DkII177_qt
author: Philelphus, Franciscus

7
S
.
7 .
3
1
.
1
Y

N12511951406 021

IIIHIAIIIMIIII

—
—

Tübingen

9
“ 5 6 Z „. 2 l *

*

rr.

(EPISTOLARE

FRANCISCI PHIILELEI

SM

— —— — — — — ——— — — —— — —— —
.
— =
èð — — .
2 = t. 8 S * * .
△
*
* . 4
Z
H
S 1
„ .
1
7
D
D
— — .
P 2
=W
4
7
.
.
. * .
.
n 5
——
—
W
———
. . 7
.
.
*

.
1
4
.
.

(ERANCOISCI PHIILEILE
(RVM LIBER PRIMVS

Franciſcus Philel’us Leonardo luſtiniano ſalutem pluri

22282
7227

Romam mihi iucũdiſſimã: & regẽ ipſum

Innem palæologũ de me ꝗqaptime cer/
a càuia reliquerim. Non enim me mouit ſpes

ampliſſima: qu L
ris mihi oſtediſti: ut tibi obſequerer: ſed ipſe tu: cui me ca-

riſſimum eſſe iampridem multumq; cognoram. Nec eſt

quicꝗ: quod malim: ꝗᷓ & haberime: & eſſe gratiſſimũ. Nam
liberalitas opulenti eſt nonnunꝗ: at gratitudo iuſti ſem/

bres ſoluiſſem ex urbe Conſtantinopoli: hoc die circiter
meridiẽ poſt annum ſeptimum ac menſes quinq; poſteaꝗᷓ
binc primũ nauigaram m Thraciam: ad uos redij: ductus
ſane conlilio tuo: cupienſq; & tibi & cæteris patricijs uiris
referre eam quã debeo gratiam pro uirili mea. Nam priſti
na ueſtra illa erga me & pulcherrima beneficia neq; obliui
ſci unꝗᷓ poſſim: nec minus digna cenſere: quibus ſim ob/
ſtrictꝰ perpetua obſeruãtia. Vtinã ſæuiens bæc atq; phor/

renda peſtilentiæ uis: qua urbẽ uideo acerbiſſime labora-

re:nõ impediat cogitationes meas. Nõ enim poſſum non
metuere buiuſmodi ſagittas quales ex Iunone cognitas
hoc eſt ex aere: uirum etiã fortiſſimũ achillem permouiſ-
ſe ſapientiſſimus poeta Homerus docet. Nam ſcimus hu⸗/
iuſcemodi uulneribus cœleſtt ipetu cõcitatis remedia nul/
la ſatis certa afferri poſſe. Quo fitait quid me agere opor/
teat in tanta pernicie:non intelligam. Itaq; mihbi gratiſſimũ

ſis facturus: ſi per te certior factus fuero: quid mihi conſilij
capiundũ cenſeas. Video enim uniuerſam propemodum
ciuitatẽ ab urbe eminus abeſſe præter unum te: qui mura-
ni inter uitrea iſta uaſa: quaſi clypeo tectus uulcani ictus
4 1¹

EPISTOLA

Vod nihil apud me duxerim antiquiꝰ be/
Eniuoletia tua: nibil ſanctius tua fide:facile
uel ex hoc potes exiſtimare Leonarde iu-
ſtiniane: quod & Conſtantinopolin nouã

tuis tam crebris: tamq; liberaliſſimis litte-

per & boni uiri. Cum igitur ad ſextum Kalendas ſeptem,

*

—

Apollinis contemnas. Vale ex Venetijs. vi idus octobres
Anno a tal chriſtiano M. cccc. xxvij.

Edditæ mihi ſũt litteræ tuæ: & ꝑhumanæ illæ quide
ac plane indices amoris ſummi erga me tui. Quod
aũt mones:bono ut ſim aio: quoniã oĩia mihi pro mea opi/

nione: proc inueterata iam & maxima amicitia noſtra ſint

abunde reſponſura: & ſſi non erat monitore opꝰ: nõ fuit tũ
ingratũ audiſſe: eo te eſſe in me aĩio: quo ſemꝑ fueris: ami-
co & perbenigno.Faciã aũt qc? hortaris me domi contine-
bo. Mea oĩs conſuetuedo erit cũ muſis. Nullius hoĩis utor
familiaritate: aut cõgreſſu:qui per bãc tẽpeſtatis calamita/

tem diutius uenetijs fuerit. Te non prius adibo: ꝗ iuſſeris

poëXοριιοιαυρα66ρρμ πωαυNυ⅞” t. De

r Pldfe milia mea qcſcire cupis: mihi ẽ uxor ãnos nata ſedecim:
cver E. d ex ea puer annũ natus unũ: menſes duos:dies ſeptẽ ac
decẽ:nole loannes marius iacobus: ſeruæ quattuor: ſeruꝰ

c9WMαρ i. ee .
ä Ganma⸗ unus: miniſter mercẽnariꝰ item unus. Vale ex uenetijs. v.
„0 6& Idus octobres. M. cccc. xxvifj.
Aer : P⸗ ¶ Franciſcus Philelfus. Franciſco barbaro ſal.
. Vod tibiiucũdiſſimũ eẽ puto:nudiuſtertius ueneti

o 9* — — 2- . .
a. 1. Bas ex urbe Cõſtãtinopoli adueni: unde abeſſe te &
Pa. (doleo: quia ſuauiſſima tua conſuetudine frui non licet: &

ꝓparcit nemini. Nec ullis remedijs: aut arceri põt: aut repri
miꝛ: ne ſi Aeſculapius quidẽ ipſe: buiuſue filius Podalyrius
& Machaon cũ Apide una illo: qui primus medicinã dicit᷑

inueniſſe: ꝓpulſatores: & curatores adſint. Quare cũ uita
ſis digniſſimꝰ: facile & æquo aĩo patior abſentiã tuã dũ ti
. litteris creberrimis præſentis tui deſideriũ reſartias. Vale

Ex Venetijs.iiij. ldus octobres. M.cccc. xxvij.

dibitalſes me nõ litteraturã ſolũ: ſed naturã etiã græcorũ
adamauiſſe: ob idq; factũ oĩno græcũ: præſertim cum græ/
cã uxorẽ: ꝗᷓ latinã ducere maluerim. Petiſq; quãtũ librorũ

ranciſcus Philelfus Leonardo Iuſtiniano ſal.

gaudeo:ꝙ ſalutis tuæ rationẽ habeas. Nã furor peſtilẽtiæ

Franciſcus Ppilefais Rateo ly pomano ſal.
Ccepi litteras tua? ꝗbꝰ nõ dubio declaraſti tibi meũ
reditũ ĩ italiã uoluptatis plurimũ attuliſſe: quippe ꝗ

— — — N — —

&KA „ 2 — — * X

IE

mecũ adue xeri. Demũqʒ hortaris: ut uenetijs malim age/
re:ꝗqᷓ alibi uſꝗᷓ gẽtiãũ. Mihiq; tuã oẽm opem:atq; operã pro
uetere noſtra beniuolẽtia polliceris: Omniũ primũ tuũ li/
beraliſſimũ ꝓmiſſũ: quo in litteris uſus es: & audio nõ inui⸗
tus: & amplector perlibenter: eoq; mibi ſemper: quotiens
opus fuerit: utendũ uolo. Qd ſi qua etiã in re meo tibi offi-
R cio opus eſt:illud tibi peculiare ducito: poteris tu quidem
bñficijs me ſuꝑare:at ego te uoluntatis gratitudine:id qqce
eo me puto facilius cõſecutuꝶ:qꝙ uenetijs agere uitã inſti⸗-
tui:quatũ ſcilicet in me fuerit. Hic aũt nõnulla ꝑſæpe offe/
ratur occaſio: & tibi bñficij cõferẽdi:& mihi rurſus ułrefe/
rendæ uel habendæ gratiæ. Librorũ uero nõ nibil aduexi
mecũ.Eſt etiã Venetijs multũ cũ apud te & barbarũ: tum
ape Leonardũ meũ. Reliquos aũt meos codices:cũ uene/
tias reuerteris: nõ modo uidebis oẽs: ſed etiam his fruere
ex ſnĩa tua. Nã ut ſcis Tꝗ Top & 1XOD ω½. Et ſum latine:
& fui ſemꝑ.Nec aliud quicꝗᷓ ex græcia reportaui:ꝗᷓ littera/
turã atq;ʒ diſciplinã:ꝗᷓꝗᷓ ſunt itẽ hoc tꝑe apud græcos ꝑmul/
ta & utilia & præclara: quæ non ſolum ornent: ſed efficiãt
bonos uiros.Nã ſine inuidia audienda eſt ueritas. Sed de
) uxore ꝗg perurbane iocaris mecũ: duxi ſane uxorẽ illius
ne Cbryſoloræ filiã: quẽ non latini minus admirant᷑ ꝗᷓ græci.
=α Accedit ad generis uel bonitatẽ uel claritudinẽ:ꝙ nata eſt
r s: mea uxor ea matre: quæ & auria ipſa ſit & mulierũ omniũ
Al⸗ pudiciſſima atq; optima. Sed de his bhactenus: uæbemẽter
cupio reditũ tuũ:quẽ ut deꝰmaturet: opto. Multa em̃ ſunt
quæ cupio corã tecũ cõmẽtari. Vale ex uenetijs idibꝰocto
bris. M.cccc.xxvij. ¶ Frãciſ. Philel. Danieli ueturio ſal.
Go tibi gratias ĩmortalis ꝙ tata beniuolẽtia me cõ/
lecteris.Non em̃ ſine magna quadã amoris ui me
vortaris: ut in tãtis peſtilẽtiæ ignibꝰ uenetijs eẽ nolim: ſed
uel patauiũ cõcedã: uel alio ubi tutius uitæ meæ conſultũ
ſit. Si dixero me eẽ oino expertemetꝰ: plane mentiar. Me
tuo em̃ ſed nõ tã mihi:qᷓ cũ infanti filio: uxoriſq; adoleſcen
tulæ:tũ reliquæ etiã familiæ: quæ minꝰ fortaſſe ſibi cauere
norit. Nec ſatis ſcio:quid faciã. Nam patauij quoq; & in re
liquis ꝓpinquis urbibꝰ efferatã hanc morbi imanitatẽ au/
a iij

1I

dio incradeſcere. Quare aut nuſꝗ ẽ mouẽdꝰ pes:aut fugi⸗

endũ lõgi: ubi pacatior ſit aeris clementia. Conſiliũ tñ tuũ
nõ poſſũ nõ ꝓbare. Vale ex Venetijs Kal. nouẽbribꝰ. M.
cccc.xxvij. ¶ Franciſ. Philel. uictorino feltrenſi ſal.
Go te uiꝶ non ſolũ mei amãtiſſimũ:ſed & prudẽtẽ
en. qò bonũ iãpridẽ eẽ cognoui. Admonitionẽ tuam
— non poſſum nõ ꝓbare. Sed qui mare ingreſſus ſit:
nõ habłt uetos in manu. Aduerſus cõtrarios etiã flatꝰ tan/
tiſper nitendũ eſt:dũ uel fortuna uel deꝰ aligs portũ obtu
lerit:ſi minus optatũ ſaltẽ tutũ.Sentẽtiã meã tenes. Vale
ex uenetijs.vi.Kal. decembres. M. cccc. xxvij. =
Franciſcus Philelfus Franciſco ferreto ſal.
Itteris tuis ſum mirifice delectatꝰ. Video em noſtrã
AQoôſtãtinopolitanã illã cõſuetudinẽ tibi mẽte nõ ex
cidiſſe. Qc; aũt hortaris:ſi qñ àd tholẽtinates rediero: An/
cone ut iter faciã: tibi bona fide polliceor nõ antea me ad
Tholẽtinates redituꝶ:qᷓ & Ancona & te uidero. Sed quo
ad tẽpus id ſit futurum: nondum ſatis ſcio. Vale ex Vene-/
tijs idibus decembribus. M. cccc. xxvij-

¶ Franciſcus Philelfus Leonardo iu ſtiniano lal.
4

ddoniã natalis chriſtianns iam propemodũ pulſat fo
res: facies mihi rẽ gratiſſimã:ſi quas arcas anteꝗᷓ ego
forẽ ex Cõ ſtãtinopoli ſoluturꝰ: ꝑ illiꝰ tꝑis naues ad te miſi

eſt: qui arcis ſeruant᷑:ſed etiã ueſtimẽtis: tum meis tũ uxo
xis.Et ut de me ſileam: me quotidie uxor rogat:ne ſe diuti/
D us priuẽ uoluptate ſuarũ ueſtiũ. Quare niſi ad ꝓximũ na/
talẽ buic morẽ geſſero:ſe ab me deludi exiſtimabit. Nam
. neqʒ te latere debet ingeniũ muliebre: & ego uxori ea ne/
gare nõ auſim: quæ uitæ cultui decoroq; debẽt᷑: adoleſcẽ/
tulæ præſertim mibiq; morigeræ. Vale ex uenetijs. xvi-
Kałianuarias. M. ccccC. xxvij.
¶ Franciſcus Philelfus Antonio capanorẽſi fal. plu. d is
Vod meũ ĩ italiã reditũ iucũdiſſime acceperis:ẽe mi/
hi exploratiſſimũ. Noui em bonitatẽ tuã: & animũ
erga me. Qc- aũt certior fieri uis de rebꝰmeis exponã bre
ui. V ereor in ea fabellã ĩcidiſſe:quæ de cane dicit᷑: qui um/

mihi reddi curaueris. Nõ em ſolũ libris nõnullis mibi opꝰ

W

— e

—
—

— —

—

—
—

„— — c2

—

bratilẽ ſecutꝰ imaginẽ: quã ferebat rictu carnẽ reliqt.Erãt

mihi cõſtantinopoli læta oĩa & ſecũda. Dũ amicis his obſe-

quor ductus ingenti ſpe: captuſq; ꝓmiſſis: incertã fortunã
certis ornatiſſimiſq; cõmodis antepoſui. Et ne lõgior ſim:
mibi deluſus uideor. Quo fit: ut aliunde mihi cõſulẽdũ ſit.
De uerſura quod ſcire uis: dupliciter exponi ſolet:cũ aut
fœnus fœnore: aut creditor creditore uertit᷑. Et ut apertiꝰ

loquar: ſi quando æs alienũ nobis cõſlatũ fuerit: nec tantũ
nobis pecuniarũ ſit: ut id diſſoluere liceat: aut ubi tempus

diſſoluendi aduenerit: fœnus additans priori fœnori: aut
mutamus creditorẽ: ab altero ſcilicet uſurariũ æs accipiẽ/
tes: qc alteri reddamus.: Vale ex uenetijs. xv. Kalianuari
as. M. cccc. xxvij.
¶ Franciſcus Philelfus Leonardo iuſtiniano ſal.
Olo mea cauſa quicꝗᷓ patiaris incõmodi.Nã tua mi⸗/
Mhi uita nõ libris ſolũ & ueſtimentis:ſed mea etiã uita

carior ?. Poſteaꝗᷓ id cubiculi ubi mea illa bona cõtinent᷑ ſuſ

pectũ eſt propter eũ:qui eo in loco peſtilẽtiali morbo cor-
reptus exceſſit e uiuis: nõ ſolũ expectabo:ſed diu etiãäã mul
tũq; expectabo:quoad aer ad ſalubritatẽ redierit. Sed in-
terea tẽporis ut mihi rebuſq; meis conſulas:te plurimũ ro

go. Nã diutius ita agere nec poſſũ: nec uolo.Si ꝓmiſſa mi/
hi ſeruant᷑: manẽdũ eſt:id qcł eo libentius ſum facturꝰ:quo

uideo me tibi cunctiſq; patricijs eẽ cariſſimũ. Verũ diutur-
niorẽ ſpem precio emendã nequaꝗᷓ cenſeo in hac præſer-
tim temporũ pernicie. Vale ex uenetijs. xv. Kal ianuarias
M. cccc. xxvij. MU rJ
¶ Franciſcus Philelfus Leonardo iuſtiniano ſal.

q Vod me hbortaris ad patiẽtiã: nõ cõtẽno. Eſt em̃ ea

quædä ſpecies fortitudis: qua res arduas difficiliſq;
ppetimur honeſtatis utilitatiſue gratia. Ego me honeſtati
ita uideo ſatiſfeciſſe in tanta ꝑpiculorũ ac tã intolerabili ma⸗

Ignitudine: ut plus mihbi honeſtas iam debeat:ꝗᷓ ego bone/
. . . ⸗½ ⸗ „ — —— .— „ W, .
ſiati. Reliqua ratio eſt utilitatis: quã in hãc diẽ ſcio mibi fu⸗

iſſe nullam: poſteaꝗᷓ eæ græcia ad uos redij. Nec quæ futu⸗/

ra ſit:poſſum augurari.Sum equidem apud uos perliben/

r. Sed diu ita eſſe nõ poſſum. Itaqʒ te etiã atqʒ etiã rogo:
H DMD à iIIj

l

LI

ut proſpicias rebus meis. Vale ex uenetijs ex ædibus no/

ſtris. xitij. Kal.ianuarias. M. cccc. xxvij.
Frãciſcus Philelfus Ryriaco anconitano ſal.
Ingularẽ tuũ erga me amorẽ ſinõ uæbement᷑ amẽ:
igratꝰ ſim. Amo te inqᷓ mi kyriace cũ ob tuã ĩ me be⸗/

ab interitu potiꝰ uẽdicãdæ.Nõ.n.paꝶ & uoluptatis & cõ/

modi præ ſe ferũt iſtiuſmõi eulogia atq; epigrãmata: quæ
tãto cũ ſtudio & labore undiq; ex uniuerſo ꝓpe orbe i ita
liã aduehis. Et hoꝶ ꝗdẽ gratia nõ ſolũ uiuos tibi concilias:

ſed mortuos quoq; reddis obſtrictos bñficio ſempiterno.
Et hac de re ſatis ac ſuper. Petis a me: ut tibi declarẽ: quæ
publij Virgilij maronis ſnia fuerit in ſcribẽda æneide. Nã
cõmunèẽ illa opinionẽ quam ludi magiſtri afferũt: uoluiſſe
Virgiliũ & imitari Homerũ: & laudare Auguſtũ: nequaꝗᷓ

tibi admodũ ꝓbari.Nõ mediocrẽ ꝓfecto re petiſ:neq; bre
uis oratiõis opus a me præſertim qui hoc tꝑe ocioſus non
ſũ:& angor animi nõ iniuria:tũ ob hãc peſtilẽtiæ arcerbita
tem:qua me uenetijs obſeſſum intueor:tũ ꝗa hic inutiliter
tẽpus tero:ab his deluſus: a ꝗqbꝰ? minime cõueniebat. Sed

ne me difficilẽ uoces:aut in amore tibi minꝰ reſpõdẽte:di/

cam breui qcłᷣ ſentio. Qc Virgili? uno æneidos carmĩie me
liſigenis Homeri iliada Vlyſſeãq; imitatꝰ: Aeneã laudans:
Auguſtum quoq; laudarit: nequaꝗᷓ inficior: ſed diuinũ eius
ingeniũ alti ſuſpexiſſe neſciꝰ certe non ſũ. Quippe ꝗ bũa-

na cõditionẽ cõtẽplatiue actiueq; deſcribẽs: eo cogitatus
oĩs cõſiliaq; direxerit: ut qua uia ſũmũ bonũ in hac uita pa/
rari poſſet in untneæ ſapia uirtuteq; oſtẽderet.Id aũt nõ
obſcure prima ipſa grauiſſimi huiꝰ ſui & elegantiſſimi opis
ꝓpoſitione ſignificat. Ait em̃ ſe canere arma quo ad uirtu/

tes bellicas & actiuas: nã bellãdi pugnãdiq; inſtrumẽta ſũt
arma. Et uirũ quo ad uirtutes urbanas itellectiuaſq;: in b*“
ſapia tenet & prudẽtia principatũ. Nã ſapia ea mihi uirtus
ſola uideri ſolet: qua cæteris animãtihꝰegregię ancellmus.

niuolẽtiã: t ob eã inꝗqſitionẽ atq; diligẽtiã qᷓ uteris maxia ĩ
earũ reꝶ inuẽtione:quæ uel nimia uetuſtate:uel patrũno
ſtrorũ negligentia apud nos ꝑierãt.Incũbe igit᷑ ut facis: in
ta liberale taq; laudabile munus renouandæ uetuſtatis: uł

2 WW

õ
-

4

Qcę em̃ aial in terris eã cõſiderat ueritatẽ:quæ ĩ cælo ẽ:hãc
ſola ſapia ẽ: quæ & inqꝗrit & nouit. Prudẽtia em ſapiam ita
ut ars naturã imitata ueritatẽ ꝗqdẽ inꝗrit:ſed nõ rerũ ſupe-
rioꝶ atqʒ diuinarũ: ſed inferioꝶ & bhũanaꝶ. Nã cõſultatio
eoꝶ quæ ſint hoĩ emolumẽta detrimẽtaue allatura: ꝗd ali/
ud effticit:qᷓ ut uerum a falſo in hac tẽporali & momẽetanea
mutabilitate decernamꝰ: hoc ſcilicet ſequẽtes: illud autem
aſpernãtes?In uita igit᷑ ciuili prudẽtia ſola ẽ: quæ moralibꝰ
cũctis uirtutibus dñatur:eaſq; ſola & moderat᷑ & regit.At
prudẽtia fracta ẽ & debił'nulloꝶq; neruorũ: niſi manet ab
una ſapia: ad eãꝗᷓ tãq; ad pricipẽ reginãq; referat᷑. Quare
q prudẽtiã a ꝓuidẽdo dictã mediã poſuerũt: int᷑ morał in/
tellectualiſq; uirtutes: eãq; iccirco ꝑfectã noluerũt eẽ uirtu
tem in ciuili fœlicitate: qm uirtutũ ciuiliũ oĩm principiũ ſit
& forma: hi nibil ſenſiſſe a ueritate alienũ exiſtimãdiſunt.
Cũ ergo ꝓponit Virgiliꝰ æneã a ſe canendũ ut uirũ:boc ẽ
ut ſapiẽtẽ eũdẽq;ʒ prudẽtẽ. Quæ quidẽ uirtutes:aut intel-
lectus ſũt ambæ:aut intellectꝰ altera:& rõnis altera. Nã rõ
tꝑaliũ ẽ: intellectꝰ aũt æternoꝶ:ita ut hæc tota ĩ cõtẽplãdo
ſit poſita:illa aũt in coſultãdo. Qua ꝗdẽ ꝓpoſitione ꝗꝗᷓ ui/
ſus ẽ uirgili- Homeꝶ imitaturus:nõ ſolũ quo ad rerũ: ueꝶ
etiã quo ad ordinis ſilitudinẽ: nõ tñ exeꝗt᷑ eo ordine quo
ꝓponit. Quippe qui primũ uirtutes urbanas canit: poſtea
uero bellicas. Et id quidẽ prudẽtiꝰmea ſnia ꝗᷓͥ Homerꝰ: qui
primũ de achillis uirtutibꝰlocutꝰ ẽ in iliade: poſtea uero in
VlIyſſea de ſapia prudentiaq; VIyſſis. Natura em̃ fit ut an/
tea intelligamꝰ: deinde agamus. Itaq; iprimis ſex æneidos
libris cõtẽplatio maxie & cõſultatio locũ habet.In ſecũdis
aũt libris ſex actionis eſt laus. Et boc ꝗdẽ ſummatim intel/
ligi uelim de uniuerſo æneidos carmie. Nec t negari & i-
primis ſex libris ꝑmulta inueniri: quæ actiõis ſũt moraliũq;
uirtutũ: & in alteris quoq; ſex libris iueniri quædã nõ ſolũ
cõſultationis: ſed cõteplatiõis ꝓpua. Et qm̃ dixi a Virgilio
marone deſcribi hũanã uitã: hoc ita intelligi cupio ut mo⸗
ralis quã H ιÜ½ græci noiant philoſophiã: Ti Oαρασ1Ü . . na
turali cõiũcta ſit. Qck eiꝰ rei ut ꝓpius accedã:illinc orditur:
cũ de lunone & æolo acutiſſime fabulatc᷑. Scimus em luno⸗/

I

nẽ & regno præeſſe & partui. Quare & lucina dicta ẽ & re

gina. Animũ trifariã partit᷑ plato:in rõnẽ: cupiditatẽ & irã.
Roõni locꝰdat᷑ in cerebro tanꝗ; ĩ arce totiꝰ corꝑis. Hæc æoli
noiĩie iõ figurat᷑: qm æolus & uarium ſignificat & mobilẽ &
agilẽ & uerſatilẽ: quæ quidẽ oĩa rõnis ſũt munera. Ira præ/
cordia ſibi uẽdicat. Cupiditas aũt iecur. At uentis ꝑturba/
tiones ſignificari: ꝗs e ꝗq ambigat? Præterea moraliũ uirtu/
tũ formã ſiquis inꝗrat eã nullã iueniat niſi rõnem eſſe.Per/
turbatiões uero materiã. Verſat᷑ inꝗᷓ circa perturbationes
morabl uirtꝰ:ꝗᷓs rõ ip̃a cohibet atq; moderat᷑. Quare nõ ab/
ſurde legimꝰ: Mollitq; aios & tẽperat iras: aios eadẽ rõne
ꝓ cupiditatibꝰ poni exiſtimo qua Gανομα apud græcos:

S&& animũ ſignificat & cupiditatẽ. Quis em̃ ignorat niſi tãta

et rõnis uis ut ꝑturbationũ impetũ oẽm còpeſceret facile
futurũ: ut ab his oẽ ſanũ a nobis cõſiliũ: oĩis recta cogitatio

auferat᷑. Rexigit᷑ his datꝰ ẽ rõnis principatus ab oipotẽti

deo ꝗ reꝶ oĩm & pater ẽ & creator: ea lege: ea ptãte: ut
iubere ſciat: & uetare oĩa pro arbitrio iuſſuq; diuino. At ui/
de quæſo:quãta cũ breuitate & ordine oẽm ætatis hũanæ

curſũ Virgilꝰ eſt cõplexꝰ. Initiũ ſumit a partu ĩfantis:ꝗ pe/

riculoſiſſimꝰ ẽ: & ei quæ parit & infanti ipſi:qui parit᷑.Itaq;
turbulẽtiſſimi uẽtoꝶ flatꝰ tẽpeſtateſq; deſcribũt᷑: quæ qui/
dꝗẽ aduerſa oĩa naufragioq; obnoxia: iccirco apparẽte Ne-/
ptuno cõtinuo ceſſant: qa cũ primũ infans e matris utero

ueluti enatarit: uterq; omi ꝑi culo lberat᷑. Nec em̃ abſurdũ

cuiꝗᷓ uideri debet: ſi Neptunꝰ a duobus uerbis græcis peip
cke nare & Wπ1d qc; uolare ſignificat deduci affirmemꝰ.
Naã quãadmodũ tarditas pariẽtis ꝑiculoſa eſt: Ita celeritas
Sꝑ quaſi uolatus in lucẽ leuationẽ dolorũ affert ſalutiferãq;
quietẽ. Nã qc; rurſus ad æolum ſpectat ciò“Sτιιaitare ſi-

gnificat & uerſare & uariare: quæ oĩa ac ſiſia bumanæ uitæ

cõpetere ambigat nemo: uel æolus quaſi æonol“: hoc ẽ ui-
tæ deletio. Nã Gio ‿ο uitamq; ſignificat. OXSâ uero
delere. Naſcẽtibus em oĩbꝰ uitæ diſcrimen interituſq; imi-

net. Infantia uero quæ in ſeptimũ uſq; annũ ꝓtendit᷑ tota
in alẽdo uerſat᷑: id qce; ꝑ ſeptẽ ceruos illos:quos æneas ue/

natꝰ fingit᷑:nõ obſcure licet intelligi.Poſt infantiã pueritia

—— D
= .

—

—

J

ſequit᷑: quæ fabula ꝶ auditiõe admodũ delectari cõſueuit.
Hinc ili captiuitas uaſtatioq; narrat᷑ & æneæ troianorũq;
errores. Deinceps adoleſcẽtia ẽ᷑: quæ ꝓpter uæbemẽtiſſi-
mũ ſanguĩs augmẽtũ atq; ardorẽ tota eſt dedita uoluptati
bus. Vn quãta lit uis amoris: quantꝰ ignis iucũda expoſiti/
one oñdit᷑. Cõſequẽs ẽ iuuẽta laudis cupida & plane abiti
oſa. Quare bonorifici ludi cũ pulcherrimis præmijs refe/
runt. Boſt iuuetã ſequit᷑ ætas grauior quæ in huiꝰ uitæ cõ⸗
ſideratiõe & in ueritatis ꝑſpicietia tota uerſat᷑. Quo factũ ẽ
ut deſcẽſus adĩferos fieret: eaq; narrarẽt᷑ quæ a pythagori
cis & platonicis de aĩs hoim rebuſq; diuinis diſputata fũt.
Et hæc quidẽ in ſexto æneidos libro. Nam reliqui ſex libri
circa uitã actiuã diſtributi: quid ad mores attinet: mirabili
artificio cõplectũt᷑: ubi ꝗqᷓqᷓ multa de iuſticiæ: multa de pie/

tatis munere apparẽet: fortitudinis tñ laus imprimis floret.

Et quẽadmodũ initiũ ſãũptũ ẽ a primo infãtiæ ortu: ita æta/
tis bãanæ finis ẽ mors.Itaq; nõ lepte ultimo loco ſubdidit:
Vitaq; cũ gemitu fugit indignata ſub umbras. Turnus em̃
qui ſe iniuſticiæ fecerat ignauiæq; obnoxiũ: in obſcuritate
noĩs morit᷑ ſempit᷑na. Aeneas uero uir iuſtꝰ & fortis quaſi
numẽ indies magis atq; magis diuturnitate gliæ illuſtrat᷑.
Et bæc ſũt quæ mihi ad tuas Iras in hac tꝑm difficultate re/
ſpõdenda occurrerũt. Vale ex uenetijs. xij. Kal.ianuarias.
M.cccc. xxvij. ¶ Frãciſcus Philel. loanni auriſpæ ſal.
NVVogd mihi gratularis de meo ĩ italiã reditu:lætor eꝗq/
dẽ meũ tibi ꝓbatũ iri cõſiliũ. Verũ in hãc diẽ fortũa
õſilio nõ rndet. Nã quã mihi ſpẽ apce uenetos ampliſſimã
ꝓpoſitã ſum ſecutꝰ: ea me uideo fruſtratũ iri. Itaq; me facti
mei iã pœnitet:& ſi cõſiliũ nequaꝗᷓ ẽE accuſandũ.Hic em̃ di-

utiꝰmihi cunctandũ nõ eſt: cui neq; ꝓmiſſa ſeruant᷑ & mor
bus peſtifer quo uniuerſa ciuitas eſt correpta iminentẽ in/

terminat interitum Vale ex Venetijs. x. Kal. Ianuarias.
¶ Franciſ. Philelfus fedęrico cornelio ſal.
Nam erga me ſingularẽ beniuoletia ia mitos ãnos &
pſpectã & cognitãa habeo. Itaq; nulliꝰ hoĩis teſtimõio
opaẽ. Qc aũt tua ola ĩ mea ptãte poſita eẽ affirmes habeo
tibi grãs: qñũquidem ueluetere illo græcoꝶ prouerbio: I&

I

To ꝗX„w] 5ρουπmec uti nõ diſſiles. Faciat de“ ut aliqñ
una es poſſimꝰ. Nã uereor fore ut lõgi diiũgamur ꝗqᷓ uelle:
ita peſtifer hic morbꝰ indies magis magiſq; icrudeſcit. Ve/
rũ ubicũq; futuri ſimꝰ tui ꝓfeto erimꝰ. Interi Vale & nos
ama ut facis. Ex uenetijs. vi. Kal. Ianuarias. M. cccc. xxvij.
=NEFranciſcus Philelfus Gabrieli mauro ſal.
Audo te mi Gabriel q& te a lrfis abdicare nolueris ut
ſolet nõnulli uulgo: ubi ad gerẽdã rẽp.ſe cõtulerit.
Lege ſꝑ aliquid:aut ſcribe cum tibi licet ꝑ publica munera
Magno tibi cõmodo mihi crede: Ir̃æ ſũt futuræ:ſi his uti ꝓ
ingenij tui magnitudĩie præſtãtiaq; uolueris. Nũc ad id qc
petis. Vis em̃ ſcire qd interſit inter feciales & caduceato/
res. Feciales eos fuiſſe cõſtat apud priſcos ꝗ certa iuris ſo/
lẽnitate bellũ hoſtibꝰ indicebaãt. At caduceatores eẽ pacis
legatos:dictos a caduceo quẽ manu geſtabãt: & caduceũ
quidẽ ipſum Apollinem ĩueniſſe & eo donaſſe mercuriũ a
quo ipſe lyra donatꝰ ſit: de qua ꝗqdẽ re apce Horatiũ mẽtio
eſt in eo carmie qqᷣ incipit: Mercuri facũde nepos Atlan/
tis. Vbi etiã patet mercuriũ auctorẽ extitiſſe nõ lyræ ſolũ
ſed & eloquẽetiæ & paleſtræ: & præſtigiorũ. Vale ex uene
tijs pridie Kal.lanuarias. M. cccc. xxvij.
Frã. Phi. Petro thomaſio philoſopho ac medico ſal.
Ecte mones & ꝑamice: ut nõ uitæ minꝰ ꝗᷓ cõſtantiæ
babeã rõnẽ. Fruſtra em eã eẽ cõſtãtiã: quæ ſimul cũ
uita pitura ſit. At ego ut tibi uera loquar & ex animiſentẽ/
tia: nibil eſt qd malim: qᷓ me cõſtãtiſſimũ ſimulq;ʒ gratiſſimũ
& eſſe & hab eri. Multa hoĩm opinioni: multa fame cõſen/
tiẽda ſunt. Nõ em̃ q interi ſit: ſed qc; exteriꝰ ſæpe hoĩes
iudicãt:ltaq; qdiu mihi ꝑ hãc cæli intẽperiẽ integrũ fuerit:
nõ patiar: uel ab imperitis accuſari officiũ meũ. At dixeris:

—

ſatis ac ſuꝑ tuo es functus officio: cũ nõ ꝓmiſſione minꝰ ꝗᷓ

ſpe tua fruſtraris. Et id quoq; tibi aſſentior: uerũ nixius ur/

gendũ:quo pudor meꝰ qlios in pudorem agatuelinuitos.
Itaq; rẽ mihi ꝑgratã facturꝰ es:ſi ꝗd ex te & meæ & amico/
rũ ſlimul rei Paturd excogitaris. Vale ex uenetijs.iij. No/
nas ianuarias. Anno a natali chriſtiano. M. cccc. xxviij.

QFrãciſcus Philelfus Gabrielt mauro ſal.

er O—

— —

Jle ex Venetijs idibus ianuarijs. M. cccc. xxviij.

Vod ſcire a me uis: quot fuerint amicoꝶ paria pri⸗
corũ memoria maxime celebrata: ea reperio quat-
tuor numero extitiſſe: Theſeum ò& Perithoũ: Achillen *
patroclum: Oreſtẽ & Pyladẽ: Phytiã & Damona. Addũt
etiã iuniores apud græcos Epaminundã & Pelopidã. Va/
¶ Franciſcus Philelfus Kyriaco naconitano ſal. di.
Lacuiſſe tibi lras meas & ea quæ de Virgilij marõis
ſnia ſcripſimꝰ in æneida: gaudeo. Qc aũt petis:ꝗᷓ ra-/

— ne Neptunꝰ ab Ouidio naſone cognominat ſit amphi/
trites & fortuna Rhamnuſia paucis accipe. Rhamnuſia ꝗ/

dem nõ eſt fortuna: ut uulgo exponunt magiſtri ludi: ſed
indignatiõis dea: quam græci tui pSει—☛ nemeſin uocãt:
nã cũ narciſſus formæ bonitate abuteret᷑ ſuꝑbiꝰ: recte fin/
git᷑ eiuſmõi dea aduerſus illũ idignata iuſtis precibꝰ aſſen/
liſſe.Eſt em indignatio animi ægritudo aduerſus eũ:ꝗ bo⸗/
nis præſentibus ſit indignus. Nemeſis inꝗ indignationẽ ſi-
gnificat. Rhamnuſia uero dicta eſt a Rhamus: qui ẽ atticæ
uicus: ubi colebat᷑. Cuius quidẽ deæ ſimulacrũ eo in loco

pulcherrimũ fuiſſe tradũt factũ a Phidia ulnarũ in altitudi-

nem decẽe: illudq; marmoreum. Neptunus autem nequaꝗᷓ
eſt amphitrites cognominatꝰ. Dictio illa deprauata ẽ apq
Ouidiũ librariorũ inſcitia. Eſt em̃ fœminini generis: decli/
naturq; more græco. Nominatiuo amphitrite. Genitiuo
amphitrites. Fingit᷑ aũt a poetis eſſe neptuni uxor. Vnde
Claudianus de raptu proſerpinæ ita cecinit. Etiam nereia
glauco Neptunũ gremio cõplectit᷑ amphitrite. Nã amphi
trite mare ſignificat: dicta illa quidem ab εοαι1 amphi cir
cum: & Ipeip trin terrere. Mare em̃ circũ ſe nauigãtis pere
undi terrore inſequit᷑. Ex amphitrite aũt & Neptuno Tri/
ton natus fingitur a poetis. Si quid eſt: qc aliud a me uelis:
nunꝗᷓ fruſtra requires officiũ meũ. Vale ex uenetijs quin/
to Kal.Februarias. M. cccc. xxviij.
(QFranciſcus Philelfus Andreæ iuliano ſal.
ximas tibi gratias habeo mi Andrea: qqd oĩbꝰ in re
s mibi gratificaris. Vellẽ aũt: mibi aliqua te digna
offerret᷑ ccaſio: nõ habẽdæ ſolũ ſed etiã referẽdæ gratiæ

Intelligeres ꝓfecto me unũ omniũ eſſe gratiſſimũ.Itaq; eo
mibi moleſtior eſt: eo inimicior præſentis peſtilẽtiæ uis: q
uniuerſus populꝰ miſere uexat᷑: quo futuꝶ uideo mibi lo⸗
cũ ſublatũ iri: declarandi tibi beniuolentiſſimi animi mei.
Cogor em̃ habere uitæ rationẽ. Quare hic diutius eſſe nõ
poſſim: ea præſertim fruſtratꝰ ſpe:qua duct' ad uos reuer/
terã. Nec ẽ q& quẽqᷓ accuſem præterꝗᷓ cũ ſæuientem fortu
nam ipſam:tum nimiã meã credẽdi facilitatẽ. Vnũ tibita/
men ꝑſuade me tuũ eſſe ſemperq; futurũ. Vale ex Vene/
tijs. i. Kal. februarias. M. cccc. xxviij.

Franciſcus Philelfus Leonardo luſtiniano. ſal.
Vm indies magis atq; magis Venetijs tempꝰ tero
ea duẽt' ſpe: quã mihi tot litteræ tuæ cum pulcher
AIrime Conſtantinopoli agerem: tanta cum charita
te fideq́; promiſerant: ecce nudiuſtertius repente febris
peſtifera ſeruã mibi unam adorta ẽ: quã bodie interemſit.
Quo fit: ut bic mihi diutiꝰcũctãdũ non ſit.Intra qtriduũ ſũ HM
hinc Bononiã uerſus abnauigaturus: ubi ſi boneſta condi/
tionem offendero: ulterius profecturus nõ ſum. Sin minꝰ “”
honeſtam: ad Florentinos me recipiam. Tu ſiquid interaa .
temporis me uis facturum: ſignificato litteris. Nam poſt 4
quatriduum fruſtra ad me ſcripſeris. Vale.ex Venetijs.v.
lIdldus februarias. M. cccc. xxviij. ðð
(ranciſcus Philelfus Franciſco barbaro ſal.
DD triduũ uſq; ad ſummũ ſoluere binc decreui: idq;
a nõ ſolũ quia eoꝶ mihi:quoꝶ ſpe duct'reuerterã in
„Pitaliã: nibil omnino obſeruatũ iri intelligo: ueꝶetiã
ꝙ peſtilẽtia iam me intra cubiculum obſedit. Heriuna mi/
bi ſerua eaq; puellula ſubito morbo & correpta & interẽ/
prtia ſepulta eſt. Quanto igitur uerſer in periculo non tela
tet. Nolim: quantum in me fuerit: ante diem conſtituam
a uiuis decedere: ne qui annorum numerus ſecundũ Py/ R
thagoricos utroq; homiue mihi ſit explẽdus altero exple/
atur. Et ut aperti loquar: uitæ malo ꝗᷓ inani ſpei nulliq; cõ/
ſulere. Nam ſi uixero: & mibi & amicis uſui eſſe potero. In 6
morte enim boni quid inſit: minime intelligo. Vbicũq; au/-
tem ſum futurus: tuus certe ſemper futurus ſum. Vale ex

—,
*

Venetijs.iiij. Ildus februarias.M. cccc.xxvii.
¶Franciſcus Philelfus Leonardo iuſtiniano ſal.
od me bortaris ne ꝓperẽ: neq; deſperẽ. Fore em̃
ut melius mibi Venetijs ꝗᷓ uſꝗᷓ gentiũ conſulat᷑. Hor
taris tu quidẽ recte: modo nõ ſit precio ſpes emẽda. Qua/
re ſi ita certi quicquã intra conſtitutũ tempus allatũ fuerit
ut intelligam non eſſe diutins mibi arandum littus:ſequar
JIconſilium tuum uel in hoc uitæ diſcrimine. Sin aliud nihi
ꝗqᷓ uerba aiaduertero: faciã ut ſcripſi ad te antea. Meq; aut
ad Bononienſis recipiam: aut ad Florẽtinos. Vale ex Ve-
netijs. iij. ldus februarias. M. cccc. xxviiſ.
⸗ ¶ Franciſcus Philelfus Franciſco barbaro ſe al.

Go qd fore nunꝗᷓ putaui:hoc ueſperi nauim inſcen
☛ Qere inſtitui: Ferrariã uerſus nauigaturꝰ. Inde Bo/
oniã petam. Vbi ſi honeſta mihi cõ ditio ꝓpoſita
fuerit: eã accipiã. Nã ſi ſecus ceciderit: concedam ad Florẽ
tinos: quos audio græcæ litteraturæ atq; eloquẽtiæ impri-
mis ſtudioſos. Quicquid egero ꝗprimũ tibi declarabo lit/
teris: quo meos ad me libros aduolaturos cures. His enim
mihiut ſcis: admodũ opus eſt. Vale ex Venetijs ldibus fe
bruarijs. M. cccc. xxVvIJl. c
(ranciſcus Philelfus loanniauriſpæ ſal. 1.
Fryni Bononiã mi auriſpa ſecũdis ut aiunt auibꝰ. Eo/ 4 -r (V
dem em̃ die quo urbẽ ſum ingreſſus: Is aũt fuit ter/
tItilrus: ex quo a te abij: tãtus eſt cõcurſus ad me ſalu/
tantũ factꝰ: nõ ſcholaſticoꝶ & doctorũ ſolũ: ſed uniuerſæ
prope ciuitatis: ut nihil neq; frequentius neq; honorificen
tius dici quæat. Poſtridie uenit ad me nomine apoſtolici
legati Lodouici alamandi cardinalis harelatenſis: Albert⸗
Horentinus uetuſta ac nobili natus albertorũ familia: quæ/
ſtor apoſtolicus: præclarus iurecõſultus & uir omni uirtu/
te præditus. Is ubi me perbumane & perbenigne allocu/
tus eſt: hortatur ut ſecum una ad sardinalem eam: quippe
quẽ diceret eſſe percupidũ uidendi mei. Huic ego ubi ob/
temperaſſem: ad legatumq; ueniſſem: eſſemq; breuiapud

W

eũ:ſed nõ incõmoda uſus ora tione:tanta me is cũ hilarita

te & cũ tãta uerboꝶ bonoriſicẽtia excepit: ut nibil neq; hi

i poſſet. Deinde permulta eſt
refero: ne uidear cuiqᷓ am/

6⸗ ₰
0110 EtI 6

ultro pollicitus:quæ iccirco

muneri cum ſalario aureum quadringentorum quinqua/

tum uero & quinquaginta priuatim mihi legatꝰ ip̃e daturꝰ
ẽ: fecitq; iã mibi quiquagita num erari: addiditqʒ alia plura
dono ad uſum cultumq; domeſticum. Quare quantum li/

martias. M. cccc. xxviij.
Franciſcus Philelfus Marco cannetolo
equiti aurato ac iureconſulto ſal.
Vibus me laudibꝰ heſterno ueſperi extuleris apꝑce
præſulem hbunc noſtrũ apoſtolicũ legatum plæriq;
uiri graues & amici mibi renũciarũt. Ego autẽ & ſi
miratus certe non ſum: quod eũ ornaueris: qui te & amat:
& obſeruat plurimũ: malo tamẽ de me poſthac partius lo/
quaris: ne te qui grauiſſimus & habearis & ſis: minus con/

at ne ſentio quidem: quæ tu tam fideter & tam amplo ore
NWNaeaffirmes & prædices: ſed facis tu ſane ꝓ magnitudine:
„ & benignitate animi tui: qui eos oĩs tun ſimilis eſſe iudicas:
quos in amicitiã tuam admiſeris. Itaq;ʒ tibi habeo gratias: ꝙ;
me tuũ eſſe dilucide cognoris. Vale Bononiæ ex ædibus
noſtris. xij. Kal. Apriles. M. cccc. xxviii.
— 7* ranciſcus Philelfus Ioanni auriſpæ ſal.
Olluce quẽ petis: dabo ad te ꝓpedie: ea tamẽ lege:
NJut cõmodato accipias non dono: hoc eſt ut cum eo
Ruſus fueris mibi redendum cures. Ambroſius monachus
camaldulenſis dedit ad me ſuperioribus diebꝰ litteras hu/
manitatis plenas & officij: eaſq; græco ſcriptas eloquio.
&α Tiν ροασ1ρ 6β60XοοιXαα1τ⅝⅞ αXα1π11ει1ιπ
pRρa His me uebeméter bortatus eſt: ut Floretiæ qᷓ bo/
noniæ eſſe malim: ſeq; daturũ operam eſt pollicitus: ut ho

bitioſior.Et ne te diutius morer: ego Bononiæ ſum futurꝰ
præfectꝰ annuo docẽdæ oratoriæ & moralis philoſophiæ

ginta: quorum trecenti ſoluunt᷑ mibi ex ære publico: cen/

— - —— —

cet ſperare qᷓ optime nobis hoc initio conſultum intelligo.
Vale mi Auriſpa: & me ama ut facis. Ex Bononia. vij. Kalẽ.

Jſideratũ in laudãdo iudicent. Non em̃ ipſe de me ꝓfiteor:

neſtiſſima mibi cõditio offerat᷑. Ad id ego ob eam rem ni⸗/

—. —

— er

hil reſpondi:quod & hic ago pulcherrime: & nulla emolu
menta cũ grauitate & cõſtantia cõferẽda cenſeo. Vale ex
Bononia pridie nonas apriles. M. cccc. xxvViiij.
Eranciſcus Philelfus. Leonardo luſtiniano ſalu.
Oannes corbiciꝰ mercator florẽtinus meo noie te
adibit:ut meos ſibi des ad me libros una cum rebꝰ
omnibus:quas depoſui apud te. Quod ut facias: te etiam
atq;ʒ etiã rogo. Nã his diutius carere non poſſum. Vale ex
Bononia. x. Kalen. maias. M. cccc. xxviij. .
NFranciſcus Philelfus. Antonio capanorenſi.ſal.
Vod iam diu meas nullas acceperis litteras: aliud
certe nihil fuit in cauſa ꝗᷓ tuũ diuturnũ ſilẽtiũ. Quo
factũ eſt ut putarẽ te quærendæ pecuniæ magis ꝗᷓ
colẽde amicitiæ factũ ſtudioſum. Itaq; uerebar:ſi ad te ſcri
ſiſſem: ne importunus magis ꝗᷓ officioſus accederem.
Nunc autẽ lecta pulcherrima tua ad me epiſtola: intellexi
redijſſe iam muſas cum uetere amico in gratiã. Quarenõ
poſſum non gratulari mutuæ noſtræ beniuolẽtiæ: quæ uł
J abſentis uiciſſitudine litterarũ conat᷑ præſentis reddere.
“ Quod quidẽ humanitatis ac benignitatis officiũ ne utiq;
prætermittamꝰ: æque ſperare de te debeo: ut de me ipſo
pPoſſum ĩmutabilit᷑ ꝓfiteri. Qc aũt laudas meã abitionem
a Venetis: gaudeo cõſiliũ meũ ome laudari abs te uiro &
optio & prudẽti mihiq; amiciſſimo Nã qc ſcire cupis ꝗqᷓ me
delectat bononiẽſis mãſio: delectat ſane plurimũ. Nam d&
ſimaꝶ oĩm artiũ ſtudiũ uæ Præterea qc me maxie
delectat oĩbꝰ ſum gratiſſimꝰ. Faciat deꝰ ut nobis hoc gau/
dij ſit perpetuũ. Tu uale:& ſi quid eſt qce poſſim tua cauſa
feribe.Ex bononia. iij.Ildus maias. M. cccc. xxviii.
FPranciſcus Philelfus Nicolao fabæ philoſo-
pho ac medico ſal. =
Veris a me certior fieri: Vtrũ Ariſtoteles in æthi- —–
cis ad nicomachũ circa principiũ primi libri ſcriptũ
reliquerit apud græcos: ideo bene oſtenderũt bonũ eſſe:
qc oĩa appetũt:an potius bñ oſtẽderũt ſãmũ bonũ:qqc oĩa

EI
appetũt. Ego aũt &ſi mibi uideor cõiectare:quid ea me ro
ges: obſequar tñ uolũtati tuæ: & id quidẽ nõ ea ratione: ut
ſis mineruã doceã: ſed ne uel iprudẽtior uel inſolẽtior iu⸗
dicer: ubi minꝰ ad rogata reſpõdero. Tu uero quæ ab me
diſſerent᷑: cõſiderabis oĩa diligent᷑.Dein qq tibi uiſũ fuerit
minꝰ recte dictũ: id mihi ut ſignifices rogo. Longe eni diſ/
cere malim: qᷓ docere: præſerti abs te eruditiſſimo grauiſſi⸗
moq; philoſopho. Omniũ primũ bæc duo audeo ꝓfit eri:
nec ee uerbũ copulatiuũ ut dialectici uocant: nec itẽ ſum/
mũ eo loco apud Ariſtotelem ſcriptũ inueniri: quorũ etiã
alterũ nõ ſit admodũ neceſſariũ: eẽ uero oĩno abſurdũ:
ambo quidẽ hac rõne. Proponit Ariſtoteles in hoc prooæ/
mij ſui principio ea: quæ in uniuerſo æthicorũ oꝑe præce/
pturus accedit. Ea uero duo ſunt præcipua ſecũdũ dupli⸗
cem finem eorum: quæ expetũtur in uita. Quædam enim
expetũtur propter ſe & propter aliud: Quiddã uero ꝓpt
ſe tantũ. Sola fœlicitas ẽ: quæ expetit᷑ propter ſe. Quippe
quã conſecutꝰ qui fuerit: nihil reliquũ in bonis:qd ſibi ex
petendũ ducat. At reliqua bona oĩa &ſi propter ſe digna
ſunt quæ expetant᷑: ea tñ natura ſũt: ut etiã eui cõtigerint
einõ ſatis ſint: quo minus ali uid appetat. Nunꝗᷓ eni quie/
ſcit hbominis deſid eriũ: quoad non id fuerit adeptus: ſupra
qe bonũ aliud ẽ nihil. Hoc autẽ cum ſummũ uocamus d
ultimũ & maximũ bonum: tum uno communiqʒ; uerbo ur
folicitatẽ uel beatitudinẽ. Recte igit Ariſtoteles in buiuſ
modi ꝓpoſitiõe a bonis particularibꝰrem ipſam aggredit᷑

ut ex ijs q omniũ ultimum eſt per inductionem inferat.

Quis enĩ ambigat:ſi finis cuiuſq; artis quo ad uitã actiuam
appetitur: tanqᷓ bonum quoddam ipſius: & eodem modo

quo ad uitã cõtẽplatiuã: finis cuiuſq; ſciẽtiæ affectat᷑:cõſen

⁶ .

taneũ eſſe: ut quidam ſit finis omnium ultimu s: ad quẽ re⸗
liqui referant᷑: hoc eſt q& reliqua omnia affectent. Bonum
enĩ & finis: ut noſti cõuęrtunt᷑. Actio aũt duplex eſt:inte-
rior & exterior. Et intet᷑ior ꝗdẽ ea:quã græci &&nS Eid
noĩiant: Nos uero ſuo proprioq; uerbo agilitatẽ: banc uos
plæriq; operationẽ appellatis: aut actũ primũ: at exterion
ſimpliciter actio dicit᷑: ad quã ipſam interior ueluti dux
„

1

gu
ne
ſe⸗

ſe

4

e — ——

— — — SHS — —

ad res gerendas. Idẽ etiã de electione oſtẽdit: ſecundum
quã oĩs ẽ actio. Cum igit᷑ cætera bona oĩia particulareſqʒ fi-
nes ad ultimũ finẽ illũ bonũq;ʒ referant᷑:ſubdidit Ariſtote/

les:non abſurde ſuꝑiores philoſophos pulchre oſtendiſſe

bonũ illud ſcilicet ſummũ:qc oĩa affectant:id ẽ ad quod in
feriora oĩa referunt᷑.Quare ſi ſummũ etiã appoſitũ minus
fuerit:intelligit᷑.Itaq; q ꝓpoſuerat latius ac dilucidiꝰ oſtẽ/

ſurus:cõtinuo ſubijcit diterẽtiã quãdam eẽ finiũ: cum alij

ſint quædã c εvτνα boc interiores actiões ſeu agilita⸗
tes tm:ut in ſpeculatiuis ſcientijs: alij præter illas oꝑa quæ-/
dã:ut in actiuis facultatibus uſu fieri uidemus: & ita multa
ꝑcurrens:tandẽ docet qui ſit agibiliã omniũ finis.Nam qqæ
aiunt ꝑ definitionẽ dixiſſe Ariſtotelem bonum eſſe qce oĩa
appetũt:ſtulta ſane definitio uideri quæat:non ſolũ ꝙ nul
la e copula hmõiĩ textu græco:ſed etiã ꝙ ea definitio non
magis boni eẽt:q̃ aliarũ rerũ ꝓpe innumerabiliũ. & ſi de/
finiendi ꝑitiã tenerẽt: nunꝗᷓ in tãto uerſarent᷑ errore. Præ
terea de hoĩs hono loquit᷑ Arſtoteles: ns ignis:nõ lapidis
nõ pecudis. Et ita infinita ſunt quodãmodo:quæ a tuis iſtiſ
philoſophis deprauant᷑: corrũpunturqʒ. Quo fit:ut eo ſis
dignus maiore laude:ꝙ nullũ uelis errori locũ apud te eẽ.
Cæteꝶ qd modo dicebã: hæc uelim: expẽdas argutius:q
mihi ſententiã tuã liquido declares. Vale ex Bononia ex
vædibus noſtris pridie Ildus maias.M. cccc.xxviiij.

— (EFranciſcus Philelfus loanni auriſpe ſal.

monitionẽ tuã libẽter admitto: ac ꝓbo. Idem eti
am ex alijs audiui. Si res ut cœpit: proſpere ſucceſ/-
tit:nuſꝗ hinc mouebo pedẽ. Sin alit᷑ acciderit: P

tꝑe nauigabo.Nã neſcio ꝗd mõſtri hos inter ſe ciues alere

audio. Q ne ꝗd pariat magnæ calamitatis: nõ poſſum nõ
uereri. Ego aũt in omnẽ fortunã paratus ſum. Vale ex Bo/
nonia.vi.Kal.iunias.M.cccc.xxviij. ”
¶ Franciſcus Philelfus Leonardo luſtiniano ſal.

Arrauit mibi Ioannes corbitius: quata me beniuolẽ
.—. n tia cõplecteris: & qᷓ de nobis non modo amice:ſed
etiã honorifice es locutus. Addiditq; te propediẽ

effectuꝶ: ut ułuenetijſ uł patauij ꝗᷓ honeſtiſſime c polſim H

quare nõ eẽ opus: ut libros ſibi meos ad me dares: cũ apd
uos ſim ꝗᷓ honorificentiſſime futurꝰ. Beniuolentia tua mi/

bi certius nihil eſt. Itaq; mirandũ nõ eſt:ſi de me ſemꝑ ami
ce atq; honorifice & ſentis & loqueris. Tibiq; habeo gra-

tiam: ꝙ das operã & priuatim & publice: ut oẽs intelligãt
me tibi eſſe cariſſimũ. De meo autem aduos reditu nibil ẽ
hoc tempore quod labores. Ea enim mihi apud bononiẽ/

ſes conditio eſt: ut binc honeſte abire non liceat. Noſti tu

ſane iampridem meum ingenium:ꝗᷓ pluris facio quod bo⸗
neſtum eſt: qᷓ qg utile. Itaq; rogo te ꝗᷓ poſſum diligentiꝰ ut
& libros & cæteras res meas cures ire ad me ꝗᷓprimũ. Hoc

mihi facere gratius hoc tempore nihil profecto potes. Va

le ex Bononia Kal. iuniſs. M. cccc. xxvVIij.
¶ Franciſcus Philelfus Gaſparino bergomenſi ſal.

noĩe: atqʒ ſaluere iuſſit: petijtq;ʒ:te facerem certio/

aũt ſcire de me cupiebas: iccirco paucis oñdi: ꝙ is Galeatiꝰ
tũ me primũ adiuit:cũ iã eẽt equũ aſcẽſurꝰEgo ĩ itallã redij
eo cõſilio:ꝛut Venetijs apud ueteres amicos uitã agerem.
Exiſtimabãqʒ mibi honeſtiſſimã propoſitã eſſe fortunam:

ſed mea me plurimũ fefellit opinio.Nam lõge illic erã de-⸗

⏑

teriore futurꝰcõditione:ꝗᷓ pro pactis ꝓmiſſiſq; deberetur.
Itaq; cœpi ex tꝑe cõſiliũ.Meqʒ Bouoniã recepi. Qua in ur⸗
be & ampliſſima & bonarũ oim artiũ ſtudijs munitiſſima
honeſta oĩa ſecũdaq;ʒ ſunt. Id quod ex optimis filijs tuis Io⸗

anne: Auguſtino atq; Guniforto cognoſcere potuiſti. Ex ꝗ

bus ipſis ego de omni re atqʒ ſtatu tuo certior factus ſum.
Tibiq; plurimum gratulor:ꝙ apud eum es pricipem: quo
bæc ætas nibil habet neq; illuſtrius neq; præſtantius. Vale
ex Bononia pridie Idus lunias. M. cccc. xxviij.
¶ Franciſ. Pbilelfus Ambroſio monacho camalduleſi ſal.
Vod me nõdũ uiſũ tãta bumanitate ꝓſequeris ut
iam nõ modo diligere:ſed amare etiã uidearis: ha/
beo tibi gratiã equidem ſin gularẽ. Es eni ingenio & facili

Aleatius mediolaneſis aulicꝰ ducalis me adiſt tuo

Hrem quo in ſtatu eſſem: ꝗppe qui id a me intellige-
re cuperes: Ago gr̃as tuæ bhumanitati: qe tã beniuole me-
cũ agis. Faciſq; nibil alienũ a ſingulari meo erga te aio. Qc

T
& perbenigno. Quas autẽ mihi laudes tribuis: eas aſcribo
bonitati & manſuetudini tuæ. Non enim is certe ſum:quẽ
tanti facere debeas. Itaq; nõ poſſum te nõ exiſtimare ingẽ
ti uirtute præditũ: qui ea de me prædices: quæ eẽ oportet
in eruditiſſimo eloquẽtiſſimoqʒ; & ſapientiſſimo quodam
uiro ac plane tali:qualẽ te iã binis litteris ꝑſpicue eẽ digno
ſco.Faciat deꝰ ut aliqñ (qc tãtoꝑe deſideras) una eẽ poſſu/
mus quo: mutuo cõſpectu iucundiſſimoq; affatu uti liceat.
Ad cæter a uero quæ ſcribis cõmodiꝰs dabit᷑ reſpondẽdi tẽ
pus.Nã ĩ præſentia publicæ occupatiões me lõgiorẽ tecũ
eẽ nõ ſinũt.Vale ex Bononia. iiij. Kal. iulias. M. cccc. xxviij
Franciſcus Philelfus Antonio capanorenſi ſal.
Rationẽ quã petis:dedi ad te. Miror aũt tam repẽ
te ea de re apc uos rum ores ĩcrebuiſſe. Qcł aũt læ
taris nomen noſtrũ iã late ꝑ italiã in oĩm ore uerſari:ne me
rideas: uereor. Nõ em̃ is ſum: qui mei ipſiꝰ ſim neſciꝰ. Itaq;
tibi cauẽdũ ẽ:ne aut me aut teipſũ fallas: quoꝶ alterũ iiu/
ſticiæ: alterũ aſcriberet᷑ ĩprudetiæ. Nec præterea te latet
rumoribꝰ credi nõ oportere. Ego aũt quãtũ anniti potero
dabo operã ne ſecũdi iſtiuſmodi rumores falſi oĩno extitiſ
ſe uideant᷑. Vale ex Bononia nonis iulijs. M. cccc. xxviij.
ranciſcus Philelfus Victorino feltrenſi ſaal.
Riſtotelis artem ad Theodecten qc antea te mo-
S iex Cõſtãtinopoli dedi ad uirũ clariſſimũ Frãciſ
cũ barbarũ:ed cõſilio ut eas tibi reddẽdas curaret. Quod
ab illo factũ nõ eẽ miror.Itaq; uelim: ad eũ litteras des: atqq
libros repetas:quos ſi minꝰ qprimũ ad te miſerit:tunc ego

iuſta utar expoſtulatione. Qck de meo ſtatu uis certior fie

ri: nos hic ualemus perbelle. Suntq; nobis ſecunda omnia:
id quod indies magis fortunet deus. Vale ex Bononia. iij.
Kal. Auguſtas. M. cccc. xxviij. H
Franciſcus Philelfus Bartholomæo fracãcçano ſal.
Riplice eſſe uitã hominibus præcipue expetendã
præſtãtiſſimi philoſophi tradiderũt. Cõtẽplatiõis:
Actionis: Fruitionis. Cõtẽplatiua tota ẽ animi:cui ſapien/
tia dux ẽ. Actiua corpori maxime opitulat᷑: quã prudẽtia
moderat᷑ & regit. Quæ uero in fruendo uerſat᷑: cam refe-
iij

runt ad uoluptatẽ: quæ ipſa qualis fit: difficile eſt dictu. Et
ne id quidẽ mirũ: habet enĩ magnos oppugnatores. Nam
qui ita ſtatuit uoluptate: ut nibil babeat cũ ratione coniun
Cctũ:is ab eneruata pecude nibil differt. Sed quæ uoluptas
eſt ſecũdũ honeſtatẽ: hãc nõ multo ea puto inferiorẽ ſi re/
QGe uelimus interpretari: quæ uera eſt uoluptas & chriſtia
na. Eſt eni poſita & cõſtituta in ea animi fecuritate trãquil/

litateq; in qua nulli inſun t ſtimuli: nulli tumultuarij motus:

D . nullæ pturbationes. Et banc quidem greci &Xια— alypi
an nominant: quã nos haud abſurde appellemus indolen/
tiam. At ſunt: qui inſimulent uoluptatem eſſe ſolius corpo

ris ac turpem: quaſi cum dicimꝰ: Tuæ mihi litteræ uolupta
tem incredibilẽ attulerũt: nõ animũ lætari dicimꝰ: ſed cor-

pus: & id turpiter. Excedat e medio i ſtiuſmodi oĩs calũni/

oſa interpretatio: & ad animũ eni & ad corpꝰrefert᷑ uolu-

ptas. Nec aliã id uerbum ſignificationẽ apud nos babet: ꝗᷓ
uAobpii bedone babeat apud græcos. Hedone em̃ & ani-

—
* T.

miẽ & corporis: poteſtq; & boneſta: & turpis eſſe:ſecũdũ

aut rõnis aut temeritatis uſum. Præterea æque iter animi
pona uoluptatẽ reponit Ariſtoteles ac prudẽtiã & uixrtu/
tem. Nec ſane uero: ut mibi uidet᷑: inſimulãt epicurũ: quẽ

uoluptariũ ac laſciuũ dicũt: cũ illũ & tẽperantẽ uirũ fuiſſe

cõſtat & eruditũ & grauẽ. Cuiq; præter crebriora morda/

cioraq; cauilla: qbus in cæteros philoſophos utebat᷑ :aliud
arbitror obfuiſſe nibil. Cæterũ cõſtat eũ uirũ nõ de corpo

ris ſed de animi uoluptate & ſenſiſſe ò&& diſſeruiſſe. Sed ut
epicuꝶ reliquoſq; illpriſtinæ antiꝗqtatis phbiloſophos:qbꝰ
uerus deꝰ oĩno erat ignot⸗ :omittam“: ego eã arbitror lau/
dabilẽ uoluptatẽ & maxime expetẽdã: uæ ex intelligen

tia ueritatis: & ex actiõe totiꝰ honeſtæ uitæ cõſlat᷑. Verita
tem uero in ijs rebꝰ ſitã exiſtimo: quæ fũt incõ mutabiles

d& æternæ. Quid aũt aliud ſit huiuſmodi præter unũ & im

mortalẽ deum: baud quaꝗᷓ intelligo. Actiones uero ad ue-

ritatis intelligentiã ita iudico oportere accõmodari: ut ſci

amus eas oĩs ad imperiũ ſapiẽtiæ eſſe referẽdas. Sapiẽtia
em̃ ſola eſt ea: quæ tãꝗᷓ regina quædam & imperatrix ſeq;

ipſa cõtenta: quo rerum iſtarũ inferiorũ & tẽ poraliũ cura.

4

on⸗
ter
pr⸗
uin
te
4
1
1
6
.
4

—

T
. 1 omni ſoluta:in ſempiterni ac ſupremi illius boni lucẽ & in-
un tendat & figat intutũ: cæteris moꝶ uirtutibus prudentiã
tun præficit: quæ præbitoris iuſtar per ſingulas actiones ſingu
ts ks pro ſuo cuiuſqʒ officio faciunda tribuat. Moralis igitur
1e/ uirtutes oĩs ad prudentiã referamꝰ: oportet: quæ rationis
i eſt uirtus:at prudentiæ ſapientia dominat᷑:quæ tota eſt in
i⸗ tellectus. Qui autẽ ita uixerit:qui hũc negat in ſumma uo-
ls: luptate uerſari ac plane fœlicem & beatũ eſſe:is mibi non
bl ſtultus modo: ſed fatuus & inſanus uidetur exiſtimãdus.
, Quid em̃ huic obeſſe quæat:quo minus ſemꝑ ſit compos
ſui: & nõ modo nulli ſeruiat turpitudini:ſed honeſta ſp &
2 cogitet:& loquatur:& faciat? Gratulor igit᷑ mi Fracangane
. tuis laudatiſſimis uitæ inſtitutis: qui te ita contemplatiuæ
. uiuẽdi regulæ dicaris: ut ab aſſiduæ actiõis morũq;ʒ uirtuti⸗
bus nunꝗᷓ abhorreas:quinpotius unus ſis: qui æque omni/
A4 bus proſis & conſilio & oꝑe atq; ipſi tibi: tamq; ibi uolupta
1 tem cenſeas eẽ maximã: ſi bonitatis tuæ participes omnis
i efficias: qui ſe homines eſſe ꝗᷓ pecudes maluerint. Quos
mi ego de te rumores cũ audio: audio autem quotidie: ita læ
ta,. tor pro noſtra uetere beniuolẽtia: ut præ læticia uidear al-
le tius attolli atq; exiliri. Quid autẽ futurum putesſi detur
ſe unꝗ́: ut una eſſe poſſimus?Id uero cũ hoc tempore nobis
loy ſit intercluſum:tuæ erit uel humanitatis uel officij: ut uiciſ/
ud ſlſitudine litterarũ tolla᷑ omnis corporum dijunctio. Hoc
vo erit utriq; noſtrum non minus facile ꝗᷓ iucũdum. Vale ex
ut Bononia Kal. Auguſtis. M. c ccc. xxvii.
fFranciſcus Philelfus loanni auriſpæ ſal.
l/ Ntonius capanorenſis:qui a principe lucẽſi orator
en it ad uenetos:ẽ mihi ab ipſa adoleſcentia cõiunctꝰ
ta tãta familiarite: ut uix mihi eiꝰ cõſuetudine ſit dulciꝰ ꝗqcꝗj.
85 Nã & patauij ante meã nauigationẽ ĩ Thraciã fuimꝰ cõdiſ
n cipuli:& ea ẽ urbanitate morũq; elegãtia ut uel ipſos lapi-
2 des excitare quæatĩ amorẽ ſui. Noꝗd loquar de præſtãti
ei hoĩs ingenio & facũdia: qd de liberalitate & animi gratitu
diue? Dignꝰ eſt ꝓfecto quẽ ames: q& ſi feceris egregie: me
4 nõ mediocri abs te beneficio attectũ iudicabo. Vale ex Bo
1 nonia pridie nonas Auguſtas. M. cccc. xxviij.

1II.

prancil: Philelfus Nicolao fabæ philoſopho ac medico ſal.

Ridie idusmaias unas ad te lr̃as dedi: ꝗbꝰ ad id re/

oñderũt ſũmũ bonũ: q oĩa appetũt:an potius bonum eẽ
q oĩa appetũt.Ipſe aũt reſpondiſſe memini: neq; ſummũ
inueniri apud græcos: id q& fœlicitatẽ ꝑ inductionẽ ſignifi

caret: nec item eẽ quod ipſum uerbum: quandam præ ſe

ferre uideretur uel definitionis uel deſcriptiõis ſpeciem.

Multaq;ʒ in eam rem ſum locutus: quæ tibi audio probari:
utpote quæ a philoſophiæ præceptis non abhorrent. At

₰*

ego ſane cupiebã te diſſerentẽ audire: quid ea de re ſenti/
rês. In præſentia uero poſteaqᷓ admiſiſſe te animaduerto:
quæ ꝑ id tẽporis ſcripta ab me ſunt:illa ad te epiſtola: apte
loquar ut textus ille apud græcos habet. Dicit enim: Ideo

pulchre oſtenderũt bonũ qc oĩa appetũt. Noſti enim finẽ
d&½ bonũ iuicẽ cõuerti. Quare cũ propoſuiſſet oẽm artem
& oẽm ſcientiã: eodẽq;ʒ modo & actionẽ & electionẽ bonũ

quoddam appetere: ex ijs cõcluſionẽ quãdã inducit ſupe/

rioris philoſophos pulchre oſtendiſſe uel etiam affirmaſ-⸗
ſe aut ſtatuiſſe potius bon ũ: ſcilicet illud: qe omnia appe⸗/
tunt. Nõ eni ratione ſolũ: ſed etiã ui naturæ oĩa ferunt᷑ ad

finem ſuũ. Hanc autẽ propriã eſſe ac uerã Ariſtotelis ſen/

tentiã patet alio loco: cum in ſecundo magnorũ æthicorũ

libro de uoluptate loquens: quam ipſam bonum eſſe uult:
ita ſcriptũ reliquit ad uerbum. Propterea uideretur uide/
licet uoluptas eẽ bonũ:q hanc oĩa appetũt.Ex quibꝰ qui⸗

dem uerbis baud obſcure patet Ariſtotelẽ intellexiſſe de

bono rei ſenſitiuæ: qe; non cadit neq; in ignem: neq; in lapi
dem: neq; in aliud qcquã: quod ſenſu careat. Sed hac de
re alias. Habes tu ſane: & qualis ſit apud græcos Ariſtote-
lis te æxtus: & quo pacto intelligi oporteat. Nam reliqua tu
pro ſingulari tua eruditione & ingenij ma gnitudine: ſum/
maq;ʒ prudentia ſi uniuerſum Ariſtotelis proomium dili/

genter conſiderare uolueris: dilucide perſpicies. Inuenies

enĩ ex multiplicibus finibus unũ tandem offerri finem: ad

ſpõderã: qc ex me quæſieras de Ariſtotelis textu
Nin ꝓ œmio primi libri æthicoꝶ ad Nicomachum fi
Hiã circa pricipiũ. Quæſieras em: ſit ne ĩ textu græco. Iõ bñ

quem cæteri omnes ſint referendi. Vale Bononiæ ex ædi
bus noſtris nonis Auguſtis. M. cccc. xxviij.
Franciſ.Philelfus Pallãti Strogæ equ

,

iti aurato ſal.

agitari ſit aggreſſus proximis diebꝰ:& quãtũ iã im/
pẽdeat naufragiũ: quia noui nõ eſſe obſcurũ tibi: illud dũ/
taxat ſignificabo:rem omnem eſſe penes cannetulos. Al/
terius factiõis principes magna ex parte uitæ magis:ꝗᷓ de/
coro conſulẽtes:urbem deſeruerũt: alij alio ſe recipietes.
Nicolaus Tholentinas:quem ſub fœderibus inter paciſcẽ
dum cannetuli cum magna coniuratorũ manuduẽtu Lo/
douici ſeuerinatis clam adorti: ingenti detrimento affece/
rant: Immolam fugiens contendit: ubi etiam eſſe in hanc
diem cũ reliquijs exercitus narratur. Ioannes eius fili: qui
a patre datus Bononiẽſibus obſes fuerat: ne quid trãſeun/

tes milites aut iniuriæ aut maleficij:in Bononienſi agro in-

ferrent:poſt has perpetratas inſidias in carcerem eſt con/
iectus. Hic omnia tumultuaria ſunt atq; turbulenta. Cardi
nalis bharelateſis Lodouicꝰ*: qui in hac urbe ꝓ Martino põ/-
tifice maximo legatũ geſſerat: erepta ſupellectili precio-/
ſiſſima & maxima: amiſſiſq; bonis oĩbꝰ: binc abire ꝑmiſſus
eſt: uel expulſus potius. Quæ ſutura ſint: ipſe coniectato.
Quare ſequi inſtui adhortationẽ & cõſilium de me tuum.
Haud em̃ debes eſſe oblitus:quæ mecũ nuper locutus es:
cũ hac iter faciens ex brixiana obſidione uel deditiõe po/
tius in patriã reuertiſti. Si honeſta mibi apud uos cõditio
propoſita fuerit:iſtuc ibo. Vale ex Bononia.iij.Kalẽ.ſeptẽ/
bres.M.cccc.xxviiſj. ¶ Frãci. Philelfus loã ni auriſpæ. ſal.
nt hic oĩa ꝓcellarũ tepeſtatũq; pleniſſima ob häc
reipubliæ ab eccleſiaſtica ditione defectionẽ. Deꝰ
beneuertat.Bononiẽſes ipſi de ſe uiderint. Ego mi
hi atqʒ rebꝰ meis oino cõſulere inſtitui. Nõ em̃ tutũ eſt mu/

ſieis inter gladios ſicaſq; uerſari. Iamciuili cruore madẽt oĩa.
ullus bic ocio:nullus paci relictꝰ eſt locꝰ in tãtis diſcordia⸗

rum ſeditionũq;ʒ fluctibꝰ.Itaqʒ Forẽtiã petã: neceſſe ẽ. Nec
ſum obitꝰ cõſili tui. Sed neceſſitati parẽdũ eſt. Tu ſiqd me
lius habes: oſtẽde. Vale ex Bononia idibꝰ Septẽbribꝰ. M.

Ononieſis huius reipublicæ ſtatus quibꝰ procellis

8 dicto illo admonemur: qm tẽpus co/

Vid ſapienti
noſcedũ eſt: admittere cogimur cõditionẽ: quæ
offert᷑: præſertim cũ ſubdideris fore: ut in ꝓximũ

ęlle. Haud em cõſueui unꝗᷓ ſeruire nũmis: ſed ijs potius uti

pro ſeruis. Verũ hæc tu pro tua benignitate ꝗ amiciſſime
curabis. Ego me interim accingam itineri. Vale ex Bono

nia. xiij. Kal. Octobres. M. cccc. xxviij-
Franciſcus Philelfus Nicolao nicolo ſal.

—

re mime decreui. Itaq; ſi boc laboris ꝓ tua hũanitate capeſ

ſeris: rem mihi facies nõ minꝰ gratã: ꝗ neceſſariã. Mulis mi
bi ſex opus eſt. Q& precium pro conuectione pepigeris: li

6. berrime præſtabo. Quæ mihi coſmi medicis noie pollice-/
ris: & audio libent᷑:& ut ei me cõmẽdes:te rogo. Ambroſi

um Monachũ: ut meis uerbis ſaluere iubeas: a te peto. Ya

le ex Bononia pridie Kal. octobres. M. cccc. xxviij.

Væris qd ego de uirginitate ſentiã: cũ ſint nõnulli

ci: nec ullũ eius extremũ: qcè inter parũ nimiſq; uerſatur
ſed cõtrariũ prorſus. Rem ſane quæris nõ paruã neq; con/

bi repetẽdũ eſt: quo non ueri

annũ plus mihi ſalarij det᷑. Quare quos trecẽtos aureos mi
hi recipis in hũc annũ noĩie tuæ florẽtiſſimæ reipu.iĩta mibi
datũ iri uolo:ut ſine quotidianis moleſtijs ij mihi ſuis tẽpo
ribus numerent. Exiſtimo tibi cõſuetudinẽ meã non eſſe
ignotã: non modo fœnerari nõ didici: ſed ne parcus quidẽ?

WVod ad cõſtitutũ diẽ Florẽtiæ menõ uideris: aliud
nibil fuit in cauſa ꝗᷓ inopia mulionũ. Nam ſine m ulis
quibus & libri && reliqua ſupellex quã ab uſq; Conſtantino

poll in italiã aduexi mecũ: iſtuc cõuebat᷑: pedẽ binc moue.

