DkII370_4
author: Burman, Pieter

N12cS5O9519625 021

UIIIIIIIIIIIIIIINII

UB Tobingen

W flie PETRI BVEMANNI

ORATIO
thum cin ee,

Kiun Nn

STVDIA

H ABI T A
AA. D. VIII. FEBRVARII cIoTocCXX,

CVM

MAGISTRATV ACADEMICO
A BIRE I.

BEROLINL
LITT. CHRIST. FRID. HENNINEII,
cI9 ISCC XXXXI.

SS.

S93

„☚

ℳ. O0. O. N.

u0 vnümduemdue ſtudio duci
et delectari, inter omnes ſatis
conſtat; neque facile homi-
nem imenias, qui non illa,
quibus ſe excellere putat, omnium rerum
Prima, ſe uero, qui ea poſſidet, pulchrum
et beatum eſſe arbitretur. Neque indoctam
modo multitudinem, et illiteratos artifices
caeco erga ſua opera amore auferri, ſed
ipſos, qui ſuperbo ſapientiae et doctrinae
titulo ſe a uulgo ſegregant, hoc commu-
ni morbo ita adfectos eſſe videmus, ut cum
aliarum contemtione ſuas ſemper diſcipli-
nas extollant, et tamquam unicas filiolas
exoiculentur. Si uero in cauſias inconcin-
nae et abſürdae ofſtentationis penitus intro-
ſpiciamus, paucos certa perſuaſione de ſe
et ſuis uera praedicare ſed plurimos alia-
rum artium ignoratione peccare, alios cu-

A 2 Pi⸗

IIII. P. BVRMANNI ORATIO

piditate, ambitione, aut auaritia abreptos,
ſua commoda et rationes ueritati praeferre,
et pro ſolida laude uaniſſime gloriolae
umbram conſectari deprehendemus. Quo-
tus enim quiſque reperitur, ſua laudans,
aliena culpans, qui ita in omnium rerum
uariam et multiplicem cognitionem, eiuſ-
que interiores receſſus, penetrauit, ut, ſin-
gulis inter ſe comparatis, uerum unicuique
pretium ſtatuere, et uni prae alia admira-
bilem quamdam cxcellentiam adſignare poſ-
ſit? Immo quotus quiſque non plebeia
potius trutina, quam aequa artificis ſtatera
ita omnia propriae ſcientige momenta exa-
minauit, ut ad illam, quam ſequitur,
probandam et praeferendam, certo iudicio
etratione impulſum ſe eſſe, aliis perſuadeat?
Annon maxima eruditorum portio, ſi ſim-
pliciter et id, quod res eſt, eloqui uellent,
inconſiderato ſe impetu, parentum et ami-
corum auctoritates ſecutos, in illas ſe toto
animo doctrinas dediſſe fateri cogerentur,
quae uel ad ingenii illuſtrioris famam, uel
ad honores capiendos, uel ad rem facien-
dam, accomodatiores aliis oſtendebantur?
quibus deinde, cum ſerum eſt eas dediſce-
re uel mutare, tam certis et deſtinatis ſen-

tentiis ſe addicunt et conſecrant, ut etiam
fa⸗

DVANMANN,

hiione, HM

er mtims 8
luude Uind
lelari inte
din rein
8, g i⸗ hin

lihieen (ON⸗

S neeſlt, ne
e connpernis e

Uere, e m rie
G excele Nliam

wor m gie⸗

.
* eele,⸗
t el

IN HVMANIT̃AT. STVDIA. V.

factioſo furore partes ſemel temere ſuſce-
ptas defendant. Cum uero poſt leuem
ſaepe et exigui temporis operam eas profi-
teri et exercere feſtinauerunt, e re ſua eſſe
ducunt uenales proponere, et tabernam
non utilibus tantum et neceſſariis, ſed falla-
cibus et fucofis mercibus inſtruere, quas
omnibus lenociniorum illecebris commen-
dent. Quid? annon ipſos hos bonae men-
tis mercatus, ad quos rerum imprudeates
iuuenes magna contentione confluere ſolent,
confuſis et inconditis inſtitorum clamoribus
reſonare audimus? et ex huius cupidirtatis
tonte, tamquam riuulos, tot glorio.
ſas orationes defluere uidemus, quibus
mercatores grauiorum, ut aiunt, diſciplina-
rum incautos adoleſcentium animos inuitant
et adlectant, ut praeteritis humiliorum ar-.
tium ſellis, apud ſuas officinas deuerſentur,
et expoſitas ibi doctrinas ad utilitatem et
neceſſitatem nundinentur? Quis ueſtrum,
auditores, hoc ſacrarium initurus, ut publi-
ce uerba facientem profeſſorem audiat, aliud
animo ſuo praecipere ſolet, quam ut illi,
de ſuae diſciplinae antiquitate, praeſtantia,
et praeter ceteras dignitate declamanti,
defatigatas peruulgato argumento aures le-
uiter, cum unius horulae iactura, ſit com-
A 3 mo

VI. P. BVRMANNI O/RATIO

modaturus? praeſertim cum in illas erudi-
tionis copiae ſint redactae anguſtias, ut ra-
ro alicuius ſcientige doctor regni et ſcho-
lae ſuae fines et terminos egredi uel au-
deat, uel poſſit. Sed ne in ipſo ſtatim ora
tionis limine inſolentem et acerbam lauda-
tiſſimarum artium cenſuram exercere ui-
dear, ambitioſae huius oſtentationis in pri-
mis humanitatis et elegantiarum profeſſores
reos agere non dubitabo; meque ipfum,
inter illos, qui populari blanditia et aſfſen-
tatione diſcipulos undique corrogare, eo-
rumque beneuolentiam colligere nituntur,
non ultimo loco eſſe collocandum, fateri
non erubeſcam. Non pudebit hodie prae
me ferre, eum me aliquando fuiſſe, qui medi.
tato et exquiſito ſermone, linguarum, elo-
quentiae, et hiſtoriarum laudes amplificare,
et magnum aliquid et praeclarum eſſe,
Graece et Latine ſcire, dicendo efficere
ſum conatus. Sed aliquot abhinc annis
totus mihi diſplicere coepi, et conſilii a
Primis annis capti peruicacia, et ipfae illae,
quas olim iuuenili dicendi licentia, et uin.
cendi magis, quam ueritatis ſtudio habui,
orationes maturiori aetati incutiunt rubo-
rem. Iraſcor mihi, quod a mei ordinis et

ſtudii uiris perſuaderi mihi ſim paſſus, ni-
hil

AMorut
ene Ec
gorwan NCne

unkun nor,
1 .
ulns erult, mer
WNNI, Ne ori

woſtt

NN
A 1IN HVMANITAT. &TVDIA. VII.

Dreleriinn nn;
n inie. u.: . .⸗ L.: .
inn reltane Whil ad omnia tempora utilius, nihil ad ui-
ram priuatam et publicam elegantius, nihil

denine de .
Ei et ugigen ad laudem et famam praeſtabilius inueniri
olt. el poſſe, quam mentem interioribus litteris
k iſilenen e excultam et perpolitam habere. Indignor
K Wlleatemn

dictatoria illa magiſtrorum, quos ſequebar,
praecepta feciſſe atque effeciſſe, ut illi to-
gatorum ordini me adſcribi ſuſtinuerim,
l qui ex primo, quem obtinere ſolebat, loco
e Don Ahne; detruſus, uix infimum, quem precario
Au popn pofſſidet, hodie in academiis tueri poteſt.
s deen, Quotidie ſtomachari non deſiſto, eam me
Nrndenim aln uitae meae legem dixiſſe, ut perpetuo inter
nn bod ele l grammaticorum et criticorum ſüubſellia ſit
Nem Nnä! conſeneſcendum; neque auſum fuiſſe maio-
Hemt eüs ra ſpirare, aut principibus inter eruditos
uiris adnumerari ambiuiſſe. Cuius doloris
et poenitentiae ut pleniſſimam hodie uobis,
auditores, fidem faciam, non tralatitio
circulatorum more, qui iam per omnes ca-
thedras peruaſit, merces meas iactabo et
excutiam; nec orationem conquiſito ex
rhetorum officinis pigmento adſpergens, de
litterarum, quas profiteor, utilitate et prae-
ſtantia inſolenter gloriabor; ſed uineta mea
caedere, et aperto, ſed atroci ſtilo, omnia
umnon humanitatis ſtudia, quae ſua et docentium
rnit, culpa merito iacent, confodere; eorumque
etince n A 4 non

müm cenl
üolie huins

Unns et eleointi

VIII. P. BVRMANNI ORATIO

non modo difficultatem, uilitatem, et mini-
me fructuoſam ſterilitatem, ſed funeſtam in
primis contagionem, er periculoſam grauio-
rum diſciplinarum cum illis ſocietatem oſten-
dere decreui. Quod ſi dicendo conſequi,
aut rationibus ullam huius propofiti partem
cordatis perſuadere nequiuero, redundet
haec quoque infelicitas in futilium artium
cultorem, qui, cum eloquentiam profiteatur,
ne id quidem, quod omnes ſere ſequuntur et
probant, euincere ualuerit. Quamuis autem
maxime mihi laetandum ſit, apud illos agen-
di occaſionem oblatam, qui non modo in
eadem opinione uerſantur, ſed illam omni-
bus, qui ſe ad cos adplicant, induere conan-
tur: praecipua tamen me ſpes tenet, non
plane inefficacem apud uos, facillimi adole
ſcentes, orationem futuram. In praeiu.
dicatam illico uos ſententiam ituros confi.
do, ubi perſpexeritis, quam procliui adſen-
ſu conſilia ueſtra et parentum rationes com-
pProbare laborem. Vbi reqâte et ordine uos
facere pronuntiem, ſi dimiſſi a manu et fe-
rula paedagogorum, barbatis ſenibus auſcul-
tantes, haec plebeiae caueae ſubſellia tran.
ſcendatis, et ſaltu in orcheſtram facto, no-
Xias pietati, famae, eruditioni, et arcae litte-
ras, quae humanitatis nomen mentiuntur,
re.

lnn ſamnt

4

S IN HVMANITAT. TVDIA. VIIII.
Umnc tatemn.
en

keln gge⸗ relinquatis. Quo non fauore, quo non ad.-
gonen, Apetli nd plauſu me dicentem proſequemini, ſi oſten.
hmnanihlir i derim, neminem ueſtrum ad aliquam nomi⸗-
Qdddne, is celebritatem, aut fortunarum incremen-
tum, ſiue inter caerimoniarum antiſtites,
ſiue iuſtitiage ſacerdotes, ſiue ſalutis humanae
cuſtodes, ſiue ſapientiae magiſtros, adſpirare
poſſe, qui ſe noſtris ſtudiis inquinandum per-
milerit. Ad quod probandum, non aucto-
ritates et exempla, quae in obuia et dome-
Kleli ſtica copia cumulare eſſet putidum, undi-
HemNN. que conquiram; ſed leuiter per ſingulas di.
en ONm i ſciplinas peruagando, populari et peruulga-
ne Wt E ta argumentatione acroaterii huius adpro-
in bationem captare ſtudebo.

e I Clents I ce
i, Co clo

Omnium, quotquot ſint, doctrinarum
principem et reginam eſſe caeleſtium rerum
meditatonem, nemo, qui quotidianis ſer-
monibus celebrari audit, diffiteri ſuſtinebit:
eamque iure ſuo primos honores occupaſſe,
et reliquas, ut adminiſtras et comites, ex
alto deſpicere, neque earum ope et adiu-
mento indigere, niſi cum placuerit ancillas
in partem uilioris operae et laboris uocare,
in controuerſiam uocari nequit. Faſtidioſa
in primis domina cauere ſtudet, ne temere
in eius adyta et ſacraria irrumpatur, neque

UcO 0

Netſerents, dnmn⸗

eltri a onan
wrem. Nitece an

we Nen .
lniats Ntdn n A 5 ini⸗

X. P. ByVRMANNI ORATIO

iniiandi ſpem facit, niſi illis, qui mentem
urgatam, et ſublimioris ſcientiae capacem
ad ſacra ſua attulerint, non terrena faece
pollutam, non humanis ſordibus conta-
minatam. Duo uero dominatricis diſcipli-
nae principia et fundamenta, quibus tota
nititur, a ſacrorum myſtis prodita eſſe ac-
cepimus; diuinam primum audctoritatem,
libris et tabulis, ab ultima antiquitate tranſ-
miſſis, conſignatam: ſummam deinde in
diuinae mentis et doctrinae interpretatione
concordiam et conſpirationem, non quidem
omnium, ſed pietate et doétrina illuſt rium
uirorum, qui in unum conducti, poſt dili-
genter exiſtimatam, et omnibus momentis
ſuis ponderatam Dei legem, certam et de-
finitam publicae perſuaſioni prodiderunt re-
gulam, ad quam omnia iudicia dirigantur,
qua uera et falſa diiudicentur; ultra quam
citraque conſiſtere nulli liceat; aut ſemel
decreta refigere uel conuellere permittatur.
Ad haec duo facillima et expedita doctri-
nae capita, qui ſtudia et lucubrationes exe-
gerit, numeris omnibus abſolutus diuinae
ſapientiae interpres habetur. Artes uero,
quae ad humanitatem pertinent, licet uariae
doctrinae oſtentatores in infinita membra
gencidere ſoleant, nos tamen hodie ad
qua-

Tünnend win
Aner, Ctecle,

Unlte ehnri len,
N odo d

ercieend

=

ſclsenine

elentang

lan un d
n lun

=

Noiatten

elt, M M N.

1

IN HVMANIVYAT. STVrDIA. XI.

quatuor ſpecies reuocabimus, grammaticae
primum et ſermonis antiqui cogoitionem,
temporis deinde prioris et hiſtoriarum
ſcientiam, tum eloquentiae exercitafionem,
criticam poſtremo de omnium operibus di-
judicationem. Quae ſingula et uniuerſa,
non dico pernoſcendi, ſed delibandi etiam,
humanae induſtriae ſpem eſſe deſperatiſſi-
mam omnes uno ore confitentur, et ſi iam
ea eſſet ingenii uis et laboris uehememtia, ut
per eas procedere quis poſſet, minime ta-
men frugiferam eſſe, quae illis inſumitur,
operam, aut aliquid inde praeſidii aut or-
namenti ſacris ſtudiis accedere; ſed diſci-
plinae a Deo proditae, et concordibus ſuf.
fragiis comprobatae auctoritatem praecipue
inde conuelli et labefactari, nunc erit oſten-
dendum.

