori, et moribus ſaeculoque cultiſſimo magis con- gruenti amictu, commendata, ſumma cum admiratione uerfate. Patrios annales et auiti temporis hiſtorias, olim a Meurfſiis, Grotiis, Voſſiis, et neſcio quibus, ſub craſſo Batauorum caelo natis, ineptis et ſer. uilibus ueterum imitatoribus, barbaro ſer- mone in peregrinorum uſum proditas, ad tabernas, ubi ſalſlamenta et aleces uendun- tur, proiicite. A politis et comtis Veneris et Cupidinis nepotibus, qui inſigni mentis ſubtilitate et ingenii felicitate omnibus Eu- ropae nationibus antecellunt, non modo naenias amatorias, et fabulas Mileſias, ma- tronarum et uirginum noſtratium etiam ſua- uiſſima oblectamenta, auide accipite; ſed reip. noſtrae formam, leges, inſtituta, et fata, non a conductis modo librariorum operis properata, ſed a publica largitate au- toratis declamatoribus, peregrina quidem, ſed apud honeſtos iam peruulgata lingua, elaborata perluſtrate. Admiremini mecum, nihil his inquilinis caeli noſtri ſtuporem et frigus, nihil paludum noſtrarum nebuloſas exhalationes, ex ingenerata alacritate et uigore detraxiſſe, ſed faſtidioſos illos barba- riae et horroris Graeci et Romani domito- res, ita in mores noſtros, licet a linguae „U= LXIII. P. BVRMANNI ORATIO incultae ſcabritie abhorreant, tranſiiſſe, ut eiurata adſentatione regia, dicacitatis popula- ris et ſatiricae licentiae tyrocinia, ſtupente tota Gallia, deponere non erubeſcant. His delicatae pronunciationis arbitris, qui in ex- poliendo agreſti Batauornm ore tantum la- boris et ſudoris impendunt, hanc ſaltem gratiam referte, ut ne horrendo Belgica- rum uocum ſono et inamabili ſtridore au' res tam teneras radatis. Exoleti ſermonis inimicis, et doctarum linguarum euerſori- bus plenam fidem habete, Romanam, per- diſcendi difficultate et moleſtia odioſam, du- dum ab elegantioribus uiris neglectam er contemtam adſeuerantibus; eanique, ut exis guam et uilem ſcholaſticae eruditionis por- tiunculam, ad paucos paedagogos, triſtes et moroſos, eſſe relegatam. Francicae uero tan. tam eſſe facilitatem et ſuauitatem, tam illu-. ſtrem celebritatem, ut cum per omnium iam uirorum coetus, per muliebria ſenacu- la peruaſerit, ſpem non uanam nouae elo- quentiae architecti conceperint, illa non modo curias et fora, ſed omnes academia- rum cathedras breui perſonaturas: et ipſos humanitatis antiquatae profeſſores, niſi mori- bus ſaeculi nitidiſſimis obſequentes ruſticita- tem eiurent, ad ludos litterarios, in ultimo ſeptentrione et Moſeouia excitatos, breui demigraturos. D I XI Aoginn h —0 Ptum cuicg n cium? Mnt HABI T A A. D. VIII. FEBRVANRNII CIoIO CCXX CVM ABIRET. BE KROrINE LITT. CHRIST. FRID. HENNINGII, cI9 IOCC XXXXI. ſbimeatm Nm ninm MM INN NNMN NN 2 3 4 5 6 PETXI BVRMA NNI ATIO STVDIA MAGISTRATVY ACADEMICO 17 VierarbSelector Standard*-Euroskala Offset . 16 Se =— — E =— — 4 = ◻ 3 =— 2 = A —— — = — = — e — — ſ E 3 =— 2£ 6 = u E = D „ £ H S o 7 E B Wi 5 nc 9 4