Franciſcus Philelfus Bartholom æo fracãgçano ſal.

qui eã uirtutẽ eẽ negẽt. Nõ em̃ tẽperãtiæ eſſe ſpe /

tẽnendam: ut qui cælibatũ coniugio prætaleris: nã quã in
muliebri ſexu uirginitatẽ dicimus: eam in uirili nõ uirgini/
tatem ſed cælibatum prſſci uocãt: cupias pro tua in me ſin
gulari beniuolentia tuã animi grauẽ probatiſſimãq; ſentẽ/
tiam meis etiã aliquibꝰ rationibꝰ cõfirmari. Itaq; altius mi/
tati minus ſatiſła ciã: ꝗᷓ tibi ho/

— mini amiciſſimo & optimo. Omniũ primũ hoc nobis ꝓpo/

— — — — — — — „— —

—A Gr5r5 ſ

— — —⸗

mẽ nõ aſpernat᷑. In eo eni: quod tris eſſe dicimꝰ

T
E
—
—

ſitum eſſe uolo:ita cõiugiũ uirginitati ſubijci: ut paremnu
merũ impari. Quæcũq; paria in arca Noe ſeruata ſunt ani
malia: ea imunda fuiſſe quis ambigat? Et unus eſt deus: ò&
numero deus ĩpare gaudet. Vt igit᷑ impar numerꝰ mũdus
eſt:ita paria oĩa imundiciæ ſunt obnoxia. Qc etiam idem
poeta Virgilius Platonẽ Pytha goricoſq; ſecutus :cũ mini/
me ignoralſſet: facit in ſeæto æneidos libro Deiphobum ta
lia locutum. Ne ſæui magna ſacerdos diſcedam: explebo
numeꝶ: reddarq; tenebris. Reſpondet inquã Deiphobus
turbatæ Sibyllæ: ne ob præſentiã cõfabulationemq; ſuam
iraſcatur: quoniam cõtinuo diſcedet: numerumq; diminu/
et:imparem ſcilicet & ternarium. Nõ enim buiuſmodi nu
mmPerus conueniebat apud manes: quibus etiam dum uano
gentium more ſacrificaretur: non impari: ſed parinumero

aræ dicebant᷑ duæ. Nam dijs ſuperis tris aras poni mos fu/

eęgrat. Verſabat᷑ enim ſuꝑſticioſa illa gẽtilitas in eo quoq; er

rore:ut & bonos quos uocabat: & malos deos uenerãdos

opinaret᷑: alteros quidem ut eſſent ꝓfuturi :malos autem
ne nocerent. Nonne idẽ Maro platonicus quidem Pytha
goricuſq; poeta in animi quoq; partione ternario impariq;
numero uſus eſt? Quid enim cum ait: Celſa ſedet æolus ar
ce ſceptra tenẽs: mollitq; animos & tẽperat iras: aliud ſen
ſiſſe arbitremur poetam prudẽtiſſimũ: qᷓ animi rationem

culius ſedẽ in cerebro tanꝗ;ᷓ in arce eſſe uoluit: eiuſq; & cu/

piditates & iras ĩ carcere quaſi quodã ĩtra præcordia iecur

gqrelegatas æoli ſceptro: hoc ẽ rõnis imperio molliendas

tẽperandaſq; ſubiecit: illã quidẽ imparis numeri concluſio
ne perfect am eſſe: duas partis reliquas imperfectas. To/
tũ aũt in ſe numerũ & imparẽ eſſe eundemq; perfectum.
Sed quid poetarum:quid philoſophorum:quid gentilita-
tis illius uane utimur teſtimonijs?« Vnde baurianno aut lo/
cupletius: aut uerius argumentum:ꝗᷓ ab eo q& & ſolum &
ſemper ẽ & idem ꝑ ſe fubſiſtit? Vna e diuina eademq;ʒ ſub/
ſtãtia. Hanc in tribus æqualiter abfoluteq; perſonis ineſſe

dSdae aperte dicimus: & indubitato credimus. Nam quãquã

deus: qui infinitus ẽ:nullo numero capi põt: numerum ta

ineſſe nu-

merum quis negarit? Qc ſi eũ conſiderare uoluerimꝰ qui
ſit tres: numerum nõ eẽ inueniamꝰ. Nec ſane mihi uideor
ignorare eos numeros: qui ad ſeipſos recurrũt in ſuis pꝑti- t
bus illis qᷓ in ſãmã redactæ fuerit ꝑfectos dici ſolitos & eos 1¹
rurſũ dici ĩperfectos:quoꝶ iſtiuſmõi ꝑtes:ubi ſil ducãt᷑:ne⸗ n
queũt eoſdẽ iplere numeros:quoꝶ ipſi ſũt ꝑtes. Nã quoz 8
numeroꝶ ꝑtes etiã excedere reperiunt᷑: cũ abũdãtis:tum (
pluſꝗᷓ ꝑfectos noĩari manifeſtnm ẽ. Atꝗ in numero terna/ b
rio:ob quẽ ipſũ quoqʒ Ariſtoteles diuinã ſanctificationem D

nem: qce nulla ẽ ꝑte mãcꝰ:ſed plane totꝰ:ꝗppe qui & princi
piũ habet & mediũ & finẽ. Ac ne in re ꝑſpicua uideri uolu
iſſe: ut iuuems: argutior inſimuler:nũ ulla paris in trinitate: ß
an ĩparis numeriratiõe utimur? At ut oĩs numerorũ pari⸗/
tas: ad uniꝰ eius: qc cuiꝰ numeri & principiũ ẽ & cauſa re/
fert᷑ ĩparitatẽ: ita quæq; pariũ ꝑfectio ipſiꝰ ĩparis ꝑfectioni
ſubiecta ẽ ut agẽti patiẽs.Ex quo fit ut pfecktio cõiugij:q
aut in remediũ incõtinẽtiæ: aut ad procreandos liberos E
inuẽtũ & cõſtitutũ:lõge ſit inferior ꝑfectiõe uirginitatis &
cælibatꝰ: quæ ipſa ſua quadã ui naturaq; laudat᷑: eoq; pluriſ
ducit᷑:ꝙ nõ præcepti ui cogit᷑:ſed offertur ultro. Et matri⸗
monio quidẽ creſcit:ac multiplicatur hominum genus ter
raq; replet᷑. Virginitatis aũt & cælibatꝰ bono chorus qua/
ſi quidam angelicꝰ augetur: cælumq; repletur. Itaq; tibi mi
Fracangane non poſſum non gratulari: qui militare chriſti
& uirginale ſagulum cõiugali ocioſæq; togæ ſæculi prætu
liſti:qui hnmanũ oẽm fulgorem ne minima quidem corau/
ſcationis ſcintilla cãũ ſplendore cæleſtis gloriæ cõ ferendũ
exiſtimaris. Induiſti te inquam Bartholomeæ mi dilectiſſi-
me chriſti ueſte: & ea quidẽ ueſte: quæ uniꝰ eſt impariſqʒ
numeri. Hanc ut incorruptã purãq; tueare:te nõ ſolũ hor/
tor:ſed etiã rogo. Verũ decepiſti Philelfum tuum quem
olim religionẽ diui Benedicti inire cupientẽ: cum uenetijs
ageret: anteqᷓ in Thracia nauigaret: ne id faceret hortatꝰ
es:cũ diceres fruſtra me tam lõgũ ſtudiũ ſuſcepiſſe: ſi æta/
tẽ oẽm in tẽplo diui Georgij cognomento maioris orãdo
cõtererẽ. Nec tñ accuſo iudiciũ tuũ.Ita eni uiſũ ẽ imortali

uenerationeq;ʒ itroductã eẽ teſtat᷑: eã uideo ineſſe ꝑfectio/ n

—

deo.Itaq; ut tua tu:ita ego mea ſorte cõtẽtꝰ ſũ:quo ipſe mi
hbi faueas apud ſuꝑos: ego aũt apud hoiĩes tibi. Hoc eni pa/
cto cum om nia amicis communia ſint: & cæli uterq; & ter/
ræ gloriam conſequemur. Sed tu eo es fœlicior iudican-
dus: ꝙ uirt ute quadam heroica clarus eris. Nam ego ſa-
tis ſim habiturꝰ: ſi coniugij lauder apud homines. Qde aũt
ſcire uis: quot ego ĩ præſentia ætatis ſum ãnos natꝰ: accipe
breuibꝰ. Ago ætatis ãnũ trigeſimũ:ꝗppe ꝗ natꝰ ſim anno a
chriſti natali die trecẽteſimo nonageſimo octauo ſupra an
nũmilleſimũ:& id ꝗdẽ ad octauũ Kal. auguſtas. De hac ur
bis cõditione nihil eſt: qc; ad te ſcribã. Agitant᷑ enĩ oĩa pro
cellis ac fluctibus. Nec multũ a naufragio abſumus. Vale
ex Bononia nonis decembribꝰ. M. cccc. xxviiſ. M
Franciſ.Philelfus Andreæ Cõſtãtinopolitano theolo,
go ordis prædicatoꝶ ac Rhodiorũ archiepilcopo ſal.
— Itteras tuas ex urbe Roma cũ libenter uidi: tũ lecti
taui ꝗᷓ iucũdiſſimæ. Erãt enĩ nõ grauiſſimæ ſolũ:fſecd
etiã locupletiſſimæ teſtes ſingularis tuæ erga me
charitatis. & aũt me hortaris:iſtuc ut ꝗᷓprimũ uenia:id mi-

hi hoc tꝑe nequaꝗᷓ ẽ integrũ: Nã floretinis obſtrictꝰ ſumi

ã nũ docẽdi munꝰ. Nec mihi quicꝗᷓ duco honorabiliꝰ fide.
Quã ſi paterer meo aliquo emolumẽto infirmam fieri:ru⸗/
mores quos increbuiſſe clariſſimos de me ſcribis apc ſum
mum põtiſicẽ:leuiſſimos redderẽ ac mẽdacis. Ve cump
ſtudij uacationẽ dabit᷑:ibo ĩ urbẽ Romã:& qd me mones:
ꝗ diligẽtiſſime tuebor. Qñ aũt hinc mibi mouedũ ſit: non
ſatis ſcio. Dominicꝰ eni Capranicanꝰ.ꝗ electꝰ firmanꝰ pro
Martino ſũmo põtifice legatꝰapłſicus maximis uiribꝰ urbẽ
obſidet: oppugnatq; cõſtatiſſime: nõdũ mihi cõcedere uo
luit tuti itineris litteras. Quid aũt in cauſa ſit:ignoro. Tuĩ/
terea tꝑis Vale.Et qd ad tpꝑs ſis in Thraciã Ro duũue ſolu
turꝰ:me tuis litteris certiorẽ facito. Ex Bononia idibꝰdecẽ
bribꝰ.M.cccc. xxviij. Frãciſ.Philel. Thomæ Sarfanéſi ſal.

Vam mihi rebꝰreuerendiſſimi Cardinalis tui imo
noſtri cõditionẽ ꝓponis apud nobiliſſimũ iſtũ mu

nificentiſſimumq; principem Nicolaum æſtenſem
& ſi perutilis ẽ atqʒ honorifica: eà admittere nequaꝗᷓ poſſũ

LI

Sum eni florentinis obligatus annuo docendi munere: &

id quidẽ ornatiſſime. Itaq; imortalis gratias uelim agas no⸗

mine meo iſti hũaniſſimo patri: cui me ſi diligẽtiſſime com
mendaris: rem facies amicitia noſtra admodũ dignã. Vale

ex Bononia. xiiij. Kal. ianuarias. M. cccc.xxviij.
Franciſcus Phile æo fracãgano ſa l.
Vo frequẽtiores eunt ad me litteræ tuæ: eo maio
re afficior uoluptati.In ijs enim lectitãdis uideor &
eẽ & loqui tecũ. & aũt mirari te dicis a me uoluptatẽ lau-
dari: cũ a Cicerone in quæſtionibꝰtuſculanis: & in libris de
inibꝰ bonoꝶ & malorũ: apprime uituperet᷑: nibil eſt opꝰ

pſæpe peccat. Litigat eni de uerbo: rẽ negligit: quamꝗᷓ ne
de uerbo quidem recte ſentit. Nam ꝙ uoluptas non oĩs ſit
turpis: imo ſæpe etiã honeſtiſſima: cũ alia plæraq; eius ſcri
ta: tũ epiſtolarum libri infinitis in locis liquido declarant.
ræterea ſibonũ ẽ ſcchm Ariſtotelẽ: qc oĩa appetũt: num
minꝰoĩa quæ ſenſu mouent᷑: natura appetũt uoluptatem?

Qck aũt ẽ ſecãdũ naturã: num id bonũ nõ ſit? Nã de animi
uoluptate: quæ ab honeſtis actiõibꝰ ꝓficiſcit᷑: quæq; ex cõ⸗

tẽplatione ueritatis & dei capir᷑ maxima: num eam quiſꝗᷓ
neget eẽ bonũ:& maximũ quidẽ bonũ? At referti ſũt gra/
uiſſimorũ philoſophoꝶ libri: Ariſtoteliſq; in primis ſubtiliſ

ſimis & firmiſſimis quæſtionibus: quibꝰ & probat᷑ pruden/

tiſſime: & laudat᷑ egregie uoluptas. Qua de ipſa pluribus
ad te ſcriberẽ: ſi eſſem ocioſus. Sed cui eſſe ocij quicꝗᷓ poſ-
ſit inter arma bellorumq; fragores? Atqui dabi᷑ tempus:

ut ſpero:quo & tibi ſatiſfacia: & alioſ nõnullos iſtiuſmoõi im

prudẽtia una mecũ liberabo. Nũc ignoſce breuitati meæ.
Vale ex Bononia pridie Kal.ianuarias. M. cccc. xxviij.
N Franciſcus Philelfus Thomæ ſarcanenſi ſal.
Go mi Thoma dilectiſſime ſum Floretinæ reipu.iã
Aobſtricts annuꝗ munere. Itaq; aliã nullã cõditionẽ
poſſum amplecti. Quic enĩ dedecoroſius:ꝗᷓ uel eſſe uel ba
beri leuẽ? Nã fidẽ minꝰ ſeruare hoĩs ẽ nõ iniuſti ſolum:ſed
impij. At ſcio nõ modo Reuerẽdiſſimus pater cardinalis

taus id ab me factum iri nollet: ſed nec etiam tu qui ſpecu-/

ut mireris. Nã qc Cicero in alijs reprehendit: in hoc ipſe

—

wi
co/
uſq̃
n,/
tili
en⸗/
us
ol⸗
hus:
iin
:

lum es imagoq; & probitatis & grauitatis. Vale ex Bono/
nia pridie Kal.ianuarias. M. cccc.xxviij.
Franciſcus Philelfus Ioanni Auriſpæ ſal.

q̃ magnanimo iſti principi Nicolao marchioni gratificari:
addiſq;: ut mihi ante oculos ponã & manuelẽ noſtrũ chry

ſolorã doctiſſimoꝶ uiroꝶ oĩim huiꝰ tẽpeſtatis principem:

dũ uixit:& alios nõnullos eruditos ac diſertos hoĩes: quo/

rum nemo diutiꝰ potuit agere Florẽtiæ ꝓpter uarias quo/

rũdam inſidias: quorũ ĩuidẽtia terra cælũq; uexat᷑.At ego
tibi paucis reſpondeo. Et oĩim primũ maximas tibi & ago
& habeo gratias: ꝙ amiciſſime cõſulis rebuſmeis. Sed ꝗd
mibi faciundũ ſuades? Nũ ut alicuiꝰ utilitatis gratia: q; ho

neſtũ ẽ: negligã? An es oblito nibil apud me minus babere

põderis:ꝗᷓ rei pecuniariæ rationẽ? Fidem dedireip.floren
tinæ:quã certe iuiolate cõſtãterq; ſeruabo. Nec ulla patiar
utilitatis ſpecie meæ initia hæc iuuentæ cuiuſquã leuitatis

noiĩie accuſari. Inuidentiũ autẽ morſus animi grauitate atq;
HHõ me facile uitaturum ſpero. Quod ſi minꝰ mi

bi diu licuerit: operam dabo: ut aliorũ id culpa factũ iudi/
cetur: non mea. Vale ex Bononia Kalen. lannarias. M.
cccc.xxviiij.

hbanc non obſideri modo ab eccleſiaſticis uiribus: ſed die

—

noctuq; acerrime oppugnari. Hi primo qui reipublicæ
præſunt:mihi abeundi nullã dabant facultatẽ. Qui ubi ab
me multis fatigati: tum precibus: tum etiã qñqʒ conuitijs
expoſtulatiõibuſqʒ eã ceſſere:tũ legatus apoſtolicꝰꝗ Mar

tini põtificis maximi uicẽ ĩ caſtris gerit: Dominicꝰ caprani/
cus tuti itineris lras petẽti mihi nllo pacto i hanc diẽ tribuit

lItaq; haud ſcio:ꝗd ipſe ſim facturꝰ. Verſor ꝓfecto in maxi⸗
mis aĩ curis: nec ꝗd conſilij capturꝰ ſim: noui. Niſi fortaſſe

Amnas tu Auriſpa cõſiliũ meũ:qqd noli eã cõditio/
SL nẽ admittere: quã humaniſſimus cardinalis Bono/
niẽſis Nicolaus: uir ſanctiſſimus mibi proponit:ſcribiſqʒ fu
turũ: ut me pœniteat mei inſtituti: ſi maluero Florentinis

Franciſcus Philelfus Leonardo Arretino ſal. .
VIla ego ĩ culpa ſum Leonarde arretine: ꝙ ad cõ/

ſtitutum tempus ad uos nõ ierim. Scis enim urbẽ

C5 vſel.

mihbi iucũdũ putes aſpectũ quotidiand gladion dc- ſeuicie
cũ alijs laqis gulæ frãgunt᷑: idunt᷑ ĩ par
tes:alij defodiunt᷑: alij trucidant᷑. Quid pluribus? Oĩa Pu-
mano cruore madẽt. lure ne: an iniuria: nõ eſt meũ iudica/
re. Nã in ciuitate factionibꝰ ſeditionibuſq; ardẽti nibilẽ tã
iniuſtũ: tam impiũ: qc' minꝰ det᷑ & pietati & iuſticiæ. Hacĩ᷑
re unũ remediũ dari poſſe itelligo: ut publicis ueſtræ reip.
litt eris cõtendat᷑ ab hoc legato apoſtolico: ut me ad uos li
pere ac tuto ire patiat᷑. Tuũ igit᷑ fuerit id ꝗᷓprimũ curare.
Ob ſi feceris:fore certo intelligo: ut propediẽ iſtic mutuo
colloquio & quotidiana cõſuetudine nobis inuicẽ uti lice/-
At. Vale decus litterarũ & eloquentiæ: meq; ut facis: ama-
Ezx Bononia idibus februarijs. M. cccc. xxviiij.

ij obtrũcãtur: alij ſe

PFPranciſcus Philelfus Gabrieli mauro ſal.
u il mihi fuit iucũdius tuis litteris Gabriel mi cariſ⸗
ſime: quibꝰ humanitatẽ tuam ac morũ ſuauitatem
bonitatemqʒ ingenij ita repræſentas: ut te corã aſſ picere: al
loqui & cõplecti uidear. Non poſſum mihi non lætari qck
ſtudijs olim meis ac lucubrationibꝰ in te adoleſcente inſti/
uendo:id me uideam cõſecutũ: ut florentiſſimus ſenatus
tuus talẽ ſit uirũ te habiturus: qui & ampliſſimæ patriæ fu/-
turus ſis ornamento: & amicis adminiculo atq; uoluptati.
Incũbe igitur pro uiribus: teq; amplificãdæ gloriæ totum
dede. 5

5 multos habiturus eſt uobiliſſimus ſenatus tuus
ſimilis tui. Noui acrimoniã ingenij tui: noui magnitudinẽ
animi: noui cõſilium: noui probitatem. Nihil habet tua reſ
pu.te uno continentius: nibil moderatius: nihil ad omnis
præclaras actiones: aut ſplendidius. aut ſtrenuum magis.

Jed quid ego fruſtra ſim longior: qui ita uidear te adhor-

tari: quaſi nõ per te ſatis ſis: qui & ꝓuidẽdo: &cõſultando
& agendo nulli rei deeſſe poſſis? De fratris tui Dominici
moribus quæ ſcripſiſti: nõ potui nõ dolere. Sed tu fer oĩa
moderate: ætas eni fortaſſis eius animi acerbitatẽ aliquan
do ad maturitatem agèt. Qc ſi ſecus accidat:tu teipſo con

tentus eſto. Ego q& ſcire uis: bene ualeo cum uniuerſa fa-

milia: migraturus breui Florentiã: ubi bonorifice & cõmo
de ſum futurus. Titum Liuium meũ cõmendo tibi. Vale

—

ex Bononia pridie Kal. marcias. M. cccc. xxviiij.

ce
r Franciſcus Philelfus Leonardo arretino ſal.
N Brunt ad me tandẽ litteræ ex caſtris a legato apo/
ica/ ſtolico: quibꝰ tuto hinc ad uos ire ꝑmittit᷑. Itaq; ad
eti triduũ aut quatriduũ bonõia abibo Foꝶ Corneliũ uerſus.
ci ita em̃ qᷓ Immolã appellare libet. Nã illud iter longe tutius
i⸗ eeſt hoc tꝑe ꝓpt᷑ hoſtiũ caſtra: quæ a reliquis ꝑtibꝰ urbi ad/
Pl iacẽt:ꝗ qc recta Florẽtiã agit.lntellexi deniq;:ꝗqd ĩ cauſa fu
te, erit:ꝙ bæ litteræ ante hũc diẽ mihbi negatæ ſũt. Cõſpirarãt
o nonnulli ciues ac ſacerdos quidam ex ordine æternitatum
e⸗ pro Martino pontifice maximo cõtra hãc rempu. Et quia
1 egatus credebat certo urbe ſe potiturũ: nolebat me binc
abire. Sed ea conſpiratio & detecta eſt: & de cõiuratoribꝰ
omnibus ſupplicium ſumptum. Quare legatus ſpe ſua fru
⸗ ſtratus: ultro litteras ad me miſit. Tu me inclytis principi-
m bus iſtis tuo more & cõmendatũ & carũ reddito: tibiq; in
al primis. Vale ex Bononia pridie nonas Apriles. M. cccc.

XImmola haſce litteras ſeptimo idus Apriles ad
te dedi:cũ eſſem poſtridie Florẽtiã petiturꝰ. Quid

e . xxviiiſ. ¶ Franci. Philel. Frãciſco bar ſal.
—

tu
em̃ diuti Bononiæ expectarẽ in tanta gladioꝶ ipunitate?
4 Me plurimũ miſeret illius afflictæ urbis: quæ omni facino-
n rxi: omni imanitatti eſt: diritatiq; expoſita: Ilbi quicquid cuiꝗᷓ
us collibuerit: licet. Nullus eſt clemẽtiæ: nullus commiſerati
. oni locus. Quare & ſi nibil mibi metuẽdum erat: quippe ꝗ
rel omnibꝰ eſſem chariſſimus: tamen oĩa metuebã in tanta ci-
mi uium cæde. Spero mihi florentiæ fore ſecũda oĩa: ſiquidẽ
. locꝰ erit doctrinæ & innocẽtiæ. Qua in urbe cũ fuero ſcri/
, bam ad te pluribus. Nũc ex itinere ꝓlixiori mihi eſſe nõ li
cuit. Vale ex Immola. vij. ldus Apriles. M. cccc. xxviiij.
ii EFranciſcus Philelfus Leonardo luſtiniano ſal.
8 Ripui me tandẽ ex Bononiẽſi naufragio: quo tota
. Aurbs perit:petoq;ʒ Florentiã: quo ſum & honorifice
dn & pulcherrimis quidem præmijs ꝓublice accerſitus. Itaq;
ſ⸗ nõ mireris: ſi in ꝓræſentia paucis tecũ egi:bæc enim ex iti
2 nere ſcripſi tibi. Cũ Florentiæ mihi per ocium dabit᷑: pluri
e bus tecũ agã. Interea tẽporis rogo te per hbumanitatẽé tuã —

C

perq; meã in te obſernentiã: ut memin eris mei: librorũq

meorũ qdiligentiſſimã curam geras. Vale ex Immola. vij.
idus Apriles. M. ecccc. xxvliiiſj. 11
. Cranciſcus Philelfus Marco lypomano phi/
Aoſopbho atq; iureconſ uto ſlal. 2

corqʒ florentiã. Hæc enim ex itinere ſcrip ſi tibi. Scio:malu
iſſes ꝓ tua ſingulari erga me beniuolẽtia:apud uos eſſem
qoptime de me meritos. Et idem ego maluiſſem. Quod fi
ea manſiſſet me conditio: cuius gratia ex Thracia ad uos
ſolueram:a uobis nunꝗᷓ abiſſſem. Quo factum ẽ: ut neceſ⸗

ſitatem ſequar: non uolũtatem. Vale ex Immola. vij.idus .

.*

apriles. M. cccc. xxviiij.

. . .

¶IEhnn cſc Phileli Epiſtolarff,ler ſecundus.

—

probatiſſima uideri: nã & uir es optimus: & mei
certe amantiſſimus. Haud enim oblitus ſum: &

tinopolin nauigaturus: locutus es: & quantam mihi beni/-
uolentiam oſtendiſti. At meam rurſus erga te obſeruãtiã
animaduerto te memoriter meminiſſe. Itaq; maximas ba/

beo tibi gratias:quod me tanꝗᷓ in principijs animi tui inter
boneſtima amicitiæ monumenta ſeruare uolueris. Mibi

autem non poſſum non iure optimo lætari :ꝛcum intelligo
me nõ fruſtra te meis omnac probitatẽ actionibus per/
inde atq; calcem propoſuiſſe: ad quam dirigendi ſint oës:

non bene loquendi ſolgm: ſed etiam beneuiuendi co gita/

tus ac ſtudia noſtra. Quod autem me bortaris: ut romanã

curiam petam: cũ ea fit ſola eruditionis & eloquentiæ do/

micilium: ad idq; omne ſtudium tuum atcq; operam polli- .
ceris: & confilium probo: & adminicula tua omnia libẽter

Vod me antea tuis bumaniſſimis litteris monuiſti.
ut me ex Bononiẽſibꝰ fluctibꝰ in tutũ aliquem por
tum reciperem: id tandem cum primũ licuit:feci.Proficiiſ

Crãci. Philel. Antonio luſco ſecretario apoſtolico ſal.

Katulatio tua Antoni luſce non debet mihi nõö

quæ mecum olim Vicentiæ: cum eſſem conſta-

4

1

ſti.
or.
icl
du.
.
7
* .
4

l

10
ei
„
ni⸗

amplector. Verum nõdum menſis præterijt: poſteaꝗqᷓ FlIo
rentiam ueni. Quare neceſſe eſt: ut conſtitutum annuum
tempus integre abſoluã. Quod ubi fecero:ſi mibi tua ope
ra & gratia hon eſtum locum aqud pontificem maximum
proponi intellexero: confeſtim in urbem aduolabo. Nam
hic quantum mihi augurari iam uideor:inter Scyllam cha
rybdinqʒ nawivapo. Quo fit: ut quibꝰ:aut rudentibus ma/
lam:aut anchoris nauim muniam:haud facile queam bhinc
prouidere. At ego ingenuum ociũ malim: ꝗqᷓ periculoſum
negocium. Nam hæc urbs non multominus ꝗᷓ Bononia fa
ctionibus diſſidet:quin eo periculoſius: quo acutiora uidẽ
tur mibi bominum ingenia & adnocendum procliuiora.
Vale ex Florẽtia. xiij. Kal. Maias. Anno a natali chriſtiano
Franciſcus Philelfus Ioanni Auriſpæ ſal.
Vod ſcire cupis: nibil te cælabo. Florentia me
V plurimum delectat. Eſt enim urbs: cui nibil deſit:
neq; ad ædificioꝶ magnificentiã atq; uenuſtatẽ: neq; ad ci-
uium dignitatem & amplitudinem. Adde:quod uniuerſa
in me ciuitas conuerſa eſt. Omnes me diligunt: honorant
omnes:ac ſummis laudibus in cælum efferunt. Meumno
men in ore eſt omnibus.Nec primarij ciues modo: cũ per
urbem incedo:ſed ipſæ etiam nobiliſſimæ fœminæ hono-
randi mei gratia locum cedunt. Tantumq; mibi deferunt
ut me pudeat tanti cultus. Auditores ſunt quotidie ad ꝗᷓ;
dringentos: uel fortaſſis etiam amplius: & bi quidem ma/
gna ex parte uiri grãdiores & ex ordine ſenatorio. Quid
multis? Omnia mihi ſecunda lætaq; ſunt. Cæterũ quo me
fortunatiorẽ eſſe animaduerto: eo magis mibi metuo ab
inſidijs inuidentium. Nicolaus Nicolus & Carolus arre/
tinus quotidie me publice audituri adeunt una cum alijs
ciuibus.Et Nicolaus quidem: quantũ in bãc diẽ animad⸗/
uertere potui:homo eſt loquacioreſed nõ admodmm ua,
fer: quippe ꝗ eęffutiat facile ac temere omnia. At Carolus
ναREαυnτνο ωd.ꝶν π ͤiα dbheρHRhO„&.ο Triſtis eſt
ſemper: ac loquitur nihil. Videturq;ʒ monſtri quippiam
intus alere. Et ſunt: qui mihi dicant eum cauendum: eo
c ij

eſſe magis: quo magis ſilet: id em̃ nõ a modeſtia atqʒ uere
cundia ꝓficiſci: ſed ab inuidentiæ uulnere. Ego tñ in por⸗/
tu nauigo. Leonardus aũt arretinus mibi uæbemẽter affi

citur: quẽ eo puto rerum meaꝶ ſtudioſum magis fore:q&
aduentu præſentiaq; mea maximo ẽ leuatus onere. Nam

& Nicolaus & Carolus: qui ante aduentũ meũ illi plurimũ

detrahbebant: ab omni eiuſmodi calũnia maledictoꝙ deſti

tere mea cauſa: ut exiſtimat᷑ deterriti:qc uidiſſent ab me

Leonardũ publice:& grauiter: & ornate: & pleno ore lau/
datũ. Coſmus medices ut bumanitatis plurimum præ ſe
fert:adiſt me ꝑbumane:nec id ſemel:ſed iteꝶ atqʒ iterum:
dixitq;ʒ: ſiqua mihi in re opus foret opera ſua:ne de ſe mihi
deeſſem unꝗᷓ: nam ſeſe mibi defuturũ nunꝗᷓ. Pallas Stroga
ſplendidiſſimus eques auratus oĩbꝰ in rebus mibi ſemper
adeſt. Honoriq; & cõmodis meis oibus nõ ſeco ſtudet: ac
ſi eſſem filius. Ambroſius monachus uir diſertiſſimus:& ſi
me amare uidet᷑ plurimũ: tñ nõ poteſt mihi nõ ſuſpectꝰ eẽ
xα1 V SNz:1ρπι½ ½ ν ν Hαοα⁵ρο οσ65ο1 Toh pP†1âρobÜν
XSιαρρ⁵ 6 S XXοαρ αοαα„νυ TO A.
Quæ quidẽ oratio oxSiαπAνεπι ρνX5⅛μρπυασ ρια
xdi εοο50. Haberé tibi ſcribere alia: & quidẽ plura: quæ
nunc cõſulto prætereo. Tu ſi quid habes de rebus orieta-

libus: fac ut ſciam. Theodora te ſalutat. Vale ex florentia
pridie Kal. Auguſtas. M. cccc. xxviiij.

CEranciſcus Philelfus Marco cãnetulo equi⸗
ti aurato ac iureconſulto ſal.
Euidear oblitus amicitiæ noſtræ:in illudq; ꝓuerbi
NJum incidiſſe: quo dici ſolet: Qck abeſt ab oculo:id
quoq; abeſſe a corde: uolui uerbis paucis te adire: quæ ſi
diligent᷑ cõſideraueris: iudicabis nõ abſurdũ eẽ cõſiliũ me
um:& ſi admonitio ẽ potius:ꝗᷓ cõſiliũ. Qui em̃ cõſulat iuue
nis uiro graui & ſapieti? Videmꝰ tñ fieri ſæpe uſu:ut qui lu
do calculorũ interſunt: & ſi ſpectatores ſũt:nõ colluſores:

nõ nihil acutius uideãt: ꝗ ij quorũ e ludus. Quis enim igno

rat uæbemẽtiore animi affectu plærũq; accidere: ut meda
cio cedat ueritas honeſtaſq; turpitudini?

pollet: ea reddit᷑ inſolentior: ſi minus recta utit

re

R/

2

m
nü
ſi
ne
u

c
eli

— —

tatione. Ac prudẽtia quidẽ ẽ: qua reca rõ definit᷑. Hæc ue

ro ita ſine uirtutã moraliũ adminiculis eſt manca: ut nirtu

tes reliquæ nullæ ſunt ſine prudẽtia. Nec põt quiſꝗᷓ bene
uti bonis iſtis:quæ uel corpori: uel fortunæ tribuũtur:niſi
uir bonꝰ fuerit Et uir quidem bonꝰ nunꝗᷓ abutat᷑ neq; bo/
noribꝰ:neq; diuitijs: nec ullis oĩno iſtiuſmodi cõmodis: eti-
am ſiid facere ipune quiuerit. At abſolua uirtute ꝗ carue/
rit: & cogitet ob licentiã: & dicat: & faciat ſecus oĩa: ꝗᷓ par
ſit. Quo fieri uidemus: ut iſtiuſmodi hoĩes & ſe tandẽ per-
dant & patriã. Ego ſane mi Marce nihil huiuſmodi de te
uereor: nouiem moderationẽ animi tui egregiãq; E⸗
tiam. Sed cũ mecũ memoria repeto:quæ tũ anno ſuperio
re perpetrari apud uos uidi:tũ deinde abſens: & audiui:
audio quotidie:nõ debeo nõ metuere & tibi & tuis: ne ali-
quãdo nimia iſta licẽtia & uobis oĩbus: & Bononiẽſi reip.

magnã ſit cladẽ iportatura. Quid em̃ ꝑ deũ imortalẽ adeo

ciuili cruore ꝑfundimini? Vos nõ alienis modocꝗᷓqᷓ nemo
debet alienꝰ duci:qui ciuis ſit)ſed ne ſanguie quidem con/
iunctiſſimis parcitis: qñquidẽ eodem ordine habetis oẽs
quos ulla uel minima animi offenſione oderitis. Offenſio
aũt iſtiuſmõi oĩs nõ ab æmulatione uirtutis:quæ charitatẽ
mutuã: nõ odiũ parit:ſed ꝙ tua bona cum uenia dictũ ue/
lim:pꝑtim ab auaricia: ꝑtim ab ãbitiõe manat. Quæ duæ ꝑ/
nicioſiſſime peſtes in ciuitate iura diuina oĩia hũanaq; per-/

uertunt. Haꝶ uos inꝗᷓ ſtimulis agitat: ꝑ omnẽ impietatem

facinoris inter uos digladiamini. Et ita in oẽs ueluti debac

chamini: ut ditionẽ eccleſiaſticã in truculentã imanemqʒ;

tyrannida mutaueritis. Nolite obſecro ꝑ tãtã impotentia:
diritatẽqʒ aĩoꝶ latius ferri. Cohibete iã tãdẽ odium recor-/
datione ciuilis ſocietatis: Inijcite frænũ iræ: pturbationi rõ
dominet᷑. An illc fortaſſis eſtis obliti: Mihi uidictã & ego
retribuã? At illud ſaltẽ memineritis:hodie mihi: cras tibi.
Mec em̃ uos latet quanta mutabiliꝑas ſoleat eſſe fortunæ.
Quonã clauo:quo rubore rotã eiꝰ ita ſiſtatis:ut uobis per/
petua ſit futura? Quo magis alludit: blandit᷑: fauet: eo fal⸗
lit de iprouiſo magis:nocetq; acerbiꝰ. Præterea ꝗbꝰ iaſon
ille phæræ: aut leon: aut phalaris: aut clearchꝰ: aut Nero
ðJ c iij

— ₰

(ris eos

1II

uel mortuꝰ nõ eſt odio? At clæmẽtia.G.Iulij Cæſaris:Iuſti⸗

cia Traiani: pietas Antonini: grauitas Ale xãdri ſeueri in

dies magis magiſq; laudat᷑. Quæ ab me fidẽtiꝰ nũc ſcripta
ſũt Marce uir clariſſime:bæc amici oẽs tui:quos florentiæ

Prnuleo⸗ habes:&& loquunt᷑: & ſentiũt. Sed hæc a me pluri

Pus fortaſſe: qᷓ oportuit. Nec em ipſe docendus es: ꝗ & iu/
recõſultꝰ: & uir ſapiẽtiſſimꝰ docere alios cõſueuiſti. Cæte-
rũ uis amoris: ut hæc audacter ſcriberẽ: eſt me cohortata:

quæ ſcio: ꝓ tua ſingulari prudẽtia in bonã ꝑtẽ accipies.Va
le ex Floretia.iij.nonas Decẽbres. M. cccc. xxviiſ.

5

(EFranciſcus Philelfus Ioanni Lamolæ ſal.
Vod fieri certior ab me quæris:ꝗqd ipſe de me ſta⸗
IAtuerim: boc ẽ mãſurꝰne ſim floretiæ in proximum
annũ: an alio cõceſſurus:quid tibi reſpondeam:haud ſatis
ſcio. Delectat me certe urbs:delectant ciues:delectat etiã
cælũ ipſũ: qd ad præclara dexteraq; ingenia uim plurimã
babet. Cæterũ terrẽt me ciuiles diſcordiæ: quas bicnõ mi

noris:ꝗᷓ Bononiæ uigere:ò& indies iualeſcere magis anim⸗

aduerto. At in ciuitate ſeditioſa quæ quies: quæ tranquilli/
tas ulla cuiꝗᷓ eſſe quæat? Quin eo mihi magis hic:qᷓ Bono/
niæ ciuiles diſcordiæ metuẽdæ ſũt: q; Bonieſes tui ſibijp/

ſis nocent:peregrinis aũt fauent oẽs: At florẽtiæ ſecus oia.

Accedit ad hãc diſticultatem: qd mibi paratæ ſũt priu atæ
quædã illorũ ĩſidiæ: ꝗ uiꝶ hic doctũ neminẽ uellẽt quo ipſi

inter luſcos oculatiſſimi uiderent᷑. Itaq; oĩno hinc mihi alio

tandẽ migrãdũ ẽ:ſiuelim & mibi & rebꝰ meis ſalubrit᷑ eſſe
cõſultũ. Sed qm̃ tẽporũ ẽ habẽda rõ:nũc mihi uelificandũ
eſt pro uẽtorũ flatibꝰ. Quo fit: ut in ꝓximũ quoq; annum
bic futurꝰ ſim. Vis aũt peſtilentiæ:qqc; noſſe uis:ia ꝓpe oĩs
cõtabuit. Vale ex floretia Kal. Nouẽbribꝰ. N. cccc. xxx.
N NEFrãciſ. Philelfus loanni Auriſpæ ſal.
Ouerũt mibiriſum litteræ tuæ: ꝗbꝰ Maecrobiũ atq;
Sdionẽ quos cõmodato acceꝑas: repeteti reſpõde-/
e tibi dediſſe dono: quo tꝑe Cõſtantinopoh ſum
ꝓſece ad regẽ Romanorũ Sigiſmundu. Et ita niteris ora-
torie mihi ꝓbare tuũ cõmẽetũ:ut niſi iuuenis admodũ eſſẽ
me putarẽ oblitũ mei. At uereor: qm ſenectutẽ attigeris:

ne⸗
ne
tit

uſti⸗

tiin
pta
tiæ
luri
W
Lte⸗
tatr.

V

m
tis
tĩ
ma
mi
im⸗
di
ono⸗/

17

0ia.
1tæ
ſipſi
alio⸗
e
ndil
nu
4 cis
g.

Hatq
oe⸗

un

ora⸗
eſle

1c *
⸗

—

ne ipſe obliuioſus ſis factꝰ: nã ſunt ꝗ ſenectuti imbecillitatẽ
memoriæ aſcribant. Ego em memorit᷑ memini: cum eſem

triremẽ ꝓpe incenſurus: petijſſe te: ut duos illos codices

ad reditũ uſq; meũ ex pãnonia tuæ fidei cõmẽdarẽ: tutius
em̃ eos apud te futuros:ꝗᷓ domi. Cũ uero Cõſtãtinopolin
reuertiſſem: tu aberas in ltalia. Q& ſi poſteaꝗᷓ in italiã redij
illos ſeriꝰ repeto: nolo ob id putes me eẽ oblitũ mei.Qua/
re te rogo:ut eos iure poſtliminij uti ſinas. Q& tũ feceris:
cũ liberi ad me reuerterint. Vale ex Florentia pridie Idus
Septemhres. M. cccc. xxxi.. M
¶ Franciſcus Philelfus Leonardo iuſtiniano ſal.
Vm memoria mecũ repeto magnitudinẽ atq; cręæ/
Abritatẽ tuoꝶ erga me meritoꝶ: nõ poſſũ nõ plane
ĩtelligere me carũ tibi oli iucãũdũq; fuiſſe.Eſſe aũt hoc tꝑe
baud ſane aiaduerto: adeo em̃ me ſuſpẽſũ & ancipitẽ uſq;
tenet tuaꝶ intercapedo lr̃arũ:dũ nibil oino reſpondes: ut
aim a me tuũ alienũ quodãmodo factũ exiſtimem. Quæ
mea calamitas ſi forte accidiſſet:id q' mime oim ueli: nul-
lo neqʒ errato meo nec itẽ tuo accidiſſe certo ſcio:ſed inui
doꝶ dũtaxat & obtrectatorũ malignitatẽ ac ꝑfidiã in cau
ſa fuiſſe nõ debeo nõ exiſtimare: nã ut inquit Sophocles.
TpoG ToN S“Üεο%OριSεGοπι τπεπ Quare cũ bi uiderẽt me
tua ſingulari beniuoletia atq; charitate palã gloriari: & eã
ducere ꝑinde atq; cuiuſdam fœlicitatis loco:nõ potuerũt
hoĩes ꝑditiſſimi ꝓ peſtifero ſuo aĩ liuore nõ uæbemétiſſi/
me dolere.In idq; maxie elaborar̃t: qꝗtũ uideor uidere: ut
& αι ιρνοαα Sοαπτ κου ουDρνρο ν.νXE5ρο e
VoU,ν, SXρ αεπ1π τνρ α ουπ πx0 υ .
c ASε Apœ&. Quæ ꝗdé inſidiæ inuidentiũ quãta me ſolli⸗
citudine atq; moleſtia affecerint: potuiſti ex alijs nõnullis
ſuꝑioribꝰ noſtris litteris liqdo ꝑſpicere. Qck aũt hoc tꝑe ali
ud ad te ſcribã: habeo nihil:niſi ut te rogẽ atq; obteſter: ne
obtrectatoribꝰ & maliuolis aures patefacias: ſed illũ me &
eſſe & ꝑpetuo futurũ erga te Phileffum arbitreris: qnulla
unꝗᷓ animi gratitudine didicit a quoꝗᷓ ſupari. Nã qu alis in
te ſemꝑ fuerim:iã pridẽ & ꝑſpectũ habes & cognitũ. Vale
ex florẽtia nonis lanuarijs.M. cccc. xxXi.

C iiij

(F. ranciſcus Philelfus Iloanni Lamolæ ſal.

ſignificas: ancipites teneã: ad proximũ mẽſem iuli/-

ſũ præmio aureũ trecenoꝶ quinquagenoꝶ in ſingulos an

nos ꝓ toto triennio:cuiꝰ quidẽ ſtatuti tꝑis initiũ ẽ quinto/
decimo Kalẽdas nouẽbres. Qdꝗ łtꝑis curriculũ:faciat deus
optimꝰ maximꝰ:ut cũ mima iuidoꝶ i me moleſtia liceat ꝑ /
currere. Vale ex Florentia. Kal. Anguſtis. M. cccc.xxxi.

Franciſcus Philelfus Nicolao arcimboldo
iureconſulto ſal.

—

Xqua die te bononiæ primũ uidi:cũ legatꝰ præſtã

tiſſimi Mediolanẽſium ducis philippi Mariæ illac

iter faceres:tãta me tibi beniuolẽtia deuinxiſti: ut oia me

tua cauſa factuꝶ libẽter ultroq; receperi. Et tu itẽ cõtra mi
hi oĩa tua ſtudia: & officia es pollicitꝰ.Itaq; tẽpus obtulit:ut
ipſe anteuertã: cũ anteuerti libentiꝰuellem: quip e qui hbo

neſta in re oꝑa tua opeq; uti uelim. Qui meas tibi litteras
reddidit: iuuenis eſt ſeneſis Aeneas Siluius noie:honeſta

natus familia: mihiq; chariſſimꝰ: nõ ſolũ ꝙ annos duos meꝰ
auditor fuit: ſed etiam qcł ad ingenij acrimoniam dicẽdiq;
leporem attinet moribus eſt ut urbanis & cultis. Cupidita

te autẽ ductus uſendi Mediolani ad uos uenit. Quid mul

tis? Hominẽ tibi tãto ſtudio cõmendo:ut maiore nequeã.

Quicquid in hunc uel officij:uel opis cõtuleris: in meipſũ

collatum exiſtimabo. Adhortationem autem illam tuam

neq; ſum oblitus: necobliuiſcar quidẽ. Quin hac ipſa de re

meus Aeneans iſte tecũ uerbis meis quædam cõmẽtabitur

Vale ex forentia nonis nouẽbribus. M. cccc. xxxi.
Franciſcus Philelfus Antonio panhormite ſal.

tuaria: plenaq; inuidiæ. Ad qc animi cõſiliũ cum multi me

hortant᷑: tum Guarynus noſter imprimis. Sunt mibi Me/
diolani amici nonnulli: ſed Guarnerius Caſtellio: & Nico/

laus arcimboldus: & Aloyſius crottus omniũ primi. Cum
iſtis igit᷑ uelim: de re mea aliquid cõmeteris: & qcł ipſi hãc

n E aut te aut alios: quos huc diſcẽdi gratia uẽturos

um maxio cũ totiꝰ huiꝰ ciuitatis cõſenſu ac ſtudio cõduẽt⸗

☛Go mi Antoni mallẽ iſtic eſſe: ubi quietior mihbi: ut
exiſtimo:uita offerret᷑:ꝗᷓ florẽtiæ: ubi oĩa ſũt tumul

uli⸗

tas

ul

zut
ul
ne
e/
0/

e

l

I

in ſententia dixerint: ad me & ꝗᷓprimũ: & qᷓdiligentiſſime
pferendũ cura. Nã ſi boneſta mihi conditio fuerit oblata:
eam non detrectabo. Vale ex Florentia.iij.idus lulias. M.
cccc. xxxij. säs,
¶Frãciſcus Philelfus Nicolao Cardinali bononieſi ſal.
Homas ſarganẽſis uir ppumanꝰ & eruditꝰ amplitu
Jana tuæ ſecretariꝰ: pater clemẽtiſſime tuo noĩe lit
teras ad me dedit: ꝗbus qc mihi erat ſole: ut aiunt:

t

clariꝰ: nõ amice minꝰꝗᷓ eloquẽter oſtẽdit: quãta ſit tua erga

me charitas: dein monuit: ut tibi ſignificarem:ꝗqᷓ me Flore/
tia delectat. Præterea ſi qua in re tua oꝑa opeq; uti uelim:
ſcriptorio calamo ne parcam. Te enim paratũ ſemꝑ fore
ut mihi benefacias. Et habeo tibi: & ago imortalis gratias
pater hũaniſſime: qc ex qua die primũ Bononiæ me uidi-
ſti: ac tuã excepiſti in clientelã: te mihi patronũ ſemper: te
patrẽ:te ben eſca, præſtiteris: & id quidẽ nullis meis de te
meritis: ſed ſola tua manſuetudine atq;ʒ benignitate.Imita/
tus tu ſane eũ:cuius crucẽ pro ſigno geris: Chriſtum opti/
mũ: maximũ:qui ut cunctis mortalibꝰ ben efaceret:ſibijpſi
nõ pepercerit. Nunc ad ea:quæ uerbis tuis mibi Thomas
tuus ſcripſit:Et de florentia primũ. Quem Florẽtia minus
delectarit: is certe nulla bonitate floret. Eſt eni eiummodi
ubrs Florẽtia:cui tanꝗᷓ pandoræ cuiꝗᷓ dij omnes: ut ad poe
tas redeam: ſinguli bona ſingula dono dederint. Nibil eni
buic urbi deeſi: qc ad hũanã accedat foœlicitatẽ. Cæteꝶ in/
ter roſas etiã ſunt ſpinæ: & in terra nibil ẽ tam ex omni ꝑte
perfectum: qc non aliquid habeat: qe offendit. Equidem
uniuerſæ ciuitati ſum chariſſimꝰ. Meq; uiri omnes boni ac
Præſtaniillimi ciues & colunt:& faciũt plurimi. Nec ẽ mi/
i apud Florentinos optandũ quicqᷓ qe ſperare nõ liceat.
Vix primarij ipſi ciues in rebꝰ etiã maximis plus babẽt au
ctoritatis:qᷓ ipſe ego. Omẽs mihi gratificari ſtudent: obſe/
quunt᷑ omẽs. Nihil ab me neq; mea: nec amicoꝶ cauſa fru
ſtra peti᷑. Cæterũ quo magis ualeo apud Florentinos uel
auẽtoritate: uel gratia: eo magis mihi cauendũ eſt: ne quid
magni mali inuidia mihi aliqn pariat. Sunt enim aligꝗ fucati
litteris quos mea præſentia iccirco plurimũ turbat:quod

TLI

ſperent:ſi ipſe abeſſem:ſeſe in maiore aliquo precio futu⸗

ros.ltaqʒ dignitati meæ clam ſemp inſidiant᷑: Qui &ſi mibi

nihil obeſſe poſſunt:metuẽdũ ẽ tn. Nã ingenia florentina
acerrima ſunt: & in oẽm ꝑtẽ ſtrenua. Quid multis? Niſi ad
huc in ꝓximũ annum publico docẽdi muneri eſſe obſtri/
ctus operã darẽ oino:ut inuidiæ cederẽ:& in aliquẽ tutio⸗/
rem portũ ex hniuſmodi fluctibus me reciperẽ. Nã quanꝗᷓ
uniuerſa me florẽtina reſpu.& diligit plurimũ: & facit ma
ximi: ea tñ ẽ hoĩm natura:ut nõ minꝰ pauci atq;ʒ ibecilli no-

cere poſſint:q̃ uniuerſa manus potẽtioꝶ ꝓdeſſe cuiꝗᷓ. Mi
ſerent᷑ ſane oẽs: & ꝑpmoleſte ferũt:ſi cui bono uiro inferat
iiuria. Succurrit aũt nemo. Nec id de ꝑegrinis ſolũ uſu ue/
nit: ſed de ipſis etiã præſtãtioribꝰ ciuibus. Sũt qui ſicarios
parauerint: ꝑ quos Nicolaũ Guganũ uirum primariũ in re
ublica interimerẽt. Detectis inſidijs:nõ modo nullum de
Pi ſupplicium ſumptũ eſt: qui ſicarios inſtruxerunt: ſed
tentatũ poti: ut Nicolaus ipſe plecteret᷑: qui & uir grauiſſi
mus eſſet: & in republica potentiſſimꝰ. Na ſicarij ferunt᷑ in
ſtructi a duobꝰ ſoderinis fratribꝰ Nicolao ac Thoma iuue
nibus prõptis & audacibꝰ: quoꝶ pater fuerat: ut uulgo di/
cit᷑: machinatore & auctore ipſo Nicolao: publico iudicio
obtruncat:qm eſſet inſimulatꝰ iniſſſe cõſiliũ:neſcio qc:ad
uerſus rempu. Qui ergo ipſe minus mibi metuẽdũ putẽ:·
qui & iuuenis ſim: & ꝑegrinus:& nullarũ uiriũ: cum uideã
uirum tantis frætũ client elis: tantis opibus: tantis factioni/
bus in ultimũ prope periculũ adductũ: qm aduerſus ſontis
cauſam pſequeret᷑. Nã alteriꝰ factionis princeps dicit᷑ Coſ/

mus medices: uir ut ſcis florentinorũ omniũ pecunioſiſſi-

mus.Eoq; mihi res uider᷑ ꝑ mutua aĩioꝶ odia irritamentaq;
ꝓceſſiſſe:ut nobiliſſima bæc ciuitas nõ admodũ longe ab/
eſſe poſſit in tantis ꝓcellis ac fluctibus a triſti & miſerabili

naufragio. Accedit ad hãc mali ſuſpitionẽ: ꝙ bi qui liuore

me atq; odio inſequũt᷑: ipſius Coſmi utunt᷑ ueluti patroci/
nio. At Coſmus ꝗᷓꝗᷓ uidesur amantiſſimꝰ men eiuſmodi tñũ

uirũ eſſe aiaduerto:ꝗq & ſimulet & diſſimulet oĩa. Eſtq; uſq;

adeo taciturnꝰ: ut ne ab intimis ꝗdẽ familiaribꝰ ac domeſti
cis quæat intelligi.At laurẽtius huius frater ingenio eſt &

II

aperto: & leui: cui Coſmus &ſi uir ẽ grauiſſimus: tamen ut

audio:nequaꝗᷓ audet aduerſari. Ego aũt neutrã pendeo in

ptẽ. Aeque oĩibus morẽ gero.llludq; Ciceronis ſtudioſiſſi/
me tueor:nõ oportere ꝑegrinũ in aliena republica eſſe cu
rioſũ. Cæterũ qm in naui obnoxia naufragio nemo põt tu
to nauigare: ego hinc ꝗqlibentiſſime abfuerim. Duo in ita/
lia loca ſunt:quorũ alterutrũ nõ inuitꝰ optarẽ: Mediolanũ
& Romana curia:ſiue eni apud pontificẽ maximum: ſiue
apud inclytũ ducẽ Philippũ mariã mibi honeſtus daretur
locꝰ: eñ nõ modo nõ reiſcerẽ:ſed cæteris oĩbus iucundiſſi-
me præferrẽ: atq; amplecterer. Tenes tu pater reuerediſ-
ſime & ſtudia mea oĩa:& cõſiliũ:& uolũtatẽ. Quantũ mihi
prodeſſe poſſis:nõ ſum ignarꝰ. Quãtũ etiã uelis:iampridẽ
expertus ſum. Quæ cũ ita ſint: clemẽtiã tuã rogo etiã atq;
etiam: oroq;: ut huic meo deſiderio conſulas. Quicꝗd ipſe
de me ſtatueris: indubitato ꝑſequar. Operãq; dabo:ut tua
de me opinio te nũꝗᷓ fallat.Nã neq; fidei unꝗᷓ deero: neq;
induſtriæ: neq; diligentiæ. Valeat qᷓdiutiſſime integritas
ſanctimoniaq; tua pater clementiſſime: Tibiq; certo pſua/
de me ita eſſe in poteſtate tua:ut omia de me tibi polliceri
quæas. Ex Florẽtia.x. Kal. Octobres. Anno a natali chriſti
ano. M. ccc. xx piſiJ.e
(ranciſcus Philelfaus Thomæ Sarçanenſi ſal.
Ttuis me humaniſſimis monuiſtt litteris:ſcripſi ad
reuerẽdiſſimũ cõem patrẽ Cardinalẽ tuũ:imo me
um:imò noſtrũ:quæcũq; honeſte tutoq; ſcribia me pote/
rãt. Sed tecum loquar apertius:quæ tu pro noſtra uetere
ſummaqʒ amieitia itaq;ʒ accipies: tractabiſq; ut magis in rẽ
meam conductura iudicabis. Nemo florentiæ fuit unꝗᷓ ꝛ ut

publice oẽs prædicãt: in quo uno ita: ur ĩ me uniuerſa ciui/

tas conquieſceret. Omnium in me oculi & ſermones con-
uerſi ſunt. Omẽs me magniducunt. Omnes laudibus tol/
lunt ad cælum. Nemo eſt neq; ex præſtantioribus ciuibꝰ:
neq; ex ipſa plebe: qui non mihi gratificetur omnia. At
ipſe quo uideor beatior: eo mibi metuo magis. Quod ut
mihi accidat:duo ſunt in cauſa:tum ipſa inter ſe ciuium ſe/
dſtio:quæ & maxima eſt: & periculoſiſſima: ut ex meis ad

ELI
Cardinalem litteris potuiſti intelligere: tum inita inuidoʒ
aduerſus me cõiuratio. Nicolaum Nicolũ noſti:hic loqua/
cior eſt: & leuior. At Carolus arretinꝰ ut eſt uerſuto occul-
toq; ingenio:& eo plane improbo: ita mibi clam maxime Ael
inimicus.Is apud Medices plurimũ põt. Vereorq;:ne illoſ in
obtrectationibus ſuis & maledictis aduerſus me exhulce/ 6
rarit.ldqʒ; ut credã:plurimæ ſũt cõiucturæ. Quare mibi tu
tum non eſt inter huiuſmodi uerſari inſidias. Proinde Carx n
dinalem hortare: ut ꝗᷓ celerrime põt:cõſulat rebus meis.
Tu rem paucis tenes. Vale ex Florentia Kalen. Octobres
N.cccc.xxxi.
N¶ Franciſcus Philelfus loanni Auriſpæ ſal. 2
Vo in ſtatu poſitæ ſint res meæ:nõ eſt difficile iudi 1
catu. Vniuerſa bæc ciuitas factionibus tumet. Nec
diu abeſſe põt: quin pariat maximi quippiã mali. Præterea h
noſti: ꝗqᷓ mibi aduerſi ſunt. Vbiq; gẽtiũ malim eẽ:ꝗᷓ florẽtiæ.
WVWale ex Florentia.iij.idus decembres. M. cccc. xxxij.
N(Francilſcus Philelfus Franciſco barbaro ſal.
Oſti iampridẽ:quanta mecũ familiaritate atq; be/
muolẽztia iũctus ẽ Antoniꝰ capanorẽſis. Qui quãꝗᷓ
lua ꝓbitate & innocẽtia tibi debeat eẽ chariſſimꝰ: tamẽ ut
mBmaeea etiã cauſa aliquid cumuli accedat ad priſtinã tuam in
eum benignitatẽ: te etiã atqʒ; etiam rogo. Vale ex florẽtia P
–iij. Kal. lIanuarias. M. cccc. xxxiſj.
N¶Eranciſcus Philelfus a
Ihi polluce meo uæbemẽter eſt opus. Itaq; rogo te
aut eũ ad me ire ꝗqᷓprimũ cures.Nã illũ tibi tantiſper
uſui dedi: donec abs repeterẽ. Quare fac:ne ſecundũ hac
de re ad te ſcribam. Vale ex Florẽtia.iiij.Kal. lanuarias. M.
cccc.xxxij. . =
——— ranciſcus Philelfus Ambroſio monacho ſal.
ltteræ mibi tuæ ſempꝑ gratiſſimæ fuerũt: & in præ-
ſentia:ꝗqᷓ antea longe gratiores. Indicant em̃ diluci/-
de:ab quibus mibi caueſdum ſit. Verũ utar equidẽ more
meo:ut & nemini noceam: & laceſſitus iniuria me uirum

eſſe meminerim. Vale ex ædibus noſtris Florentiæ. xiij.
kal. Februarias. M. cccc.xxxiij.

Franciſcus Philelfus Thomæ ſarçanenſi ſal.
Lacuerũt:quæ ſcripſiſti mihi uerbis reuerẽdiſſimi
cõiſq; patris Cardinalis. Nec alice quicqᷓ habeo: qd
eſpõdeã: ꝗqᷓ maturato opus eẽ. Nam hic oia ſunt turbulen
ta:& mihi nequaꝗᷓ tuta. Cauſam tibi iampridẽ ſignificaui.
Cura igitur:ne fruſtra mihi ſcripſiſſe iudiceris. Vale & me
clæmentiſſimo patri Cardinali & cõmendatum: & carum
reddito, Ex Florentia. xiij. Kal. Apriles. M. cccc. xxxiij.
ranciſcus Philelfus Rarolo Arretino ſaal.
Vnt nõnulli:qui me monuerint:ut mihi a te caueã.
oliri em̃ te mihi:neſcio quas ĩſidias: ut qui erudi/
ione & probitate nequeas: facinore mihi noceas. Sũ eq/
dem id miratus: qe neq; deũ metuens: nec hominũ famã:
tanto ſceleri te obnoxiũ ſis facturus: præſertim cum nullã
habeas iuſtã aduerſus nos cauſam. Nõ em mihi uitio dan/
dum eſt:ſi te doctior exiſtimor magiſq; diſertus: ſed inge/
nio ignauiæqʒ tuæ: qui ſi ita litteris & bonarũ artium dilſci-
plinæ operam dares: ut exercẽdo fœnori & flagitio: eſſes
me fortaſſe multo ſuꝑior. Nam qc iactites ijs anchoris te
munitũ ut nullos fluctus:nullos turbines pertimeſcas: ui/
di ego ꝑſæpe tantũ eſſe uentorũ impetũ: ut nullæ ancho-
ræ:nullũ robur:nulla alia munimina ſatis ſint: quæ ualidiſſi
mas etiã nauis tueant᷑:quo minus obruant᷑ fluctuũ uortici
bus:ac patiant᷑ deniq; naufragium. Itaq; prudentiꝰ feceris
ſi rationi malueris:q̃ perturbationi parere:quarũ altera ex
cutit ex hominũ mentibus tenebras inſaniæ: perturbatio
uero lucẽ ſapientiæ. Tu de me Karole nihil habes: qc; iure
quæas expoſtulare. Nã neq; publice: neq; priuatim nocui
tibi unꝗᷓ. Quin ut ſcis: nonnunꝗᷓ es a me pulcherrime lau-/
datus: ułtũ maxime:cũ a quibuſdã grauibus integerrimiſ-
qʒ uiris eſſem cõmonefact? te mihi moliri inſidias. Id enim
iccirco ab me factũ ẽ: ut aliquãdo te puderet tui:atq; reſi-
piſceres. Sed quantũ poſſum augugari: tanta eſt uis morbi
quo inuidẽtia te excruciat: ut nullis neq; humanitatis neq;

.

admonitiomis remedijs ad ſanitatem redeas. Me tñ nullæ

tuæ mouebũt iniuriæ: quo minꝰ ꝑgã ſilis eſſe mei. Vale flo
rẽtiæ ex ædibus noſtris idibꝰ Aprilibꝰ. M. cccc.xxxiij.

LI

N Franciſeus Philelfus Nicolao nicolo ſal.
Go te Nicolae Nicole uel ex uſq; Conſtantino po/
li ex Chryſolora ſo cero meo ſapientiſſimo clariſſi/

moq; uiro: quo eſſes ingenio: ꝗbꝰmoribꝰ:ad unguẽ didice

ram. Cũq; poſtea i Italia reuertiſſem: eadẽ ac etiam p lura:
tũ ex Guaryno ueronenſi: tã ex loanne auriſpa uiris pru-
dentiſſimis & apprime eruditis audierã. Nec deſtiti tñ ea
præſtare oĩa:quibꝰ te mibi ſumma beniuolẽtia deuincirẽ.
At nullis meis nec officijs: nec meritis potui te alium red/
dere:qᷓ eſſes && iã factus:& diuturna conſuetudine confir/

mat*: quippe ꝗ tibi magnæ laudi ducas: ſi præſtare id quæ
as: ut uiri omnes docti & boni tua oꝑa & induſtria Floren/

tia extrudan᷑.Itaqʒ gloriaris & Chryſolorã Florẽtia eẽ a te
expulſũ:& Guarynũ: & Auriſpã ambos turpiter eiectos.

Reliquũ eſſe Philelfum unũ: quẽ aut breui exulem facies:

aut male afficies. Quid iſta ſibi tua uelit oratio nõ ĩtelligo.
Nõ em eiuimodi ſũt nerui tui:ut mihi quicꝗᷓ poſſis incom-/

modare. Nã q ad Florentiã attinet: ego mea ſpõte inui-
diæ cædere inſtitui: non minis tuis: quinullaꝶ es uirium:
nulliuſq; auctoritatis uir: nõ metu potentioris cuiuſpiam:

cuiꝰ opibus audaciaq; inſanis:ſed ut uiuã ipſe mibi liber cũ

muſis. Vides tu ſane: niſi penitꝰ mentis luminibꝰ captꝰ es:
q unus Philelfus uniuerſæ ciuitati carus eſt & piucundus.

Nibil neq;ʒ priuatim nec publice petit᷑ a me fruſtra.Si lapi/
des ipſi loqui poſſent: oẽs ĩ meaS laudes linguas ſoluerẽt.
Mihi gratif̃icant᷑ oẽs:quæcũq; optarim:obſequunt᷑ oẽs:in
ſeruiũt oẽs. Quis uir bonus & grauis cuiꝗᷓ aduerſet᷑ bñ ꝓ
merito: ꝓmereriqʒ aſſiduiſſime ſtudẽti? Velim mihi dicas
qc eſt erratũ aduerſus te meũ? Nõne oĩbꝰ in rebꝰ tibi uſq;
morem geſſi? Quid habes:qc mibi des crimini? Nũ ſinis
te uirum iã decrepitũ: & reꝶ hũanaꝶ callẽtiſſimũ ſeduci a
uerſuta maleficaqʒ; uulpecula Carolo arretino? Nõne aiad
uertis aliqñ deprauatũ ꝑditiſſimi hoĩs corruptũq;ʒ igeniũ?
An pateris eũ uti te ueluti inſtrumẽto quodã furoris ſui⸗
Reſipiſce:reſipiſce tandẽ: Cõſidera ãnos tuos. Quamdiu
nobiſcũ futurus es? Q& ſi nullũ putares fore diuini iudicis
uel præmiũ uel ſupplicium: hominum tamen de tua uita

—

—

I
I —

atqʒ moribus exiſtimatio tibi uerenda eſſet. Ego qc in me
erit ut nunꝗᷓ præſtiti: ita tibi præſtabo nunꝗ: non modo ini/
micitiarum:ſed ne minimæ quidem uel ſimultatis uelindi
gnationis materiam. Vale Floretiæ ex ædibus noſtris idi-

bus Aprilibus. M. cccc. xxxiij.

Franciſ. Philelfus Thomæ Senecæ ſal..
7od te mibi tam ſubmiſſe per litteras commenda
ris:tibiq; ut ignoſcerẽ:petieris: min ime opus erat.
Nec enim te latet æquanimitas mea: & ꝗᷓ ferre ꝑfacile con
ſueui hominũ iniurias: præſertim eorum: qui ſuæ non ſũt
ſpontis. Ego idem erga te ſum futurus: quem es iampridẽ?
ſæpe numero expertus: hoc eſt & bumanus & liberalis.

Quare quocunqʒ in officio mea opera uti uolueris: ſenties

eam tibi nuſqᷓ defuturam. Tuſi potes: aliquando tecum ha 7
bita: atq; reſipiſce. Vale ex Florentia. xv. Kal. Maias. M.
cccc. xXXxiij. .

Franciſcus Philelf us Cincio Romano:

apoſtolico Secretario ſal.
Vam mihi ſpem iampridem in urbe Roma coram
recepiſti:ut eam mihi perducas ad finem:te etiam
atq; etiam rogo .Nunqꝗᷓ mihi crede:intermorie᷑ apud me
fłicium tuum. Noui bonitatem animi tui:noui integrita/
tem:benignitatem pr æſens expertus ſum. Scio: nõ falles

„

opinionem de te meam. Reliquum ẽ: ut cœpta perficias.

Vale ex florentia pridie Kal.maias. M. cccc.xxxiij.

(Franciſcus Philelfus Coſmo medici ſal.

.

Mpiam illud eſſe hominũ genus arbitror Coſme

ſoluitur iucundiſſimum bumanæ beniuolentiæ & amici/-
ciæ uinculum. Nam ſi ex omnibus animalibus bomo ad ſo
cietatem maxime natus eſt:quis illũ nõ putet ab omni na/
turæ inſtituto hũanitateq; alienũ: aĩ oꝶ& charitate côiun/
ctos:qua ſine ſocietas eẽ nulla poteſt dijũgere feparareq;

conatur. Cum primũ Florentia ueni: nõ expectaſti tu tan-

tis opibꝰ:tanta amplitudine uir: ut te & iuuenis: & pꝑegrinꝰ

edices:quorum artibus atq; dolis labefactatur ac

EI
& paucis admodũ cognitus adirem prius: ut par eſſe cẽſe
bam:idq; facere inſtitueram: ſed anteuertens pro tua ſin-
gulari modeſtia ꝑbenigne me adiſſti: nullũq; prætermiſi-
ſti munus neqʒ optimi:neq; beneficentiſſimi uiri.Ego item
contra: quicquid in me erat uel obſeruantiæ uel ſtudij: id
omne detuli tibi. Neq; ſum ulla in re paſſus unꝗᷓ deſidera-
ri abs te officium meum. Id certe probãt cum alia permul
ta mei erga te beniuolentiſſimi animi documẽta: tum plæ
raq;ʒ ſcripta mea: quibus clariſſimũ nomen tuũ imortalitati
apud poſteros cõmendaui. Quid enim maius munus pro
dire in te potuerit: perſeuerauit ſemꝑ æquis: ut ita dixeri:
lancibus citro ultroq; beniuolẽtia noſtra: donec ob peſti⸗-

ſ . Cgvrſel .

—

lentiæ uim: qua uniuerſa bæc ciuitas cœperat laborare:
Veronã tuẽdæ ualitudinis gratia cum tota familia cõceſſi
ſti. Vtinam ea oĩis morbi conlapi⸗ Florentiæ muris tanꝗᷓ la
byrintho quodam ſeſe occluſiſſet: neq; lõgius peſtiferum
uirus ſuum emiſiſſet. Sed longe ſecus uidere uideor acci

diſſe. Duo enim te ſunt ſecuti: quoꝶ animus omni eſt peſti
lentia peſtilẽtior: Nicolaus Nicolus: & Carolus Arretinꝰ.

Horum tu conſuetudine uſus:minus tibi cauens: ea es pe/
ſtiferi morbi contagione uſq; adeo interceptꝰ: ut iam tuæ
ſpontis haud eẽ uidearis: ſed perinde atq; in poteſtate po

ſitꝰ aliena:ea ſi minꝰ facias:at aſſentiaris oĩa quæ aſſen tato/

res leuiſſimi: ac facinoroſiſſiminebulones uolu erũt. An es
oblitus Coſme medices: quæ mihi olim reſponderis ante
tuã in urbem Veronam profectionem: quo tempore apcę
te quererer & de Nicolao Nicolo & de Carolo Arretino:
qꝙ mihi clam detraberent: quod multa aduerſus me confin

gerent: quod nihil aliud ſtuderent: nibil molirentur accu

ratius ꝗᷓ mibi incommodare atq; nomẽ obſcurare meum?
Ad ea tu ſane leniter reſpondiſti ac ſubridens: non oporte
re inquiens mirari me: nec ægreferre Nicolai Nicoli detra
Rionem: eo enim eſſe hominem ingenio: ut neminem do
ctum uirum relinquat tntactum mordacitate ſua: quiq; ne
ſoli quidem ipſi parceret: utpote qui & Manuelem Chry
ſoloram ſapiẽtem & ſummũ illum uirũ barbam pediculo
ſam adhuc ſemper nominet: & Ambroſium monachum:

ſin⸗
nſi⸗
em

ra⸗
nul

tti

t0
:

1o

cete

cui magis affectus eſt:ꝗᷓ propriæ animæ: attonitum ꝑ cõtu
meliam uocet:Iln Leonardũ autem Arretinum qualem ſe
præſtiterit: ipſius Leonardi in eũ inuectiua teſtimonio ẽ.
Quid em̃ cõmemorẽ aut Guarynũ:aut Poggium:aut Au⸗
riſpam: quos quotidie maledictis inſequit᷑. Quo quis do⸗
ctior eſt: aut eloquentior:aut eruditior: aut melior uir: eo
magis Micolai conuitijs & opprobrijs ẽ obnoxiꝰ. Quare
tibi ſubdidiſti:nõ modo nõ cſt dolendũ:ſed lætandũ poti/
us: ꝙ in Nicolai maledicentiam incideris. Nam quãto is te
magis uituperabit:tãto apud grauis illuſtriſq; uiros lauda/
bilior ſis futurus.De Carolo aũt qc expoſtuſas nollem ti⸗
bi materiam expoſtulandi datam: idq; magis eiꝰ ꝗᷓ tua cau/
ſa. Nam ut tibi ille nibil obeſſe poſſit: cum nullam in ciuita⸗
te auctoritatem habeat: ita ſibi plurimum nocuerit:ſi Ni⸗-
colai ueſtigia imitabitur. Hæc tu mecum familiariter & ꝑ-
bumane locutus es. Meq; es hortatus: ut omni in re & te
& tuis rebus omnibuſqʒ; non ſecus atq; meis uterer. Te
enim omni in re ſemper affuturum mihi. Id quod tu certe
facere nũꝗᷓ deſtitiſti: ante eã ſcilicet: quà modo dicebam:
Veronẽſem ꝓfectionẽ. Te uero abſente ab urbe:ſum oĩia
in republica: quæ uolui: & facile: & honorifice conſecutꝰ.
Vbi aũt florẽtiã reuertiſti ijdẽ Nicolaꝰ& Carolus maiore
quadã audacia aduerſus me agere ſunt aggreſſi. Nam tu-
orum & Clientium: & neceſſariorũ muniti factione: tãtũ
efficere potuerunt: ut publica doctorũ omniũ ſalaria dimi

nuerent᷑: opinati ij ſane: ſi mibi quoqʒ ex publica mercede

ſubtraheretur: fore: ut ipſe neceſſario cogerer abire Flo-

rentia: ut qui ſine magno ſalario uir: qui parcere pecuniæ

nunꝗᷓ didicerim: Florentiæ pro dignitate uiuere nullo pa/
cto poſſem. At hic uidere tu Coſme perſpicue potuiſti: 4
uniuerſa ciuitas me diligeret: Diminutionẽ illã conſtitutæ
pecuniæ doctores oẽs tuoꝶ opera aſſenſi ſunt:ſiue id arte
ſeu uero fuerit factũ: Solus ipſe rei indignitatẽ nõ admiſi.
Qui mihi incõmodaſſe arbitrabant᷑: læti atq; exultantes
per urbẽ ferebant᷑.Putabant hoĩes ſtultiſſimi uoto ſe poti
tos: neſciẽtes eẽ uirtutẽ deniq; apud oẽs uenera bilem: &
eam eſſe uim eloquentiæ: quæ in liberis ciuitatibꝰ plurimũ

TI

ſemper ualeat. Nondum ſecundus præterierat menſis: ex
gquo per dominos & collegia: quæ uocati⸗ :doctoribꝰ præ/
mia fuerant diminuta: cum ipſe ueni in ſenatũ: ubi cũ pro
re mea orationem babuiſſem: & moderatã & ſimplicem:
conſurrexere nonnulli familiares: & amici tut: & quidam
etiam ſanguine coniũcti: in quibus erat Iulianus medices:
Auerardi patruelis tui filius. Hi ſane omẽsaperto Marte

contra poſtulata mea perorarunt: quantũ potuerunt acri?*

magiſq; appoſitæ. Tum ego coactus ea neceſſitate:quã mi
pi res atq; ratio afferebat: nulla item circũitiõe uſus: ita egi
cauſa meam: ut non modo qui erant pro repu. && decoro:
fed tui etiam fere omẽs pro me occuſta ſuffragia reddide-

rint. Nam cũ omnes in eo ordine ſint ſeptem ac triginta in

reddẽdis ſuffragijs: pro mea cauſa fabæ nigræ trigintaqt/
tuor ſunt repertæ. Qui quidem bene ſentientiũ animus
ac fauor & ſi mibi fuit honorificus: cauſam tamen præſtitit
inimicis: ut ſe magis ad nocẽdum excitarent. Non multo
enim poſtea ambiendo: rogando: quærendo incuſando:
monendo: adhortãdo: per omne bumilimæ ſubmiſſionis
mun“ tantũ ſibi apud tuos ſtudiũ uẽdicarũt : ut ſimulatiõe
utilitatis publicæ uiri quattuori ut ſcis: declarati fuerint:
quibus præcipuũ ius eſt permiſſum ad moderandã ubli⸗
cam omnem impenſam. liuero omnium primum alaria
quæqʒ HEtteraturæ & diſciplinæ: ut rem inutilẽ & indignã
omnino abrogarũt:cũ dicerent nõ eẽ tẽpus diſcendi: ſed
belli gerendi. Quæ quidẽ res &ſi oĩbus bonis ciuibꝰuiſa ẽ
indigna: tñ quia aiaduerterẽt: eã ꝓbari atq; laudari a tuis
oĩbus: quieſcebant etiã ipſi: ue intuẽda reipu. dignitate ali
quid paterent᷑ indignũ. Solus hic Philelfus in ta florenti:
tam magnifica nrbe in uentus eſt: qui cauſam non publicã
minꝰ ꝗᷓ priuatã ac ſuã & ſtrenue amplecteret᷑ & fortit᷑: Nã
ꝓuocatione uſus ad ſapietes ciuitatis: qui uocant᷑: abroga

tio ea omnis ſapienti“ ipſis pro uſitata a riſcis uſq; annis
cõſuetudine demãdat᷑ publico decreto. At ijꝛ ut erant uiri

grauiſſimi atq; optimi: re mature ò ꝗ̊ diligentiſſime cogni

ta: ꝙ quattuor illi uiri de impenſa ſtudij litterarũ diſciplina

.—

rumq; liberaliĩ abrogarãt: uan eẽ atq; fatu decerneétes

— „ —

= — —r — .

us
itit
lto⸗
do:
onds
Ntöe
kint:

ubl⸗

laria

Ana

1tußs
ent;
blica
Ni

9

nnis

Uitt
n
Enn

„

ine

ets

nõ me ſolũ: qui prouocaram: ſed etiam reliquos doctores
omnis priſtinæ dignitati atq; emolumentis cum ingẽti to/

tius ciuitatis læticia ac plauſu reſtituerunt. Tum inuidẽtiũ
animi ardentioribus irarum ignibus inflãmati: non clan
ut antea: ſed palam: & tanꝗᷓ aperto Marte in aciem pro/

deuntes dictitare minitariq; cœperũt non oportere poſt/
bac uti magiſtratuum adminiculis aut alicuius obtentu iu
ris ſed armis potius & cruore: cum ſubderent turpe eſſe
principem ciuitatis ab homine peregrino totiẽs ſupera-⸗
ri. Ad quem uocant illi principem ciuitatis Coſme medi-
ces? Si te unum illi non uocant: quem alium poſſint:intelli
go neminem. Nam & uiri nobiles cæteri ſemper mihi fa⸗
uerunt:ac fauẽt & populus uniuerſus me plurimũ diligit.
Tui uero:ſi per te licuerit:ꝛnon modo mihinon ſint aduer
ſi:ſed maxime omnium propitij: id quod ex oculis ſuffra/
gijs quandoq; patuit. Quod ferrũ autem cruoremq; mi/
nentur: nulla ratione adduci poſſum: ut credam te paſſu-
rum:ut quiſꝗᷓ potentia tua frætus tantum ſcelus:tãtum fa/
cinus audeat machinari. Nam ſine conſenſu tuo pugna ſit

aquilæ a graculis inferenda. Non enim iſtos pluris facturꝰ

ſim: ꝗqᷓ pygmæos Hercules. Ad bæc uelim tecũ animo uo-
lutes:quid in Nicolao & Carolo præcipuũ uides: quapro/

pter abs te mibipræferendi ſãũt. Num ingenium: num do/

&rina:num eloquentia:num morum elegantia: num uitæ

integritas? Quod ſi non ita frequẽto ædis tuas: ut iſti quo⸗
tidie faciunt: id occupationibus meis dato. Scis enim pu

blico docendi muneri ſatis me facere oportere. Præterea
pudor uitæ paraſitum me eſſe non ſinit. Non blandiri:nõ
adulari: non aſſentari unꝗᷓ didici. Si quid me uelis facere
tua cauſa:modo me feceris de tua uoluntate certiorem:fa
ctum puta. Nihil profecto fruſtra iuſſeris. Et prius qᷓ ueniſ

ſem Florentiam: diligebam te plurimum. Et Florentiam

poſteaqᷓ ueni in hanc uſq; diẽ nullã prætermiſi unqᷓ officiũ
amoris ſũmi erga te mei.Itaq; ro gob p
tiaris cuiuſqᷓ inuidentiam plus apud te ualere: ꝗᷓ meam in
te & fidem: & obſeruantiam. Vale Florentiæ ex ædibus
noſtris Kal. Maijs. M. cccc. xxxiij.

e atq; obſecro: ne pa-

2

Ere mea te multũ habuiſſe ſermonẽ cũ uiro clariſ-
ſimo Coſmdo medice: & eũ de me amiciſſime ſenti/-

re uæbemẽter gaudeo: præſertim cũ tibi ut ſcribis: ſanctiſ/
ſime receperit mibi nõ mõ nõ eẽ formidandũ mali quicꝗ:

ſed ne cauendũ quidẽ. Nõ em poterã nõ ſubuereri: neꝗd

aduerſus me inſidiarũ inſtrueret᷑. Veꝶ miror: quid laurẽ/
tius coſmi frater: quotiens in me incidit: ſemꝑ obliquat fa/
ciẽ: ſalutatuſq; a me: reſpõdet oĩno nibil. Sed qm Coſmi fi
de debet mihi certiꝰ eẽ nibil: aliorũ mores ferã æquo aio.
De diogenis aũt laertij uerſibꝰ qe perurbane expoſtulas:
ne mihi ſuccẽſeas: rogo.Nam ꝑtim occupationibus meis:
partim animi moleſtia ob cõtinuas inuidoꝶꝶ in me inſidias
factũ ẽ: ut uerſus illos latinos facere:ut iuſſeras:diſtulerim
in hanc diẽ: Sed gerã ꝓfecto morẽ uoluntati tuæ: idq; pro
pe diẽ. Diodorum ſiculum ad te dedi. Vale florentiæ ex

ædibus noſtris. vi.nonas Maias. M. cccc. xXxiij.
Franciſcus Philelfus Bornio ſalæ iurecõſulto ſal.

lo inter ancipites æſtuãtiſq; ꝓcellas: & turbulẽtiſſimos flu

Rus. Exiſtimarã Bononiã ſolã ciuilibꝰ factionibꝰ diſſidere.