Trium uero, ut inde incipiam, gentium,
Hebraeae, Graecae, et Latinae ab eruditis
linguae celebrari ſolent, quarum ſingularum
cognitio non modo difficilis et laborioſa,
ſed ab omni perdiſcendi ſpe depoſita et de-
ſtituta. Si quis enim ad Graeci uel Romani
ſermonis intelligentiam ita unice incumbere
ueller, ut eam plane adſequatur, uita eum

prius, quam labor et materia deficeret.
Ri-

XII. P. BVRMANNI ORATIO

eorum eſt gloriatio, qui tam ſcite, tam
eleganter ſe utraque lingua ſcribere er loqui
poſſe iactant, ut ſi in antiqua tempora re-
deundi, et Athenis uel Romge illis uerba
faciendi facultas daretur, non minores ſe
Demoſthene uel Cicerone plauſus relaturos
eſſe confidant. Modeſtius et uerius de ho-
diernis conatibus illi exiſtimare uidentur,
qui eloquentiſſimos hodie, et nitore oratio-
nis praeter ceteros inſignes, tam barbaros,
tam inelegantes prae antiquis eſſe cenſent,
ut, cum uix milleſimam earum linguarum
pPartem ſint adſecuti, neque uernaculam
dicendi urbanitatem, neque ueram pronun-
ciandi rationem pernoſcant, digni forent, ſi
in Areopago, uel pro Roſtris os aperire
auderent, qui mulierum et puerorum fſibilis
exploderentur. Quae cum earum, quae
nondum plane conticeſcunt, et quae tam
expreſſa ſui ueſtigia reliquerunt, linguarum
ſit conditio, quis tam improbus, ut umquam
Iſraeliticae, plane emortuae, et quae praeter
unicum ueteris ſermonis monumentum nihil
nobis tranſmiſit, cognitionem ſe adſecutu-
rum ſperet? ſtultus ergo et inanis, qui-
cumque illis linguis, ultra prima elementa,
a ſaerae doctrinae ſtudioſis labor impendi-
tur, qui numquam ad metam attingere, aut
atten-

Ridenda enim potius, quam confutanda

9

Ecdloncd e mrtind
Jam gmmaumzen
Gfonm therns ſeci
Conportun.
lcni
Nhors, kei
gunmt
Meſtcs

y

in i
Funing,

M R
n ſiin mig

cheni del „
nn Gren, Nn

nel Cicerone k

iii gan 3

* munmm
it, ognünen e
ſtulus eno 4 u
lngus, un ins
ie ſtoctican
uun A nen liy

nc
ſaben

IN HVMANITAT. S TTVDIA. XIII.

attendentibus operae pretium perloluere

poſlit. Sed demus eo ueſaniae aliquem pro-
greſlum, ut omnes adoleſcentiae annos in
longa linguarum commentatione perdere
uoluerit, quid deinde, ubi ad diuinae do-
Ctrinae meditationem acceſſerit, ornamenti, aut
ſubſidii adferre poterit, niſi tenuem, et ſplen-
didum magis, quam utilem apparatum, et
quem nullo negotio aliunde mutuari pot-
uiſſet? Architectos mihi et fabros
reihieite, qui ſtupendis operibus et ſubſtru-
Gionibus in admirationem ingenii et ſoller.
tiae ſpectatores rapiunt, an hi quoque ty-
rocinii, uelociter labentis, annos inter eo-
rum, qui ſeruili opera ferramenta et fa-
brilia inſtrumenta fabricantur, ſellas inutiliter
conſumunt? Immo uero recéta potius ſe ad
aedificandi et architectandi diſciplinam ad-
plicant, quam cum perceperunt, ex uiliorum
opificum tabernis neceſſariam arti ſuae ſup-
pellectilem comportant. Imitemini, diuinae
ſapientiae candidati, fabricatorum pruden-
tiam, et temporis, rei pretioſiſſimae, iactu.
ram metuentes, aduentitiis et commodatis
ex aerumnoſa grammaticorum officina co-
piis uires domeſticas firmate. Nec Panico
terrore trepidantes dubitate, ubi, periculo in
litteris et linguis facto, in ſacrum ordinem
C0*

XIIII. P. BVRMANNI ORATIO

cooptandi eritis, quin ſatis ſcientes priſci
ſermonis, fatis litterati, grauiſſimis patrum
conſeſſibus exiſtimemini, ſi poſt aliquot heb-
domadarum meditationem, adiumento le-
xicorum et grammaticorum, minutiſſimam
ſacri portionem legere et explicare uos
poſie oſtenderitis. Hoc uero enauigato
freto, hanc praeteruectis Charybdim nauem
ſubducere, et tamquam in tutiſſimo portu,
apud lixas et calones uernaculos deuerſari
licebit, qui immenſae et redundanti prae-
conum turbae uberrima quotidianae loqua-
citatis pabula, et perennem concionandi
materiam ſubminiſtrabunt. Nec inutilem
modo, ſed noxiam in primis efſfe ſanctiſſi-
mae religioni elaboratam nimis linguarum
peritiam, inter myſtas eſt exploratum.
Quid enim non audet, quid non commir-
tit profana grammaticorum manus? Sylla-
bas, uerba, dictiones, uniuerſum orationis
ambitum, in omnes partes uerfare, nulli in-
terpretationi, conſtitutae licet et comproba-
tae, acquieſcere, iactare alienum ſtuporem,
ſuam perſpicacitatem, qua ſe plus videre
antiquis, et nouam uerborum uim primos
eruiſſe gloriantur, peruulgata praedagogo-
rum eſt conſuetudo. In Hebraico codice,
unico dublae et incertae linguge monumen-
. to,

owih,

*

Gnn r N

eheneg, Mnngen
nm urkonmn obin

n ellenninen

E, Giin s ſie
hehnol, ſſol
eciminnen,
Tümmmaicorun „,
em legere
Ttetervecis Chnt
tumgunm in ni⸗
cllones Wernigt
Unimnenlze et en
1e berrint in

ll, et erennen

TTiTmmnadcotumn n
.

Cickiones,

IN HVMANITAT. &DTTFPVDIA. XV.

to, plurima eſſe ſine exemplo uocabula;
hominum, animalium, nerbarum, utenſili-
um, er neſcio quarum rerum appellationes
obſcuriſſimas, et nemini perſpectas; nullum
etiam inter ea, quorom ratio certior eſſe
creditur, aut locuſionem, quae non proba-
bili diputatione diuerſum quid ſignificare
Poſſit, acrirer condendunt. Omnes ad hu-
ius ſepultae et obliteratae linguae intelligen.
tiam aditus ifa eſſe obſtructos et impeditos,
ut ipfi illi, qui Efra et primariis iynagogae
antiſfiubus plus ſapere uidentur, interpre-
tes, in Iraélitarum monumentis prae tene-
bris et caligine tactu potius, quam ſenſu,
obſeruentur. Nihil ergo proderit ingenii
ad caeleſtia euolantis uires puerili et inani
occupatione deprimere, quae licet adſidua
iuehemens, numquam ad confeſſam et
aperram uerborum obſcuriorum et ſenten-
tiarum explanationem ſtudioſum perducer.
Clamet ergo, et contendat impia fere et
ſanctae linguae inimica grammaticorum ca-
terua, eadem uia in tabulis diuinis, et ua-
tum uoluminibus interpretandis eſſe ince-
dendum, per quam in Homeri aut Virgilii
uerbis exponendis grammatici diſcipulos ſuos
producere conſueuerunt: et unicam uerum,
et qui ſcriptorum mentibus fuit obuerſatus,
ſen

XVI. P. BVRMANNI ORATIO

ſenſum eruendi ſupereſſe rationem, quae ex
uera origine et ui uerborum, linguae olim
uigentis ingenio, et uſitata loquendi conſue-
tudine initur: omnia illa ſubſidia in huius
linguae meditatione deeſſe nemo: infitiari
poteſt. Aliam igitur et longe uberiorem,
ſimulque facilimam, diuinae mentis expla-
nationem aperiant et oſtendant ſacerdotum
ſcholae, quae non ex grammaticorum ob-
ſeuris et controuerſis legibus, ſed ex compa-
ratione receptae perſuaſionis, et peraequa
oraculorum proportione, Dei et ſacrato-
rum uoluminum mentem declarabunt. Igno-
raſſe feliciter Hebraeorum hinguam prima
eccleſiae florentiſſimae ſaecula, quibus ſine ḧ
eius ope doctrinae certae dogmata fuere in 4 unnns m
conſtituta, et repetitis conciliis capita com- Cun,uns dummm
probatae religionis formulis numquam te. Mus n Mo u
merandis conſignata. Nec magis inſtru. in tenn dl
QGos ab Iſraëélitarum ſermone fuiſie Latinae Wen umnins lann
eccleſiae antiſtites, eoſque nullo, aut exiguo mnls ce⸗
cum Graecae linguae uſu, acerrimos ueritatis an Ulnhi
propugnatores exſtitiſſe, et ſubſidio uerſae Hihais wih n
in uernaculum ſermonem ſeripturae, diuer- i giktiunnke
ſa ſentientes feliciſſime refutaſſe. Maius quo-
que et ardentius plebi et mulierculis inie- err
tum fuiſſe pietatis ſtudium, cum neglecta Dagtr

Mili m
ſterili et ficca uerborum et ſententiarum
jun. rtdlamtine

letbi l

coln n

Dul, N

1
4

OIumtans Noe/N

– U Ulle

liunone Sl
un iginr ale
dlinmn Ciine e
etinnt e Cel
e Nol er gn
aroletislitg e⸗
roorione, N⸗
Muumn menen ceclrn

ur Hchrtenun in

—

2
Ren Flh Lecnlt 4,

cntgnnt Ner n

IN HVMANITATL. STVDIA. XVII.

mnrerpreraione, communes et peruulgatae

ueritates ex quibuſcumque diuini codicis
uerbis confirmarentur. Videatur hoc prodi-
gio ſimile omnibus, qui his myſteriis non ſunt
initiati; uerum tamen exitu et rebus depre-
henditur, academiçae iuuentutis et plebis do-
ores, ſine exquiſita linguarum intelligen-
tia, expeditius et promtius tenebricoſas ſa-
crorum oraculorum obſeuritates et aenigma-
ta enodare, et ad cauſſam ſuam trahere, quam
qui omnem in excutiendis et uerſandis anti-
qui ſermonis reliquis aetatem contriuerunt.
Sudent, laborent, fatigentur, ungues rodant,
et caput ſcabant grammaticorum coryphaei,
ſcriptis, quae ex antiquitate ſuperſunt, per-
plexis et ambiguis impalleſcant et inſene-
ſcant, uobis, diuinorum reſponſorum inter-
pretes, nec modo ueteranis, ſed qui uix
prima elementa didicerunt, tironibus, beni-
gnitatem numinis ſentire datur, et gratias
immortales agere licet, quod tam uheres,
tam redundantes ſcriptis uatum ſuorum in-
fuderit ſenſus, ut iis in omnes partes uer-
ſatis, quiduis inde effici poſſit. Tentet mo-
do grammaticus nouam et ante non intel-
lectam loci alicuius controuerſi et uexati in-
terpretationem, illico ut profano, et irreli-
gioſo dirae et exſecrationes intentantur. Vo-
B bis

XVIII. P. BVRMANNI ORATIO

bis uero, ſapientiſſimi epoptae, multiplices
et diuerſas ad minutiſſimas ſacrati uolumi-
nis partes, et uerſus coniecturas, quamuis
ad regulas puerilis artis non ſint exactae,
neque forte etiam ſcriptoris animo reſpon-
deant, ſi modo conſtitutae non aduerſentur
religioni, cumulare fraudi eſſe nequit. O
inexhauſtum et numquam exareſcentem
interpretandi fontem et ſcatebram! quae ad
finem rerum coniectorum ora irrigebit, et
induſtriam praeconum feliciſſimo proceſſio-
nis argumento acuet et excitabit. Faceſſat
ergo omne ſermonis priſci ſtudium, et
cum tanta diligentia et religione in dome-

ſticas diuina oracula tranſierint linguas, ad

eas addiſcendas, ornandas, et augendas, tota
mente incumbite, caeleſtis ſapientiae candi-
dati, et earum miniſterio in nouae ſemper et
admirandae doctrinae theſauros uos inſinua-
te; ita temporis, ita laboris, ita impenſarum
ingens compendium facietis.

Sed quid diutius exilis et moleſta de
uocabulis et dictionibus nos contentio more-
tur? ad res potius et facta adgrediamur, et
quam difficile, quam inutile, quam calami-
toſum fundo diuino ſit hiſtoriarum ſtudium,
quod per ueteris aeui memorias, et omnium
Po-

cpmm

Neres gen,
fire, onn
imn tMne
tl ſica den

i te dunte
1
DMordos EWucndron

Udu Ken

N
1) IANN MAr

hemilini ole n
1 minutfinng lei
e verlos Conle
Pberils mni
r eiam leht

Cumblare funel n
un er UüNen
od fonten er lrike
n coniectorun en
Mecopunn kticlir
mend Klet er eelit
Ermons Prldi
õ
un dnclt bulen
eds, Cnndg en
tenumn muiteinn u
Ce Cocine helum
prs lhen n

id Ans i et
Ackoads wan⸗
polios el
Cvino Mn

cisgeui niih

Uon r

IN HVMANITAT. STVDIA. XVIIII.

populorum annales peruagetur, uidea-

mus.

Quicumque ex uero, non uenditandae

„mercis gratia, de hiſtoriarum ſcientia diſpu-

tare inſtituet, certis quibuſdam praeceptis
uiam futurae doctrinage praemunire debet.
Nihil ſcilicet fide hiſtorica eſſe fallacius, ni-
hil in rebus humanis incertius, fateri non
erubeſcat. Praemoneat nullum nobis, cuiuſcum-
que ſaeculi uel gentis, ſupereſſe ſcriptorem,
cuius memoria non fuerit infirma, ingenium
minime omnium doctrinarum capax, pru-
dentia rerum ciuilium parum conſummata.
Quoſdam amore patriae, aut ſacrorum a
maioribus traditorum ueneratione, ablatos,
nonnullos factionum ſtudiis, aut credulitate
a uero deductos. Multos famae et nominis
cupiditate mirabilia magis, quam uera con.
didiſſe. Illos mercede conductos, hos animi
et uoluptatis cauſſa ſplendide mentitos; non
paucos regiae maieſtatis turpiſſimos aſſen-
tatores, principum facinora et ſuperbos do-
minantium mores heroicarum uirtutum ſpe-
cie uelaſſe; contra libertatis et licentiae po-
Pularis patronos, prae immodico in reges
odio, ciuitatium ſuarum faſtos falſis lauda-
tionibus uitiaſſe. Iudaeorum fabulas, Grae-
B 2 67⁰.

P. BVRMANNI ORATIO

XX.

rum leuitatem et mendacia, Romanorum in
praedicanda pietate et iuſtitia bellorum, et
in difſſimulandis omnibus, quae turpem
principi populo notam inurerent, infamem
diligentiam; denique omnium nationum,
aliis ſe priores et meliores iactantium,
ambitionem numquam ſatis auditorum ocu-
lis et mentibus exponere et denudare pot-
eſt. Ita ut hiſtorias qui docet et diſcit,
ipſis illis, qui olim Pyrrhonis, aut nuper
Carteſii ſcita probarunt, acrius contendere
debeat, de ſingulis et uniuerſis quae nar.
rantur, factis eſſe addubitandum, donec
certis et perſpicuis indiciis ſe ueritas pro-
. ducat. la imbutos et praeparatos adole- Kem
ſcentium animos a primis humani generis imtihh
conditoribus, per tenebricoſam primum hhulm
fabularum caliginem, deinde per ambiguas als enls e ſ
et dubias regnorum ſucceſſiones, ad liqui- mmmun md!
dioris fidei monumenta ſuſpenſo et cauto d ninn
gradu quidem deducere magiſtrorum ſunt Mh Himn d

, Ni 8

partes: uerum non tantum in obſcuris er m nklü pinsg
incertis, ſed in auctoritate multorum ſaecu- his Allte hn
lorum comprobatis factis haerere; ad ſin- ad Näldinis

gula, quae ſuſpicioſa uideri poſſunt, conſi-
ſtere; ad minimum quemque ſcrupulum
offendere; et dubitandi occaſionem iniice- *
re; quid, quaeſo, aliud eſt, quam ubi in t i
di⸗

Hin i

1 IN HVMANITAT STVDIA XXI.

ni diuinis annalibus, electae a Deo, et a gen-
ribus ſegregatae nationis ſeriem euoluere
incipient, praemonere ſimul, non certiore
t fide Iſraélitici populi, antiquiſſimi omnium,
fata, quam reliquorum eſſe pubicis litteris.
Quid uero futurum, ubi Hebraeorum an-
Wenenert nales, quibus praecipua nobis eſt conſti-
Dn Hitrisig. tuenda auctoritas, non ſemper cum pere-
eene eien grinorum faſtis amice conſentire audiue-
Malm hiihns rint? Vbi inextricabiles illi nodi de Alſy-
ad nbum, m riorum, Babyloniorum, Medorum, et Per-
ſarum dominatione iuuenum animos impli-
cuerint? nihil iam dicam de confuiſſima
temporum doctrina, quae a quibuſdam ad
Hebraeorum, ab aliis ad Graecorum com-
putationes exigitur, et tot ſpinis et ſentibus
eſt obſeſſa, ut ſi tota hominis uita in cal-
culis ponendis et ſubducendis infumeretur,
numquam ratio ad liquidum perduci, aut
exitus ex labyrintho tam inexplicabili dari
poſſit. His iam adde, quae non hiſtoria-
rum, ſed in primis grauiorum doctrinarum
profeſſores publice praedicare ſolent; plu-
rima ex praeiudicatis opinionibus, non pro-
priis, quibus artifices ſua dogmata enuntiare
ſolent, uerbis eſſe expreſia; ſed ſermone
populari, quo ſpecie rerum decepta, aut
ſuperſtitionibus adligata multitudo inter ſe
B 3 con-

XXII.

P. BVRMANNI ORATIO

conferre ſolet. Rerum naturalium cauſ-
ſas, ſolis, et ſiderum curſus et motus, et
ſimilia, non ex decretis ſapientum, ſed ex
incerta uulgi perſuaſione, et fallaci oculorum
et ſenſuum fide ſaepe enarrari. De Deo,
cuius uera uis et natura a nullo intellecta
fuit, notiones humanis mentibus et corpo-
ribus ſimiles informari; eiuſque et admini-
ſtrorum, quorum etiam conditio et ingenium
nulli eſt exploratum, praeſentiam, licet ue-
ram et indubitatam, modo tamen noſtrae
menti non percipiendo oſtendi. Praeiudi-
care quidem illam et exemplum dare fami-
liari diemonum inter homines obambula-
tioni, nihilque obeſſe, quo minus, impe-
rante Deo, impuri ili ſpiritus ſe in cogni-
tiones noſtras inſinuent; incredibile tamen
moroſis naturae interpretibus accidere uide.
mus, damnatis ad aeternas tenebras et car-
ceres Dei et hominum hoſtibus, maiorem
ſaepe vim et licentiam humanis actibus
interueniendi, quam beatis et laetabili Dei
luce et adſpectu fruentibus geniis, conceſ-
ſam. Quidquid uero de eo inter ſapientiae
humanae proteſſores diſceptetur, hoc inter
omnes, qui antiqua et noua rerum geſta-
rum monumenta tractant, conſtare, omnes
hiſtoricos, ubi de daemonibus, prodigiis,
omi.

8

nac ns, in
n e en

ree ene anm

Cron

1 ugts, edr
Kii Uimn u
ehorilim, daonn
Smurtöͦn duns
Cnna meprund
kltn e ceniin
le hicon
nn kpro Muelne
nn flenet M
e Aune ellper erl
Mane Ded i
Tunemonom
i diiö

IN HVMANITAT. STVDIA. XXIII.

ominibus et portentis, quae timidae plebis
animos concutere ſolent, ſententiam ferunt,
per ueritatis certae ignorationem in maxima
opinionum inconſtantia uerſari. Acutiores,
et quibus res, aliis temere creditae, ſemper
ſuſpicioſae uidentur, daemonum ſpecies,
laruas et nocturnas umbras, manes ex infe-
ris excitatos, magorum coniecturas, ſomnio-
rum interpretamenta, inter plebis deliria

Mes Miorneni ,
Torm einmoni

MWMorav Mett 8
1 elemne .U . .
Altiutnm. „ et aniles fabulas referre; obtuſioris uero in-
Wlam, oco

rninn * genii, qui omnia fieri poſſe facile et pie
Rdetmie credunt, quibus nec licet, nec uacat unam-
RKj uin quamque rem examinare, non dubitare,
— Aquin daemones, corumque adminiſtri, ma.
* un gi, augures, coniectores, haruſpices, et
11 ſacrificuli futura, ita uolente Deo, habeant
I exploratiſſima; horumque omnium expreſſiſ-
ſima nobis in diuinis paginis exſtent ueſtigia.
Somnia interpretandi diſciplinam, ſi non
perfectam et certiſſimam, aliquam tamen
e londn um fuiſſe. Auſpiciorum uſu quidem interdi-
d, gun eh Cum populo Ifraêlitico, non uanam tamen
Bedn mes eorum fidem et auctoritatem diuerſis genti-
ud ea bus, adiuuante ſuperſtitionem daemone, nec
lrsd intercedente Deo, fuiſſe. Functas uita ani-
mie mas ope daemonum cieri et euocari Poſſe,
enn ud Ae. Samuelis ab inferis excitati exemplo manilſe.
õ ſto conſtare. Quae omnia infirmare et irri-
L B 4 dere,

XXIIII, P. BVRMANNI ORATIO

dere, quid, quaeſo, aliud, quam adiuuare
impiorum de ſacri uoluminis certa auctori-
tate, et ſeriptorum ſinceritate et fide, ſu.
ſpiciopes? Haec fraudibus ſagarum, uel
ciuili ſollertiae attribuere, quid aliud, quam
per ingenii liberioris, et nulli magiſtrorum
addicti, cauſſam, ſe iuſto alieniorem a fa.
buloſis narrationibus oſtendere? quid aliud,
quam inſcitiam, temeritatem, impudentiam,
et in nouas opiniones, earumque auctores
proeliuem propenſionem prodere, nec mo.
do profanis, ſed diuinis hiſtoriis fidem ab-.
rogare; non argumentis peruulgatas opi-
niones refutare, ſed ipſam omnino religio-
nem ex animis hominum delere? quid
aliud, quam uerae religionis propugnarori-
bus omnia arma er tela eripere, quibus
regnum illud uaſtiſſimum daemonum et eius
fatellitum euertere fortiſſimi athlerae conſue-
uerunt? Cui bono et uſui perplexa illa et
ambigua oraculorum ueterum reſponſa aſtu-
tiae et auaritiage ſacerdotum adſignare, et
prineipem daemonum de throno, quem,
Deo permitrente, poſuit, deturbare? Nonne
hoc efſt per infelicis tenebrarum principis
latus Deum ſauciare, et dum praedictio-
nes Pythiarum et coniecturas Chaldaeorum et
hariolorum impugnare ſe ſimulant, omnem
diui⸗

1 17
NN /NN

urun Nueh

e . 4
iohrmue: gin
d Pn

u, grm nn
, le K d
anchns iuemmn
4 eMecmwdin
Wen Piſvrirun!
in tMeii; alt
hi Abunchiden
nteponmn Oneck
2 Wenm Wrun
celllien ani
Cribanoroum än
Eügnbne cthe
Wn ſolon üls on
mnet Qermurun

Ere mſen ſ

tCrfünos negen

ggnintis

. guiel

ürmde
1

S KM IN HVMANITAT. STVDIA. XV.
) Alod

s ſeni ne diuinarum uaticinationum uim et ueracita-
ahtrun ſne “R tem infirmare? O intolerandam omnia in-
ee fandibe firmandi libidinem! O pernitioſam et
ne Anidlen exempli metuendi confidentiam! Permitti
Abeinrs ‚Anle, forte in diiudicandis Graecorum et Roma-
in, il ,. norum ambitioſis narrationibus ſuperbum fa-
mümiwdhain ſtidium poſſet 5 ſed eaſdem de annalibus
un, rhtiin; ſacris ſuſpiciones iuuenum mentibus iniicere,
impium et exſecrandum. Nec tamen his
natenn finibus omnem hiſtoriarum ueterum fidem
t iins euertentium temeritas conſiſtit: ſed quum
n in odii publici et Eumolpidarum ſaepe metus
mgmnend ſacrorum ſcriptorum obtrectatores cohibeat,
n Elinen omnem impetum uertunt in uenerandos
Ems hmmm & hiſtoriae eccleſiaſticae conditores, qui coe-
un tene Nin tuum Chriſtianorum diſſidia et contentio-
nes de doctrinae capitibus litteris manda-
runt. Non ſolum illis comparare gentium
impiarum et externarum hiſtoricos, ſed
ideo fere praeferre ſolent, quia ferociores
et infeſtis magis animis beſtias concurriſſe,
quam Chrifſtianos negant, et nullo diſceri-
mine aetatis, dignitatis, aut doctrinae, in
conſortes ſine exemplo ſaeuiiſſe narrant.
Annalibus uero Chriſtianis fidem detrahunt,
quia integerrimorum famam calumniis et

mendaciis deformaſſe, et memoriam po-
B 5 ſteri

S

nn mn 4 Ee

Eritite Mcendn

lente, pol.

XXVI. P. BVRMANNI ORATIO

ſteritati deteſtandam reliquiſſe; nequiſſi-
morum uero, ſed qui uultu rigido et ha-
bitu adquiſito ſanctitatem mentiri didicerant,
ſcelera et importunitates non modo difſi-
mulaſſe, ſed ipſos fallaciarum et ſcelerum
architectos ampliſſimis laudibus elatos, cae-
lo et diuorum ordinibus adſcripſiſſe, ſe
probare poſſe arbitrantur. Praeterea in
uulgus ſpargere non erubelſcunt, ſub infa-
mi impietatis et haereſeos, ut uocare ſo-
lent, crimine, omnes, qui ſacerdotum do-
minationi ſuccedere, eorumque ambitio-
nem, crudelitatem, et auaritiam adiuuare
nollent, obruiſſe. Reges et principes, o-
mni laude et admiratione praedicandos, ut
monſtra, et a Deo generi humano et ec-
cleſie peſtes immiſſas, depinxiſſe; quia
epiſcoporum et monachorum cupiditati
modum imponere ſunt auſi. Parricidas
uero, adulteros, gulae et uentris mancipia,
qui leges diuinas et humanas conculcarunt,
ut exempla pietatis et omnium uirtutum
propoſuiſſe, et immenſis praeconiis ornaſſe,
quia, oppreſſa populi libertate, et cohibita
diuerſum ſentiendi libidine, uittatum ordi-
nem diuitiis et honoribus auxerunt, aedes
ſacras, er nebulonum receptacula regiis ue-

Sigalibus inſtruxerunt. Quo non dolore
con.

moret l
icen Nom
a elliik n
celeis B

oo, lheli

eunn, mnin
vnlaun/ n

Wee Ueriets Euln

ls Annrerni
cnng, (is!
1cratndi propei
Eiſtamm wigone
Is (lminunes
IMentam, Thehe
ncan bele con
nn s
ns intaunroen
iechettorss ed
Anen, Partlcc
nbn gelinin
Ammennt, ſein
n ahiti i
a ud
nn ckenen

Ceſtn ndam

W nlinen
portunimne 4
s Klrin
Mmplllinis itg
Iromn ordindrg *
M dürinnr. k
Prgere pon mbir
1g er heertn, 1

m.
We.