Sed florentia longe magis diſcordijs ac ſeditionibꝰferuet
Vtinã buc aut ueniſſem nunꝗᷓ: aut abire liceret ꝓ dignita/

te. Sed neutrũ mihi integrũ eẽ uideo.Nunciꝰ mihi fuit im
pedimẽto:quo minꝰ tibi potuerim oia explicare.lgnoſce:

ac Vale. Ex florẽtia. v. nonas Maias M. cccc. xxxiij.
Franciſcus Philelfus Franciſco barbaro ſal.
cepiſſe te mibi nõ cõmode eẽ floretiæ: ita ẽ ſane

Aut accepiſti. ldq; qc recte auguraris: nulla mea cul/

ciam meis litteris certiorẽ. Nã totũ hũc annũ id q ꝑmole
ſte fero:obſtrictꝰ ſum repu.florẽtiæ. Occupationes meæ

faciũt: ut tecũ hoc tpe longior eſſe nequeam. Vale ex flo⸗

rentia.v.nonas Maias. M. cccc. xxxiiſj.
¶ Franciſcus Philelfus Leonardo luſtiniano ſal.

(EFranciſcus Philelfus Ambroſio monacho ſal. .

Tte & uniuerſam familiã tuã: imo noſtrã ualere ꝑ/
Abelle:libenter accipio: atq; deũ oro:ut ita qᷓdiuitſſi/
me babeas. De me aũt qc ſcire cupis: in freto nauigo ſicu/

pa. Ad uos aũt redire nõdũ mihi ẽ itegrũ. Cũ licebit: te fa-

—

in

6

— —

Audariabs te uiro amiciſſimo eodẽq; & ſapiẽtiſſi⸗
mo & optimo cõſiliũ meũ qc; me tãde ex urbe Flo
Etia tanꝗᷓ ex officina ſicariorum eripuerim nõ de-/
beo non lætari. Ac feci id ſane tẽpeſtiue: Nam ſi ad reditũ
Coſmi medicis in tãta gladiorũ ipunitate cõtinuiſſem me
Florentiæ: actũ eẽt & de muſis & de Philelfo: Si em qua tẽ
peſtate minus uiriũ habeat Coſmus:impune ſicarius ẽ pa/
ratus qui me trucidaret:quid factũ tum foret: quo tempo/
re eiectis oĩbus uiris optimatibꝰ:oẽ ius reipublicæ ad unũ
Coſmũ delatũ eſt. Sum autem nũc Senæ inter bumanos
atq; bonos uiros: Apud quos mihi conditio pro temporũ
fortuna ſatis honeſta eſt. Soluunt᷑ em mibi quotannis ex
ære publico aurei quiquageniac treceni: quadringẽti quĩ/
quaginta in hunc annum mihi Florentiæ fuerant conſtitu
ti: ſed malo minorem pecuniã quiete & ſine uitæ diſcrimi/
ne:qᷓ multo maiorem inter gladios & uenena. Væ urbi illi:
quæ tãto ampliſſimoꝶ ciuiũ ſplendore orbata eſt. Quod
aũt me hortaris: ut ad uos me recipiam:cõſiliũ de me tuũ
& probo & laudo:id qcł etiã ſequar:cũ honeſte fieri a me
poterit.Nunc em̃ haud licet:Na bienniũ Seneſibꝰ ſum ob
ſtrictus. Vale ex Sena pridie Kal. Februarias. Anno a chri
ſti natali.M. cccc.xxxv. UUÿð
¶Franciſcus Philelfus Leonardo arretino ſal.
Apus Caſtelliunculus auditor & famtiliaris meꝰ re/
unciauit mihi tuo noie abitionem iſtinc meam &
permoleſte tuliſſe te: quoniã priuatus eſſes iucundiſſima
noſtra conſuetudine: & rurſus probare: quia iſtic eſſe non
poſſem ſine certiſſimo uitæ periculo: adeo quoſdam aiad/
uerteras iuidiæ flãmis aduerſus me indies magis magiſq;
æſtuare. Vtrũq; certe qc; mihi ſignificaſti ͤPpræ ſe fert ꝑſpi-
cuum argumentũ ſingularis tuæ beniuolẽtiæ erga me. At
ego ſane mi Leonarde:quãꝗᷓ libenter agebam florẽtiæ cũ
ob alias plæraſq; cauſas: tũ etiã proꝑter te eruditiſſimũ ò
optimũ uirũ: tn eo magis æquo aĩo orentia careo: quod
inter iſtos flores multæ uiperæ deliteſcũt: & exæ quidẽ ue/

nenoſæ ac peſtiferæ. Nec em te latet: quãta moderatione

animi: quanta etiam patiẽtia ſemper tulerim inimicorum

d tij

II

inſidias. Itaq; ne ſemꝑ impendenti naufragio ſubiacerem:

ex iſtis quotidianis & turbulentiſſimis fluctibus in ꝓximã

Senæ urbis ſtationẽ banc me recepi: ubi tãdiu futurꝰ ſum

E.

donec aliquis ſecundior flatus in tutiorẽ portũ aliquẽ me
cõuexerit. Nam ne hic quidẽ ſatis tuto me agere poſſe ui/
deo propter iſtorũ propinquitatẽ: quibus uitã meã odio
e aiaduerto. Sed hac de re ſatis. Tu uelim me facias cer/
tiorem de omni tuo ſtatu. Vale ex Sena.iij.idus Apriles.
M. cccc. xxxvi.
Franciſcus Philelfus Alberto Sancario ſal.
Trecte quidẽe tu mi Alberte pera mice facis: qcł
de me nũꝗᷓ deſinis aliquid cogitare & agere: quod
bohorificũ mibi & fructuoſum ſit. Conditio: quam mibi p⸗
ponis nomine tuæ florentiſſimæ reipublicæ: talis eſt: ut ea
non modo nõ improbem: ſed & probẽ potius & laudem.
Cæterũ breui reſpondebo tibi. Vale ex Sena pridie idus

Apriles. N. cccc. xXXNI. .
–NFranciſcus Philelfus Petro perleoni ſal.

—

llentium tuũ tam diuturnũ tanq; inuſitatũ ſuſpici/
onẽ mihi affert: neſcio quã. Itaq; ſi tibi bñ eſt: ut &
uolo: ſcribe ad me ꝗprimũ: quo tecũ una gaudeã.

Oopto

Ein ſecus ẽ: id q minime omniũ uelim: ſcribe etiam mibi
qhuo tibi cõſilio ſaltem prodeſſe poſſim. Vale ex Sena pri/

die idus Apriles. M. ccec. xXX.
ranciſ. Philelfus loanni franciſco gallinæ ſal.
Im ſuꝑpioribus dieb⸗ ſpledidiſſimus eques auratꝰ
Petrus Michael Senenſiũ legatus iſtinc Senam re
uertiſſet: Barnabas bumanꝰ ac modeſtus iuuenis: qui cum

illo Mediolanũ petieakmibi uerbis tuis renũciauit: bono

ducia. Fore em̃: ut ad pauciſſimos uſq; di/
es tua & bumanitate & opera: qc maxime ſemꝑ cõcupie/
ram atq; exoptarã: tãdẽ aſſequerer. Pergratũ em eẽ deſi/
deriũ ſtudiumq; meũ ma gnanimo iſti inuictiſſimoq; prin⸗
cipi.Fuit profecto mihi buiuſmodi nuncis iucundiſſimus.
Expectaui igit eSbluſculos dies: rurſuſq; expectarẽ: ſi uel
per inimicorum Horentinorumq; inſidias: uel per calami/

—

tates temporum liceret. Sed uides tu: quãta arte quib uſq;

ut eſſem aio ac

W èꝰò —

„

na
me
u/

lo

en⸗

t &

ei-

ibi⸗
,

mte
c.
n
di⸗
je/
l/,
s.

nel

wi/

— -—

ss

conatibus bi perditiſſimi & facinoroſiſſimi homines:ꝗ flo
rentiæ tyrannida nũc gerunt:cũ alijs uiris optimatibus ꝓp/

ſcriptis omnibꝰ:tum mibi imprimis uitã eripere moliũtur.

Qcł eo faciliꝰ ſibi factu fore arbitrant᷑:quo propter loci ꝓ/
pinquitatem me oportuniorem babent: in quem deſæui-
Ent.Mouet me ſecundo loco non minus aeris inclæmen/
tia: quæ indies magis atq;ʒ magis cũ multoꝝꝶ ꝑnicie & inte-

ritu increbreſcit: incrudeſcitq;. Fuerit igitur humanitatis

tuæ: ut quod mibi iampridem hac iter faciẽs coram rece⸗-
peras: nuperq; uel nixius confirmaſti: iam tandem perſol⸗
uas. Nam quanꝗᷓ munificentiſſimus iſte princeps ꝗpluri⸗-
mis abundat & prudentibus & eruditis uiris: tamen fide-/
li& innocenti deeſſe nemini poteſt apud eum locus. At/
qui ſi is unus eſſem qui pro uoluntate iter capere atq; ex/
pedire poſſem: aduolaſſem ad uos iam pridem. Sed quæ
alijs uoluptatẽ afferre cõſueuit: familia mibi hoc tempore
ſollicitadini eſt. Nam neqʒ hanc deſerere debeo:neq; me/
cũ ſine certa ſpe poſſam adducere. At ne dubitẽ quidẽ: ſi
quid accuratius elaboraris futurum: ut & ꝗprimũ & recte

huic meæ pientiſſimæ uoluntati tuo beneficio mos gera-

tur.Id aute æque te uelle pro tua humanitate ac poſſe ex-
ploratiſſimum habeo. Proinde reliquum eſt: ut curriculo
tranſigas:oĩnoq; cõficias quod cœpiſti. Hac una re me ti⸗

bi ſummo & imortalimunere deuinxeris: & animum in te

meum nõ ingratum experire. Pudet me profecto hac de
re pluribus ad te ſcribere:ne de tua uel beniuolẽtia in me:
uel beneficentia erga omẽs diffidere uidear. Sed quæ me
urgent:intelligis. Rogo te ætiã atq; etiã: ut quicquid in me
officij collaturus es: es autẽ plurimũ: breui id conferas:&
cũprimũ facultas datur. Facultatẽ uero nõ minus conſiliũ
& iuduſtria ꝗᷓ aut tempus offerat:aut locus.Et hac de re ſa
tis. Erit cũ Pe litteris ſatyrica quædam exhortatio uerſi⸗
bus a me ſcripta ad inclytũ iſtũ principem pro Genuenſi⸗/
bus & exulibus Florẽtinis. Hanc uelim: cures is: aut intel/
ligat:aut ſaltẽ uideat.Nec em dubito: quã uiderit: daturũ
etiã operã: ut intelligat. Vale ex Sena idibꝰ Aprilibꝰ. An-
no a Chriſti natali die. M.cccc.xxxyvi. d i

5

= *

Franciſcus Philelfus Antonio panbormitæ ſal.
Erentiũ: quẽ eſſe apud me uoluiſti:illi ad te dedi:
(cui tu plitteras dari iuſſeras. Lucretiꝰ: quẽ tantope
Hagitas: ſime eſſet:cõtinuo ad te iret. Sed de re aliena ir/
requiſito dño:nibil mibi agendũ exiſtimo. At non requiſi⸗
ui modo: uerũetiã rogaui: atq; oraui dominũ eiꝰ Codicis:
ut ſin eret me in re ſua liberalẽ eſſe.Sa xei eſt capitis ac pla⸗
ne inexorabilis. Naullo pacto induci põt: ut Neapolin Lu/
cretius nauiget: ueritus ne qui ob poculũ amatoriũ furue-
rit:rurſus ſirenis parthenopes uenefico interceptus: inſa-
niat. Vale ex Sena. iij. idus Octobres. M. cccc. xxxVi.
Frãciſ. Philelfus Petro perleoni ſal. dicit.
Vas unas dediſtiad me litteras: eo iucundiꝰlectita
N ui:quo diutius eas deſideraram. Et ut quæ tibi ſecꝰ
ac uolueras: acciderunt mœrore me affecerũt: ita quæ ex
ententia cõtigerũt:mirificã mihi uoluptatẽ attulere. De⸗
ibi cœpta indies magis magiſq; ſecũdet. Tu interim faci⸗
to:ne tibi ipſe defuitte uideare.Dicteria Plutarchi ad Tra/
ianũ Cæſarem: quæ in latinũ uertimus: propediem dabo
ad Ioannẽ Corneliũ hominẽ clariſſimũ. Et cũ his orationẽ
quoq; & acrem & longiuſculã mittã ad te: & quidem talẽ
qualem nõ poggius modo:ſed Coſmus etiã ipſe medices

multo magis doliturus ſit. Nũc uero ad id:quod petis. Cu/

pis tu quidẽ a nobis ſcire:an lachryma aſpirationẽ admit/
tit. Reuocas nos ad grãmaticos. Mos tibi tñ gerẽdus eſt.
Si uim naturæ rõnẽq; attendimꝰ: nulla conſonãs in latinis
dictionibꝰ aſpirat᷑.Fecit tñ doctiſſimorũ hominũ cõſuetu
do:i lq; iãpridem: ut quorũdã uerboꝶ cõſonãtes aſpirati/
onẽ reciperẽt:ut inchoare:pulchrũ:ſepulchrũ: lachryma.
Et id ſane ob eã rẽ factũ exiſtimo: quo eiuſmodi cõſonans
uæbhemẽtiꝰ ſonet. Tametſi inchoare ſi a chaos deſcendit.
i qc nõ ab re dictũ a quibuſdã puto: ab ſua ipſius origine
aſpirationẽ ſeruat. Quod autẽ mones dictitare iſtic quoſ/
dam nõ lachryma eſſe wpud. A. Gellium: ſed latrina: & ita

quodã in codice legiſſe te: profecto codex iſte latrinarius

quiſpiã eſt. Nam hi omnes quotquot in tuſcia ſunt Gellij
codices:habent lachryma no latrina: qui & emendatiſſimi

— ——— — – —.,.— 2 — — -- u

—— — „ n -——

.

1/
l⸗
8:
/
/

de⸗

⸗

II

ſũt:& iſtorũ omniũ:utita dixerim: parẽtes. Præterea duo
me ad hãc rẽ plurimũ mouẽt: qc & Romæ in quodam ue/
tuſtiſſimo monumento:& in iſo meo:quẽ noſti:de natura
deoꝶ antiquiſſimo Ciceronis codice lachryma & cũ aſpi⸗
ratiõe & per.y.tenue ſcriptũ aduerti. Quo fit: ut etiã græ⸗
cũ eſſe nomẽ:hocẽ a græco duẽtũ qq illi Acανοορορ N0οτa
nequaꝗᷓ dubitẽ. Quod autẽ.d.in.l.mutata ſit: nibil eſt qc
miremur. Nã &. lJ. in. d. & rurſum. d. in. l. plærũq; mutariin
uicem cõſuerunt. Quippe & αXαι meditari dicimus.
& allido pro adlido. & mediuſfidius pro eo q& ẽ ꝑ louis fi/
lium. Videmuſq; apud uetuſſimos latini eloquij auctores
nonnũꝗᷓ lachruma pro lachryma uſurpari. Nec id ea ratio
ne quà optumus & maxumus: pro optimus: & maximus
dicit᷑: ſed potius ut fuga ꝓ Oνμνμ⅓atu pro T. mus pro Aio
ſus pro &αρ%. thus pro &τ—☛. & id quide dorienſiũ more: 9
pro.y.proferre.u.cõſueuerunt:qᷓuis placuerit & Varroni
& Priſciano nomẽ hoc non a græco: ſed a latino uerbo qck
tundo ẽ deriuari: cupientibꝰ ijs quidem: ut exiſtimo:blan-
dius bac uia latinis uti: quibus admodũ gratificari uolue/
runt:quaſi noſtris etiã armis ius noſtrũ tueri poſſimus. Si⸗
quis autẽ miret᷑ quur lachryma aſpiret᷑: cũ Aαροπ ſit in
aſpiratũ: repetat memoria ipſe ſecũ etiã AVXVpX 16ρ
diop xdi υυμιοοσιâ apd græcos nõ aſpirari. At anchora:
& trophæum: & phythius apud nos uulgo aſpirãt᷑. Ildemq;
& in horchus:& in lurcho intueri licet.opxα enim nunꝗᷓ
aſpirant græci: necitidẽ Aριπα c; cophini genus: un-

de lurcho deductũ eſt. Eit id inquã ſæpe: ut ualenti ſonet

dictio. Nec in cõſonantibꝰſolã: ſed in uocalibꝰ quoq; inue/
nias idem obſeruatum. Sic mihi dictũ ẽ: ſic abenũ:ſic hallu
cinari: ſichonus: ſic honuſtus: q& tñ pmulti uolũt nõ ab ho
nus: ſed ab honos deſcendere:ſic helluo ò helluari: quod
ab edo manat: ſicuæbemens qc ex uæ & mens cõponi ar/
bitror: tametſi uæhemens eo quidã dictum uelint: quo ue/
hatur eminẽtius. Permultaq; buiuſmodi inueniri licet:qui/
bus eruditiſſimorũ uſus: quiipſe rationem facit: aſpiratio/
nem ſuo quodam iure addiderit. Itaq; non eſt miradũ tra/
here & uehere aſpirari. Fit em̃ non ſolũ differentiæ cauſa:

at quibuſdã uidetur: ſed etiam magis ut augmento ſpirit
ſonantius proferantur: ſicuti etiam in ꝑ rehedo: uebemẽs:
aba: uaba: obe: & in ſimilibus patet. Nã cobors a cobortã/

do dicit᷑: nibilum uero ex ni & hilum compoſitum z. Sed

de bis bactenus. Quod de ſtatu noſtro certior fieri cupis⸗
Nos hic ualemus recte: Et cõmode. Sane & bon eſtiſſime
agimus. Id unum eſt: quod uirtutem ocioſam eẽ nõ ſinat-
Quotidie puccini homines impuriſſimi per ueneficos ac
ſicarios uitæ noſtræ inſidias tendunt. Ego autem non mo/
do intrepide me conſtanterq; defendo: ſed omni etiã cu-
ra: & induſtria molior: efficioqʒ: ut ꝑmagno ipſi detrimen-
to ꝑnicieq; premant᷑: ac extremo cõficiãt᷑ exitio.lId quod
breui diuina benignitate futurũ ſuſpicor. Qua in re illud
eſt: qe me unice perturbet: Venetos iuſtiſſimos ſanctiſſi/

moſq; uiros quibus omnia iure debeo: puccinorum ſocios
appellari: ſiqua fortaſſe rationi & cõſtantiæ cũ temeritate

& furore:ſi fidei cũ perfidia: ſi pietati cum ſcelere eẽ ſocie-

¶ Franciſcus Philelfus Leonardo iuſtiniano ſal.
Eſcio quo tandẽ iure te ade
omne uel amicitiæ: uel humanitatis ius meos mihi
libros de ueſtis nõ reſtituas. Tuæ em̃ iuſticiæ fuerat:ꝗ te iu

ſtinianũ cognomines: ut quæ apud te depoſueram: tuæq;
fidei cõmendaram: mibi pro tua fide: tuaq; innocẽtia reſti
tueres. Quare te & bortor & moneo: ne me diutius uana

ſpe ludas: ne iniuria me afficias: ne me ueteris amicitiæ no

ſtræ obliuiſci cogas. Vale ex Sena idibus ſextilibus. M.
cccc.xxxvij. ¶ Franciſ. Philelfus Lapo Korentino ſal-
Etis a nobis: q apud Homerũ uerſus ille in telligat᷑
Nquo Agamemnon ueluti cõmtio a Calchante acer/
Apius laceſſitus reſpõdet S0Xο⁰⁵οπααοαεο αα½

Interpretatũ: uolo ego populum ſaluum eſſe:aut populũ
perire. Et inepta bæc ſne interpretatio ẽ & falſa. Subdis

Carolũ codrũ interpretatũ aliter: quippe qui ab Ambro/
ſio diſſentien? ita expoſuerit: uolo ego populum ſaluum

e,

tas ulla poſſit.Vale ex Sena idibꝰſextilibꝰ. M.cccc.xxxvij

o offirmaris: ut contra

ucr i ρι⅛„Nο. Dicis enim Ambroſium monachũ ita

—
.

N.

II

elſſe:aut meipſum perire. Et ĩepte is rurſus & praue. Errat

autem uterq;. Ac ne id quidem mirum. Non enim ij ſunt
qui græce orationis ſignificationem: proprietatẽ: differẽ/
tiam: elegantiam teneant. Et ut reliqua omittam: is omnis
error eſt inde: quod illius dictiois Nlignilicata nõ norunt.
Signifſicat eni uel:ſignificat an:& hæc quidem uulgo. Sig⸗
niticat itẽ ꝗᷓ: pro ut eo in comparatiuis adu erbijs utimur:
& quemadmodum apud nos ꝗᷓ ſignificat interdum & nõ:

ſic etiam hoc loco i cum tenui ſpiritu & accentu graui ſi/

gnificat: & non. Reſpondet enim Agamemnon uelle ſe
populi ſalutem & non perniciem atq; interitum. Quod
quidem ſi minus Philelfi auctoritati ſtare decreueris: 8&
apud Ariſtarchum: & apud Ariſtotelen & apud Por/-
phyrium commentatores in Illiada eofdemq; diligentiſ/
ſimos doctiſſimoſq; uiros perdiſcere plane quæas. Quæ/

ris ſecundo loco: an &&– aliud ꝗᷓ ſemper fignificet. Nam

eoſdem Ambroſium & Carolum affirmare eam dictionẽ
aliud prorſus nihil ꝗᷓ ſemper ſignificare. At inueniſſe te

plærunq; apud Thucydidem eandem ipſam dictionem
den: quæ eiuſmodi ſignificatum recipere nullo modo poſ-/
ſit. Recte tu quidem dubitas: ſignificat enim non ſolum
ſempꝑ:ſed quandoq; diu: ut Homerꝰ. &οα Xο TνρSαι
Dé& disi. Et Sophocles &„ρεριτιο 1π απνιρο Top deSi
Top &†—εlniα &αο boc eſt diuturnam ſenectutem: diu,
turnam uitã. Quandoqʒ autẽ ſignificat uſq; unde. Tucby⸗
dides ĩ proomio ιο α ουᷣ οιXρπορ kâi Teinei XO
Voiq. Quas equidem eaſdem ſignificatiões inuenias uſq;
apud nos habere. Vale ex Sena pridie nonas Septẽbres.
M. cccc. xzVyiiii.
H Cktancileus Philelfus Ambroſio

monacho ſalutem.

Edditæ mihi ſunt litteræ tuæ: quas uidi libenter:
& legi libentiſſime. Quockautem ſignificas meas
aqaùuad lapum litteras Florentiæ interceptas: incidiſſe
in manus tuas: & in ijs lectitaſſe te meam in exponendis
dictionibus quibuſdam græcis ſententiam: quam minime

repræbendas: ſed meum in te cõuitium ægerrime tuliſſe.

Fateor litteras a me ſcriptas: & eas dictiones expoſitas.
Qc aũt cõuitiũ putas:cauillũ fuit: quo ꝓpterea ſũ uſus: ut
aiaduerterẽ: ꝗᷓ æquo aio laturus eſſes: qc uel iure ac uero
dici mordacis in re poſſet. Non igit᷑ uitio des: ſi ego ſũmis
iniurijs: & cõtumelijs laceſſitus: familiaribꝰ iſtis tuis & ora/
tionibꝰ & ſatyris par pari: ut dicit᷑: retulerim. Qch aũt polli/

ceris te meũ & eẽ & fore: gaudeo. Nulla in re deſiderabis
officiũ meũ.De Coſmi medicis in me aio nihil ẽ:qc minus
credam. Mam ꝗ̃ᷓ me ſit exoſus: piſce expꝑtus ſum. Iſtiꝰ in
me beniuolẽtiã philippus ſicariꝰdeclarat.ltaq; de recõcili/
anda gratia mibi poſthac uerbũ nullũ facito. Scis ipſe ue/
neniſq; utatur: Ego autẽ ingenio & calamo. Vale ex Sena
Kal. Octobribus. M. cccc. xxxvij. =
Franciſcus Philelfus Ambroſio monacho ſal.d. p.
Aucis reſpõdebo tuæ ꝓlixiori epiſtolæ. Ego ami/
citiã Coſmi medicis nolo:inimicitias cõtemno. Nã
& infenſi animi ſimulata beniuolęeétia nihil eſt pernitioſius:
& ego ita prudetiæ armis muniui me:ut nullas inſidias ꝑti⸗
meſcã. Vale ex Sena. v. idus Decebres. M. cccc. xxxvij.

(Erangllen omariæ anglo. Sal. d. p.
Vnt qui Alexandrũ regem Macedoniæ magnum

illum eo magis laudandũ cenſeant: quod alium ne-/

minem neqʒ uiderint: nec audierint: nec legerint: quẽ ulla
um illo liberalitatis ac munificẽtiæ: uel magnitudine: uel
ſplendore cõparandum eſſe arbitrent᷑. Et profecto nulla

omnino alia uirtus eſt: quæ magis ſãmis uiris ſingularem
hominum beniuolẽtiam paret: ac ſeruet:ꝗᷓ oportuna quæ,
dam & eximia benificentia. Qc quidem propterea fieri
exiſtimo: quia tanta ſit præſtantis huius diuinæq; uirtutis
raritas: ut uix tandem rariores phoœnices putem: ſi quis tã
dem phœnix eẽ poſſit. Atqui quãto aliquid in bonis rariꝰ
ſit:tanto ẽ pulchriꝰ:tante adrmitabil us:tanto carius. Cogi/
tanti igi᷑ de te mihi & imortalis tuas inauditaſq; uirtutes
aĩio uolutãti:nõ ſolũ Alexander ille oĩm litteris atq; ſermo
nibꝰ celebratꝰplane abſolere: ſed oĩs etiã humani generis

–

ranciſcus Philelfus Mediolaneſiũ ac liguꝶ prin

—

. memoria: oĩs ætas uidet᷑ indigna: quæ cũ ulliꝰ tecũ excel/
15, lentiæ laudibꝰ conferat᷑.Vt em reliquas uirtutes tuas quæ
nt multiplices ſane & obſtupendæ ſunt omnes: in præſentia
ro omittã: quantum hac iſta illuſtri munificẽtiſſimi regaliſq;

animi tui præclaraq; uirtute mortal cæteros ſuperes: atq;
longiſſime ante eas: ſatis ſuperq; teſtant᷑ inclyti Aragonũ
li⸗ reges: & tot præterea ac tanti illi: & ex utraq; Hiſpania: &
ex Italia: & e Sicilia principes inuictiſſimiq; duces: quos ad

Caietam nuꝑ una foœlici illa & maritimi: & terreſtris prœ-/
1 lij formidabiliq; uictoria in triũp bum egeras: imo cum in
I triumphũ agere nõ ſecus poſſes: qᷓ deberes: nõ modo nõ
, egiſti: ſed ijs bonoribus:& ſplẽdidiſſimis muneribꝰ cumu-/
laſti: quibꝰ nihil eẽt illuſtrius: nibil ma gnificẽtiꝰ:nihil deni/-
qʒ regalius. Adeo ut qui ſeruitutẽ ꝑpetuã iure optimo me/
tuiſſent: non modo ſe liberos tua benignitate: ſed multo
h, maioris potẽtioriſq; factos intellexerint: ꝗᷓ unꝗᷓ antea fuil⸗
ſent. Quis igitur fuerit ita ſaxeus:ita ferreꝰ: ita oĩs humani
4 tatis atq; ſenſus expers: qui minus iſſce te laudibus proſe-
quendũ exiſtimet: quæ & inuſitatæ ſint & apprime imor-
tales? Sed quid nũc præterita: quid aliena comemoro: ea
t. præſertim quæ & multa dicendi uolumina expetũt: & de
4 uibus nulla gens: nullæ litteræ: nulla poſteritas contice-
ſler⸗De meipſo habẽdus ẽ ſermo: hoc ẽ de præcipua faci
m litate erga me tua liberalitateq; ſingulari. Redditæ em̃ mi/
bi ſunt ad tertiũ Ildus quintiles pbenignæ litteræ tuæ: qui/
bus tum debitam meã erga te fidẽ atq; obſeruantiã magni
l facis:mirificeq;ʒ extollis. tum ut ad te ueniã: ac munificetiã
n tuam præſens experiar: qᷓh umaniſſime inuitas: ꝗᷓſtudioſiſ/
en ſimeqʒ hortaris. Quæ res quãtã mihi attulerit uoluptatẽ:
, uel foœlicitatem potius: non facile expreſſerim. Viſus ſum
en, em̃ deũ teſtor:tuis litteris deũ alique audire. Pro quo tuo
tß tam benefico: tam excelſo erga mè animo: quid referam:
65 uid pollicear: nibil habeo. Na meã fidẽ & pietatẽ iãpridẽ?
6 dedidaut tibi:ac deuoui.Itaq; ſi uitã:ſ᷑ animũ tibi meũ dedi
tum eẽ aiaduertis:quid ẽ hoc tꝑe uel te: uel beneficen/
3 tia tua dignum recipere ab me quæas? Ni fortaſſe illud de

0 ſideraris: ne patiar tantam hanciſtam & tam excellentem

Ceorrnccel

benignitatẽ tuã: ubi ea minꝰ utar: fruarq;: periturã in uen⸗
tos. Ocdł ingratitudinis teterrimũ crimẽ ne ung mihi obij⸗
ciẽdũ ſit: utar equidẽ iſtiuſmodi tua benificẽtia: ac fruar
libenter & tempeſtiue. Nam quid mihi gratius poſſit diui⸗-
nuſue cõtingere:ꝗᷓ uel tua uti benignitate: uel tuo aſpectu

frui:quem æque atq; numen aliqc in terris colo. Cum pri/

mũ igit᷑ licuerit ꝑ eas occupatiões: quibꝰ publico munere

ſum obſtrictus: ibo ad te. Vale ex Sena idibus quiatilibus

M.cccc.xxxviij.
Francil. Philelfus loanni palæologo re im⸗
peratori Romanoꝶ ac ſemper Auguſto. ſal. d. p.
æce prireſpõderã græcis litteris tuis. Nunc lati
E Ine tibi locuto per litteras latine reſpõdeã: neceſſe
eſt. Vellẽ equidẽ liceret mihi obire qcł iubes. Nã nihil eſt
apck animũ meũ antiquiꝰꝗᷓ tuæ obſequi uolũtati. Cui nihil

Fla⸗- eſt qc poſt deũ nõ debeã. Tua in me multa cũ apcł te Cõ⸗
erziun

ſtantinopoli agerẽ: & maxima beneficia nulla unꝗᷓ deletu-
ra eſt obliuio. Quibus me muneribꝰ nõ donaſti? quibꝰ bo/
noribus nõ ornaſti? Veꝶ qcł fieri non põt: qui ab me fiat:
ignoro? Sum annuo munere S enenſibꝰ obligatus. Si ante

còſtitutã diẽ decederẽ: fidem meã deſideraret? ſibi aerba

data dicerent. Qc ais daturũ te operã: me fide Senẽſes li/
berent. Nõ em̃ exiſtimare te futurũ: ut bi tam pio unionis
quã uulgo noĩant: operi aduerſent᷑: quin potius cummea
iſtic præſentia ob interpretãdi munus tam uæbemẽter ſit

opus: nec alius quiſꝗᷓ ad rem tantã ſatis idoneꝰ reperiatur

acceſſum iſtuc meũ facile & æquo aĩo patiantur: ſoluerent

me fide fortaſſis: & abire Senenſes paterent᷑. Nec petẽti

tibi aduerſari auderẽt. Ego aũt hoĩm aĩos & in cute: & intꝰ
noui. Arte me uſum uel occultis clcii inſimularẽt: Aut
uare noliobſlecro

cupiditatis: aut leuitatis accuſarent.
rex optime: & imperator maxime: quod multis meis ꝑma

gniſqʒ laboribꝰ & fidei mihi: & grauitatis nomẽ ab ineunte
ætate uendicaui: id bréui maxia cũ labe amittã. Adde etiã
qc; neciſtic quidẽ eſſe ſine uitæ periculo unꝗᷓ poſſim. Nam
bi qui nunc florentiæ tyrannida gerũt: ſunt mibi uæbemẽ

ter infenſi.ldqʒ nullam ob meã culpam: ſed ob id dũtaxat:

— —. —

— —

„. —
–

— —

-
, qc me uiris optimatibus quos patrio ſolo exterminarũit:
ne atfectum impuriſſimi bomines norant. At quãtũ Coſmus
i, medices factionis princeps reliquiq; puccinia pud Eugeni
um ualent & opibus & gratia: poteris cũ uoles: nõ oblcu/
r⸗ re perdiſcere.Itaq; ut & ſalutis: & incolumitatis meæ raxi/
de onẽ babeã: te nõ uelle modo: ſed etiã iubere nõ ſum neſci
us. Qc- hortaris: loannẽ mariũ filium ad te mittam: faciam
u id quidem nequaꝗᷓ inuitus. Quid enim mihi optatiꝰ cede/
re poſſit: qᷓ meum dilectiſſimũ filiũ uel boſpitio tuo: uel di⸗/
ſciplina uti: qui omniũ Chriſtianoꝶ principum & dignita/
1 te ſis maximus: & uirtute primarius. Vale mi Auguſte. Et
. me illum fore tibi perſuade: quo cum uoles: pro tuo iure
omnib“ in rebus uſurus ſis. Ex Sena. xij.Kal. Septembres
M.cccc. xxxviij.
6 N¶ranci. Philel. Eugenio qnarto ſũmo põtifici ſal.
t⸗ 6*Eagere te animus & integerrima fides pater ſan/
do⸗ ſtiſſime eẽ tibi debet ꝑmultis argumẽtis iãpridẽ
lur pꝑſpecta & cognita. Quare ſi boe tꝑe minus præſto: qch iu/
e pes: nõ mutatæ meæ in uolũtati: quæ eadem eſt quæ ſem/
r per fuit:ſed neceſſitati potius dato. Nõ enim te fugit: quo
li eſt in me animo & Coſmus ipſe: & factio Coſmiana. Sine
is maximo meo uitæ diſcrimine diutius iſtic uerſari nõ poſ/
nea ſem. Qc autem mones tuæ fidei eredam me: credo equi/
tſit dem. Scioq; tua fide: tuaq; ſanctimonia nibil innocentius:
ur nibil conſtantius. Verũ inimicorum proditorumq; perfi-
gent diam iampridem expertus ſum permagno meo cũ incõ⸗
eletl modo.Patere igitur obſecro: ut bona tua cum uenia uitæ
int meæ ac ſaluti conſulam. Non enim in tanta eruditiſſimoꝶ
Aut N diſertiſſimorũ hommũ copia:qui & græca latine: & lati⸗
o na græce ꝑpulchre interpretent᷑: tibi deeſſe poterũt. Va/
m le ex Sena. iij. Nonas Septembres. M. cccc. xxxviij.
etĩ Fraciſcus Philelſus Senatui & populo peruſino ſal.
lm L HMUV —
me Thũanitatẽ erga me ueſtrã uæbement amplector
vnt & liberalitatẽ maximi facio. Doleo aũt & ꝑmoleſte

4

4

fero qcᷣ his tẽporibꝰlitteræ mihi ueſtræ redditæ ſint: ꝗbs
iam alijs fidem dederam. Hãc uero inuiolatã ut præſtem:
& ipſe cogor:& uos idẽtidẽ uelle non dubito. Ock ſi tẽpe/
ſtiue ueſtræ ad me litteræ aduolaſſent: eſſem profecto de
ſiderio ueſtro: incredibili mea cum uoluptate obſecutus.
Ornaſſemq; ueſtram iſtã ſplendiſſimã iuuentutẽ pro uiri/
li ꝑte non modo eloquendi:ſed etiã uiuendilaudatiſſimis
artibus. Quoniã igitur honeſtatem cauſæ intelligitis igno
ſcite mihi:ſi minus hac in re expectationi ueſtræ reſpode
rim. Valete ex Sena idibus ſeptẽbribꝰ. M. cccc. xxxviij.
(Franciſcus Philelfus Senatui & po-
pulo bononienſi ſal.
NNgratus certe ſim:ſi tota uobis & litteris & nũcijs
inuitatus: ut pulcherrimis & ampliſſimis proponi,
tis præmijs apud uos annuũ oratoriæ: ac philoſophiæ tra
dẽdæ munꝰ: ꝗq apud alios hac tẽpeſtate obire malim: igra
tus ſim inꝗᷓ ac ſummoꝑe accuſandus:ſi minꝰ uobis in amo/
re reſpondero. Animaduerto em non ſine incredibili qua
dam beniuolẽtia aduentũ uos meũ tam mirifice cupere.
Nõ em̃ is ſum:cuius in urbem ueſtrã aduentu acceſſio ul/
la nobiliſſimo laudatiſſimaꝶ omniũ artiũ diſciplinarumq;
gymnalio iſti ueſtro fieri quæat. Sed quantum intelligere
cõiectura poſſum: meã ergo uos ueſtrãq; rẽp. pietate: uel
ex eo uſq; tẽpore uobiſcũ repetitis: quo iam anno unde/

cimo & ampli primũ Bononiæ docui. Ac profecto nibil

in hanc diẽ mihbi bononia gratius: nibil iucũdius uiſum ẽ.
Nec me recẽs hæc inuaſit opinio.ldẽtidẽ em̃ iudicari ſem
per. Sed reip.iſti ueſtræ uæbemẽtiores ꝓcellæ: turbulẽ-
tiſſimiq; fluctꝰ: qui ꝑ id tẽporis cõtinuo ſũt ſecuti: inuitum
me iſtinc renitentẽq; eiecerunt. Verent᷑ muſæ naufragiũ:
quietẽ amãt: oderũt tẽpeſtatẽ ac fragorẽ oẽm. Quãobrẽ
cũ pacata uos rep.tranquillaq; ciuitate uti intelligo: & ue/
ſtræ gratulor: & meæ lætor fœlicitati. Habeoq; immorta-
li deò ſempiternas gratias: ꝙ meis de uobis optatis fortu-
na tandem reſponderit. Quæ res facile me induxit: ut ue
ſtro deſiderio ſatiſłacia. Propediem igitur ad uos ueniam
ea animi ſententia: ut futurꝰ tam diu apud uos ſim: quoad

— —— — 222 — —

—
b⸗ per Philippũ mariã anglum cui ſponſione fidei ſum obſtri
m Rus: miht licuerit. Valete ex Sena idibus ſeptẽbribus. M.
de — ranci. Philel. Antonio panbormitæ poetæ ſal.
⸗ Ononiæ hoc ſemeſtri futurꝰſum: boc ẽ a Kal. lanu-
i arijs ad Kal. quitiles: tametſi ante Kalẽ. lanua. Sena
Adgecedere nõ poſſum. Decreuerũt aũt nobis Bononieſes
o in id tẽporis ducatos quadringentos quinquaginta: quod
cge præmiũ antehac nemini unꝗᷓ nõ bononiæ modo:ſed ne
. uſꝗᷓ in italia cuiqᷓ datum ẽ.ld qq tibi pro noſtra beniuolẽtia
uoluptati fore certo ſcio: quippe qui amicorũ cõmoda ò
honores tua cõmoda honoreſq; eſſe ducas. Poſtea uero
ad cõſtitutã Kalendarũ quintiliũ diem bononienſibus reli-
ctis: cõcedam Mediolanũ ad noſtrũ illũ diuinũ principem
2 Philippũ mariã anglũ. Is em̃ me ſuis ornatiſſimis:& munifi
2 centiſſimis litteris ad ſe deuocauit. Quare ſiquid me uis fa
cturum:in te eſt. Tu me optimo regi Alphonſo cõmenda/
to. Vale ex Sena. idibus S eptẽbribꝰ.M.cccc.xxxviij.
H ¶ NVam in me ſingularem beniuolẽtiam magnifacio.
Quod aũt hortaris: propediem ad uos eam: ueniã
ve. enim nõ mediocriter ab oĩbus expectatus. Hortaris tu q/
el dem: ut aiunt: equũ lidum in campum. Quare & ſi Senen/
e/ ſes deceſſioni meæ moleſti ſunt:faciã tñ: intelligas: quãtũ
bi apud me pondus tuæ amiciſſimæ litteræ habuerint. Vale
g. ex Sena idibus ſeptẽbribus. M. cccc.xxxviſ.
ſen ¶ Franciſcus Philelfus La po Caſtelliunculo ſal.
le⸗ On poſſum tuã diligentiã nõ probare & fide pie/
Un tatẽq; erga me. Mones: inſidias caueã: eẽ em̃ quoſ/
i: dam: quos mei nois ſplen dor offendat:& iccirco mihi exi/
tẽ tiũ machinari. Ego aũt quãꝗᷓ nõ ſum ignarus:qc uulgo di-
le⸗ citur apud græcos lo iαοαρωπα ρο αε⅞” nibil tn omitto-.
1/ qd meæ ſalutis int᷑eſſe pute. Nã ptᷣudetis cõſilio fier poſ-
u⸗ ſe cẽſeo:ut oĩs uis neceſſitatiſq; fatalis: aut repellat᷑:aut di-
le uertatur: aut leuius ſaltẽ offendat. Tibi autem gratias ha/
m beo: quod omni in re te mei ſtudioſiſſimũ præſtes. Vale
20 ex Sena pridie al. Ocobres. N.cccc. xxxviiſj.

eE

(Erãcil. Philelfus Leonardo Arretino ſal.

Vanꝗᷓ ſcio meos oĩs familiares ulnulla mea cõmẽ/

. — .

. A datione tibi eſſe cõmẽdatiſſimos:nõ tamẽ omittã:
quuin abs te petã: atq; cõtendam: ut ſi me ames:lapũ noſtꝶ
pꝓpdoctum &% perdiſertũ uirũ quibuſcunqʒ rebus poteris ita
tractes: ut intelligat meã apud te cõmẽdationẽ plurimum
ualuiſſe. Vale ex Sena pridie Kal. Octob. M. cccc. xxxviij.
— (EFranciſcus Philelfus Leonardo arretino ſal-.
Vicquid ſaxolus prateſis auditor noſter uerbis ti-
Abi meis expoſuerit: ſic habeto ac ſi coram ipſe tecũ
loquerer. Nihil eſt enim dicturus tibi: quod ab me non di⸗
cendum acceperit. Vale ex Sena Kalen. Octobribus.M.
cccc:xX xviif. èôùMM
”M (Eranciſ⸗ Pbilelſi Epiſtolarum Liber Tertius

raãciſ. Philelfus Fraciſco S pbortiæ impatori ſal.

Vod antea inſtituerat conſilium magnani/
me Impꝑator feſtinat hoc temꝑe neceſſitas.
Nã cũ ab bumaniſſimo ſocero tuo Philip/
po Maria diuino principe eſſem nup orna-
Itiſſimis litteris ut ad ſe irem :ꝗᷓ liberaliſſime
inuitatus: & id me facturũ ipſe recepiſſem:
decreuerã equidẽ anteaꝗᷓ Mediolanũ concederem: & te
uiſere & patriã: quo beniuolum in ſe alter: altera gratum
me eſſe experiret᷑. Etem patriæ oĩa debeo:ab qua genituſ
altus: educatuſq; ſim. Tibi uero ob præſtantẽ animi tui ꝓ⸗
bitatẽ inauditãq; magnitudin? iampridẽe incredibili qua-
dã beniuolẽtia obſeruãtiaq; afficior. Sed mea bæc aĩ ſentẽ
tia turbatur bis rumoribus acnuncijs: qui de tua in Tho/
lentinatis meos ira obſidioneq; afferuntur. Nunciatur
eEenim uulgo te infeſto agmine ingẽtiq; rerum omnium ò&
S6ormidabili apparatu proceſſiſſe in Tholentinatem agrũ.

Eoc igni ferroq; uaſtato obſidere oppidum: atq; ipſis ciui

bus non captiuitatem-& ſeruitutem modo:ſed omnẽ con

tumeliam cædemq; minitari· Quæ quidem ipſe audiens

ſum æque miratus: ac dolui. Qui enim fieri poteſt: ut tan/

Iperpetrare:

ta & tam eximia uirtus tua quicꝗᷓ audeat ue

uel moliri: quod nõ ſol ab animo magno elatoq; abbor/

— — —

— ——

6/

ti⸗
eci
di
4.

bl.
ni
tas⸗
ſip⸗
rn⸗
lme
em:
te
um
tal
*
gon
ſente
Tho⸗
atut

rn
(lul
ſens
lan/
te:
boy

II

reat:uerum etiã iniquum ſit & tetrum & imane? Nũquid
ludibriũ illis necemqʒ miniteris: qui & forti animo: & inui⸗
Go patriã ſalutem dignitatemq; tueant᷑: At eos oĩs qui ſe
pro patria deuouiſſent: in magnis uiris habendos eſſe uni/
berin canit antiquitas. An id facturus es: quoniã tibi Tho/
lentinates aduerſi ſunt: tuoſq; uæbementiſſimos conatus
pertinacius remorant᷑᷑? At nõ ſolũ quid tibi cõmodum ſit:
ſed ꝗd illis conueniat: debes conſiderare. Nam quoꝶ fidẽ
putes in te certam fore: ſi eos ꝑfidos in ſe fuiſſe cognoris.
Quod ſi apud barbaros etiã uirtutem interdum uenerabi
lem extiſſe accipimus: quid tibi faciundũ ſit: cogita: qui ad
laudem: qui ad gloriã natus ſis. Es ne oblitus longe magis
arte atq; beneficentia: quã aut minis aut etiã ui & parari
conſeruari regnũ. Quibuſnam rebus Cyrus a Medis im/
periũ ad perſas tranſtulit: Nõne induſtria:& animi magni
tudine? Quibus Alexander ad gangen uſq; penetrauit:
Nonne prudentia: ac benignitate. Quibus tande. G. Iuliꝰ

.

Cæſar orbis terræ principatum adeptus eſt: Nonne cõſi-/
lio:& clæmentia? Nam Romulus ꝗdiu bumanum ſeſe: ᷣ&ͤꝭ½·
mãſuetum præſtitit: quaſi numen in terris eſt habitus.Cũ

primũ imperioſius uoluit rebus uti: ab ijs in illum ſæuitum

eſt:quibus carior eẽ iucũdiorq;ʒ debuerat. An ultio te dele
ctat:qcł aliquid fortaſſis aduerſus te: id qc tamẽ haud con /
ceſſerim: I holentinates conati fuerint? At ulciſci femina
rũ philoſophi: nõ magnanimi principis: nõ Frãciſci Sphor
tiæ eſſe uolunt. Audi quæſo ſapientẽ illum Macedoniæ re
gẽ Philippũ Alexãdri patrẽ: ꝗ cũ urbes græciæ: quæ ma/
lo in eũ aĩio eẽ uiderent᷑: atqʒ nouis rebꝰ plærũq; ſtuderẽt:
quidã cõſulerẽt præſidijs eſſe cõtinẽdas: reſpondit:malle
pulchrũ ſe longũ tẽpꝰ:ꝗᷓ herum breue appellari. Intellige/
bat em rex prudẽtiſſimꝰ ea eẽ tutiſſima præſidia munitiſſi-
maſq; arces: quæ in hoĩm beniuolẽtia charitateq; fundatæ

acfirmatæ forẽt. Nam aduerſus iuſtum idemq; commune

omnium odium nullæ uires eſſe: nulla ingenia ſatis poſ-

ſunt. Quare idem Philippus eos qui amarius Athenienſi-
bus utendum eſſe conſulerẽt: inſanire dicebat: qui bomi /

nem: qui ad gloriam omnia agendo patiendoq; referret:
Sidran endo Patenco. e.

gloriæ theatrũ iuberent amittere. Mo em̃ quoniã ſe libe/
ros Athenienſes: ꝗᷓ ſeruos mallent: dignos rex præſtãtiſſi-
mus cenſebat: in quos grauius aiaduertẽdũ eſſet. Merito

is igi᷑ optimoq; iure a Theophraſto tradit᷑: non ſolũ gene

re & dignitate regia:ſed etiã cũ fortuna: tum moribus ma
ior cæteris regibus: ac moderatior extitiſſe. Idẽ qm popu
lorũ ingenia moreſq; callent: admonebat nõ abſurde Ale/
xandrũ filiũ: ut & blande ſeſe utendũ Macedonibus gra⸗
tioſeq; præſtaret: quo multitudinis ſibi uires compararet.
Capiunt᷑ inquã animi populorũ nõ minis: non terroribus:
nõ ui: ſed cũ alijs nõnullis humanitatis officijs:tũ blãditijs:
maxime quibus cum minus apte Scipio ille poſterior Atf/
fricanus olim uteret᷑: repulſam hbabuit conſulatus. Itaq; ſi
quid prærer uoluntatẽ tuã princeps inclyte Tholẽtinates
auſi fuerint:tuũ eſſe duco nõ modo nõ ulciſci:ſed & igno⸗
ſcere potius: & eoꝶ tibi aĩos mãſuetudine: facilitate & beę
neficijs deuincere. Sinaũt nibil fuerint auſi:quid tibi faciũ⸗-
dum rear: intelligis. Nunquid es oblitus: quid romanis pri
uernatiũ legatꝰille reſponderit: cũ a quodã triſtioris ſentẽ⸗
tiæ auctore interrogaret᷑: quã pœnã meritos Priuerinatis
cenſeret: eam nibil ueritus inquit: ꝗᷓ ij merent᷑: qui ſe liber/
tate dignos cẽſent. Rurſuſqʒ ubi cõſul mitius ſubdidiſſet:
Quid ſi pœnã remittimꝰ uobis: qualẽ nos pacẽ uobiſcum
habituros ſperemꝰ? Tunc idẽ legatus eadẽ animiuultuſq;
cõſtantia: ſi bonam inquit dederitis: & fidam & perpetuã
ſin malam: bhaud diuturnã. Quibus quidẽ ferocioribus di/
Gis:nõ modo non ſunt ad iracundiã ultionemue incẽſi ro-
manorũ animi: ſed priuernatis potiꝰ oĩs dignos iudicarũt:
quibus ciuitas daret᷑. Intelligebant ſane uiri ꝑmagni illi
Apietes tãtã eſſe uirtutis uim: tantã maieſtate: ut in hoſti/
bus quoq;ʒ gratiã mereret᷑. Num metui tu fortaſſe ꝗᷓ diligi
malis? Optime natura prouiſum ẽ: ut metũ ſemꝑ odiũ co/
ſequat᷑. At diligi & amæri nunꝗᷓ poſſis: niſi & iuſtiſſimum te
beneficentiſſimũqʒ præſtiteris. Iuſtus uero ac beneficꝰ eẽ
nequæat:qui aut alijs ultro nocuerit: aut modum reb“ ſuis
ſtatuere: uel noluerit: uel neglexerit. Quare te Franciſce
Sphortia ꝑ magnitudinem animi tui præclaraſq; uirtutes

ote
ent
om
ado
lbi
ſiol

be⸗
illi⸗
lerto
igene
tn
i
lede
are.
tibus
Uti
rAh
gſi
ates
no⸗/
Ebe
cic,
sen
ſente⸗
mnatis
ber⸗
ſet.
dum
nſq
eta
sd/
ſto⸗
rüt:
&
oſti/
ligi
c
mte
gee
ſuis
iſce⸗
gtes

III
oro:atq; obteſtor:ut irã bãc iſtã omnẽ:ſi quã tãdẽ in Tho/
lentinatis meos iram cõceptã habes:mitiges:ac places.Et
omnẽ deniq; ꝑturbationẽ: quæ conſilio prorſus rationiq;
aduerſat᷑: ꝓſternas: atq; abijcias. Nemo ſcit alijs impare ꝗ
ſibi ipſe nõ põt.Nulla uictoria maior ẽ:nulla illuſtrior:ꝗᷓ ſe/
ipſum uincere. Violentũ nibil eſt diuturnũ. Principatꝰ ille
& firmꝰ ſane & ꝑpetuꝰ eẽ cõſueuit:quẽ tũ ꝓbitatis egregi
um æꝗ̃tatiſq; exẽplũ peꝑerit: tũ ꝑgrata placabilitas animi
munificẽtiaqʒ munierit. Quis illuc Alcamenis dictum nõ
iure laudarit: qui cũ a quodã rogaret᷑: quonã pacto regnũ
optie ꝗs ſeruauerit:ſi multi:ait:lucrũ nõ fecerit. Nam neqʒ;
certe magni ẽ animi admirari diuitias: ſed ſũmi potiꝰ uiri ẽ

oĩa: quæ uel corpori:uel fortunæ ſubiecta ſũt: infra ſe duce

re. Animus em̃ nobis diuinus ẽ idẽq; ſempiternus. Cæte/
ra uero mortalia quæq; ſunt:& ad breue tꝑis curriculũ du
ratura. Rationi ſemꝑ:nõ cupiditati parendũ eſt. Illa enim
oſtẽdit imprimis: quãtũ nos reliquis aĩantibꝰ antecellimꝰ.
Nihil recte geri põt:qc? cupiditatis gerat᷑ duẽtu.Is ſolus in
magnis uiris habendus eſt:qui qd deceat:qc oporteat:fa/

cit. Qc ſigs a me quælierit: quid facere oporteat bonũ pri

cipem:facile cõſtaterq; reſponderim:nõ qc temere uulgꝰ
ſolet: & amicis benefacere: & malefacere inimicis: nam id
tyrãnorũ ẽ ꝓpriũ:ſed qd prudẽtiſſime Ariſto ille lacedæ-
monius:qck ſapientiſſimꝰ Socrates aliqn cõſueuit: tum ami
cis benefacere:tũ inimicos reddere amicos. Buſyris: Ariſ-
totimus: Phalaris: non amicis ſed inimicis ſoliti ſunt male/

facere. At iſtos iſtorumq; oĩs ſiles: inter impios immaniſq;

tyrãnos reponimꝰ. Auguſtꝰ uero &. G. Ilulius Cæſar cæte-/
riq; hmõi ꝗ in amicos benigni: & in ipſos inimicos clæmẽ/
tiſſimi extitiſſent: diuinos honores meruere. Nõne Chri⸗/
ſtus Ieſus humani redẽptor generis etiã ꝓ ijs orauit:a qui/
bus traditꝰmorti cete Quib⸗ certe ipſis uel rõnibꝰ uel exẽ/
plis & ſi facile adducebar nihil de te tali ac tanto principe
aduerſus meos Tholentinatis uerendũ eſſe: qd a ſapia &
Brauitate: a⸗ a iuſticia & æquitate: qe a moderatiõe & mã
uetudine: qc ab aio excelſo ac benefico alienũ fuerit: me/

as tñ partis eſſe cenſui:ut & ꝓ mea in te fide: & ea: quam

e iij

—
—

patriæ charitatẽ debeo: ꝗd tibi optimũ factu exiſtimarẽ:
qn ꝗqdẽ præſens corãq; nõ poterã: litteris ſaltẽ oſtẽderem:
ſic em nõ ut mibi mens fuerat: ſed ut neceſſitas atq; tẽpus
tulit: & uiſere te quodãmodo ac tecũ loꝗ ſum uiſus. Tuue
lim: quæq; ab me dicta ſũt: in bonã ꝑtẽ dicta interpreteris-
Nõ em̃ me tua minꝰ:ꝗᷓ patriæ cã: ut hæc tã familiarit᷑ ad te
ſcriberẽ: hortata ẽ. Nãa & amo te unice: & delector mirifi-
ce tuis laudibꝰ: quas ne qua nõ dicã infamiæ: ſed ne ſuſpiti
onis quidẽ labe pollui patiare: ſũmis precibus abs te peto.
Vale princeps florẽtiſſime: &ſi ꝗd in me eſſe aĩiaduerteris:
qc ueluſui tibi aliqñ uel uoluptati futurũ putes: id oẽ tibi
deditũ deuotũq; intellige. Ex Sena pridie nona Octobres
Anno a natali Cbriſtiano. M. eccc. xxxviij.
– EFranciſcus Philelfus Leonardo iuſtiniano ſal.
Gnoſce breuitati littera meaꝶ. Nà repentina ta/
pellarij abitio nõ ẽ paſſa: ut tecũ longior fueri. Qc-

aũt adre attinet: uera tibi renũciata ſunt de mea ad philip⸗
pũ ducẽ abitiõe. Nõ em Senæ ſine ꝑiculo eẽ poſſum ꝓppt
ficarios florentinos: qui nulla mea culpa meæ uitæ inſidiã/
tur. Verũ anteaꝗᷓ ꝓficiſcar Mediolanũ:ſum Bononiæ cõ/
pluſculos mẽſis acturꝰ. Inde ad te dabo & crebriores & Iõ⸗

iores Kas. Vale ex Sena idibꝰoctobribꝰ. M. ccec. xxxviij
Frãci. Philel. Catoni ſacco iurecõſulto & oratori ſal.
Edditæ mihi ſũt litteræ tuæ Cato mi dilectiſſime: nõ
Senæ: ſed Bononiæ: quo uenerã ad. xvij. Kal. Febru
arias Vt maturẽ ad uos aduetũ meũ nõ ẽ in me:ſed in pri-

Vale ex Bononia idibꝰ Februarijs. M. eccc. xXiij-
, ranciſcus Philelfus Aeneæ ſiluio. ſal.
T bñ ualere te:& ſecũdiorẽ iã tibi aſpirare fortunã:
tor maiorẽ in modũ. Qd aũt ſcire cupis:qd in cau

NRIuerit:ut relicta patsia tua Sena: ubi & pacatiſſime age /

bã & cõmode:inter diſcordiarũ Bononienſium digladia-
tio nes me receperim: dicã tibi. Qualis quãtoſq; inuidẽtiæ
æſtus floretiæ paterer: præſens ipſe olim coramq; uidiſti.
At ludus erat: qc̈ perid tẽporis patiebar inceõmodumad

cipe iſto noſtro: ſi fecerit: ut id mihi facere liceat p Bono⸗
nieſis: qbꝰobſtrictꝰ ſũ:ad Auguſtũ uſq;: cõtinuo te uidebo.

maré:
erem:
tepus
Tuue
Leris.
ad te
würlki⸗
ellpii
epet⸗
ſtens
etibi
obres

ſ.
nate/
CE
bilp⸗
n
aldi⸗
æ co/
dlo⸗
Cit
eind
eptu
inpt⸗
Bono⸗
gebo⸗

tuni.
in a
. 1ge/
zcha⸗
letiᷣ
ailt.
l

—
„

eas erumnas: quas quaſi alcides quidã: pferre poſtea ſi um
coactus. Nã poſteaꝗᷓ nulla aut iuris: aut æqui ſimulatiõe ꝑ/
ditiſſimo ꝶ bominũ rabies nocere mihi potuiſſet: ad arma

concurſum eſt. Paratoq; ſicario ære nõ paruo: mane cum

in publicã illã: quã noſti: Academiã docedi gratia ꝑgerem
ex occultis inſidijs in me nihil tale neq; cauetẽ: neq; cogi/
tantẽ impetus facez. Erat ſicariꝰtogatus florẽtini mercato
ris more:ne poſſet agnoſci:ꝗq eduè arepentelogiore gla⸗
dio:qui toga tegebatr :cuſpidẽ mihi direxit in pe 9. Tranf
fodiſſetq; me oĩno:niſi dextera manu facto pugnoi eiꝰ pe
Rus ilico magna ui irruiſſem. Iaq; a ꝓpoſito loco ictus ille
aberrans in mniſtrum brachium me percuſſit omi illæſum
uulnere. Elãguerat em̃ ictus: qm ille a me reiectus pugno
paululum eſſet amotꝰ. Quirurſus ſublato gladio: quo me
acie feriret in caput: in faciẽ me ꝑcuſſit. Qui fuerit ſicarius:
notũ ẽ: a quibus autẽ conductus & ſi nibil habet certi:infa/
mia tñ in medices repit & Coſmum: qm nõ ſolum eius fa-
Rio mibi ſemper aduerſaret᷑: ſed etiã Laurẽti frater apte

multa aduerſus me ageret. Paucis poſt menſibꝰ ob ciuilis

diſcordias idẽ Coſmus in carcerẽ primo cõiectus eſt: dein
relegatus ad Venetos ſine alia ꝓrſus ulla ciuiũ offenſione.
Et ita ciuiles diſcordiæ tantiſꝑ quieuere: donec in poſterũ
annum ijs pecunia corruptis qui ſumma reipu. præerant
Coſmꝰ in urbẽ reuocat᷑. Tum iura diuina oĩia hũanaq; cõ/
fundunt᷑. Optimates oẽs alij relegãt᷑: alij ꝓſcribũt᷑. Hic di⸗
reptiones:latrocinia: cædeſq; ſequunt᷑. Quæ ipſe intuens
aĩaduertẽſq;: quãto cum ꝑiculo ĩ tanto florẽtiæ naufragio
forẽ: q antea in ſũma: ut ita dixerim: malachia naufragꝰex-

titiſſem: ſub duxi me: & ab iminentibus: tantoꝶ fluctuum

uorticibꝰ in Senẽſis tuæ reip.taꝗᷓ in portũ aliquẽ maximeę
oportunũ deuolaui.Hic autẽ cum & trangꝗllæ & honorifi⸗
ce uitã agerẽ: neq; de re florentina ulla mihi prorſus cura
eſſet præter humani cõmiſerationẽ ingenij:mẽeſe decimo

ex quo florentia deceſſerã: nulla mea neq; culpa: neq; cul/

pæ ſuſpitione: tantum potuit inimicorum coniuratio: ut

ipſe quoq; inter proſcriptos ciuis optimatis ꝓſcriberer: id
ck ut accepi uniuerſæ ciuitati fuit moleſtiſſimum auditu.

MUU iiij

LI

Quin ĩ ꝓximũ inde ãnũ miſſus ẽ Senã:ut me interimeret:
idẽ ille ſicartꝰ: ꝗq ab eadẽ ornatꝰ cõiuratõe in faciẽ mihi uul/
nus inſlixerat. Hic philippꝰ ẽ uocatꝰ:patria natꝰ caſale flu/
minẽſi:& pr̃e Thoma:& auo Bruno:qꝗ etiã ipſi ambo notiſ
ſimi habiti ſunt ſicarij. Aberã ꝑ id tꝑis ad petriolanas balne
as: idq; nõ tã ulla mea ul neceſlſitate: uel delectatiõis quidẽ
gr̃a:qᷓ diuino quodã cõſilio: ut certo puto. Nã eo ſũ ꝓuectꝰ
ſola uiſendi cã. Solet.n.plærũq; oĩpotẽs deꝰ:quo de ꝑſeue
ratibꝰi malignitate facioroſiſq; hoibꝰaliqñ ſuppliciũ ſumat
certaſqᷓſdã eaſq; occſtas ꝑare uias ad uidicãadũ. Cũ eiuſmõi
ergo tꝑe ſicariꝰ philippus Senã ueniſſet: neq; me uſꝗᷓ uide
ret: adit præclaꝶ in philoſophia uiꝶ ac medicũ prudẽtiſſi
mũ Petꝶ loãnetũ:ꝗ ex patria Bononia pulcherrimis præ/
mijs accerſitꝰ medicinã docebat:ut nũc etiã docet in eiꝰur
bis publico ſtudio. Ex quo quærit: & ꝗᷓ ĩ uicinia ipſe bhabita
rẽ: & ubi docerẽ:& quot mecũ ducerẽ comites:& quantũ
ualerẽ gratia apud ciuis.Ad quæ ille: ut eſt uir calletiſſim⸗

æque atq; acerrimo ſtrenuiſſimoq; ingeuio: inſpecto boĩis

uultu & cõſiderata uerboꝶ temeritate: ſingillati ea rudit:
quæ mihi uſui fore arbitraret᷑. Eodẽqʒ die litteris me de ea
re omi cõmonefecit. Quare Senã ubi cõtinuo reuertiſſe:
ex illoq; liquidiꝰ rẽ oẽm corã didiciſſem:mox adeo præfe/

ctã præſidij: quẽ capitaneũ uocãt: Honofriũ tifernatẽ co⸗

gnomento uirilẽ:hoĩem ſubdolũ & fallacẽ.Huic rẽ ipſam:
ut habebat:expono:& omia ſicarij ſigna do:qualia & a Pe

— „

tro loanneto didicerã: & ipſe quoq; dũ illũ iter ambulãdũ

obuiam bhabeo: agnoſco. Rñdet cõtinuo ueterator ille de

fraudulẽtꝰ latro: Crates habeo ſempitnas mi pater obſer/
uandiſſime Philelfe imortali deo: qui mihi cãm præſtitit:
quo tibi aliquo officio meo rẽ dignã gratificarer. Nam iã-

pridẽ cupiebã occaſionẽ offerri mibi morẽ gerẽdi tibi. Ho
minẽ actutũ cõprebendã: cõprebenſũq; torquebo: ita ut

uel cõcoctũ cibũ oẽm ei eruã e ſtomacho. Quẽ ſi cõfſcium
cuiuſpiam aduerſus te ꝑpetrandi facinoris offendero: uita

riuabo. Sin minꝰ offendero:miſſũ faciã inquiẽs:aberraſſe
P

me in ſe capiũdo:nõ em̃ illũ eſſe quẽ quærebã. Fateor eq/

dẽ mi Aenea uel ex ijs uerbis me ilico de hoĩe ſuſpicatum

t

led
ſet/
tit⸗
li⸗
o
Zut
U
ta
ſe

II

mõ ſtri neſcio ꝗqd. Cæterũ qm̃ ſatis mihi de ſicario cõpertũ

uidebat᷑:egi hoĩ gras de optima erga me uolũtate. Capit
ſicariꝰ eode ueſpi. Captus torquet᷑: & mei interimẽdi cã ſe
miſſũ cõfitet᷑.ldq; Honofriꝰcõtinuo palã facit.Sed ab quo
miſſus foret:reticeſcit.Nec ſicariũ plectit.Sed differt aiad
uerſionẽ:mõ aliã cãm obtẽdẽs:mõ aliã:at ueriſilem nullã.
Interea tꝑis increbreſcit:nõ ſolũ apce me:ſed apd nõnulloſ
grauiſſimos ciuis tuos: Honofriũ tifernatẽ cõmutaſſe phi/
lippũ ſicariũ cũ prætura florẽtina. Nihil ẽ em̃ apd florenti⸗/
nos uſq; adeo ſecretũ atq; arcanũ: qc minꝰꝗᷓ primũ effluat:
ita ſũt oẽs tãqᷓ rima ꝶ pleni.Quot rumoribꝰfuerat diuulga
tũ:ipſiꝰ tãdẽ rei euẽt* approbat. Nã paulopoſtea florẽtiæ
prætor declaratꝰẽ: Honofritifernas. Sed redeo ad ſicariũ
Mulctauit hũc Honofriꝰ libris quingetis. Erãtq; multo an/
tea paratæ pecuniæ ꝗbe ille carcere liberatꝰremitteretr᷑ flo
rẽtiã.Et qc ridiculoſiꝰ fuerat:in ſnia:quã ĩpudẽetiſſimolatro
aduerſus ſicariũ tulerat: dicebat illũ ad id facinoris ꝑpetrã⸗
dũ fuiſſe corruptũ grãdi pecunia & magna remuneratiõe
ab quo aũt ab ꝗbuſue corruptꝰ fuiſſet:ſubticuerat. Cæteꝶ
lõge ſe ſua de ſceleratiſſimo ſicario liberãdo fefellit opinio
Nã ego ĩiuriaꝶ agẽs ꝓuocatiõe ſũ uſus ex tuæ patriæ inſti
tutis ad prætorẽ. Itaq; ea oĩs cã ab Honofrio latrone deuo

luta ẽ ad lacobũ Cõſtãtiũ ſiculã ex Meſana:ꝗ uir inocætiſ⸗

ſimꝰ& grauiſſimꝰ ea tẽpeſtate prætorẽ gerebat Sen æ. Hic
ſi potuiſſet cãm ex int egro cognoſcere:nõ obſcure patuiſ
ſet:& ꝗ fuiſſet auctor florẽtiæ uulnerãdi mei: & a quo idẽ
ſicariꝰ miſſus Senã eẽt ad me interimẽdũ.Nã florẽtiæ quo
q; patuit de ſicario: patuit de licitatore cõductoreq; ſicarij.
Is em̃ fuit hõ ipuriſſimꝰac nequã Hieronymꝰ brochardus

imolẽlſis. Sed ꝗ fuerint facinoris auctores: ꝗq mercedẽ quã

pepigiſſent ſicario diſſoluerint: in obſcuro ſunt:cũ tñ no⸗/
uere plures Laurẽtiũ medicẽ una cum Nicolao & Carolo
frequẽtare ꝑſæpe ſolitũ oĩm ſcelerũ officinã infames ædis
Hieronymi brochardi ꝑ id tpis: quð ſicarꝰ eſt conductus.
Idẽq; Laurentius medices hieronymũ cõiectũ ob id ſcele/
ris in uincula carcere liberauit: & ab oĩ pœna tutat“ eſt in
maxia etiã totiꝰ ciuitatis offenſione: quæ tota eam iniuriã

publicã ſuãq; ducebat. Sed uis magnitudoqʒ pecuniæ lon-
ge plus potuit: ac polluit:ꝗᷓ leges: ꝗᷓ eꝗtas: ꝗͥ oẽ iuris pijq; uł
officiũ: uel ſanctitas:’uel decoꝶ. Sed redeamꝰ ad prætorẽ.
Is inquã lacobꝰ cõſtãtius cũ nõ poſſet ex inſtitutis patriæ
tuæ eã de integro agitare cãm: quã præfect'cognorat:ſed
augere ponã dũta xat: qc potuit ſolũ eã Philippo ſicario
dextrã abſcidit publico iudicio quæ me florẽtiæ uulnera/
rat in faciẽ: obtrũcaſſetq; hoĩem quo nece ſua reliquis ſica/
rijs eẽt exẽplo imanitatis ſuæ: niſi ego id factũ iri ꝓbhibuiſ⸗
ſem: utpote ꝗ maluiſſem uiuere illũ uitã iutilẽ atq; dedeco
roſam: ꝗᷓ ꝑ expeditã mortẽ liberari animi cruciatu. Vt em̃
magni e animi paruas ſuaſq; iiurias obliuiſci: ita iuſti & ſapi
entis de publico humani generis hoſte dignã aliquã cape
ultione. Cũ igit᷑ neq; pacatæ: ut audis: nec itẽ cõmode age
rẽ Senæ: uiderẽqʒ quãto cũ uitæ ꝑiculo int᷑ gladios uene-/
naq; uerſarer: nõ.n. defuere:ꝗ etiã domi auiſ fuerũt me ue
neno ꝑdere: Bononiã eo cõſilio me recepi:ut paucos poſt
mẽſis Mediolanũ petã: futurꝰapcł unicũ noſtræ tẽpeſtatis

ſolem Pbilippũ mariã principẽ ſane oĩm: aut ſũt: aut fue
rũt: aut futuri ſunt munificẽtiſſimũ & optimũ. Apud hũc
em̃ nulle mibi iimicoꝶ artes: nullæ inſidiæ oberũt. Totus
ero cũ muſis: totꝰ cũ amicis:totus mecũ. Qc aũt me horta

ris: ne deſeram ipſe me: ne cædam malignitati fortunæ.
Hortaris tu ꝗqdẽ & amice & recte. Iãpridé animũ meũ no/

ſti. Nõ is certe ſũ:ꝗ me neſciã uirũ eſſe.ltaq; bono ſis aĩio: p

me licet. Nunꝗᷓ me ignauiæ accuſabis: nec item inſolẽtiæ-
Quin boratianũ præceptum illud i uniuerſa tuebor uita:
Omne tulit punctũ qui miſcuit utile dulci. Tu uero quod
ad te attinet:facito me de omni re tua ſtatuq; certiorem.
Vale ex bononia. v. Kal. Apriles. M. cccc. xXXviiij.
Franciſcus Phi anni tuſcanellæ ſal.
Eme qqdłflagitas ſcire: ad ꝓximas ſtudij uacatiões:
. quas uocant: Mediolanũ ſũ petiturꝰeo qdẽ cõſilio:
S ut ſiquã mihi nobiliſſimꝰ ille princeps ſpẽ litteris maximã
pollicet᷑: re ipſa inuenero: apc neminẽ malim:ꝗᷓ apc eũ ui-

tã agere. Sin ſecus offendero: ad VYenetos me recipiã. Nã
nibi incertius: ꝗͥ Bononiæ res ſecũdæ. Quãto em̃ fortuna

elon⸗
ſgul
Kore.
Patrie
tſed
lano
lner⸗
isſc⸗
hibah
edee⸗
Vten
pi
cape
eage
uene⸗
neue
poſt
ſtats
le
Chüc
ſotus
hottz
ne.
no/
oip
ſetiæ.
uita
gvod
em.

joes:
o
vima
N
una

blãdius uidet᷑ aſpirare:tãto magis aduerſi uẽtorũ flatꝰme/
tuẽdi ſũt. Vale ex bonõia idibꝰ Aprilibꝰ.M.cccc.xxviiij.
¶ Franciſcus Philelfus Alberto Rancario ſal.
On uanũ extitiſſe me ſe omni⸗ cõiectatorẽ:res ipſa li/
quido oñdit:loannẽ mariũ filiũ fugiſſe ab me:noſti.