e, lnnes

lwlele, eonlne
üüntn, 4 An
d Eninine n
ne 1De en i
NN et Mhctone
Wpobene in
CiNss et Mnd
A Deins a Muin
A Popni beng:
et honnis
elooun il,
Anmena N

e

Kinik,

4 ſed Gi NI

IN HVMANITAT. STVDIA. XXVII.

commoueri, qua non indignatione irritabi-

rs 15 quidem piorum animos, ſed ardore in
i Dei et eccleſiae cauſſam inflammatos, effer-

ueſcere cenſetis, ubi quidquid miri, aut
inauditi a Tertulliano, Euſebio, Oroſio,
Sulpicio, et neſcio quibus, acerrimo pro-
pugnandae ueritatis ſtudio incenſis uiris,
memoratur, irrideri, et ludibrio profanis
eſſe ingemiſcunt? Quis patienter ferat, tot
ueritatis teſtes, qui tyrannorum in inermem
gregem ſaeuientium crudelitatem farigarunt,
uel mente motis adnumerari, uel ex faſtis
eccleſiae deleri. Quis Tiberii conſecrandi
Chriſtum conatus, quis Hadriani templa
Seruatori excitandi propoſitum, quis Phi-
lippi Chriſtianam religionem profitentis pie.
tatem, quis fulminatricis legionis apud
Deum potentiam, Thebaeae conſtantiam
et pertinaciam, belle confictis fabulis accen-
ſeri non iraſcatur? Quis Conſtantini, non
tam religionis inſtauratoris, quam ſenatus
infulati locupletatoris, ambitioſam perfidiam,
diſſimulationem, parricidalem furorem, et
omnia, quibus peſſimi tyranni in odia ho-
minum incurrerunt, facinora in fraudem rei
Chriſtianae exquiſitis illos maledictis inſe-
Gari; Iuliani uero, tranſfugae et deſerto-
ris, eruditionem, clementiam, frugalitatem,
Pa-

XXVIII. P. BVRMANNIORATIO

patientiam, fortitudinem, caſtimoniam, et
omnes, quibus umquam laudari meruit
princeps, uirtutes in caelum extollere non
ſtomachetur? Sed quis non exſfecretur hi-
ſtoriarum profeſſores, qui ipſos Romanae
urbis epiſcopos, ſacrilegos illos pontifices,
et iuratos Dei er Chriſti hoſtes et aduerſa-
rios, non modo atrociſſimorum eriminum,
quibus eos purior Chriſtianorum pars reos
peregit, abſoluere, magicarum artium infa-
miam ipſis detrahere, et pacti cum dae.
mone initi uanitatem irridere; ſed, quod
horrendum! ipſam ex pontificalibus faſtis
feminam, et parturientem papam erade-
re non erubeſcunt? Quid eſt, ſi haec non
praeuaricatio, et cauſlam emendatae religio-
nis aduerſariis prodere? Sed reſiſto; me-
tuo enim, ſi ad propiora nobis tempora
ſeries me abriperet; ne inſanientes illi ue-
ritatis, ut ſe uocant, adſertores et fabularum
expulſores me uehementius conturbarent;
et tot non modo incredibilia, ſed aperte
falſa et ficta, quibus aliter ſentientium no-
mina ſunt infamata, etiam hodie tradi oc.
clamarent: et tanto factionum ſtudio no-
ſtrorum etiam temporum praeſules ſaepe
exardeſcere oſtenderent, ut ipfi, qui con-
uentibus eorum interfuerunt, poſthac
nec

Eteigins cuih

rivs keſpe,

2 CEo C
n Nudn vud e

1 ledhe ktemmun

ir Meltn, gn
Uiten Cuid gn
Ennert, Vernbe i
ndlum cone
hEnmun precoabn
in ccelt ſi iu
lien ein

unchibis, gt
Wnenis wtlit

Mebdere i i

IN HVMANITYAT. STVDIA. XXVIIII.

nec oculis, nec auribus credendum, nihil-
que de rebus, quae inter diuerſarum par-
rium praeſides et antiſtites geruntur, certi
et indubitati prodi, me cogerent fateri.

Cauete ergo, ſanctiſſimae doctrinae ſtudio-

„ ſi, ne obſtinata illa, nulli, niſi ſub certo

ſah

lenhere, a

I unimen irtideke⸗
Am n ponn
n A mnmmienen

n Ne. Cc

ACno, Aln ener

e Drelt
Utle vocilt
1 me Dehepenni d
n ,
, guidusn
ikaman, An M
et uld Ad
cum lempo 4,
Cbencelt 110

Ad— Aroclhnonn
Dror Chritimar,
Clvere, nugenmnt

et iurato teſte, credendi pertinacia et labes,
quae iam omnes hiſtoricorum ſcholas infe-
cit, longius ſerpat; ſed ad uitae ſecurita-
tem, ad religionis cuſtodiam, ad pietatis
incrementum, et in primis ad partes fir-
mendas, et ad ſacri ordinis uenerationem
attinere putate, nullam ſcriptoribus ſacratis
et eccleſiaſticis fidem aut auétoritatem de-
negare. Immo uero, cum illi ipſi, qui hi-
ſtoriarum ſtudia tanto opere et molimine
commendant, unicam ex illis utilitatem er
fructum redire fateantur, ut hiſtoria ſit
quaſi uitae magiſtra, quae fugienda et fa-
cienda doceat: quid, quaeſo, religionis in-
tereſſe poterit, uerane an incerta prodide-
rint nobis annalium conditores; cum ſuffi-
cere uirtutum praeconibus et uitiorum diſ-
ſuaſoribus debeat, ſi ita fieri potuiſle oſten-
dant. Eadem enim ex fabulis et commen-
titiis narrationibus, quae ex indubitatae fi-
dei monumentis utilitas redundabit. Maio-
ri quoque ardore in pietatis, ſanctitatis, li-
be.

XXX. P. BVRMANNI ORATIO

beralitatis, et miſericordiae ſtudia exarſiſſe
olim homines conſtat, quam nunc, ubi
tam anxie in uulgo credita inquiritur, et
quondam pia fraude et religioſo dolo ple-
raque conficta eſſe adparet. Denique quid
refert ex uetuſtate obſoletis uoluminibus
exempla uirtutum et ſcelerum repetere,
cum ſacris oratoribus ingentes diligentifhi:
morum uirorum thefſauri hodie ad ma-
num ſint, qui undique flores carpſerunt, et
tantam ex ueteris et recentioris aeui ſcri⸗-
ptoribus materiam et ſiluam congeſſerunt,
ut inde populo pro concione in longiſſi.
mum tempus ſatis fieri; et animi uulgares
ad uirtutes imitandas, uel flagitia uitanda
incendi poſſint.

Profligata iam leui illa et incredula hi-
ſtoricorum turba, quam facili manu uento-
ſae eloquentiae, et garrulae loquacitatis
patronos diſpergam et diſſipabo? Quae
non tela contra lubricae et uolubilis linguae
iaculatores ex ipſo ſacri codicis armamen-
tario depromere, quibus a templis et ſa-
cris eos repellam, liceret. Sed, ſi non ipſe
doctrinae ſalutiferae conditor, et apertiſſi-
mi eius comites et ſectae antiſtites, popu-
lares, et ab omni fuco nudos ſermones no-

bis

ad a Enl
Töi Eäm nun n
erum nt,
6 Noco bali
iid ervnid idnen
Nglts Orwnn

hin

lle

itlun un lon

u,
Regtens evenetlt
Ghmm memorin n
dencl lunde
UNn en men unn
Inn Crgtoren

2ANN
3NA
n IN HVMANITAT. STVDIA. XXXI.

miſeriontlig n elllt .
bis prodidiſſent, ipſa religionis ſimplicitas
Uuloo Gtän⸗ et ſanctimonia, ſatis in doctrina ſua ad

ru⸗ engi perſuadendum facultatis, ſatis in argumen-

le air tis ad conciliandos animos gratiae, ſatis ad
Mure “ agendum ſplendoris ſe adſerre poſſe admo-
nn a lin neret. Quid iuuat inani uerborum adpara-
Gordu tu ſacra aperta nec recondita inuoluere?

qquid lenociniis linguage ad myſteria populo
um Hi et uulgo iam recluſa auditores adlectare,
nde r quos ipſa Dei uis et efficax doctrinae po-
deig e Keliß tentia trahit et impellit? Quid eloquentiae
rmn a ung et rhetorum praeceptis diuinos oratores
nn eeie eneruare, quibus caeleſtis in dicendo ardor
i ber; robur addit, et demiſſus ex alto ſpiritus
mmds, h inflammat? Natura, aliis nouerca, huic
orcdini benigna mater, iam naſcentibus elo-
quentiam induit, et abſque ulla exercitatio.
ne, modo loqui incipiant, diſertos eſſe iu-
bet. Quae inſania, quis furor, deſtinatam
diuino praeconio iuuentutem, profanis di-
cendi magiſtris ſormandam tradere? qui
tam arduum, tam longum eloquentiae ſtu-
dium eſſe mentiuntur, ut uix toti ſaeculo

ba, un kul e
ine, 4 gmnle l

— unus eloquens euenerit: neque ex omni
ee, Nitz te⸗ temporum memoria praeter tres quatorue
lm, Moen hin ſumma dicendi laude florentes, proferre
W m poſſint, cum tamen unuſquiſque eorum ſe
el Elrn optimum eſſe oratorem ſibi perſuadeat.

mni ͤ⸗ vurbn Quam

XXXII. P. BVRMANNI ORATIO

Quam abſonum, quam abſurdum ergo dè-
(peratae illorum iudicio laudis gloriam con-
ſectari, et hoc academicum ſpatium (quod
tam laudabili celeritate tribus, ſummum qua-
tuor, annis decurritur) inutili labore ideo
interrumpere, ut ne mediocres quidem, aut
tolerabiles oratores cenſoribus acerbiſſimis
judicentur? clament, quantum uelint, rauci
facundiae inſtitores, ineptum eſſe et incon-
cinnum, omnem uitam publicis concionibus
deſtinare, neque umquam dicendi leges per.
cepiſſe: opponant nobis artificum exempla,
quorum nemo in collegia artes profitentium,
niſi tyrocinii rudimentis depoſitis, recipitur.
Sacrae eloquentiae candidatis hoc praecipui
natura, quid dico naturam? diuina largitur
benignitas, ut, quoties uelint, eloquentiam
incredibilem exſerere, et, neglectis uaniſſi-
mae doctrinae praceptis, non tantum plebi
admirabiles, ſed regibus et magiſtratibus
terribiles oratores euadere poſſint. Quoties
non, agitante illo, qui intus eſt, ſpiritu eo-
rum corda et pectora incaleſcere, brachia
jactari, manus complodi, pulpita feriri, ca-
pita rotari, ſpumas in ore agi, oculos arde-
re, corpus et membra contorqueri, et uul-
tus in omnes formas uariari ſacro cum hor-

rore ſtupemus? Quis non ereétis auribus
in

geimu, toluia, el

Dnes, (ts Wol
Dericr) N

EK

1 e
I

tionum

6

NMANN MATI

1Jbum Ar Guin .
incdie lci! luls ager

närin aunh ſn Dn

riln. ilb
oes eld
hment, uummti
ores, inegun ⸗
en Wlum poblcre
lve umqoum dcnt;
Cum Dobs Aihen

O cg

et geltll ie
s compo⸗
pomns

C

IN HVMANITAT. STVDIA. XXXIII.

in compoſitos ad dicendum praecones oculos
intendit, et rigido primum uultu lacunaria
intuentes, et e caelo ſermonem euocantes,
aut clauſis oculis totos in ſe deſcendentes,
ueneratur? mox robuſtiſſima uoce templa
ſpatioſiſſima implere, modo teneram et fle-
Xibilem, et, in quodcumque torqueant,
ſequacem frangere et modulari: nunc palato
molliter illidere, interdum ranciduli quid
balba de nare tenuare: aliquando flebili ſua.
uitate plorabile quid eliquare: nonnum-
quam iucundo et amabili ſono aures mul-
cere: ſaepius uero lentiſſima uocis exilio-
ris produétione ſe in animos inſinuare, ob-
ſtupeſcit? Quis mentis ſuae compos, et
non ſimul cum pullato grege attonari ſe
ſentit, ubi uario clamore, cantu, fletu, ri⸗=
ſu, gemitu, tuſſitu, ſereatu, ſe turbari, et
in omnes, quas uult orater, partes uerſa-
ri experitur? Naturalia haec, uel, ut ue-
rius dicam, caeleſtia eloquentiae dona, non
fictore uultus aut membrorum, non prae-
eunte Phonaſco adſimulata, ſed ſua ſponte
nata, et uſu aucta, aliam dignitatem eccle-
ſiaſticae cathedrae, et religioni auctoriratem
conciliant, quam compofiti illi ad exempla
et dictata hiſtrionum motus er conforma-
tiones membrorum. Fxcitent et inflam-
. ment

XXXIIII. P. BVRMANNI ORATIO

ment actionum mollitia effuſas in omni in-
temperantia libidines in ſcena mimi: tene-
ras ctiam puerorum et uirginum mentes
ad turpium amorum meditationem niotibus
Ionicis incendant ſaltatores; numerolſa et ef-
feminata oratione adoleſcentes corrumpant
academici declamatores; arguta et uetera-
toria loquacitate in perniciem clientium, et
ad peruertendos iudicum animos armentur
cauſſarum patroni; uos, caeleſtis eloquii
potentiſſimi oratores, nudam et a Deo
commodatam eloquentiam ad hominum ſa-
lutem conſeruandam, et nefariorum impe-
tus refutandos, ſine alicuius inuidia exer-
cete.

Quam grauia, A. A. quam funeſta ex
linguarum, hiſtoriarum, et eloquentiae me-
ditatione in ſacram doctrinam redundent
incommoda, audiuiſtis; ſed omnia haec lu-
dus et iocus uidebuntur, prae letalibus,
quae deteſtanda religioni critica uulnera
imponere non ueretur. Haec tyrannidem
adfectans, ſuperbiſſimam ſibi adrogat cen-
ſuram, et tribunal inſolenter erigit, ad quod
omnes, qui ex triſti litterarum naufragio
et ruina, uel integri, uel dilacerati euaſe-
runt

Ceel
an hen in
N liteis il
outunn 6
tepun unme
Einnet n
nibes no
,Unl, 1
oucs
vu *
ui dn

u un Mnde,

en. er Pt
. nein “ ininm

1ehens u

Deer Finn Geners

5 il⸗ )ces,

kiet, cnn

ANN
. DK IN HVMANITAT. STVDIA. XXXVY
nollti . 1. .
bicines i U runt, ſcriptores, quaſi nihil paſſi eſſent,
MunrI e i, Obtorto collo rapiuntur. Auſu profano, nul-
lo delectu, importuna haec dominatrix, in-
iecta ſacris manu, omnia temerat et polluit.
Nec uindiciis adſertorum, nec pontificum
aut conciliorum decretis, nec praeiudicatis
principum aut magiſtratuum ſententiis cohi.
beri poteſt, quin, prioris ſtatus controuerſia
omnibus mota, hunc peregrinitatis reum
agat, huic, ut dubio parente edito, natales
ambiguos faciat, illi, licet patrem adſignet,
formam tamen et habitum fucis et mendis
inquinatum eſſe calumnietur. Denique
omnes, quotquot ſuperſunt, libros corruptos,
deformatos, et interpolatos cauſſando, pro
libidine ſua addendo, delendo, emendando,
ita uexat et excarnificat, ut ſi ab inferis
emergerent auétores, foetus ſuos non agno-
ſcerent. Per uos AA. me non dicente, cer-
u nitis, quam exitioſum hoc ſacris codicibus
Gudiits Am ſit opus cenſorium. Quid enim? doctus
m M Ccriticus et adſuetus urere et ſecare, incle-

Nmorum m

n nrs,

e
CTores, Dodn

1.6 .
„ bjoeernn
Il, toruare

menter omnis generis libros tractare, api-
n beren ces, ſyllabas, uoces, dictiones confodere,
erbilimn Ai et ſtilo exigere, continebitne ille ab inte-
Gunl ilres gro, et ante hanc haereſim natam intami-

nato, diuinae ſapientige monumento crude-
u les ungues? O animaduertendum auda-
02 eiam

RN
Meyl, e Me

XXXVI. P. BVRMANNI ORATIO

ciam! o ſuppliciis aeternis conſtringendam
perditorum hominum temeritatem? Tune,
confidentiſſime alieni operis uexator, diui-
na Moyſis et uatum, inſpirante Deo uer-
ba et ſententias ſcripta, et inuigilante eius
integritati diligentiſſimo pontificum collegio,
conſeruata monumenta, eodem mentis ha-
bitu, eadem arrogantia, qua Herodoti, qua
Liuii aut Taciti puluerulentos et exeſos co-
dices uerſabis? Tu, eodem fato omnes
premente libros, uiliſſimas librariorum
operas, quae Graecorum et Latinorum
uolumina, lucri ſtudio properata, uenalia
proponebant, ſacris ſcribis, quorum manus
et calamos non minori cura diuina guber-
nauit prouidentia, quam ſcriptorum men-
tes, ne in ulla littera uel uocabulo pecca-
rent, comparabis? Tu, uitio create cen-
ſor, ut omnia labefactes, inſignes meri.
tis et fama uiros, qui renatis litteris et in-
ſtaurata religione, primi typis deſcripta ſa-
cra oracula in uulgus emiſere, in depraua-
tos codices incidiſie, et infinitis mendis ma-
culatas editiones nobis prodidiſie adfirma-
bis? Tu, quo maior codicum manu exa-
ratorum copia reperiatur, et uariarum le-
ctionum numerus magis crefſcat et augea-
tur, eo certius et ſecurius criticos legitima
et

is Cds otnan

Unng medis

Gi el
bes Ee

5 „
MANI,

icis etengn
Nhominum ene

IN HVMANITAT. STVDIA. XXXVII.

De laig⸗ et uera uerba adſerere, et ſpuria eiicere
8 ee Poſſe, contendet? Quanto ad quietem pu-
A un I blicam eccleſiae, quanto ad perſuaſionem.
ngs ſeipn, et uulgi ſtabiliendam adcommodatius, ſi con-
Agentiinos, fidentiage huic modo impoſito, receptae ſe-
onen in. Wel, et probatae per eos, qui in uernacu.
Narrogentin, gal las linguas uerterunt, ſcripturae adquieſce.
Tein Dihene, re, omnes etiam eruditiſſimi iuberentur.
1s) T, n Prouidendum eſt et occurendum inuale-
lbros, milſing ſcenti, et uires iam maximas, etiam inter
u Grenin: iPſos ſacrarum litterarum doctores, adſe-
cutae peſti; coërcenda criticorum infre-
nis temeritas; adigendus, quicumque lſa.
cris ordinibus initiatur, ſacramento, ut con:
iuncta cum conſortibus opera adulteratores
ſaerorum uoluminum diris er exſecrationi-
bus deuouere ne pigretur. Munienda ſan-
Qionibus et poenis in uernaculas tranſfuſa
linguas diuina oracula: uidendum omni.
bus, ſummis, mediis, infimis antiſtitibus, ne
res Chriſtiana detrimentum capiat. Vtinam
felix illud, et deſideratum uotis tempus ad.
idle amis fulgeat, quo, ut plebi ſecuritatis exemplum
Ones is α Praebeatur, nullus inter ſacros interpretes
reperiatur, qui uel Hebraeos, uel Graecos,
un repenun tot diſcrepantibus lectionibus deformatos,
erus codices reſpicere aut tractare dignetur: ſed,
Saen& ut ſtrenue iam facere coeperunt, omnes ita
C 3 dome-

Gi fudio dror
1

leris ſcridis, an

XXXVIII. P. BVRMANNI ORATO

domeſticis commentatoribus et interpreti-
bus adhaereant et adquieſcant, ut nullus
poſthac deprauandae doctrinae ex critico-
rum audacia metus ſuboriatur,

Satis multa iam mihi, et nimia fortaſ-
ſe uobis, feciſſe uerba de labe et comtagio-
ne litterarum humaniorum uideri poſſem,
niſi plurimos inter dicendum capita contu-
liſſe et admurmuraſle animaduertiſſem, qui
fortaſſe, me neſcio, quid omniſiſſe indigna-
buntur: et licet optimas ſectae meae partes
me profligaſſe et euertiſſe gaudeant, aliquid
tamen ex peſtifera humanitate, magis no-
xium et calamitoſum, ad otioſi temporis
oblectationem integrum mihi reſeruaſſe ſu-
ſpicabuntur. Nullam ſcilicet poëtices a me
in recenſione damnatarum artium rationem in u ri⸗
eſſe habitam: quam ideo me forte ſilennio mn bmiah h
Praeteriiſſe alter alteri inſuſurrant, quia, Manmdmmm,
cum aliarum diſciplinge meae partium lau- nin un hue⸗
des numquam potuerim adſequi, deterritus
. laboris et operis difficultate, me cum mul-
tis ad carminis facilitatem contulerim. Sed,
ut uerum fatear, A. A. hanc in artes, mi-
hi olim mirabiliter adamatas, orationem MHiil uesl
molienti, idem eueniſſe, quod omnibus, qui Mimlemii
poéëtices illecebris et ſuauitate faſcinantur, Inn ani4
eue- 0

ſhrd ſon
WeN—s h.

ſan 4
Ins dor mande N

n tt,

ale⸗ . ih
Muln inm mii
Keſſſe verd de ke

m hummtionn u
mis inter Gemimg
Imurmurthe zinuder
r Rſin Guid ond
Aleet Ohnimnm ſen
ele e eurtlegl

ſe Aer ii
Opetis Cifeulte he
inis Keliinn
ren, 4,4 Ml
irtbilter Ann .
en eenle ld
cebrs e 1

IN HVMANITAT. STVDIA. XXXVIIII.

euenire ſolet, deprehendi; nec me, licet
omnia facerem, et iuuentutis ille calor de-
Ificiens ſaniora ſuaderet, amabilem illam in-

ſaniam odiſſe aut relinquere poſſe, ſum ex-
pertus. Vtinam grauem illum et mole-
ſtum, ut adpellant, deum pectore meo ex-
cutere! Vtinam ex animi ſententia et effi-
caci oratione uobis, quotquot adeſtis, poë-
tae et poeétaſtri, perſuaderi liceret, nihil
ſtulius, nihil a communi hominis ſenſu
alienius eſſe uerſificatore. Sed cum inſana-
bilis ille per omnium hominum ordines,
aetates, et ſexus, ita peruaſerit morbus, ut
facilius olori nigro, quam homini occurras,
qui non aliquando dementiam ſuam in uer-
ſibus faciendis declarauerit; et cum inpri-
mis hoc inſaniae genere uenerabilis antiſti-
tum ordo ita entecellat, ut plura ab illis,
quam ab uniuerſo hominum genere, effuſa
numerentur carmina, quid inhumanius, quid
durius, quam hanc a me mihi et illis uo-
luptatem extorqueri? Noceat licet morum
integritati, corrumpat uitae ſanctitatem, au.
geat a natura inſitam fingendi et mentiendi
libidinem petulans poetici ingeni luxuries:
capiant furioſi uates ſupra modum et fidem
loquendi conſuetudinem; dediſcant morta-
les humane loqui et cogitare: relinquatur
C 4 tamen

XXXX. P. BVRMANNI ORATIO

tamen uiris grauibus et ſeueris, qui ſe a
uino et commiſſationibus, ab alea et omni
ludicrorum genere, tamquam a nefaria
temporis iactura ſegregarunt, haec uniea
otioſi temporis oblectatio. Blandum uo-
cent et furtiuum, quibus eſt uena mali-
gnior, uenenum, quod ſe tacite et occulte
per omnes uitae et muneris partes diffun-
dat; non inuideamus tamen facris oratori-
bus, quos a liberae eloquentiage lenociniis
excluſimus, hanc unicam ſui admirationem
commouendi facilitatem. Conſueta et con-
trita plebeio uſu uocabula in puerorum
praeceptoribus; communem dicendi nor-
mam in leétoribus et cantoribus; ex prae-
ſcripto recitandi ſententias uulgatiſſimas fa-
cilitatem in aegrotorum et miſerorum con-
ſolatoribus, laudemus. In infantibus, mu.
lieribus, et doris, ab omni poéëticae laeti.
tiae ſenſu alienis, quotidianas et certis con-
ceptas uerbis precandi formulas, quae, ad
faſtidium uſque et ſatietatem repetitae, ad
patrem noſtrum in caelo temere eiciun-
tur, toleremus. Vos, deorum ex ſanguine
generati poëtae, quos aurea caelo conne-
tit catena, et a limoſa terra ad aetherios
ignes pennarum remigio ſublimes rapit
Piérium et Phoebeum oeſtrum, allegetis
potius

1N NM

0o indn

Emmn ailumes
Cellnenvotnt el en
u e Cklon,n
un nenltun
e Onnit
11 d Genin
ng gne

6

IN HVMANITAT. STVDIA XXXXI.

potius ampliſſima uerborum dignitate com-
mendabiles preces et uota, ad tremendam
nucminis inacceſſi maieſtatem, ad terribilem
13 agminum et exercituum Deum, qui lucem
mortalibus non adeundam habitat; qui in
excelſiſſimis caeli palatiis domicilio collo-
cato, nubibus uolucribus et nimboſis, ut
ſolo inambulat, illiſque ut curru triumpha-
li, per aẽra inuectus, eiſdem ut magnifica
et ſplendendi ueſte amicitur; qui caput lu-
6 mine, cuius adſpectum nemo ſuſtinere pot-
tühaiunn eſt, radiatum, uelut flammanti diademate
n Wn Wehe circumdat. Qui regalem et corruſcantem
s, mmuen thronum pofuit in ſupremis caeli tabulatis,
rddems pedibus uero terrae ut ſcabello innititur,
Uheisn, et ſolo ingrediens caput inter nubila abſcon-
dit. Cuius ſolium centies et millies cente-
na millia ſätellitum, et innumerabilis mini-
ſtrorum frequentia ſtipat. Cuius gloriam
piceae noctis denſiſſinia caligo, et rutilan-
tis diei lucidiſſimus ſplendor, ſiderum et
ſtellarum exſultantes chori, mirifico con-
centu enuntiant et enarrant. Cuius horri-
ſona uoce caelum, terra, et maria concu.
tiuntur et tremiſcunt. Ex cuius igniuomo
ore flammae omnia deuorantes emicant.
Ad cuius denique tonitrua montes

un ſubſidunt et eliqueſcunt. Hunccine ego
Phoebeun en, C 5 ani-

idenn
eammus unen !
8 1 ie

C ehs, (o.

ends preen
We er ui⸗
pvoſtrumn in
ens. V
elge, gol
et ¹4 lno 4
urum lengt

XXXXII. P. BVRMANNI ORATIO

animae humillimae et ad terram ſemper
adfixae ſubitum in altiſſima uolatum depri-
merem, qui toties ad poëtas dithyrambicos
me adgregare ſtudens, uertice ſublimi ſide-
ra pulſare adfectaui? Hanc in precando pom-
pam et magnificentiam poëticam grauarer,
qui ſaepiſſime inter tot ſonora Dei cogno-
mina, et cumulatos, quot neque in Orgiis
Baccho Maenades inclamabant, titulos, tan-
to horrore perculſus obſtupui, ut omni
ſenſu orbatus, quid deinde reliqua precatio
non minore ſpiritu eructara, a Deo tam ho-
norifico contenderet, plane non intellige-
rem? Egone his delicis a puero infatuatus,
in poëtico buccinatore uoces noua forma
percuſſas, et ſeſquipedalem in modum ita amnhis n
extenſas, ut uel una aurem implere poſſit, ind Csiän
reprobarem? Egone innutritus figuris, et mnbis hnne
tralationibus audaciſſimis, a grandiloquentiſ- l. Cenonite prn
ſimo praecone non omnem uerborum uili⸗ lnminn
tarem et ſententiarum humilitatem ad plebem mmekem
delegarem? Immo uero ego adhuc in Ho. aundni
meri, Virgilii, et Naſonis mei elegantiis
haerens, et circa uerborum corticem ober-
rans, a diuinis uatum interpretibus diſcere
dedignarer, qua uia et ratione in abdita et
abſcondita ſub uocabulis myſteria penetra-

rem? Quis enim noſtrum, qui ſine ulla
reli-

IN HV MANITAT. S TDIA., XXXXIII.