— — — „— — .„— . .
Quo aũt cũ neſcirẽ:ubi ꝑnoctẽ:quæ diẽ fugæ uigeſimaꝗn/⸗

ta ſubſecuta ẽ: eẽm uidere uiſus eũ placẽtiæ agere iter mi⸗
lites quoſpiã: poſtridie eiꝰ diei inſcẽſo equo cũ duobus fa/
mulis uerſus Placẽtiã iter capio: quo cũ ad biduũ ꝑuenio:
incido nõ lõge a porta urbis in Floriũ quẽ daã Mediolanen
ſem cognom̃to Nouatinũ: ꝗ cũ fili?ꝰ Mariꝰ una eqtabat.Flo
rius cũ primũ me uidiſſet: equo deſcẽdit. Et me bonorifice
ſaluato:dixit putare ſe nullã mibi feciſſe iniuriã: qe' meũ fi/
liũ eripuiſſet ex ꝑditoꝶ quorũdã militũ manibꝰ eodane cõ
ſilio: ut eũ ageret ad Antonellũ Arcimboldũ: qui mibi ob
clariſſimũ iure cõſultũ Nicolaũ arcimboldũ fratrẽ ſuũ mei/
q; amãtiſſimũ: uæbement foret affectꝰ: ob idq; nõ ſecꝰ filiꝰ
meꝰ ei carus futurꝰ eẽt atqʒ; mihi patri. Egi hoĩ gras: ut par
erat: filioq; recepto Placẽtiã ſũ ingreſſus: paulo ſupra me/

ridiẽ: ea mẽte: ut reliquũ eiꝰ diei: qm forẽ ex itinere fatiga/

tus:cõſumerẽ in Cauponula quo diuerterã. Venit ad me
ueſpi ſalutatũ Petrꝰ platea ꝗ ea ĩ urbe ꝓ inclyto Mediola/
nẽſiũ duce Philippo maria ciuitati præeſt. Qui ubi multa
mecũ & familiarit᷑ & ꝑhũane locutꝰ ẽ: qu æſiuit: ꝗᷓ hora uel/
lẽ ĩ poſteꝶ diẽ Mediolanũ petere:cui cũ rñũdiſſem nõ eſſe
me ꝑ id tꝑis Mediolanũ petituꝶ: ſed bononiã potiꝰrepeti
turũ: & ad ꝓximas dein uacatiões ſtudij tuꝶ Mediolanũ:

inſtitit ille mitis rõnibꝰ ne priꝰ Bononiã reuerterer: ꝗᷓ iſſem

ad Philippũ mariã ducem & uiſendi & falutãdi gratia: ab
quo certo futuꝶ ſciret:ut & libent᷑ exciꝑet:& honorifice-
Quare cũ eius uerbis colligerẽ oꝑtere me oino ire ad pri/
cipẽ: neceſſitatẽ in uolũtatẽ uerti.Itaq; nudiuſtertiꝰ Medi⸗/
olanũ ſecunda hora noctis ingreſſus ſum itin ere facto per
agrũ Ticinẽſem. Hodie nõ multo poſt meridiẽ adiui prin
cipem: ab quo tanta cum humanitate ac tã honorifice ſum
exceptus: ut me oblitũ mei pene reddiderit: nõ tn qc ob
eam rem inſolentior factus ſim: ꝗ ante bac conſueuerim-

Quin potius cũ tanta me honoratione indignũ exiſtimo:

facit: ut mecũ ipſe cogitẽ: quid nã facere me oporteat: ut
quã habet de me opinionẽ ea ſe non fallat oĩino. Cæterum O
& hæc & alia plæraq; oia propediẽ una cõmẽtabimur. Va/ tor
le ex Mediolano.vi.nonas Maias. M. cccc.xxxviiij. ſeg
(TFranciſcus Philelfus Aloyſio Crotto ſal. nn
Vo diutius hic ſum: eo ſerius ad uos redibo. Ita q;
Progo te: ut ab humaniſſimo noſtro pricipe mihbi fa/
cultatẽ abeundi exores.Nam hic a me agit᷑ nihil:& familia
mea me abſente non poteſt Bononiæ non agere incõmo, .
e. Vale Mediolani ex Cauponula ceruiæ idibꝰ Maijs. MsMnſrℳ p
. ¶ Frãci.Philel. Gerardo Lãdriano cardinali Comẽſi ſal.
C bortatione tuam pater modeſtiſſime libeter ad/ de
„ mitto: & ſi mihi habeda ratio ẽ nõ fidei minꝰ:qꝗᷓ gra/ de
uo fit: ut æque nolim ĩiuſticiæ accuſa ri:atq; leui-⸗ d
tatis. Bononiẽſi reip. ſum obſtrict annuo docẽdi munere.
ECui me ſatiſfacere oĩno oportet:ſi uolo is eſſe: qui deb eo. I
Itaqʒ rogo te atqʒ obteſtor: ut mihi iã tandẽ abeundi ueniã
imp etres: ne dũ apud uos grauitatis laudẽ cupio: habear
apud Bononienſis & iniuſtus: & leuis. Non enim te fugit e
fun dameutũ iuſticiæ fidẽ eſſe: qua ſublata: oẽ iuſticiæ mu/

nus corruat:neceſſe ẽ. Vale Mediolani ex cauponula cer⸗
uiæ.x. Kal. Iunias. M. cccc. xxxviiij. ,
N EFranciſcus Philelfus Raphaeli fuſcherario ſal.
Vod diutiꝰ diſtulerim meũ ad uos reditũ: nulli cul
pæ mihi aſcribitote: Nã ego iãpridẽ hinc ſoluiſſem
ſi liber eſſet padi trãſitꝰ. Sed cũ id ſine litteris ducalibus ne
mini liceat: atq; eas in banc diẽ exorare nequiuerim: factũ
ẽ ut ſerior fiat mea hinc abitio. Quid aũt ſit in cã:non intel/
ligo. Quotidie mihi a principe rũdetur ꝗᷓprimum ſe mihi
morẽ geſturũ. Sed hmõi qᷓprimũ nondum uſꝗᷓ apparuit.
Quiapc principẽ & auoritate ualẽt & gratia:me monẽt
ne ſim ĩportunior. Nõ em temere fieri. Itaq; meijpſiꝰ ſãne/
ſciꝰ.Nõ deſiſtã tñ oĩs obtũdere: ꝗ pricipi aſſiſtũt: donec li/
berã abitionẽ ipetraro:Interea uero tꝑis cõmẽdo tibi failiã
meã: ſiqdẽ arbitraris me functuꝶ egregie meo erga te offi
oVale ex mediolano pridie Kal. iunias. M. cccc. xxxviiij

ð

III

—
(F ranciſ. Philelfus Alberto gancario ſal.
n S Go mi Alberte ad triduũ binc ſoluam p pulchre
* qdem & ꝑbenigne ab hoc bumaniſſimo principe:
taum donatꝰ: tũ honoratus. Litteras tuis occluſas meæ di⸗-
lectiſſimæ Chryſolorinæ cõtinuo reddito. Vale ex Nedi⸗
l olano.v. idus Iunias.M.cccc.xxxviiij- r”UMMNN
Frãciſcus Philelfus Guarnerio Caſtellioni
ni iurecõſulto ducaliq; ſenatori ſal.plu. dicit.
ul , Mediolani pridie non ruri fuiſſes: cũ iſtinc eſſem
d Bononiã rediturꝰ: pluribꝰ tibi corã reſpondiſſem: qd nunc
N paucis feci. Erã em̃ iam fere aſcenſurus equũ. Petieras em̃
ab me tu quotupliciter eſſentiam putarẽ accipi oportere.
lc. Ad qcxł tibi cũ eſſem reſponſurus: accerſitꝰ a principe:om̃i
rnch meo ſermone interpolato: ex oculis tanꝗᷓ euanuiſti. Acci/
ge pe igit᷑ rem cõpendio. Eſſentiã: quã & Oᷣ Gidp uſian græci
leu⸗ & latinorũ eruditiſſimi ſubſtãtiã noĩant:tribus modis acci/
ere. pisẽdã exiſtimo. Nã & materiã & formã: & qc ex utraq; cõ
beo ſtat: ſubſtantiã dicimus. Horum autẽ triũ materia quidem
lenii quam UXup bylen græci dicũt: ẽ potẽtia: quæ a græcis uo⸗
bent cat᷑ Aôραhοι dynamis: forma uero qc; &ιποα: idos gre-
lugt ce noĩat᷑ ẽ perfectio: quæ ab Ariſtotele dicta eſt nouo no
/ mine eρτπαε ριιαtelechia. Q& autẽ conſtat ex utroq;:
cet/ uocamus hoc quiddã:& qd iam cõpoſitũ eſt. Ego iam iter
ingredior. Vale. Et me noſtro inclyto principi aſſidue red
. de cõmendatiſſimum. Ex Placentia pridie idus Iunias. M.
illen NEFranciſcus Philelfus Alberto gancario ſal.
uhe St a te ſane prudenter factũ:qc mihi ex itinere fa/
fadül tigato lac coagulatũ miſeris. Egebã em̃ iſtiuſmodi
nteh refrigeratiõis genere.Itaqʒ nõ minꝰ te laudãdũ exiſtimaui
mibi perinde atq; egregium coagulandi artificem quendam: ꝗᷓ
tuit. Ariſteus fuerit a priſcis arcadibꝰ laudatus. Is em cum in ar/
onet cadia late regnaſſet: quo ſibi maiors beniuolentia arcadas
e⸗ deuinciret:pmulta: ut erat princeps nõ ſomnolentꝰ:& ob⸗
cli⸗ tuſus:ſed acri ſtrenuoqʒ ingenio: & excogitauit & adinue⸗
, nit:quæ ad cõem hoim ueſutilitatẽ: uel uoluptatẽ accede
ofk rent. Quare is omniũ primꝰ cũ apum atq; mellis: tum etiã

11

lactis uſã ad coagula ĩuenit: hoĩbus tradidit: ꝗuis mellis

auctorem Naſo affirmet liberũ patrẽ extitiſſe. Tuum rus

„* —

idem coagulatũ delectat etiã plurimũ. Q& aũt ſcire uis:ꝗd
egerim apud excellentiſſimũ principẽ Philippũ Mariam:
cũ in præſentiam ueneris: oĩa narrabo tibi. Vale ex Medi/
olano.xvi.Kal.iunias.M.cccc.xxxviiiij.
(Tranciſcus Philelfus Frederico cornelio ſal-
em nũciũ de tuo fauſto foœliciq; cõiugio nũc pri/
NNYJmũ audiui.Is me ꝓfecto plurimũ delectauit. Neq;
em̃ te latet:qᷓ ego ꝑſæpe tecũ ſermonẽ multum habuerim

21
,

præſens: & ꝗᷓ frequẽter etiã abſens te ſcriptis meis: tũ blãa/

dia: tũ ſeueriad cõiugiũ ſum hortatꝰ. Qc certe faciebã ne/

Iaquaqꝗᷓ inductu patris tui grauiſſimi: & clariſſimi uiri: ut tibi
tu perſuadere uidebaris: ſed qm̃ tibi bene eſſe cuperẽ. Nã

cũ duo ſunt uiuẽdi genera lege cõſtituta: alterũ cælibat“:

alterũ matrimonij:qui box neutrũ adamarit:haud ſatis in

magna uerſat᷑ laude.Feciſti igit᷑ recte: qe; & paternæ uolũ-
tati morẽ geſſeris: & tuæ florentiſſimæ reipu. cõſulueris:

quippe ꝗ in filijs ꝓcreandis ſeminario reipu.ſatiffacies: ů
ordinẽ illũ ſenatoriũ reddes etiã ampliorẽ. Cæteꝶ quæ ti/

bi præcepta ſeruanda cenſeã: paucis accipe.Et omniũ pri/
mũ boc unũ tibi aĩio inſideat: uolo. Cætera ſacramẽta eſſe
hũana lege moreq; cõſtituta: at mrimoniũ ſolũ diuino ore
& inuetũ eſſe & ĩperatũ: atq; id quidẽ nõ in Aegypto per
Vulcanũ: nõ in attica ꝑ Ceropa:nõ Romæ per Romulũ:

ſed in horto illo delitiarũ: ubi primis paretibꝰpræcepit de /

us oĩpotens ut creſcerent ac m ultiplicarent᷑ terrãq; reple-/
mis parẽtibꝰ inuentũ ẽ ſacramentũ & tanꝗᷓ lege ſancitum:
quãta cũ animi integritre & inocẽtia nobis tuendũ ſit :ui/
des præſerti ꝙ triplicialilla bona matrimoniũ præ ſe fert:
quæ maxie expetunt in uita:honorẽ: utilitatẽ: uoluptatẽ:

ut em̃ in ſocietate ciuili nibil eſt adulterio neq; turpiꝰ: neq;
ꝑnicioſius:ita cõiugij ſanctitate nihil honeſtius: nibil unde

1
. 1

igit᷑ nõ poſſũ nõ amare:cuiꝰ cõſuetudine id te uideo aſſe/
cutũ: ut ad urbanas lauticias ruralẽ fœcunditatẽ adiũgas.
Nã cã lac ſolũ ex oibus cibis ad hoĩs naturam ſit ſatis: tum

æ aũt & deo auctore & in paradiſo: & in noſtris pri-

maiora emolumẽta bonaq; ꝓueniãt. Quot adulterijs ĩuo
luti uel primonia cõſũpſerũt: uel patriã ꝑdiderũt: uel peri/
eruũt ipſi? At in cõiugij foœlicitate oĩa ſunt ſecura:oĩa fructi⸗
fera: oĩa plena iucunditatis. Quiamor uel diuturnior: uel

dulcior: ꝗᷓ quirũ uxorẽq; cõiunxerit? Quæ amicitia uerior

eſſe quæat: ꝗqᷓ quæ mutua & corpoꝶ & aiorũ beniuolentia
cõiuges deuixerit? Tu mihi ex oĩ hoĩm ætate tria:aut qua

tuor: aut ad ſũmũ ꝗnq; amicoꝶ paria in mediũ referas: qui
amicitiæ ſibi nomẽ uẽdicarint:qualis extitiſſe græci uolũt:

T beſeũ & Perithoũ:Oreſten & Pyladẽ: Achillẽ & Patro-
culũ:& Phythiã & Damona: & ultimos Epaminundam: &
Pelopidan. Atborũ nemo ſe amici cã interemit. Quid em̃
morte porribil
ris uel ſanctitate: uel uæbemẽtia cõiugale munus ꝓſecut⸗
ut ultro ipᷣe mori ſuſtinuerit: quo uxor Cornelia ſuperſtes
foret. Quid em meminero Quintũ Planciũ: ꝗ cum primũ

i2At uir clariſſimꝰ. T. Gracchꝰtanta ẽ amo

audiſſſet uxoris obitũ :pectus ſuũ tranſhixit gladio. Cunc;

domeſticoꝶ interuẽtu ne q& ppetrare eſſet aggreſſus:pfi
cere potuiſſet: paulo poſt qc uulnus fuerat alligatũ: ſciſſis
faſcijs ſoluit: & eo ĩmiti dextra cõſtantiq; diuulſo mortẽ ſi/
bi cõſciuit. Et. M. item Planciꝰ ob horeſtiliæ quoq; uxoris
obitũ:quæ illũ ſociorũ claſſẽ ſexagĩta nauiũ in Aſia reducẽ
tẽ ad Tarẽtũ uſq; ꝓſecuta:morbo ẽ op preſfſa:int᷑ er oſculã
deæ ungẽdæq; officiũ: tãtũ potuit cõiugal amoris charitas:

ut diſtricto gladio incũbẽs uitã deſeruerit. Nec minoris ui

—

res cõiugalis amor oñdit in portia Marci Catonis uticẽſis
filia: quæ ubi primũ accepit M. Brutũ uirũ ſuũ apud philip

pos uictũ atqʒ interẽptũ: ardẽtis carbones hauriẽs: qm fer/

ri ptãs oĩs ſurrepta eẽt: e medho ſeſe ultro ſuſtulit. Vt aũt
cæteras nobiliſſimas fœminas breuitatis gr̃a miſſas faciã:

quis lacedæmonias illas nõ maiorẽ in modũ admiret᷑: ſum

miſq; laudibꝰ ꝓſequi ſtudeat: quæ exorato a cuſtodibus in
carcerẽ aditu ad uiros minias: extremo ſpiritu alloquedoſ
gquos Lacedæmonij noctu morti deſtinarãt: pinde atq; re-

gnũ affectãtis: cõmutatis cũ illis ueſtibꝰ uelatiſq; capitibꝰ

P doloris ſimulationẽ: eos abire paſſæ ſunt: ſeſe ultro mor/

ti exponẽtes. Quid Eliſſa Dido: Nõne ut extincto uiro fi⸗

dẽ pudicitiãq; ſeruaret: ĩ ardẽtiſſimũ rogũ ſe ꝓiecit? Nã Ar
temeſia regina carũ uiri mauſoli obitũ tata tulit acerbitate
ut nõ cõtẽta illud ædificaſſe monumẽtũ Alicarnaſſi ĩ ꝑpe/

tuã illi?ꝰ memoriã: qc iuter ſeptẽ orbis terræ miracula nobi

liſſimũ numerat᷑: ueꝶ etiã ex eiꝰ caluaria facto poculo ſe ui
ri ſepulchrũ & haberi & eẽ uoluit: utpote quæ illiꝰ corpus
in puluerẽ uerſũ paulatim totũ ebiberit: & aſſiduis fætibꝰ
doloreq; cõfecta: ꝑ tabẽ e uita diſceſſerit. Sancta ẽ ꝓfecto
peneq; incredibilis mr̃imonialis beniuolẽtiæ charitas:quã
qui caſte ĩpolluteq; ſeruarint digni habẽdi ſũt:de ꝗbꝰ nul/
la poſteritas cõticeſcat. Nã utilitas quãta ꝓueniat ex cõiu
gio:qd attinet prædicare? Vt em̃ ẽ prudẽtis patriſfſamilias
augere quotidie ſubſtãtiã ſuã: quãtũ honeſtas patit᷑:ita di/
ligetis atqʒ frugi matriſfamilias munꝰẽ eã domi & dirigere
& tueri. Qcd ubi fit:primoniũ indies magis atq; magis am-
lificat᷑.Et ẽ ſane matrimoniũ uiri mulieriſq; cõiunctio ſᷣm

7

tilſãtiſq; uoluptates inſtitutũ ẽ mr̃imoniũ: ſed ut regñatio/
ni generatio præparet᷑ ob eã ſcilicet rõnẽ mr̃imoniũ noĩa/
tũ:qd iccirco mulier debeat uiro nubere:ut mr fiat. Debet
inꝗᷓ decꝰ mr̃imoniale id officij præ ſe ferre:ut & re domeſti
cã regat:& liberos ſuſcipiat.Na binc ſubſiſtit hũani generiſ
ꝓ pagatio amicabiliſq; ſocietas. Et cõiugij qdã bona tripli/
cia eſſe uolũt:fidẽ: ꝓle: ſacramẽetũ.Atqʒ fidei qdẽ ẽ:ne præ-
ter copulã cõiugale: aut cũ altera cõcubat᷑ aut cum altero:
ſed ut æque uir ſua uxore cõtẽtus ſit atq; uxor uiro: qc tũ
certe fiet:cũ pari ſe charitate ꝓſequent᷑. Ad quã quidẽ rẽ
haud ſcio: an uxor longe ꝗᷓ uir debeat eſſe propenſior. Nã
ſi pudorẽ mulier pudicitiaq; amiſerit: quid reliqui habeat
in ſe boni: non intelligo. Quã me delectat Tertiæ Hæmy⸗/
liæ Afri cani ſuꝑioris uxoris præcipua illa fides & egregia
charitas: qua in uirũ uſa ꝑhibet᷑. Hæc em̃ non modo æquo
animo pertulit uiri adulteriũ in ancillulã dum eſſet in ui/

ta: ſed eam quoq; poſt illiꝰ obitũ libertate donatã liberto

ſuo in matrimoniũ dedit. Quãta uero æquanimitate ſplẽ/
didiſſimũ cõtinẽtiæ exemplũ Liuia Tiberij atq; Druſi ma/
ter erga uirũ Auguſtũ fuerit: & græce & latine decantant

egẽ ob ꝓcreãdos liberos. Nõ em̃ ad laſciuiæ illecebras ti-

WA
tbitate
liope⸗
lunobt
loſeui
orpes
lerb⸗
Pen
tan
benl
xCil
mlias
itad
tigere
am⸗
ioßm
rasti⸗
nti/
nota,
Debet
hnelli
Aneri
pli
pre⸗
tero:
dti
igere
heat
n/
gla
luo
ul/
rto
ble⸗
Wwa/

tant

=
biſtoriæ. Volutabat᷑ enim Auguſtus per oẽm incõtinen
tiæ fœditatem. Ock ſi pari fidei ſanctitate ſe coniuges ada/
marint:nulla huiuſmodi labes matrimoniũ polluat.lIn pro
le uero aliud eſt matris: aliud patris officium. Debet enim
liberos mater cũ charitate ſuſcipere:benigne alere:religi-
oſeq; educare.Pater aũt illud meminiſſe duo eſſe bominũ
enera:alterũ doctum & urbanum:alterum indoctũ & ru
Hicumm & hoc quidem pecudũ eſſe ſimillimum:illud uero
nõ diuinũ minus: ut ita dixerim: ꝗᷓ humanũ. Eſt igit᷑ officiũ
boni patris filios ijs inſtituere diſciplinis:quæ libero homi⸗/
ne dignæ ſunt:quo non indocti & ruſtici:ſed & doctiſſime
eruditi eleganteſq; uideant᷑. Velim hac in re mi frederice
ad teipſum oculos mentemq; cõuertas. Teq; ac cæteros
æqualis tuos diligentius deſpicias: conſidereiq;: quantum
inter te & illos interſit. Nonne cũ aliquid more tuo loque-

ris & grauiter& diſerte: te omnes taciti admirant᷑ ac ſeſe

ignauiæ inertiæq; accuſant: qd; nihil ſciant: qc quid a ſe dici
& qui dici oporteat: ignorantæItaq; alij parentes iucuſant:

qui nullã geſſerint curã ſui: alij ſeipſos accuſant: ꝙ tempꝰ

per ſecordiam & deſidiã labi paſſi fuerit. Quo fit: ut & ho⸗

noreris ab æqualibus tuis: & a maioribꝰ natu mirifice lau-
deris. Tuum igit᷑ fuerit: cum primum a matre liberos ac/
ceperis: eos erudire ijs artibus: quibus & ſapiant recte:&
bene perpoliteq; loquant᷑. Non enim te præterit: quãtam

uim habeat copia ornatuſq; dicendi: ſi ab ingenio ꝓficiſci

tur & compoſito & bene morato. Qcł aũt ad ſacramentũ

attinet: ea cõiugibus cura uel maxima eſt adhbibẽda:ne di-
uortiũ fiat: ne dimiſſus dimiſſaue cã prolis alteri coniuga-
tur. Sanctũ inquã & impollutum matrimoniũ eſſe debet.
Qd ut in omniuita mutua dilectione tueamur:illud ẽ præ
ceptum nobis aſſidue memoria repetendum: nec maritũ

habere poteſtatẽ ſui corporis: nec item uxorẽ ſui eſſe ar-

bitrij:ſed utrũq; alteri pari quadamæbaritate obſtringi ad
ꝓcreandã prolem: cum neutriliceat continere ſeſe: ubi al/
teruter nolit. Quo quidem iure & bic uxoratꝰ & hæc ma/
ritata non recte modo ſed & latine & eleganter dicitur. Ita
inꝗ cõiugatos eſſe oportet:ut ſui ſimiles gignãt.Et ſd ſane

fit nõ ſolã hominum inſtitutis: ſed naturali etiam quadam

lege. Sic em & arbor arborẽ generat: & ſeges ſegetem: &
animal ex ſe animal. Itaq; omni eſt opera diligentiaq; ſtu⸗/

dendum:ne quid in præcellẽtia maritali: non agat᷑ modo:

ſed ne cogitet᷑ quidem: qc ab eius decoro deoq; abborre-/

at: ſed omnia & pudice gerant᷑ & pie.Idq; eo magis cu ran
dum eſt: quod in bene conuenienti coniugio ſitum ueluti

ſeminarium eſt quoddam florẽtiſſimæ & pacatiſſimæ rei /
publicæ: & eius quidem reipublicæ: quæ cenſet᷑ optima.
Scimus em tria eſſe genera adminiſtradæ ciuitatis: popu/

li: optimatiũ: regis: ſecũdũ triplicẽ ſocietatem rei domeſti
cæ. Heri & ſerui: patris & filij: uiri & uxoris. Et bæc quidẽ
ſocietas regiã: quæ præſtat cæteris repræſentat. At patris

& filij eã: quæ dicitur optimatium. Nam pop uli principatꝰ

æque habet: atq; heri & ſerui. Et ueſter quidẽ reipublicæ
ſtatus ita eæ optimatibus conſtat: ut a regio differat nihil.
Eum enim dignitatis locum dux apud uos tenet: quem

apud Lacedæmonios rex ſolebat. Sed hac de re alias.
Nec illud mibi uidetur prætereundum: qd' apud lacedæ/

monios Lycurgi legibus cõſtitutũ legim us. Is enim cũ eos
quinubere uoluiſſent ſpectaculo itereſſe gymnicis ĩ ludis
probibuiſſet: addidiſſetq; præterea eam ignominiã: ut ho
nore illo atq; obſeruãtia? quæ ai. unioribus præſtabatur in

cõſeſſu ſenioribus: priuarentur. Lege tamen cauit: ne uir
una cum'uxore in eodem cubaret lecto:& id quidem: quo
plurimum diei cum æqualibus una eſſet:ac noctis quieſce⸗
ret totas:cũ ſponſa uel ad procreandos liberos & clam cõ
rederet᷑ & cũ pudore. Quod ea etiam ratiõe Lycur gus
conſtituit quo & corporibus melius ualerẽt: utpote quæz·
nimio coitu langueſcũt atq; ægrotant: & amor coniugalis

aſſidue recetior redderet᷑: & partꝰ ipſi robuſtiores fierẽt.

At ipſe tecum rem bane nõ ita ad unum reſeco. Sed illud
ſane te admonitum uglim: nimium iſtiuſmodi cum uxore
cõgreſſum: non ſolũ eſſe pernicioſum & ad uircs & ad bo

—

nam ualitudinem: uerũetiã ad procreandos mares. Nam

quo eſt ſemen calidius: eo eſt ad maris filios procreandos
accommodatius. Quare uſu fieriuidemus: ut ſenes magis

Ziauenes gignant mares. In cauſa uero id eſſe puto ꝙ ſe/
nes rarius coeunt ꝗᷓ iuuenes. Hinc fit: ut qd natura in iuue/
tute potentius eſt: id nimio ueneris uſu reddatur frigidi/
us: & ob eam rem ad marium procreationem imbecillius.
Sed hæc tu pro tua prudẽtia moderabere. Cæterum tibi
maiorem in modum gratulor: quod eam duxeris uxorẽ
cui nibil deſit ad cõiugij dignitatem. Duxiſti enim puellã
tum probam & pudicam: tum etiã pulchrã ac nobilem &
cum dote nõ uulgari. Quo fit:ut uix ſciam utri magis gra⸗/
tulandũ cenſeã ſponſæ ne:an tibi.Nam & ipſe in tua repu/
plica uirtutis præſtãtia cedes nemini: & bonitate formæ
non mediocriter uiges:neq; deteriore Cornelius es gene-
re ꝗᷓ illa Contarenea: nec minꝰ ꝗᷓ illa opulenta. Efficiat igit
deus optimus maximus: ut proprium ſit uobis matrimo⸗
niũ ueſtrũ ac idẽ fœcũditate liberorũ & iucundũ & folix.
Vale ex Ticino idibus Octobribꝰ.M.cccc.xxxviiij.

(Franciſcus Philelfus Aloyſto Crottoſal. D

—
—

WàR D ſextũ idus octobres Ticinũ buc perueni: ut ex
noſtro Catone ſacco eloquetiſſimo iurecõſulto ac

„
—

— — 8

Cepiſti.Itaq; ꝑ tuas litteras certior fieri cupio: quid facere
me oporteat. Nam ego hinc prius pedem nõ mouebo: ꝗ
coſiliũ tuum audiero. Vale ex Ticino. xvij. Kal. nouẽbres.
M. cccc. xxxviiij.

(Franciſcus Philelfus Saxolo pratenſi ſjal.
Væ tibi ex Bononia ob ſubitã abitionẽ meã reſpõ/
dere nõ potui.Nam cũ inde ſoluerẽ:redditæ mihi

ſunt litteræ tuæ: nũc ex Ticino uerbis paucis reſpondi ti/

bi. Petis em:ꝗqᷓ ratiõe ſcurræ ſint ape græcos ;αιαωσXο
bomolchi nominati.Et item quiapud nos ſunt:quos græ⸗

Vci òX ροο olechinus uocät: & quæ loca eẽnt: ꝗ Athe/

nis xXä ο1. Cycli hoc eſt circuli ꝗppellabantur. Bomolo
chos proprie illos græci dicebant: qui ſub aras in ſacrificijſ

ſedere conſuerunt: ita noĩatos ab ara: ꝗq & αοα bomos

uocãtur: AOπαι Lochin: quod inſidiari ſignificat: quoniã

à aras inſidiarent᷑: utpote qui cũ aſſentatioòe efflagitarẽt.

ij

.4
2 Pvvii5

Quamobrẽ & qui ſacrificijs ſuſcipiunt᷑: tibicines & ua tici/
nium profitentes bomolochi uocabãtur. Ex huiuſce autẽ
rei tranſlatione: s2Somolochi etiã ij dicti ſunt: qui apti ac faci
les atq; iſdem humiles: omnia lucri gratia perferrent iocã/
do cauillandoq;. Et bi quidem apud nos ſcurræ appellan/
tur. Homines ſane inepti atq; contẽnẽdi: qualis eſt hoc tẽ/
pore apud florentinos Nicolaus Nicolus & Poggius Bam

balio: qui ut ſumptuoſioribus cœnis in terſint:a nullo ſeſe

ſcurrilitatis genere continent. Qui ueroa græcis Olechi/
nus eſt appellatus cruſtis & ſpinis tectus: petriſq; aſſuet“:
bũc noſtri remorã uocant: aquatile animal admodũ bre/
ue: in quo tãta ineſt tamen naturæ uis: ut nauim pernicius
iter facientem eius carinæ inbærens ad nixuſq; retineat:

ac remoretur: ob eamq; rem & a græcis Olechinum &ιàa

noſtris remorã nominatum. Habeturcq; iſtiuſmodi animal

amatorijs ueneficijs infame liteſq; atq; iudicia dicit᷑ remo/

rari: grauidarum flux us ſiſtit utero: ac partus ad puerpe-
rium continet. Et id tamen in cibum addi probibetur: ut
Plinius refert. Huic ſpina eſt parua: & oua amara ad quiĩq;
numero : at ora in medio corpore atq; in terrã uerſa. Præ/
terea Olechino pedes eſſe Ariſtoteles aſſeuerat: utpote

cui pẽnæ pedũ inſtar locatæ ſint: quanꝗᷓ alij ſunt qui dicant

eos ſpinis uti pro pedibus: & ita ingredi: ut in orbem uol/
uan?᷑. Itaq; detritis ſæpe aculeis inueniri. Nã quoniã futu/
ros maris æſtus ſæuiciamq; præſaginat: bos correptis ſe la
pillis operire: ut eo pondere ſtabiliat mobilitas: & ita ſpi/
nas uolutatione atterere. At mutianus muricem eſſe tra/
dit purpura latiorem: cui roſtrum neq; aſperũ eſt: neq; ro/
tundum: neq; in angulos prodit: ſed ſimplicem concham
eẽ autamat: quæ uno latere ſeſe colligat. Trebius uero ni-
ger. L. Luculi familiaris ſeribit hunc piſcem haud eẽ pede
Iongiorem: neq; digitis quinq; craſſiorem: cuius ea ſit uis:
ut & nauis uentorum flatibus plenas ſiſtat: & in ſale ſi fue/
rit aſſeruatus: aurum quoq; qii in altiſſimos deciderit pu-
teos: ubi admotus ſit: extrahat. Huius etiam Lucanus me-

minit libro ſexto ſuæ pharſaliæ: inquiens: Non puppim re-

tinens euro tendente rudẽtes. In medijs olechinus aquis.

—,—3 ——

— — ——
— —

ci

chi⸗
.

ig

H

int

f/

18:
/
l⸗
e/

te

is⸗

Huius meminit Theophraſſtus libro quarto de huiuſmo-

di animalibꝰ: ubi dicit echinorũ tris eſſe ſpecies: ex quibus
Olechinos & magnitudine & craſſitudine cæteros præ/
ſtare. Et eſt ſane Olechinus: quẽ meminimꝰ: dictio quadri-
ſyllaba. At echinus dictio triſyllaba:eſt ſuauis eſu: & paulo
minor Olechino. Cuiꝰ etiam luuenalis meminit inquiens:
Oſtrea callebat primo deprẽdere morſu.Et ſemel aſpectu
dicebat littus echini. Præterea echinꝰ apud græcos ſigni-
ficat terreſtre id aĩal:cui ẽ apud noſtros hæricio nomęe: qcæ
ipſũ ab hærendo deductũ eſt: & æque ſpinis hirſutus ẽ atqʒ
maritimus echinus. At circuli quos quæris ad poſtremũ:

Loca erãt Athenis:ut Dinarchus cõtra Calleſchrũ oſtẽdit

ubi aliqui ueniebãt.ld autem nomẽ tractũ ẽ a circulari cir/
cumſiſtentia uendẽdorũ. Quare menãder in epheſio ait:
ltaq; ego mihi uideor ꝑ deos immortalis in circulis uidere
meipſum indutũ currere circũ: ac uenire. Habes a me pau
cis: quæ petieras. Vale. Et Leonardum noſtrum arretinũ
eruditiſſimũ & eloquentiſſimũ uirum noĩe meo ſaluere iu
be.Ex Ticino Kal.nouẽbribus. M. cccc. xxxviiij.
ranciſcus Philelfus loanni ferufino iurecõo⸗
ſulto & ducali iuſticiæ conſiliario ſal.
lIſite & amem: & plurimi faciã: ſim apprime ingra/
tus:utpore ꝗ dilucide ꝑſpiciã mea tibi omnia curæ
eſſe. Cnſilium autem inclytinoſtri principis nõ admitto
ſolum: ſed etiã laudo: ut par ẽ:proboq; uæbementer. Itaq;
tantiſper hic manebo:donec per eius litteras intellexero:
ad quod ſim tempus ad uos iturus. Nam habitam eſſe di/
ligẽtem rationem reimeæ pecuniariæ: ut mihi plurimum
conducit: ita uoluptatis plurimũ aftert: uel ea rone qqc ne
cogitante me quidẽ princeps non ſapiens minus: ꝗᷓ muni⸗-
ficus ac benignus: ita de me conſuluit: ut nõ ſim in exigen
da pecunia uſurus alienis ſuffragijs: ſed conſtitutis tẽpori/
bus ex certo loco mihi ſatiſfactũ egt. Quare ut ei meis uer
bis gratias habeas imortalis: te maiorẽ in modũ rogo. Va
e ex Ticino.iij.idus nouẽbres. M. cccc.xxxviiij.
Franciſcus Philelfus Ioanni Antonio brixiano ſal.
Eſp eri mihi redditæ ſunt læ tuæ: itaq; cras uos
iij

ibo. Nam ante id tempus hic ſoluere non licuit: cum mibi
in bãc diem nullus ſit equus. Itaq; ignoſce breui meæ huic S
moræ. Vale ex Ticino. v. Kal. decẽbres. M. cccc. xxxviiij.
— Franciſus Philelfus Catoni ſacco 4
iareconſulto ſal.
Ortare Chryſolorinã meã ne miret᷑: ꝙ hic diutias P
ᷓ arbitrabar: expecto. Nam ita eſt opus facto: quo H
nobiliſſimo buic principi morẽ geram: & id quidẽ in rebꝰ B
L

non paruis aut contẽnendis: ſed & maximis & præclaris.
ltaq; ut bono aio ſit: domũq; bene gerat: eam pro tua pru/
dentia etiã atq; etiã ꝗᷓdiligetiſſime adhortare. Vale cũ pu/
diciſſima uxore tua. Ex Mediolano pridie nonas decem/
pres. M. cccc. xxxvViiij.
Pranciſcus Philelfus Honofrio Strogæ ſal.
Vod fortaſſis apud uos nõdum increbruerit: ego
apud hũcpræſtantiſſimũ principem philippã Ma
riam exillis ethruſcis turbulentiſſimiſq; fluctibus tanꝗᷓ in
trãquillũ atq; ſecurũ reliquæ uitæ portum me recepi. Vbi
omnia mihi affatim ſunt oblata:quæ non folum ad emolu/
Jmenta: ſed ad dignitatem attinẽt. Vtinam mihi liceret te⸗
cũ oĩa libere cõmẽtari: quæ & ipſe uellem: & tua noſſe in/ .
tereſſet. Sed temporum eſt habẽda atq; hominum ratio-
Nec enim me latet: ubi locorum es: & quã tibi cauendum
fit. Htaq; feram æquo animo deſidertum meum. Cæterum HDB
illad unum non reticebo principem bhunc meum & patri 6
tuo clariſſimo uiro & tibi & uobis omnibꝰ optare: oĩa pro
uoluntate ueſtra: atq; nibil magis cupere ꝗᷓ in omnibus re/
bpus uobis peregregie prodeſſe. Tu ſiquid eſt: quod a me

uelis: fac ut ſciam: & factum puta. Vale ex mediolano no-
nis decembribus. M. cecc. xxXviiij. 1
6GE(VFranciſcus Philelfus Ioanni Antonio brixiano ſal.
nunciabis principi noſtro: quæ mibi mãdarat: nõ 1
minore diligentia: ꝗᷓ fide me perſecutum eſſe:ſpe/
d roq; futurum: ut ad paucos dies certi aliquid affe⸗ 4
ratureld cum erit: continuo ad uos ibo. Interea temporis
nullum officum prætermittã. Vale ex Ticino.v. Idus De/ .

cembres. M. cccc. æxxXxXiif

HI
1
(Eranciſcus Philelfas Ioanni Autiſpæ ſal.

V ſemp er aliquid ꝑetis. Inſeruis autẽ raro. Quid
d hominis ſis ignoro.Petis a me Diona pruſaenſem
⸗ quem equidem dabo ad te propediem ea lege: ut eum ali
quando patiaris ad nos redire. lbit em codexille ad te mu⸗
tuo:non dono. Quamobrem facito: ut ex cõmodo tuo ni⸗
tus hil mibi tandem incõmodes. Tuſcanellam noſtrum opto
d bene ualere. Vale ex Ticino Idibus decẽbribus. N.cccc.
tc xxxyliij.
N Franciſcus Philelfus Petro loanneto
/ pbiloſopho ac medico ſal.
pbiloſophoa oſal.
. Ogo te maiorem in modum: ut meum Virgilij co
AQdicem: ac item commentatorem Seruium cures
ꝗprimm Bononiam perferri:& Alberto Cancario com-
1n muni amico nomini meo reddi. Id quod in hanc diem nõ
in⸗ feciſſe te non poſſum nõ mirari. Nec enim debes oblitus
ſdi eſſe:& quid mihi: cũ iſtinc abirem:corã receperis: & quid
olw⸗ poſtea ad te ſcripſerim. Fuerit igitur officij tui:ne diutius
tte⸗ litteris meis ſolliciteris.Idqʒ ut facias: abs te non peto ſolũ:
ſed etiam contẽdo. Vale ex Ticino.xv. Kal. Ianuarias. M.

. cccc, xxxviiij.
⸗ Franciſcus Philelfus Alberto Zancario fal.

im.
i Itteras meas ad Petrum lIoannetum illuſtrem phi-
Pto⸗ ſophum ac medicum ut ei reddendas Senæ di-
Ste⸗ ligenter cures: etiam atq; etiam a te peto.Facitoq;ʒ:ut per
me tuas quoq; litteras intelligat deſiderari officium ſuum in
no/ reſtituendis mibi codicibus meis & Virgilij & ſeruij. Tvu
rrem omnem tenes: uerum quod peto: eo ſcribito accura/
1l. tius & grauius: quod uereor eius liberos eſſe in cauſa: quo
no⸗ minus meicodices ad me ierint. Nam ille & uir bonus eſt:
e/ & & amicus. Mea hic omnia & ſecuntla ſunt & læta. Nam &
ſe⸗ hbuic nobiliſſimo principi ſum cariſſimus & cæteris omni⸗
s. bus: qui auctoritate & dignitate ualent: admodum iucun⸗/
e⸗ dus. Vale ex Iicino. xy. Kal. lanuarias. cccc.x xvniij. .

ranciſcus Philelfus Catoni ſacco iure cõſulto ſal.
Ilituerã bodie redire ad uos: ſed iuſſu principis
ante diẽ tertiũ hinc mouere pedem nõ licet.Itaq;
monebis uxorem Chryſolorinã: ne quid mirer :turbet᷑ ue
ꝙ minus ad diem conſtitutũ iſtuc reuerterim. Principi em̃
parendum eſt. Vale ex Mediolano pridie Kal.lanuarias.
M.cccc.xxxviiiij.
. IFranciſcus Philelfus Petro Michaeli equiti
Vm idoneus eſſet oblatꝰ nũcius:cui meas ad te lit/
teras darẽ: uiſus es admonendus: id quod fortaſſis
baud ighoras: te apud hũc humaniſſimũ principẽ noſtrũ
ualere auctoritate plurimũ. Itaq; tibi opera dãda eſt: ut bñ
promerearis. Q& ſi feceris: pmagnũ es fructũ cõſecuturꝰ.
Reliqua tu coram ex hociſto nuncio cognoſces. Non em̃
omnia cõmittenda ſunt litteris. Vale ex Mediolano pri/
die Kal. lanuarias. M. cccc. xxxviiij.

. 8

Eſterno ueſperi cũ uniuerſi aulici ꝑmagnaq; nobi

litas eẽt in arce principis Cæſarei bhuius noſtri in cœ

pompaàeõt endandi trũci VYulcano: principe ipſo nõ præ
ſente modo:ſed ſolenne etiam feſtum im rimis agitante:

ornanteq;. Hoc aũt mane: qui primus eſt anuarij dies: cũ
primũ illuxiſſet: oẽs in eandẽ arcẽ & in idẽ cœnaculũ con/
enimus: & inde perpauci: quorũ ipſe numero ſũ aſcriptꝰ
in cœnaculũ ſumꝰ nccerſin gn nobiliũ appellat᷑.Hic tãdiu

expectauimus: donec pran iſſet princeps. Prandet enim
ſemper in aurora: aut etiam aliquãto prius interdũ. Nam
ui pauciſſimi eſt ſomni: antelucanũ tẽpus nunꝗᷓ eũ offen/
dit in ledo. Amota uero mẽeſa: cõtinuo donata e uniuerſa
nobilitas auliciq; oẽs: quotquot in utroq; cœnaculo operi/
untur uarijs muneribꝰ.p dignitate cuiuſq; & gratia apud
principẽ.Dona ſunt oĩa anuli aurei cum gẽmis aut piropis

aut adamantibꝰ. Ego pulcherrimo anulo cũ adamante in

pyramidẽ ſurgenti donatꝰ ſum: & eo quidẽ nõ mediocris
precij. Hunc:qui precioſior ſit: & melior: in auri metallis

Franciſcus Philelfus Catoni ſacco iurecõſulto ſal.

cui eſt uiridi cognomentũ: celebrata eſt annua illa

inue
liecn
gre⸗
no
mi⸗

ſtra

4. inueniri uolunt:Eſſeq; primũ omniũ repertũ in his metal/
S lis: quæ in æthiopia ſunt inter Nercurij delubrum: quem
græci ẽNι ρ bhermen uocant: & Meroen inſulã: qui maior
e ns ſit cucumeris ſemine: babereq; tãtã ĩ ſeſe uim: ut iuxta
nü“ magnetẽ poſitꝰ ferrum ab eo abſtrabi nõ patiatur: aut ab/
1. ſtractũ ad ſeſe rapiat:ac tanꝗqᷓ auferat. Sũt præterea adamã

tes alijs in locis reperti: ut in India qui æque ſit magnus ac
nucleus auellanæ: cui ſilis eſt: qui naſci᷑ in Arabia: ſed ali-
quãto minor. Reperit᷑ etiã adamas in Macedonia in Phi/

I lippico auro olim inuẽtꝰ: qui cucumeris ſemini ẽ par ma/
s gnitudine ut alter ex ante dictis adeo paruꝰ ẽ: ut milij ma/
Fi gnitudinẽ nõ excedat:a quo etiã nomen accepit: quippe
i qui cencros ſit appellatus. Habet᷑ alter in Cypro:qui colo/
6, rem aureũ repræſentãs: in medicamine plurimũ ualet. Eſt
5; etiã adamas cognomie ſiderites: q& ferrei ſit ſpledoris: cæ

teris adamãtium generibus põderoſior:ſed diſſimili natu
ra: utpote qui & frangat᷑ ĩctibus & adamãte alio ꝑforetur

ee.: qui cyprius ẽ. Et cũ precioſior adamas & igni ſit & fer/
di ro indomitus adeo: ut adamas appellet᷑: cedit tamẽ hirci-
e no ſanguini: hoc enim ſi recẽs caliduſq; fuerit: maceratꝰ
2 ictibꝰ tandẽ cedit & incudibus. Volũtqʒ in adamante tãtã
ineſſe uim: ut & uenenis uim auferat: & lymphatiões me/

tuſq; uanos ambigat atq; expellat ex bominũ mẽtibꝰ. Sed
bæc de adamãte fortaſſe pluribus: qᷓ oportuit. Cætera cũ
uenero:inter nos cõmẽtabimur. Na ego mihi uideor for/
6 tunatiſſimus ꝙ huic me diuino principiſentiam eſſe cariſ-
I ſimũ.Plura em ſunt: quæ nõ recte litteris cõmittant᷑. Cras
ad uos redibo. Vale ex Mediolano Kal. Ianuarias Anno a

natali Chriſtiano M. cccc.xxxx. 2”
(Franciſcus Philelfus Bornio ſalæ iurecõſulto ſal.
fl⸗ — — . — . . — —
Eſideriũ de me tuũ me nõ iiuria plurimũ delectat.

Eſt em̃ plenũ amoris præcipui erga me tui. Sed ue
4 lim: ſcias mutuũ eẽ amorẽ noſtrũ planeq; ſingularẽ.Nõ.n.
magis me deſideras:qᷓ deſideraris a Philelfo. Dij malefaci/
ant factiõibus ueſtris: quibus diuina oĩa bumanaq; cõfun-
dunt᷑.lam iterũ ad uos iui: eo ſane conſilio: ut a uobis nũꝗqᷓ
decederẽ. Sed neſcio qua uel hominũ peruicacia uel fatali

is

tis

i

aſtro ſit factũ:ut bis inciderim in atrociſſimas ueſtræ reip.
procellas atq; tempeſtates. Muſis inter arma nuſꝗᷓ bñ con
ſultum eſt:ſed Bononiæ longe periculoſius. Itaq; habẽda

nobis fuit ratio & dignitatis & quietis. Ego iuſſu principis

mei adhucago Papiæ: ad paucos dies Mediolanũ petitu/
rus cum uniuerſa familia. Vbi omia mihi parata ſunt & ad
cõmodum & ad dignitatẽ. Vale ex Ticino.iij.idus lanua/
rias. M.cccc.xxxxxRK. “
(Franciſcus Philelfus Petro Thomaſio
pꝓphiloſoꝑpho ico ſal.

lum fidei ſanctitate:quã præterire non licet: ſed maximis
etiã beneficijs:quibus ſi abuterer:poſſem iure ingratitudi
ni obnoxius fieri. At emori malim ꝗᷓ ulla uel minima inuri
nota infamiæ. Itaq; rogo te per indiſſolubile amicitiæ no⸗
ſtræ uinculum: ut me dignitatis meæ rationẽ haberepati-
are. Nam quo pacto me amicitia tua dignũ iudicares: ſi fo/
rem iniuſtus? Quod ſi iuſticiæ fundamentũ eſt fides: pate
re æquo animo: ꝙ promiſſa atq; cõuẽta inuiolatæ ſim ſer/

uaturꝰ. Mors ipſa dũtaxat nos ab hoc principe abſtrabet.

Et meum in te amorem nulla neq; fortuna: nec temporũ
mutabilitas labefactabit. Vale ex Licino pridie Kal. Febru
arias.M.cccc. xxxKxK.
PFranciſcus Philelfus Aloyſio crotto

ducali lecretario ſenatoriq; ſal.

ſte ferre.Nõ enim te latet: quo fuerim cõſilio ex urbe Se/
na primũ:deinde ex Bononia a nobiliſſimo pricipe accer-
ſitus. Veniam autem cum uniuerſa familia omniq; ſupelle
Gili Mediolanum intra quatriduum. Miſi enim iſtuc: qui

ædis mibi cõduceret. Vale ex Ticino.iiij.idus Februari-/

/

2S. M. Cccc. xxXX.

OFranciſcus Philelfus Alberto ancario ſal.

Nego nudiuſtertius cõceſſi mediolanũ cũ uniuerſa

Am mihi integrũ non eſt: ut tuo utar conſilio. Sum
lim huic excellẽtiſſimo principi obſtrictus: nõ ſo/

Pportune me redditæ ſunt exoptatiſſimæ litteræ
tuæ. Nam hic diutius eſſe non poteram nõ mole/

Tſcias:quẽ in locũ miſſurꝰpoſthac ſis tuas litteras:

ſ
il

ep
hot
her

ſor

—

ſen familia rebuſq; meis omnibus. Eſtq; adu ntus meus cum
beha ab bhoc præſtantiſſimo principe: tum ab uniuer ſar cpEx
den ceptus periucunde adeo: ut unus Philelfus omn ibus ſit in
ett bonore. Mirabile dictu eſt:ꝗᷓ ſum honoratus ab omnibus.
a Bene cœpta ſecundet deus. Qd ſi fiet: nemo me uno neę
un fortunatior:neq; beatior. Vale ex Mediolano idibus Fe .
bruarijs. M. cccc. xxXxxR. H
anciſcus Philelfus Saxolo pratenſi ſal.
en LCribis mirari te : quid ſtoicis pbiloſophis in men/
ins tem uenerit: ut cum in ijs quæ corpori ſunt fortu-
udi . X tributa: ſelectionem poſi uerint: minus ea ne-
n q; bona uoluerint: neq; mala appellariſ. ed aſtera comoda:
Alt era iucõ moda:& ut ipſi appellant αιπροπadiapho-
no⸗ hoc eſt indifferentia:quod & bene uti illis quis poſſit
ſi (WW male. Poſſem hac de re tibi rationes nonnullas oſtéde-
ſto re: quas tum ob temporis anguſtias: tum ob occupatiões
pate meanas in præſentia miſſas facio. Sed eam tu unam minime
nlen negaueris. Quod ſua natura bonum eſt: eo meliorem ho-
her⸗ L minem reddit:quo magis creſcit in cumulum:id quod de
otu omni uirtute tam actiua ꝗᷓ contemplatiua licet intelligi. At
bru commoda tam corporis ꝗᷓ fortunæ tanto reddunt bomi/
nesad maleficium promptioris: quanto fuerint ampliora:
Alios opes in gentes fuperbos reddunt:alios incontinen-
tis. Ita regni magnitudo in tyrannida contumeliãq; exce-
ere dit. Ildem de corporis uiribus atq;ʒ pulchritudine. Idem de
ſ ijs omnibus dici poteſt: quæ uelfortunæ: uel corpori tri/
. buta dueuntur ſplendida. Velim: mihi aliquem exhis ui-
er rum bonum oſtendas hoc tempore: qui uel formæ præ-
le ſtantia cæteros antecellunt: uel diuitijs ſunt & poten/-
u tia alijs ciuibus ſuperiores. Pudet me dicere quod ueriſ/-
1/ ſimum eſſe in omnibus fere animaduerti. Et dicam ta/
men: Non modo uiropibus abundans non eſt bonus:
„ ſed & ſuperbus & contumelioſus. Pulchri omnes laſciui
. ſunt & muliebres. Vale ex Mediolano Kalen. Aprilibus

EFranciſcus Philelfus Antohio panhormitæ ſal.
Anm ditior factus es:id qc ea coniectura aſſequo r:
quod te ſuperbiæ obnoxiũ facias. Nam dum nihil
reſpondes homini amiciſſimo tot a me litteris inuitatꝰ: ꝗd
aliud eſſe rear in cauſa: ꝗqᷓ ſuperbiam? At ne illud te lateat:
uelim: in quo plus eſt fortunæ: in eo minus eſſe uirtutis.
Quare tibi cauendũ eſt:nedũ pecunijs diligentiꝰ inuigilas
negligẽtiorẽ te præſtes circa ingenij ꝓbitatiſq; præſtatiã.
Vale ex Mediolano pridie idas Maias. M. cccc.xxxXX.
ranciſcus Philelfus Leonardo iuſtiniano ſal.
hortionẽ tuã &ſi bonã in partẽ accipio: eiuſmo/
Ai tamen eſt: ut ea boc tempore utẽdum nõ ſit. Nõ
ꝗes em neſcius decere prudentẽ uirũ tẽporis habere rõnẽ.
Itaq; rogo te: ne quid poſt hac eiuſmodi ad me ſcribas: q
iure quæat reprebendi. Præterea cũ oĩbus in rebus: tum ĩ
promiſſis ſeruanda eſt cõſtantia. Quid enim leui hoĩe ma/
gis cõtẽnendum?Ingenium tibi meũ iampridem cognitũ
eſſe oportet: quippe qui & intus me noris: non minus ꝗᷓ in
cute:ſeruata fldcehibi E: qc tua cã facturus non ſim. Vale
ex Mediolano. Kal. MDMaijs. M. cccc. xxxx.
. Franciſcus Philelfus Petro Thomaſio
philoſopho ac medico ſal.
Vod afficiaris maximo deſiderio uiſendi mei: ha/
peo ſane exploratiſſimũ uel ex ea coniectura: ꝗqᷓ de
meipſo facio. Qui em̃ nõ deſiderẽ te & uiſere: & cõplecti:
& exoſculari: qui cum uetere eaq; ſumma beniuolẽtia ſum
coniunctus. Accedit præterea uirtꝰ tua & doctrina & elo-
quentia & merita citro ultroq; collata: quibus plane fit: ut
noſtra utrinq; memoria nullo nec locorum nec temporũ
interuallo extingui quæat. Cæterum quãdoquidẽ quod
uelimꝰ fieri neqt:id uelimus qc quæat:neceſſe ẽ. Vtendũ
igitur nobis eſt mutuo ſcribẽdi officio: ut quod lingua nõ
poteſt: arundinis præ ſtet uiciſſitudo. Id & facillimum eſt
utriqʒ; noſtrum & iucũndum imprimis. Et quo initium de-
tur huiuſmodi muneri: peto abs te: ut me facias certiorẽ
de rebus oriẽtalibꝰ: ma ximeq; de Turcis:ſi quid habes no
ui. Vale ex Mediolano.iij. Nonas Iulias. M. cccc. xxXX.

— ——° — —

teſi. ¶ Franciſcus Philelfusloanni Cornelio ſal.
lor. Lacuiſſe tibi meos de exilio libros plurimũ lætor:
nobil Nam probari abs te ſcripta mea tãto & tanta gra-/
wo uitate & ſapietia uiro non poſſum mibi non magnæ laudi
tteat ducere. Adhortatio uero tua qua mecum uteris ad abſol/
tuti. uendum id operis eiuſmodi eſſe tibi perſuade: quæ mihi
mighas plurimũ addat honoris ad mei animi inſtitutum. Eo enim
Xlit⸗ maiore cum ſtudio nauabo: quod mea ſponte ſum aggreſ-
ſus: quo uideo me tibi rem facturum gratiſſimam. Quare
ſil in aliquod infeſtũ numen mibi impedimeto fuerit: breui
lno⸗ erficiã: quod occepi. Vale ex Mediolano pridie nonas
Falias. M. Ccccc. xxXX.
onẽ. — (Frãcil. Philelfus Andreocio petrucio ſal.
icet R Vod abſentis mei perpetua recordatione ima-
tumi ginẽèẽ præ te feras:ſic em̃ ſcribis: nõ poſſum equidẽ
em/ nõ lætari. Affers em argumentũ minime obſcurũ egregie
nti cuiuſdam beniuolentiæ in me tuæ. At ego quo item aio in
Bin te ſum: debes ex teipſo coniecturã facere. Et fieri ſane nul
Ne TIo pacto natura poteſt: ut nõ æque ametur: qui uere amat.
ltaq; tibi debes indubitato pſuadere te mihi eẽ cariſſimũ:
idcqq; cum ob hanc iſtam cauſam: qe; me amas: tum etiam qꝙ;
ea uirtute uiges:ut dignꝰ ſis: qui ameris ab oibus. Deſide/
byH rare autem te præſentiã meam boc ſane in te eſt. Nã ſi Me
jde diolanũ uiſere inſtitueris qd eius rei te: cum iſtic agerem:
ed: aliquando facturum affirmabas: & præſenspræſenté uide-
ſun bis Philelfum tuum: & multa cognoſces: qu æ abſens attin
clo⸗ gere nunꝗᷓ poſſis. Itaq; tuum erit: ut cum primũ tibi facul/
,ut tas dabit᷑: huc uenias. Quod ſi feceris: magnã mihi crede:
orĩ uoluptatem conſequere. Vale ex Mediolano nomnis lulijs
voc M. cccc. xxcxKNX. J
i ranciſcus Philelfus loanni Auriſpæ ſal.
no Otus es in librorũ mercatura: ſed in lectura mal,
eſt lem. Q& ſi faceres: longe melius & tibi & muſis cõ/
ge⸗ ſultũ eſſet. Quid em prodeſt libros quotidie nũc emere:
ote nunc uendere: legere uero nunꝗ Ego quos uendam: ha/
no beo libros nullos.Emerem potius: ſi pecunijs abũdarem.

Quinetiã in hac pecuniarũ ditłicultate:ſi qe opꝰ onderis

lIulias. M. cccc. xxxK.

quod precio dignũ cenſeam: enitar emere:etiam ſi ſeruire
me oporteret. Declarabis igit᷑ ꝑ litteras: q libri tibi & qua/

les ſunt uenales. Quod ſi feceris: intelliges me nulla præ/
mi inopia. Sum em apud eum principem: apud quẽ æge-

te poteſt nemo. Vale ex Mediolano. viij.idus iulias. M.
ccccC. XxxXXNX.

„ ¶Franciſcus Philelfus Ioan ni tuſcanellæ. ſal.

cis accipe. Equidẽ Quintiliani inuẽtionem uæhe/

mẽter ꝓbo.Eſt ea em & acuta & prudẽs. Sed oratiõis eius
filũ mibi ſane nõ placet:ſapit em̃ hiſpanitatẽ: neſcio quam

hoc ẽ barbariã plane quãdã. Nullam habet elegãtiam: nul

lum nitorem: nullam ſuauitatẽ. Et quæ non præcipua mo⸗-
do:ſed neceſſaria ſũt in oratore:neq; mouet dicẽdo. Qui/

tilianus: neq; ſatis docet: nec delectat. Sed uidet᷑ ſomnolẽ-
tus quiſpiam & incõpoſitus. Tenet fortaſſe Quintilianus:
quantum ex eius ſcriptis aiaduertere poſſumus: nonnulla
commoda præcepta artis rhetoricæ. Multa cõmemorat:

multa colligit. Sed ita ſui diſſimmis eſt: ut quæ alios docet:

ipſe ignorare uideatur. Verum cõcedamus illi doctrinam
ſt ita libet oĩo: Mouẽditn delectandiq; uim nullam habet.

Quæ quidẽ duo qui oratori ſubtraxerit: non oratorẽ illũ:

ſed aratorem demonſtrabit. Vale ex Mediolano.vi.idus

Erancle⸗ E ü liber Quartus
ranciſcꝰ Philelfus Rainaldo Albigio eꝗti aurato ſal.
NVoao nihil tibi ac cæteris optimatibus flo-
rẽtinis neq; optatiꝰpoterat in hac tẽpoꝶ
calamitate neq; melius contingere Rai/
nalde Albigi: mittit hic hũaniſſimꝰ prin/
ceps meꝰ philippꝰ Maria uobis auxilio ĩ
— ethruriã ad recuperãdã patriã inclytũ &
iuictũ impatorẽ Nicolaũ peruſinũ cognomẽto picininũ cũ
exercitu firmiſſimo ac rebꝰ oĩibꝰ ornatiſſimo. Id autẽ mea
otiſſimum opera atq;ʒ diligẽtia effectum eſſe non te latet.
Nunc uero tui eſt officij id curare: ut nibil temere factum

poſſit a quoꝗᷓ exiſtimari. Hoc autem unare facillime cõſe/

E quintiliani declamationibꝰ quid ipſe ſentiã: pau⸗/

—

ernire
qua,
hyre,
le e

l N.

tinpe
urhel/
iseius
van
menus
amo⸗
Qu
mnole,
lanus.
Hnule
notat⸗
docet
rinam
abet.
U:
dus

oll
Fko⸗
po
,
bin/
loi
i6
c
ne
tet.
tum
l

28

„

quaris:ſi ſtudueris: ut qui tecũ futuri ſunt (Nam de te uno
ut es animo ingenti & moderato: nibil uerendũ ſuſpicor)
nibil agãt aut ſuperbe aut iracunde:quin potiꝰ ab omni in/
iuria: ab omni maleficio ſe contineant. Et ꝗꝗᷓ ſcio te prudẽ/
ter oia curaturũ: quid tamen ipſe ſentiam: exponam pau/

cis. Quoniam præcipuus corporis uigor poſitus eſt in ca/

pite: ab ipſo primũ capite initium ẽ ſumendum. Hoc enim
percuſſo:penitus membrorũ quæ reliqua ſũt nullus eſt fu
turus labor. Nã exciſa radice: cõtinuo corruit tota arbor.
Suſpicor em̃ aliquos fore: qui priuatæ rei potiꝰ ꝗᷓ publicæ
rõnem habetes: uelint alij ab alio ueloppido: uel munici/
pio rem aggredi: ab quibus ego uæbemęẽter diſſentio. Re
cuꝑata em Horẽtia: oia quæ reipu. florentinæ parent: ſine
ulla ui:ſine ullo oino labore ꝗᷓprimũ redibũt ad ſanitatem.
Quod ſi ſecꝰ initium fiat: permulta interea temporis pol-
ſint accidere:quæ rem ueſtram omnem conſiliaq; pertur·
bent. Itaq; omnium primum prope ipſa urbis moenia du/
cendas copias arbitror: quo & amici atq; boni ciues ani-

mum reſumant: & iimici ac perditiſſimi hoſtes patriæ in/

opinato metu perculſi:audaciam omnem conſiliũq; amit/
tant. Quod ſi feceritis: permagna undiq; auxilia continuo
ad uos confluent. Quis enim ambigat & Bononienſes: &
Lucenſes ex hac parte: ex altera uero tum Senenſes: tum
etiã Peruſinos uobis auxilio fore. His enim omibus factio
Coſmiana maximo eſt odio. Vos autem cum uirtute gra/
tiaq; ueſtra: tum auctoritate & gratia huius præſtantiſſimi
principis incredibili beniuolentia ꝓſequunt᷑. Nulla ſecor/
dia utedũ eſt: nulla negligẽtia. Eo emẽ utendũ: ut hoc tꝑe
de ſãma rerũ decertãdũ ſit.Oia ſũt ſecũda uobis: & inimi/
cis aduerſa. Niſi uobis uos defuertis: actũ eſt de oibus illis
ipijs patriæ parricidis. Sentite quæſo: uobiſcũ oẽs. Tolla⸗
tur e medio oĩs aioꝶ offenſio: ſiqᷓ in ullis exulibꝰ inter ſeſe
priuatim ẽ reliqua. Cõmunis uobis oibꝰ Coſmꝰ e hoſtis: &
idẽ patriæ nõ ſecꝰ ac uobis infeſtꝰ & inimic. Si hunce me
dio ſuſtuleritis: & uoſmetipſos & uniuerſam patriam iugo
teterrimo liberabitis. Vale ex Mediolano. v. idus lulias.
Anno a Cbriſti natali die. M. ecccααα ς. ðDNW

(Eianciſtus Philelfus Sal.plu. dicit

Senatui & populo Florentino.
Tſi uereor uiri florẽtini aliquos fore:qui pturbati/
one quapiam potius impotẽtiaq; animi:ꝗqᷓ ulla rõne
duẽti: cum primũ philelſi nomen manũue inſpexerint:ha-
ſce litteras legendas diſſuadeant: malintq; ſuæ ipſoꝶ cupi
ditati: ꝗᷓ florẽtinæ reipu. uel quieti:uel cõmodis inſeruire:
nolui tamen quæ uobis ueſtræq; inclytæ ciuitati maiorem
in modum cõductura exiſtimaſſem: præterire ſilentio. At
qui multo ſecus ij certe ſentirent: ſinõ tam ſibi ꝗᷓ patriæ ſe

natos uellent: quanꝗᷓ ne ſibi quidem natiſunt: cum patriæ

charitati nõ cõſulunt. Nam ſi uobiſcum uos egregiam illã
& ſingularem meam erga ueſtram rempu. obſeruantiam
atq; pietatem repetere diligent᷑: & queriſſime iudicare in/
ſtitueritis: plane inuenietis eũ eſſe Franciſcum Philelfum
qui de illuſtri ciuitate ueſtra ſit qoptime meritus. Quod ſi
præſens omni opera: omni induſtria: omni deniq; mente
cogitationeq; ſtudebam nõ priuata mõ: ſed etiã publica fi
de ac beniuolẽtia id moliri: id agere:id præſtare: ut omẽs
perſpicue intellegerent me unum ex oibus imprimis exi/
ſtimandũ: qui Senatuiac populo Florentino nõ ſecus atq;
imortali deo affſicerer: nolim: arbitremini me ingeniũ cum
aere mutauiſſe. Etenim poſteaꝗᷓ iſtinc deceſſi Senam pri-/
mũ:deinde Bononiam: Ticinũ poſtea:& demũ Mediola/-
num:aliud profecto nihil tantopere curaui: elaborauiq;: ꝗᷓ
ut & ciuis ueſtros aliquo ſemper officio ꝓſequerer: & no/
men Florẽtinum ſummis laudibus apud omnes efferem.
Nec me cuiuſꝗ iniuriæ aut inimicitiæ a meo priſtino & ob-
ſeruantiſſimo in uos animo retrabere ſane potuerũt. Me/
minerã enim ijs me apud uos honoribꝰ ac præmijs ſex an-
nos affectum: qᷓtis antea unꝗᷓ neminem. Aiaduerteram ſæ/
penumero adeo me & auctoritate apud uos omnis & gra/
tia ualuiſſe: ut nibil unꝗ in urbe ueſtra fruſtra ul petierim:
ul deſiderarim. Cum dias ſæpe: tum maxime ꝑ id tempo/
ris quo inuidorum coniuratione ac perfidia ſum per oc/
cultos ſicarios uulnere illo tetro dehoneſtatus: ꝗᷓ & bonis
omnibus & uniuerſo populo carus eſſem & periucũdus:

— —

bati/
röne
tha⸗
cupi
würe
ltetn
tio. A
rixſ
atri?
nii
tiam
rein⸗
lum
odl
ete
ome
ex
t
lum
pr⸗
la⸗
n
fem.
voh⸗
ſe,
n⸗
ſe
1,/
m:
0/
00
is

G

IIII

s
—

liquido cognoui. Quis enim magiſtrat alius ipſe per ſeſe
alius per ſuos ad me nuncios non plane oſtẽdit ꝗᷓ ægre &

ꝑmoleſte ferret illã in me omnẽ iniuriã? Nonne ipſe octo/

uiri quos cuſtodiæ nominatis: ꝗbuſqʒ reipub. tutela oĩs ac

ſalus mandata ẽ: & bis & iterũ ierunt ad me:quo fierẽt ex

meipſo certiores: quoſnã haberẽ ſuſpectos: qui id in me fa

7

cinoris perpetraſſent? Et cum ipſe ijs de rebus eloqui ni/

bil uellem: quippe qui id ſine aliqna publica turbatione in

lucẽ proferri nullo pacto poſſe cenſerem: nõne publicam
ei mercedẽ decreto publico ſtatuerũt: qui aut patratorẽ
facinoris uiuũ enecatũue dedidiſſet: aut qui fuerãt uel au-
ctores: uel cõſcij detuliſſet. Quin etiam plæroſq; admotos
quæſtionibus: & uarijs cruciatibꝰ: quo rem indicaret: acer-/
biſſime afflictos obliuiſci nũꝗᷓ potero. Quid multis? Quæ-

cunq; in me beneficia collata Florentiæ ſunt: quæ & plu/

rima fuerunt & maxima: ea omnia & cõmuni: & una: &

cõſentiẽti:& eadem omniũ optimatiũ populiq; mẽte col-

lata ſunt. lIniuriæ uero quãtũcũq;ʒ:aut illatũ:aut optatũ eſt:
id paucorũ eorũq; improborũ ac proditorũ inuidiæ ſemꝑ

dedi. Sed unum illud & cũ iſtic aderam: maximi ſemper
feci:& abſens perpetua memoria prædicationeq; præ me
tuli:nihil unꝗᷓ Florentiæ a me temptatũ: quod non ex ſen-

tentia modo: ſed etiã cumulatius atq; fœlicius: ꝗᷓ fuiſſem
optare auſus: conſe cutus non fuerim. Itaq; merito uos ui⸗-
ri Florentint optimoq; iure amo: colo: admiror: ueneror.

Et quas referre non poſſum: ingentis habeo uobis ꝓ ſum

mis & imortalibus ueſtris erga me beneficijs & ſempiter
nas gratias. Atſi minus regratitudinẽ animi mei poſſum:
nonne ſaltẽ uolũtate eam declarem uobis? Teſtor autem
deum ipſum: quæcunq; dicturus ſum: eo me conſilio: ea fi/
de:eo deſiderio:ea pietate dicturum:ut rebꝰ ueſtris: quas
& præcipites & breui: quod omen diuia benignitas auer/
tat:perituras intueor: & ꝗᷣtutiſſime 1 & qᷓoptime proſpicia/
tur. Quare uos per ſalute: ꝑ incolumitatem reip. ueſtræ ro
go: & ſupplicibus oro precibus: ut omni perturbatione ua

cui:quæ a me fideliter pieq; dicent᷑: diligentiſſime atten-
datis: cog noſcatis: iudicetiſq;. Qui homimnũ cœtus primũ

ad ciuitatẽ urbẽq; uocarunt:nihil uident᷑ mihi tantope ca/
raſſe:ꝗᷓ ut mutua ciuis beniuolentia & charitate coniũge/

rent atq; deuincirẽt. Sciebãt em amoris ui ac uirtute om/

nia nõ ſeruari modo: uerũ & augeri & illuſtrari. Itaq;d non
abſurde Orpheus ille in argonauticis quicũq; tandẽ is fue

erit: quẽ tñ uetuſtiſſimũ poetarũ fuiſſe conſtat:cũ loquere
tur de ſũmo deo: eũ eſſe amorẽ uoluit:quẽ ideo phaneta
nominauit: qc omniũ primus ubi apparuiſſet: oia quæ cõ⸗
diderat: crearatq; ipſo dũtaxat amore atq; concordia æter
ne manſura perduraturaq; oſtendiſſet. Quare & mundus

ipſe quæq; in mundo ſunt ſolo amoris uinculo & conſtäat

& conſeruant᷑. Nihil eſſe diuturnũ põt:qc ſimultati:quod

odio:qc diſcordiæ ſit obnoxium.Nonne illi primi impuri
angeli quos deæmonas appellauit antiquitas: ſatis nobis ac

ſuper exemplo ſunt: quantũ arRa miſeriæ in mali-

uolæẽtia & ſeditione ſit poſitũ. Sed ꝗd ſuꝑna & cæleſtia me
moramus? Mortales mortalia meminerimus. Proinde &

inferiora loquamur & noſtra: ut Aegyptios: ut Aſyrios: ut

Medos: ut Perſas omittamus: quid hebræorũ regnumut

ultima bæc ſcelera impietatẽq; conticuerim:totiens euer/

tit? Nonne ciuiles diſſenſiones? Macedonũ uero imperiãũ

quid aliud perdidit: ꝗᷓ inteſtinæ inimicitiæ? At lacedæmo

nij qᷓdiu Lycurgi legibus paruerũt: & principatu floruerũt

& gloria. Cum primũ contemptis Lycurgi & æquitatis le/

gibus coeperunt priuatæ magis: ꝗ publicæ utilitati & digni
tati cõſulere: per omẽs reipu. ꝓcellas atq; naufragia liber-

tatem pulcherrimã continuo amiſere. Quid Athenienſiũ
eciuitate illuſtrius? quid præclariꝰ? quid deniq; glorioſius?

quid ſplẽdidius? Hæc bonarũ oĩm & laudatiſſimarũ artid

inuentrix ac parens. Hæc belli paciſq; diſciplina domi: fo/
riſq; inſignis. Hæc & dignitate: & opibꝰ in uniuerſũ terraꝶ

orbẽ: præpolles atq; admirabilis: ubi ad id magnitudinis ac

uirium aſcendiſſet: ut nulla re prorſus ad fœlicitatẽ egere
uideret᷑: nõne mox:poſteaqᷓ partiũ ſtudia fouere:factiões
cõplecti: peſtiferas æmulatiões ambitioneſq; ciuium alere

coœpiſſet: repẽte ac præceps in obſcurã & ſordidã ſeruitu/

tem corruit? Nam de romanis quis eſt: qui neſciat eos alia

nat.
G

ppech
müge
teom/
non
eis fae
loguere
phanett
urc/
daa tet
nuncds
onttit
o
npurt
bisa
wali⸗
ſame
ged
tovt
numut

eue /

npenii
lemo
Verüt
tisle/
igoi
albber

mieni
oſius:
intil
ni /
erta
nisac
bes
ruiti⸗
osi

nulla cauſa: ꝗᷓ contraris inter ſe uolũtatibus: & ſtudijs pe/
rijſſe funditus? Siue enim incipiamꝰ a dominatu regio ab
ipſo uſq; Romulo repetentes: ſiue poſt exactos reges ſe-

natus ac populi principatum conſideremus: intueri licet

quantis ij ſemper in tempeſtatibꝰac fluctibus iactarentur:
quantis laborũ & calamitatũ præmerent᷑ molibus ob in/
feſtas inter ſe mentes atq; cõtẽtiones.Nam ubi aliud uel⸗
le plæbei: aliud optimates cœperũt: & aliud populus ſen/

tiret:aliud ſenatus: cum alij plæriq; ſuperiores firmã florẽ-
temq; rempu.loco mouerũt: tum & Mariꝰ & Sylla radici/-

tus propemodũ euerterunt:& Pompeius & Cæſar: quan/

tum ĩ fortuna fuit:interemerũt.Etem qce ea ſeruata fuerit:

inauditæ illi Cæſaris clæmentiæ benignitatiq; dandumẽ:
qui ea moderatione & animi magnitudine ẽ uſus uictoria
ut perſpicuum reddiderit omnibus ſe longe pluris feciſſe
ſemper patriæ ſalutem atq; dignitatem: ꝗᷓ ſuam. At ubi ad
unius quaſi dei imitationem atq; exemplum: qui omnia

gerit ſua illa ſumma prouidentia immenſaq; maieſtate:
omnia regit: omnia moderatur: reſpub. ad unius optimi

principis arbitrium fœlicioribus quibuſdam auſpicijs per/
ueniſſe uidebatur: continuo rurſus per ciuilis tempeſta/
tes fluctuans miſerabile naufragium paſſa eſt: & ita paſſa:
ut ex illo romani imperij faſtidio obſtupendaq; magnitu⸗

dine præter nomen aliud nihil extet: nibil appareat: & il-
lud quidem quantulũcunq; eſt: quod certe perexiguum
eſt: nequaquam apud romanos: aut italos: ſed quod &
probro: & dedecori maximo ducedum eſt: apud exteras

& barbaras nationes. Ob diſcordia malorum & miſeriaꝶ

omniũ dux & cauſa. Quid enim & aliena: & uetuſtiſſima
conſectemur? Non abunde & domeſticis & noſtris exe-
plis uti poſſumus? Quid autẽ altius repetamus oportet?
Quotieus uiri florentini ueſtra florẽtiſſima iſta ciuitas te/
terrimũ tulit ſeruitutis iugum ob iſtiaſmodi inter uos diſ-

cordiarum procellas ac turbines? Vt em̃ antiquiora miſſa

faciamus: Num fa rinatæ huberthi gebellinæq; factionis?
Num alborũ & nigrorũ:quos appellarunt: uos cœpit obli

uio? Quod ſi minus reliqua memineritis: Senam petite:
g ij

1I

Bichernam ingrediamini: licet ingredientibus ſeſe uobis
Martinella campana illa bumilis & abiecta oſtendet ad de

—

xteram. Et ne inter uos mutuis odiorũ ignibus æſtuetis: ꝗᷓ

potuerit altis uocibus obſecrabit: atq; obteſtabit᷑ Ildẽ ſupe
rioribus e locis pendentia atq; captiua uexilla ueſtra: quæ

puluere ac ſordibus iam deficiunt: admonebunt. Verum
quid Senam: quid Bichernã: quid peregrinas urbes aclo/
cos petere opus eſt? Habetis in prætorio ueſtro cõſpicuũ
monumẽtũ obſcuræ & truculẽtiſſimæ ſeruitutis depictã:
ducis Athenarũ imaginẽ. Quid depictã: quid imaginẽ di/
xi? Habetis inquã fundamenta quæ iecit: robuſta & muni
tiſſima ppetuæ ſeruitutis. Quæ ſi intueri: & depoſitis ani/
morum turbulentiſſimis motibus: conſiderare uolueritis:
intelligetis profecto: & antebac profuiſſe nunꝗ Florenti⸗
no populo: & hac tempeſtate: ni prudẽtia & grauitate ue/
ſtra in medium ꝗᷓprimum conſulueritis: qmaxime obfutu⸗
ras ciuiles diſcordias atq; inimicitias. Quid enim per im/
mortalem deum contra uos arma ſumitis? Quid præcipi
tes ac furentes in perniciẽ ueſtrã & exitiũ ruitis? Nũ adeo
aduerſo:adeo hoſtili:adeo inimico & infeſto numine præ
mimur: ut cum maxime perimus: tum ſeruari maxime ſe⸗
cundiſq; rebus uti exiſtimemus? An minus quæſo aiad/

uertitis uiri florentini iam res ueſtras ad triarios redijſſe:

& tanto quidem in periculo uerſari: quanto ex omni no/

minis florentini memoria nunꝗ antea. Vellem equidem:

tis: & id quide luce clarius: ad id diſcriminis uos redactos
qc ubi obſtinatius in ſentẽtia ꝑmanſeritis: & duriſſimũ ſit:

& extremã uobis calamitatẽ allaturũ. Sed quãdoquidem

& ipſe loqui prohibeor: & uos ea eſtis ingenij acrimonia:
eo uſu: præſtantiq; prudẽetia: ut uel nobis reticentibus: ſi
diligentes & induſtrij eſſe animaduerſores ſtatueritis: im/
endentẽ ruinã uobis ex ipſo iſto rerum præſentium fra

gore haud difficile prænoſcere poſſitis. Reliquũ ẽ: ut quæ

uel monere: uel hortari: uel orare ſine repræbenſione uos

poſſum: paucis exp ediã. Duo nobis faciunda cenſeo uiri

ea mihi liceret eloqui: quæ pro mea fide:ſi uolo is eſſe:qui
debeo: ne loqui quidem poſſum. Facerẽ ſane: perſpicere⸗

n
ex.

int

— — —

uobs
ad de

etis:
eſupe
Egax
erum.
dacho⸗
ſpicũ
pci:
e
nuni
l⸗
tis:
nti⸗
ue⸗/
uti⸗
tin /
röͤge⸗
Hadeo
nepre
mele⸗

d

liſe
ino/
iden:
ſſergon
Hicere⸗
gidtos
müſt.
ncen
monli.
bus:l
eim
tquæ
euos
Ouin

florẽtini:quo rectiſſime & pacatiſſime uobis ueſtræq; ciui

tati conſultum ſit: ut & ciuis ueſtros uiros optimatis:quos

exules agitis:in urbẽ recipiatis: & cũ hoc diuino principe
Philippo Maria anglo in gratiam redeatis. Quæ quidẽ ita
inter ſe apta:ita cohærẽtia: ita cõnexa ſunt:ut alterũ recte
fieri ſine altero nequeat. Etem ꝗᷓdiu ornatiſſimũ ac prima-
riũ ciuitatis ordinẽ extorrẽ agitis:ſolliciti ſemper ſitis: ne/
ceſſe eſt:quippe qui nõ ſitis ignari ualere uiros optimatis:
& prudẽtia & magnitudine animi:& auẽtoritate & opibꝰ.
ltaq;ʒ facile intelligũt:quibus ſit artibus utendũ & ad patriã

recuperandã: & rem & dignitatẽ. Nam & ſi magnanimo/
rũ eſt uirorũ iniuriæ obliuiſci:iniuriã tamẽ uel ulciſci:uel ꝓ

pulſare humana iura diuinaq; ꝑmittũt. Nõ em̃ hi uiri ingẽ
tiſſimis animis ſplendidiſſimiſq; ingenijs quos longiſſimꝰ:
ut noſtis: rerum uariarũ & maximarũ uſus diu ac multum
per omnes fortunæ uices exercuerit: atq; inſtruxerit: uel
metu perculſi: uel inſcitia: aut imperitia retardati ſe in ociũ

conferant: & æquo animo indignitatẽ patiãtur: præſertim
cum plane dilucideq; perſpiciunt tantũ de ſe ponderis ac

beniuolentiæ cũ apud alios principes & reges: tum apud

Philippũ Mariã cõcitatũ eſſe: ut nõ tam de ſe ſibi:qᷓ de uo⸗
bis dubitandũ ſit. Non em̃ uiri optimates uos oderũt: ſed

miſerent᷑ potius: ꝗc ad id difficultatis ueſtras res quas ſu/
as etiam ducũt: redactas intueant᷑: ut breui ultima pernici

em paſſauras metuant:ni ſaniore cõſilio propediem utami/
ni.Videtis quas ſecum uires: quas copias: quos exercitus

in agrũ florẽtinũ duxerint. Quo aũt eos imꝑatore Philip/
pus hic munierit: non uos fugit.Eſt enim is Nicolaus pici-/

ninus: qui oĩs & imperatores & duces buiuſce tempeſta-
tis bellicis laudibus mirifice ſuperet: & cũ omni uetuſtate
baud iiuria cõparari quæat. Huiuſmodi certe hoĩes admi/
rabilis ac diuina uirtus Philippi Mariæ reddere conſueuit
qui ſempiternæ illiꝰ ꝓuidentiæ miniſter: & perinde atq; ſe
cunda natura quæda ex improbis probos: & ex bonis o p
timos plane eſficiat. Vigebat mediuſfidꝰ ſuopte ingenio
atq; induſtria Nicolaus eximia quadam cum ueſtris auſpi
cijs militaret & incredibili ꝓbitate. Vbiuero huius diuimi

g iij

principis conſuetudine & diſciplina eſt uſus: facife decla⸗ .

rauit: declaratq; indies tãtũ ſe rei militaris & diſciplina: &
uſu: & ſollertia inter mortales excellere:q uantum omni
laudatiſſimarum omnium uirtutũ genere atq; ſplendore
Phbilippus hic ſupra hominem proxime accedit ad deũ.
At quibus uiri optimates præſidijs ſunt auxilijſq; fræti:

ea nõ contra patriam: ſed pro patria compararunt. Eſt em̃
hbis iſtis innocentibus & fortiſſimis ueſtris ciuibus: quos
ſolo patrio eieciſtis: charitate patria nibil carius:nihil anti/
quius. Qui ſi exilium ſuum patriæ conducturũ arbitraren

tur: modiee: æquiſſimoq; animo patria carerent. Sed cum

manifeſto cernunt per huiuſcemodi naufragiũ ſuũ ciuita/

tis florentiæ nõ modo miſerabilẽ iacturã: ſed etiam extre⸗
mam ſummerſionem atq; interitum: ut & ſe patriæ & pa⸗
triam priſtinæ libertati dignitatiq; reſtituant: omni ope:
omni opera moliunt᷑. Qui em obſcurum ſit: quibus homi⸗/
nibus uos talis ac tãtos uiros in præſentia parere oportet:
qui florẽtinum populum omni pecunia exhauriunt: dimi-
nuunt dignitate: ſpoliãt gloria:libertate priuant. Hæc do

lent uiri optimates: bæc ingemiſcunt: bæc querunt᷑. Nul-.
lo in uos odio ſunt affecti:nulla ſimultate.Et iniuriã & con/
tumeliam omnem obliti ſunt. MDiſerentur ueſtræ calami-
tatis: & ob eam quoq; rem tanꝗ;ᷓ ſuarum obliti iniuriarum

uos diligere iam incipiũt. Nibil uerentur magis: ꝗ ne per/

uicacius obdurueritis: quæ ſola uos cauſa poteſt perdere.
Nam ſiſerius ueſtros ciuis in urbẽ reuocaueritis: non eſtis
neſcij: quantum detrimenti & florentinum ſolum & in pri
mis municipia ipa: & oppida ſuſceptura ſint. Quis em hboc
tẽpore militibus legem tradat? Quis eorũ licentiam coer/

ceat? Nullus dux: nullus imperator: nulla auctoritas uim

militarem cohibuerit. Nihil ſanius eſſe puto: nibilutilius
factu: qᷓ omnes militaris copias ꝗprimum ex ethruria di-

mittere. Id uero alia ge nulla facturi eſtis: ꝗᷓ ſi ciuibus uos

ueſtris: boc eſt uobiſipſis & patriæ: & deo imortali e ueſti-
gio & pie reconciliabitis: decreuerunt enim uiri optima/
tes nunꝗᷓ iſtinc firmiſſimum && ualidiſſimum exercitum
amouere: niſi quauis uia recuꝑata patria. Pacate uobiſcũ

lechy

nar&
omni
dore
deü.
teti
Mecn
uos
lanti
traren
Mn
Hint
Etre⸗
pa⸗
ope:
om/
Atet⸗
dimh⸗
lxcco
, N l⸗
LN/
Numi⸗
Ntum
pery⸗
Oete⸗
nelt⸗
Einptl
ühoe
coe⸗
uitn
tllius
lac/
Suos
neſti⸗
titna/
Gtun

uiuere ac tranquille uolunt. Quare ne horum lenitatẽ eõ/
tempſiſſe uideamini: prouidete. Ilud autẽ ſcitote: ſiquis

etiam caſus:nam uaria eſt fortuna belli: aut ſanius conſiliũ

ex ethruria præſentem uel imperatorem: uel exercitum
ad inſubres reuocarit: tamen non multo poſt uel hunc eũ/
dem:uel fortaſſis etiam nõ minorem imperatorem & ex/
ercitum certe longe robuſtiorem patiemini. Scitote etiã
illud nullam uobis cum exulibus optimatibus neq; firmã:
neqʒ tutam pacem aut concordiam eſſe poſſe:niſi eadem
cum Philipppo Maria futura ſit. At hæc una uobis maxi-
me conducit:neceſſariaq; eſt. Nam ſiqua in ueſtris animis
de receptis optimatibus ſuſpicio reſederit: quoniam bis
acerbius fortaſſe: ꝗqᷓ ius faſq; poſtularat: uos uſos cenſeatis:
quãuis nibil de ijs omnino uerendum ſit: noui borumle/
nitatem ac manſuetudinem: ſed ſiqua reſederit ſuſpicio:
hunc eſtis ſemper eum ſponſorẽ habituri: cuius fides om/

ni uobis certitudine certior eſſe exploratiorq; debeat.

Quis em̃ aut ẽ:aut fuit unqᷓ boc uno principe iuſtior: ueri/
or:innocẽtior: cõſtãtior: grauior? Nam ꝗᷓ ẽ excelſo atq; in/

uicto animo: quanta humanitate clæmẽtiaq; pollet:qᷓ ſe in

omnes liberalem & munificentiſſimum præſtat: ne mor/
tui quidem ignorant. Etenim de religione & diuini cultus
obſeruantia neminem eſſe inter mortalis uideo: quiſit coũ
Philippo Naria conferendus. Quo in bunc animo Euge/
nius ſem per fuerit: quibus hunc iniurijs perſæpe laceſſe/
rit: quibus detrimentis affecerit: & uo bis eſt perpulchre
cognitum & reliquis non ignotum: Quã hic nunc Fuge/
nio par parireferre poſſet:modo uellet:qui minus ſentit:
lapideus eſt. Quod eo magis facturus credebatur: quod
baſilienſi concilio omni ſubſidio & ope ſemper affuerat:
ac fauerat. Verum id homines non conſiderant noſtrum
hbunc diuinũ principem tantiſper Baſulienſi conſilio fauori
præſidioq; fuiſſe: dũ aiaduerteret Chriſtianæ reipublicæ
& cõi eccleſiæ emolumento atq; amplitudini patres illos
ꝓſpicere. Nã cũ primũ eos priuatæ ſimſtatis cupiditatiſcq;

röoõnẽ habere ĩtellexit: ob idq; ad ſciſſurã eccleſiaſticã nefa/

riũq; ſciſma om̃i conatu:oĩ ſtudio cõſpirare ac ueluti cõiu/
rare: mox ab incœpto ſeſe auocauit: & alios quoſcunq; po
tuit:ab eo qc breui futurum aſpiciebat: iminenti facinore
inſaniaq; retraxit. Videmus tandẽ ſeu id iure ſiue iniuria
factũ ſit:pontificẽ alterũ folicẽ:quẽ eo conſilio atqʒ; mente
rem tantã admiſiſſe fatent᷑ omnes: quod minime futurũ
dubitaſſet: ut ſe gener bic ꝗcupidiſſime ſequeret᷑.ld quod

etiã alios Chriſtiani nominis principes continue facturos

ſentiebat. Sed Philippus Maria nulla neceſſitudine: nullis
precibus: nulla ingentiſſimorũ munerũ ac præmiorũ ſpe
induci potuit: ut amantiſſimo & benemerẽti ſocero in hãc
diem obſequeretur: intelligit em̃ primam ſibi neceſſitudi/
nem eſſe cum deo: nec plus cuiꝗᷓ debere ꝗᷓ deo. Nec ulla

eſſe aut munera aut præmia cum uirtute deoq; cõparãda.

Vtinam eximias huius imortaliſq; uirtutes & cognouiſſe/
tis iampridem principes Florentini: uel iam tandem ſta/
tuatis cognoſcere. Nam ſi malueritis huius diuini uiri
beneficentiam & incomparabilem animi magnitudnem
experiri: ꝗᷓ id præſtare aſſidue: ut uel inuitus & præter in/
genium inſtitutumq; ſuum bello præmere uos cogatur:
experiemini profecto neq; tranquillius ad quietem: ne/
q; ad dignitatem pulchrius: neq; ad ſtatus reipublicæ di
uturnitatẽ perpetuitatẽq; tutius: neq;ʒ ad facultates utiliꝰ:
neq;; ad coroborãdas uires aut fœliciꝰ aut meliꝰ prouideri
ueſtris rebꝰ a uobis potuiſſe. Nõ modo em̃ firma uobis in/
ter uoſipſos & diuturna pax atq; cõcordia ꝑ huiꝰmagnani
mi & iuſtiſſimi uiri auctoritatẽ ac fidẽ futura ẽ: ſed etiã nul-
lum externũ bellũ: nulli motꝰ ĩpendeãt:ꝗ ulla uos nõ dicã
calamitate aut detrimẽto afficiãt: ſed ne inuadẽdi ꝗdẽ flo/
rentini agri poteſtatem habeãt:uidetis em̃ quibꝰ finitimis
principibꝰ ac populis circũdati:ſepti: uallati eſtis: iſtos om
nis cũ Philippo ſentire: uel oĩs potius ſub Philippo eẽ. Ea
lſunt cũ Philippo Maria alij amicitia: alij ſocietate:alij clien
telis iunctis iuncti: ut nſihil malint: qᷓ quod Philippo gratũ
iucundũq; fore animaduerterint. Namq; bello etiam ma-

ritimo adoriat᷑ uos nemo. Quis em ambigat Alphonſum

ciu⸗
gpo
mnore
niuria
wente
faturi
gol
Ntaros
eenull
rü pe
nhie
tuc,
culla
faca.
ile,
emſtn
ini uri
vdner

tetiad

gatut

m:ne

lerdi
Utilis.

lideri

dis o/
nant
tüäneh

tims
om
e, Ei

(lien

gatiB
nma/
glam

terq; dimiſerit:nulla poſteritas cõticeſcet. ¶
pꝓpmultis ac maximis eximiã Philippi inauditãq; uirtutem
admirari ſoleo:tũ in hac una imprimis:ꝙ nulla dominandi

regem omniſq; gotthalanos nibil omnium tantopere op/

tare: ꝗᷓ ut ſibi ea facultas offeratur: ille dies illuceat: quo
quas immortalis debent: ſempiternas huic nobiliſſimo
principi gratis referant? Quibus nunc claſſibus:quibus ui
ribus in mari Tyrrbeno Alphonſus pollet: non ſentitis

modo:ſed coram aſpicitis? Nec uos ueteres cum Philip/

po Maria inimicitiæ: ſi quæ fuerint: a tanto bono deterre/
ant. Sua huic fide nihil eſt antiquius: nihil conſtantius: ni/

hil ſanctius. Qui quoniam eſt ad decus & ad gloriã natus:

non minorilaudi dandum arbitrat᷑ eos ſibi beneficijs ſuis
amicos reddere:qui fuerint inimici exiſtimati:ꝗqᷓ amicis ip-
ſis benefacere. Vt enim Eugeniũ omittam cuius in bunc
iniurias nemo diligẽtius ꝗᷓ uos nouit. Alphonſum regem
certe meminiſtis: cuius etiã potentiſſima claſſe quandoq;

eſtis aduerſus Philippum uſi.ls cum illuſtri illa atq; formi-

dabili ad Caietam & nauali & terreſtri pugna cum tot ſuis

& fratribus & propinquis: cum tot imperatoribus:tot du

cibus:tot principibus: tot maximis clariſſimiſq; uiris: tan/
to:tam potenti: tam firmo grnatilſmoc exercitu & pro/
ſtratus: & uictus & captus eſſet:quis ueſtrum nõ credidit:
ſi uerũ fateri uultis:illũ nõ in carcerẽ: nõ in tenebras:non

in uincula cõiectũ iri:nõ ꝑpetuã paſſurũ ſeruitutẽ: ſed per
extremas potiꝰ ærũnas: per oẽm cõtumeliã & ludibriũ ul-

timo etiã ſupplicio cũ ſuis oĩbꝰaffectũ iri.Et iure id quidem

euenturũ credebatis. Sũt em qui apud uos nibil aliud cu-

rent:ſtudeãt: moliant᷑:ꝗᷓ ꝑ bonoꝶ detractiones atq; calum

nias id afficere: ut & ꝓbi qui ſunt: iprobi & humanitatis:
manſuetudinis: benignitatiſq; cultores: inbumani: crude/
les: ſordidi: & qui uobis & populo Florẽtino amici ſunt: &

laudũ ueſtrarũ ſtudioſi:hi plane inimiciſſimi & infeſtiſſimi
uideant᷑.At qua Philippus bumanitate Alphõſum exce-/
perit:ꝗᷓ liberaliter munificeq; tractarit magniſce regali/

—

ũ alijs in rebꝰ

cupiditate a ſplendidiſſima illa animi magnitudine unꝗᷓ
abduci potuit: ut de ſe quicꝗᷓ: quod iuictiſſimo ac ſummo

principe indignum foret: exiſtimari poſſet. Reges uicerat
Philippus Maria potẽtiſſimos & maximos: pmagna certe
uictoria & oĩm ſane: quas aut uidimus: aut audiuimus: aut
legimꝰ: clariſſima.Sed multo magis glorioſius eẽ reor: qc
ea uictoria uſus ẽ: qua non ſe minus uiciſſe iudicaret᷑ ꝗᷓ bo/
ſtes. Etem irã cohibere:qua nihil cõſuli recte põt: & inſolẽ
tiam ſuꝑbiãq; uitare:qᷓ utctoria potiſſimũ ſolet afferre: unꝰ
hic:qui oĩa ſp.clæmẽter facit:oĩa manſuete:oĩa iuſte: omĩa
moderate: oĩa deniq; ſapient᷑: & ſũmi principis munꝰ arbi

trat᷑ & ſuũ. Quo factũ eſt:ut nõ cæteros modo mortalſed

qcł lõge pluris faciundũ ẽ: ſeipſum eꝗtatis & miſericordiæ
ac beneficẽtiæ laudibꝰ mirifice ſuꝑarit. Quãti uero buius
laudẽ æſtimari oporteat:uel ex eo intueri licet: qe Alphõ
ſus ipſe: utẽ nobiliſſimo gratiſſimoq; aĩo: eam ſe putat ex

ſua captiuitate gloriã aſſecutũ: qua ſibi nullã offerri poſſe-

illuſtriorẽ in uita: nullã claroriẽ & dicat:& præ ſe ferat: nõ

em̃ uidet ſolũ & Sicilia ſeſe: & Sardinia nõ eſſe ſpoliatũ:qᷓs
Philippo inſulas ad cæteras difficilioris conditiones debe

bat ultro:ſed etiã opibꝰ auctũ: & his ab eodẽ ſe honeſtatũ

honoribus intellexit: ut longe ſatius ac meliꝰ ſibi fuiſſe co/
gnoſceret uinci ꝗᷓ uincere. Et qcł liberaliſſimũ Philippi in /
geniũ obſtupendãq;ʒ uirtutẽ merito debet in cælũ extolle
re: ne portꝰ quidẽ Lunæ: qui nũc Veneris cognomẽtũac/⸗
cepit:nobiliſſimũ oppidũ: aut ilicẽ caſtellũ munitiſſimũ ſi/
bi ab eo ipſo Alphonſo reſtitui paſſus eſt. O ingentiſſimo

uirorũ aĩo.O ignotã diuinãq; cõſtãtiã. Nõ alit: nõ incendit

Philippꝰ iimicitias:ueꝶ & ſedat & extinguit potiꝰ. Haud

em̃ dominandi cupiditate ducitur:ſed haberi ſe ſociũ: ſed

amicũ:ſed obſequentem: ſed munificũ: & uincere magis J
uinci officijs cupit atq; ſtudet ſp.Nã ꝗqd eſt opꝰ:aut Alpbhõö

ſum regẽ:aut aliã quenꝗᷓ poti:ꝗᷓ uoſipſos in medium refe⸗
ramꝰ? Quoties ſi uoluiſſet Philippus: qc ueſtra pace ſit di-

ctũ:potuiſſet uobis rehuſq; ueſtris oibus ꝓ ſuo iure & uo/
luntate uti? Sileo reliqua. Et Lucẽſem mõò: &lmmolẽſem
Quo quidẽ utroq; tꝑe ſi Nicolaꝰ pici/
ninus cũ uictore illo ualidiſſimoq; exercitu in agrũ Floren-
tinũ uertiſſet iter: actũ ſane fuiſſet de re ueſtra.Nullus era

cladẽ nõ eſtis obliti.

rerat
ertte
aut
⸗
zdo/
lole
e:um
omi
arbi
lled
ir
bo
ex

le.

Ius

uobis imꝑator: nulli duces: nullæ copiæ. Ciuili ſimultate

ardentiſſimiſq; odijs inter uos per oẽm tumultũ ac furorẽ
diſſidebatis. Quare cum Nicolaus ſe rei accingeret: quiq/
pe qui finẽ diuturni belli cũ maximo ſui principis increme
to & gloria in manu ſe habere perſpiceret: tum continuo
Philippus a cœptis reuocat: & uos ad pacem:ad amicitiã:
ad ſocietatem ſecum ineũdã hortatur: monet: rogat etiã.
Quid hac humanitate benignius:quid tanta manſuetudi-
ne illuſtrius? quid huius animi magnitudine celſius? Non-
ne ſatis ſuperq; declarauit Philippus uobis non modo pa/
tria libertate priuare uos nolle: ſed maximis etiam ac plu-
ribus beneficijs uelle amplificare? Conſueuit hic: ut liqui/-
do noſtis:nõ auferre alijs libertate: ſed ut eſt unus omniũ:
q ſũt:aut fuerũt: futuriue ſunt:excelſo liberaliſſimoq; aio:
& ciuitates alijs & prouincias cõdonare. Nolite igitur uiri
magnifici aduerſus hũc tã mitẽ:tã piũ:tã benignũ:tam ma
gnanimũ:tã diuinũ principẽ cũ ueſtro etiã maximo detri⸗

mẽto atq; ꝑnicie armis cõtendere potiꝰ:qᷓ beneficiũ expe/
riri. Redite iã tandẽ cũ philippo in gratiã.Hæc una res uo

bis nõ diuturnã ſolũ ſecurãq; quietẽ allatura eſt: ſed & pu
blice & priuatim rebus ueſtris incremẽeti & dignitatis plu
rimũ.Diligebat hic antea Florẽtinũ populũ ductus quadã
ingenij bonitate & ſua. Eius aũt prudentiã ac uirtute corã
expertus nõdũ erat. Sed poſteaꝗ;ᷓ ueſtros ciuis optimatis
ꝑ illã iſta reip. ueſtræ ſæuieête fortunã ꝓpius uidit: didicit:
tractauit:incredibile eſt dictu: quãta beniuolẽtia & chari-
tate nomẽ florẽtinũ cõplexꝰ ẽ. Qua quidẽ una re motus:
id ẽ: ut ueſtrã Koreneiflima ciuitatẽ præcipuo quodam &
egregio benefieio afficiat:ſtudioſiꝰ curat hoſce præſtãtiſſi
mos ciuis ueſtros in patriã reducere:hoc eſt uoſmetipſos
uobis reſtituere. Vos aũt ne puicacius aduerſemini:& ro
go & oro.Nullũ ẽ em pulchriꝰ ſpectaculũ ciuitate concor/
di ac ſibi bñ cõfentienti. At auditꝰ certe alius iucũdior nul/
lus. Quæ ciuitas aut prudẽtius adt ſatiꝰcõſulit rebꝰ ſuis: ᷓ
quæ ſimul & uniuerſa eõſulit? Quæ faciliꝰ: quæ apti: quæ
perfectius quicqᷓ agit: qᷓ quæ ſimul cum ciuibꝰ cunctis agit?
Atꝗ uno eodemq; conſilio erratur aut nunquam aut raro.

Quibus ſunt res ſecũdæ ſuauiores:ꝗᷓ ciuibus cunctis idem
uolentibus? Quis res aduerſas leuius tolerant:q̃ qui com/
muni conſtantia tolerant: & tanꝗᷓ aliquod honus ferunt?,
Vel quibus potius accidunt rarius res aduerſæ ꝗᷓ qui inui,
cem prouident: inuicẽ cauent:inuicẽ propulſant ingruen
tem fortunã? Quæ alia ciuitas carior ciuibꝰ eſſe põt: quæ
hoſpitibꝰ honoratior: quæ amicis utilior: quæ formidabili
or inimicis: ꝗᷓ quæ priuatũ nihil ducit in bonis: qcł a publica
ſalute:dignitate: emolumẽto: potẽtia:trãquillitate abhor-/
ret? A quibus fidelior ꝗqᷓ a ſuis laudatio proficiſcite A qui/
bus uituperatio aut uerior aut firmior? Conſentiẽtẽ & be
ne conuenientẽ populũ & mortales uerent᷑: & imortales
amant. Seditioſum uero inter ſeq; diſſideẽtem & deꝰ odit:
& homines contẽnunt. Quæ urbs: quantus ager: quanta
hominũ multitudo populũ reddit ualentiorẽ ꝗ ciuilis cõ⸗

cordia? Quot em̃ ſunt ciues in ciuitate concordi: tot oculi

opes illius & amplitudinẽ intuent᷑: tot aures audiunt: tot
linguæ admonent: tot deniq; mentes conſiderant:intelli-
gunt:curant. Ea nauis: quæ gubernatoris & nautarũ con/
cordia regitur: & ipſa ſeruatur: & uectores atq; honus ſer-
uat.Quod ſi ipſi inter ſeſe gubernator & nautæ diſſentire:
& contraria uelle cœperint: ubi uæbementior aliqua uen/
torum uis incubuerit: & nauis repẽte: & quæ in naui ſunt:
pereãt: neceſſe eſt. Et currus item: qui tum perito utatur
auriga: tum equis munitus conſentiẽtibus ſit: & in certami
ne ac ludo ſuꝑare:& in prœlio ſeruari atq; uincere conſue⸗
uit.Sin hi turbari tumultuariq; inuicẽ aggrediant᷑: eo peri
culũ diſcrimenq; maius eſt: quo & ꝑtinacior fuerit auriga:
& equi robuſtiores. Eodẽ modo ciuili cõcordiæ huiuſmo/

dioĩia conducũt uis pecuniarũ: hominũ multitudo: hono⸗

res:gloria: uires. In diſcordia uero & ſeditione ciuiũ hæc
omnia & detrimentoſa admodum ſunt & peſtifera. Quid
bæc autẽ prolixior mea ſibi uelit oratio principes floren/
tini: non obſcure debetis animaduertere. Priſtina ueſtra
illa erga me & maxima beneficia: ut hbæc pro mei animi
gratitudine piaque in uos fide tam familiariter uos mone
rem adhortata me ſũt.Vos uero &ſi nulla ex parte dubito

—

ren
laur

ſt⸗
gu

eg⸗

be

III

len facturos omnia ſapienter: omnia moderate: omnia matu/
hon re: ne tamẽ ullis fortunæ blandicijs credatis gubernacu/
lnte, la reipublicæ: & oro & obſecro & obteſtor prudẽtiam ue-
ma ſtram. Solet enim fortuna nonnunꝗᷓ uerſutius ijs blandiri:
en quos & odit maxime: & imanius ꝑditũ iri ſtudet. Nulla eſt
gu ſpes certior:nulla fiducia firmior: nulla diuturnior: ꝗᷓ que
dabii in deo fixa fundataq; fuerit. Quãobrem ſi ſpem fiduciã 3½
ble⸗ ueſtrã pro ſingulari eximiaqʒ ueſtra prudẽtia atq; grauita
hon te in diuina clæmẽtia & benignitate collocaueritis: perſpi
guADH cue mihi uidere uideor breui futurũ: ut belli formidine ac
be periculo ſoluti omni diſcordiarũ incẽdio: omni odio: om/
8 ni ſimulato: omni deniq; cõtẽtione depoſita: atq; interem/
i pta & publice & priuatim foælicẽ: atq; fortunata agatis ui⸗/
1 tam. Valete uiri excelletiſſimi. Ex Mediolano. xvi. Kal. Iu/
0/ lias. Anno a natali Chriſtiano. M. cccc. xxxxK.
i Franciſcus Philelfus Coſmo medici ſal.plu. d.
tot Riſtides Atheniẽſis cognomento iuſfus: cũ legatꝰ
li⸗ una cũ Themiſtocle:qui cũ ei erãt inimicitiæ: mit/
Cdn teret᷑. Vbi ad atticæ fines uentũ eſt: Vis ait o The
ſer⸗ miſtocles: noſtras hic inimicitias relinquamꝰ. Nam ſi uide
tre: bit᷑: eas rurſus cũ reuerterimꝰ:capiemꝰ. Et pie ut ſem p Ari
en / ſtides: & qᷓprudentiſſime monuit. Intelligebat em utilitati
lnt: publicæ nullo ſane pacto per eos conſuli poſſe: qui pri/
tur uato inter ſe odio diſſiderẽt: at par eẽ priuatã cauſam pu/
ni brlicæ ſemper cedere. Quo ipſo ductus conſilio ſextꝰ Liui
lue⸗ us ſalinator uir indubitato & illuſtris & magnus non dubi
oper tauit præter ingeniũ & cõſuetudinẽ ſuam cum eo redire ĩ
gu gratiã: a quo grauiſſimã accepiſſet iniuriã. Nam hunc Ne⸗
o/ ronis teſtimonio imprimis afflictum & in exilium acum
no⸗ legimus. Quare cũ reipublicæ ſuam cum Nerone collega
bc concordiã nõ mediocriter conducturã exiſtimaſſet: facile
dud ſuo uæbementiori ingenio & iræ acerbitati moderatus ẽ.
ren⸗ Qua quidẽ manſuetudine ſingular; prudentia effecum
ſra ſcimus: ut ꝑ Aſdrubalis interitũ ac pœnoꝶ ad Metaurum
immt cladẽ lætiori fortunæ romanorũ ꝑmagna fieret acceſſio.
one Qum his igit᷑ de rebus mihi tecum agedũ eſſet: quæ & ad

pito publicã pertinẽt && ad tuam utilitatem: ut uel Salinatoris

l

imitarer ingeniũ: uel idẽ te monerẽ:ꝙ Themiſtoclẽ Ariſti
des: operæ preciũ duxi. Quid de nobis homines Coſme
ar bitrent᷑: te latere nõ debet. Nã te quale in nos præſtite/
ris: publica proſcriptio declarat. Me autẽ haud æquo aĩo
infinitas in me tuas iniurias contumeliaſq; tuliſſe non ob⸗/
ſcure potuiſti perſpicere. Itaq; inimici uulgo non abſurde

exiſtimamur. Quo uero es etiã in me aĩo: meliꝰ nemo no/

uit:ꝗᷓ ipſe tu. At ego ſi quid irarũ cõceperã aduerſus te: ſa/

tis mibi uideor id omne uel euomuiſſe: uel cõcoxiſſe. Nã

mediuſſidius te nunꝗᷓ odi.ſed indigne me affectum abs te
anxie patiebar. Verum utcunq; res habet: cum Florẽtinæ
ciuitati: tũ præcipue tibi utiliſſimum fore arbitror: ut inui-

cem uel tantiſper redeamus in gratiã: dum ea quæ amiciſ/

ſime ab me pientiſſimeq; dicunt᷑: & audias attentiſſime
aio tranquillo conſideres: ac iudices. Quæ ſi ꝓ tua pruden
tia & æquanimitate feceris: haud quaꝗ uereor futurũ : ut

& Philelfum ſis nunꝗᷓ poſthac exoſus: & ipſe immortalem

gloriã conſequaris: Et florẽtinus populus perpetuo bene

it perbeateq; uicturus. Quas publicas litteras dedi proxi/

me ad Senatum & populũ florentinũ: ſcio te & uidiſſe: le-
Ritaſſeq; diligẽter. Quæ publicæ ſum hortatus: eadem te
& hortor & moneo.Nam ſi ad cõe omniũ cõmodum atq;
emolumentũ priuatim eaſunt cuiꝗᷓ conductura: tibi ſunt
uel qmaxime. Quo em locupletior fortunatiorq; es: eo ti/

bi magis ſtudendũ eſt: ut permultos habeas amicos: & ini
micũ neminẽ. At ꝗdiu uiri optimates patrio arcent᷑ ſolo:
nunꝗᷓ poſſis pacato ſecuroq; eſſe animo. Intelligas em ne/
ceſſe ẽ:non exules modo omnis:ſed etiã quotquot iuſti &
fortes uiri in urbe retenti ſunt:tibi eẽ metuẽdos. Nam alij
moueant᷑ incõmodo reip: alij indignitate cauſæ. Nõnulli
propinquitate: neceſſitudine: amicitia: clientelis. Plæriſq;
etiã opes tuæ inuiſæ ſint. Quaq; ui ꝗbuſq; artibꝰ moliant᷑:
ut per cauſæ bhoneſtatem te perditum eant: quippe qui &
iniquum & impium eſſe dictitent te nõ æquo iure cum ci⸗
uibus uiuere:ac tui unius cauſa tãtã dariſſimorum & opti/

morũ ciuiũ multitudinẽ extorrẽ agi. His certe cogitatibꝰ:

his curis:his ſi uerũ fateri licet: moleſtijs & terroribꝰ ſollici/

te⸗
0

tari te nõ ſum neſcius.Nõ es em obtuſioribꝰ quibuſdã ſen/
ſibus:ſed cũ ingenij acrimonia intelligis: quãtũ uis: tũ rerũ

uſu permultaq; peritia nihil ẽ: qe minꝰcalleas. Sed utinam

uel naturæ uel fortunæ bono uti malles: ꝗᷓ ſupra ciuẽ appe
tere. Id em & tibi: & patriæ plurimũ cõduceret. Nam & ip
ſe omnibus cariſſimus fores: & patriæ tantũ naufragiũ nõ
intuliſſes. Verum plæriq; omnes: qui & animi magnitudi/
ne:& ingenij uigent acrimonia:in eo ut plurimum morbo
ſunt:ut pares non facile admittant: ſed quaq; ratione præ-
eſſe oĩibus & tanꝗᷓ dominari uelint. Hinc & priuatæ & pu/
blicæ ſimultates oriunt᷑: hinc peſtiferæ factiones:binc ſedi
tiones: hinc tandẽ ciuilia bella cũ ingenti patriæ calamita/
te: exitio: interitu manant. At qui illud quoq; quis negarit
oĩs: qui ſe metui & odio eſſe ſciunt: eos uel inuitos agere
multa per iniquitatẽ: per iniuſticiam: per ſæuiciã. Nam qui
ſe ſupplicijs dignos norunt:ea ne patiant᷑: per omnem ani
mi furorẽ: per omnẽſimanitatẽ diritatemq; prouidere.Hi
autẽ ignorare uident᷑ mihi nullũ metũ diuturnũ eẽ poſſe.
Non ſibi ante oculos ponunt Ariſtotimum: nõ Phalarin:
non Neronem. Nemo diu impunitate Iætatus eſt. Nullus
eſt firmior pricipatus:nullus ſtabilior: nullus diuturnior:
ꝗᷓ qui per iuſticiæ & æquitatis officia in ciuium beniuolen/
tia & charitate cõquieuerit. Satis magnꝰ e: ſatis potẽs: qui
honore ſe dignũ & admirandũ præſtat. Es tu Coſme natu
ra lenis: facilis: affacilis. Hanc ſi ducem ſequi:ꝗᷓ iproboꝶ cõ
ſilia malueris:& uiues bene:& morieris melius. Nã & præ
ſentes ac uiui te ſummis honoribꝰ ꝓſequent᷑:& oĩs poſte/
ritas admirabitur. Habes amplam expeditamq; pecuniã:
qua ſt tu ad bonos ac præſtantis uiros uel ſeruãados uelac⸗
cerſendos in urbẽ uti:nõ aũt ad mulctandos exilio ꝓſcri/
bendoſq; inſtitueris:nemo te fortunatior futurꝰeſt: nemo
beatior: nemo deniq;ʒ imortali deo bominibuſq; gratior.
Vt em̃ multa corꝑis habitudo prodgeſſe ijs admodũ ſolet:
qui nulli ſunt ægrotationi obnoxiſ ualitudinarijs uero uæ
bemẽter obeſſe:ita mea quidẽ ſentẽetia argenti & auri ma⸗/
gnitudo ſi uirũ bonum: ſi iuſtum: ſi bñ ficũ:ſi magnanimũ

nacta fuerit: & illi: & cæteris magno uſui eſt. Qc ſi apc ei

diuerterit: qui bonitatis iuſticiæq; expers & ſordidus ſit

ac nulliꝰ roboris: cum illi: tũ etiam alijs detrimẽetoſa eſt pla-
nec; funeſta. Qualis tua tibi uita eſſe debet Coſme medi⸗-
ces: cum omnis fortunas tuas uides in alea? Non em̃ hi ſo⸗

lum: quos per ciuilis contentiones tibi eſſe inimicos reris:
tibi ſunt metuẽdi: ſed iſti magis quibus te carum unice &&

admirabile opinaris. Non em̃ te diligunt: ſed nũmos tuos.
Nã ſi ulla te charitate cõplecterent᷑: nõ te ad rapinã bono/
rũ ciuiũ:nõ ad ꝑniciẽ:nõ ad uaſtitatẽ:nõ ad cædem exhor
tarent᷑.lntelligunt homines callidiſſimi: ꝗqdiu optimatium
odio laboraueris: in ſua te ptãte neceſſario futurũ. Quare

ſempꝑ aliquid a te capiũt: aliquid poſcũt: aliquid expectãt.

Quicquid aũt improbe: Hagitioſe: facinoroſe: impieq; pa/
trarint: te auctorẽ totius ſceleris: te principẽ: te ſigniferum
ꝓfitent᷑:ac tuis ſe opibus tuent᷑. Quæ ubi diutius ferre nõ
poteris. Non em̃ tantã ſcelerũ ac nequiciarũ licentiã æquo
animo perferas: libidinem atq; furorem ſuum in te arma/
bunt:tuas pecunias ſitient:tuis ſe nũmis ingurgitare omni
arte: omni fraude: & omnibus deniq; inſidijs molientur.
Te malorũ omniũ cauſam eſſe dicent. In caput tuum per

omnẽ uim & cõtumeliam coniurabunt. At qui oẽs inimi/

citiæ difficiles ſunt: & permoleſte. Nullus eſt adeo imbe/
cillus inimicus: adeo infirmus: qui nõ ei grauis in tempore
eſſe poſſit: qui & potentiſſimũ ſeſe & firmiſſimũ cenſuerit.

Nam aut agendo: aut dicendo: aut excogitando durius

quippiam calamitatẽ importet. Odij fruẽtus nunꝗᷓ dulcis
eſt: nũꝗᷓ utilis: quin omniũ potmaxime pernicioſus: maxi
me amarus. Nullum eſt onus grauius: nullũ moleſtius ꝗᷓ ini
micitias ferre. Nam & ſecũdas res turbare: & aduerſas au-
gere conſuerunt. Excubat inimicus ſemp: inſequit᷑ ſemꝑ:
inſidiat᷑ ſemꝑ:emori mauult:ꝗᷓ nõ ulciſci. Amicitia uero at
q;ʒ concordia & publice: & priuatim ſemper prodeſt. Nec
ea quicꝗᷓ eſſe pulchrius quæat: neq; ſuauius: neq; melius:
neq; diuinius. Qui enim aptius: expeditius: certius bona
ipſa adipiſcunt᷑ ꝗᷓ amici mutuis inuicem utentes ſubſidijs?
Qui mala quæ ſunt: facilius euitant: ꝗᷓ qui amicos ſocios
habent. Quibus ærũnæ minus accidunt ꝗᷓ ijs qui amicos

t

go⸗
gli

ſech

lbe
ner
ſac

ell

.
ficß
col⸗
auck⸗
gesi

Uten

lei⸗

di

(la

c(un

eer

aum

teusd
mmg

cüa⸗
lunc
tin
lian
Wt⸗
elto
Eann
l⸗
tui

lann

te be

IIII

—

AH babent doloris ærũnarũq; participes? Quibus eſt ſecũda
pla⸗ fortuna ſuauior: ꝗᷓ his qui non ſibi dũtaxat lætant᷑: ſed alijs
edi⸗ quoq; gratulant᷑ ? At ego nũꝗᷓ illum fortunatũ appellarim
qui per bonorum uirorum fletum ac luctũ fortunatus ſit:
eis“s mnevc ille mihi fœlix uideri quæat:cuiꝰ læticia mœrori ſit plu
cec⸗ ribus. At ne lætet᷑ quidẽ in dolore multorũ:ſi ſapit.Memi
nos nerit em̃ eos omnis: qui ſua cauſa mœrent: aliud nibil: qᷓ de
nd ſuo exitio dies noctiſq; cogitare. Mortalẽ aũt nullum oino
. eſſe cõtemnẽdũ. Neminẽ em̃ eſſe:qui aut homini:aut rei:
ton aut ſaltẽ famæ nocere nequeat. Quare nemo eſtlaceſſen-/
e us iniuria. Nulliꝰ prorſus hominis in ſe odium cõcitãdũ.
i. Prudenter em monuit Braſidas:qui ubi muris: quẽ in Ca⸗
a ricis corripuerat: morſũ excepiſſet: ob idq; illũ dimiſiſſet:
am cCoõuerſus ad circumſtantis ait: Nibil adeo paruũ eſt: qcł ſi
nd audeat adorientibꝰ repugnare: non ſe ſaluum reddat. Vi⸗-
guo des inquã uiros optimatis: quos urbe eieciſti: eo eſſe aĩo:
ma/ ut emori malint qᷓ patria orbari.Itaq; nũqᷓ ceſſent omia mo
ömi liri ad reditum. At ego dicis: in urbe ſum. Et tu modo rele-/
. Lgatus eras ad Venetos. Noli nũc ob iſtas fortunæ blandi⸗
per cias fieri inſolen tior: optimatiſq; deſpicere: quin potius il-
nm lud Archidami lacedæmonij dictum crebra memoria te
nbe/ cum repete. Is em cũ poſt cheroniæ pugnã a Philippo re-
ote ge aſperiorẽ accepiſſet epiſtolã: ita reſcripſit:Si umbrã tu/
erit. am metiri uolueris: haud nũc eã maiorẽ iuenies:ꝗᷓ eſſet an
“ te uictoriam. Quo maiorem uictoria elationem affert: eo
acch magis diminuit cõſiliũ. Recte em idem Archidamus: qui
emmi cũ a quibuſdam quo tempore prœlio arcadas ſuperaſſet:

gin laudibus efferret᷑: melius inquit foret: ſi eos prudentia po/
* tius: ꝗᷓ uiribus uiciſſemus. Q& tantũ innocentiſſimorum ci/
uium numerũ Coſme urbe expuleris & ipſe urbe potiare

e non tam tibi prudentiæ dandum eſt: ꝗᷓ tuæ uel pecuniæ
dec uel fortunæ: uel Ioãnis illius uitelleſci potius bominis per/
lus ditiſſimi doloſis adhortationibus neferiſſq; inſidijs. Quod
oa ſi tua opera bi reuocati in urbem fuerint: ac patriæ reſti-
dist tuti:tũc magnum te profecto uirum & ſapientem: & bene
os ficum appellabo. Te unũ eſſe confitebor: qui omni uirtu/
ic te polleas:qui & diligendus ſis:& obſeruãdus ab omnibus

mitoſa futura ſit.

2
—

Tum płne uiceris uiros optimatis: cum teipſum uiceris.

Depone iam tandem Coſme:de pone:ſi ſapis uel extigue
potius omnẽ animi tui ardentiorem excandeſcẽtiam: ã⸗

maſq; iracundiæ. Satis es ultus: ſi quid ulciſcendum exſti/
maras. Noli diutius tentare fortunam: quæ tum maxime

fallere: cum maxime obſequi conſueuit. Iam aliquando
proſpice uel tibi:uel poſteritati tuæ. Inquire teipſum pro/
pius: & acutius inſpice. Non em alterũ Coſfmũ habituri ſũt
medices. Si malueris patriæ exules ciuis reſtituere: ꝗᷓ id ꝑ-
uicacius expectare: ut patriam ipſi priſtinæ libertati digni/
tatiq; reſtituant: tum eris ſane aduerſante nemine in repu

blica princeps: tum pater patriæ appellabere: tum omnes

te colent: omnes admirabũtur. Et ne dubito equidem: ut
es ingenio acerrimo: hæc eadem uideri tibi. Sed illud for/
ſitan uereare: ne optimatiapuiaſinod reſtitutio tibi cala⸗

tumeliaq; fuerat. Inter eoſdẽ uero & pax tandẽ ò beniuo
ſentia exorta eſt maxima. Tibi ac tuis liberi ſunt nonnul/
li:abũdant & exules filijs. Quæ ſuauior neceſſitudo: quæ
firmior: quæ diuturnior eſſe poſſit:qᷓ quæ coniugijs cõſtat

ultro citroq; conſtitutis? Præterea q& ſecũdo loco litteris

ſuꝑioribus publice ſum hortatus: nulla re alia tum publicꝰ
forẽtinæ ciuitatis: tum etiã tuus tibi ſtatus ſolidior: durabi

lior: iucundior: melior: fœlicior futurus eſt: ꝗᷓ ſi omni cura
induſtriaq; ſtudueris idq; ꝗprimũ: ut buius diuini princi/
pis Philippi Mariæ angl & beniuolentia uos & ſocietate

muniatis. Quanta binc ad te Coſme utilitas: quanta digni
tas: quantus bonos ſit peruenturus: nequaꝗᷓ ignoras. Nò
enim neſcis eũ eſſe Philippũ: qui cum alijs omnibus præ/
claris ingentibuſq; uirtutibus nemini omnium cedit: tum

& prudentia & gratitudine: & munificentia cunctis mor-

talibus antecellit. Itaq ſi tua potiſſimũ opera intellexerit
rebus ſuis acceſſionem factam: eſtte profecto apud ſe ha/
piturꝰ omniũ primũ.Is inquã te officijs proſequetur: quæ
& tibi & populo florentino maximum ſint emolumentũ
ornamentumq; allatura. Solebam equidem Coſme: cum

At uide: ꝗᷓ tibi recte confultum uelim-
Permagna Romuli romanorumq; in Sabinos iniuria con

L IIII

erie iſtic eſſem:ueſtrorum quorundam hominum imperitiam
gne demirari non mediocriter: qui ſi quando: ut fit: in re belli/
ä⸗, ca Philippum acceperant incommodo quopiam uel leui⸗-
ti⸗ ter urgeri:continuo geſtiebãt: exultabant: præ nimia læti⸗
ime cia tanꝗᷓ apud ſe eſſe non poterant. Tum ipſe mecum: dij
do boni:quid inſaniunt florentini? quid publicæ ſupplicatio⸗
wo⸗ nes:quid publici plauſus: quid publici ignes uolunt? Cum
Philippi lætant᷑:nonne & ſuo:& proprio lætantur incom/
giüpr mõ. An Philippus perire poſſit: quin una pereãt Florenti-
ign⸗ ni? Num qui philippum uicerint: Florentinos incolumis
repu fore patiantur? Et profecto Coſme ueſtra omnis bellige/
mnes rãdi cum Philippo ratio perſtulta mihi: quod pace ueſtra
niut dixerim: uideri ſlolet: quippe qui deteriore conditione ui
Afor/ ctores ꝗᷓ uicti futuri ſitis. Quæ em̃ ad uos ex uictoria utili
cal⸗ tas peruẽtura eſt? Num urbs: Num ager: num quicꝗᷓ num
elim. morum?ꝰ Nam ut ſileam: ad quantam rerum inopiam atq;
acon egeſtatem per belli diuturnitatem redigamini. An futuꝶ
eruuo ignoratis: ut per uictoriam pulcherrimã rempu. pulcherri
onnud, mam amittatis? Victis autem durius nihil timendum eſi:
* Aijs uos muneribus & honoribus cumulatum iri: quibus
cöltat & duces & imperatores: & reges cumulatos audiſtis. No-
inerss ne igitur uobis ſanius conſuleretis: ſi indubitata utctoria
blic⸗ cum maximo rerum ue ſtrarum in cremento potiamini cũ
urabi Philippo Maria:ꝗqᷓ oĩino cum alijs uictoribus uinci? Quod
icor⸗ ſi rebus ueſtris contenti ocium ꝗᷓ negocium malueritis:
rc/ facile uniuerſæ Italiæ diuturnam pacem ueſtra cum Phi/
cetre lippo ſocietate tanquullamqʒ; quietem parietis. Verum ne
agni uos delectet tarda deliberatio. Non enim te præterit Coſ
. W me medices incredibilis ac prope diuina hupꝰ diuini prin/
orr cipis uel ſapientia: uel animi ma gnitudo. Vt enim affinita⸗
ttum tes ꝓpinqtateſq; tacuerim: ꝗ ceteris uniuerſis ac maximis
“ potẽtatibꝰ carus ꝑiucunduſq; ſit:ꝗᷓ apud oĩs ualet & aucto
it titate & gratia: non es ign arus. Quasnobrem matura Coſ-
ſeba⸗ me: dum licet: Accin gere huic tam boneſto :tam n eceſſa⸗
e rio: tam utili:tam ſancto:tã pio operi.ſuccurre patriæ: ſuc-
* curre amicis: ſuccurre & tibi & tuis. Obla tam occa ſion em
e Arripe. Noli quæſo: expectare: ut iure optio dici ꝗ natn

uoluntate Coſmus: non animi iudicio:ſed neceſſitate &re
bus aduerſis non tam ducitur: ꝗᷓ cogit᷑.ld autem una re fa·
cillime uitabis: ſi omni perturbatione liber te rõni ſubmiſe t
ris. Vale ex Mediolano.iiij. nonas lIulias. anno a natali chri ſt
ſtiano. M. cccc. xxkT. in
Pranciſcus Philelfus Ryriaco Anconitano ſal.

Vod & gratularis mihi:teq; ꝓpediẽ apc nos futu⸗
rũ denũcias:dici nõ poſſit:quãta me tuis litteris uo
luptate affeceris. Vtrũqʒ; em ſũmæ beniuolẽtiæ ar / .
.
5
.
.

– eſt. Facito igit᷑ ſi me amas: ſicuti certe amas: ut te
uti ꝗᷓprimũ fruiq; affatim poſſimus. Interim autẽ rem mibi
pergratam facturus es: ſi ad q& tẽpus naues onerariæ ſint
iſtinc Bigantiũ ſoluturæ: per te certior factus fuero: quo uł
tibi uel noſtro ſplendidiſſimo ſcalamonti dem aliquid lit,-
terarum ad Mariũ filium. Quod autẽ placere tibioſtẽdis.
epi &ipS α πππea perg & nõ per ſſcri/
bi:& idem Ptolemæum ſenſiſſe in ſuo de orthographia li-
bro.Ego quidem neq;ʒ tibi: neq; Ptolem æo ipſi aſen tior⸗
quicunq; is tandem aut alt eruter Alexandrinꝰ: aut Aſca-
lonites: aut Epithetes cognominatus: aut alius quiſpiam
fuerit:qui ſe grãmaticũ profiteri uoluerit.ld em̃ ratio pro-
hibet:quæ iſtiuſmodi conſonantium numerum ſimul eſſe
non patitur: ld quod etiam apud Priſcianum in primo de
octo orationis partibus intueri licet. Quare quæ tu epi-
grammata iſtiuſmodi characteribus ſcripta inueniſti:litte-
ris atticis (ut aiunt) ſcripta eſſe fatendum eſt: uel ante arca
das potius: quos Xα τππTOU HXi/ον IHσ &ασSXαρα
extitiſſe fabulantur. Mibi tamẽ & epigrãmata tua & quæ
ſcripta abs te ſunt: iucundiſſima fuere. Vale ex Mediola/
no.v.idus quintiles. M. cccc.xxx.
(Franciſcus Philelfus Andreo/
cio Petrucio ſalutem
Imis lautus fac es: qui nos iã tædio habeas. Exiſti-/
mo te urbani iſtius quem minime bellum ſacerdo/
Mtaria uxor belli filiũ uocat: cõſuetudine uti cœpiſ-
ſe: ob idq; noſtratia hæc contemnere. Verum caue: te ſo/
lũ ſolus offendat.Noſti hominis iſtius tũ uires: cum exul-⸗

— —

—
—
—

ere ab octaua Marius bibit: tum etiam mores. At officij tui eẽ
effſ, arbitror: modo tibi per Vrbanum liceat: aliquid obſtre-
miſe re litteris: quo de te ac tuorum omnium ſtatu bonaq; ua/
chri litudine certior factus: mecum ipſe tacitus gaudeam. Lu
m³interim puccinis te credas: nolim: ne ruentes inſanieteſq;
l & in ruinã te trahãt:& in inſaniã. Omnino em̃ ſi credis ui/
r⸗ Gtores breui futuri ſumus: id qc ex Landucio noſtro acci/
in pies. Vale ex Mediolano.iij. Kal. Sextiles. M. cccc. xxXX.
D ¶ Franciſcus Philelfus Sa xolo pratenſi ſal.dicit.
Selt Verunt mihi tuæ litteræ ꝑpiucundæ: & Ioannes an/
nmbi M –dreas iucundiſſimus. AOXπ ρωιοαα ποοα
eIn bPedpie αωουα ο ρσοσ ρ οπαπν οαπαααα
o k VoP SNi 6iG &&α ονπαπ Xα ⁶νπ. Fuit ergo no-
di dDis cum tua: tum etiam ſua ipſius cauſa chariſſimus. pẽov&
zdis. Vop XXεισ¾ρπ τρ⅝οοα ονποαομορ. Quem me-
ſſcr⸗ dicum ad uictorinum meũ daturus ſim: non intelligo. Nãa
baali nec litteras abs te ullas accepi: nec mihi ullus eſt medicꝰ:
e nec item futurꝰ ſit: opto. Oτ†—☛ τααρπατρππο ουτιπúεροννο
tNr Xpii& αετπεουαι⁰⁵Quid de libris noſtris: & euripide: 8&
ſpian mathematicis ſcribas:neſcio. Eos uelim ac etiã uæbemen/
ipr tiſſime rogo te & oro propediem ad me des. Flaccum &
ub Ciceronem noſtri eruditiſſimi uictorini dedi loanni An
llele e OI e r 11/
te drexæ. Id quod ut facerem: ſignificaſti litteris. Conſul/
8 . tum uero tuum uel noſtrũ potius nondum ſatis conſului.
neb Quare ne inconſultũ me abiens dimittat:breui prouide/
uüne bo. Platonis aut leges: aut rẽpu. libenter uiderim: aut ſal/
tene tem. Id T'oò &ρατποα & απροππνο IXh
Ni Fenoπ ταπ. Quod ais: immo cauillaris. I00& iqiuSi α
⸗ 4 XK„αεν T6 &1âXααιπορaομπαοιος 0οεπα
ol⸗ OI1 π ο αιXàαριας AXA,XMον AαXονο0 OiXxeXρο0αι—☛

AS&α ν* d αιορ 6i A6 fiραα ροι X οορν τ
&α10 Sâ ρενααοαουEBOXRHD XAXOAGAE“110°5νπ6 A Ma/
1. rio noſtro quotidie litteras expecto: quas cum accepero
Hul/ faciam te quod tantopere ſcire deſideras: & ad quod tem⸗

etd/ us eum expectemus: & de omni re alia certiore. Vale ex
ep⸗ Medtolano velkeal Octobes icccc xen. .V
neſo⸗ b iij)
ex⸗

D . . W

. 5
.

(Eranciſeus pile fus Catoni iu/
IIreconſulto & oratori falutem.
I₰—,sdio iſtic eſſe preſ byterũ quendam Cremonen/
ſem lacobum Caſſianum: qui multũ ac diu huma/
nitatis artibꝰ operam dederit: tam& ſi uel qua eru/
diciõe:uel quid omnino hominis ſit:ignoro.lllud certe nõ

pla cet: quod hbros meos ſuæ fidei cõmiſſos: nec reddide/

rit mibi nec uerbum fecerit. N am Victorinus feltrẽeſis eiꝰ
doctor: uir ut noſti:integerrimus idemq; do&tiſſimus & mi
hi uetere familiaritate cõiunctus: litteras ad me dedit: qui⸗
pus miratur: quod nihil ad ſe ſcripſerim: poſteaꝗᷓ & libros
matbematicos: & euripidis tragœdias iſti Cremonenſi la-
cobo ad me dediſſet. Itaq; mi Cato rogo te maiorẽ in mo/
dum: lacobum iſtum ꝗprimũ conuenias: & ab eodem li⸗
pros meos expoſcas: recipiaſq; una cũ ſaxoli litteris ad me
Paucis tenes: quid facto ſit opus. Is autem lacobus philo-

ſopbiæ philoſomatus quiſpia ſtudet ut aiunt. Vale una cũ
uxore fomia pudiciſſima. Ex mediolano.iiij. K. Oobres.

M. cccc. xxXX. .
Pranciſcus Philelfus Iacobo Caſſia⸗
no Cremonenſi preſ bytero ſal.

altero euripidis tragoædiæ: altero mathematicoꝶ libri cõ⸗

tinerentur. Quos cum arbitretur pluribus iam menſibus
mibi redditos eſſe: mirari ſe ſcribit: quid nibilab me litte⸗
rarum ea de re acceperit. Itaq; te etiam atq; gtiã hortor
meos mihi libros ꝗprimũ reddendos cures. Quod ſi for
taſſe neminẽ babes? cui tuto rem committas: habeo iſtic

bominem familiarem & uirum optimũ: Catonem ſaccũ:

clariſſimũ & iureconſultũ & oratorem & philoſoppum.

Huic igitur iſti meos libros reſtitues: quo ò officio tuo-
& Victorino dodtori ſatiſfacias: mihiq; pro tua liberalita
Mediolano.iiij.Kal.Octobres·

te morem geras. Vale ex
M.cccc. xx5 .

IKorinus feltrenſis doctor tuus ac idem eruditiſ-
ſimus uir mihiq; amiciſſimus monuit me ſuis litte
ris duos tibi meos dediſſe ad me codices: quorum

.

nen⸗/
uma/
eru/
teno
ſse⸗
Emi

legui⸗

hros
le⸗
no/
me
hlo⸗
naci
Mres.

uditi⸗
lite/
orum

eic⸗

nüas

e lite⸗

portor

eo li
ſacch

botuon
lalta⸗
bres⸗

oſtenderim. Inbumane profecto faceres: ſi al

NEranciſcus Philelfus Ryriaco Anconitano ſal.
ND quintum idus Quintiles dedi ad te litteras: qui
a pus ſuauiſſimæ tuæ ad me epiſtolæ reſponderam.
Mirtatus autẽ ſum: quid poſtea nihil ad me ſcripſe/
ris:præſertim cum ſcire admodum cuperem ut tum ſigni-

ficaram:ad quod tempus honerariæ naues Bigãtiũ eſſient

traieturæ. Num fortaſſe moleſte tuleris: ꝙ quæ nomina.
&iD&να Xα αρυσα6 π½úÜ 100.&%.: Xα„ο 1.7.

rpot6ν U. ſcribenda affirmabas: non ita ſcribenda eſſe

ſentatorem

Philelfum tuum:ꝗᷓ tibi amicum malles.Nam quod ait Te
rentianus ille Soſia:hoc tempore obſequium amicos: ue/

ritas odium parit: habeat id quidẽ locũ inter adoleſcẽtes

& ſtultos.lnter uiros autem & prudentis nihil ficti: nihil ſi/
mulati: neq; dicendum: nec ſentiendum cenſeo. Quod ſi
æque prudentia ac eloquentia es præditus: quid eſt: quod
minus uelis qᷓ me aliud de te loqui:aliud ſentire: & laudare
aliud: probare aliud. Id em inani cuipiam gloriæ tibi aſcri-
bendum foret. Quod quidem crimen ꝗlongiſſime abs te
abeſſe nõ ſum neſcius.i oupꝑ ciei &ιι 1πι. Scribe obſe-

cro qᷓprimum aliquid uel quibus malis characteribus. Nec

me fructu dulciſſimæ noſtræ conſuetudinis priuatũ uelis.
Vale cum meo ſplendidiſſimo Scalamonte. Ex Mediola-

no.iiij. K. OQcobres. M. cccc. xxXX.

Franciſcus Philelfus Georgio Car-
ecto iureconſulto ſalutem:
On poſſum te nõ ingratitudinis accuſare:ꝙ rebus
meis tamdiu pro uoluntate uſus & libertatis meæ
obliuiſcaris & officij tui. Facis profecto inbumane.

Ac mihi iam ſtomachum mouere incipis. Non enim puto

aut in legibus inueniſſe te aut in alio quopiam iure id uni

licere tibi:quod nemini bono licet. Præſta te oro: & bonũ

tandem & gratum uirum. Vale ex Mediolano. iiij. Kalen.
Odctobres.M. cccc.xxxx.
ranciſcus Philelfus Franciſco
barbauaræ ſal. dicit plurima

Ilx dici quæat mi bumaniſſime Franciſce: quanta me
uoluptate affecerit beſternum a te munuſculũ. Qck
&ſi ipſũ ex ſeſe me plimũ delectauit: eo tñ lõge gra
tius iu

tantum uirum: cuius familiaritatem atq; beniuolentiam

iampridem unice deſideraui: & familariter mecum age/

re: & in amore mihi affatim reſpodere- Gratulor igitur fa
cillimo iſti tuo bumaniſſimoqʒ; ingenio: gratulor mode-
ſtiæ: atq; honitati: gratulor beneficentiæ: lætor autẽ fœlici
tati meæ: qui qe ſemꝑ optarã: me uel nullo meo labore nõ

.

ſolum aſſecutum iam uideo:ſed ꝗᷓ cumulatiſſimeaſſecutũ.

Ego uero quid aliud amicitia noſtra dignũ tibi referre poſf
ſim: habeo certe nihil: niſi ut te & rogem & orem: tibi
quod facere indubitato potes: etiã atq; etiam erſuadeas
eum eſſe Philelfum ac ſemper fore: quo poſſis omi in re

uel peculijiure uti. Vale Mediolani ex ædibus noſtris.iiij
Kal. Octobres. M. cccc. xxX.

¶ Franciſcus Philelfus Tbomæ Bononienſi ſal.

Imibi iter intercepiſſet tertiana febris: cui ipſi deꝰ
ſuperiq; omnes ad quartanã: ita cõtinuã quoq; ac
+perennẽé inferant: ut jcelerrime radicitus eã per-
dant: ueniſſem equidẽ ad te ꝗprimum ut æque tibi corã
gratularer: atq; mibi mirifice ſum lætatus: q& pro tua ſin⸗
gulari uirtute maximiſq; meritis: in eo te loco bumaniſ/
ſimus princeps noſter cõſtituerit: qui & excelſus eſt & il-
luſtris imprimis. Gratulor igit᷑ abſenti abſens. Ac precor ĩ/
mortalẽ deũ: ut qc certo fpero.lllud Biantis dictũ: Magi-
ſtratus uirũ demonſtrat: clare in te eluceat:hoc eſt ut non
meæ & amicorũ ſolum: ſed omniũ expectationi probitas
tua integritaſq; reſpondeat. Nemini enim dubitandũ E te
indies magis atq; magis apud noſtrũ principem & aucto-/
ritate & gratia carioresn fore. Eacies autẽ pro amicitia offi
cioq; tuoò: ut cum quid ocij nactus fueris: memineris no-

ſtri. Vale Mediolani ex ædibus noſtris. iiij. Nonas Octo/

bres. M. cccc. xxxXX.

CFranciſcus Philelfus Thomæ Bononienſi ſ. al. di.

—

—

— ===’=rr=r=r--

Gdiuſq; fuit: q abs te datũ. Intelligo eni me nulla
mea fruſtratũ ſpe: quippe qui plane perſpiciam te talẽ ac

me
N
gra
le ac
tiam
age,
turft
oce⸗
lci
eſõ

lidi
eas
nre
Seüi,

ſl.
plce
o
iper/
ſcora
alin⸗
neri .
R&
ecoti
ig
tno
bitas
üete
ucko/
1 oft
no/

i

*

Wogd tibi exiſtimauimus nõ iniucũdũ fore: opima
ſpolia imortali deo quæ de boſte ĩfeſtiſſima: febre
illa tertiana uoueramꝰ:nudiuſtertiꝰdetulimꝰ: & nõ
illa quide in ferculo: ut ioui Romulus: ſed in bona ſpe bo/
naq; fiducia. Neq; enim ferculorum mihi nec uaſorum co
pia eſt. Nolim tamen putes adeo me redactũ ad inopiã ut

ſſiquid ex iſto ueſtro delicato & lautiſſimo aucupio ad me
pro tua munificentia dederis: nullum habeam ferculum

quo id cõmode ſim excepturus. Quod ſi quæſieris: qbus
armis: febris armis furoriq; reſtiterim: non equidem æſcu-
lapij aut Apidis: ſed fere par pari retuli. Eam illa mibi mo-/
liebatur ſitim qua propediẽ conficerer.ld ego aiaduertẽés
eiuſmodi ſane inedia hoſpitẽ accipio: ut quod eſt in attico
prouerbio: longe ad coruos tranſire: ꝗᷓ meo boſpitio uti
mallet. Itaq; liberatus oino uideor edaciſſima & moleſtiſ-⸗
ſima hoſpite:quã uel cũ ægritudine audio ad amiciſſimos
noſtros optimoſq; uiros Marcolinum barbauarã: & Do/
minicũ ferufinũ ex itinere diuertiſſe. Quos uelim mone⸗/
as: non bonũ uultum hilaremq; faciem impudenti illi pe/
tulantiſſimæq; beluæ oſtendant. Sed ab ſeſe potius ꝗᷓpri/-
mum:ꝗqdiligentiſſime:qᷓfortiſſime abigant. Et ſi nolint ine/
dia: & ueneno utantur & ſanguine. Vale: & me noſtro di/
uino principi unice commenda. Ex Mediolano. vij.idus
Octobres. M. cccc.xxxxxKxK.
¶ Franciſcus Philelfus: Antonio peſſinæ ſal.
¶Vm erã abſens: erã apud te ſemp. Me diligebas:
me prædicabas: me colebas: me oibus amicitiæ &
Ifamiliaritatis officijs ꝓſeque bare. Nũc autem præ/
ſens:neq uideo te uſꝗ: nec audio. Num quod oĩibus fere ĩ
rebus accidit: noſtri præſentia: tuã de nobis opinionẽ mi/
nuit? Nam quid eſt per imortalẽ deum:ꝙ ita obmutueris:

ut nec audias: nec loquare? Quid de tua taciturnitate ſuſ-/

picer: neſcio. Nam ſi tuæ occupationes te mibi uiſendum
prohib ent:at litteris ſaltẽ quippiam obſtreperes. Vale ex
Mediolano.v. idus Octobres. M. cccc. xxxx.
¶Franciſcus Philelfus Blaſio Axære⸗
tenſi Vicecomiti ſalutem dicit.

*„

—

eęeæego buiuſmodi bhomines uel aſſentatores poti ni
cbaritatis: nibil omnino bumanitatis præ ſe ferre
cenſeo. Declarant enim ſe non tam amicos coluiſſe:ꝗᷓ pri-
uati proprijq; cõmodi habuiſſe rationem. Illorum igitur
mores perinde atq; ingratos & plane barbaros deteſtari
conſueui ſemper. Nihil em amici recordatione mihi ſua/

uius eſſe poteſt. Quod cum in alijs ſemper: tum in te uno

imprimis expertus ſum. Nam incredibile dictu eſt: quãtũ

me tenet delideriũ tui: de te dies ac noctes cogitare nõ de

ſino. Tu abſens mihi: ſemper es præſens. Iucundos no⸗
ſtros dulciſſimoſq; ſermones crebra memoria mecũ repe
to. Hac una re abſentiæ tuæ deſideriũ lenio. Hac una re
oblector ac lætor. Quod ſi quid ad me litterarum dede/
ris: exiliã ſane: gaudeo: exultabo: triumphabo. Quid abs
te uelim: intelligis. Vale ex Mediolano idibus Octobribꝰ.
MA. cccc. xgRxaRx.
Crnelcu; Philelfus Franciſco piccolpaſſo
Jediolanenſium Archiepiſcopo ſal.
Vodruri te contineas: quo tempore propter ſub/
euntem iam byemem urbs maxime colenda eſt:
*non poſſum non mirari. Nam ſolitudo iſta quid
tibi iucunditatis afferre poſſit: non intelligo. Quod ſiociũ
ꝗᷓ negocium te malle dixeris: at memineris non te ad ociũ
ed adnegociũ: hoc eſt: non tibi: ſed bonis omnibus natũ.
Quare cum ab uniuerſa ciuitate deſideraris: tui fuerit uel
officij uel benignitatis relicta iſta ſolitudine ruſtica: te ꝗᷣ
primum urbanum fieri. Quod ut facias: etiam atq; etiam
rogo. Vale ex Mediolano pridie idus Ocſtobres. M. cccc.
xXXXXNX. “
Eranciſcus Philelfus Ryriaco Anconitano ſal.
D quartum Kalendas Octobres meis ad te litteris
qbè ſum miratus: quod nihil iamdiu ſcripſeras. Vide/
„atar enim argumentum id quoddam eſſe muta/
ti animterga me tui. la quod nõ moleſte ferre nõ poterã.
Nunc autem cum tua mihi epiſtola & diſerta: & perſuauis

—

Olent nonnulli tamdiu amicos colere: quoad eoiꝛ
rum uel præſentia uti: uel officio frui quæant. At

f — — -—

reddita eſt: quæ ubi ad. iiij. Nonas Sextiles iſtinc iter arri-

e puiſſet: uix tandẽ ſero ad nos. xiſij.Kal. Nouembres per-
Enj uenerit: facile mibi intelligere uiſus ſum uel temporũ dif⸗
inte, ficultatem: uel nuncij fortaſſe negligentiam. &επο
iheͤ xXai RicGiiâ” eſſe accuſandam. Non enim erat occluſa.
e Quæ quidẽ exoptata & dulcis epiſtola tua ſi mibi ad qck
8 tempus debuerat: reddita fuiſſet:recte conſultũ foret ma
ſn rio noſtro: ꝗppe xi i ααιâ απωνοναα αρωπασ
IH Xi &X TiUA Wτ .hXhHπςο Xρεερ Ai S0 H
en. quæ ſane adbuc integra apud me ſunt. Reliquũ eſt ut me
n oportune cõmonefacias: & ad quod tempus nauis alte-
c⸗ ra ſit Conſtantinopolin traiectura: & cuꝰ duẽtu. Præterea
7 ITNT T pOEiPHAε νωρνοπαπατπ C daturus bic acd
p.. te ſim: quo perferẽda cures p0αι TopnAε Tepôρ GAd
te AdVpOp. Et de his ſatis. Clariſſimi dignitatis militaris ui/
d ri Rainaldi Albigij conſiliũ non poſſum equidẽ non pro-
S bare. Rogo: & oro imortalem deum: ut eum incolumẽ
IN. reuebat: ac reddat nobis. Nam cũ eius ætatem annoſq;
cConſidero: uereor: ne maris tædiũ ac labor eius ſenectu-
„. tem obruat. Velim meo nomine uxorẽ eius Alexandrã
adeas: & iſti omne meũ officiũ: pecuniam: opem & pol/
erſa9/ licearis & deferas. Vnice em Rainaldo meo affectus ſum:
nelt ut & ſapientiſſimo & fortiſſimo: & optimo: & amiciſſimo
ld uiro. Tu autẽ cũ mihi poſthac quippiam ſcriptitaris: ne
loci obliuiſcaris: uelim: ueterem conſuetudinẽ tuam. xai Yap
docii b OWEατ 6ER.iâο οpa αKaà Moi 6†ςει àaXX i PeSοS ρνhο+
mtd. Eoαο SX;αονι Vale ex Mediolano. xiiij. Kal. Nouemb res.
ertual M.cccc.xxxx.
:teg
ekn H (Eranc. Philellus Petro
cc. NMWMichaeli Militaris dignita-
tis uiro ac iurecoõſulto ſal. MVM
ſil a in me plurima officia & peuiuolentiã ſingularz
ſtens nlla unꝗᷓ apc me delebit obliuio. Nã & amabo te ſp
ſide/ & illuſtres ac præclaras uirtutes tuas qſi ꝑpetuꝰ ali
nutd s bucclator: prædicabo: diulgaboq; apc oẽs. Ingratꝰ ſane
ſaaus

ille mibi uideri ſolet: qui non pleniore quodam ore de ab/
ſentis ꝗᷓ de præſentis amici laudibꝰ loquat᷑.Atqui præſen/
tem laudat: &ſi recte atq; uero id agit: aſſentationis tamen
crimini apud plæroſqʒ; uidetur obnoxius. Exiſtimatur em̃
id non tam ex animi ſentẽtia: ꝗᷓ alicuius uel ſuſceptnułſpe/
rati cõmodi gratia cumulatius facere:ꝗᷓ par ſit. Sed ne qqe
in alijs probare non ſoleo:in eo ipſe in præſenti peccauil-

ſe cenſear:qui te per litteras quaſi coram laudẽ: hac de re

ſatis ac ſuper. Nam quod ab me tibi debetur: melius fieri:
q̃ dici aolo. Scire admodũ cupio: quid iſtic apud uos geri/
tur. Non em̃ te latet:qᷓ ſummopere Senenſis reipu.quietẽ
tranquillitatemq; percupio. Quare cum aliquorũ hominũ
ſeditiones audio & conatus peſtiferos: doleo eqdẽ æque
ac debeo. Imprimis autẽ de VYrbano bellua. huic bello di-
cere uolui:certior fieri uolo. Increbruit enim apce nos præ/
ſtantem iſtum ac pudicum uirum & ciuem optimũ mori
decreuiſſe. Ild ego miratus ſum ualde. Nam quo pacto mo
riatur: qui nunꝗ uixerit. Verum ſiquã aliam mortem op/
petere fortaſſis inſtituerit: ꝗᷓ impuri & obſcœni homines
ſuiq; ſimillimi cõſuerunt: uelim ſuas res geſtas memoratu
dignas ad me perſcribat: quo eius nomen imortalitati cõ/
mendem. Et ut intelligas ſiquid etiã in hoc dicendi gene/
re Philelfus ualet:otattions tuncbee ad te dedi: quã fupe⸗
rioribus diebꝰ habuimꝰ i Thodeſchini ſepultura. Hãc aũt
ſi Vrbani ſacerdotaria iſta uxor audierit: nõ uereor fore:
ut cornigerũ uirũ ſuũ nõ hortet᷑ modo:ſed etiã agat conti⸗
nuo ad interitũ. Vale ex Mediolano. xiij. Kal. Nouẽbres.
M. Cccc. xxXXX. “”M .
Franciſcus Philelfus Auguſtino dato ſal.dicit.
Itteræ: quas heſterno ueſperi a te accepi:ĩceſſu ut

Kal. Sextiles: uix noſtras fores: xiiij. Kal. Nouembres tãdẽ
pullſauere. Monebis igit᷑: ne tam negligenter poſthac iter
faciant. Vereor tñ ne tuſcis delectatæ ficis aut etiam æmi⸗/
lianis: ꝓpterea ſeriꝰ ad nos ierint:ꝙ accepiſſent bonorũ fi/
coꝶ copiã nõ eẽ inſubribꝰ. Caſtigabis igit᷑ & ita iſtitues: ut
tibi malint:ꝗᷓ gulæ obſequi. Grata fuerũt: quæ ſcripſiſti oĩa.

iunt: teſtudineo uſæ ſũt. Nã ꝓfectæ abs te ad xv.

— –—.,8m

tet

gta
lipe
le
nim⸗

o

leab⸗
ſen/
nen
em
ſpe,
l⸗
n
bSet

5 betll
zulete
mI
vque
oll
pre/
mort
Om.
Wop/
mines

notatu

ni co/
gelle/
ge,
caut
ſote:
cont⸗
ebres⸗

ſot.

uut

d.

tide
citer
em/
riũ, ſi⸗
eszut
lioin⸗

— —
* ριπ1ιεσι A&ε T1 Toi &αε1οαοàâρ εdπν„ο
ν πωτοπ⅓½ε α Tα icαd&α iX&απιπſſν α
60Ao— I6 Kασ1 αππα ρωNπ α ονπεα äci
b&α☛υTH Oοππ1. Miratus ſum autem: ꝙ quas a te no/-
ſtras illas epiſtolas expectabam: non modo non miſeris:
ſed nec etiam omnino de ijs uerbum feceris. Dato igitur
ſi me amas: qce certe facis: iſtas ad me ſtatim omẽs. Hac re
nibil mibi potes hoc tẽpore præſtare gratius. Cauſam ſcri
pſi ad te prius. Vale cum parentibus tuis omniqʒ; familia.
Ego atq; mei oẽs ualemus recte. Ex Mediolano. xiij. Kal.
ouembres. M. cccc. xxXXτ½X„n
Franciſcus Philelfus Catoni ſacco iurcõſulto ſal.
Odie mibi redditæ ſunt litteræ a Theodoro gage:
uiro ſane tũ ingenio:tum facũdia ſingulari: ac pla/
0: quẽ nõ modo diligamꝰ: ſed etiã amemus. Quid
uelit: intelligo. Rem quantum erit in nobis:ex ſentẽtia cõ/
ſequet᷑.Sed tua & ope:& opera opus.ẽ At de his poſtea.
Ego libros noſtros uæbement᷑ expecto. Facito:ſi me amaſ
e ueſtigio ad nos aduolent. Cum Theodori epiſtola nul/
las tuas accepi litteras. Caue:ne te poſthac uel negligẽtiæ
uel moroſitatis accuſaturus ſim. Vale ex Mediolano. viij.
Kal. Nouembres. M. cccc. xxxXx.
–NEranciſcus Philelfus Gerardo Lan-
driano Cardinali Comenſi ſal.
△ Eciſti mibi rem ꝑgratam: qce; Philonẽ meũ ĩimo no-
ſtrũ ex Auriſpa recuperatũ ad me dederis. Qc au
tem Moſei uitã: quã idem Philo & copioſe & elegant apcł
græcos & græce ſcripſerat:in latiuum ab me tãtopere uer
ti poſtulas: & audiui libenter: & obtẽperabo libetiſſime.
lItaq; fatum puta: qc; iubes. Nulla te tua de meo erga te
animo fallet opinio. Iam operi me accingo. Vale ex me/
diolano.iiij.Ka. Nouembres. M. cccc.xxX. H
(Francilcus Philelfus Micolao
puteo Cremonenſi ſaAl.
Tſerius reſpõdi tuis ad me litteris: & breuius for-
taſſe ꝗᷓ uelles: quorum alterũ aduerſæ illi ualitudi
ni dato:qua duos circiter mẽſes: ułꝑ itercapedinæz

ambro

— —

laborauimus: alterum publicis meis ac priuatis occupa⸗

tionibus: quibus prope obruor. Legi autem tuas litteras
libenter qui mutuam inter nos adoleſcentiæ noſtræ be-

niuolentiam: conſuetudinem: diſciplinam complexus es.
Quod autem mirificis me laudibus extauleris: id ſingula⸗-
ri quadam & exuberanti amoris abundantia abs te facti/

tatum exiſtimo. Nam neq; uir amiciſſimus ſimulq; mode-

ſtiſſimus aſſentaris: nec iſtiuſmodi mihi eſt de me opinio.

Reliquã eſt:id tibi perſuadeas:quod & recte & uero po/

tes facere: te mihi eſſe cariſſimũ:& eo magis indies fore:

quo te animaduertero non obliuiſci Philelfum tuum. Va-
le ex Mediolano.iij.Kal. Nouembres. M. cccc. xxX.

(Eeanciſeus Philelfus Franciſco piccolpaſſo
Mediolanenſium Archiepiſcopo ſal. dicit.

Phœnice quid ſentiã: auẽ loquor:ſuꝑioribꝰ diebꝰ
corã cõmeutatus ſũ tecũ: deinde inueni nouiſſime
apud græcos buiuſmodi auẽ tꝑibus claudij Cæſa-

ris ueniſſe in Aegyptum poſt ſexcenteſimum quinquage

ſimumquartum ætatis annum: & ubi ipſa ſibi pyram uel
danoe loquendi more thecam: boc eſt loculum ex
Caſia & myrrha cõſtituiſſet: diem obiſſſe:ac demũ ex eo

uerme: quẽ uulgo prædicãt: reuixiſſe: & cõtinuo reuolaſ-

ſe:unde modo ad ægyptios deuolarat. Ad bæc cum ſan-

Gtiſſimi & eloquẽetiſſimi uiri Hieronymi nudiuſtertiꝰ epi-
paſſim lectito: in eam incido quæ ad præſidiũ in ſcri/

ta eſt. Hanc autem cẽteſimã decimãnonam inter epiſto/
las numerari puto: ubi cum alia plæraq; Hieronymus per

pulchre complexus eſt: tum de ipſo phœnice longe plura

commemorat: ꝗqᷓ Ambroſius. Ego tamen ſentẽtiam non-
dum muto. Verum quæ uoluptati fore tibi exiſtimaui:
uolui tibi mecum eſſe cmunia. Nam neq; in ægypto: ne-
q; in arabia illiuſmodi auem uſꝗᷓ uiſam arbitror: quippe
quæ mea ſententia nulla ſit. Cuperem iam ruris tædium:
aut ſaltem ſacietas te cœpiſſet: quo ad te ſalutatum & cõ/
mode:& frequenter accederem. Nam quo magis te ruri

—

cupa
teras
4 be⸗
ises.
gl
endi
noce⸗
o po
ſote.

Vay,

dieb⸗
ilhne
CA
quage
gel
Imex
exeo
olal⸗
wan⸗
inſann
iper
plora
noc/
mau:
torne/
iye
jium:
co/
e tull

contines: eo maiore tui deſiderio crucior. Idq; cum mul/
tis: uel potias cum bonis omnibus. Vale ex Mediolano
Kal. Nouembribus.M. cccc. xXXX[. l

ranciſcus Philelfus Catoni Sacco
LCLiureconluſkto ſal. diccct.
Vauiſſimæ tuæ litteræ mihi per ꝗᷓſuauiſſimæ fue⸗
rũt. Quod autem ais apud Senatũ noſtri diſertiſſi
Ami Theodori gagæ mentionem habitam fabulæ.
unꝗᷓ Philelfus didicit uerba dare non modo amicis: ſed

ne inimicis quidem. Nulla mihi prorſus ſpes eſt: ut uir iſte
publica pecunia ob id muneris donetur. Cauſam diebus

proximis ad te ſcripſi.Sc ribis me a Theodoro tris ad meã

unam epiſtolam litteras accepiſſe. Non tris dũtaxat: ſed

mille & ampliꝰ litteras accepi. Nam unis illis quas litteras
ad me dedit: permulta elementa perſcripta fſant. Quare
non tris poſthac: ſed ternas dicito: ſi & Priſcianum: & Tul

lium: ꝗᷓ & Bartbolum & Baldũ ſequi malueris. Ego inquã

cum binas ad Theodorum noſtrum litteras in hũc diem
dederim: unæ tantum ſunt mihi ab eo redditæ. Tu autẽ
de tuis litteris multa quidem dicis. At Philelfus tibi non

credit. Nam neq; negociando me: neq; ociando fuperes

in ſcribendo unꝗ. Proinde ſi te negligentiæ aut uolupta⸗
tis accuſari uolueris: & amiciſſimi & diligentiſſimi homi⸗
nis officio fungere. Quod Furipides noſter tuam biblio/
thecam egredi nolit: nequaꝗᷓ miror. Repperit enim fortaſ
ſe: quibꝰ oblectet᷑.At ſi α ιπαμιας ad nos redierit: ilico
eijcietur foras. Quod te illi ſocum comitemqʒ; polliceare:
gaudeo: modo ſeuerinum quoq; cum cenſerino ne negli⸗/
gas. Nam quod aduolet Euripides: nequaq moneo: quo/
niam ſi altius fortaſſe humilia exoſus tolleretur: periret
igni. Quæ tibi debeo: perſoluam. Quare ne me in forum
protrahbas: uelim. Vale & me tuæ pudiciſſimæ uxori com
mendato. Theodoro noſtro ſaluten dicito. Ex Mediola⸗
no pridie nonas nouembres.M. ccCcC. XXX,
Franciſcus Philelfus lacobo
Caſſiano prel bytero ſal.