religione poëtas tractare ſolemus, ſuſpicari

umquam potuiſſet, niſi poëtici diuinae do.
1 Ueri es trinae antiſtites praeiuiſſent, longe alia

fuiſſe Troiange et Romanae urbis fata,
quam uel uulgus ex commentitüs et abſur-
dis fabulis, uel doctiſſimi interpretes ex
Heraclidae Allegorüs, uel Fulgentii Conti-
nentia Virgiliana ſibi finxerunt? uis
adfirmare umquam auſus fuiſſet, Iſraëliticae
et Chriſtiana eccleſiae imaginem, lIiade,
Odyſlea, et Aeneide adumbrari? Quis, niſi
grauiſſimi omnium temporum praeſules
praemonſtraſſent, in animum inducere ſu.
ſtinuiſſet, Virgilium in diuina illa ecloga
quarta, ſub Salonini nomine, Chriſti nata-
les, et temporis beati reparationem praeci.
nuiſſe? Quis Quidium in elaborata illa, et
omnibus coloribus expreſſa aurei ſaeculi ta-
bula, depinxiſſe principis humani generis
Adami integritatem et excellentiam? Perpe.
tuum illud et aeternum uer, pulcherrimam
in uiridario caeleſti ſemper florentis inno-
centiae eſſe effigiem; cuius ſpatium cum
Iupiter, labente in deterius homine, contra-
Xxerit, et annum in quatuor tempeſtates de-
ſcripſerit, quatuor ſimul omnium, quibus
duraturus eſt orbis, temporum decurſus
praeſignificaſſe. Ver iam imminutum, bre.
uem

XXXXIIII. P. BVRMANNI ORATIO

uem illum et caducum humanae
florem; aeſtatem ipſi proximam, nſlamma-
tum in omnes libidines et flagitia hominis
aeſtum; autumnum, maturitatem, et plenam-
per frugiferum Seruatoris aduentum, uber-
tatem; hyemem denique ultima illa, quae
nunc uiuimus, tempora, quibus omnia pie-
tatis et ſancéctitatis ſtudia frigent et congla-
ciant, deſignare. Iouem in terras delapſum,
ipſam exprimere Dei tremendi praeſentiam,
qua Lycaonem, Cainum notum feritate par-
ricidam, eiuſque ſequaces, lupos uerius
quam homines, dignis ſuppliciis adfecit;
uel potius, quia ſub humana imagine terras
luſtraſſe canitur, eſſe ueriſſimam Chriſti fi-
guram, qui inhoſpita luporum, id eſt,
ipſo interprete, Phariſaeorum et ſcribarum
tecta ſubierit. In Deucalione Noachum, in
Apolline, mundi oculo, omnia illuſtrante, et
ſerpentem immanem, oracula diuina obſi-
dentem, telis conficiente, praenuntiari ſolem
iuſtitiae Chriſtam, lucem omnibus gentibus
ſalutarem, medicum ſimul deſperatae ſalutis
hominum, et ſibi aduerſantium perditorem;
qui antiquum illum anguem, daemonum
Principem, telis luſtitiae et uerbi ſui interemit.
Intripode Chriſti corpus, humanam naturam,
et diuinam potentiam; in cithara, quae chor-
dis tenditur, neruos Chriſti in cruce ex-
panſos, quibus triſtes et damnati mortales
exhilarantur, latere. Totam denique, ne ſin-
gula euoluam, Metamorphoſeon ſeriem eſſe
ma-

felicitatis

Nenr, n un
e onnbus n een.
Doniue, ceihus

„ -.
ſ felne
klune

Nl mmencos

n Ans kem

1. ,
Ukmmend kre edl
iciuns u

1
. BpNN1,N

IN HVMANITAT. &STVyDIA. XXXXV.

manifeſtam praeteriti et futuri temporis de-
ſignationem; et longe aliud quid, quam lit-
terae et uerba indicant, notare; et in Na-
ſonis non minus, quam in Caiaphae men.
ene e, tem uaticinandi uim ſe inſinuafle. O in.
enpon , credibilem acuminis poëtici uim! O ſtu-
pendam ueri per tot umbras et nebulas
perſpicientiam! O inexhauſtam ingeniis
acuendis materiem! quae in minutiſſima
ſacrorum uatum carmina immenſae molis
eulde ſegulet Wet ponderis commentarios nobis quotidie
ne producet. Tene ego ſacris concionibus eie-
Ctam, tene ego ad otioſos et nugaces uerſi-
ficatores relegatam uellem? Immo uero,
cum tam benignam te mihi, tam facilem
hodie te, diua poëſis, omnibus praebeas, ita
precor, ita uoueo, ut dulciſſima inſaniae
tuae omnibus in academiis, templis, con.
cionibus, coetibus, libris, et ſermonibus
ueſtigia impreſſa relinquere ne deſiſtas.

Sed mittendos tandem maiorum gen-
tium doctores, tempus, quod prae furore
nihil ſentienti fere effluxit, admonet; et ſa-
tis iam mihi diuinos uates propitiatos, aeter-
namque me ab antiſtitibus, quod tam libe-
rali animo meas ipſe damnauerim et eiura.
uerim artes, gratiam iniiſſe confido. Ma-
ior

Gs liſte
Uere

e, Meumem

XXXXVI. P. BVRMANNI ORATIO

ior mihi et iuſtior a conſcriptis iuris pru-
dentum patribus metus iniicitur: non enim
ea docilitate, qua diuini luris interpretes ce-
lebrantur, humanarum legum ſequeſtros
cenſeri noui. Principatum etiam inter illos
tenere non ignoro, qui praefracte et perui.
caciter, omnia humanitatis ſtudia iuris ſcien-
tiae indiſſolubili nexu ſocianda eſſe, perten.
dunt; nec facile hoc Palladium, aut Diome.
dea ui, aut Vlixeo dolo ſibi eripi patientur.
Immo familiam inter eos ducere ſcio, qui
non modo hiſtoriae ueteris lumine obſcu-
ras legum latebras ſemper eſſe illuſtrandas,
ſed ipſum iuris Romani ſtudium (en quo
peruenimus!) nobiliſſimam antiquae hiſto-
riae partem eſſe diſcipulis perſuadere conan-
tur. Quos neque Papiniani dignitas, ae-
que Vlpiani auctoritas, neque ipſius luſti.
niani, glorioſiſſimi imperatoris, maieſtas
deterret, ut a ſacratiſſimo legum codice cri-
ticas manus abſtineant; qui in ſingulis litte-
ris, uerbis, et interpunctionibus dies nocteſ-
que habitantes, ſua opera omnes formoſfiſſi-
mi corporis mendas elui poſſe iactant. Hos
tacitus praeterire decreui; deſperatis enim
medici negant remedia eſſe adhibenda:;
et ipſe praeter modum extimeſco, ne
iniecta manu me, non modo ut eman-
ſorem,

am
Zencienken on

Dencs WWen

litir Ne 40 e

le⸗ iner pl
is Tſtautg m⸗

IN HVMANITAT. STVDIA. XXXXVII.

ſorem, ſed ad uiliores artes tranſfugam repre-
hendant, etinterdicto mecum contendant. Sed ſi
iam academiis excludar, ad forum uiam obfir.
mabo, ubi facile leguleiis et pragmaticis,
qui glorioſae uocis ſubſidio miſerorum for-
tunas defendunt, perſuaſurum me puto, ne
luacroſam illam et honoratam artem per in-
genuarum contagionem extabeſcere, et ad
4 mendicitatem proiici patiantur. Nec tamen
Plneo Ghfhe omnis ſpes ita euolauit, ut nullos ex acade-
ner e micis patribus in partes trahere deſberem.
e Meè Contractae certe et compendiariae iuriſpru-
rsknpr dl! dentige doctores, ſi iam non mei ſint,
Wh nullo negotio conciliaturus eſſe uideor: hos
im enim, cum ad nudum linguarum et elo.
en de daps eom quentiae nomen toto corpore exhorreſcant,
u tee ris et ſua ſponte nullam umquam humanioris
i Arix e diſeipulos partem attigerint, et omni cona-
ſGri pwum tu diſciplinae ab ea dehortentur, exſultatu-
ros ſpero, ubi inter ipſos lirteratores, me
facilitatis et laborum fugae patronum ſe re-
periſſe triumphabunt. Hos, ſi a Graecae
linguae uſu deterrere uellem, idem forer,
ac ſi, ne Laporum aut Finnorum linguam,
unde nullum ſperari poteſt lucrum, ad-
diſcere uellent, rogarem. Si promtis, et
ad quotidianam garrulitatem paratiſſimis
magiſtris, munditiem et exactum ſermonis
Latini

gnoro, gl
nis humun

ell hoc Mlldun

XXXXVIII. P. BVRMANNIORATIO

Latini nitorem commendare uellem, non
plus proficerem, quam ſi Sarmatas et Pan.
nonios a Gothicae uel Langobardicae lin-
guae facilitate ad Ciceronianam dicendi
moleſtiam tranſferre conarer. Ad eloquen-
tiae ſtudia, et dicendi ſeribendique exerci-
tationem, uos, iuris breuiſſimi candidati,
excitare nihil attinet; cum ex hac acade-
mica cauea euolantes, non humanos ſonos
edere, ſed picarum ritu conuiciari, aut ca-
nina uerba latrare; nec ſincero, ſed cum
omnium gentium er nationum faecibus
commixto, ſermone chartas inquinare prom-
tiſſime diſcetis. Ad hiſtoriarum et ueteris
memoriae immenſa ſpatia uos excurrere iu.
berem? quorum ipfſi magiſtri, et ſecurae
nauigationis gubernatores, numquam ratem
iuris oceano, in quo tot breuia, tot ſèéo-
puli, committere ſunt auſi, ſed clauſis in
Piſcinis, et lacubus, cymba tantum ludere
cum diſcipulis conſueuerunt. A critica te-
meritate non modo profeſſores, omnem
diiudicandi uim conuiciis proſcindentes,
ſed in primis recocti in foro proclamato-
res uos facile reuocabunt, qui exſecranda
criticorum capita tot diris deuouere ſolent,
eoſque quotidiana criminatione falſarum et
corruptarum tabularum ex lege Cornelia
r60S

VLkr
8G
W eiN 4
ztu⸗ tne il
4 .

Elloniktiei

Dken,

on. Nnbleren
msnuikircodn

NN
en

11poprlon
Uelyenrun

MNN

Cömmente *

n, gun, An
lce del 1

R, iuris hru

IEU

atrinee ..
I Uuet, cun d

IN HVMANITAIL. STVDIA XxXXXVIII

Feos agere non deſiſtunt. Qui iudicum au-
ribus occlamare non pigramtur, eriticorum
audacia leges, quae certae et definitae eſſe de-
bent, conuelli et euerti; omne ius; bonum et
aequum deleri, et, niſi modus huie temeritati
imponatur, breui omnia iura dubia, incerta,
et iudicum religionem ſolutiſſimam fore, non
uane ominantur. A poëtico furore illos, qui
praeter alios prudentes appellari adfectant, re-
trahere nihil eſt negotii: ab hoc enim mentis
uitio aiieniſſimi ſemper habiti legum condito-
res et interpretes, qui, cum omnem ingenii
uim et mentis aciem in enodandis legum la-
queis, in torquendis in cauſſam ſuam princi-
pum et ſenatuumdecretis, in prudentumreſpon-
ſis dubiis et perplexis excutiendis, obtuderunt
et conſumſerunt, nihil fere ſibi caloris et impe-
tus effundendo carmini ſupereſſe deprehen-
dunt. Nam ludere et iocari eos, inter facilioris
auris prudentiae doctores, credatis, qui poéëti-
cam et poëtarum ueterum meditationem Ro-
mani iuris ſtudio ſociandam eſſe clamant. Ne
credatis ex animi ſententia, res tam diuerſas, et
tam longo a ſe ſpatio diſiunctas illos in unum
uelle conducere, ſed haec, dicis cauſſa, utipſia⸗
mant loqui, et quia aliud, quod dicerent, non
habebant, in populum ideo effundere, ut
glorioſis illis literarum et eloquentiae ma-
giſtris uices reddant: ſolent enim illi,
uentoſo Cicerone non minores ſpiritus ge-
rentes, ſe quoque triduoprofiteri poſſe iuris
prudentiam, praedicare. Non ablſurde
ergo, nullis umquam ſacris poëticis H
*

L. p. PVyRMANNIORATIO

ſed callidi iuris ſcholaſtici interpretes,
quoque, ſi ſtomachum illis litteratores comn
moueant, repente inuitis Muſis, Apolline
irato poëtas prodire poſſe, oſtentant
Nam tritam illam litteratis ad cartnina uiam
huthcuam ingredi dignatos, ec
Poéleos laudem et gloriam eos uchementer
tectare, uerſus domeſtica incude efiecti,
et metu legis Fabiae, nullo colore antiqui-
tatis tincti, aperte declarant. Relinquite
ergo, et elis remiſque fugite, Themidis
aureae alumni, pannoſas famelicorum artes,
et ad quaeſtuariam cauſſidicinam (ignoſcite
uerbo uobis uernaculo) omnes neruos in.
tendite, mihique, quod tam fructiferi et
ſalutaris conſilii auctor exſtiterim, uel potius
compendiorum inuentoribus, qui uos uno
ſaltu ex ludis litterariis in ampliſſimam cu.
riae et fori lucem tranſtulerunt, aeternas
gratias debete.
Si uero ab ullo eruditorum ordine mihi
gratia ſit ineunda, ueſter, o ſalutis humanae
Praeſides et conſeruatores, fauor et beneuo-
lentia accuratius nunc mihi eſſet concilianda.
Et niſi ambitio, qua me tam ſtudioſe in
priorum claſſium amicitiam inſinuare tenta-
ui, tempus eripuiſſet, longa oratione tam
ſedulos ſalubritatis noſtrae cuſtodes deleni-
rem.