On tam mihi moleſtum fuerat:ꝙ ſerius meos mibi
n libros reddẽdos curares: ꝗᷓ in præſentia & iucundũ
eſt imprimiſqʒ ſuauiſſimũ:ꝙ tam modeſte tãqʒ ꝑhu⸗
mane litteras ad me dederis: ꝗbꝰ te nõ modo expurgaris:
ſed totum ſane meũ & eſſe & fore oſtenderis. Quare cum
tuam excuſationem tum multo magis teipſum nõ muitus
admitto.ltaq;ʒ uel uictorini noſtri:uel tuijpſius cauſa oĩa de
me tibi potes affatim polliceri: quæ & uſui tibi: & honori
futura ſint. Et de his ſatis. Venit iſtuc nuper ut ſcis: Theo/

to ſcio:nõ amabis ſolum:ſed cumulatiſſime amabis: tamẽ
mea etiam cauſa: uelim ita ames: ut nulla prorſus fieri que/
at ad amorem acceſſio. Hoc erit mibi tam gratum:ꝗᷓ quod
omniũ maxime. Vale ex Mediolano. xvij. Kal. decẽbres.
Franci. Philelfus Catoni ſacco iurecõſulto ſal.
Irũ eſt qce uidi ſomnians. Dici mibi a Minerua ſum
uiſus nocte ſuperiore. Cato in te tuꝰ aliqd monſtri
aaallt. Nã ꝙ libros tuos neq; dedit ad te abſens: neq;
reddidit præſens: neq; adueniẽs uerbũ fecit: aliud nibil eſt
niſi ꝙ alteri cuipiam neſcio cui: maluit iniuſte: ꝗᷓ tibi iuſte
gratificari. Vale ex Mediolano. xvij. Kal. Decembres. M.
cCccCC. xxxX xX. “
Franciſcus Philelfus Simoni Arigoni ſal.
Vam epicuride uoluptate ſentẽtia te delectat: tuæ
Nã alteris animi: alteris corꝑis uoluptatẽ ꝓſecutꝰ
es. Ego autem ſi utriſq; nõ mediocriter ſum delectatꝰ: lit-
teris tamen longe magis:quæ non ſolum in me laudando
ſingularem tuam erga me beniuolentiam: & eximia m pi⸗
etatem præ ſe ferre uiſæ ſunt: ſed ingenij tui facundiæq;
præſtantiã perpulchre referebant. Itaqʒ & benignitati tuæ
& diſciplinæ æque gratulor: atq; tuo amore mibi plurimũ
gaudeo. Teq; etiam atq; etiã hortor: ut ueluti cumulatiſſi
me facis uirtutis: & doctrinæ ſtudijs te totum dedas: ac

Me autem tibi totum aſcribe: uel abſq; munuſculis tuis

dorus gages: uir certe & diſertus & eruditus: quẽ &ſi cer-

ad me heſternæ litteræ & ꝑdices facile declararũt

dedices. Euades enim & in clarum & in eruditiſſimũ uirũ⸗

N.

Stmibi

cundä
bu⸗
gari:
tecum
inuitws
ouce
honoti
Theo⸗
ſicet⸗
tamẽ
U6/
.

Nes.

d.
mnlun
mon
wideß
niblek
ſbi
res.

rte
Caratit
Reon
tel
chne⸗
niampe
ndieg
itu⸗
tinit
anch
lsac
uiri⸗
tus

Vale Mediolani ex ædibus noſtris.viiij. Kal. Decembres.
M. cccc. xxxx.
—. (rãciſcus Philelfus Catoni ſacco iurecõſulto ſal.
tuxæ mihi litteræ primũ: ac deinde libri: quos abs
“r te tãtopere expectabã: redditi ſũt. Vtraq;ʒ ſane res
uoluptati mihi ꝑmagnæ fuit: at illud perꝗmaxie q;
meis illis ſupioribꝰ unis litteris e ſomno te excitaſſe ſum ui⸗
ſus. Non em̃ oportet hominẽ amiciſſimũ ĩ amicitiæ officio
dormitare. Cato mi ſuauiſſime nihil ẽ te mibi ſuauius:nihil
cariꝰ. Facito:ſi me amas: ut certe amas unice: nũꝗᷓ poſthac
Mediolanũ petas: inſcio Philelſo hoſpiteq; & tuſ amãtiſſi⸗
mo. Miror:ꝙ ITheodorsnoſter nihil reſpõderit ad meas lit
teras: quas ultimũ a nobis accepit. Quæ ad peſſinã noſtrũ
ſcripſit & legi & ꝓbaui. Veꝶ &ſi nibil ẽ: qeᷓ minꝰſperem: qᷓ
ꝙ ipſe cuꝑit:& ego iprimis opto:curabo tñ ſedulo: ne ulla
ex ꝑte officiũ meũ deſideraturꝰ ſit. Et de hac re ſatis. Nos
iſtic iniuriola quadã urgemur. Pricipis lras ad tuos iſtos ſa/
trapas lectitabis: monebiſq;: ne uel oratori uel ſatyro ſto/
machũ moueant. Vale cũ pudiciſſima coniuge farcimini/
buſq; tuis. Ex mediola. pridie Kal. Decẽ. M. cccc.xxxx.
QEranciſcus Philelfus Simoni Arigoni ſal.
ſuperbia a me nihil alieniꝰ & gratitudie apcł me

A nihil antiquius. Quare cum tuis ad me officij ple

nis: hũaniſſimiſq; litteris rũdeo: non modo ſuꝑbiæ
crimen effugio: ſed etam nomẽ gratitudinis mihi perpul/

chre uendico. Mirifice amplector amorẽ tuum. Actua bu

manitate facillimiſq; moribus & modeſtia ſingulari dele/
ctor plurimũ.lIngenij uero tui uiuax præſtanſq; dexteritas
maiorẽ in modũ pergrata mibi & periucũda e. Video em̃
te tua illuſtri laude eã mihbi laudẽ allaturũ: quæ pulcherri/-

ma ſit & maxia. Nõ em̃ iſtiuſmmodi tuus ornatus: quo in lit/

teris uteris: mediocrẽ de te tuaq; facundia ſpem quãdam
pollicet᷑.ltaq; te etiã atq; etiã hortowut oẽm operã diligẽ-

tiãq; tuã eloquẽtiæ & humanitatis ſtudijs: ſicuti facis: accõ

modes.Magna em̃ animꝰ meꝰ de te præſagit. Vale Medi⸗„/

olani ex ædibꝰnoſtris. vij.idus Decembres. M. cccc. xxxx.

Franciſcus Philelfus Matroniano braſchæ ſal.
.

—

Vod me tuis litteris nõ mediocriter extuleris:feci
ſti tu quidẽ phumane & amice potiꝰ ꝗᷓ uero. Non
em̃ is ſũ: ꝗq meipſũ nõ norim. Sed tu illud ueriſſimũ
eẽ liqdo declaraſti: q uident᷑ poetæ fabulari:amorẽ ocu⸗
lis carere: æque em amicꝰ falli de amici iudicio: atq; de iimi
ci inimicꝰ plærũq; ſolet. Nã & hic odio: & ille amore nimio
affecte' ueritatẽ ne ꝗd internoſcere: facile tñ patior erratũ
tuũ:quippe quẽ longe malim amicũ mihi:ꝗ ſecus. Verũ il⸗
lud de me tibi pollicearis. Licet: te mihi eẽ cariſſimũ: & eo
fore indies cariorẽ:quo te familiarius uti potero. Munuſ/
culum autem tuum & ſi nequaꝗᷓ deſiderabam: non potui
tamen nõ uæbement᷑ ꝓbare uł Epicuri ſentẽtia: Nibil em̃
in eo ad uoluptatem defuit. Et amplũ erat & ſuauiſſimum.
Nolim tamen poſthac tam grandi ære obruas Pbilelfum
tuum. Nam bæc Satrapis & regibus: non pauco uiliq; cõ/⸗
tentis ac philoſophis dono mitti conſuerunt. Valæ Me-
diolani ex ædibus noſtris Kal. Ianuarijs. M. cccc. xX.

PFranciſcus Philellus Alberto Tancario ſal.

lo uiro nobili & prudentiſſimo iuriſconſulto & fa/
. miliaritas eſt: & inueterata beniuolentia. Hũc ue/
lim: nomine meo adeas: & quæ proximis litteris ad te ſeri
pſi: ei diligenter coram expona staddaſq;: quantum ꝓ tua
prudentia conducturum ad rem cenſueris. Vale. Ex Me/
diolano.iij. ldus lanuarias. M. cccc. xXXXi. .
ranciſcus Philelfus Alberto Zancario ſal.
Vod pluribus bortaris: libenter agerem: ſiliceret.
Sead nihil apud me licet: quod honeſtati aduerſe⸗
tur:plurima ſunt & maxia buiꝰ in me principis be⸗
¶ neſicia.ltaq; nunꝗᷓ patiar me ingratitudinis accuſari. Præ/
terea nõ eſt cõſtãâtis & grauis uiri quotidie mutare ſedes.
Vale. Ex Medliolano x. Kal. Februarias. M. cccc. xXRXt
Wranciſcus Philelfus Ioanni Cornelio a.
Jam mirifice deſiderem te uiſere atq; coramn allo⸗
breui cognoſces.Id aũt quur mihi tantopere coræ i
qꝗᷓᷓ potuiſti iampridem intelligere: is tamẽ qui tibi litte

On te præterit: quanta mibi cum Rhomæo pepu-

IiII

fei tras reddidit: uerbis meis exponet: quid uelim: quicq; fa⸗/
Non QRS o ſit opus. Putaui enim nõ tibi mo eſtũ fore:ſi antiquum
fimi. hoſpitem eadem: qua ſoles: hoſpitalitate ueniẽtem exce/
ede⸗ peris. Vale. Ex Mediolano kal. Februarij S. M. cccc. xXXX
gein ranciſcus Philelſus Petro Thomalio philo-
nimd ſopho ac medico ſal. MM
erti Vꝗdiui quæ ſcripſiſti omnia: & Barbari noſtri conſi
elih ium laudo & non minus tuum. llud tamen malim
de⸗ effectum iri: quoad eius fieri poſſit. Eſſet enim mul
in ⸗ to res tutior. Ipſi tamen uideritis: quid facto ſit opus. Vale
tli Ex Mediolano.xij. Kal. Martias.M.cccc.xxXXil.
lei ¶ TFranciſ. Philelfus Liberio bonarello eqti aurato ſal.
um. Stu quidẽ pietatis laudãdus: qc uel mortui patris
n ememoriã colas. Exiſtimo em me iccirco abſ te ama
gc Ari:quod ſcias: ꝗᷓ carus fuerim patri tuo rauiſſimo
Ne,. & dariſſimo uiro. Nam ille me:quoad uixit. cũctis beniuo⸗
oN. leentiæ & benignitatis officijs ꝓſecutus eſt: quare cũ Ioan/
nes marius filius tuã in ſe facilitatẽ & liberalitatẽ expoſuiſ⸗
l ſet:mirifice ſum lætatꝰ. Videre enim ſum uiſus me ueluti
opepe redijſſe in ſucceſſionẽ non ta m amiſſæ: ꝗᷓ intermiſſæ beni-
dr uoletiæ. Nam qc- in patre amiſiſſe exiſtimarã: intelligo in
fenen te filio recuperaſſe.Itaq; mibi plurimũ gratulor:qꝙ tam mi⸗
teſci rifice abs te diligar. Vt aũt intelligas: ꝗͥ tibi in am ore reſpõ
1ptun deam quod uelis: periculum facito: totus enim ſum tuus.
NW Vale.Ex Mediolano idibus Martijs. M. cccc. xxXX.
S Franciſcus Philelfus Franciſco barbaro ſal.
ſe WVmaniſſimã excuſationẽ: q ĩ Pxia es uſũs ẽpla: nõ ĩ⸗/
Icere it admiſi. Noui em̃ occupatiões tuas & priuatas: &
uelle publicas. Sed ſũ miratꝰ: qcł de libris noſtris ne anũ qdẽ fe/
pibe ciſti uerbũ. Itaq; rogo te: ut ad ea: quæ modo ſcripſi tibi: di
Prr ligent᷑ rñdeas. Vale. Ex mediola. x. Kal. Apriles. M.cccc.
ſedes xxxxi. FEranciſ. Philelfus Hieronymo bellãti ſal.
. Ereor idẽ accidiſſe tibi: poſteaꝗᷓ petieris Baſileã : qᷣc
trito ꝓuerbio uſurpari ſolet? qc diſtat ab oculo: di⸗
lceKk at a Por de. Nam cũ plura binc abiens es pollicitꝰ: nõ mo
4 ſ⸗ do es conflatum nulla ex parte diſſoluiſti:ſed uerſuram fa
bilee cis longe maiore fœnore. Nobis aũt nõ modo D iero In

II

—

epiſtolario mun ere ſatiſfactũ abs te nõ ẽ:ſed de uino quo⸗

q; nõ parũ diminutũ. Quæ tibi abeunti mandauimꝰ noſti.
Tuũ igit᷑ fuerit: ne fruſtra officiũ tuum poſtulaſſe uidea/
mur. Hugolino parmenſi ornatiſſimo equiti aura to: ac iu
reconſulto ſalutem meo nomine dicas: uelim: eundemq;
cõmoneas: ut cautior ſit: nedum exteris nationibus blan
diri cupit:& illis tacito animi iudicio nõ probet᷑: & ab ſuis
iure uitaperet᷑: Non em̃ uidet᷑ eiuſdẽ hominis cenſorẽ ge

rere:qui cenſendus ipſe ſit. Præterea qui ſe præſtat in ſuos

ingratum: qualis in alienos exiſtimet Quare ut probe ui/
uit:ita & ſentiat & loquat᷑ probe. Non em̃ par eſt pauco/
rum flagitia uniuerſis populis ac principibus uitio dare.
Sic em̃ & germanos bibulos:& francos inceſtos: & Hiſpa⸗
nos prædones: & Britannos edaces appellabimus: quoni/
am eoꝶ pauci: quidã aut in potũ: aut in prædã & ſanguinẽ
maxime alacris: aut in cibum intemperantis ſe gerunt.
Sic alia alijs crimina aſcribemus. Vel dicat obſecro quiſpi⸗
am:ubinã gẽtium reperiant᷑:qui uel animi:uel ingenij ma
gnitudine atqʒ; præſtantia: qui religione: qui ſanctimonia:
ui bonarũ artiũ ſplendore:qui omni deniqʒ uirtutũ ac lau
dum genere cũ Italis cõparari quæãt? Et ait Hugolinꝰ me.
us & imperiũ italiæ & pontificatũ ereptum: quaſi Roma-
norum & Italiæ minus ſit uel imperatores: uel pontifices
& diligere quos uoluerint: & reijcere quos uoluerit. Aut
ſe Romanorũ imperatorẽ profiteant᷑: quem Romanꝰ po/
pulus: quem Italia improbarit. Aut ueniat in Italiã iſte fœ-
lix totuis etiam terrarum orbis uiribus adiutus: ſinoluerit
Itali:ſi unus Philippus maria gener aduentum eius prohi/
buerit. Itaq; ſterũ atq; iterum uerba penſitet Hugolinus.
Nec tam loqui conſueſcat:q̃ recte loqui. Vale:Ex Medio
lano pridie Kal. Apriles. M. cccc.xxi.
ranciſci Philelfi Epiſtolarũ Liber Quintus.

& Oratori ſal.plu.dicdit.
ldeo te eſſe admodum ocioſum:utpote qꝗᷓ
a legum ac iuris ciuilis ſtudio tantiſper ue/
niã exorata: donec conſtitutæ uacationes

Franciſcus Pbilelfus Catoni Sacco iureconſulto

quo⸗
noſti.
Uüdea,
ni
leng
bln
s
big
nln
obeui
euco/
e,
l
nohi
in
tunt,
nimi
noni
jachuu
mme/
ma/
ſces
Aut
90
gele⸗
hluerit
pob/
nus⸗
edio

6.

N

te 4
fue⸗
ones

V

præterierint: te oblectandi gratia: ut es homo uoluptari-

us:ijs quæſtionibus obtuleris: quæ & iucundæ ſunt: & ho/

mine urbano minime indignæ. At ego nequaꝗᷓ reſponde-

bo tibi:ut Ariſtoteles: aut Plato: ſed ut Philelfus. Siquid
uero acutius uolueris: tuam iſtam Academiam conſules.
Sequar autem ordinem propoſitarum a te quæſtionũ. Et
primũ tu quidem petis: quid cauſe eſſe putem: ꝙ hebræi
omnes natura fœtent. Vtrum hebræi omnes: ut tu ais:
fœteant:an id minus: nibil compertum habeo. Sed quid
in cauſaeſſe quæat: ut nonnulli malum odorem: & plæriq;
bonum de ſe præbeant:poteſt utrũq;: in alijs natura ĩ alijs
more accidere. Nam qui cibo ſunt aut potu inferiores: ij
male concoquant neceſſe eſt. Ex concoctione autem ma-
la:aut morbi manant alij atq;ʒ alij: aut per ſudorẽe ea reſol/
uitur. At iſtiuſmodi ſudor: quem fœtulenta emiſerit con/
coctio:neceſſario odorem habet concoctioni ſimillimum.

Ex illiummodi autem bumore: ſiue is intrinſecus per cutẽ

emerſerit: ſeu in ſuperficie ſit membrorũ:triſtis ſane odor
exhalatur. Nec in hebræis id offenſionis magis accidit: ꝗᷓ
in omnibus: qui uiuunt incontinenter: ſiue cibi ac potus
incontinentiã: ſiue etiam aliter: ſed fortaſſe eo magis in he
bræorum genere: id uſu uenit: qe plæriq; oẽs mẽſarij ſunt
fœneratoriã exercentes: & ita nullis exercitati laboribus.
Quo fit: ut nimio ocio quieteq; marceſcẽtes:tetrum de ſe
odorẽ emittãt:ſit neceſſe.Contra aũt qui ſobrie tẽperãter
q; uitã agũt:ſeqʒ perſarũ more aſſidue exercent: aut equi⸗/
tando:aut ambulando:aut aliter ingenue. Hi certe nõ mo
do cũ male olent:ſed bñ potius.At ſunt ſane:ꝗq natura de/

lectãt odore ſuo: ut de Alexandro Macedonũ rege legit᷑:

cuiꝰ etiã ueſtimẽta: quæ eius corpꝰ cõtigiſſent: gratũ odo/
rẽ exhalarẽt. Id uero ob aliã nulla fiebat rõnem:ꝗ ob maxi
mum calorẽ corporalis illiꝰ tẽ peramẽti. Quare nõ ẽ mirã/

dũ:ſi qñq; Alexander in irã adeo exardeſceret: ut eos etiã

quos habebat cariſſimos iterimeret. Qcd tũ maxie accide/
bat:cũ ad naturæ feruorẽ uini æſtus ĩ potu accederet. Nã
ex non adulterato naturæ calore cũ alia bona & utilia per-
multa:tũ ſuauiſſimꝰ odor gignit᷑. Quæ quidem res uel ea
i iij⸗

ratione probari poteſt: ꝙ & caſiæ: & cinnama: & thus & ⸗
cætera buiuſmodi odorifera pigmẽtorũ genera nõ niſi in
Arabia & calidiſſimis regionibus oriunt᷑. Quod ſi hi:q ſũt 8
ealido corporis tẽperamẽto natura bene olent:ij neceſſa-
rio olent male:qui frigido ſunt & humido: ut de pituiticis 1
licet intueri. Quo in genere populi ſeptẽtronales fere ſũt 4
omnes qui ad frigiditatem & humore temperamentiubi
uitæ quoq; ac uictus incõtinẽtiã adiunxerit: omni ſãũt nau-
ſea tetriores. Quod autẽ petis ſecundo loco: qua ratione
fieri cenfeam: ut autumnali tempore appetentiores ueſcz
di ſimus:ꝗᷓ alijs anni temporibus.Ad id quoq; quid ſentiä: 1
nõ ambigã tibi oſtendere. Sunt qui arbitrent᷑ id accid ere
. copia atq; uarietate illorum fructuũ: qui per idtẽporis eæx 6
arboribus manãt: ut ſunt mala: pyra:pruna:caſtaneæ: mok
luſcæ:ficus:uuæ: ſorbula:muſpula: cæteraq; huiuſmodi ꝓpp
pe innumerabilia pomorũ: nucũ atq; bacarũ genera. Naqq
iſtiuſmodi eſculentorũ illecebris guſtus delectatus ut ſto/ w
machum ueluti ad ea admittenda inuitat: ita ad cõcoquzz,
dum reddit ardentiorem: quibus etiam bumectatus uen.
ter: quod ſuſceperit:& faciliꝰ deijcit & celerius. Vnde ſto/ Dẽð
machus onere uacuus aſſidut appetit impleri. EBam uero 1
rõnẽ nitunt᷑ cõfirmare ex ægrotati cõſuetudine: qui per
bmõi fructuũ eſum recuperat uefcẽdi appetitũ. At huiuuu9·
modi mihi cauſæ autumnalis edacitatis minime ꝓpbantur.
Pyrorũ em & ficuũ:& uuarũ ſimiliũq; fructuũ eſculenta & 5
hum ectant ſtomachũ:& frigidiorẽ efficiunt.Id autẽ ut coo⸗ &
coctioni detrimentoſum eſt: ita etiã comedendi appetitä n
aufert.ltaq; alia mibi cõmodior occurrit & probabilior ra- 4
tio Autũnũ æſtas anteceſſit. At ꝑ æſtatẽ intimus ille calor 6
noſter & propriꝰ: quo naturalit᷑ alimur: diſpergit᷑:fitq; im2
becillior ac rarior.Idẽ ĩ autũnũ cogit᷑ rurſus:receptuſq;d pe
nitus intra corpus propter eius denfitatem atq; refrigera⸗ i
tionẽ exteriorẽ uim ſuam roburq;ʒ reaſſumit. Præterea ecc A
p æſłatẽ magis utimu: potu ꝗ cibis: item humidioribꝰ ob
caloris magnitudinẽ: natura in autumnali tꝑe mutationis
cupida cõtrarium quærit.Itaq; nos maiore afficit fame:ſich
cunq; alimentum corporis reddit temperamẽto. Quidue n

thusc
öniſtin
higſät
eceſla⸗
ſtuticeis

kere ſit

ventiabi
ſütnar-
ratione

Suelce
lentii:
ere
Pex
wol
p,„
Nig.
tſto⸗

oce
le .

ddeſto k

m uero
guper⸗

ulul⸗
intat.

uta &
eut c
ppetti

ltort-

ecalot
gin⸗
Uchpe⸗

iger

reꝛci
boob
tionis
e:ſi
gidue

cis. Vale nonis Aprilibus. M. cccc. xxXπ;.

V

ro in cã rear eſſe:ut Cygni in anima efflanda & ſonoriꝰ ca/
nant & dulcius: dicam audacter: qg; ſentio. Neq; me hoclo
co deterrebit ab animi iudicio Platonis auctoritas: apud

que diſputat Socrates. Cygnos iccirco in morte ſonantius

canere ac melius: qm tum maxime ꝓuideant imortalitatẽ
animorũ.At ipſe id puto natura fieri:quæ ſtudioſa conſer/

uandæ ſui: uitales omnis ſpiritus per corpus diſperſos cõ⸗
trabit ad cor: tanꝗᷓ ad arcè uitalis præſidij ac roboris. Sed

ubi natura fruſtra diu multumq;ʒ luctata: neceſſitati parere
tandẽ cogit᷑:ſpiritus illi deſerta cordis ſtatione: emergen⸗
tes impetu quodã intrinſecus per anularis illos longiſſimi

colli ambitus ad os ipſum: ſonũ quẽdam pleniorẽ efficiunt
muſici cantus ſimillimũ. Ad poſtremũ autẽ quæſitũ ẽ a te:
quid remedij afferre quæat:quo minus ꝗs ebrietate ſuꝑet᷑

in liberiore cõuiuio: quod Sra °ιπ οπ1ορ ſympoſion

nominãt. Et ad iſtud quoq; facilis eſt reſpõſio. Druſus ger⸗
manicꝰ Tyberij Cæſaris frater: ut erat uir & liberalis & gra
tioſus:iſtiuſmodi tuo conuiuij genere delectari ſolitus tra⸗
ditur. Conuiuis autem reliquis ebrietate correptis: ſolus
medicus uino ſuperior eſt inuentus:cũ is tamẽ longe ma/
gis ꝗᷓ alios ꝗſq; ſeſe potu obrueret. Sed poſteaꝗ E aladuer⸗
ſum conſueſſe medicum anteaꝗᷓ bibere inciperet: ueſci ſꝑ
quinq; aut ſex amaris amygdalis: ubi id facere eſt a Dru⸗-
ſo prohibitus: mox poſt paruum etiã potum ebrietati cõ⸗
ceſſit. Potes igitur etiam tu: quãdocunq; uel germanos uł

burgundiones tuos: qui & ipſi quoq; ex germania olim ꝓ2⸗

fecti: in Gallia conſederunt:iſtiummodi cõuiuio acceperis:
ſolus uideri ſobrius:ſi uolueris per huiuſmodi amarorum
eſum amygdalorum uino iter probibere in uenas. Quod
ſihuiuſce rei quæſieris rationem: ea mibi uidet᷑ eſſe: ꝙ uis
amaritudinis naturaliter deſiccat: atq; conſumit humidita

tes. ſtaq; ex omnibus liquoribus amarus maxime guſtum

offendit (ut ait Platoyutpote ꝗliguasuenulas: quæ & mol-
les ſunt:& rariores contẽdit:humiditatibꝰ ex ariditate re⸗
ſolutis. Videmus etiã hulcera: amaris medicamentis exte
nuariac purgari. Sed hæc phyſicis relinquamus & medi-

4 .
5 2
4

Vm indignũ exiſtimarẽ: ut qui præſentia eſſem a
te diictus:nõ æque ſermõe litterario quãdoq;ʒ cõ/
iũgerer: ut beniuolẽtia & obſeruãtia ſemper ſum:
bæc uel paucis ad te ſcripſi: ac ne id ꝗdẽ: qd noui quicꝗᷓ ac/

ciderit: ſed ne fortaſſe negligẽtia qᷓpiã id accidiſſe opinare/

ris: hoc ẽ: ne propter nouos quotidie amicitiæ amicos ue/-
teres: eoſq; beneficos oblitꝰ poſſem a quoꝗᷓ iudicari. Ego
te mi Daniel & amaui ſemper & colui: quippe qui multi⸗
plicis tuas præclaraſq; uirtutes admiratus ſim: & admirer:
ac tuã uel humanitatẽ: uel officiũ in meis honoribus atq;
emolumentis perſpectũ uſq; habuerim & cognitũ.ltaq; ti/

pi:uelim: pſuadeas ita me tuũ eſſe ac fore: ut alium quenqᷓ

omnium maxime. Neqʒ; fieri unꝗᷓ poſſe incrementis ullis
blandicijſue fortunæ: ut ueteribus amicis nouos aliquos

anteponam. Id tam & ſi pro tua prudentia latere te non de
bet: uolui tamen: ut mea etiam confeſſione atq; teſtimo-

nio liquidius teneres. Vale ex Mediolano.v. idus Apriles

Franciſcus Philelfus Petro perleoni ſal.

ſbytero erudito ac diſerto: & amice & diligenter.

certior Ffiã. Solet em̃ qñq;ʒ uir iſte nõ minꝰ leuitatis moroſi⸗

tatiſq; præ ſe ferre ꝗᷓ diſciplinæ. Sed tu uteris:ſi ſapias: pru/
dentia tua: teq; & hominis ingenio accõmodabis & tem/
pori. Litteratura tibi ex eo cõparãda ẽ: nõ mores.De Ma⸗/

rio filio quæ ſcripſiſti: ex alijs quoq; didicerã. Fruſtra niti/
mur inuita Minerua. Tu hortare adoleſcẽtem aſſidue: ut

facis: nõ minus ad morũ integritatẽ & elegantiã: ꝗᷓ ad lit
teras. Cũ iſtic eſſem: diu multũq; ſtudui:quæſiuiq; diligen

ter comparare aliquid mibi ex Apollonij erodianiq; ijs

operibus: quæ ab illis de arte grãmatica copioſe fuerãt &
accurate ſcripta. Nihil uſꝗᷓ potui odorari. Nam a magiſtris

ludi quæ pubilcæ docent᷑: plena ſunt nugarũ oĩa. Itaq; ne-

q; de cõſtructione grãmaticæ orationis: neq; de ſyllabarũ

quãtitate: neqʒ de accentu quicꝗᷓ aut perfecti: aut certi ex

Franci.Philel. Danieli uẽturio patricio ueneto ſal.

Ommẽæedaui te per litteras loanni argyropulo pre

Quãtũ aũt cõmendatio de te mea ꝓfuerit: fac: ut

to ſal. iſtoꝶ præceptis bhaberi põt. Nã lingua æolica: quã & Ho/
lema merus: & Callimacꝰ? in ſuis operibus potiſſimũ ſunt ſecuti:
c) ignorant᷑ iſtic ꝓrſus. Quæ aũt nos de bhmõi rationibus di„-
erſum. dicimus: ſtudio noſtro diligentiaq; didicimus: quãuis mini
ic O me negarim nos ex Chryſolora ſocero adiumenta nõnul⸗-
pinare⸗ la accepiſſe. Sed noſtro: ut ita dixerim: marte ad calcem
cos ve quoad eius fieri potuit: ꝑpuenimꝰ. Quare non mediocriter
ri lo⸗ me iuuaret:in uiros illos quos modo memineramus: inci/-
mule⸗ deres: quo ſitim hãc oẽm nõ leuarẽ ſolũ: ſed ſedarẽ oĩno.
mier: Tu de tuis rebus oĩbus litteras ad me dato aſſidue. Vale.
g Ex Mediolano. idibus Aprilibus. M. cccc. xxXXi.
gti (IVranciſcus Philelfus Nicolao cebæ ſal.
leñ Vi grandẽ pecuniã opinat᷑ ꝓdeſſe plurimũ bonis
ullis artibꝰ utpote quæ oẽm amoueãt neceſſitatẽ: pluri/
guos mũ falli᷑ mea ſnĩa. Quid em ꝓdeſſe quæant: quæ
ade quo maiores ſunt: eo hũana ingenia reddũt deteriora?Id
Nn⸗. aũt ita eſſe tu ꝑſpicuo es exẽplo:qui quo tꝑe eſſes pauper:
Vthen etiã inter maximas animi occupatiões atq; labores corpꝑis:

ſemꝑ aliqd:uel ſcribebas: uel lectitabas. Et quigga Qcii ſur⸗
ripere a negocijs poteras: id oẽ ad rerũ cognitione & lau/
datiſſimarũ artiũ ſtudiũ cõferebas. Itaq; tuo ipſe ingenio

ſopre⸗ Iar! 1 P i
ne, præſtantiſſimiſq; moribus delectatꝰ:qua tẽpeſtate merca/
c:t turæ gratia ꝓficiſcebaris in Mediã ac Perſida: tibi tanꝗᷓ ſu

wol⸗ auiſſimũ uit æ comitẽ eum Ciceronis codicẽ dono dedi:qꝗ
de quæſtionibꝰtuſculanis inſcriptus eſt. Tu aũt nunꝗᷓ præ/

l termittebas inter moleſtiſſima etiam negocia tua uſq; ali /
ect quid ad me ſcribere & te & amicitia noſtra dignũ. Nũcau/
anii/ tem poſteaꝗᷓ pecunioſior factus es: neqʒ reſpõdes unꝗqᷓ ab
neiut me perſæpe litteris ꝓuocatus: neq; lectitandis libris ut au/

alt dio: operà ullã indulges. Sed totꝰ es in lucro. Itaq; nõ poſ/
ſum nõ odiſſe diuitias tuas quæ nõ modo mihite: ſed ipſi

etiam tibi abſtulerunt. Niſi fortaſſis una cũ paupꝑtate & fa⸗
tcd cilitate abs te oẽm humanitatemq; abdicaueris: factuſq; ſis
rs ſuꝑbior. Quid em̃ aliud opiner cum nihil rñdeas? Q&ò ſi ali
ue⸗ ud eſtĩ cauſa: cui neceſſe eſt inſeruire te: fac: ut ſciam: quo
S uel ignoſcã tibi: uel miſerear tui. Vale.Ex Mediolano.iiij.

ie Kal. Maias. M.cccc.xXXxi.

3 Eranciſeus Philelus loanni lario flioſal.

ſunt res hãũanæ mutabiles oẽs ac fragiles & ca⸗
dacæ: Thbeodora Chryſolorina mihi dilectiſſima
uxor:& tibi mater indulgẽtiſſima ad ꝓximũ quin⸗
tũ Nonãs Maias: qꝗ dies erat Mercurio dicat? hoc ipſo an-
no:qui eſt a natali Chriſtiano quadrageſimus primus ſu/
pra milleſimũſnaturæ deoq; conceſſit: id quod mihi adeo
acerbũ fuit:ut in uita nibil potuerit accidere acerbius. Scio
me tibi fletus ſingulſtuſq; nũciare.Nam ne ip̃e quidẽ potui
me a lachrymis cõtinere. Cæterũ qm ea lege neceſſitateq;
nati ſumus: ut oẽs aliqñũ moriamur: æquo aio tantum hoc
uulnus feramus: neceſſe ẽ. Tu fac:ad nos qᷓprimũ reditũ
matures. Nam nihil eſt:ꝙ iſtic diuti? tẽpus teras:qñquidẽ
in litteraꝶ ſtudio quarũ gratia Cõſtantinopolin es ꝓfectꝰ.
non modo non proficis: ſed etiã quæ ab nobis abiens didi-
ceras: amiſeris uſq; adeo ſtudioſum te diligentẽq; præſtiti/
ſti. Vale.Ex Mediolano pridie Kal. Iunias. Anno a natali
Chriſtiano.M.cccc.xxxxi.
— Franciſcus Philelfus Catoni Sacco iurecon. ſal.

—

Vis te non amet: atq; ma gnifaciat Cato:quẽ uideã
nibil omnino uelle ignorare? Sunt nõnulli ordinis
tui homines:qui Bartholũ modo Baldũq; legerint:
quos certe minime cõtẽno: ſunt em̃ ad emungedas pecu/-
nias uel extorquẽdas potius licitatores minime uulgares:
aliud nibil curẽt: neq; pluris faciant diem: qᷓ noctem. Sed
tu ut es uir & acutus & grauis: nullis tenebris delectaris.
Sed uerſaris ſemper in apertiſſima luce ingenij atq; uerita
tis. Nihil tibi obſcurum: nihil reconditũ: nibil anceps:nihil
ambiguũ pateris. Quæris ab me duo ex prima quæſtione
M. Tul. Ciceronis: primũ quid ſibi uir ille eloquentiſſimus
uoluerit: apud quẽ ubi eſſet propoſitũ mortem uideri ma/
lum:cõtinuo ſubdiderit perinde atq; neceſſario cõſequẽs:
ſimalũ ergo miſerum. As enim id uideri tibi non ſatis do/
cteqʒ neqʒ acute dictum. Sunt em̃ plæraq; mala in homine:
neq; tñ eius ponderis ſunt:ut miſeꝶ efficiãt. Num illũ uiꝶ
dicemus miſerũ: inquis:qui ſũma uirtute præditꝰ & prima
rijs corporis atq; fortunæ bonis pollens: ſi aut interdũ ex

—
⸗
r

4UDNVW G

P edibus laboret:aut in maximis diuitijs uel equũ: uel bo-

Eea⸗ ueë amiſerit? Nã hæc etiã mala ſunt:ſed nõtalia: quæ tali at,
ſiin qʒ tanto uiro miſeriã importẽt.Petis ſecũdo loco: qd QAe/
ſydra fignificet. Nam eius quoq; uerbi mentionẽ fieri o
ar dem in libro-Paucis ad iſta tibi reſpõdeo: & de Clepſydra
rimũ:hoc em uerbum ẽ græcũ: qc a Clepto compoſitũ
ufi eſt & hydor. Clepto autem furari ſignificat ac uelo. Deſcẽ
iuin dit enim Clepto a Calypto:id quod ſignificat uelo: & inde
go apocalypto hoc eſt reuelo: unde habet᷑ apud loannẽ apo-
Hain ſtolum apocalypſis: quo uerbo reuelatio ſignificatur. Nã
306 ꝓpriũ furacis hominis eſt: qui Cleptes dicit᷑: uelare & ab/
hor ſcondere:quæ clam & per inſidias ſurripuerit. Clepſydra
i, uero duo ſignificat & fontem & horologiũ. Eſt enim fons
icͤ Athenis in arce illa Mineruæ quondã: nunc beatæ Mariæ
ec. uirgini conſecrata.Is per alueũ ſubterraneũ latentẽq; flu⸗/
lch, ens ſtadia uiginti: ſurgit tande in riuos ad uicũ phalereum
kt, FPrat præterea uas quoddã uitreũ: qe æqualibꝰ dimeſioni-
arli bus ſignatas horas oſtẽderet:ad cuiꝰ etiã fundũ erat fora-
men:qc aquã aptũ emitteret:& ita horæ ꝑ aquæ diminuti/ S
nſi. onẽ quot eſſent: uideri poterãt.ltaq; nõ abſurde ſiue de fõ
ucei te accipias ſiue de horologio: recte Clepſydra noĩatur:
Anis aquã aut uelet:aut furet᷑. Cæteꝶ ĩ pria Tuſculana eã ꝓ bo
nnt rologio intelligi oportere:haud ẽ ambiguũ. Vocata ẽ aũt
/ hora ab &ρρσ boros: quo uerbo urina ſignificat᷑: aiaduer/
tes: ſũ.n.in ægypto ꝑhibẽt:quo tꝑe ſacrificiũ quoddã eẽt faciũ
Qead dũ: hoſtia imolãdã ꝗᷓter ac uigeſies æqualibꝰinter ſe ſpatijs
tarb⸗ mixiſſe. Et ita hora nomẽ accepit ab boros.i-urina: qceidẽ?
Bertt etiã huros dicit᷑.Et illud quoq; ambigẽdũ nõ ẽ duplici di,
uhhi ci diẽ & natura: ꝗq noctẽ unã cũ die dimetiẽs: quattuor atq;
none uiginti horas cõplectit᷑: & arte:ꝗ integrũ bũc diẽ ĩ duas di/
mns uidẽs ꝑtis ex duodenis cõſtat horis:qua dimẽſiõe & roma
I ni uſi ſunt & bebræi. Ad alterã uero tuã quæſtione qua Ci⸗
ies ceronẽ uideris & obtuſitatis & inſęſtiæ accuſare: ille' cẽſeo
c/ rndẽdũ:ñ tibi: quẽ nihil ab re quærere ſolitũ aiaduerti ſed
ine: tuis iſtis ſophiſtis:ꝗ cũ oia noſſe uolũt exiſtimari:nihil ſciũt
ig oĩo, In oĩ & facultate & arte & ſcia. Principia quædã ueluti
da· fandamæta cõſtitui ſolẽt: ꝗbus cõceſſis: quæ inde manant

facile confirmantur. Academici quorũ auctor fuit Plato:&
peripatetici item: quibus & nomen:& initium dedit Ari/
ſtoteles Platonis diſcipulus: triplicia bona in hominis ui-
ta eſſe uoluerunt. Prima animi & ea ſane cæteris omnibꝰ
potiora.Secunda corporis:quæ tanto ſunt qᷓ animi deteri9
ora:quãto corpus animo eſt inferius. Tertia fortunæ: quæ
uo minus in noſtra poteſtate: eo cæteris bonis minoris
ſiint faciũda.Præterea in ſingulis huiaſmodi bonis eas dit᷑

ferentias eſſe uolunt: ut alia alijs præſtare arbitrentur. At

ſtoici quorum princeps fuit Antiſthenes Socratis auditor

condiſcipuluſq; Platonis id ſolum ac ſummum cenſuit bo
num:quod honeſtum eſſet. Quæ uero uel ad corpus: uł

ad fortunam pertinerent: neq; bona appellauit exiſtima/
tiue: nec mala: ſed indifferentia: quod & bene ac ſecun-
dum uirtutem ijs uti poſſemus & male atq; uitioſe. Ob eã
q; rem: tum commoda: tum incommoda nominantur.

Nec parum & nimis:nec plus & minus: nec exceſſum &

defectum ullum inter animi bona ſtoici eſſe uolunt: ut cũ
quid dicatur bonum: id conſtet omni bonitatis & ratione

& numero: & item malum: quod omni ex parte & abſolu/

tiſſime malum ſit. Cum ſolo igitur bono ſtoici humanã foœ
licitatem definant:ꝗᷓ rectiſſime Cicero ſtoicos ſecutus cum
propoſitum eſſet mortem uideri malum:reſpondit:ſt ma/
lum: ergo miſerum:id quod & ad propoſitionem & fortaſ

ſis ad ueritatem aptiſſime ſubtiliſſimeq; conſequit᷑: quan/
ꝗᷓ iccico fortaſſis ipſe nõ ꝓbas ꝙ podagra tibi nõ malũ mo⸗

do:ſed ſummũ etiam malum elſſe uideatur. Quod ſi teip/

ſum collegeris: aliter ſentias. Vale.Ex Mediolano.iiij. No

nas iunias. M. cccc.xxXXi.
Franciſcus Philelfus Saxolo pratenſ:i ſal.

cipe ſententiã meã. Fuit olim peloponeſus in uni/
uerſa græcia & uiris & opibꝰ pollẽs: nũc ijs uacua prorſus.
Nã ꝓ pt᷑ cõtinuas barbamrũ incurſiones incolarũq; igna/
uiã adeo eſt bonis exinanita oĩbus: ut præter unum Geor
VT. Ni⸗ Biun gemyſtũ uirũ certe & doctũ & grauẽ: & diſertũ: ni/
55 X Miho.

=ð
*

tua in peloponeſum: quã inſtituiſti ꝓfectione: ac

il inuenias dignũ laude. Principes eni illi pal æologi ipſi

N—

quoqʒ inopia preſſi ułſuis ſũt ridiculo ac prædæ. Itaq; præ/

ter unũ gemyſtũ cætera illic oĩa cõmiſeratiõis ſunt plena.

Accedit ꝙ lingua etiã ipſa adeo ẽ deprauata: ut nihil oino
ſapiat priicæ illius & eloquentiſſimæ græciæ. Mores uero
barbaria omni barbariores. Quare ſi me audias: non pelo/

neſus tibi ſed Thracia hocẽ noua Roma Cõſtãtinopolis
petẽda ẽ. Illic em & uiri eruditi ſũt nõnulli: & culti mores:
& ſermo etiã nitidus. Qcd eo tibi magis faciũdũ cenſeo q

neſciã:quãta ſit tibi Georgij gemyſti futura copia: ſi pelo/

neſum petieris. Eſt em iã admodũ ſenex: quiq; magiſtra/
tum gerit:neſcio quẽ. Cæterũ Conſtantinopolin petiturꝰ
poteris:ſi uidebit᷑: ad uirum ex itinere tãtiſper diuertere:
donec præſens ipſe coramq; diiudices & regionem & ui⸗-
ros. Vale.Ex Mediolano. vi. idus Iunias. M. cccc. xxxxi.
N EFranciſcus Philelfus loanni Auriſpæ ſal.
mo te uno accipiẽdo facilior. Te rurſus nemo diſſi
Ncilior dando. Tu me liberalitatis plurimũ laudas. Et
hãc uſttutẽ extollis oratione:ac recte tu ꝗqdẽ. Cæterũ quã
ipſe uirtutẽ tãti facere uideris:cur eã minꝰ amplecteris? Es
tu ſane libroꝶ officina. Sed ex tua iſta taberna libraria nul
Ius unꝗᷓ prodit codex:niſi cũ quæſtu. Quid tandẽ adeo te
libris ingurgitas? Quibus utinã ut par ẽ: utereris.Ego pe/
tij abs te Strabonẽ geographũ excribẽdi gratia: cũ mihi li

brarius eſſet domi. Reddita mihi ſunt a te uerba cũ aſſen/

tatione ꝑmulta: Ad rem aũt nihil. Petis a me nũc Sextum
Empericũ eius excribũdi gratia:gero tibi morẽ.Sed ea cõ
ditione ne mutuũ tibi iure doni aſcribas. Quare fac:ut ad
me meus redeat codex:cũ ſuo apud te officio functus fue
rit. Vale.Ex Mediolano.iiij. idus Iunias. M. cccc. xxxxi.
ranciſcus Philelfus Franciſco barbaro ſal.
Dhortationẽ tuã nõ inuitus audiui:quippe quino/
rim eam ꝓficiſci a beniuolẽtiſſimo ĩ me aĩo.Itaqʒ ha
beo tibi gratias. Verũ illud quoq; animo uelim:te/

cum uolutes:non eſſe in eius poteſtate: qui nauiget euxi-

num:ire ſæpe quo uelit: ſed qua uenti traxerint. Vale. Ex

Mediolano pridie Kal. Apriles. M.cccc.xxxxiſ.

—— ðð
— —

¶ Franciſcus Philelfus Leonardo luſtiniano ſal.

Ipoſſem tuo uti conſilio: nihil omniũ mallem. Sed N
qc te nõ latet: temporis habẽda eſt ratio. Quodgg lnn
N minus facit: is certe prudẽs eſſe nõ poteſt. Cætera fl
tecũm is cõmentabit᷑: qui tibi litteras red didit. Nã quicqdd Vn
eyxpoſuerit:id ab me totum profectum exiſtimato. Vale ilt
Ex Mediolano pridie Kal. Apriles. M. cccc. æxxXXi. At
¶ Franciſcus Philelfus Qatoni ſacco iureconſalto ſal. 9

Vto Mariũ filiũ diem prope apud te fore. Nã eũ
expecto quotidie. Debet eni ſoluiſſe ex Thracia:
eſtq; remigaturus per Padum. Qum iſtuc appule-
xit: aut ipſe tu ei conſule de equo: aut me facito ꝗprimum
certiorem: quo equum iubeam aduolare ad uos. Vale. Ex
Mediolano idibus Maijs. M. cccc.xXX?e...
¶ Franciſcus Philelfus Alberto Zancario ſal.
Olo:tibi unꝗᷓ ꝑſuadeas Alberte ancari eo me eẽ
◻ingenio: ut ſimul cum loco animum quoq; imutẽ.
Quinimo etiam cum ſum Mediolani: uideor uſq; Bono-
niæ agere: adeo me iſtiꝰ florẽtiſſimæ ueſtræ urbis memo-
ria tenet. Quid igitur de te putas: cuius ſuauiſſimi facilli/
miq; mores ſemper habitant mecũ die noctuq;? Quod ſi
minꝰ frequenter meæ litteræ ad te aduolant: id uel occu- J
pationibus meis dato: uel tibi fortaſſe ipſi: qui negligenti/
or factus es. Nam ſi ſæpius ad me ſcriberes: cogerer etiam
ipſe uim afferre meis: quibuſq; negocijs: ne te fruſtra ſcri-
pſiſſe iure queri apud me poſſes. lItaq; poſtbac quid tibi fa/
ciundum ſit: tenes. Velim: me certiorem facias de omni-
bus rebus tuis. Nam quanꝗᷓ uarij iſtinc rumores afferunt᷑:
ego tamen ea certiſſima eſſe arbitror: quæcunq; a te acci/
pio. Non enim ipſe es: qui aliud dicas: aliud ſentias. Proin/
de ſi de te me uelis tranquillo eſſe animo: fac: liquido intel
ligam: quo in ſtatu uerluris : ꝗᷓ uiuis & tibi & tuis. Idqʒ ut
facias: te etiam atq; etiã rogo. Nam de rebus tuis non poſ-
ſum non eſſe ſollicitus, Vale. Ex Mediolano. xiij. Kal. lanu
arias. Anno a natali Cbriſtiano. M. cccc. xxXXiij.
(ranciſcus Philelfus Ioanni Tuſcanellæ ſal.
n On eé te oblitũ & doctoris & hoĩs amiciſſimi: gau/
QAaeo maiorẽ in modũ:tibiq; habeo gratias: qc hoĩs

1Sed

ocg

Xtera
bicad
Ve

.
ltoſtl
braci:
ppale⸗/
imum

lex

meeẽ
Immo.
Hono⸗
meno⸗
iholi
oal
ſoccu⸗
gent,/
etiätn
Aſcti⸗
ſi⸗
ommn’

erunt.

teac
Proin⸗
gintel
ut
poß
llunu

gaw

hon

gratiſſimi officiũ præ te fers. Qd cupis certior fieri:quo in
ſtatu ſint res meæ: uerſor eqdẽ apud bũc meũ hũaniſſimũ
pricipẽ atqʒ optimũ & honorifice & ĩ maxia animi quiete.
Vnũ mihi mõ moleſtũ ẽ:ꝙ ethruſco potiꝰ delectat᷑ 'mõe:
ꝗ̊ litterario. Iſtacy neceſſe ẽ ea ſcribã:quæ iub et. Cætera mi/
bi belle ſũt oĩia. Vale Ex mediola. v. Kal. lan uarias. M. cccc
xXXXIIj. EE rãciſ. Philelfus Guarnerio Caſtellioni iure/
conſulto ducaliq; ſenatori ſal. dicit plu.
Tleporẽ: & capos: & ꝑdices: quos dono miſiſti mi
. pi cũ uidi libent᷑:tũ iucũdiſſime accepi.Nã Ingeni
um delicationibꝰ fouet᷑ abſonijs redditurq; acutiꝰ: & acci⸗
pere a te dona tali tãtoq; uiro nõ fit ſine laude mea. Recte
em̃ Horati: o & præſidiũ & dulce decus meum. Quãquã
ego:ut ingenue tibi fatear: daoc ſentio. Lautioribus iſtiuſ
modi eſcuùlentis non admodũ uti cõſueui: non ꝙ guſt“ mi/
bi ſit ruſticanus aut agreſtis: ſed qm uideor didiciſſe: quo
babitius eſt corpus: eo ingeniũ reddi craſſius. Quis aũt ne
ſcit iſtiuſmodi quibuſqʒ cibis corpora effici lautiora? Itaq; ſi
me amas: leuioribus munuſculis mecũ age: peponib: pru
nis perſicis: malis: pyris: uuiſq;: ac ficubꝰ:ne deterionẽ effi/
cias: quem meliorem debes. Vale Mediolani ex Xdibus
noſtris. iij. Kal. lanuarias. M. cccc. xXſij ; H”MVM
—. * ranciſcus Philelfus Leodryſio Cribello ſal:
NWod græca oĩa te delectãt: uł ea aſſequor cõiectura:

qd meis libris uteris ꝓ tuis ex illo uidelicet trito per-
uulgatoq; ꝓuerbio: I& Tœ iα0αορ *ι66.. Sed tu eo plus
facis: qc? mea ita ducis tua: ut mihi in ijs nullũ ius reliquum
eẽ uelis. Meꝰ Diodorꝰ iam annos duos éapud te. Nec tot
litteris repetitũ ire ad me pateris. At iſto mihi uæbemẽter
C opꝰ. Quare fac: eat ad me ꝗprimũ: rediturus ad te: cũ uo
les. Qꝗg ſi fotaſſis tenet᷑ ĩ fœnore: fac me certiorẽ: quo pe/
cunias ad te dem: ne ꝑpeat. Vale ex mediola. iij. Kal. ianuaz
M. cccc: XXi. QFran. Pbil. Saxolo patrenſi ſal⸗
Ollucẽ: quẽ petis: libetiſſimè ad te dare: ſi penes me
toret. Sed boſpitat᷑ iãpridẽ apud Harpyiã: boc eſt
Ppud lIoannẽ noſtrũ Auriſpam:qui ea cõditione libros ac/
— cipit mutuo: ut reſtituat nunꝗᷓ; Dabo tũñ ad eum litteras:

B

—

curabocq; uel humanitate uel iurgio: ut pollux redeat do-

mum:quem deinde continuo tibi mittam. Vale. Ex Me-
diolano:iij. Kal. lanuarias. M. cccc.xxxxiij.
— Eranctleus Philelfus Guiniforto Bargigio ſal.
ſanctũ eſt præceptũ & euangelicũ: ne alteri faci
amꝰ: qc? nobis fieri nolumꝰ. Id ꝑſæpe legiſſe te cer/
0 ſcio: es em totus ſimilis tui. Qu fit:ut magis mi/
rer nõ idem a te obſeruari: qc didiceris: Scis em̃ ab Ariſto/
tele quoq; uſurpatũ nõ ſatis eſſe uirtutẽ ſcire:niſi etiã boni

ſimus. Quid bæc ſibi uelit oratio: non te præterit. Tuũ igi/

tur fuerit ita moderari tibi: ut nibil quæſiſſe uidearis:quod
ipſe grauiter ſim laturus. Eſt mibi tecum a patre tuo erudi
tiſſimo illo optimoqʒ uiro familiaritas: quæ tibi ſanctæ atq;
inuiolate tuenda eſt. Vale ex Mediolano.iij. Kal. Ianuari⸗
AQA5. M. cccc. xxxXxiiſ.
— E. ranciſcus Philelfus Bornio ſalæ iurecõſulto ſal.
Vid egerim in cauſa amici tui: ex eodẽ ipſe debes
iam coram accepiſſe. Nam eſt a me nihil ſane præ/
termiſſum quod ad eius uel rem:uel dignitatè ꝑti/
nere ſim arbitratus. Et ut mea fert opinio: lõge plusẽ apqæ
hũc meũ clæmentiſſimũ principẽ mea opera conſecutus:
ꝗ̃ uel optare fuiſſet auſus. Tu ſi quid eſt aliud:qcł a me tua
cauſa fieri uelis:id ſi ſcripſeris:non ſcripſeris fruſtra. Vale.
. Ex Mediolano.iij. Kal. Ianuarias. M. cccc. xxXXxiij.
¶ Philelfus Phbilelfus Antonio Metello ſal.
Ommẽtationũ Florentinarũ dedi ad te libros tris.
Nam pluris nondũ ædidi: & ne id quidẽ mea cul/

alia mihi inſcribenda iubeat: quæ iudoctos potius: qᷓ uiros
doctos & grauis ſint delectatura. Vale Mediolani ex ædi/
bus noſtris.iij. Kal. LDanuarias. M. cccc. xXXxXiij.

Franciſ. Philel. Antonio Raudenſi Theologo ſal.

mianum ſcripta ſunt: dicam equidem brruiter: nec

meum de ijs: quæ in firmianũ Lactantiũ ſcripſiſti. Obtem⸗
Jperabo uoluntati tuæ:id qc etiã ſi minꝰeſſet abs te petitũ:

” .

pa:ſed iſtorũ potiꝰ: ab quibus princeps inducit᷑: ut

Vid ego ſentiãcle ijs: quæ abs te iu Lactantium fir/

tibi mentiar. Petis em ut audacter tibi aperiam iudicium

min⸗
ſerti
Vell
gene
leli
tati

ſpi
ta⸗
lan
ne
ſu
gla
euc

ſea⸗
perg
inte
etie

4

N
&⸗

. P l
lo⸗

lare
ſtor
len

I

eitdo⸗ minime ſubticuiſſem. Nõ ẽ boniuiri reticere ueritatẽ: præ
e, ſertim eam: quæ deprauata ſi fuerit: nocere pluribus põt.
Vellem equidẽ pater optime:ab omni iſtiuſmodi ſcribẽdi
. genere te cõtinuiſſes: neq;ʒ cũ inſanienti candido decebre

deſipere ipſe uoluiſſes. Id certe fuiſſet & ordinis & digni/-
tatis tuæ. Quæ em̃ ꝑ imortalẽ deũ phanatica ratio te com/

monuit: ut ꝑinde ntq infeſto quodã atq; inimico afflatus

teriſaci
etecer/
W

de. ſ piritu:in uirũ illũ do iſſimũ atq; diſertiſſimũ: tã inſolenter
iboni tã inſolenter:tã iniuſte:tã impie inuehereris:ut non res ſo/
ni lum pene innumerabilis: conſulto male interpreteris: ſed
nomen etiam uiri deprauare ſtudueris: utpote quẽ Lactẽ/
ug ſium pro Lactantio nomines? Nã de rebꝰ ipſis ꝗd loquar:

quas uel pueris notas: dum corrũpere laboras: te omnibꝰ
iic eruditis && grauiſſimis uiris ridulo præbes. Pudet me pro/
W fecto ea in medium proferre: quæ a te non inepte minꝰ ꝗᷓ
perperã notata ſunt atq; reprehbenſa. Rogo igit᷑ te ut hac

ltoſl in re Aurelium Auguſtinum imiteris. Retractauit ille uir

edene æque ſapiẽs ac ſanctus:quæ imprudæẽter errauit. Retracta
neſie etiam tu:ſi tibi conſtas: quæ ſciens uolenſq; male ſcripſiſti.
tte Quod ſi feceris:non modeſtiæ & uerecundiæ minus ꝗ ſa⸗
weipi pientiæ laudabere. Vale Mediolani ex ædibus noſtris.iij.
un Keal. lanuarlas. M. cccc. xxiiſ- .
meiu — (Eranciſcus Philelſus Saxolo pratenſi ſal.
Nal⸗ G Vid interſit inter ρ1πι ſtrateia penultima ſylla/
ba ꝑ ei diphthongon ſcripta & cũ accentu acuto: &
¶En1 Iiâ ſtratia penultima ſyllaba ſcripta ſine diphthõgo:
tostti⸗ & ultima ſyllaba accẽtuata:expediã breuiter. Quã nos ex
teni peditionẽ dicimꝰ in re militari: eã græci ραρπιι ſtrateiã
tu nominãt: Nam &&id ſtratia ſine dphthongo in penulti/
oma & cũ accẽtu in fine exercitũ ſignificat.iXiρνπωο chi⸗
Eedl/ liarchos uero ad uerbũ millenarius eſt: ſed in romanis hi/
ſtorijs ꝓ tribuno militũ ita ſemꝑ accipit᷑: ut Au ρρωπο
oll demarchos pro tribuno plebis. Vale. Ex Mediolano.iij
unn · k.aal. lanuarias. M. cccc. xxxXxxXxiiſ.
lner kranciſcus Philelfus Franciſco barbaro ſal.
nldun Iin On eꝗdẽ ignorabã fore: cũ Ryriacũ Anconitanũ
en⸗ tibi eſſem commẽdaturꝰ: ut diceres agi ab me acta

etiti⸗

quippe cui uir ipſe ſine ulla etiã mea cõmendatione com/

mẽdatiſſimꝰſit cũ uirtute ſua:quæ haud eſt uulgaris: tũ ea
diligentia: qua in ſuſcitandis mortuis unus omniũ primus
uti. Quẽ em̃ unꝗᷓ hmõi laborẽ ſuſcepiſſe aut audiuimus:
aut legimus: ut ex uniuerſo prope terraꝶ orbe quicquid ĩ
ullis uſquã lapidibꝰ notatum litteris aut græcis: aut latinis
unꝗᷓ fuerit: id reportarit ad noſtros. Verum eo is tibi boc
tempore gratior eſſe debet: qc ad te barbarũ refert non
nulla pulcherrima Epigrãmata: quæ apud barbaros Aſiæ

populos repperit. Ex quibꝰ ipſis habent᷑ plæraq; memora

tu digna. Quare bunc hominẽ ita tibi cõmendo:ut intelli-
as mibi quoq; eſſe cariſſimũ. Vale. Ex Mediolano. iij. Kal-
anuar ias. M. eccc. xxXij.
(IEF rancifcus Philelfus Leonardo lIuſtiniano ſal.
yriacus Anconitanꝰcũ Venetias peteret: : a me pe
tijt ut ſe tibi per litteras cõmendarem. Id feci eo li⸗
etius: qꝙꝙ nõ eſſem ignarꝰ hoĩem tibi fore nõ iiucũ⸗

numenta & eulogia: & epigrãmata: & alia plærac; ſeripta:
quæ ex lapidibus uetuſtiſlimis in Aſia Græciaq; collegit.
Hunc igit᷑ uirũ: ita uelim: & uultus bilaritate: & ſermonis
comitate excipias: ut eos ſoles quos dignos exiſtimas: ab

quibꝰ tuũ ſplendidiſſimũ nomẽ per orbẽ terræ lõge lateq;

prædicet᷑. Nũꝗᷓ em quieſcit Cyriac: qui eã ſibi ducit quæ/
ſtuoſiſſimam mercaturam: ſiquid ab primis illis uſq; arca⸗

dibus: quos ante ſolem & luna extitiſſe fabulant᷑ memo⸗

ria dignum inuenerit: in Italiãq; aduexerit. Quid ſit opus
facto: intelligis. Vale. Ex Mediolano. iij.K al. Ianuarias. M
cccCc. xXXiij .
CEF ranciſcus Phulelfus anni Auriſpæ ſal.
4 Tipſe bene babeo: & te ex litteris tuis bene uale⸗
re audio. Itaq; utriq; noſtrũ & gratulandum iuxta
& lætãd e. Id q& ut ꝗᷓdiutiſſime fieri liceat:uæbe/
menter opto. Vale ex Mediola.iij.Kal.Ianuaria S. M. cccc.
IxxXNX. MEFrãciſ. Philel. Iloannocio manetto ſal.
Ommunis ille familiaris noſter me corã monuit tu/

dum:præſertim ꝙ ferat ſecũ nõnulla priſcæ uetuſtatis ma

is uerbis: ut a barbadoris mibi cauerem: qm̃ occulti

V

en neſcio quid conſilij habent cum ijs hominibus:qui mihiuł
Ptlien tiullo errato meo infeſti ſunt. Habeo tibi gratiam mi loan
RH noci:qui nulla fortunæ incõſtantia deterreris: quo minus
Imus

cici mihi ſemper bene conſultum cupias. Cæterum eſto bono
ann, de me animo. Nam ita munitus ſum: ut nullæ hominum

tluni inſidiæ mihi poſſint incommodare:quippe qui & pruden/
bthiboe tiæ utor armis: & apud eum ſum principem:qui uel dor-/
kettron miẽtibus nobis:omnia rimetur: omnia cuſtodiat: adeo ut
orgſt nullus omnino ſit locus inſidijs. Conſilium tamẽ tuum nõ
neddd modo non contemno:ſed facio plurimi:amplectorqʒ libẽ-
tinel/ tiſſime. Et operam dabo: ut re ipſa intelligas nibil fruſtra
ifka, ſcripſiſſe te. Vale.Ex Mediola.iij. Kal. lanuarias. M. cccc.
xXxXXiij. ðèðUͤ H J
voſt. ¶EFranciſcus Philelfus lacobo cõſtãtino egti auratoſal.
mehe ANas tandem aliqñ litteras tuas accepiſſe me duco
geol⸗ equidẽ miraculi loco:putabã em̃ te nullũ iam eſſe:
lgc Aqd tãdiumihil pro tua priſtina conſuetudine mecũ
Narsne obſtreperes. Cæteꝶ ita ſolent plæriq; omẽs fortunati qui
ſoipnt Iætiſſimis in rebus nõ amicorũ modo:ſed ſui ipſorum ob⸗
colegt. liuiſcunt᷑. Qd aũt mihi fortunã meã gratularis: id tibi licet
ſermonis facere merito.Sũ eꝗdẽ apcł ſapiẽtiſſimũ munificẽtiſſimũ⸗
ingtb q; huius tẽpeſtatis principẽ:& eundẽ optimũ ſane uirũ du
rehteq cem hunc Mediolani Philippũ Mariã. Petis ut huic te &
ituc⸗⸗ notum & cõmendatũ faciã. Id mihi facillimũ factu eſt. At
ſatc faciã certe.Verũ mihi declares uelim:quæ tibi ſit men §19
me / cogitat“ tui: quo intelligã: quid tibi agendũ ſit. Hæc a me
ſtopes ſunt nõ temere ſcripta. Si te mihi penitus recluſeris: pote/
isH ro tibifortaſſe conſiliũ dare nõ inutile. Vale ex Mediola-
no pridie kal.lanuarias. M. cccc. xxxiij. ̊ðD
. . Franciſcus Philelfus Alberto Zancario ſal.
e vale/ Eſiderare te litteras meas æquo aio facileq;ʒ patior.
midxi ꝗppe qui exiſtimẽ abs te amari me plurimum. Mi⸗/
tuxbe ror tñ ꝗd ſerius adeo mihi ſctibis. Cauſam reijcias:

ſcio:in occupationes tuas.At debes me quoque arbitrari

Mccc⸗ HM

oſal. minime eſſe ocioſũ. ltaq;ʒ officiũ meũ aut tibi nõ ẽ accuſan/
nuittu⸗ dum: aut tuũ tibi minime probandũ. Vale. Ex Mediola-
occul. no pridie Kal, lanuarias. M. cccc. Xânπwäij- HZ

Franciſcus Philelfus Bornio ſalæ iureconſulto ſal.
FEriucũde fuerũt mihi litteræ tuæ uel pbreues: fuiſ
ſentq; longe iucundiores: ſi atticũ te ꝗᷓ Laconicum
maluiſſes. Cæterũ ne ſis me quoq; breuitate ipſa ſuperior
Vale. Ex Mediolano pridie Kal. lanua. M. cccc. xxXi.
(kran ciſcus Philelfus Pallanti Strogæ equi/

i aurato ſalutem.

de muſis & lr̃is: neſcio ꝗd nobis uerẽdũ ſit: quo mi/
unus priſtinã illã noſtrã & familiaritatẽ & beuiuolẽ/
tiam mutuis litterarũ officijs repetamus: Sane plurimum
me delectat: ꝙ te totũ philoſophiæ ſtudio deditũ audio.
Quid em̃ magno uiro dignius? quid illuſtrius? ꝗd etiã iu/
cundius: ꝗᷓ aſſidue animum alere bonis artibꝰ? Quæ fortu
næ appellant᷑ bona: fluxa oĩa caducaq; ſunt. Solum animi
bonũ:quod in uirtute poſitũ eſt: & in rerũ incõmutabiliũ
totiuſq; naturæ ꝑſpicietia reddit humanũ genus & imor/
tale & beatũ. Itaq; nõ poſſum nõ maiorẽ in modũ laudare

inſtitutũ nobiliſſimũ tuæ pacatiſſimæ uitæ. Tibiq; uæbe-
menter gratulor: æquanimitatẽ tuam prudentiſſimũq; cõ

ſilium: qc aliqñ te totũ tibi uendicaueris uacuus omni ſtre
pitu & faſtidio ambitionũ ciuiliũ & hũanarũ ſollicitudinũ.
Vtinã idem mihiliceret hoc tẽpore: q tibi uni. Quatenꝰ
tamen licet: ipſe etiã uiuo mubi. Et quicquid ab officio ſur/
ripio mihi ocij: id totũ philoſophiæ dedico. Mecq; ad ſcri/
pendum conuerti totum: quo nõ præſentibus modo: ſed
etiã poſteris natus fuiſſe uidear. Vale. Ex Mediolano Kal.
Martijs. M.cccc. xxXX wiij. .
ranciſ. Philelfus Iacobo Conſtantio
equiti aurato ac iureconſulto ſal.
meqdẽ ſuauiſſimas tuas litteras fuauiſſime oſcu
latꝰ:utpote quas refertas ad me dediſti cũ tuis ſua⸗
uiſſimis ſallbua tum exuberanti quadã erga me be
tia. Quod autẽ cauillaris me: quoniam opulẽtior
factus ſim: oblitum eſſe tui: uideo te qurbaniſſime iocari
mecũ. Nam quo pacto obliuiſcar tui: quẽ & Senæ primo:
& dein Bononiæ: cum utraq; in urbe prætorem urbanum

1

NVm nibil nos inter nos ſimus aliud cõmentaturi qᷓ

6⁶

tiot

ltoſal.
les:fuif
nicum
periot

enmmi
Papon
beuiol⸗
umimum
iaudo
lü io/
ebortu
nmimi
abciä
Niwor,
Inndne
gurbe
mügco
mnnilre
tni.

naten⸗

co lur/

14 ſcri B

oColel
nobie

me Nſeu
tuolun
Ime he
jocart
pimo⸗
ann

gereres:nõ modo ſtudioſiſſimũ mei: ſed qq tuæ erat hũ
nita iis obſeruãtiſſimũ eſſe aiaduerterim. Qc autẽ ais me
Pbu ene facricie⸗ tu ſane ingeniũ meũ: quẽ noris a nul/-
een tilt. ienũ a cumulandis pecunijs. Nec me latet
eſfe onullos: qui mihi uitio dent meũ hũc rei pecuniariæ
3 tspti præſert ſtime dinitias in oẽ uitæ genus ex/
ge⸗ te pi müzeike e eas dicãt ornamenta pacis & ſubſi
——— 30 mihi bellan dũ nunꝗᷓ cenſui: nec item uo/
Reniener asogarte pondere laceſſitus. S ed huiuſmodi
õ e gerit᷑:nec iaculo ſed lingua & arundi
tur i eli uitijs ẽ opus. Nam in pace mihi ea uide-
uar 3 doctrinæ: quæ dicendi copia: maie
aſ eAnerit. Huiuſmõi ego ſtudijs delector plurimis
e Conſtanti: quorum diuitijs me cuperem: opulẽtũ

poſſe⸗ appellare- Voluntate certe proxime accedo.
Cæterũ illud tibi auſim affirmare nihil oĩno eſſe uel ad uir/

tutem clac optimas diſciplinas contrarium magis: ꝗᷓ di/
dinem: ad i ch nagnitirdinem Fiis enim mortales ad libi
Qroilede n 5 ad multa uitioꝶ genera impellun/
numctabilis prope im mecläs SS oſſim ego tibi in/
. ii e: quos magnitudo pe-
qarelloi unꝗᷓ ſeruiam:ſed domircrp t T eoſeſe
e te tibi multo ſecus inſtituiſti. N o unrerro ſeſo⸗
ctus es: pecunijs multis carcrenonp Nerlurarieſt ſa⸗
5. cuur non potes: quo tuo iſti la
ni⸗ ili obſequaris. At nobis gu bilionb⸗ utimur oblo
pilrriſeg la he irdc pi Paucis em̃ cõtẽti ſumus:
Beirctsmur c 1 H facimꝰ:ꝗqᷓ cinama ac guchaꝶ. Nullo
debili & dil u0: e aut aqua perſæpe mera: aut uino:
lebili & di utiſſimo: id qc ſi nondum uictus noſtri memo⸗
riã amiliſti: meminiſſe ꝑpulchre debes. Sed hæc inter nos
iocati ſimus. Tu uelim: me commonefacias:ad quod tem/
Pad es Neapolin petiturus. N am conſilium iſtud tuum nõ
poſſum non plurimum probare. Es enim apud eum regẽ
K iij

lunias.M.cccc.xxXτXl¹·.

no CGal. lulijs. M. cccc. xxXX1i.

—0——U⸗—b1—

ne ipſe item cũ meo a

CccCcC. xXXXiiij-

futurus:qui cum nulla uirtute uacat: tũ benignitate ac mu
nificentia cedit nemini. Vale.Ex Mediolano pridie idus

3 .

Franciſcus Philelfus Petro Thomaſio
philoſopho ac medico ſalutem.
Ccuſabis me negligẽtiæ: qe eqdẽ ꝑmoleſte ferrẽ: ſi
cuiꝗᷓ me noſſem indiligentiæ obnoxiũ. Nã ꝗs alius
Ame uno in amicos diligentior? At nulle meæ iãdiu
itteræ tibi ſunt redditæ: quaſi aliquid tu mihi ꝑdiu ſcripſe
ris: cui uicem ipſe minꝰ reddiderim. Noliigitur ea torque/
. re in me tæla: quæ iure optimo retorqueant᷑ in te. Cæteꝶ
ſIſiiuſmodi deſideriũ tuũ non difficulter me expletuꝶ pol/
liceor:quatenus per tẽporũ conditionẽ mihi licuerit.ld tũ
fiat: ſi oĩs ſermo noſter: omnis ſcribendi cõſuetudo de mu
ſis futura ſit: & de ijs rebus: quæ nibil habeant cõmune cũ
publicis actiõibꝰ. Ego qq ſcire poſtulas: bene ualeo: meaq;
fortuna contẽtus ſum. Pauca appetenti: pauca etiam ſatis
funt. Quotidie mutare cælũ bominis eſſe duco & incõſtã⸗
tis & moroſi: præſertim ubi id ab re fiat. Vale ex Mediola

¶ Franciſcus Philelfus Ioanni Auriſpæſſal;.
Oui exipſa uſq; Conſtãtinopoli eſſe tibi recõditos
. Anõnullos Theophraſti libros: & eos maxime qui
épi ONτιÜäù)ρ inſcribuntur. Hos ego mihi excribi cupio.
Eſtq; mibi cõmode paratus librariꝰ græcꝰ. ltaq; rogo te: ut
codicẽ illum mittas ad me ãprimũ: rediturũ item ad te ꝓ/
ediem. Noli:obſecro: ullam excogitare cauſam aut cõfi/
Ram: aut keziſtmie: qua frxtu:mihi minꝰ morem geras:
iquo uolueris uti officio: par pari re/
ferre cogar. Vale. Ex ediolano. xv. Cal. Auguſtas. M.

Franciſcus Philelfas Saxolo pratenſi ſal.
Onidẽ eẽ Ï ρονοπιοσXπſαυ u1 †ρο Hh⅛επορα
ſextus empericus libro primo de grãmatica aptiſſi
cet. Nam † απ‧ειοà: o eſt mentiri tum exiſtima-
mur: cum id dedita opera facimus in alterius fraudem at/

q; detrimentum: cui mentimur. At † nοα X E6Eρ boc

nend

ſos:
Malt
Kcie
ſe⸗
ſec
me
loe

eictnu

leidus

Reneſt
iis
erüͤde
uſcipe
torque⸗
Cxten
npoh
ſeldtu
de mu
wneci
meng,
lumſats
incölti

Medon

.

öctos

meqgi
upio.
te
ndͤtep⸗
aut /
ngen 65
L Patt fe/
N.

Nichel
7 vtil

ſtin.

jem 4
apoe

Ad qua

eſt mẽdacium dicere:etiam ad eius utilitatem: cui dicimꝰ

mendacium:fieri a nobis poteſt: id quod & parentes in fi/

lios: & medici in ægrotos obſeruare plerũq; conſuerunt.
Multa enim quandoq; dicunt: quæ norunt non eſſe uera:

& dicunt tamen:ut illis uel admouitione uel exemplo: uel
ſpe aliqua proſint.Præterea mentiendo non ipſi fallimur:
ſed ſtudemus alterum fallere in eius detrimentũ. At dum
mendacium dicimus: tum etiam ipfi fallimur: dũ nos uera
loqui arbitramur. Vale.Ex Mediolano Nonis Quguſtis

M. cccc.xxxxiiij.

¶ Franciſcus Philelfus Leodryſio Cribello ſal.
Iror:quid tibi in mentẽ uenerit ut ex Papia litteras
ad me dederis:quibꝰ petis: hbabeã ne quicꝗᷓ explo/
ratum ac certũ: cuiuſmodi legem tuliſſiet Otho im/
conſeſſu ordinis equeſtris in Theatro: & quæ

perator de

atem fuerit lex iulia: & quæ ſcatinia. Quid enim te nõ mi⸗-

rer:qui cum habeas iſtic iureconſultorũ Homerum Cato⸗/
nem ſaccum:nõ ex iſto potius:qᷓ ex Philelfo quæſieris de
iſtiuſmodi legibus? Cæterũ ut tibi morẽ geram: nõ Otho

Ceæſar imperator:ſed. M. Otho tribunꝰ plebis legem tulit:

nequis in ordine equeſtri ſpectaturꝰ ſederet: niſ ſeſtertia
quadringenta milia poſſideret. Q cui contingeret: quiſ/
quis is tandem eſſet: ſiue ingenuus:ſiue libertus:ei liceret
i gradu quartodecimo inter equites ſpectaculo intereſſe.
drigeta aũt ſubintelligi oportet milia antiquo mo
re. Nam quadringentorum ſeſterttorũ poſſeſſio m roma⸗
na republica fuiſſet inopia: cum ſeſtertia cẽtũ cõplectant᷑

libras argẽti trigita: cũ leſtertiũ cõtineret ex ære ſignato li

bras duas ac ſemis. Legẽ uero luliam ſanxit. C. luliꝰ Oæſar:
qua cauebat᷑: ne ceret adulteriũ ꝑpetrare.Sed deprebẽſi
q fuiſſent ĩ adulterio:ijs ſupplicio dederẽt᷑. Qd uero loco

ultio abs te petit᷑.Lex Scatinia a Scatinio lata ẽ cõtra pue/

rorũ cõcubitores:ꝗq uocant᷑ qps οοπτιπ arſene cocoe-
tæ. Hos.n.graui ſupplicio afficiebas. Nos tũ pædicatores
tũ pædicones appellamꝰ: iſtiummodi homines flagitioſos:

Seimpuros: ac plane ſceleratos. Vale cum Catone noſtro
Ex Mediolano. vij. idus ſeptẽbres. M. cccc. xXXιI⅝ad.