NMANNe
IN HVMANIVYAT. STVDIA. LI.

u ſcholi
Tkomechom
dente inlit

rem. Oſtenderem, nihil eſſe importunius,
nihil crudelius moleſtis illis litterarum ma-
giſtris, qui incolumitatis publicae uigiles
ab operoſa illa arte, quae nec dies otiolos,
nec noctes quietas concedit, ad nugaces et
uitae humanae inutiles doctrinas auocare
ſtudent; et humanitatis commentitiae pro-
feſſores, qui ſectae ſuae otioſis oblectamen-⸗
tis occupatiſſimos interpellare inſtituunt, nom
de illis modo, ſe de uniuerſo orbe peſſimme
mereri. Vacabitne uobis, Aeſculapii et HIy.
gieae ſacerdotes, quibus nec ad cibum, necç
ad ſomnum capiendum tempora ſuperſunt,
ad grammaticorum tricas oculos adiicere, ad
pueriles de uocabulis, et ridiculas de mi:
nutiſſimis rebus contentiones mentem adpli-
6care? Noui multos Graeci ſapientis dictum
iactare, ſi non eſent medici, nibil ineptius
grammaticir fore. Sed ſi quid ſalis aut ueri
in trito dicterio inſit, in eos unice medicos,
qui inurtilibus artibus eruditos ſe oſtendunt,
congruere exiſtimo: et nihil ineptius eſſe
medico, linguarum dofcto, eloquentiae ſtu:
dio ſe efferemi, in hiſtoriarum ſcientia cu-
al rioſo, et poëtices illecebris deprauato, con-
ſentire poſtum. Quicumque enim duo
„certiflimae artis principia et fundamenta, iam
SpN "ab Hippocratis aeuo iacta, rationem et expe-

91

ibrunns Mure d D 2 xien-

Mocdire

igredl Gignunn
nurs,

LII. P. BVRMANNI ORATIO

rientiam eſſe fateatur, illico et facile ineptiſſi.
mum eſſe medicum, qui ullam temporis partem
in humanioris ſtudiimeditationem inſumit, ne-
garenon ſuſtinebit. Ad rationem excolendam
et perpoliendam, quid, quaeſo, artium, quibus
nulla conſtat ratio, ſtudia conferre poſſent, cum
et ſurdorum et mutorum mentibus incredibi-
lem ſollertiam ingeneratam miremur? ad uſum
confirmandum, quid confuſa et imperfecta lin-
guarum cognitio faciet, cum indoctifſimos etru-
des apſores ſanandis morbis uulgo iudicari, et
longa remediorum experientia famam et aucto.
ritatem ſibi inuidendam conſtituere, quotidie ui-
deamus? An carioſa ueterum monumenta, hu-
mani corporis machinam, eiuſque infinitos ar-
tus et membra, quae manu tractare, oculis ſcruta.
ri debet medicus, pernoſcenda dabunt? anim-
proba et uehemens librorum lectio, uſui et ex-
perientiae, quae ipſo opere et exercitatione con.
firmatur, copias miniſtrabit? An peregrini ſer-
monis ubertas, morborum conſequentia princi-
pia et cauſſas, earumque progreſſus docebitꝰ? an
haec omnia non potius memoriam, fideliſſi-
mum illud omnium artium adiumentum, infir-
mabunt? Si enim medicinae cultor per omnem
uitae curſum nihil ageret, niſi morborum, uitio-
rum, ſeminum, herbarum, radicum, metallo-
rum, medicaminum, potionum, et infinitae ſu-
pPellectilis, quibus tabernae et apothecae arman-
tur, nomina ediſceret, centeſimam illum partem
uix exhaurire poſſe conſtaret. Quis ergo, diu
mole-

r nn, M u

dn

NANN

Linumn, ie IN HVMANITAT. STVDIA. LIII.

dtt
A iul Innnn moleſtus paedagogus, flagitaret, ut plenum iam et conſti-

— patum illum theſaurum immenſo omnium linguarum
et uocabulorum pondere magis magiſque oneraret?
quis congerere eodem reliquias ueterum populorum,
regum et ducum res geſtas, opera belli et pacis, le-
ges, mores, et inſtituta, ſacras, ciuiles, et militares an-
tiquitates iuberet, niſi qui occidere conſeruatores gene-
peneriummi ris humani uellet? Si quid uacui in tam ſani cerebri
Mum ridconitle hominibus remaneat, magna ſatis quotidie nouarum
Miioftceteuninte vpeſtium et remediorum multitudo emergit, quorum
Nslnmisniinns omnium appellationes, qui in ore et mundo habere
poteſt, nae ille ipſum Simonidem memoriae diuitiis
prouocare poteſt. (Eloquentiae magiſtro ſe formandos
traderent medici, qui mutas et elingues per omnem
aetatem ſe artes exercere profitentur: quorum menti-
bus ueriſſimum illud ex Appollinis tripode reſponſum
raint enunnn ſemper obuerſatur, non uerbis, ſed manu, non ſer⸗
deimecheds, Pernolen ace mone, ſed opere, morbos ſanari. Quam inuidenda
nhemenelhamns uobis, illuſtres Phoebea arte uiri, dignitas contingit?
eſgooperatk quam longe oratoribus,, et ceteris eruditorum ordinis
antecellitis? His nulla auctoritas, nullum pondus, niſi
quod magno uerborum ambitu ot pompa conciliant:
uobis ſine ſermone, etiam antequam loqui incipiatis,
fides habetur. Vbi uero os aperitis, non homines
aerba fundere, ſed praeſentes deos oracula edere, o-
mnes nobis perſuademus. Mercurium, facundum At-
lantis nepotem, eloquentiae parentem et conditorem,
quem primum uoce homines formaſſe poétae iactant,
uobis folis, etiam ſine linguarum ſaerifieio, propitiare
datur. Caduceum, inane illud et inefficax blandae et
fallacis orationis argumentum, algentibus oratoribus
gubstten porrigit; uobis, ingentium diuitiarum ſponſor, extenſa
mann et inclinato corpore grauem nummis crumenam
nin mmeliſere, iactat et oſtentat. Vafrum, deorum et hominum inter-
re ulecnin

pretem, aurees montes myſtis ſuis pollicentum,
nos,

min

*oen,

A. MNKCAI inurme

4)Benimnmeth
rlomaihilggenen

um, en

eron,

LIIII. P. BVRMANNI ORATIO

uos, Hermeticorum arcanorum anitites,
ueneremini. Huic in triuiis, quae pererra-
tis, huic ad ianuas et thalamos, ex quadrato
marmore ſtatuas erigite. Huie deo arae per-
Petuis ignibus colluceſcant, uotis et precibus
nuncupatis, ut artes, ſtrophas, et honeſta
furta, ingenii et ſollertiae certiſſima docu-
menta, ſine inuidiae aut calumniae metu
fortunare uelit. Mineruam, non bellatricem,
aut haſta et Aegide terribilem, non lucu-
brantibus infauſtum noctuae comitatu omen,
ſed Cecropiam, Medicam, et Hygieam,
quae, proiecto ſcuto, depoſita cuſpide, ab-
legato bubone, Aeſeulapii inſignibus deco-
rata, et ſerpentis ſibilis blanda et indulgens,
nihil agentibus, immo dormientibus remedia
monſtrat, adorate. Mendicantes Muſas, et
anili uirginitate, quia dotem et maritos re-
perire non potuerunt, deſpicatiſſimas puellas,
ut peſtes, uitate; et ipſum poëtae titulum
cane peius et angue odio habete, ne imperi-
tum uulgus magicis carminibus daemonia,
corpus humanum infeſtantia, expellere uos
calumnietur. Sonora et numeroſa harmonia
et concentu ſe hominum mentes faſcinare
poëtae ſtultis perſuadeant; uos chori Clinici
quotidianam miſerorum auribus cantilenam
inluſurrate, quae certiflima ſalutis (pe facta,
CKE

en Acnd un

141 ſenio pncen
d i un
mnenenni pon
ſlers,
1A tl ein 4
ba Meri gn
Ddheencnninevenn

1 fllulini n

Ueruurseconlen

NMANN

Hient In trir rin

auas et n tchimg,

erigie ue e.

aluetn li⸗

ure de

gegide lernb len
bſun oiee

4 n
ne, Aeleclni il⸗
denis ſbiis dnce
bos inmo Comnien
dorne, Menlen
ine, glii Mene
twern,, ehieti⸗
iute, el in/ noer
aAngve odiohbet
nget Crminbu

Sopott ein
e homiumn Nens
ni⸗ 3

61n

8
4 Klerir le Id
idtidiie n ain⸗

1. Merumn u,

IN HVMANITAT. S TVDIA. LV.

ex tenaciſſima Euclionis arce nummos excantet.
Seceſſus et ſola loca, in quae, ut inſaniam
atra bile commoti poëtae augeant, et miſerias
montibus et ſiluis tenera et delicata querela
narrent et deplorent, ſe abdere ſolent, effu-
gite. Muſeum, in quo, ut claudi ſutores,
totos dies ſterilium artium cultores deſident,
araneis et muſcis incolendum relinquite.
Coetus mulierum, conuentus hominum cele-
brate, per urbem concurſando, uias eaſdem
iterando, aegrotorum cubilia perambulan-
do, non linguae aut oris, ſed manuum et
pedum miniſterio famam et nobilitatem in
ultimas orbis partes propagate.
Finem dicendi iam facere ſine ulla re-
prehenſione liceret, et ultimam eruditi chori
claſiem ſilentio praeterire. Praeterquam
enim quod multa iam allis dicta in ſuam
cauſſam interpretari poſſint, quid apud ſa-
pientiae profeſſores, qui ſua ſe uirtute inuol-
uunt, et nihil extra ſe quaerunt, oratio
mea efficere poterit, quod non ipfſi et ſua
ſponte efficere conſueuerunt? Nobili artium
faſtidio, abſolutiſſimi naturae interpretes,
et omnis litteraturae contemtione humilitatem,
ad quam praeter meritum, ut capite cenſi,
detruſi eſtis, compenſate. Pythagorae, cu-
ius dicta Pythiis reſponſis erant ueraciora,
4 ueſtigia

LVI. P. BVREMANNI ORATIO

ueſtigia premite; qui rogatus, qua maxime
arte confideret, nullam ſe ſcire reſpondit,
ſed eſſe philoſophum. Et licet numquam
Paupentatem expugnare, et detrita pallia
Purpuratis ueſtibus mutare potueritis, titulo
amen er magnifica appellatione, quaſi
Unici ſapientiae et uirtutis ſtudioſi, ſupra
omnes cCapita extollite. Inuideant et ſuh-
ducant uobis auditores omnium diſciplina-
rum profeſſores; inuadant licet in poſſeſſio-

nes ueſtras primorum ordinum ductores, et

pPerplexas de Deo et mente noſtra diſputas
tiones, colorato ad doctrinam ſuam titulo
adgregent, et ad religionis ſecuritatem ſub-
tilius et certius ſe enodare poſſe iactent. Veram
le, non ſimulatam, philoſophiam profiteri glo-
rientur iuris prudentes. Rerum cauſſas et
Principia ſe non ex confictis originibus, ſed
ipſo opere et uſu cognoſcere et perſpicere
medici mentiantur. Irrideant uos, et per
ora hominum traducant dicacis eloquentiae
inſtitores, er poéticae urbanitatis ſcurrae.
Vos domi uobis plaudite et exſultate, quod
illa, quam profitemini, diſciplina, ſit omni⸗
um artium parens et procreatrix. Ingratas
et inofhcioſas filias, quae origine ſua eru-
beſcunt, abdicate, er omni ſapientiae heredi.

eute in deternum priuate. Memores nier
iet

u e⸗ (lea
mnenn
ſant 1
olenls, ie tne ne⸗
le Crran i
unge nin
n giode
zn ina 1)
in ai mi in
umn nrs,
len ( d Henid
Kä mnäſwtälin
Cn We 8
Hütnehne dlaniun
Ablis Degnen,
Wmophium aruunm
agenie inine
Enmn Mind d
ihrndi⸗ lin
pn ekanenne
etebig
vmwe nenin
4
„S
3 Cuin

Apognte

Lueſidn D

1 egniet 1

ie et Urnls d

Pin euolie. ue
olle que Graecum, neque Romanum, ſed ex

utroque mixtum, uernaculum et domi na-

s mWdnnes onin

ſelire; Zinmdenbe
prinorum orchnn
en a genk
otd n docrur
N Ad Niginün
eninſe enoieglen
ninünnſi Mrllgi

rewrs Poce en W an 7

s een

. n A Cutli n,
Nn e Mn alen

Ppemantur Inde
t

Wun turden
e e Muee 1

— eenl
Pis flis, Ae⸗
e Cicate zae
mon Deun M

IN HVMANITAT. *5 TPDIA. LVII.

dicti , gui beatam uult uitam uiuere, philo-

B Jopbetur, aduentitias et auxiliares litterarum
cohias ab inſtrucétiſſimis horreis remouete.
Antiquas ſcilicet grammaticus uobis linguas
commendarem, qui quotidie nouas uobis

formatis, et nauſeam deliciis ueſtris nobis
mouentes, ſermonem excuditis, quem ne-

tum quis dicat, et qui tamen terrarum or-

bem impleuit. Ex foetentis Ennii ſterculi.

nio, ex olido Pacuuii fimeto, uos, rerum,
non fabularum, auctores, aurum colligere
iuberem, qui ex ſplendidiſſimis Platonis et
Ariſtotelis gazis lucidiſſimas gemmas depro-
mitis, quarum luce et ſplendore omnes
mentis tenebrae diſcutiuntur. Ad rhetorum
uos ſcholas ablegarem, qui quotidie uobis
apparere omnium artium, et ſanctae in pri-
mis eloquentiae ianitricem, logicam uideo,
quae omnes aditus ad inueniendi, partien-
di, et diſputandi facilitatem recludit, et ma-
gica quadam efficacitate pueros, paullo an-
te elingues, de rebus, quas nondum intel-
ligunt, ignoto eruditis ſermone promte
garrire docet. Ad ornandi et am-
plificandi praecepta ego uos demitte⸗
rem, quibus diuina illa diſceptandi
D 5 ma⸗