K iiij

II

T Aborolog inuẽtore:& unde nomẽ acceꝑit:re
ſpõ debo tibi: ꝗg didici lectitãdo. Haber ĩ ſacris lit-
Ateris:nõ ægyptiorũ inꝗᷓ: ſed hebræoꝶ. Nã ægyptij
ſacras litteras uocabat: quibꝰ per quæda aĩialia ac ſigna uer
ba ipſa ſignificabãt: utpote uerbi gratia: anguillã pingẽtes
& inuidũ intelligebant & inuidiã: ea rõne: qc; anguilla cum
alijs piſcibꝰ nulla habet cõionẽ: ſed ab eis Emx eorſum ſe
continet: & ſub leporis figura auditũ: qm lepores ſint acer-
rimi anditus: habet᷑ inꝗᷓ apud hebræos libro regũ quarto:
Achag omniũ primũ horologiũ inueniſſe. At bis ægyptij
nequaꝗᷓ aſſentiunt᷑: qui ut hominũ genus ob cæli temperi⸗
em ab ſe ortum cœpiſſe uolunt:ita etiã cum alias pulchras
artis & diſciplinas: tum ho rarũ rationẽ repertam eẽ:quip/
pe qui aſſerant hoſtiã: quæ ĩmolãda foret: quater ac uicies
paribus inter ſeſe diſtãtijs meiere animaduerſam: & inde
unius integri diei tẽpus in boras quattuor ac viginti fuiſſe
diſtributũ: q & diem ſcilicet complecteret᷑ & noctem: Cæ
terum a probatiſſimis traditur auctoribus Hermẽ trimegi⸗-
ſtum cũ eſſet olim apud ægyptios ſacrũ aĩal quoddam Se
rapidi dicandũ cõieciſſe id in diem totũ duodecies feciſſe
urinam pari ſemꝑ interpoſito tꝑe: & inde bunc horarum
ordinẽ: conſtituiſſe. dimenſum ſcilicet diem in horas duo-
decim ac noctẽ eodẽ modo.ld aũt eo uidet᷑ ꝓbabilius: qæ
hora ab &νο oros qd urinã ſignificat: nomen habet. Sũt
præterea: qui acutius rem uelint inuenta: dicũt enim cæli
quadratura in duodecim partis pro ratione muſica diuidi
& inde horarũ manaſſe rationẽ. Aquã em̃ quæ tenuiſſima
cauerna deflueret: cũ per totũ diẽ excepiſſent: hanc maio
res noſtri in duodecim ꝑtis diuiſerunt: ex quibus quidem
partibus numeꝶ horis ĩpoſuerũt. De Halcyone autem qck
requiris: ea nata eſt patre Mænolo & matre Canabe: nup/
ſitq; Cyeci: quæ quidem auis uitã agitat circa littus:eiuſq;
pulli auferunt᷑ a fluctibus: & ut ferũt: dies quattuordecim

circa byemalis uerſiões quieſcit: dicta aũt eſt halcyon:qm̃

in mari cõcipiat. Nam αα hals. Aρασ balos ſalum: boc ẽ

nar
hi
halc

nti mare ſignificat: & xUEε cyein cõcipere: & ob bãe rõnem
aſpirat᷑ in prima ſyllaba: & ſcribit᷑ ꝑ y tenue. Vocat᷑ etiam
itre halcyonis. De pane aero paſtorũ deo duplex apd græcos
tölit/ baber᷑ fabula. Nam alij dicũt eũ eẽ natũ matre Penelope
ptij VIyſſis uxore:& patribus ꝓcis oĩbus:ob idq; Pana eſſe no
uper minatũ. a pan enim omne ſignificat. Alij uero conten-
gites dunt eũ natũ eſſe ex Penelope & mercurio cõuerſo in hir
mn cũ.Et hæc hactenus. Tu uelim me facias certiorẽ de omni
lene tuo ſtatu:id qd ꝓximis tuis litteris te prætermiſiſſe miror.
intare Scis em̃ tua mihi oĩa curæ eſſe. Quod ſi de me queras: mi⸗/
guarth hi perbelle eſt. Nam principi buic meo uniuerſæq; & aulæ
gype & ciuitati ſum cariſſimꝰ. Vale ex Mediolano.iij. Cal. Octo/
mper bres. M. cccc. xxxXxiiiiſ.
es — ¶ Franciſcus Philelfus Iloanni Olginæ ſal.
quip⸗ Oanni KTaburgace ſcribæ regio dedi ad te dono
uicies quattuor opuſcula: quæ iã pridẽ ex græco ĩ latinũ
Linde onuerterã eloquiũ: duo Kenophontis Socratici:
laile alterũ de repu. Lacedæmoniorũ: alterũ de regis Ageſilai
ene laudibꝰ:& duo itẽ ex Plutarcho reron enſiuoſ altero
rineg' Lycurgi uita:altero uita Numæ pompilij cõtinet᷑. Ea uero
cũ certior fact? fuero tibi reddita eẽ: mittã cõtinuo tibi do/
leale no ſecũdũ:quẽ edidimus de exilio librum: ubi de infa mia
rum diſſeruimus. Nũc enim tertiꝰnobis liber uerſat᷑ in manibꝰ*:
gao⸗ qui de paupꝑtate inſcribit᷑. lnterea uero temporis ꝙ loãnes
nsicd ipᷣe Zaburgada meo nojĩe tibi corã expoſuerit: id ut cures
e. t plurimũ cupio: atq; te rogo. Vale ex Mediolano pridie
incxl Cał. Octobres. M.cccc. xxXxXxXiiij.
aditt Franciſcus Philelfus Saxolo pratenſi ſal.
ulin. Olim mireris:ſiquado ſeriꝰ reſpondeo tuis litteris.
mto Id em nõ fit negligetia ulla mea: qua mihi nihil ẽ in/
uien Auimlicius:ſed occupationibꝰ maximis: quibus ita ob/⸗
* ruor interdũ: ut uir ſim penes me. Nuncad ea: quæ petis:
enH Artemiſius eſt apud Macedonas menſis maius. Ad bæc
heitß hbyperides orator nõnunꝗᷓ Artemſſium uocat dianæ ſimu/
ech lacrum: nam artemis diana eſt. Præter ca euboeæ promõ/
nu torium Artemiſium nominari oſtẽdit Demoſthenes in ea
hoci oratiõe: quæ pro Cteſiphõte babita ẽ. I Sρναοα

II

techne banauſos : quã nos artem ſordidam appellamus:

ρονορ‿ ſyneſis ꝓprie calliditas eſt.iõpi anchione

uero uerſutia. A idpi dianoia intellectus eſt & intelligen-
tia: quã Cicero quandocq; cogitationem interpretat᷑: quaſi
cogitando intelligam“. Vale.Ex mediolano.iij.calẽ. Octo⸗
pres. M. cccc. xXXXiiij- ”
EFranciſcus Philelfus Nicolao arcimboldo
ducaliſenatori ac iureconſulto ſal.
Go ſingularẽ ingenij tui acrimoniã ſummãq; pru⸗
dentiã cũ ſemꝑ ꝓbaui: tũ maxiĩe ſum hoc tꝑe admi
Aus: cũ eo in legatiõe ad Venetos uti collega nol
les: quẽ noras boiem eẽ euiſſimũ:& tñ ubi principis uolũ/
tatẽ noſti: te Paulũ bæmyliũ admittere collegã Varronẽ
Paud recuſaſti. Cæterũ eo fortunatior Paulo: q& Varronẽ
ridiculo babitũ redderis: egiſti oĩa ꝓ uolũtate & uſu prin/
cipis. Optandũ de te princopi eẽ uideo: q Agamẽnon ſi-
bi ducebat de neſtore. Sitalis: qualẽ te omẽs eſſe iudicãt:
paberet uiros decẽ Frãciſcus Sphortia: & de uenetis actũ
eſſet: ut ſta loquar: & de omni Italiæ ditione. Laudo mode
rationem animi tui: laudo prudẽtiã: laudo bonitatem- qui/⸗
Pus tu frætus uirtutibꝰ: tantã es in hãc diẽ laudẽ cõſecutus
ut in bac umu erſa gallia ciſalpina anteriorẽ in hoc uitæ ge/-
nere babeas nemimné. Gratulor igit᷑ tibi tot uel naturæ in/
duſtriæ tuæ bona. Mihi autẽ qmeritiſſime lætor: cui talis
amicꝰ cõtigerit: quo nemo ẽ nec melior nec ſapiẽtior. Va/
ie. Ex Mediolano. iij. calẽ. O Robres. M. cccc.xxXXiiij.

Franciſcus Philelfus Scæuæ corti ducali
ſenatoriac iureconſulto ſal::
Ipſpectũ haberẽ & exploratũ animũ erga me tuũ:
nô tã multos pſæpe tibi cõmẽdarẽ. Sed cũ aiaduer
terim nũꝗᷓ iſſe fruſtra meas ad te littera s: nõ ſũ ueri
tus etiã boc tpe tibi cõmendare iſtiꝰ hoĩs cãm:ꝗ tibi reddi⸗
dit meas litteras. Qc? ed facio maiore cũ fiducia: q; mihi ui
deor intelligere utrum bonum & permodeſtũ iniuria tra/-
hi per fora:ut qui pecunia ſit inferior: ab eo opprimatur: 4
ſolis opibus ſit ſuperior. Cæterum noui innocetiam tuam

& animi magnitudinem. Scio non patieris litteras meas
fuiſſe uulgaris. Vale. Ex Mediolano Cal. Octobribus. M.
2CCcC. xxXXX1iij. HZ
BEFranciſcus Philelfus Bornio ſalæ iureconſulto ſal.
N Ccuſare negligentiæ meæ uideris: ꝙ iãdiu ad te ni/
2 il ſcripſerim: quaſi tua ſit diligetia ſingularis: q uix
q; tibi ca

nas reddideris litteras poſt meas ad te denas. Ita
uendũ ẽ:ne tua in te retorqueant᷑ iacula:quibꝰiu⸗/
re confodiaris. Qck ſi fieri ab me nolis: cura: æquior in me
ſis:litteras tamen tuas uł perbreuis legi perlibeter:ꝙ in ijs
lectitadis agnoui ueterem tuam urbanitatẽ.: Vix dici quæ/
at: quantũ me teneat deſiderium òà uidendi & a mplecten
di tui. Quod nobis cum locoꝶ interuallũ auferat: reddat
id ſaltem litteraꝶ uiciſſitudo. VYale.Ex Mediolano Nonis
Ocdtobribus. M. eccc. xXXXiiij. H
— Franciſcus Philelfus Alberto Xancario ſal.

Nteuertis tu quidẽ mi Alberte: ut qui negligẽtiæ
accuſandus: mihi obijcias indiligentiã. Numeres:
eęlim: quot ad me litteras dederis: poſteaqᷓ a uo⸗
Jbis Nediolanum ſolui. Quod ſi meas ex tuisſcrinijs erue/
ris: intelliges: uter noſtrum magis ſit accuſatione dignus.
Nec eſt mihi moleſtum tamẽ:ꝙ mearum epiſtolarum te-

nearis deſiderio:. Diligis enim me: quem quoniam corã ui⸗

dere amplectiq; non licet: quæris iſtiuſmodiſolatij genus
ex litteris noſtris: quarũ ſi uelis crebritate uti: id facillime
conſequeris: ſi minus ipſe obmutueris. Quãdo em̃ fruſtra
ad me ſcribis:quo minus tibi continuo reſpondeã. Cæteꝶ
utcunq; res habeat: ſcribam ad te perſæpe: uelad ſacieta-
tem uſq;:quotiens ocium dabitur. Vale. Ex Mediolano
NoniseNlobri bus. M. cccc. xxXxXiiij. H
Franciſcus Philelfus Guarnerio caſtellioni
daucali ſenatori ac iureconſulto fal.
Vod & proximo anno: acitẽ ſuperiore mihi polli/
citus es:tuæ fuerit hũanitatis præſtare deniq;. Scis
em̃ me nihil petijſſe. Nũc aũt poſtulo:ut qd ultro te factu/
rum obtuleras:effectã reddas. Qd ſi præſtiteris: habebo
tibi gratiã nõ mediocrem. Vale Mediolani ex ædibus no/

firis. yij. idus Odctobres. M.cccc.xxxxiiij. ”M
Prã. Philel. ſa. di.pl. Aloyſio crotto ducali ſecretario.
Vantũ tibi debeam: memoriter memini. Non em
mediocris ẽ bñficẽtia in me tua: at amor certe ſin/

gularis: quẽ ſi æquauerit bñficiũ: ti debcre tibi ex//
iſtimabo: ut referenda gratia me inferiorẽ futurũ putẽ. Et ðð
ita imortale erit bñficiũ tuũ.ld aũt tũ præſtiteris: cum me p
deceptũ fuiſſe nõ patieris. Num ſi animaduerteris me ob me
imperitiã florinos: quos uocant: in cõuentis ꝓ ducatis ac/ lo
ccipere: pati debes errantem labi e uia? Scis em unijuerſam ne
pene Italiã aureos nullos ducatos appellare præter Vene ””M
tos. Nam reliqui nũmi aurei apud cæteros fere omnis & no⸗
principes: & reſpublicas florini uocant᷑ At ueſtri iſtiuſmo non
di florini ſunt ſemiducati. Ego me falli nullo pacto uelim. Ver
Cura igitur apud iuſtiſſimũ principem ut dolus ille malus i
tollat᷑ e medio. Quod ſi ſecus fiat: propediem conſulam &᷑ r
3 rei & dignitati meæ. Vale Medioſani ex ædibꝰ noſtris idi/ lut
bus Octobribꝰ. M. cccc. xxXiiiſ.

ranciſcus Philelfus loannifranciſco
Gallinæ ducaliſecretaro ſall.–
T ſi noui ea te eſſe integritate ac bonitate natureæ:

ut malã omnẽ maliciam nõ ſecꝰ atq; teterrimã pe/ .
Rem aliquã abomineris: nolim tñ ea ratiõe decipi- C
aris: ꝙ aliqui uelint prudẽtes uideri: qui nõ ſint. Nemo em̃
prudẽs pot eſſe: qui idẽ nõ ſit & iuſtus omni morali uir/ 2
tute præditus. Intelliges ex collega tuo uiro grauiſſimo ð& ve
optimo Aloyſio crotto: qua temptẽt aduerſus me utiuer⸗ o
ſutia hi: qui ducalium prouẽtuũ totiuſq; ducalis ærarij cu-⸗ nu
ram gerunt: ignorantes illi quidem: ut uidetur: ſtomachũ a
meũ: qui nibil admittit indignũ aut ineptũ. Tu igitur ꝗ ab u
uſqᷓ Sena & noſti me: & dile xiſti: diligiſq; egregie: cura: ne
mihi ulla fiat iniuria. Nam ego illã nullo Ba ꝑlaturꝰ.
Nõ te latet:ꝗqᷓ ego ſum Alienꝰ ab omni auariciæ ſuſpitione. le
Cæteꝶ cõuæta mihi atq; ꝓmiſſa ſine ulla diminutione ſer,
uari uolo.Id ni factũ fuerit:me cõuentis oĩbus ſolutũ exiſti
mabo. Vale Mediolani ex ædibus noſtris Ildibus Octobri⸗
bus. M.cccc.xxxXxXiiij. 4

rrio.
—,
nem
elin/
biex
te.Et
mme
leob
640
am
ene
10
.
dos
wd.
Sidi

turæ⸗

ipe /

cipi/
den
wir/
nod
tluen

, l/
ti

ne
tur
ſoe.
eler/
xiſti

bres. M. cccc. xxXiiij.

H (Franciſcus Philelfus Antonio peſſinæ ſal.

Alteras ad loãnẽ frãciſcũ gallinã: quas puto legiſſe
te. Tuũ fuerit curare: ut Senatus rei meæ bhoc ẽ ut

lippe ſenator nõ ſum: nec tu mihi conſul. Tenes animum

meũ.Num adeo me abiecero: ut admiſſurus ſim florinel/

los pro florinis:id eſt argenteos ſedecim in ſingulos flori/
nos pro argenteis duobus ac triginta? At noſtrates: dixe,
ris: ita loquunt᷑. At noſtrates nõ ita ſentiunt. Ego illos flori
nos intellexi:atq; intelligo:quos uos ueſtro more ducatos

nominatis: cum uniuerſa Italia ſolos ducatos appellant.
Venetos nũmos aureos.Et ita etiam intellexi munificen/

tiſſimum principem atqʒ ſtatuiſſe certo ſcio: uel inuitis har
pyis iſtis: qui mentem nobiliſſimi principis deprauare mo
liunt᷑. Vale Mediolani ex ædibus noſtris.xvij. Ka. Nouẽ/
ranciſcus Philelfus ſal. plu. dicit loanni anto-
nio Rembaldo ducali cubiculario.

omnibꝰ cubicularijs plurimi ſemꝑ & fecit & facit.
Noujit em̃ bonitatẽ tuã: nouit grauitatẽ:nouit con/

uel præmio nõ difficulter patiũt᷑. Te uero eũ eſſe fatentur
oẽs:apud quẽ nil ſit ueritate antiquius.Nihil in te fictũ eſt:
nihil ſimulatum. Omia refers ad iuſticiã & ad principis de/
cus.Et tum maxime officio fungi putas: cum nil aut agis

aut loqueris:ꝙ iure poſſit a quoqᷓ accuſari. Quo uitæ mo/
rũq; inſtituto cum apud principem ſummã tibi compara/
ſti beniuolẽtiã: tũ apud cæteros oĩs laudẽ imortalẽ. Intel/

lexiſti quo dolo mecũ agebat᷑. Rem oẽm: ut habeat:renũ/

ciaſti principi:qui ut eſt aĩo ſplendidiſſimo munificentiſſi/

mnoc iuſticia ſingulari: nõ eſt paſſus ſub figmento alicu
ius ſui emolumẽti publicam atqʒ ſuam deludi fidem. Quis

igit᷑ te nõ diligat: amet: atqʒ ꝑpetuis laudibꝰtollat ad cælũs

Eri dedi binas litteras:alterã ad Aloviſiũ Crottũ:

iuſticiæ qᷓprimũ ꝓſpiciat. Quod ni effectũ cognoro: eodẽ
utar uerbo:quo ad philippum. L. Craſſus. Si ego tibi Phi/

On ĩmerito ſapiẽtiſſimꝰ noſter princeps te unũ ex

2 :nouit fidem:atq; obſeruãtiã Erge ſe. Video alios
nõnullos:qui loquũtur ad gratiam: ꝗ ſe duci ſeſe uel prece

Meruiſti tu certe de me qᷓoptime.Itaq;ʒ uelim: tibi pollicea leo
ris eum eſſe Philelfum: quo de uno omiĩa tibi poſſis && reci 6la
pere & ſpõdere: quẽe præſtari quæãt ab aĩo ingenuo atqꝙ; Adutt
gratiſſimo. Vale & me præſtantiſſimo noſtro humaniſſi/ D

moqʒ principi accuratiſſime cõmendato ac dedito. Nedio
lani ex ædibꝰ noſtris.vi.Kal. Nouẽbres.M.cccc.xxxxiiij.
¶ Franciſcus Philelfus Bornio ſalæ i. urecõſuito ſal.
Vas ab me orationes petieras ad te dedi. Seriꝰ ue⸗-

ro: qm ijs carebã. Hoſpitabãt᷑ em̃ apc amicũ iãdiu.
Nã neqʒ meoꝶ ſcriptoꝶ minus: ꝗᷓ nũmoꝶ ſum libe
ralis. Quare iniuſte ij agunt oẽs: qui abutunt᷑ benignitate 1
mea. Noõ em omnes ſunt Bornij: quo quidẽ uno gratũ ma/ in
gis uidi alium neminẽ. Vale ex Mediolano.v. Kal. Noue. 4
Dres. M. cccc. xxXXiiiſ.
ranciſcus Philelfus Petro Thomaſio
Ppbhhiloſopho ac medico ſalu. . ds
Acrobij codex de ſaturnalibꝰ is mõ ẽ Mediolanũ 8
— allatꝰ: quẽ ante meã in Thraciã nauigationẽ Vicẽ⸗
æ cũ agerẽ amiſſ: puto em̃ meminiiſſe te uiꝶ illum

clariſſimũ Leonardum luſtinianum dediſſe ad me litteraſ:
quibus & a te plutarchi æthica: & ab me Macrobij ſatur
nalia peteret cõmodato.Vterq; codex datus ad eum eſt:
per ſcribam præfecti præſidij Vicentini tabellario cuidam
ducalis dominij: qui certe illos nunꝗᷓ reddidit Leonardo.
Qnin uerſutus & callidus ueterator fabellam excogitauit
inquiens: cum ex equo deſcendiſſet apud cauponulã ne/
ſcio quã bib endi gratia: equũ ſe inde fuga ſurripuiſſe ĩ pro
ximas ſiluas: quem poſtea cum eſſet perſecutus: uix illum
tandẽ inueniſſe amiſſis illis codicibus: quos ephippio alli/
garat: putare tamẽ eos furto ſurreptos. Hos ſirem memo
ta tenes: multum de libris laborauimus fruſtra: cum nihil
odorari potuerimus: in cmunem tandem acti ſentẽtiam:
quod ſcriba ille: cuius fldei eos credideramus: fraude non
uacaret. Quæſiui ex hoc hoĩe: unde eum ſibi codicem cõ/-
paraſſet:reſpõdit emiſſe ex publico librario quodã: quem
uulgo uos bidellũ ap pellatis: eſſe autem eius tabernam li⸗
brariã euntibꝰ ex riuo alto ad forũ diui Marci ad dexterã 1

policer
lcteci
ong
umnlll⸗/
Nedo
Nii⸗
lol
er⸗ le⸗
Uücd.
um be
te
ima-
oue.

ichani
Vice⸗
GEllun
ſttenl.
ſuun⸗
mel:
lidam
atdo.
Etnait
änen
ſeipro
xvilum
o l)
memo
nhihi
tiam:
enon
m co⸗/
auem
Aml,
xteta

Tuum igit᷑ opus fuerit quærere ex eo librario:quo pacto
ille codex ad ſe deuenerit. Ita enim'fiet fortaſſis: ut uterq;
ſublatos libros nobis uendicemus. Id tu ne babeas negle/-
ctui:te plurimũ rogo. Vale. Ex Nediolano.iij. Kal. Nouẽ-
bres. M. cccc. xxxxiiij. l
¶ Franciſcus Philelfus ſal. di.plu. Ioãnocio manetto.
Vam doleo uir amiciſſime: qc' nobis uti non liceat
litterarũ uiciſſitudie ꝓ noſtra cõmuni fnia. At lice/
ret mihi ſane: ubi eadęe tibi licẽtia ſcribẽdi eẽt.Non
em̃ is eſt princeps meꝰ: ꝗ mihbi quicꝗᷓ præſcripſerit: utpote
ꝗ norit meũ ſcribẽdi genus totũ eſſe ingenuũ:nihilq; cõ/
tinere:qd reprehẽdi poſſit. Nõ em curamus: qu æ ad bel/
lam:ſed quæ ad pacẽ attinẽt. Totum noſtrũ ſtudiũ eſt cũ
Muſis & cũ ijs artibus atq; diſciplinis: quæ ſemotæ ab oĩ ar
ok ſtrepitu: ad bene ꝑtinẽt beateq; uiuendũ. Quin ij mi
hi deſipere uident᷑: qui ſe imiſcẽt ambitioni & auariciæ: q-
bus potiſſimũ uitijs publici principatus redũdant omnes.
Quæ em̃ requies illis dat᷑: qui alijs malũt: ꝗᷓ ſibi uiuere? Vt
igit᷑ cætera omittã: quæ uel tyrãnida ſapiũt uel imperium:
cupio ex te diſcere:ꝗ belle uales: & quæ tibi cum libris reli
qua ſit familiaritas. Nã ego huiuſmodi ſtudijs ſi unꝗᷓ antea:
tũ maxie hoc tꝑe delector. Vale ex Mediolano.iij. RKalẽ.
Nouembres. M. cccc. xxXxXiiij. MMMMM
NEFanciſcus Philelfus Ryriaco anconitano ſal.
Eddita ſũt mibi quattuor pulcherrima epigrãmata:
quæ nuꝑ ex Peloponeſo in italiã aduexiſti. His ego
ſum ita delectatꝰ: ut nõ uerear te rogare:ne unꝗᷓ ceſſes ab
iſtiuſmodi mercatura: quæ & ꝑutilis eè:& doctis omnibꝰp/
iucũda. Qcd aũt intelligere ex me petas:quid antiqui phi-
loſo phi ſenſerint de partibꝰ animi: repetà paulo altiꝰ. Nã
aliter eum partiti ſunt:qui ab italica philoſophia:aliter qui
ab lonica fluxerunt. Duo em̃ eſſe philoſophiæ principia te
arbitror nõ latere: alterum lonicũ: Aterũ italicũ. Pytbago⸗
ras igitur ſamius italicæ princeps philoſophiæ dupliciter
animũ diuiſit: tum altius: tum propinquius ac dilucidius
cũ primũ dixiſſet: duaſ eſſe animi ꝑtes:alterã rõnalẽ: alterã
irrationabilẽ: deinde etiã alia ẽ uſus ſecũdo loco diniſione

—

cũ diceret animũ diſtribui in tris partes: quarum altera in
ſe baberet rationẽ: altera uero quæ ea careret: diuidebat᷑
i duas btesduad una cõtineret Top evονο thymô: boc ẽ
eo loco animoſitatẽ. Nam νμοοα thymos plura græce
ſignificat: animoſitatem autẽ pro iracundia accipiebat. In
altera autem parte Tnp éioòοaιαâρι epithymian. i. cupidita
tem collocabat. At Democritus atqʒ Epicurus in ꝑtes du/
as animũ ſepararunt: poſuerũt em̃ rationẽ inbærentem ac
fixã in Thorace: quæ uero pars rõne uacat: eã diſperſam
eſſe noluerunt per omnem corporis concretionem:quam
&& νρIτσισ-16 ſyncriſin uocant. Quinetiam ea corpora: quæ
ſenſu carent: Democritus uoluit aliqualis animi habere ꝑ/
ticipationẽ. Et hi quidẽ omẽs ex italica fuere philoſophia.
At ſtoici:qui auctore Socrate ionicam profitetur philoſo/
phiam:cui principiũ dedit Thales mileſius: cõſtare bomi⸗/
nis animũ uoluerunt ex oc&to partibus. In ijs enim poſue-
runt hos ſenſus quinq;: uiſum: anditũ: odoratũ: guſtum: ta/
cum: & ſextolloco partem uocalem: ſeptimo uero eã ab
qua eſt ſemen. Octauã autẽ partem eam ſtatuerũt: quæ in/
telleca & rõne imperat omnibꝰ hiſce partibus ſeptẽ. Sed
Plato Socratis auditor eadem eſt uſus tam primo ꝗᷓ ſecun/
do loco animi partitione: qua Pythagoram uſum didice/
rat. Nam & in partem habentẽ rõnem humanũ animũ di/
ſtribuerat & in partẽ: quæ eſſet rõnis expers. Rurſuſqʒ; eũ-
dem ſeparauit animum in tris partes: utpote ꝗ mẽtẽ atq;
rationem in capite collocarit: animoſitatẽ uero uigorẽq;
iracundiæ: qui proprie eſt ipſe Iu0οα thymos: quem
modo meminerã in corde:& cupiditatẽ quoq; ſubter præ
cordia. Mens igitur ipſa:quæ prima eſt ea uis atq; ptãs ani
mi quã græci Aup&εiâριdynamin uocant: in capite tanꝗᷓ in
arce imperat: ut regina primæq; dignitatis: eſtq; contẽpla/
tiua. Nam ea parte & uigemus: & intelligimus: & ſapimꝰ.
Sed altera uis animi ci Plato ſecundam tribuit dignitatẽ:
ut eſt in pectore conſtituta: præſtat: ut agamus: quæ ip/
ſa mens atq;ʒ ratio imperarit. Vis autẽ illa: quã inferius poſi
tã oſtendimus: præſtãtioribꝰ illis poteſtatibꝰ obtẽperat.
Nec illud certe prætereundum reor: exiſtimaſſe Platonẽ

perig

peronm
ll
Uimſus
telerri

fleta

polas

uas
vere
lli⸗
eꝛt
utpa
iad
necel
noca
llar
mno⸗
wo
gas
ſen
cu
ex
gie
mor
ert
otm
tibe
V

ae

Veri
l
N

Aterain
ldebꝛt
obhoc ?
igrece
edat. ln
cupikit
ptesd
ntemae
perſin
ngum
1gur
erep
pbia.
lolo⸗
otni
oſue,
ete
dei i
gorid
te, del
ſſeann
didce/
müchy⸗
ſge⸗
te
igoreg
: quen
bterpie
chii
tN1
tepla
ſpinc⸗
ntate
nie /
ispol
atone

ciderit:

. Er omnis artus animum meare corpuſq; uniuerſum: atq;

ngillatim per membra oĩia tanꝗᷓ per inſtrumenta quædã

uim ſuam uirtutẽq; oſtendere. Præterea ad eundẽ animũ
referri oia: quæcunq; occurrũt ſenſibus. Quæ aũt a ſenſibꝰ

referuntur: eſſe alia atq; alia. At Ariſtoteles Platonis diſci
pulus:illum em̃ annos uiginti audierat: ac princeps ſectæ
peripateticæ in haſce partis animum ſecuit. Eas enim eſſe
duas dicebat:quarũ altera uolebat rõnem cõtineri:alterã
uero uacare rõne. Rurſus aũt quæ haberet in ſeſe rationẽ
illã quoq; in duas diuidi ꝑtis: quarũ altera ita cõtẽplemur
ea quæ ſunt:quo ad ipſa principia ſec? habere nõ poſſunt:
ut parte altera: ea contẽplamur: quæ habere aliter poſſũt:
cũ ad ea quæ alia ſũt genere: partes quoq; aliæ ſint genere
neceſſe ẽ. Alterã uero harũ partium Ariſtoteles ſciẽtificã
uocat:alterã ratiocinatiuã: cũ rõcinari aliud nihil ſit:q̃ᷓ con-
ſultare. De ijs em̃ quæ habere aliter poſſunt: conſultat ne/
mo.Sedẽ uero mentis atq; rõnis in cordis penetralibꝰeſſe
uoluit.Ad hanc aũt mẽtẽ Ariſtoteles docet ea referri oĩa:

quæ ſinguli ſenſus nunciãt: ab eadẽ de ijs fieri iudiciũ:quæ

ſentiuntur: atqʒ examinari cuiuſmodi ea ſint: quæ uarie oc/
currunt ſenſibus. At ea in parte: quæ ſua natura rationis ẽ
expers:appetitum Ariſtoteles poſuit:qui ſi a ratione ſe re
gi gubernariqʒ patiat᷑:multarũ eſt uirtutũ capax:earumq;
moralium. Nam mores huius partis ſunt qualitates. Sin a
perturbationibꝰ auertat᷑:diſtrahaturq;:fit officina uiciorũ
omniũ.Et bæc ſunt ſane: quæ mibi hoc tẽpore de animi ꝑ/
tibus occurrebãt. Cũ plus ocij dabit᷑:longior tecum ero-
Vale.Ex mediolano pridie Cał.Nouẽ.M.cccc.xxx xiiij.
–— (EFranciſcus Philelfus Franciſco barbaro ſal.
Dhortatio tua mihi maiorẽ in modũ ꝓbari debet:
tpote quæ ab optio aĩio manat: meiq; amãtiſſimo.
Veꝶ qui mare ingreſſus in uæbemẽtioris fluctꝰin/
6 quo uelit: ſed quo ingruestiũ uentoꝶ flaiꝰ tra/
xerint: nauigare cogitur: uel inuitus. Itaq; ex tẽpore con/
ſilium capiat᷑:neceſſe ẽ. Vale.Ex Mediolano pridie Calẽ.
Nouembres. M. cccc. xxxxiiij.
. CF ranciſcus Philelfus Normano albi gio ſal.

IV me obtundlis litteris tuis. Quare mihi iraſci non

Ntis:quæ præ ſtari non poſſunt. Prudentius tibi con
ſulueris:ſi pris uiri grauiſſimi ſapiẽtiſſimiq; malueris: ꝗᷓ tuo
uti cõſilio. Neſcio tibi aſſentari mi Normane. Homo ſum

libero ĩgenio. Aſhil ſimulati præ me fero. Dum tibi mauis

—

Franciſcus Philelfus Rainaldo Albigio
Vto iampridem te uelab uſq; Florẽtia: cum apud
uos agerem: cognouiſſe haud obſcure eo me eſſe
ĩigenio: ut uerbis paſcere didicerim neminẽ: illoſq;

pridie Kal. Nouembres M. cccc. xxxxiiiſ.

tiis ſpe:nihil hic eſſe uideo: quod faciat in rem tuam. Rem
paucis tenes. Aliunde tibi conſulas: oportet. Nec uelime:
tibi perſuadeas me tua cauſa laborẽ ullum aut fugere: aut
fugiſſe. Sed ita res habet: Vale ex Mediolano pridie Kal.
Nouembres. M. cccc. xxXXτι⅓–.e .
Fanciſcus Philelfus ſal. dicit plu.
nio Petrucio equiti aurato.
Tplurimiſaciam amorem tuum: ingratus ſim. Intel/
ligo enim ex proximis tuis litteris: quod tamẽ du/
Bbpiꝛaui nunꝗᷓ: me tibi eſſe cariſſimum. Quod autem
me bottaris animum inducam: ac ſi opus eſt: cogam: ut ad
uos redeam. Quod ſi facere decreuero: te operam datu-
rum polliceris: ut apud uos ſim & qᷓcommodiſſime ꝗbo/
norificentiſſime. Hortaris tu quidem & amice & perbeni
gne. Atq; babeo tibi gratias:qui liberaliſſimi amici funga/
ris munere. Cæterum non mihi licet ullam accipere con-
ditionem u'maximam. Nam humaniſſimus hbie princeps
ita me tractat: ut nulla mibi relinquat᷑ querendi cauſa. Itadc;
rogo te: ne moleſte feras: ſi rationem habeo: tum conſtan-
tiæ: tum dignitatis meæ. Vale. Et uirum optimum: Gynũ
bellantem nomine meo ſaluere iube. Ex Mediolano pri⸗
die Kal. Nouembres. M. cccc. xXXXiij: . ..
Franci. Philel.ſal.di.plu. Frãciſco Scalamõti eꝗti aurato

Anto/

debes: ſi minus ſæpe tibireſpondeo. Nam ea pe/

qᷓ patri obſequi: omnibus es ridiculo. Vale ex Mediolano

onge minus: qui mihi iure ſunt diligedi. Itaq; ne inani ala-

Koc
ſem
(ar
Es.Nn
an⸗
mun
ſſor
le
X

Atiha Bi de prætura Mediolanenſi apud bunc nobiliſſi-
teapen mum principem amice & accurate: feciq;: intelli-
tbicnn geret: & qui eſſes: & quanti faciundus. Non difti-
ituo cuſter Feſnaden paſſus eſt. Delectatur enim uiris do/
raim Rtis clariſſimiſq; ingenijs. Itaq; nobis ſpem dedit nõ uulga-
imas rem. luſſit enim nomen tuum referri in commentarios.
elm Quantum mihi uideor intelligere: noſter breui futurus

es. Interim ea para :meditare: cogita: quæ noſtro huic ma⸗
gnanimo principi nolubtatt tibi uero futura ſint hono/
ri. Et ut magis armatus ſis: delectatur bicprinceps ijs ho-
cl minibus: qui quemadmodum tu: aſtra ſapere uidentur:
ele ſi forſan quicꝗᷓ ſapiunt aſtrorum potius ꝗ́ raſtrorum. Va/

bg le. Ex Mediolano pridie kalen. Nouembres. M. cccc.
em Franciſcus Phbilelfus Rainaldo albigio
dlimm elguiti aurato ſal. .ll
teaut Væ mihi ſit ſententia dere ueſtra Rainalde albigi
ſeke. A dicam ſane haud obſcure. Nimiam uideo in uobis
omnibus uiris optimatibus negligentiam: qui tanꝗᷓ
ſperetis ſecunda omnia uobis dormitantibus pro ueſtra
uoluntate optatiſq; euẽtura: nullo utimini :non modo cõ⸗
el⸗ ſenſu inter uos: ſed ne conſilio quidem. Nam quem exiſti⸗
du metis rebꝰ ueſtris affuturum: ſi uobiſipſis uos defueritis?
gtem Et uigilandum eſt: mihi crede: & paranda omnia: quantũ
td in uobis ſit:quæ ad uictoriam ſpectant: Atq; ut uno uerbo
duu⸗ omnia perſtringam: nibil eorum faciundum eſt: quæ fa ci⸗
Kip tis: ponite ante oculos inimicos ueſtros uloſq; in obeũdis
erbei negocijs imitamini. Id ſi feceritis: breui futurum ſp ero: ut
4 Gepatriam teterrima oppreſſam ſeruitute in priſtinam li⸗
eenn⸗ bertatem dignitatemq; uendicetis: & uobiſipſis per ꝗᷓopti-
Aekete me conſulati s. Quod ſi ſecus feceritis: & illi male: & uobis
iſen omnib⸗ miſerrime ꝓſpicietis. Vale. Ex Mediolano pridie
Ur⸗ Kal. Nouembres. M. ccc, xxxxliij.
6 Eranciſci Philelfi Epiſtolarum Liber Sextus
r elfus Vladiſlao Hungarie Re
“ giſalut em plurimam dicit. . i

. 4

ne a quibuſdam exiſtimarer imprudæetior:

galẽ magnitudinẽ præ ſe ferunt. Nam qui ad decus & glo-

riam natus: altus: educatus oĩa ſupra hominẽ & mediteris

& moliaris & facias: nunꝗᷓ poſſis: ut opinor:ullis meis uel
monitis: uel adhortationibus quaſi equus Lydus in cam/

pum ad ſplendidiſſimæ laudis curſum uæbementius inci-

tari.Sed ego certe neq; te moneo admirabili ꝓprudẽtia pri/
cipem:nec adhortator accedo: qñquidẽ ultro pro diuina
benignitate ad ſummi honoris calce qui humanæ fœlicita
tis & teſtimoniũ eſt & præmiũ: u'eas: uel ꝑuenias potius.
Quid em̃ per imortalẽ deum aut pulchrius ad bumanæ:

aut fructuoſius ad diuinæ gloriæ gradum tibi contingere

potuiſſet: ꝗqᷓ qc ipſa dies & deus obtulit præclarã de Tur-

cis uictoriam gente barbara & imani? Qui patricis relictis
auitiſq; gurguſtijs ubi ſeſe per omnẽ turpitudinis fœdita /
tem dies nocteſq; polluerent: horrentibus illis Caucaſi ua/
ſtiſq; rupibus tamdiu ac multum in uniuerſum prope ter-
rarum orbẽ ſunt aduerſus chriſti nomẽ per omne ludibri-

um & contumeliam debacchati. Quas em̃ ciuitates: quos
populos:quas deniqʒ remotiſſimas nationes quiſqᷓ afferat:

quæ turcorũ ĩmanitatẽ obſcoœnaq; flagitia per omne ſcele
rum omniũ genus minus uel tulerint:uel pertulerint? Ob⸗

dormierat neſcio quo pacto excelſum illud & inuictũ ro/

bur uirtuſqʒ Chriſtiana. Ac tantus terror uniuerſas mẽtes

inuaſerat: ut etiam ſine prœlio uinceremur: & quicꝗd eru-

beſcendi hoſtis libidini aut furori collibuiſſet: non pati ſo

lum:ſed perpeti quoq; poſſe uideremur. Ob tem porũ ca/
lamitas miſerabiliſq; foxtuna. Ad tantũ miſeriarũ deuentũ
erat: ut ignobile illud atq; agreſte Turcorũ uulgus ex bu/
millimis paſtoribus ac famellicis & fugitiuis ſcytharũ ſer-
uis longe lateq; in populos Chriſtianos & reges imperita-
rent:indieſqʒ magis atq; magis ita ſuũ propagarent ĩperiũ:

—

Go te rex Vladiſlae cũ adire ſcribẽdo inſti
tuiſſem: nõ poteram equidẽ nõ ſubuereri:

quippe qui dicturi uiderẽtur non eſſe mei
neq; muneris: nec etiã dignitatiſ ad ea ſum-
mum regẽ adhortari:quæ uel imprimis re-

Utiam
noͤabl
.tosi
ſueuit
ſogar
Gi
wd
gas
n
nea/
cem
kehe
nlgn
oper
dcol
N
or
tan
ſue
ſte⸗
tem
tbu
tlllit
hu

ſtun

me

del⸗
aul⸗
gre

M

c
pi⸗
chei
U
te

dinſti⸗
erer:
kior
emei

lum,

niste⸗
& o⸗

tenn

bel
(om/
nay
oi
na
ta
s.
ax.
cre
ia
t
ſua⸗
et⸗
br⸗
n5
rat

cele

10 5
Aes

‚H

ſo⸗
c/
ntiB
hu⸗
e⸗
ta⸗
rii:

ut iam uix ſexaginta milia paſſuũ abeſſent ab Italia. Itaq;
nõ abſurde fortaſſis audaciſſimꝰ iſte & petulãtiſſimꝰ amo⸗
ratus iactare uino obrutꝰ inter capaciſſima illa pocula con-
ſueuit ſe tẽplo ſanctiſſimo diui Petri ꝓpediem pro ſtabu/
lo ganeoq; uſuꝶ. Cõſiderabat em̃ latro callidus ac peſtifer
Chriſtianos principes:qui & auctoritate ualerẽt & uiribꝰ:
mutuis inter ſe odijs atq; diſcordijs laborare:cõtẽdere:di/
gladiari: alios uero præter quæſtũ curare nibil: nonnullos
ignauia corripi:negligentia plures detẽtos intercipi. Inter
uas ille noſtras calamitates iactabũdus atq; exultans nõ
deſt perabat breui futurũ: qe; ſecũ ipſe per omne facinus ac
nequiciã aio uolutaſſet.Sed noluit certe dñs deſerere tan
dem ſuũ gregẽ efferatis rapaciũ luporũ morſibꝰ tam miſe-/
re laniãdũ.Audiuit fideliũ fletꝰ. Vt clæmẽs:miſericors: be
nignus:nõ ſolũ ærũnas leuare: ſed extremã oĩno præſtare
opem auxiliumq; afferre dignatus eſt. Quare ſuos in te
oculos coniecit. Tua eſt præclara indole delectatus. Dile/
xit probitatem uitæq; ſanctimoniam. Te unũ delegit ex
omnibus Chriſtianis principibus:qui ſuum populũ ꝓſtra/
tum erigeres: ſuſtineres: tuereris: qui impuriſſimos hoſtes
ſuos trepidos tandem palantiſq; auerteres: fugares: pro/
ſterneres:cõprimeres:interimeres:qui in omnęe poſterita
tem per imortalem nominis ſplendorem te omnibus gẽ/
tibus admirandum redderes. Quæ quidẽ ipſa rex præſtãa/
tiſſime cãũ mecũ ipſe cogitarem: uideremq; maximis tuis
laudatiſſimiſq; conatibus tam tẽpeſtiue atq; ſalutifere chri
ſtum optimũ maximũ proſpexiſſe:non potui equidem ꝓ
mea erga te fide ſingulariq; obſeruãtia nõ gratulari u'tuæ
uel chriſtianæ fœlicitati: quo tuo ductu tuiſq; ſecũdiſſimis
auſpitijs ea futura ſit: cui non modo accidere aduerſi nihil
quæat:ſed cũcta potius aſtatim bona curriculo contingãt.
Mihi uero pluri lætor: quẽ ſuꝑnus rerũ omniũ imperator
& conditor tuorũ parentũ regalibꝰ Ilis ac ſanctiſſimis nu/
ptijs iccirco uoluit intereſſe: quo te in de natũ ad cõmunẽz
chriſtianæ reipublicæ libertatẽ ac dec? aut coram intueri
aut ſaltẽ & crebro & uno:& eodem omnium ſermone tuas

res clariſſime geſtas audire atq; gaudere aliqi icertt. No⸗

uit em̃ uel lulanꝰ iſte innocens ac ſanctus uir uiuẽtis huius
Chriſti Apoſtolus: ſic em iure appellare licet ſummũ pon/
tificẽ Eugeniũ: qua tẽpeſtate orator ſum miſſus ab impera
tore Cõſtãtinopolitano loanne Palæologo ad Romano/
rum imperato re igſenunai ueniſſe etiam me inuitatum
ad nuptias. Et quod incredibile mea cum uoluptate in mẽ
tem redit: id uidi per ſomnũ prima illa nuptiarũ nocte: qg
hunc uigilans loquor. Videre enim uidebar dormiẽs pul/
cherrimũ quoddam aſtrum ſole etia m ipſo longe maius

atq;ʒ illuſtrius: quod cælitus delapſum in regiæ iſtiꝰ ueſtræ

eminẽtiore culmine conſediſſet: unde circunquaq; emiſ/⸗
ſis ſplendidioribus radijs ubi altius ſeſe luce mirabili ſuſtu
liſſet:incredibili celeritate in Macedonicũ primo: deinde
in Myſum Olympum: uniuerſamq; Aſyam peruadere fe-

ſtinaret: ac tantũ undiq; fulgorẽ effunderet: ut æque ſolẽ:

atq;ʒ ille lunam ſua præſentia obſcuraret. Aliaq; permulta
widere ſum uiſus: quæ curioſiore narratione perſequi non
licet. Sed q& ad rẽ attinet: reuelaſti ꝓfecto mihi tu rex flo/
rentiſſime ingentibus tuis cœptis ſplendidiſſimiſq; uirtuti
bus meã omnẽ tam longinqui ſomnij ueritatẽ: docuiſtiq;
haud fruſtra ſomnia uelimitti:uel emitti. Nam ſeu diuino
iuſſu quodam reuelent᷑ extrinſecus dormientibus nobis:

quæ aliqñ futura ſunt: ſiue ea ſit hbumani animi naturaatq;
uis: ut tũ maxime uigeat: ſapiat:intelligat:cũ ſenſibꝰcorpo

ris ſomno ſeruientibus ac pene uinctis: ſe ipſe ueluti ſolu⸗
tus in libertatẽ uendicat: & tanꝗ per rariore corporis ne/

bulam illa quæq; cernere iã incipit: quæ perſpicua olim &ι

luce omni lucidiora ei futura ſũt. Quæ quidẽ res ſicui for/
taſſe dubia ſit: mibi ſane eſſe nullo modo poſſit: cui re ipſa
ſomniũ omne iam aperit᷑. Tu em rex Vladiſlaemuptialis

illius aſtri imaginẽ repræſentas. Tu ueluti cælitꝰ miſſus es

qui & Iſtro iam ꝓ diuina cõmiſeratione: & uniuerſa Thra-

cia helleſpõtoq; ſuperato ꝗprimũ ſis ꝑ illuſtrem perditiſſi/

morum boſtium cladem atq; internicium in Myſiam illam

Turcorũq; emporiũ purſam ꝑuẽturꝰ. Tu non diu poſt:ut

ſpero: ægyptijs Syriſq; oppreſſis: patefacies cũctis chriſti
ſidelibus ſanctã ciuitatẽ. Lu quaſi nouus aliquis Alexan-

—

Aex
fupen

gier
Vexs

—

barde
goat
tiar
We

Pu
ten

gei
met
Ut
(l
un
u
u

Shmius

lpone

npera

mnan/

tadum
teinme
ſtenge
lesp⸗
mais
neſtre
emi⸗
Au
nde
ſe⸗
Ner
wulta
cinon
erko
Uirtoti
auiltig
diuno
nobis:
gatch
orpo⸗
ſou⸗
esne/
m&
ifo
elpli
tials
s es
Thbra⸗
itil⸗
Mam
ſteut
riti
XA/

der ad Gangẽ uſq; uład illos potius uſq; Gangaridas quos

Alexandro metui fuiſſe legimus: cum tua ſempiterna glo

ria penetrabis. Nam quid ego te Alexandro comparem:

ui omni uirtute illo ſis & melior & ingentior? Quanꝗᷓ em̃
lexander cũ primũ arma cœpit mouere non in hoſtes ð&
barbaros: ſed in amicos & græcos: eandẽ ætatem ageret:
qua nunc tu es:annos em uiginti natus erat: llũ tamen ui⸗
tia p ermulta comitabantur: te uero uirtutes plures. Erat
Alexander ebrius: Vladiſlaus ſobrius. Impudicus ille: Tu
pudiciſſimus ac plane temperans. Agebat Alexander oĩa
temere: Tu conſulto oĩa & prudenter: Vtebar ille ad res
gerẽdas audacia duce & iracundia: Tu fortitudine & clæ
mentia. Præbebat ille ſeſe uel in amicos iniuſtum: Tu neq;

in tuos nec in alienos quicꝗᷓ ul agis uel meditaris ſine iuſti/
cia. Ille ingra titudini ſæpenumero ſe fecit obnoxium: Tu

unus omnium es gratiſſimus. Quod ſi Alexãder infinitis
flagitijs atq; ſceleribus inquinatus totam prope Aſiam ne
multo quidem cum milite ſubiugauit: quid de tot tuis tan-
tiſq; uirtutibus ſperãdũ fuerit: qui nulli uel libidini: uel ani⸗
miimpotentiæ ſeruias ſiſq; innocentiſſimus? Præſertim
cũ ad florentẽ firmiſſimũq; exercitũ Chriſtũ habeas tecũ
Pbusgnatore atqʒ uexilliferũ. Et quibꝰ cũ tibi pugnãdũ ẽ?
Nũ aduerſus gallos:aut Britãnos? an aduerſus præpoten/
tes atqʒ inuictos italiæ populos? Sane aduerſus Turcos:
aduerſus paſtores & fugitiuos: ꝗ nullo iuſto Marte oĩia ꝑ
latrocinia furtaqʒ moliũt᷑. Nihilo tñ minꝰ barbara iſta atq;
abiecta natio cõtẽnẽda oĩo nõ ẽ: ſed curãda oĩia diligeter.
Nã ut ait poeta: Et neglecta ſolẽt incẽdia ſumere uires.Id
qcx cũ in alijs qᷓ plurimis ueꝶ eẽ aĩaduertimꝰ: tũ ĩ re turco/
rũ ĩprimis. Cũ em diutiꝰ iſti cõtẽnũt᷑: ꝓ nihiloq; babẽt᷑ boſ
phorũ urbẽ ad helleſpõtũ ipſiꝰ etiã luſtiniani imꝑatoris tẽ
poribꝰ clãdeſtinis latrocinijs duce latronũ Bochamo coœ⸗
perũt diruperũtq;.Et cũ mox fugati ſeſe intra caucaſi cau/
tes recepiſſent:rurſus Heraclio imperante emerſerunt in

Perſida: unde Machometum perditorum omnium perdi

tiſſimum atq; nequiſſimũ: cuius nũc impiam ſectam ob ne/
quiciarum illecebras maxime omniũ amplectãtur latroci-
nãtẽ illã eiſdẽ latrões artibꝰturpit᷑ expulerũt. Indeq; fem ẽ

—

ut ſenſim atq; paulatim ꝓgredientes ꝛ:ꝛdum neminẽ pinde

atq; cõtempti repugnante offendũt: in intimis hadriatici
ſinus regionibꝰ cõſederint:late oĩa longeq; turbãtes:præ/
dantes: populantes: uſq; adeo chriſtianorũ principũ uirt⸗
obdormierat: elanguerat: contabuerat.ltaq; diuina quadã

prouidentia factũ reor:ut in tatis humanarũ mentiũ tene/

bris ipſe in lucẽ ueneris ad ſalutẽ & lucẽ chriſtianoꝶ. Qua
re ꝑge:ut facis: Vladiſlae rex fortiſſime. Vtere tãto & tam

grandi bono:quod tibi cælum oſtendit & ſydera. Permul/

ta iam de Turcis in hanc diẽ ſplendidiſſimaq; trophæa ſta
tuiſti. Iã tota metuit te barbaria atq; contremiſcit. Quicꝗd
habebant aut roboris aut ſpei impuriſſimi hoſtes oẽs noĩs
Chriſtiani:id omne in latrocinijs inſidijſq; turcoꝶ colloca/
rant. Horum autem tot milibꝰ per tot tamq; diuerſa proœ/
lia abs te nuper interemptis: quid reliquũ ſeu uirium ſiue
fidaciæ ſit aut turcis: aut cæteris iufidelibus: quem latere

poſſit:eſſe certe arbitror neminem. Mirũ profecto ẽ quan

tam de tua animi magnitudine inauditaq; conſtantia apd
Chriſtianos omnis & ſpem:&& fiduciam concitaueris. Iam
de trophæis: quæ uocant: nullus ſermo: nulla mẽtio ẽ. Ex
tremum illum optatumq; triumphum quotidie omnes
expectant: per quem liceat cunctis impune ac ſecure non
ægyptũ & palæſtinã ſolum: uerumetiam uiſere locos om/
nis ac gentes: ad quas olim uox euangelica ꝑuenerit. Itaq;
uniuerſi populi regeſq; chriſtiani pro tua incolumitate at/
q; uictoria deum orant: & unus omniũ maxime chriſtianiſ/
ſimus princeps meus Philippus Maria anglus: ꝗ te digni/
tatis & amplitudinis gradu nõ ſecꝰ ꝓfecto ꝗᷓ patrem & co/
lit & uenerat᷑: ſed amoris charitatiſq; affectu æque atq; fili/
um carum habet & periucundũ. Qua hunc uoluptate affi-
ci exiſtimes: quotiens audit ſuis de te optatis reſpondere
fortunam? lta mediuſfidius delectatur ac geſtit rebus tuis
omnibus proſpere geſtis: ut nibil apud eum lætius incre/
breſcere poſſe putem. Te regum ſydus appellat. Te chri/
ſtianæ reip.propuguaculum nominat. Te chriſti uocat &
ultorem & lumen. Quot quotidie pro te preces ad deum
babet? Quã aſſiduis ſupplicationibus: illiſq; pientiſſimis

—

pter
obret
auil
ſttat
labo⸗
vi
lino

.

im⸗

0
tu
ſe⸗
utu
el
ſeri

hri

Q

ℳ. —

el
dli⸗

— = — —

e

4

epinge
criatic
Eppre⸗
Püuirt
nancdi
llätete/
C
otm
Demml,

beiſti
ncge
loci-
pre⸗
ſine

Aere

eaun
in
tske
oelv
omnes
enoni
vom/
taq;
te at/
ianch

cigni
1‚
tfH

elh⸗

ere
Gtais
are/
ch

eum

lmas

t Hς

pꝓ te uno huius principis iuſſu templa oĩa celebrant᷑. Quã
obrem cum & deo te rex Vladiſlae intelligis hominibuſqʒ;
cariſſimum:cum in te uno chriſtianorum omniũ ſalutẽ cõ/
ſtitutam eſſe animaduertis: tuum fuerit: ut quarũ rerum
labores ac diſcrimina maxima cũ tua ingenti laude ſuſce/
piſti:earũ pulcherrimã palmã expectatũq; triũphũ ne re/
linquas. Quin age adiutore atq; duce Chriſto leſu inuade
impiam illam teterrimãq; barbariã. Tibiq; perſuade non
minorem tibi operam dandam eſſe:ut ratio tua pugnandi
olĩs cum diuina uoluntate conueniat:ꝗᷓ ut exercitus omnis
tuꝰ & ordinẽ obſeruet & modũ. Nã cæleſtẽ opem fruſtra
fieri uidemus: quã humana actio aſpernet᷑. Itaq; nõ modo
ut uincas:tibi coſiderandũ eſt:ſed quomõ uincas:cum ijs
euẽtus maxie ſit in laude: quẽ optima cõſultatio anteceſ/
ſerit. Vale rex inuictiſſime.Ex Mediolano Nonis Nouẽ,
pribꝰ. M. cccc. xxxXxiiij.
ranciſcus Philelfus Petro candido
— leuco decembri ſanitatem.
Niter maxia innumerabiliaq; mala:qu æ triſtis indi
gdia præ ſe fert:id eẽ boni aiaduerto:qc; nemini ma/
gis nocet ꝗᷓ ſibi.Itaq; tua te torqueri inſania nõ mo/
leſte fero: Vale & aliquando reſipiſce. Ex Mediolano. v.
idus Februarias. M. cccc. xxX . H
Francilſ. Philel. Antonio Raudenſitheologo ſal.
Vo ſignificato accipi cõueniat quotuſꝗſq;: &inon
q IꝗQdubito noſſe te:tñ quoniã id a me regqris: paucis ac
cipe.ldẽ ſignificare puto quotuſquiſqʒ in ſingulari
numero:quod nomẽ numerale quot. Vt quotuſquiſq; eſt
ui aliter ſentiat: pro eo quod dicimus:quot ſunt qui aliter
ſentiant. Nam qui dicũt quotuſquiſqʒ idem ſignificare q
aliquis: uæbementer errant: id quod ex Cicerone omniq;
uetuſtate licet intelligi. Vale Medtolan ex ædibꝰ noſtris
idibus Nouembribus. M. cccc. xxX.
¶ Frãciſ. Philelfus Aloyſio crotto ducali ſecretario ſal.
Lacuiſſe plurimũ hũaniſſimo noſtro pricipi epiſto
lã illã ad regẽ Hũgariæ Vladiſlaũ uæbement᷑ gau/
deo. Quod aũt eius noĩe me hortaris: ad Philippũ

ducem Burgundiæ ut ſcribam: qprimũ effectũ dabo. Va⸗

le Mediolani ex ædibꝰ noſtris. xv. Kal.Ianuarias. M. cccc.

§ Philelfte

₰

Franciſcu
N te das ocio Cat

toni ſacco ac iurecõ.ſal.
ce. Ac facis tu quidẽ ò

minis natura uita ocioſa & ineriti: cũ ille nobis de/
beat eẽ ꝓpriũ natura: ut ſemꝑ uel agamus aliquid: uł circa
ueritatis perſpiciẽtiã uerſemur? Sed iam ad ea:quæ petis
uenio. Quæris em quæ ratio platonẽ adduxerit: ut animi
ſedem locarit in capite: cum eã eius auditor Ariſtoteles i
cordis penetralibus eſſe uoluerit? Demõſtrãt mundũ ma/
themaci eſſe orbicularem: quæ quidẽ figura præſtat cæte
ris figuris omnibus: cum bæc ſola ſuis partibus ſimilatur.
Cunq; mundus circumferatur:eius quoq; partes circũfe⸗
runt᷑. Qua ratione ductus Plato uim mentis atq;ʒ rationis
in capite eẽ uoluit.Is em ad totius mundi exemplum ani⸗-

mum diſtribuit trifariã. Nã ut mũdi ſũmitatẽ ac etiã prin/

cipem:qui & gubernat & regit:& moderat omnia: cæle/
ſti inſigniuit domicilio: ita ſummam hominis partem: quæ
caput eſt: menti rõniq; tribuit. Deinceps poſt cælũ perin/

de atq; in media regione angelos dæmonaſq; ſubiecit:qui

pro cæleſtis regis ĩperio & agant: & exequant᷑ imperata
oĩia. At hoĩes in terra poſuit: qui pareant: & impata obeãt.
Ad quarũ rerũ imaginẽ tum quiddã in nobis: quod agen/
dis ſtudeat: collocauit in medio: tũ pubetenus atq;ʒ infra
tertium illud poſuit genus:qc regitur: atq; adminiſtratur.
Quæ quidem ultima hæc duo appetitus ſũt ſpecies: quas
tñ rationi ipſi Plato docet naturaliter obedire.Et ita mens

in capite præſidet: quã primã uim animi dignitatemq; eſſe

uult & eã cõtẽ platiuam: qua intelligimus ac ſapimꝰ. Quæ
uero ſecũdæ ẽ dignitatis:eã uim ita cõſtituit in pectore: ut
per eã agamus:quæ iuſſa ſunt. Sed quæ uis tertia inferius
eſt poſita: ea ſuperioribꝰ paret dignitattbꝰ.Animũ præter
ea putat Plato ꝑ oĩs meare artus:& corpus uniuerſum:per
mẽehraq; ſin gillatim tanꝗᷓ inſtrumenta uim ſuam trãſfunde
re. Que autẽ ſenſibus occurrant: ut ſunt alia atq; alia: ea in

prudẽter & bene. Quid em̃ eſt magis alienũ ab ho

riES

X4
W ſentiendo referri ad animũ oĩa. Vt igit᷑ paucis oĩa comple
co Rar:Plato uim mentis atqʒ rõnis: quaſi principem locauit
in cerebro. Lõgius enim abeſt ea pars orbori⸗ a colluuio
W ne ac ſordibus.lracũdiæ uero animoſitatiſq; uæbemẽtiam
d qui απ uocat ur a græcis in corde: at cupiditatẽ ſub /
bo ter præcordia ſtatuit. Cuius quidem & ordinis & ſapien-
Sche⸗ tiæ Virgilius familiaris noſter minime ignarus pulcherri-
aa me cecinit in primo æneidos libro inquiens: Celſa ſedet
et̃ æolus arce ſceptra tenẽs: mollitq; animos & tẽperat iras.
mni At quare noĩatum deũ exiſtimẽ: & quæ ſit eius ſecũdum
i priſcos illos philoſophos definitio: rurſus paucis accipe.
Stoici qui ſũt grauiſſimi inter omnis philoſophos ò acutiſ
. ſimi iudicati: diuinam ſubſtantiam ita definiunt. Diuina
ſubſtantia eſt ſpiritus intelligilis igneus: qui forma carẽs:
8 tum in ea quæ uelit: mutat᷑: tũ rebus omnibus ſimul aſſimi⸗
6 latur. Vt autem deus appellaret᷑: buiuſmodi cauſam inue
ri⸗ nio. Cum ſydera ſuſpicerent homines: quæ & curſu uterẽ
tur perpetuo: at currere dicit᷑ græce essin thein: eſſi eq; ea⸗
e dem in cauſa: ut ij contẽplerent᷑:id qꝗ dicit asueite e0/
rin: Iccirco cũ aſtra cætera: tũ maxime & ſolẽ && unã deos
„ noĩauerũt:ꝗᷓꝗᷓ ſunt nonnulli: ꝗ deũ dictũ arbitrent᷑ AS5α
H deos: quo noĩe timor ſignifiat᷑: qe deus ſcilicet timendus
metuduſq; ſit: ijs uidelicet: qut ſunt aio deprauato: diui/
. nam ſubſtãtiã neq; uerent᷑: neqʒ uererant᷑: quippe quã eſſe
. nullã putẽt. Ex quorũ numero te nõ eſſe exiſtimãdũ: quæ
ſtiones tuæ dilucidum præbẽt argumentũ. Vale. Ex Me/
diolano idibus Februarijs. M. cccc. xXn.⁸ e
t⸗ Franciſcus Philelfus ſal. di.plu.Fran ciſco barbaro
Vem ego hac tẽpeſtate putẽ ex græcis hoibꝰgræcos
cæteros doctrina eloquẽtiaq; præſtare: quæris a me
. em pfacilẽ iudicatu. Honos alit artis. Cicero noſter inqt:
oẽſq; incẽdimur ad ſtudia glia. Quẽ inquã honorẽ nũc pu
u tes ape græcos ꝓpoſitũ bonis artipꝰ atq; diſciplinis in tan/
; ta græciæ totiꝰ ĩiopia? Legi ad hippodromũ Cõſtãtinopoł
tt in marmoreis ꝗbuſdã lapidibꝰ ſub pulcherrio illo obeliſco
F. dauerſ quoſdã ad ptẽ ãteriorẽ obeliſci latios: ad poſteriorẽ
e ãt græcos & utroſq; heroicos: & itẽ utroſq; admodũ ieptof
.
—

LI

7

qui quantũ ex ijs poteſt intelligi: impreſſi atq; inſculpti in cogit
pidibus illis fuerant Theodoſio ſeniore imperante:cui lren
Arcadius atq; Honorius filij in regnum ſucceſſere. Quod Ae.
ſi in ſecundiſſimis rebus illius orientalis imperij litteræ &
bonæ artes negligebantur: quid nunc exiſtimãdum ſit in
tanta græcorum calamitate & ſeruitute? Cæterum ut ad Nv
Ot=A. αα quæſita reſpondeam: unus Theodorus gages mea ſen-
tentia cæteris græcis omnibꝰ & litteris præſtat & eloquẽ et
tia: non hac inquã libaniana garrulitate: ſed eloquentia illa LeELeg
prilſca: qua & Demoſthenẽ: & Aeſchinem: & Lyſiã: cæte ti
roſq; illos nobiliſſimos oratores uſos legimus. Eſt præte- eu
rea uir grauis & bonus: ac plane dignus: quem diligas. Va coe
le ex Mediolano pridie Kal. Martias. M. cccc. xxxxVi.,. ec
Fran. Philel. Baueriæ philoſopho ac medico ſal. llin
Ebes nõ eſſe oblitꝰ“: ꝗᷓ me ſemꝑ Boetij opera delecta Mu
rint: cum in omni facultate atq; diſciplina: tũ ea ma/
xime:quæ ſcripſit in dialecticis: in quibꝰ ipſis mihi uiſus eſt —
excelluiſſe plurimum. Quæ igitur noua tantus uir de Syl- ſ
logiſmis cathegoricis byppotheticiſq; præcepta adinue- HD”
nit: ea mibi excribi cupio.ltaq; a te peto:cõtendoq;ʒ: ut eo/ te
rum librorum copiam facias mea cauſa eruditiſſimo atq; e
diſertiſſimo iureconſulto Bornio ſalæ. Is enim librariũ ali- uaua
quem parabit: qui huiuſmodi prouinciam ſit obiturus. Va i
le ex Mediolano.iij.Nonas Martias.M.cccc.xxxxVi.-
– (Granciſcus Philelfus Thomæ Senecæ ſal i
) Vod pudorẽ tuũ accuſes:nequaꝗᷓ ẽ opꝰ.Nã tam& ſi “
tuæ me litteræ Plurimu delectãt: delectaruntq; ſem/

per: quippe quæ ab homine erudito & ipſo quidem mei
amantiſſimo proficiſcantur: tamen cum ſiles etiam: mi/-
hi es cariſſimus. Scio em̃ te mecum nõ libenter ſilere neq;
ſponte:ſed ob eam fortaſſe rem: quod uel locus aliquis:
uel fortuna quæpiam ſcribere prohibuerit. Fuerunt autẽ
rnunc mihi eo tuæ litterę ſuauiores: quo ſunt deſideratæ
diutiꝰ. Quod uero cupis pro noſtræ amicitiæ munere im/
. mortalitatis nomini per nos commendari:id ꝗᷓꝗᷓ in te eſt:
QCLuuius eruditio eſt illuſtris: faciam tamen quod petis nõ in/
uitus. Sed tu uelim interea loci de morte dũ nõ iĩiprudent

olano. vij. Kal. Iunias. M. cccc. xxxXvi.

VI

cogitas: te uiuum eſſe memineris. Facitoq;: ne tuas prius
ſarcinulas colligas: ꝗᷓ te uidero: nã uidebo te iucundiſſime
Vale ex Mediolano Nonas Martias. M. cccc. xxxxvi.
Franciſcus Philelfus Frauciſco ochæ ſal.
rtholomæus catias nouarieſis iuriſcõſultꝰme nu
per cõſuluit:quẽ idoneũ ipſe cenſerẽ:qui nouariẽ/
ſem adoleſcetiã bonis & litteris:& moribꝰinſtitue/
ret.Itaq; tu mihi continuo ueniſti in mentẽ. Audiuit uir il/
le de te libenter:petijtq;ʒ:qᷓprimũ curarem certior a te fie/
ri. Velles ne Nouariæ ludum aperire. Volũt enim ij ciues
eiuſmodi uirum:qui & grammaticam ſimul & rhetoricam
doceat publice. Tu igitur ſi rem probas:oſtẽde mihi pro/
pediem: quantum nũmorum tibi conſtitui uelis pro hu/-
iuſmodi annuo munere. Vale.Ex Nediolano pridie kKalẽ.
Maias.M.cccc.xxxxvi.
N¶ Franciſcus Philelfus Petro perleoni ſal.
Vam illã orationẽ Iloanni caimo iampridẽ dediad
te:qua de quid ego ſentiã:ſentio em̃ optime: ex ijs
quæ antea tibi ſcripſi: debes intellexiſſe. Cupio cul
tellos turcos: nõ qui a turcorũ officina in ltaliã nauigarint:
ſed quos opifices genuẽſes turcos imitati fabricarint: fal-
catos illos atq; ſubcuruos. Noſti: quos dicã: qualis ſcilicet
iſtic emi: cum adeſſem. Mihi res tua cordi eſt:id qct breui:
ut ſpero: liquido cognoſces. Vale ex Mediolano idibus
Maijs.M.cccc.xxxxvi.
Franciſcus Philelfus Petro Thomaſio
philoſopho ac medico ſal.
E quid rerũ mearũ lateat te hominẽ amiciſſimũ &
uirũ optimũ:proxia nocte hora ſeptima morte mi/
bi ſublatꝰ eſt dilectiſſimus mihi filius Olympus fla-
uius: qui mibi natus ex uxore ſecunda Vrſina hoſnaga ma
trona pudiciſſima: adeoq; formoſa: ut horæoſyna dici poſ/
ſet:nõdum menſem nonũ implerateltaq; naturæ imbecil-
litati cõſentiens: non poſſum non eſſe in luctu: præſertim
qd ex omnibꝰ liberis meis erat is pulcherrimus: & præ ſe
ferebat imaginẽ indolis cuſdam egregiæ. Vale. Ex Ueadi

—

Franciſcus Philel. Pallãti Strogæ eqti aurato ſal.
Ix dici quæat:qᷓ me delectarint proximæ tuæ litte⸗
ræ. Nullũ. n. officiũ omiſiſti neq; boni uiri neq; ami
* ci hbominis. Monuiſti & prudẽter & bene. Sequat
eęqꝗuide cõſiliã tuũ. Moderaborq; mihi:&ſi non abſurde iã
pilis excãdeſcebat. Is em ſum: qui iiuriam ferre poſſim: cõ/
tumeliam uero nullo pacto poſſim: nec etiam uelim. Nam
iniuriam ferre prudentis hominis moderatiq; duco: cõtu/
meliam uero & ſtulti & fatui. Faciam igitur quod hortaris.
T ibiq; uelim perſuadeas neminem omniũ amicorum eſſe
hac tempeſtate te uno mihi cariorem. Vale. Ex Mediola-
no. v. idus lanuarias. M. cccc. xxXXij.

PFranciſcus Philelfus ſa
Vpio oĩno uos uiſere ad reſurrectionẽ dominicã:
uo & tuo reliquorũq; amicorum mutuo cõſpecto
frui co loquioq;ʒ liceat: & certa honeſtatis lege quæ mibi
iſtic negocia ſunt: cõponantur. Quare ſi me amas: da ope/

ram: tu tuta mibi ad uos pateat acceſſio: ne publicæ princi

pum ſimultates: ſi quæ tandem eæ ſint inter ueſtram no/-
ſtramq; rempublicam: priuato obſint officio. Præterea ut

ſcis non minus ſum Venetus: ꝗᷓ Mediolanẽſis. Vtraq; em

ciuitate donatu ſum. Vale ex Mediolano Kal. Februarias.
M. cccc.xxxxXvij. .
Franciſcus Philelfus ſal.plu.dicit Scæuæ
Corti equiti aurato ac iureconſulto.
Abellarium ad te in germaniã ꝓficiſcentẽ nõ ſum
L paſſus ire uacuũ meis litteris. Ex quarũ delectatio/
ne potłris facile coniectare: quãta me priuaueris uolupta/
te: qe eidẽ tabellario Mediolanũ modo repetenti nullam

ad me epiſtolam dederis. Et feciſti profecto pace tua dixe

rim: inbumane & illiberaliter: quod cum ad alios ſcribe/

res: boĩis amiciſſimi ſis oblitus. Sed quo maior eſt beniuo/
lentia noſtra: eo fortaſſis exiſtimaſti magis licere tibi uti

mecum ſiletio per litteras: præſertim in iſtis germaniæ ni-/

uibus: quarum frigore digiti quandoq; ſtupeant: ac rige⸗/
ſcant. Itaq; ignoſco excuſationi tuæ: modo iſta po ſthac uti
nolis. Quare fac: ut erratum cumulatiſſime reſarcias: ope-

l. di.pl. Bernardo Iuſtiniano.

0

ſott
tio⸗
upta/
lam
ð
e/

uti

ramq; des: ut alquid nouirep ortes in italiam tecũ: quod

muſarum noſtraq; interſit. Non enim fieri poteſt: quin

epiſcopus æneas uir do Grina: & eloquẽtia ſin gulari egre/
gium aliquid inuenerit in tot ac tam plenis puluerulen/
tis bibliothecis germaniæ. Vale. Ex mediolano pridie idꝰ
Februarias: M. cccc. xxxxXViiſj. .
LFranciſcus Philelfus Guiniforto Bargigio
ctiureconſulto ſalutem.
Vodad principem Marebionem ſcripſerim: non
te latet. Quid autem ea in re decreuerit: noſſe
cupio. Rogo igitur te ut quoniam non medocri/
ter noſtra intereſt: quæ ſit iſtius mens principis: ꝗprimum
intelligere cures pro uirili parte : efficiaſq; ne diutius no/-
bis expectandum ſit. Erit hoc mibi pergratum. Vale. Ex
Mediolano idibus Februarijs. M. cecc. xxX1.
Franciſcus Philelfus Antonio trebano ſalutem·

æque tempeſtate noſtra atq; praxitelen apud pri/
Hfos memorãt copanue aut phidian aliquem & te
diligit plurimum: & mihieſt cariſſimus. Itaq; a me petijt:
ut te in familiaritatem beniuolentiamq; acciperem: quip/
pe qui mei ſtudioſiſſimus ſis. Cupere enim ſe non ſecus
luos amicos omnis fieri meos atq; ipſe eſt. Quare ut & ho
mini amiciſſimo & humanitatis officio ſatiffacerem: iccir⸗

Ntonius Florentinus fictor & excuſor egregius
D
3

co baſce litteras ad te dedi: ut tibi perpetuo teſtes eſſent

ſingularis dilectiõis erga te meæ. Vale. Ex Mediolano. iij-
Kal. Martias. M. cccc. xxXi:.
ranciſcus Philelfus ſal. di:plu. Petro Tho/
maſio philoſopho ac medico.
NXpectabã quotidie tuas litteras: quibꝰde ijs omni⸗
bus fierẽ cumulatiſſime certior: quæ mea intereſſe
cenſeres. Tamẽ cũ interim iſte nũciꝰ ad te iret: nò
eum ſum paſſus meis litteris uacuum proficiſci. Te autem
ut uel hac in re meo exemplo uti delis: etiã atq; etiam ro/
go. Vale. Ex Mediolano. iiij Ka. Martias. M. cccc. xxxxvij
H ranciſcus Philelfus ſalutem dicit plu/

xiam Franciſco Barbaro⸗-

———

Eque tuam humanitatẽ laudo: atqʒ tabellariorũ ac/
cuſo uel negligentiã uel perfidiã in reddendis litte
ris meis. Intelligo cauſam: quare nihil reſpõderis:

cũ qui

ficias & ꝗprimum:hoc erit mihi tam gratum: ut imortali/
bus benencijs me tibi obſtrictum fore profitear. Vale. Ex
Mediolano.iiij. Cal. Martias.M.cccc.xxx xvij.
Franciſcus Philelfus Bernardo luſtiniano ſal.
Vanꝗᷓ minime futurũ dubitabam: quin abs te mibi
litteræ ꝓpediẽ redderent᷑: tamẽ cũ exiſtimaſſem
nequaꝗᷓ tibi fore ingratũ:ſi publicus tabellarius ali/
quid item litterarũ mearũ ad te deferret:ſcripſi rurſus:ea⸗
dem ſcilicet: quæ antea. Itaq; uelim cures: ut ad reſurrecti/
onẽ dominicã pateat mihi tutus ad uos acceſſus. Vale.Ex
Mediolano.iiij.Cal.martias.M.cccc.xxxxvij.
Franciſcus Philelfus Bornio ſalæ iurecõſulto ſal.
Em mihi feceris admodũ gratã: ſi a doctiſſimo phi/
1 loſopho ac medico Baueria Boetij cõmẽtarios in
porphyrium & itẽ in Ariſtoteles prædicamẽta at/
q6 in eũ librũ:cui titulꝰ ẽ. spi pnpeide peri hermenias:
tantiſper mutuabere:dũ excribãt᷑:id qdł fiet qᷓprimũ. Non
em mutuũ peto fœneratoꝶ more:ut meũ fiat tuũ uel tuũ
meũ:ſed ut cõmodet eos nobis cõmẽtarios: intra mẽſem
enim redibunt Bononiã ad te:quo baueriæ noſtro reſtitu
as. Vale ex Mediolano.iij. Cal. Martias. M. cccc.xxxxvij
ranciſcus Philelfus Alberto Zancario ſal.
eras tuis hiſce occluſas cõmuni amico & erudi-/
tiſſimo iureconſulto Bornio ſalæ reddito perꝗ̃ᷓ ce/
grrime: eũq; hortare:ut ſepoſitis paulo cõuiuijs ac
muſicis hòmini amiciſſimo inſeruiat. Vale ex Mediolano
pridie Cal. Martias.M.cccc.xxxxvij.
Franciſcus Philelfus ſal. di.pl. Nicolao quinto
Eccleſiæ romanæ pontifici maximo. —–
Eſciam: ꝗd optati in uita mibi pater beatiſſime Ni
olae quinte põtifex maxie: quid iucũdius cõtige
e potuiſſet: ꝗqᷓ ꝙ diuĩa benignitate te ſacroſanctæ

4 leſſes reſpõſurus: ignorares. Reliquũ ẽ: ut qc tuis
litteris ꝗamiciſſime polliceris ac recipis: & diligenter per/

S

Kon
blice
g,
gutta
tinrat
p
faut
reli
let
ken
jne⸗
ſam
Non
tall
getti
erga
nag
Pre
(N
ſice
tä
pon
cn
Qui
auie
non
ſer
äſ
de
ade⸗
tinn
nat
ln 1
cte
Wt

W

nosin
etazt
eniuis
Non
Atuü
ſſem
Aitu
XXVI
A
eruc/
iij ceᷣ
oac
ſno

—

Romanæ eccleſiæ præfectũ didicerim. Iã tandẽ em̃ cũ pu/
blice: tũ priuatim eruditis oĩbus optimiſqʒ uiris tuo fauſto
atq; fœlici ductu pulcherrime conſultũ & ad rem: & ad di/
gnitatẽ aĩiaduerto. Nam qui ſola uirtute:ingenijq; præſtã-
tia:atq; doctrina incõparabili:& e loquẽtia ſingulari ad ſũ-
mi pontificatꝰ maieſtatẽ ſublatus es: ꝓbitatis diſciplinæq;
fautorẽ fore te: qui dubitet: eſſe puto neminẽ. Itaq; ut de
reliquis cõticeſcam: nõ poſſum mibinõ uæbementiſſime
lætari atq; gaudere:cũ memoria mecũ repeto ſupꝑiora illa
tempora:iam em̃ anni prope uiginti præteriere: quibꝰ ab
ineunte iuuenta uſq;: cũ Bononiæ primum docuiſſem: tua
familiaritate:qui eandẽ ætatẽ ageres: ſuauiſſime uſus ſum.
Non fieri em̃ poteſt: quin una cũ ætate ingens ac mirifica
tua illa creuerit erga me charitas: quando quidẽ quoꝶ me

gratia diligebas: ea nulla ex parte diminuta ſint. Nam mea

erga te fides & incredibilis obſeruãtia acceſſionẽ indies

magis magiſqʒ ſuſcepit: & ita ſuſcepit: ut nibil ad cumulũ

præter ſolũ deſideriũ poſſit accedere.Etem qui pro uiribꝰ

colit:nibil amplius in eam rem quæat: ꝗᷓ ſupra uires aut de
ſiderare aut optare. Quare hoc unũ ẽ: qcł in tanta mea ac

tã mirifica animi uoluptate: quã ex hac iſta tua ad ſummũ
pontificatũ creatione cõcipio: me quodãmodo offendit:
qc maiore aut pietate aut ueneratiõe te ꝓlequi nequeo.
Quid em̃ uel audeã ſupra hominẽ:uel ſperẽ? Fruſtra uero
quicꝗᷓ optare dementis eſt. In te igit᷑ amando colendocq;:
non tã acceſſio a nobis eſt:qᷓ ſtabilitas cupienda. Hãc aute
ſempiternã fore:tuæ ſanctitatis merita ni præſtiterint: nul-
lũlcerte meũ præſtare poſſit ſtudiũ.Nã cũ permagna ſit fa
ta & omni ex parte icomparabilis in dignitate diſparitas
adeo:ut ſilitudo nulla poſſit adduci:eadem nunꝗᷓ ſit amici⸗-
tia:ni tu:qui Chriſtũ ingeris in terris: Chriſtiquoq; huma⸗
nati ſecutus exemplũ: exiſto tuo excelſo atq; diuino ſolio

in noſtrã humilitatẽ tuum cordis intutũ per ſuperiorẽ illã

ac tuã animi mãſuetudinẽ ita demiſeris: ut ſeruata etiã illa
mathematica (ut aiunt) inter plus minuſq; ꝓmeretes pro/
portione quadã me non minꝰ diligas:ꝗᷓ a me ipſe diligeris.
Aoc em̃ ſi feceris:nõ ſolum ꝙ fucata gẽtiliũ: ſed ꝙ uera ðe

LI

indubitata æterni dei ſapientia præcipit: & ſimilẽ amiciti/
am noſtrã: & eandẽ oĩno: quæ fuerit: a d ultimã uitæ calcẽ
conſeruabis. Et ne maximis occupationibꝰ tuis uelintẽp en-
ſtiuior accedã:uel imꝑ ortunior:iam de his ſatis. Nam reli/
qua ſi ſanctiſſimus ille ſpiritus diui Nicolai Cardinalis Bo/
nonienſis tibi quondam patris dum erat in uiuis: nunc ue/
ro ſanctimoniæ tuæ filius: cui noſti me cariſſimum extitiſ-
ſe: altioribꝰ melioribuſq; intentus obſequijs: ingerere me/
moriæ tuæ diſtulerit: ea quæ mea interfuerint: omnia tibi
pater ampliſſimus mediolanẽſis Cardinalis: Henerica uer
bis meis coram exponet. Bene in Chriſto ualeat ſanctitas
tua: cui me etiã atqʒ; etiam cõmendo ac dedo. Ex Medio⸗
lano uigllia reſurrectiõis dominicæ. Anno a natali Chriſti/
ano. M. cccc. xxxxXVij.
¶ Fraciſ.Philel. loanni Tuſcanellæ aplico ſecretario ſa.