LVII. P. B VR MANNI OR.1TIO

magiſtra dialectica, tot acumina, tot captiones,
tot connexas coniunctiones, tot laqueos,
quibus mentes irretiuntur, ſubminiſtrat: ad
Ciceronis de oratore et dicendi arte dialo-
gos, ad pompam magis et ſplendorem,
quam utilitatem nullo ordine et ratione ef-
fictos; ad ſcepticas et ſinuoſas Fabii inſti.
tutiones oratorias uos abire iuberem, qui ex
Cleanthis apotheca et Chryſippi lecythis
fucos, et fallacia magis et colorata pigmenta
profertis. Hiſtorias ab origine rerum,
regnorum ordines, rerum publicarum ui-
ciſſitudines uobis enarrarem, qui ante mare
et terras, quid factum fuerit, uel fieri
Potuerit, mente ueſtra formatis. Per orbem
terrarum, ut, quid agant homines, cogno-
ſcatis, circumducerem, qui mentem et ocu-
ſos in caelo defixos tenetis, et alios inuiſi.
tatos et inauditos annalium conditoribus
orbes, montibus, ſiluis, fluuiis, urbibus, et
incolis inſtructos, digito demonſtratis. Ad
änſanientis et otioſi ingenii oblectamentum
poëticen ſi iam abducere uellem, nulla
atione poſſem: ita enim omnem fingendi,
et praeter ueri ſpeciem noua excogitandi
mim conſumſiſtis, ut materies carmini fa-
Pricando deeſſet. Tantam quoque et tam
älluſtrem ex commentitiis rerum cauſſis
* famam

AI

ug e

Grs a N

U0N

4 . l
e UWn, M

n Clte

nk. Dencde
itteretkaorss ci
tryemm nn
AAielan aun
Kin ch, god
iimk Cun
te une cond
1 I mn kech
alabmnllee on
gſin

DyNI
IN HVMANITAT STVDIA LVIII.

lea⸗
tidn ttrtrin D
famam reportaſtis, ut uel unius ſectae phi-

Coninnkone 3 .
en meimm in loſophicae auctor omnes omnium ſaeculorum
E unte gim Poëtas et fabularum architectos obſcuret.
emden “ Stultis et populo perſuadeant uaticinantes
Dren nu nie,, poëtae, diuino ſe furore et aetherio ſpiri·
Keniese inn tu adflari; unulſduiſque ueſtrum ſe ſapien-
Cawlin i diu tem illum, ſola mentis cogitatione forma-
See tum, Deo aequalem eſſe uenditet, et uni-
hhea h uerſum philoſophantium chorum Deo, re-
Mebin rum opifici, conſiliarium er adiutorem adſi-
Hlnis s dere iure glorietur. Hanc uniuerſi machi-
nins, EiII nam uos conſtruxiſtis et fabricaſtis; ſemi-
s WNeININ;H na et ortus rerum, ueſtra manu iacta, ex-
gid hm in citaſtis; principia caeli, terrae, et maris po.
enuhm ſuiſtis, et illo, quo conſpicimus, ordine
n, M, dunhe conſeruatis. Denique, quod nulli erudito-
craumdbenn, Ms. rum ordini contigit, licet ſapientiage aduer-
eb eins eis ſarii et detrectatores calumnientur, nihil ad-
huc eſſe repertum, in quo induſtria futuri
ſaeculi adquieſcat, aut innitatur, nihil tam
abſurdum eſſe, quod non ab aliquo philo-
ſophorum ſit dictum, nullus tamen inter
diſciplinae ueſtrae conditores et principes
exſtitit, qui non ſectatores innumeros in-
uenerit, et familige nomen ſuum impoſue-
rit. Tueamini ergo acriter, ſapientes, lo-
cum, et in gradu conſtanter ſtate. Si an-
e üiqua dogmata et ſcita tempore exoleſcere,
4 nme d et

ubditds Anin 1
ſnmnibig is inin
5 et Ofol nen
õ
lem: in en r

U

vieti ſheren

LX. B. BVRARRMANNI ORATIO

et àa recentioribus aboleri uideatis, noua et
inaudita ab integro comminiſcamini. Perni-
cioſam modo litteratorum ſocietatem uitate,
et, ſi ad ſummas et curules eruditorum ſel-
las, quae uobis debentur, adſpirare non

enm n
p rh, 4 nun

. . . . . 47 8e hmnmonm k en
permittatur, ex illo certe, in quem olim fſi- in he
ne ullo faſtu irrepſiſtis, artium liberalium ¹ eſe
i is i Sr e Wpol
ordine, ne peſtis in hirſuta pectora ſerpat, 1 wp .
omnis elegantiae et politioris doctringe ma- 11 teni; M
giſtros deturbate. nginiin i
enm upns 4

Sed concludendam eſſe orationem, et Mm

fatigata tam longo ſermone patientia ueſtra, ummg rmch
auchtores, nihil ſupereſſe uideo, niſi ut bre- Atul i
viſſima peroratione iuuentutis animos, Ainmm en
collectis, et in unum contractis ar- ramn

gumentis, ne peſtilenti illo ſidere ſe ad- ullktik inn
flari ſinerent, admonerem et exhortarer. im ens u
Sed ſi doctoribus plane perſuaſero, inuti mooreglgreom
les et calamitoſas grauioribns diſciplinis no. metlnte enid
ſtras eſſe litteras, quis inualidas iam dicen- Higu ſyyelin
do uires in turbam diſcipulorum uehemen: Mnhdtine tii
tius excitandam, me exhaurire ſuaderet? kluli cn
Vt armenta paſtoribus, qui illis imperant, m in ae⸗
ita uos, o dociles et cerei animi, praecepto- 1 Monbu
ribus obtemperare noui. Si tamen rari in- um nutlir
ter uos, in uerba magiſtrorum iurare non
ſoliti, reperiantur, nullus metuo, ne hac in a et ucn
parte ab eorum dictatis diſcedentes, mihi heommie
aduer. in ſilen

d giimiren

e

1
lN
Arhn dolei ite
N amniit
Enmeg e anli
e dobis ccenn, 4
r & il, derke i
inehlik, nr
* Mli n lin .

ernite e liißte
landee,

onallendin ele n
m bund lrndne
,il ihereletite
I Peortiode MWen
5, in n e
Get, Menn 4
rig r
inis muinind

Mdim, e Cum.
4 Monbu, l

IN HVMANITAT. STVDIA. LXI.

aduerſemini. Si tamen rationes meae et ar-

gumenta nihil efficere, nec ipſa artium
noſtrarum utilitas et damnoſa contagio uos

ab earum cultu deterrere poterunt, ſpecta-

te, quaeſo, ad praemia et honores, illitera-

tis et humaniorum litterarum contemtoribus
poſita et perſoluta. Haec ut conſequamini,
auctor et impulſor uobis exiſto, ut hunc
per academias, non dicam curſum, ſed uo-
latum magis magiſque corripiatis; ut prae-
teritis Sirenum ſcopulis et inſidiis, blandis
litteratorum et poëtarum cantibus aures ob-
ſtruatis: et praeuecti uada et breuia, quae
latiſſimus hiſtoriarum et antiquitatum pon-
tus occultat, ad portum illum, omnis labo-
ris et induſtriae finem et requiem, docto-
ris titulum, remis et uelis feſtinetis. Tunc
non modo negligere omnem antiqui ſermo-
nis curam, et uariae eruditionis ex memoria
ueſtigia, ſi qua ſuperſunt, delere, ſed i-
Pfſius etiam doctrinae, cuius inſignibus deco-
rati eſtis, obliuiſci uacabit. Ne tamen ni-
hil egiſſe uos in academiis, et pecuniam
doctringe auctoribus et inſtrumen-
tis deſtinatam, inutiliter profudiſſe paren-
tes et amici criminentur, ur periculum
faciant in alea et ludicris, in calido et
uino potando, in commiſſationibus nocturnis er
graſſationibus, in ſaltatione et concinno-
mem,

LXII. FP. BVRMANNI ORATIO

membrorum motu, in ueſtium et capilla-
menti decora compoſitione, rogate: et ſol-
lertes uos praeſtabo. His artibus et doti-
bus, quas ad hiſtrionum et artificum, non
profeſiorum dictata exhibebitis, admiratio-
nem popularium excitate, qui immundos
et mucoſos pueros, tam nitidos et elegan-
tes doctores in patriam ex academia reme,
aſſe, gratulabuntur. Ciuium non tantum.
ſed illuſtrium et principum uirorum gra
tiam et fauorem contemnendo et faſtidien-
do priſcas linguas, et ſcholaſticam doctri-

nam infamando, concilitate. Honores et
magiſtratus ſtrenne ambite, et ad eos ui-
am, diſſimulata Latnae linguae intelligen-

tia, 'facilitate et nitore ligqguae uernaculae,

et ante omnia Francicae uenuſtate et lepo.
re munite. Ad hanc toto pectore incum-
bite: in hanc non modo remotiſſimae anti-
quitatis monumenta tranſfuſa, et fideliſſime,
conſignata, ſed omnium artium et ſcientia.
rum myſteria ſe in Francorum mentes et
uolumina inſinuaſſe perſuaſum habete.
Hinc ubi uberem et perennem colloquio-
rum in circulis et conuiuiis materiam pa-
raueritis, temporis in Latina lingua addi-
ſcenda collocati iacturam, lacrimis num-

quam inareſcentibus et aeterna querela de-
flebi.

Ge. Monmennel

N G4 V/

ro is e n
3 uclmi .
1 tein neht

Us Mo i e
unmn e Wngrum
uchelkmen,
Autne rmem,
1 coNdt
füigthenn, ſt
mubtbi
nelos iun
elrue.
ios crel
UMN
der in
leak
*
Vülnn 1 N

ANN e

4, in Wn 4
pofnione, D
do. H i
tiionun e Uiier
ns erhibeiti i
exeine, gin
08, lumn Nililnt
Purum er atn
Iur. Ciuumm
4 Pprichpun un
cohtemnend, t
, et ſchollir
d, Coelitte.

ende me, 8

4 Fruoccne lenohn

Don MCO ſen

nennt Nilil,i
e in romin!
ſ⸗ C—
Cinuaſe Uruir
n er herellen
el cobvmnis
ors in Luin I.
Abrzm, Enns

l3

1
bus e elln

IN HVMANITAL STVDIA LXIII.

flebitis. Monumenta Graeca et Latina, ope-
ra, ab hirſutis et incomtis parentibus olim
effuſa, auerſemini; ſed eadem, nunc ele-
gantia et cura interpolatorum nitidiori, et
moribus ſaeculoque cultiſſimo magis con-
gruenti amictu, commendata, ſumma cum
admiratione uerfate. Patrios annales et
auiti temporis hiſtorias, olim a Meurfſiis,
Grotiis, Voſſiis, et neſcio quibus, ſub
craſſo Batauorum caelo natis, ineptis et ſer.
uilibus ueterum imitatoribus, barbaro ſer-
mone in peregrinorum uſum proditas, ad
tabernas, ubi ſalſlamenta et aleces uendun-
tur, proiicite. A politis et comtis Veneris
et Cupidinis nepotibus, qui inſigni mentis
ſubtilitate et ingenii felicitate omnibus Eu-
ropae nationibus antecellunt, non modo
naenias amatorias, et fabulas Mileſias, ma-
tronarum et uirginum noſtratium etiam ſua-
uiſſima oblectamenta, auide accipite; ſed
reip. noſtrae formam, leges, inſtituta, et
fata, non a conductis modo librariorum
operis properata, ſed a publica largitate au-
toratis declamatoribus, peregrina quidem,
ſed apud honeſtos iam peruulgata lingua,
elaborata perluſtrate. Admiremini mecum,
nihil his inquilinis caeli noſtri ſtuporem et
frigus, nihil paludum noſtrarum nebuloſas
exhalationes, ex ingenerata alacritate et
uigore detraxiſſe, ſed faſtidioſos illos barba-
riae et horroris Graeci et Romani domito-
res, ita in mores noſtros, licet a linguae
„U=

LXIII. P. BVRMANNI ORATIO

incultae ſcabritie abhorreant, tranſiiſſe, ut
eiurata adſentatione regia, dicacitatis popula-
ris et ſatiricae licentiae tyrocinia, ſtupente
tota Gallia, deponere non erubeſcant. His
delicatae pronunciationis arbitris, qui in ex-

poliendo agreſti Batauornm ore tantum la-

boris et ſudoris impendunt, hanc ſaltem
gratiam referte, ut ne horrendo Belgica-
rum uocum ſono et inamabili ſtridore au'
res tam teneras radatis. Exoleti ſermonis
inimicis, et doctarum linguarum euerſori-
bus plenam fidem habete, Romanam, per-
diſcendi difficultate et moleſtia odioſam, du-
dum ab elegantioribus uiris neglectam er
contemtam adſeuerantibus; eanique, ut exis
guam et uilem ſcholaſticae eruditionis por-
tiunculam, ad paucos paedagogos, triſtes et
moroſos, eſſe relegatam. Francicae uero tan.
tam eſſe facilitatem et ſuauitatem, tam illu-.
ſtrem celebritatem, ut cum per omnium
iam uirorum coetus, per muliebria ſenacu-
la peruaſerit, ſpem non uanam nouae elo-
quentiae architecti conceperint, illa non
modo curias et fora, ſed omnes academia-
rum cathedras breui perſonaturas: et ipſos
humanitatis antiquatae profeſſores, niſi mori-
bus ſaeculi nitidiſſimis obſequentes ruſticita-
tem eiurent, ad ludos litterarios, in ultimo
ſeptentrione et Moſeouia excitatos, breui
demigraturos.

D I XI

Aoginn h —0
Ptum cuicg n

cium? Mnt

HABI T A

A. D. VIII. FEBRVANRNII CIoIO CCXX

CVM

ABIRET.

BE KROrINE
LITT. CHRIST. FRID. HENNINGII,
cI9 IOCC XXXXI.

ſbimeatm Nm ninm MM INN NNMN NN
2 3 4 5 6

PETXI BVRMA NNI

ATIO

STVDIA

MAGISTRATVY ACADEMICO

17

VierarbSelector Standard*-Euroskala Offset

. 16

Se
=— — E
=—
— 4
= ◻ 3
=— 2
= A
—— —
= —
= —
e
— — ſ
E 3
=— 2£
6
= u
E
= D
„
£
H
S o 7
E B
Wi 5
nc
9 4