ERatulor fortunæ tuæ mi Tuſcanella iuxta atq; uir/
tuti: qe locũ nactꝰes ornatiſſimũ apud Nicolaum
uintũ pontificẽ maximũ. Qc aũt me inuitas in ro-

bortatiões tuas: modo intelligã: ex teipſo ne loqueris: qck⸗

ad me ſeribis: am iuſſus a pontifice. Si me bac de re feceris

certiorẽ: nõ obſcure aĩaduertã: quid me facere oporteat.
Vale ex Mediolano idibus Iulijs. M. ccce:xxX́.
Franciſ. Phi ſacco iurecõſulto ſal.

meipſo cupis intelligere: quot annos ſim natꝰ. Nũ

pore firmo robuſtoq;: aelit itelligere? Nã ferrũ ẽ: qe amãt:

rra. Patit em̃ tabẽ eiuſmodi: ut huius uita diuturna eſſe nõ
oſſit. Vxorẽ tñ tertiã ducere mihi nõ ẽ in aĩio. Vtcũq; tñ
babet poſtulatio iſtatua: obſequar uoluntati tuæ. Natus
equidem ipſe ſum anno a natali chriſtiano nona geſimooc
tauo ſupra annũ tricenteſimũ ad milleſimũ: die quinto ac
uigeſimo iulij: & id quidem mane circiter ortũ ſolis. Quo
die litteras haſce ad te ſcripſi: meus natalis agehatur. Itac.

manã curiã: tuũq; omne polliceris ſtudiũ: libẽter audio ad-

id tibi ĩ mẽtẽ uenerit: nõ poſſum augurari: q ex

fortaſſis ullã mibi paraueris uxorẽ: quæ ꝗᷓ ſum cor·

ut eſt apud luuenalẽ. At mibi uxor ẽ: tam& ſi eã ægrotans
ægrotationẽ: quã qc uæbementer doleo: nunꝗᷓ ſit eua fſu⸗

jaitiu

nw
frmiſl
Colar
ndlen

—
4
ſitehe

Ume
Uentt

cotce

Nege

ia.N

tione
Uitae

MWeui
(ute

Pro
pot
noit

mneh

kals

niact
il P.
besz
ickk
non
de

N

õ R

VI

initium dedi quinquageſimo ætatis anno: ualitudine uſq;
proſpera: & acerrimis ſenſibus pro diuina benignitate: ac
Hirmiſſimo toto corpore. Vale mi dulciſſime Cato. Ex Me
diolano ocauo Kaſñ. Auguſtas. Anno a Chriſti Natali die
milleſimo quadringenteſimo quadrageſimoſeptimo.
Erãciſ. Philel. ſal. di pl.loãni ferufino iurecõſulto.
Vod me dolore poenæ cõficit:ac macerat:acerbiſ⸗
ſimũ tibi hæc litteræ & luctuoſiſſimũ afferãt nunci⸗
um. Proxima em̃ nocte:quæ idibꝰ auguſtis ſuccel/
ſit:hora ſecunda ſplendidiſſimũ illud principum decꝰ atq;
lumen Philppus Maria Anglus Mediolanenſium dux: cũ
uentris profluuio aliquot dies diſſoluerer᷑: naturæ deoq;
Jconceſſit. Tota ciuitas eſt in flætibus: ſenioq; conficitur.
Neq;ʒ quid cõſilij capiat:ſatis nouit. Tumultuaria ſunt om/
nia. Nam neq; auditũ fuerat adhuc tm principem ægrota/
tione detineri ulla: cum repente clamor ſublatus eſt eum
uita exceſſiſſe. In hac tamen rerum omnium perturbatio/
ne uidentur omnes publicã libertatem appetere. Quid ſe
cuturũ ſit: augurari neſcio. Væbhæementiſſimæ mibi uident
procellæ tempeſtateſq; impendere: præſertim ꝙ boſtes
potentiſſimi ſint in ipſis fere portis:& hic in tam repenti/
no infortunio paratũ ſit nibil. Ni deus ipſe ꝓuiderit:maxi-
me fluctus naufragiaq; ſequẽt᷑. Vale ex Mediolano.xviij.
Kal. Septembres. M. cccc. xXXHS'ij. l
¶ Franciſcus Philelfus ſal. di. plu. Ioanni Auriſpæ.
On iniuria mihi rebuſq; meis metuis amiciſſime
Auriſpa. Nam hic omnia ſunt turbulẽta. Poſt obi⸗
tum illius nobiliſſimi principis Philippi Mariæ: ꝗ
unus iùre meritoq; potuit cum omni hominum memo⸗/
ria de gloria certare: mira hic facta ẽ mutatio in animis bu/
ius populi. Præter paucos ex ordine nobiliũ: ita ſunt om⸗/
nes adlaxam quãdã & diſſolutam libertatem incenſi atq;
inflammati: ut nibil magis oderint: ꝙ unius Philippi illius
nomen. Ego libentiſſime Romam concederem:ſi daretur
abeundi facultas. Vale.Ex Mediolano Kal- Septembrib?y.
M. cccc. xxxxVij. — HM
¶ Franciucus Philelfus Alberto Cancario ſal.
m ij

Reui ad te ibo Romã petiturꝰ: niſi ab ijs fuero ĩpe/
ditꝰ:q nouæ huic præſũt reipublicæ. Quas litteras
tuis alligatas acceperis: cura ꝗdiligẽtiſſime redditũ
iri. Nã id te facere mea plurimũ intereſt. Vale.Ex Medio
lano.iij.idus Septembres. M. cccc. xxxxXVij.
(Frãcil.Pbilel. Petro Thomaſio philoſopho ac medico ſal.
. Vos duos bippocratis libros in latinũ cõuerti elo/
quiũ:alteꝶ de flatibꝰ: alteꝶ de paſſiõibꝰ corꝑis de/
di ad te: ut ꝓximis litteris petieras. Hos cũ legeris
ꝓ tuo arbitratu: cura ut ad me re eãt. Scio em̃ nõ facies:
ut mei qdã amici antebac apc uos cõſuerũt: ꝗ quos libros
mutuo potius: ut uidet᷑: ꝗͥ comodato & ad conſtitutũ tem
pus accepiſſent: ita uerterũt in uſum ſuũ: ut apud dñm ius
nullũ relictũ uideat᷑. Sed hæc tecũ iocatus ſim. Noui enim
bonitatem & integritatem animi tui. Vale ex Mediolano
idibus Ocſtobribus. M. cccc. xXXX„..1́. =ðèßU
ranciſcus Philelfus loanni lamolæ ſal.
REte facis mi lamola: qg; nullũ tibi relinꝗs dubium.
De muſis q quæris:tibi paucis reſpondi: utpoteꝗ
Qlſſem minime ocioſus. Sunt qui muſas denoĩatas
putẽt pinde atq; /ι νρα bomu uſas: præſunt enim
orationi: una em utẽtes cõueniẽtia: quam pορ1âρ bar-
moniã uocant:& ſimul canũt: & ſimultripudijs exercent᷑:

nec unꝗᷓ inuicẽ ſeparãt᷑. Nã tamſi eaꝶ quæq; ſuã uim ba/

pet: ut alia in aſtronomia: alia in geometria: & alia ĩ alijs di/
ſciplinis: in unaquaq; tñ eaꝶ muſas oĩs iuenias. In Aſtrono
mia em̃ atq; geometria facile reperias & carminũ & biſto/
riæ pulchritudinẽ atq; dignitatẽ. Et eodẽ modo in cæteris
artibus & ſcientijs. At alij muſas nomẽ duxiſſe arbitrãtur
a ισ=1 c; ut noſti: quærere ſignificat: quærendo enim
diſciplinas adipiſcimur. Ob quã ipſã rẽ eas priſci nominũ
inuetores muſas appellauere: qæ; artis ſint doctrinæq; præ
bitrices Qc aũt loue illas dicãt memoriaq; natas: nil dicũt

abſurde: cum oporteat uirum eruditum ac doctum intelli
gestia memoriaq; uigere. Sed uis intellectiua a loue eſt: ut
ſfreminiſcedi a memoria. Vale. Ex Mediolano pridie No/

nas Nouembres. M. cccc. xxxXX.

x

N. Franciſcus Philelfus Matthiolo peruſino
3 philoſopho ac medico ſal.
fi V me negligẽtiæ uideris accuſare cũ nulla unꝗᷓ di/
⸗ ligẽtia uti cõſueueris: niſi circa rẽ fortaſſe pecunia
riã:cũ aliquẽ ægrotũ ſanãdũ acceperis: cui cũ ꝓmi
1 ſeris: receperis:ſpoponderiſq; futurum: ut intra octiduum
H omni aduerſa ualitudine liberer in menſis traducis duos
& amplius: uerbis Fomine hdanspecuaiſſcg emulgens.
P Sed bæc tecũ iocatus ſim: cum tu ſerio facis oĩa quæ refe-
8 rantur ad quæſtum. Verũ hæc medicis uobis legitima ſãũt:
ut uel celeriter hominẽ perimatis: uel ægrotatiòe diutur-
na cõficiatis. Ratio ueſtra oĩs refert᷑ ad lucrum. Et accuſas
men egigetireu unus omniũ ſis negligẽtiſſimꝰ. Vale ex
Mediolano.xv. Kal. lanuarias. M. cccc. xxxXxvViſ.
kranciſcus Philelfus lacobino ꝑpicheto ſall.
(Vm ego tua cauſa Lactantiũ aliunde mutuat?: qu?—
intra quindecim dies promiſiſti rediturũ ad dhmum.
ℳ Tu eum codicẽ penes te habes iam prope annum
. Faciſqʒ mihbi nõ medio crẽ iniuriã: cũ tua cauſa ludere uide
CWor ui optimũ mihiq; amiciſſimũ. Prudẽtiꝰ tibi cõſulueris:
1 ſi Lactantiũ dederis ad me qᷓprimũ: ut eũ tãdem remittam
, ad dominũ. Vale Mediolani ex ædibꝰ noſtris Kal.lanuari
. as. M. ccec. xxXxXvViij.
Franciſ. Philel.ſal. dicit pl. Antonio petrucio eqᷓti aurato
Vam nouiſſimis litteris tuis mihi conditionẽ ꝓpo⸗/
R ſuiſti:quo redirẽ ad uos:ſi id mihi facere eſſet iam
H integrũ: eã libẽter acciperem. Sed cũ ob alias mul/
tas rationes ea mihi uti non licet: tũ præcipue ob nouum
huius reip.ſtatum:quo tẽpore nemo eſt ſuiiuris. Breui tñ
futurum puto:ut tibi ex mea ſententia reſpondeam. Vale
VEx Mediolano pridie idus lanuarias. M. Cccc. xXXνij.
Franciſcus Philelfas Galeacio Cremenſi lal.

Liunde mi Caleaci tibi conbile. Nam boc tempo⸗
re ꝗd aliud tibi conſulã: nibil habeo. Vale. Ex Me-

diolano idibus lanuarijs. M. cccc. xxXXviij.

I Franciſcus Philel. Catoni Sacco iurecõſulto ſall
n ſcio ſane:ꝗd tibi ſim reſpõſurus ad ea: quæ multa
N m iij H

ſcripſiſti nõ amice minus ꝗᷓ iucunde:& pro tua conſuetu⸗
dine. Sed uides: ĩi quæ tempora inciderimꝰ. Itaq; ignoſce:
tũ breuitati litterarũ: tumi etiã qd nõ liceat apertius loqui.
Sed mittã aliquẽ ex meis ad te: ex quo mentẽ oẽm meaam
cognoſces. Vale ex Medio. idibꝰ lanua M. cccc. xxXi.
WðèWJ ranciſcus Philelfus ſalutẽ dicit pliu.

Meſlarioni Cardinali nicæeno.
Am Homerilliada: quã uir eruditiſſim* Theodo/
Q rus gages excripſit mihbi & eã quidẽ magna cũ im/
Jpenſa atq; ſumptu:facio tãti: ut ne Croœſi quidẽ in⸗
getibus illis admirabilibuſq; theſauris cuiꝗᷓ ſim ceſſurꝰ. Te
auũt pater reuerẽdiſſime maiorẽ in modũ miror:qui me cũ
ab uſq; Conſtantinopoli noris uel in publico diſcedi ludo:
ubi poſt obitũ mei ſoceri Chyſoloræ fuimus apud Chry⸗
ſococem condiſcipuli:mores arbitreris eum ætate mutal-
ſe. Vt qui unus omnium liberaliſſimus eſſe cenſerer: beni/
Sütnten illam cum auaricia commutarim. Donare didici

.

æpe permulta: at uendere nihil unquã: præſertim libros:
quibus ſane precioſius nibil duco. At hunc Homeri codi⸗
cem tam carum habeo: tam iucundum: ut uix quicꝗᷓ in ui-
ta magis.Itaq; ignoſce hac in re mihi. Siquid aliud tibi poſ/
ſim gratificari:iuſſeris nibil fruſtra. Vale ex Mediolano.x
QCal. Februarias. M. cccc. xXXαiij. M
— Franciſcus Philelfus Alberto ancario ſal.
æ bic gerantur: neq; auſim: neq; debeo ſcribere
tibi. Scis enim non decere incolam in aliena repu.
eſſe curioſum. Omnis mea conſuetudo hoc tem/
pore eſt cum libris. Itaq; ſemotus a popularibus fluctibus:
ne per eam naufragio: inſtitui tamdiu in huiuſmodi portu
me continere: donec alicunde ſecũdus aliquis uentꝰ aſpi/
ret. Vtinam mihi liceret ad uos ire. Quod quoniam face/-
re prohibeor: modice feram neceſſitatem. Vale ex Medi
olano Cal. Februarijs, M. cccc. Xäπτυυιι... . R=
¶Franciſcus Philelfus Petro perleoui ſal.
Vgaris tu quidem: eum negligẽtiam mihi obiſcis:
quaſi tibi mores meiſint incogniti. Nam quẽ unum
nidiſti unꝗᷓ ꝗᷓ me diligentiore? At quid uelis: ad

, .„

etn⸗ te ſcribam in tanto rerum omnium turbine?ltaq; ſine me
ſer. temporum habere rationem. Tibi 3 perſuade tuam rem
i4 omnẽ nõ ſecus:atq; ipſius meam mi icordi eſſe. Vale ex
m Mediolano.viij.Kal. Martias. M. cccc.xxxXVIſj.
i⸗ ranciſcus Philelfus ſal.di.plu.Franciſco patricio.

Wa ipſe in re tuo uelim uti officio: Galeaciꝰ Cremẽ
ſis iſte: qui meas tibi litteras reddidit: diligenter co
ram exponet. Tuus autem mibi animus explora-

tiſſimus eſt. Amas em obſeruaſq; me egregie. Nec potes
Ein oblitus eſſe: ꝗᷓ ego te ſemper dilexerim. Nam tua tum do/
e Qtrina: tum dicendi elegantia teſtimonium facit. Quod cũ
ech ita lit: reli uum eſt: ut re ipſa intelligam: ꝗᷓ etiam boc tem⸗
o: pore tibi ſum cordi. Vale Ex Mediolano pridie Kaſ. Apri/
⸗ les. M. cccc. xXxXXViiiſ. ä
nl — EFranciſcus Pbilelfus Auguſtino dato ſalł.
4 Ccipies ex Galeacio iſto Cremenſi: qui meas per/
dc ytulit ad te litteras :quæ uelim abs te curatũ iri. Nõ
oͤl: n enim ignoras: quantum diſcip uli præceptoribus
cch gdebent: quos nõ ſecus ac parẽtes colere uenerariq; opor-
nu teat. Quod quoniam minime ignoras: tecum longior eſſe
* nolui. Vale ex Mediolano pridie Kalen. Apriles. M. ccco.
no Franciſcus Philelfus ſal. dicit plu. An
4 -gelo actiolo equitiauratto.
Væ petenti tibi: Philippo Maria duce adhuc uiuo
bete receperam de Coſmo medice: ea ſeruaui omnia.
tepe⸗ Quæ uero tu mihi neq; petenti: neq; cogitanti es
ien pollicitus: nuſꝗᷓ apparẽt.At nouit Coſmus & egregie qui
kbus dem mecum actum eſſe nullo iure. Quod ſi extrema affe/
otte us iniuria: omnia tibi cõdonaui: quid fact urus ſit Coſmꝰ:
oi apud quem unũ tu poſſe uideris omnia? Aut igitur ꝓmiſ-

d Iſa perfice:aut tibi debeo nihil. Vale ex mediolano Kalen.
4 1 R Aprilibuz. M. cccc. xxxXIſ. ä
Fraciſcus Philelfus Guaruerio Veronenſi ſal. D
— W Trabonẽ geographũ: que ab me petis cõmõodato:
ℳ Odarẽ ad te prfmd⸗ ſi penes me foret. Sed eum ab

ſc:

duc uſq; Cõſtantinopoli cũ alijs meis permultis libris mili a d

Leonardũ luſtinianũ uirũ clariſſimũ & tibi æque amieciſſi/
mũ:atqʒ ipſe mihi: ea ſcilicet lege: ut mihi cũ primũ in Itali/
am reuertiſſem:bona fide reſtituerit. Nũc illo uita functo:
libri oẽs ſũt apud eius filiũ Bernardũ: uirũ optimũ patriq;
ſimillimũ. Tu rem tenes. Vale. Ex Mediolano: iij: Nonas
Auguſtas. N. cccc. xxX ·. O?èG
¶ Franciſcus Philelfus loanni Auriſpæ ſal.
B uno mi Auriſpa nemo eſti accipiedo liberalior:
Ain dando autẽ nemo rurſus auarior. Quare ne ꝓ/

digꝰ iurẽ poſſim a quoquã iudicari: qc; a me petis ad te nj

ibit. Vale ex Medio.x. Kal. Septẽbres. M. cecc. xxxviij.

IT ſi mihi uidebar ſatis ad ea tibi antea reſpondiſſe
ad decimũ Kal. Februarias: quæ de Homeri lliade

meas orſitan nõ accepiſti: repetã eadẽ paucis. Idem mihi
de libris accidit: qc homini auaro de pecunijs ſolet. Is em̃
aut dat nunꝗᷓ: aut ibi dat: unde plus accepturũ ſe ſperat.
Ego nullo precio eiuſmodi codicẽ ſim daturus: quo æque
delector atq; dilectiſſimis meis liberis. Cõmutaturus autẽ
quo pacto:cũ nullũ e xiſtimem hodie in ulla diſciplina co/
dicem repiri.ꝗ poſſit cũ eo cõparari.ltaq; rogo te:atq; mi/
rũ ĩ modũ & oro:& obſecro ne me priues uoluptate mea:
quã tantam habeo in buiuſmodi Ilide cõ ſtitutã:ut in ea mi
hi ſummũ fere bonũ collocarim. In cæteris aũt rehꝰ oibus
me utere ꝓ tuo arbitratu. Vale ex Mediolano idibꝰ Octo
bribꝰ.M.cccc.xxX*ανiij.
Frãciſcus Philelfus Angelo actiolo eꝗti aurato ſal.
Audeo equidẽe mirũ in modũ Petrũ Medicẽ Coſ-
miſfjꝗiliũ ita meas partis amplet tueriq;: ut ſcribis.
Nouit em Petrus ab ſe uſq; adoleſcente & ingeniũ
meu & mores: præterea dilectionẽ erga ſe plane ſingularẽ?
Quid igit᷑ facturus ſit pater ſi diligentius conſiderare inſti
tuerit prudentiſſimũ iudiciũ optimi filij? Qui perturbatio
nes animi appellauere morbos: qrectiſſime eas noĩauiſſe

arbitror. Sunt em profecto morbi: quibꝰ correpti qui fue/

rint: ſui iuris eſſe nõ poſſunt:præſertim ſi in eos inciderint

FPranciſ. Philel. Beſſarioni Cardianali Nicæno ſal.

d me ſcripſeras pater ampliſſime: tñ quia litteras

me

te

iſh⸗
⸗
o:
3
1

d.

ℳ.
R0
1/

18:.
bi
eñ
1t.
gue

te⸗
co/
min

mi
s

o
ſal.

.

7

H

medicos:qui nõ curãdi:ſed exaſperandi peritiã didicere.
Non te præterit Coſmũ quibuſdã uti familiaribꝰ: qui mihi
ſemꝑ cũ florẽtiæ agerem:fuerũt infeſti: idq; nulla mea cul/
pa:ſed ſua dũtaxat aduerſus me inuidentia. Quãdiu Coſ/
mꝰ iſtiuſmodi hoibꝰ auris præſtiterit: recte de me iudica/
re nũꝗᷓ poterit.ltaq; admonẽdus mihi uidet᷑:ne cui credat
magis ꝗ ſibi:hoc ẽ rõni & ueritati.Id ſi fecerit: nullus ꝑptur/
bationi locꝰ relinquetur. Reliqua tu ꝓ tua ſingulari prudẽ
tia bonitateq; moderabere. Vale ex Mediolano.iij. No/

nas Nouembres. M. cccc. xxXXviij.

—

Franciſcus Philelfus Petro medici Coſmi filio ſal.
Ngelus actiolus:ornatiſſimꝰ eques auratus:q te ue
ro amat:fecit me ſuis litteris certiorẽ:id qc erat mi
Bi clariꝰ omni luce:te mei eſſe ſtudioſiſſimũ nibilq;
uſꝗᷓ prætermittere: qc uſui mihi atq; honori futurum pu⸗
tes. Quæ quidem ipſe legẽs mirifice ſum lætatus: cum in⸗
telligerem te omnibus palam facere plus reſidere in te of/
ficij:ꝗᷓ illorũ inſimulationis:ꝗ recte ſapere nunꝗᷓ: neq; didi -
cere:neq; uoluere.Satis enim a tua uſq; adoleſcentia noſti
me.Deus ijs malefaciat:quorum fraudibus atqʒ inſidijs fa
ctum eſt: ut qui animo ſemper fuerimus coniũctiſſimi tan/
to locorũ diiungamur interuallo. Nam ego te mi Petre ca
riſſime eadem ſum uſq; beniuolẽtia uel abſens proſecut⸗

qua cũ iſtic eſſem: cõſueui.Scis em me non mentiri:cũ me

docẽtem adoleſcẽtulus audires: quantum ipſe tibi & ſua⸗-
dendo &ͤmonendo & docendo: adhortandoq; prodeſſe
ſtuderem: nullũq; unꝗᷓ locũ feciſſe reliquum ubi meũ ullũ
deſiderare poſſes officiũ. Equidem puto nihil magis obfu/
iſſe mihi qᷓpræcipuũimeũ erga te ſtudiũ cum animaduerte

rent perditiſſimi quidã homines fore aliquando:ut cũ ad/
ultiorẽ ætatem dignitatẽq; euaſiſſes: & auctoritate & gra⸗
tia ualerem apud te omniũ maxime. Quare rerum cauſa

eas in me flamas odij excitarunt: quas ni tua prudẽtia bo/
nitateq; extin xeris: indies magis atq; magis exæſtuabunt.
Cui tãtæ indignitati ut moderator curatorqʒ occurras: te
etiam atqʒ etiam rogo. Vale.Ex Mediolano.iij. Nonas no-

uembres: M. cccc. xxxxyViij.

Eranciſcus Philelfus Antonio panbormitæ ſal.

WVm idoneus eſſet oblatꝰ nũciꝰ: cui tuto litteras ad

ad ambitionem & auaricitiam animum conuerterũt: per⸗
magnæ ſunt inter eos diſcordiæ ſubſecutæ. Hinc enim ga
bellinæ: illinc gelphæ emerſerũt factiones: quæ inter ſeſe
mutuis odijs æſtuantes: in ardentiſſimas flamas breui ex-

urgant: neceſſe eſt. Videre uideor horrenda propediem

emanatura incendia: quæ diuina atq; bumana omnia con/

cremabũt.Itaq; uellem me hinc tempeſtiue ſurripere. At
quo me recipiam: nondum ſatis intelligo: ita mibi uidetur
uniuerſa prope ltalia eodem hoc igni conflagrare. Quarę
te rogo:me adiuues cõſilio tuo:ꝗd mihi faciũdũ magis cõ
ducat.Eſt em mihi familia nõ parua: eaq;ʒ delicata: quã hic
relinquere nec poſſum: nec uolo. Quo a utem honeſte ſim
cõmodeqʒ acturus: non ſatis habeo exploratum. Vale ex.
Mediolano idibus Nouembribus. M. cccc. xxxXiij.

ranciſcus Philelfus Gregorio arrigio iureco. ſal:

le Tita

i:nõ licere incolæ in aliena repu.eẽ curioſo? Nã ꝗᷓꝗᷓ

ex peregrino ita ciuitate a diuino illo duce Philippo Ma/,
ria donatus ſum: ut ad omne ciuitatis & munus: & bnfictũ
horũ mihi nemo ſit præferendus: quorũ primi maiores illi
Mediolanũ cõdiderũt:tñ mihi ratio ẽ habẽda :quod ciuis
ſim nomine inquilinus & nõ hic ex maioribus meis natus.
Inſuꝑ ſatis debet apud te & rumoribus:& nũcijs increbre/
ſcere:quomodo poſt proximã Carauaginã uictotiam hæc

te darem: uolui certior fieres de rebus meis: quas
pro noſtra ſũma atq; mutua beniuolęetia:ſcio nõſe
cus te ducere: ac tuas: quãti me faceret carũq; baberet di/
uinꝰ ille dux Philippus Maria: noſti peregregie. Quo ex⸗
ctincto:quod ſine lachrymis meminiſie nequeo:apqd hos ci
uis ſubito eſt exortũ incredibile quoddam publicæ liber-
tatis ſtudiũ:cuiꝰ initia pulcherrima extiterunt. Nam quã/
diu conſenſione ſunt uſires geſſerunt & præclaras & ma⸗
ximas. Sed ubi relicta ratione publicæ utilitatis & gloriæ

ſbil ad ea tibi poſſum: quæ a me quæris reſpbõdere:·
præterea ꝗd a me tibi quærẽdũ e Nũ es oblit: qck
apud Ciceronẽ familiarẽ noſtrũ perſæpe ĩ officijs

—

1

.

re

“
7
8.
XE *

habeant negocia. Ego ubiq; gentium mallem boc tempo-)
re:ꝗᷓ bic eſſe: adeo futuras tẽpeſtates: ne dixerim naufra/

gium:perhorreſco. Et hoc unũ attigiſſe me pœnitet. Sed

mortuo ſim locutus. Vale ex Mediolano idibus Nouem/

bribus. M., cccc. xxxxViiſ.
H PFranciſcus Philelfus Georgio Lam/-

—
—

puagnano iureconſulto ſalutem plu.,.,
Ite plurimũ amem:cui norim iãpridẽ me eẽ cariſſi

igit᷑ præcipuus meus erga te amor: ut quæ mihi in
mentẽ ùeniũt non ignores. Video te grauiſſimũ ſubire di/
ſcrimẽ:qq tãto ſubijciaris reip.honeri.Nã tame&ſi patriæ
deeſſe nõ debes cum extremo etiã uitæ periculo: amplu⸗
ſtre tñ moderate eſt gubernandũ: neq; aduerſis uẽtorum

flatibus nitendum contra. Quod qui minus cõſiderat uæ⸗

bementioribus ſurgentibus fluctibus: ſeſe naufragio obij/
cit. Vtinam te nũqꝗᷓ negocijs hiſce publicis dedidtifes: quc.
plena ſunt procellarũ. Sed quoniã nõ ẽ eiuſdẽ tuto emer⸗
gere: qui ſe ultro fluctibus imerſerit: quod unũ facere tibi
licet:modorare curſum nauigationis tuæ: quo cẽſearis ab

—

omnibus portũ malle:ꝗqᷓ pelagus petere.Noli factioſus:no

li ſeditioſus uocari ciuis. Id tibi facile cõtinget: ſi nullam in

partem iudicatus propẽſior fueris. Stude cõmuni omniũ
paci.Diſcordias:quãtũ in te fuerit:prohibe. Factionũ ſedi
tionũq; principes ſuam ipſi peſtem ſibi atq; perniciem mo
Iiuntur. Pone tibi ante oculos Spuriũ meliũ. Pone Satur-
ninum, Pone Gracchos. Pone etiã ex græcis cum Themi
ſtoclẽ & Alcibiadem: tũ alios permultos:qui dum ſupra ci⸗
uilem moderationẽ appetiuiſſent: miſerabilẽ exitũ habu-⸗
erunt.lllud tibi uelim grauiſſimũ ſapientimũq; dictum mẽ⸗

ti aioq; inbæreat: ne qd nimis: & itẽ illu d: Tempus cogno/

ſce.Hæc ſi curaueris: errabis profecto nũꝗᷓ: tibiq; ac tuis oĩ
bus proderis plurimũ priuatim & publice.Hæc ut pau/
cis te monerẽ: noſtra ſingularis beniuolẽtia eſt me adhor⸗/
tata: quæ tu ut in honã ꝑtẽ accipias:rogo. Vale Mediolani
cx ædibus noſtris idibus Nouebribus. M. cccc. XXXXViij.
EFranciſcus Philelfus ſal. di.pl. Ryriaco Anconitano.

—

um:& dicendus ſim: & habendus ingratus. Facit

è

Vod me donas ſæpenumero ppulchris quibuſdã
epigrãmatis: habeo tibi gratias: idq; ut etiã ꝗſæpiſ⸗
ſime facias rogo te. Quod autem eulogium in Ho/
meri ſepulchro inſculptum ad me miſiſti: ſubdiſqʒ id ſatis
eſſe argumento Homerũ non Sm yrnæum extitiſſe: ſed
Chiũ:neq; probo ſententiã tuã:nec oino reprobo:præſer/
tim cum & Acuſilaus libro tertio & Hellanicus in aglanti/
de homeridas: quæ familia apce Chios erat illuſtris: ab Ho
mero poeta nomen duxiſſe tradiderint. Qnorũ opinioni
aduerſatur libro ſecundo Seleucus: inquies errauiſſe Cra
teta: qui putarit homeridas homeri fuiſſe poſteros. Nam
illos hoc nomẽ accepiſſe ab bomeris: hoc eſt obſidibꝰ:quo
niam chiliæ quondam mulieres cum deſipiſſent in baccha
nalibus: manum cum uiris conſeruere. Cunq; poſtea recõ

ciliatis animis ò iâροια bhomer“ id eſt obſides inuicẽ ſpõ-

ſos ſponſaſqʒ dediſſent:qui ex ijs poſteri nati ſunt: eos ho/
mericas uocauere. Quod ſi ea legeris: quæ tum ab Hero-
doto & plutarcho: tum ab alijs nonnullis de illius poetæ
præſtantiſſimi uita litteris ſunt mandata: neq; de eius pa/
tria:necitem de ætate: hoc eſt quo aut tempore natꝰ: aut
mortuus: aut ubi ſepultus fuerit: quicꝗᷓ certiinuenies. Tan
tum autem fuit & tam illuſtre ac preclarum Homeri no/
men: ut permultæ etiam nobiliſſimæq; urbes eum ſuũ fuiſ
ſe ciuem contenderint: ac ſepulchrũ eius oſtendant: Itaq;
non abſur de id poſſit de illo dici: qe Socrates de ſe reſpon
dere ſit ſolitus: Vt ſi quis quærat: cuias Homer“ extitiſſet:
reſpondeat᷑ eum extitiſſe mundanum: ſi diuinum potius
uirum ꝗᷓ humanũ. Vale ex Mediolano.xi. Kal-Decẽbres.
M. cccc. xxXXViiſ.

Frãciſcus Philel. Aenico dauolo eqtiaurato ſal⸗

Vo in ſtatu ſint res meæ poſt obitũ illiꝰ noſtri diui
ni principis Philippi Mariæ: potes tu mi ænice nõ
coniectura modo aĩiadaertere:ſed oculis pene ipſis corãq;
intueri.Nõ em̃ obſcuri aut uarij eẽ queãt:qui ad uos quoti
die & rumores & nũcij binc ꝑferunt᷑: adeo ſũt oĩa tumul/
tuaria atq; turbulenta. Nec longe abeſſe or: quantumn mi
hbi augurari licet: quin hi ciues: ut mutuis feruẽt: æſtuantq;

. — —

ſci
bil⸗
lo/
ts

—

odijs: inter ſeſe per oẽm cruoris ĩmanitatẽ digladiẽtur: ni
deus ipſe auxiliũ tulerit. Sed cõtineo ipſe me. Haud enim

ſcio:ꝗqᷓ hæc recte cõmiſerim litteris. Adiuua me prudentiſ/
ſimo tuo amiciſſimoq; cõſilio:ſi quid potes. Vale.Ex Me/
diolano. xv. Kal. IanuariaS. M. cccc. x xXxvViij.
–(Granciſcus Philelfus Nicolao cebæ ſal.
NVanꝗᷓ reuertiſſes ne Genuã ignorabã: an adhuc te
Maſſiliæ cõtineres:nolui tñ qui pecunijs nõ ſim ſo
litus:in dãdis litteriſ exiſtimari parcior. Omniũ pri
mũ intelligere ex te cupio: & qᷓ belle uales: & quo in ſtatu
ſint res tuæ. Nam iamdiu nihil de te audiebatur. De meis
ũt rebus quid ad te ſcribere audeã in bis tẽporũ ꝓcellis:
cũ tibi ſatis cognitũ eſſe debeat: quæ bic gerantur? Quare
cætera relinquamus gubernãda fortunæ: cuiꝰ temeritatẽ
ꝗ ſequunt᷑: fortunatiſſimi hac die cenſent᷑. Nos ad merca/
turã litterariã reuertamur. Antonio Caſſarino uiro ſiculo
ui proximis annis Genuæ perijt: codex fuiſſe dicit᷑: ꝗ oĩs
latonis libros contineret. Hunc mihi cõparari cupꝑio. At
argento: dixeris: opus eſt. Sed nec eum mihia te petebã
dono datũ iri. Nam tam ſi pecunioſus neq; ſum:neq; me
futurũ ſpero:habeo tñ amicos quoſdam:quos mibiopera
ea tributarios reddidi. Horũ mihi æraria ſemper patẽt:
&ſi difficulter ijs utor.At in iſtiummodi mihbi cõparando co

dice uti nõ uerebor:illis etiã minime inuitis. Rem igit᷑ mi/
hi facies ꝑgratã: ſi per te ꝗᷓprimũ didicero: & cuiuſmodi ſit

codex iſte: & qd eius preciũ facito:hac in re:ſi me amas: te
ſtrenuũ mercatorẽ extitiſſe iure poſſim affirmare. Vale.
Ex Mediolano Kal.Ianuarias. M. cccc. xxViiſ.
Franciſcus Philelfus Petro perleoni ſal.
Odicẽ illũ Antonij ſiculi illius Caſſarini:quo Plato⸗
Anis libros & ſcripta oĩa cõtineri accepi:habere uæ/
hæmẽter cupio. Qua quidẽ de re litteras etiã dedrad Ni⸗-
colaũ cebã uirũ ſane grauẽ: ac mibiab uſq; Cõſtantinopo/
li ꝑfamiliarẽ: quẽ puto mea cã curaturum omnia: modo in
hanc diem iſtuc redierit. Cæterũ uelim ipſe quoq; curam
omnem adbibeas atq; diligentiam: ut is Codex iuſto pre/
cio noſter fiat. Fac igitur propediem ad me ſcribas in dicẽ

libroꝶ omniũ ac item preciũ: & ꝗeꝗd ſcitu opus eẽ arbitra
bere. Wale ex Mediolano. Kal. lanua. M. cccc. xxxxviiifjf-
Franciſcus Philekfus Antonio Bernaregio
philoſopho ac medico ſalutem.
S tu ꝓfecto mi Antoni cũ in cæteris philoſophiæ
partibꝰ*: tũ in mathematicis diſciplinis & eruditus:
AA&W docëtus. Quidigit᷑ de ſolis magnitudine ſentias:
audire ex te cupio. Video enim non idem inter omnes
cõſtare: qui de eius magnitudine ſunt locuti: cum alij mi-
norem. alij multo maiorem ſunt opinati. At dixeris fortaſ-
ſe eos propterea non conuenire inuicem: quoniam hi bu-
milius: illi altius ſolem locauerũt. Quaſi eadem ratione al-
titudo ſolis capiunda ſit: qua Thales mileſius pyramidum
altitudinẽ ex earum umbra dimenſus dicitur. At hominũ
uiſus non eandem uim habet in omnibus: cum alij eo utũ/
tur acriore:alij hebetiore. Cũ etiã ſunt:qui contẽdant ſolẽ
&; lunam non maioris eſſe ꝗᷓ appareant: & alij quoq; dicãt
ſolem:quem ſuſpicimus:nõ eſſe ſolis ipſius corpus:ſed ue/
luti ſimulacrum ſimulacri ſolaris. Præterea nec aut bumili- SZ
or:aut ſublimior ſol appareat ex atho Olympoue:ꝗᷓ ex in/
fima ualle aliqua. Inſuper cum tanta in ſuo curſu celerita-
te ſol utitur:ut nullo cõſiſtat loco:cuius uiſus ſit tanta per⸗
nicitas:ut eum dimetiatur? Vt breuiter:quod uolo:cõclu/
dam: nullam mihi rationem afferunt aſtrologi tui iſti: qua
quieſcere poſſit animus de ſolis reliquorumq; aſtrorum
magnitudine. Quare ſi quid habes tu certius: fac ut ſciam.
Vaſle ex ædibus noſtris Mediolani Kal- lanuarijs. M. cccc.

xXXXXViiij.
(Eianelces Philelfus Philippo Medio/
lanenſi philoſopho ac medico ſal.
d Vmltalia tota ĩ armis e: qprudẽtiſſimæ ac uero fa⸗
mlliaris noſter Virgilius cecinit: Grauidã bellis ar/
miſq; fremẽtem: ipſi admanſuetiora nos ſtudia referamꝰ.
Mmini cũ nuper uiuo diuino illo principe noſtro Philip-
po Maria: eſſes Mediolani: uidiſſe apud te uetuſtiſſimum
quẽdã codicẽ: ꝗ medicorũ pluriũ ſcripta cõplectere᷑. VYVt
cornelij celſi: & utriuſq; Sorani:&& Apuleij & Democriti:

bitra

li⸗

pbie
ditme
ntin
mn
Hjm,
tti⸗
bo⸗
⸗

ni
ti
Ne
dicit
due⸗
umi⸗
exin⸗
eritx⸗
per⸗
u⸗
ga
ta
cam.
cc.

& quardã etiã mulierũ. Rogo igit᷑ te in maiorẽ modũ: ut
aut illum codicem ad me mittas: tantiſper apud me futuꝶ
donec excribatur: qc' factũ iri curabo ꝗprimũ aut iſtic ipſe
mihi cures excribendũ. Nam qc; mea cauſa impenderis:
id omne pecuniarũ breuiad te ibit. Medicos uero iſtos le-
ctitare uolo:nõ ut eorũ mibi præceptis utẽdũ cupiam: qui
ſum ut noſti eorpe bene compoſito: & ualitudine proſpe/
ra:ſed doctrinæ dũtaxat gratia. Vale. Ex Mediolano pri⸗
die Nonas lanuarias. M. Cccc. xXX*αiij.
Franciſcus Philelfus Lapo piſa
no Iureconſulto ſaluuttemm.
Vi tibi reddiderit meas litteras: eſt mibi iam mul-
os annos perfamiliaris. Cumus fide ac beniuolen/
tia erga me bhabeo exploratius nihil. Itaq; non ſum
ueritus huic uni committere ea omnia: quæ abs te cupe-
rem curatum iri. Quæcunq; igitur uerbis meis tibi coram
exponet: ea uolo: non ſecus accipias: ꝗᷓ ſi ex ore præſen/
tis mei emiſſa audires. Nec enim puto alio te nũc eſſe ani/
mo:qꝗᷓ tum eras:cum in arno de lunari meatu atq; natura tã

C facete eõmentabaris. Nam quanꝗᷓ audio te ad rem nũma/

riam factũ paulo auidiuſculum:ꝗᷓ ſoleres: &&ſi profuſus fui/
ſti:nunꝗᷓ tamen quia operama te exigo: non pecuniam:
nibil eſt quod dubitem de tua benignitate: ni forſitan iu/
riſperitorum more: operam quoq; uenalem proponis. Ef/
fice quod uolo:ac Vale ex Mediolano idibꝰ lanuarijs. M.
cccc. xxXxiiſ. HM
Pranciſcus Philelfus ſal. dicit plu. Petro
Tbhomaſioſphiloſopho ac medico.
KRanciſcus barbarus uir clariſſimus & ut ſcis: latine
atq́; græce eruditiſſimus: habet meos nonnullos
ræcos codices: quibus non poetæ ſolum & orato
res hiſtoriciq;: ſed philoſophi quoq; atq; theologi cõtinẽ⸗
tur. Et habet eos quidem ab illo, uſq; tempore: quo ipſe
agebam Conſtantinopoli. Nam cum inſtituiſſem breuire
petere Italiam: libros illos ea ratione miſi ad uirũ amiciſſi⸗
mum atq; optimũ: quo mihi ad reditũ ſalui forent. Quid
ſit in cauſa: non intelligo. No modo reꝑetentimibi libros

1I

nõ reſtituit:ſed ne reſpondet quidẽ. Vereor:ne litteris ad
ſe meis forſitan ob tẽporũ malignitatẽ interceptis:reſpon
dendi facultas ſublata fuerit. Te igit᷑ rogo: atq; obteſtor:
ut barbarũ meũ uirũ humaniſſimũ adeas meo noie eumq;
horteris: meos omnis codices ire ad me curet:uel ea ratio
ne ut ſibi liceat:quẽ maluerit ex ijs codicibus: accipere do⸗
no:id me non modo non ferete grauiter: ſed loco etiã ſin/
gularis beneficij ducente. Et ut hanc rem dilucidiorem te
neas: habes iſtic phobũ capellã iuuenẽ certe modeſtũ ac
bonũ.ls uiuo adhuc Philippo Mana duce:ſcriba ſenatꝰ ue
ſtri cũ barbarũ ad eum principẽ oratorẽ pro more patrio
ſecutꝰ eẽt: præſens corãq; audiuit: & me libros meos illos
repetentẽ: & reſpondentẽ barbaꝶ: cũ primũ Venetias re/
uertiſſet: ſe mibi ſatiſfacturũ. ltaq; minimo ſane cũ labore
cũ mibi morẽ geſſeris homini tui ſtudioſiſſimo: tũ iuſticiæ
fungeris officio. Vale. Ex Mediolano.iij. Nonas Apriles.
M. cccc. xxXXViiij B
ranciſcus Philelfus Phœbo capellæ ſal.
Etrus Thomaſiꝰ uir ſcietia uirtuteq; ſingularis qd/
dã ẽ quæſiturꝰ ex te. Sine ullis etiã adhortatiõibus
meis: quæ uera ſũt: minime reticeſceres. Veꝶ etiã
mea cauſa ut ea: quæ perſpicue noſti: referas: te plurimum
1ogo. Nihil abs te peto: quod alienum ab officio cenſeas.
Quid aũt magis officioſum:ꝗᷓ qc uerũ eſt:loqui? Vale.Ex
Mediolano.iij. Nonas Apriles. M. cccc. xxxxViiiſ.
TPran ciſcus Philelfus ſal.di.pl. Nicolao fregolo.
Imihi bonitas hũaniſſimi tui igenij modeſtiſſimiq;
mor es ab ineunte prope adoleſcẽtia cũ me præce
ptore florẽtiæ utereris: cogniti admodũ forẽt:nõ
auderem fortaſſe tãta cũ fiducia id a te poſtulare: qc; mihi
gratiſſimũ ſis facturꝰ tibiq; honorificũ. Solẽt em̃ nõnulli: ꝗ
ſe lætiore in fortuna uident conſtitutos: reddi inſolentio/
res. At nõ debeo eſſe neſci nihil tibi poſſe accidere bhmõi:
qui nulla fortunæ trabaris temeritate: ſed ratione ſemper
conſilioq; ducaris: nõ tu ſane ignarus uirtuti deberi omia:

quæ ſi uera fuerit: nõ fucata: fartuna omni ꝓ famula utit᷑.

Sed ne uidear difficilius quicꝗᷓ abs te petiturꝰ: rem accipe

no⸗

re⸗

s ad
ſpon
ſtor:
nq
tl
o⸗
Gn
V
Nix
de
pund
oslos
ire/
abore
ſiciæ
hles⸗

—

bpreuiter. Petrus perleo ariminenſis fuit: ipſe quoq; nõnul
los annos florentiæ primo:dein etiã Senæ auditor meus.

Vir bonus ẽ:idemq; perdoctus ac facundus: mihiqʒ cariſſi
mus:qui Genuæ oratoriã docet:ut ſcis.lſtic qc publicũ eſt
præmiũ conſtitutũ: perꝗ̃difficillime diſſoluit᷑. Abſurdum
eſt profecto quẽꝗᷓ poſſe bene docere & ſimul pugnare cũ

æęgeſtate.Oportet em̃ ingeniũ hominis eruditi:ſi uelit ſuo

fungi officio:uacuũ eſſe mercẽnaria omni cura. Tuæ igic
uł prudẽtiæ fuerit:qui litteratiſſimus & habea ris & ſis: uł
beniuolentiæ erga me: quẽ noſti & tui & Frægoſorũ oĩm
laudis ſtudioſiſſimum eſ :operam dare: ne cogat᷑ Petrus
perleo noſter ob inobſeruatã publicã fidẽ iſtinc diſcedere
ac proficiſci Venetias:quo eũ noui frequenter accerſi bo-
neſtiſſima conditione. Tn rem tenes. Dabis operã: ſi me
amabis: ne fruſtra uidear ad te ſcripſiſſe. Clariſſimũ ducẽ
lanũ cũ uniuerſis Frægoſis & ſaluere: & magnos eſſe indi/
eſq; magis fore uæhementer opto. Vale ex Mediolano.
xv.Kal.lulias.M. cccc.xxxxviiij.
EFranciſcus Philelfus ſal.di.plu.Bornio ſalæ iurecõſulto.
NRat natalis meꝰ cũ hæc ſcriberẽ tibi ad octauũ Kal
„ Auguſtas: agebamq; ætatis annum unum & quin /
quageſimũ: qui natus eſſem anno a natali chriſti⸗
no millelimo trecenteſimo nonageſimo octauo. Quod ic/
circo uolui ne te lateret: quo ad ola quæ ſcripſeras reſpon/
derẽ. Habes ætatẽ meã: quã ſi noſſe uoluiſti:ut mibi uxo/
rem aliquã forſitan dares: nihbil ẽ qd labores. Non em hæc
ſunt tẽpora:quibus de re uxoria ulla ineunda ſit ratio cum
nec mihi ſit integrũ hinc decedere: & hic nõ ego ſolũ:ſed
uniuerſa ciuitas in extrema rerum omnium afticultate ſit
poſita:imprimiſq; rei frumentariæ: cuius indigentia tanta
eſt:ut permulti inedia iam perierint:pereãtqʒ quotidie.Et
feles & canes & imunda oia eſu cõſumpta ſunt.Atq; mira/

bilis tamen eſt ciuitatis huius conſtantia: ut emori oẽs ma-

lint ꝗᷓ dominium quenꝗᷓ admittere. Quid ergo facturi ſint
Mediolanenſes? Nihil habeo:quod tibi reſpondeã aliud:
ꝗᷓ quid non facturi. Ni deus ipſe prouiderit: uidere uideor
breui fore: ut prodigioſa audias ꝑmulta. Ego de me quid
n

acturꝰ ſim: neſcio. Neceſſe fuerit: ut ex tẽpore alia atq; alia
cõſilia capiã: quæ cuiuſmodi ſint futura: augurari nequeo.
Vale Ex Mediolano.viij. Kal. Augu. M. cccc. xxxxyVliij.
(Franciſcus Philelfus loanni Auriſpæ ſal.
Go mi Auriſpa ſyrtibꝰ nauigo:unde ſine maximo
periculo erũpere non licet: & inter nauigandũ ne
Aaa bꝰ obruar:at pereã naufragio:plurmũ eſt me/
tuẽdũ.Si ꝗd habes:adiuua me cõſilio tuo. Nã quid agam:
incertus ſum. Vbiq; gẽtiũ hoc tꝑe qᷓ Mediolanieſſe mallẽ:
Vbi neqʒ ſine maximo periculo eſ

epoſſum ꝓpter ciuilis
ſeditiões: nec etiã hinc abire ab his ꝑmittit᷑: in quorũ pote/
ſtate ſunt oĩa. Adde difficultates rei meæ familiaris. Qua-
re mihi omnia ſunt aduerſa. Nihil oino cõſilij mihi relictũ
eſt. Tu qui nauigas in portu ſi quod mihiadiuuamentum
afferre potes: ne differ. Vale ex Mediolano.vi.Kal. Augu⸗
ſtas. M. cccc.xxxxviiij. ”M M
(Eranciſcus Philelfus Blondo flauio ſal.

æ a me ſcire uis de illo diuino principe Philippo
Maria:mon eſt narrandi locus.Sed unũ uelim:tibi
certo perſuadeas: neq; eſſe'neq; fuiſſe unꝗᷓ uirũ al⸗
terum: uno. C. Iulio excepto: quo nibil hominũ natura ꝓ-
duxit profectius: qui ulla uirtutis laude cum Philippo Ma

ia illo cõferri poſſet. Vellem: mihi liceret ois illius laudes

ſingillatim in mediũ referre.Sed quolnã hæc ſunt tempo/
ra mihi tacẽdũ exiſtimaui. Quã cuperem: una eſſe poſſe/
mus. Vale Ex. Medio. vi. Kal. Augu. M. cccc. xxxxviiiſ.
(¶ TFrãciſcus Philelfus Georgio ꝑplato iurecõ. ſal.

quã norim manare a beniuoletiſſimo iĩme animo?:

Dmonitionẽ tuã & probo:& plurimi facio: utpote

Cexæterum uelim illud tibi eẽ exploratiſſimũ: ita me
mihi uitã in ſtituiſſe: cũ antea ſemper: tũ præcipue hac die
ut nihil ob ijci quæat meis moribus: cuius redditurus non
ſim ꝗrectiſſimã ratiomẽ. Nec ſum adeo curioſus ĩ ueſtra re/
publica: ut a quo quã poſſim iure accuſari. Ego totꝰ uerſor
cũ libris. Meq; domi contineo: non modo:ne loquar quic/
quam: quod mihi ſit incommodum allaturum: ſed ne au-
diam quidem. Itaq; admonẽdus non ẽ:qui & ſecũ babitat:

S de⸗
er
te
l

al
eo.
8
10
ne
der
n.
e⸗
lis
te/
ſü
Im
⸗

ppo
tbi
⸗
1*R
M

les

ho⸗

le⸗

ſor.

H

n/
44

nec aliunde pendet:quã ex ſeſe:ni fortaſſis mibi metuis a
cãdido decẽbre: homine natura maledico & inimiciſſimo
bonis uiris & eruditis omnibus. Is ſi quid inſidiarũ tetẽde/
rit: da operã: ut coram accerſar.Id ſi feceris: facile omẽs di/
lucideq; intelligẽt nefarios dolos:ac fraudes teterrimi ne/
bulonis. Tibi autem gratias habeo immortalis:quod nihil
prætermittas: quod mea intereſſe arbicreris. Val
diola no.vi. Kal. Auguſtas M. cccc. xxxXxvyviiij.
Franciſcus Philelfus Nicolao Varonm
philoſopho ac medico ſal.dicit plu.
O₰ Electatũ es te duobꝰ ijs libris Hippocratis: altero de
Matibꝰ:altero de morbis: ſiue id malis: de paſſionibus
corporis:hoc eſt epi απιι peri pathon: quos ex græ-
co in latinũ cõuertimꝰ: plurimũ lætor. Nam laudari abs te
docdtiſſimo ppiloſophode medico prudẽtiſſimo lucubrati/
ones meas nõ medi
me hortaris ad cæteros Hippocratis libros interpretãdoſ
obſequerer tibi ꝓfecto perlibẽter:ſi id mihi facere liceret.
Sed uſqʒadeo ſum aio occupato: ne ꝑturbato dixerim in
hac tẽporũ ꝓcella:ut uix ſim apud me. Qd ſi deus ꝗſpiã ſe
cũdiꝰ flauerit:nullo erit ad eã rẽ opus adhortatore. VItro
em̃ accingar:quo noſtris hoĩbus ꝓſim. Interea tꝑis ſine me
habere eoꝶ rõnem:quibꝰ ꝓpius urgeor. Vale ex Medio/
lano.v. Kał. Auguſtas. M. cccc. xxXviiij.
Franciſ. Bhilel.ſal. di.pl. Leonello æſtẽſi Marchioni.
ltibi corã narrare poſſem præſtãtiſſime priceps Leo
N yelle:quantũ me tibi debere putẽ: qcęł nullis meritis
de te meis ultro me iuitaris ad tuæ celſitudinis hoſpitium

atq; familiaritatẽ: intelligeres profecto: ꝗᷓ ſit apud me egre

gia uirtus tua:quamq;ʒ admirabilis peneq; diuina. Non em̃
expectaſti: ut te litteris anteuerterẽ ac rogarẽ: ut me intra
regalis tuos parietes exciperes: dignq; redderes beniuo
lẽtia tua.Sed id diu mihi atq; multũ aggredi cogitãti ſpon
te occurriſti:teqʒ ipſumliberaliter perbenigneq; obtuliſti:
ac nullum prætermiſiſti officium humaniſſimi ſapientiſſi/
miq; principis. Et quod a Platone ſcriptum legimus: non

obſcure confirmaſti:beatas illas fore reſpublicas: quæ aut

n i

e ex Me/

ocri mihi aſcribo laudi. Quod autem

a ſapientibus: aut a ſapientiæ ſtudioſis adminiſtrarentur. 1
Nec em̃ ignoramus inter regẽ & tyrãnum illud intereſſe:
quod hic oĩa refert ad utilitatẽ ſuã contempto diuino om/
ni atq; humano iure. At rex ſecus oĩa: qui iuſticiã atq; pie⸗/ L

tatem ante oculos ſemper ferens: ſibi oĩa uult cum ciuita⸗
te eſſe cõmunia: ſuum atq; proprium nihil ducens quod a
publica utilitate dignitateq; ſeparet᷑. Dignus es tu profe/
cto:qui qᷓdiutiſſime ſis in uita: & non minus uniuerſæ Ita⸗
liæ:ꝗᷓ tuo iſti pacatiſſimo atqʒ fœliciſſimo potentatui domi
neris. Totus es ad laudem & gloriam natus: cuius uniuer-
ſa uita plena eſt honeſtatis: plena ſapientiæ. Faciat deꝰ om
nipotens: ut mihi aliquando liceat uti atq; frui: quod mihi

beneficium ꝗᷓbeneficentiſſime alacerrimeqʒ ꝓponis. Nůüc
enim ea ſunt tempora: ut aliud nihil queam non modo de⸗ 6
liberare:ſed ne reſpondere quidem. Vale ex Mediolano. 1.
v. Kal. Auguſtas. M. cccc. xxxxviiij.
S (Franciſcus Philelfus Nicolao Varoni

philoſopho ac medico ſal. 2
Væ mihi ſcripſerit nobiliſſimꝰ princeps tuus: imo
oſter: quidq; ipſe pro tempore reſpõderim tecũ
Apſe cõſiderabis. Nãa ego in præſentia mei iuris nõ
ſum. Itaq; omnia ſunt accõmodanda tempori. Tu uelim:
interea modereris: & cõponas oĩia pro ſingulari tua prude
tia.Meũ animũ habes in manu.Nec loqui apertitus ꝗcꝗᷓ li-
cet. Cum licuerit: id qc; nõ longe abeſſe potuerit: aperiam
tibi mentem meã. Es em̃ unus: cui crediturus ſim omnia.
Vale.Ex Mediolano.v. Kal. Auguſtas. M. cccc. xxxxviiij.
. Franciſcus Philelfus Alberto ancario ſal.
Vid tibi reſpondeã:haud ſcio. Nec auſim efferre:ſi
— quid etiã ſciam.In ſcylleo æſtu nauigamꝰ. Niſi deꝰ
Qaliꝗs opportune reflauerit: ultimũ naufragium patiemur.
Vale ex Mediolano.v Kal. Auguſtas. M. cccc.xxxxvliij.
ranciſ. Philel. Bornio ſalæ iurecoſulto ſal.
Viſti tu in me ſemꝑ & liberalis & comis: nullũq; un/
A liberalitatis officiũ ò& comitatis prætermiſiſti. Eun
daem quoq; in hunc iſtum te fore exiſtimo: cui meas ad te
uitteras dedi. Eſt enim & homo perpulchre doctoac diſertꝰ

— —

— = — —

ur⸗ 4
le:

1

. X

& uir præditꝰ elegãtiſſimis moribꝰ. Qua ꝓpt᷑ officij tui fue
rit id præſtare: ne quã ſpẽ ab me habet de te receptã: eam
falſã extitiſſe itelligat. Vale ex medio.v. Kal. Auguſtaſ. M.

(QFranciſcus Philel. Ioanni Auriſpæ ſal.
) Vid ſuꝑbiæ me accuſas:qq tibi reſpõdeã nihil:q̃ſi ea

ſint tꝑa: ut cuiꝗᷓ liceat loq:qqd ſentit? Itaq; malo abs te

Pbus ſenſibꝰ: ut ꝗqd me aut deceat:aut dedeceat:nõ ĩtelligã.
Te igit᷑ rogo:æquo aĩio feras ſilẽtiũ meũ.Nã cũ licuerit:te
obtũdã ꝓlixitate or̃onis. Vale ex medio.pridie Cal.Aug.
Sciſcus Philelfus Angelo actiolo eꝗti aurato ſal.
n lbil eoꝶ hãc diẽ uideo abs te cõfectũ:quæ mihi tũ
corã antea: tũ poſtea ꝑ litteras tã liberalit᷑ recepiſti.
Ac nõ poſſũ ſane nõ admodũ mirari:qc ne reſpõdes tu ꝗq/
dẽ:ni fortaſſe uelis me tuũ interpᷣtari ſilentiũ:qd nibil mibi
receꝑis: neq; bhic præſens: nec poſtea ſcribẽs:ſed qd uerba
nõ tãa feceris ꝗᷓ dederis. Id ſi ita ẽ: utar illo Terentiano: par
pari referto. Vale ex Mediola. iij. Nonas Auguſtas. M.
Frã ciſ. Philel. ſal. dicit plu. Petro Medici Coſmi filio.
Ræcipuũ tuũ in me amorẽ & expert* ſæpe ſũ præ⸗
ſens:& audiui abſens. Faciſqʒ:ac feciſti ſemꝑ ꝓ offi⸗
Mcio gratiſſimi diſcipuli & uirioptimi. Nã de tua er/
ga me uoluntate cũ ab alijs ꝑmultis: tũ ex Angelo actiolo:
ſiplẽdidiſſimo eqte aurato: & ueſtræ familiæ ſtudioſiſſimo
egregie accepi. Reliquũ eſt: ut Achillis: qe fabulant᷑ iacu⸗
lo utamini in ſecũdo ictu. Qc ſi factũ cognoro:haud patiar
ulla me benetficij iuriſq; magnitudine ſuꝑatum iri. Vale ex
Mediolano.iij.Nonas Auguſtas. M.cccc.xxXxvilij.
W(ranciſcus Philelfus Lampugnino birago ſal.
Audo bonitatè ingenij tui: qui ætate iadudũ ingra/
ueſcẽs: des o perã græcæ litteraturæ iſtis diſſimilli⸗-
HMAAmus: qui litteratiſſimi haberi uolũt: græcis litteris
ignoratis oimno. At ſua ſe plurimũ opinione fallunt. Nemo
ehm mea ſnia latinꝰ ſit optimꝰ: ubi græca ꝓrſus eruditiõe ca
reat. Prudẽter igit᷑ tibi cõſuluiſti. Quare quicqd a me po/
ſtulas: id totũ in tua eſſe ptãte poſitũ exiſtimato. Nã & li-
bris tibi & doctrina nũꝗᷓ ſum defuturꝰ. Vale ex ædibus no
a IUd1

(s accuſari:ꝗqᷓ ſtulticiæ. Nõ ſũ em̃ uſq;adeo obtuſiori/

sõäs

ſtris Mediolani Nonis auguſtis. M. cccc. xxXxviiij.

Franciſcus Philelfus ſal.di.plu.Aloyſio Crotto.
leronymi quas petieras: Augaſtiniq; epiſtolas ad
te dedi cõmodato. Quare ubi eas ꝓ tua uolũtate

accipe. Omniũ primũ de rebus diuinisnõ ẽ meũ iudicare:

ſed eccleſiaſticæ dignitatis auctoritatiſq;. CQæterum puto

utrũq; uero pulcherrimeq; diuinarũ rerũ omniũ ſciẽtiam
tenuiſſe. Sed quo ad reliquas oĩs ꝑtes philoſophiæ Augu-

ſtinus uiſus eſt lõge tũ acutior & peritior: tũ etiã ſubtilior.

Dialecticus Auguſtinꝰfuit egregius & idẽ phyſicꝰatq; ma/
thematicus. Huic Hieronymus plurimũ præſtitit dicendi
elegantia potius ꝗᷓ doctrina: id q ex utriuſq; oratiõe licet
intueri. Græcã litteraturã Hieronymꝰ perpulchre calluit:
Auguſtinus minus ꝑfecte. Ille bebraiee quoq; habet᷑ eru/
ditus: & Auguſtinꝰ illius linguæ ignarus oino. Vita horri⸗
dus Hieronymus: Auguſtinus autẽ mitis. Quod ſi ex ijs

duobus unus effici potuiſſet: nibil natura abſolutius ædi/

diſſet. Vale ex ædibus noſtris Mediolani. M.ccec. x Lviiij
Franciſci Philelfi Epiſtolarum Liber Septimus.
Sranciſcus Philelfus Senatui & populo Floren-
tino ſalutem dicit plurimam.
Vm iinclytæ ueſtræ & excellentiſſimæ rei/
pub.principes Florẽtini egregiam illam at
hEngularẽe bñficẽtiã: qua cũ iſtic aderã: a uo/
bis pulcherrime ſũ ornatꝰ nõ minꝰ ſuaui ꝗqᷓ

qc; malle me debere intelligã: ꝗᷓ & oĩbus in rebus & apud

osés mortales id ꝓ uirili ꝑte præſtare: ut gratitudinẽ animi
mei certo aliquo argumẽto recognoſcatis. Quare cũ alias
ſemꝑ:tũ maxime boc tꝑe qd ꝓ ueſtri noĩs amplitudine ſũ/

moq; ſplendore mibiſtudẽdũ cenſerim: ubi breui oratiõe
oſtendero:facile iudicabitis bñficiorũ in me ueſtroꝶ me/

moriã nulla neq; tẽporũ lõgitudine nec fortunæ uarietate
apud animũ meũ interiſſſe. Quibus em in rebꝰ cumulatio⸗

res ſim uobis gratias relaturꝰ: ꝗᷓ ſi ad ſplendidiſſimũ laudis.

lectitaueris: cura ad me redeãt. Qcł aũt quæris ꝗd de utro
ꝗꝙſentiã: & quo ad doctrinã: & quo ad eloquẽtiã: breuiter

aſſidua recordatione mecũ repeto: nibil ⸗

tto.
te
tro⸗
ter
ne⸗
etam.
ugn
tllot.
na/
i
licet
Murt
eri
horri⸗

1/

lexißs

adl/
Wut
tims.

oren⸗

erei/
Anat
aud,
ſunnh

niie
pud

nimt
alias

neſl„

atie

mne/
etate

latio⸗

MAS

munꝰ: dũ uos ad decus & gloriã natos cohortari prexero:
præcipuã in me quandã ſi nõ prudentiã: fidem tñ & pieta/

tem intueamini. Memini ꝗbꝰ ſex annis pulcherrime apq

uos agerem: nulliꝰ rei magis pplm florẽtinũ: ꝗᷓ dignitatis

rationẽ babereſolitũ. Quare cũ uel de pace: uel de bello
ageret᷑:tũ cõſilia oĩa:tũ decreta ad dignitatẽ ſemꝑ refere/
bant᷑. Qui ꝓfecto bene moratæ reip. mos iure mihi laudã
dus uideri debet. Nihil em nec utile in uita nec iucũd um

cenſendũ eſt:qc honeſtate uacet. Oia quæ aut corpꝑis aut
fortunæ ducũt᷑ cõmoda: & fragilia ſunt planeq; inania ubi

minus ad decus relata fuerint. Itaq; ut oĩs uirtus fruct ifera
eſt:& uoluptatis plena:ita nibil in bonis aut expetẽdis po/

nẽdũ eſt:qc a uera laude diſcedat. Quo fit:ut ſi uos laudis

qc eximiæ uirtuti debetur:ſtudioſi imprimis uniuerſæ ita
liæ paci trãquillitatiq; cõſuletis: & ꝓ cõſuetudine ueſtra fa

curi ſitis & ornatiſſimum ĩmortalitatis nomen aſſecuturi.
Quo tꝑe uobis eſt renũciatũ de obitu Philippi Mariæ an/

gli qui fuit anꝰ oĩm ꝓfecto ꝗᷓdiu uixit: noſtræ ætatis princi/

pum atqʒ regũ fortiſſinꝰ atq; ſapiẽtiſſimꝰ quidã uir. Haud

dubito:ꝗqn animũ oẽm a reꝶ bellicaꝶ ſtudijs ad pacis ociũ
cõuerteritis. Nã & ueſtro ingenio mites eſtis atq; ꝑhũani:
&Oι— -ueſtræ florẽtiſſimæ reip. nõ belli: ſed pacis artes cõduce
te cõſueuerũt. Nec em̃ unꝗᷓ bella ſuſcipitis bellãdi cupidi/
tate:ſed ut pacate poſſitis cũ dignitate uiuere: nec etiã cũ
primũ illi optio principi bellũ intuliſtis alia uos rõ ulla mo/
uit ꝗᷓ hmõi honeſte pacis cõſiliũ. Cũ.n.quo illiꝰ conatꝰtẽde
rẽt neſciretis: & Imola atq; Forũliuiũ & flammijs captæ ur/
bes haud iniuria uobis ſuſpitionẽ eiꝰ animi non mediocrẽ

afferrẽt:qñ ille tñ nihil alienũ appeteret:ſed ꝑti eccliæ Ro

mãæ quã bracꝰigẽti aio uir munitiſſimo firmiſſimoq; exer
citu nitebat᷑ opprimere:ꝑti rebꝰſuis cõſulere cupiẽs:ꝗppe

ꝗ uereret᷑ hõ prudẽtiſſimꝰ Bracij incremẽta ĩ ꝑniciẽ ſuã &

eæxitiũ emanatura: quã ipſã ſuſpicianẽ priceps callidiſſimꝰ
Nicolaus æſtenſis admodũ cõfirmarat: bis rõnibꝰ motus

Philippus in flaminiã miſerat uires ſuas: tum ultro uos: ut

ria laceſſiti:armis obuiã ire aggreſſi eius conſilijs:quæ rebꝰ

ueſtris detrimẽtoſa fore exiſtimabatis: diuturni: maximi:
calamitoſiſſimi belli fuiſtis auctores. Qua quidẽ in re non

modo accuſandi nõ eſtis: ſed tolerandi potius. Nam cũ ꝗd

ille amnimo uerſaret: uos lateret: uideretiſq; urbes finitimas
in illius ptãtem actas: nec eſſe tis obliti: ꝗᷓ ancipiti:& pericu
loſiſſimo bello cũ eius patre Ioanne Galeacio clariſſimo &
potentiſſimo principe dimicauiſſetis: prudentiæ ueſtræ
munus eſſe duxiſtis prius occurrere eiuſmodi conatibus
ꝗᷓ pati:ut magis indies magiſq; inualeſcerent. Quanto aũt
in diſcrimie utrinq; uerſata deinde res fuerit: uniuerſa nõ
modo nouit:ſed etiã ſenſit Itali a. At ubi maximus & opti/
mus ille dux naturæ uel intempeſtiue cõceſſit: ac uiri Me/
diolanenſes ut ſunt excelſo atq; inuicto aĩo: in libertatem
ſe uendicarunt: continuo declaraſtis & id quidem certiſſi/
mis argumentis nibil eẽ uobis & ueſtra & Italiæ pace neq;
optatinec iucũdiꝰ. Nullo em pacto fieri põt: ut ſiquã præ/-
potẽtẽ Italiæ aut urbẽ: aut regionẽ belli fulmen inuaſerit:
quieto ipſi aĩo eſſe poſſitis. Itaq; pacis & trangllitatis bono
qc ſplẽdidiſſima hæc potẽtiſſimaq; reſpu.maxime omniũ
affectabat: oĩ oꝑa & induſtria ſtuduiſtis: & ita ſtuduiſtis: ut
quãtũ in uobis fuit: nullæ diuturni ardentiſſimiq; belli ſcin/
tillæ relinquerẽt᷑. Cũq; diuino etiã cõſilio quoda fieri uide
ret᷑: ut ꝗq honeſtã pacẽ minus admitterẽt:duriſſimis euẽtis
pugnæ ꝑſæpe affligerent᷑: iam eo loci deduẽcta res erat: ut
nõ minꝰ ꝗᷓ Mediolanẽſes cæteri quoq; pacem expeterẽt.
Q cũ ſedulo fieret:ac iam propediẽ tẽpeſtas oĩs ꝓcellaq;
belloꝶ turbinẽ oẽm amiſſura uimqʒ putaret᷑: ecce repẽte ĩ᷑
foœlici neſcio quo ſydere iopinati ꝗqdã turbulẽtiſſimiq; flu/
NGus inſurrexere. Franciſcus em̃ Sphortia magno & elato
aĩo uir atq; rerũ bellicaꝶ glia cunctis noſtræ tẽpeſtatis du/
cibꝰlõgiſſime antecellẽs a Mediolanẽſibꝰquoꝶ copijs ex
ercitibuſqʒ præerat:ſeſe abduxit: & ita fato neſcio quo ab-
alienauit aĩim: ut quæ in hoſtes cõſueuerat: ĩ hoĩes amiciſſi

mos: & optime de ſe meritoſinfeſta arma cõuerterit. Nec

me ſane dubitatio ulla tenet tm illũ: & tanta laude uirũ nõ
tã libidine diandi: quæ nõnullos ſæpe tranſuerſos agit:
boĩm quorũdã minime ſibi amicoꝶ induẽtu a priſtino iſti-

imi⸗
von

ds
ll

wo
N
vpt,
Me/
tem
illi/
eq-
ir
bono
mnii,
liut
ſan/
e
etis
ut
tet.
a
hetei
f
ſeto
du/
ex
ab⸗
in
ec
i
ti

VII
tuto in hmõi ſuſpitionẽ incidiſſe. Putat em̃ Mediolanẽſes
cũ Venetis aduerſus ſe machinatos inſidias. Sic igit᷑ ſuauiſ
ſimũ Italicæ pacis ociũ tãdiu multũq; deſyderatũ: quo tꝑe
poſtliminiũ feciſſe credebat᷑: mox deteriore cõditiõe taãꝗᷓ
ſedibus ſuis extruſum duriſſimis belloꝶ catenis præmit᷑.
Huic aũt tãtæ & tã acerbæ reꝶ difficultati ꝗqbꝰ mihbi reme/
diſſ occurri poſſe uideat᷑: paucis dicã. Quid Frãciſcꝰ ſphor
tia aduerſus hãc præualidã ampliſſimãq; rẽpu. aut ſperare
oſſit: aut deſperare: nemo eo melius nouit. Quid rurſus
Mediolan enſes de illius conatibꝰ:aut metuendum ſit: aut
audẽdũ:neſcij certe nõ ſunt.Ad hæc ea utroſq; prudentia
eẽ puto:ut neq;ʒ uelint: qc nequeãt cõſeꝗ:nec qc quæant:
nolint. Sed animis ꝑturbatis recte iudicare nũꝗᷓ licet. Nam
uel cupiditate: uł'ægritudine ita diſtrabunt᷑ interdũ: ut ſui
cõpotes eẽ non poſſint. Quinetiã tãtæ qñũq;ʒ ꝑuicaciæ ſeſe
mortales obnoxios faciũt: ut ſciẽtes uidẽteſq; præcipites
ruere ꝗᷓ ad ſanitatẽ redire malint. Pluſq; ualet qnq; amico/
rũ apta & ipſi ꝑmotioni accõmodata prudẽſqʒ ſuaſio:qᷓ for
tiores ullæ firmioreſqʒ rõnes: quæ ſe intẽpeſtiuas obtule⸗/
rint. Itaq; unos omnium uos aptiſſimos iudicaui principes
Horẽtini: ꝗ tãtã hãc & tã illuſtrẽ præclarãq; ꝓuinciã pro ue
ſtra in utrũq; & Mediolanẽſem populũ & frãciſcũ Sphor⸗
tiã ſingulari beniuolẽtia ſuſciꝑetis. Ea em̃ ẽ ſapia: eo rerum
hũanaꝶ uſu: ea ꝑitia ut nibil oio nõ modo ad ſuadẽdũ ſed
ne ad ꝑſuadẽdũ ꝗdẽ uos quæat præterire:qc mortales re/
D oẽs norint. Quare & hortãdo & monendo: ac etiã ſi
uſui fuerit:accuſando:orãdoue facile apud hoĩes amiciſſi-

mos:oĩa quæ uoletis:cõſequimini.Nã cũ utriq; ſint exiſti-

maturi uos ut amice & prudenter:ita etiã fideliter atq; ꝓ
officio rebꝰ ſuis cõſulere:facile ſint in ueſtrã ſentẽtiã ituri.
OQce &ſi uobis facillimũ factu futuꝶ ẽ:tñ ſi difficillimũ quo⸗/
q; laborioſiſſimũq; foret: ueſtri muneris ac laudis ducere
debetis:quicꝗd honeſtũ ſit: a uobiscurari oportere. Nam
cũ ad uirtutẽ nati oẽs ſimꝰ: nibil poſſumꝰ ſine reprehenſi/
one omittere:qqc decus aliquod præ ſe ferat. Quid autem
pulchriꝰ:ꝗd laudabiliꝰ:qd imortalitate digniꝰ:q̃ inimicitias
tollere:qᷓ bñfacere:q̃ iniuriã ꝓpulſare.Noõne ſatis uiri boni

LI

—

laceſſunt᷑ iniuria: cũ in fert᷑ cuiqᷓ iniuria uel ignoto? Homo

em̃ hoĩs cauſa natus eſt. Nec ille humanꝰ ducẽdus ẽ:ꝗ hũa

nitatis officium neglexerit. Qck ſi gratiã inter hoĩes uobis

amiciſſimos recõ ciliabitis: quãtã etiã uniuerſæ ltaliæ grãm
ſitis:nõ obſcure ex præſentibꝰ incõmodis cõiectare uobis
licet: Quod em̃ circũquaq; ſtrenui & pecunioſiſſimi uiri:q

—

ſubſtãtias ſuas aut in mercatura:aut in uectigalibꝰ haberẽet
occupatas:ob hãc bellorũ calamitatẽ decoxerunt? Nec id
iniltalia ſolũ:ſed ꝑ oẽm fere Europã.Nã cũ ꝓpt᷑ belloꝶ aut

periculũ:aut metũ:& nõnũꝗᷓ etiã detrimẽtũ reſpõderi cõ/

uẽtis nequeat:neceſſario fides ape mercatores: apud mẽ/
ſarios:apud publicanos concidit:id quod nõ ſolũ calamita
tem multis: ſed ignominiã quoq; affert latinis oĩbus. Siqs
em̃ uir latini noĩis ꝗ uel in Gallis: uel in Germanis ułin Got/

thalanis mercatoriã menſariãue exercet:uel aliud ꝗcꝗᷓ qc
ad rem pecuniariã pertineat: apud exteras nationes agit:

coactus turbationũ italicarũ diſticultate: fidem ad cõſtitu⸗/

tum tꝑs quibꝰ debeat: præſtare nequerit: unꝰ aut paucoꝶ
culpa uniuerſo latino ꝶ& nomim aſcribit᷑. Neq; em pauci ſũt
hoies itali qui ad Britãnos & Gades uſq; & per uniuerſum
ꝓpe terraꝶ orbẽ diuerſis in negocijs pecunias tũ ſuas:tũ
alienas bñt implicatas: quas ubi explicare ꝓ pter haſce ca⸗/
lamitates facultas nõ erit:decoquant neceſſe eſt:quæ cer⸗
teres nõ decoctoribus modo:ſed locupletiſſimis quoq; &
illuſtribꝰ italiæ ciuitatibꝰ non mediocre detrimẽtũ atq; de
decꝰ allatura ẽ. Nec em̃ un urbis ciues magna ulla rei pe/
cuniariæ iactura affici poſſũt quo minꝰ reliquæ etiã clariſſi/
mæ italiæ ciuitates eodẽ præmãtincõmodo: cũ inter ſeſe
inuicẽ & cõtrahũt & mercant᷑. Huic aũt tali tantoq; detri/

mẽto atq; turpiſſimæ famæ notæ aliud remedij nihil affer/

ri poſſe intelligo:q̃ ſi dederitis oꝑam: ut uiri uobis amiciſſi-
mi mutua ĩter ſe odia armaq; deponãt:malitq; æquo & bo
no ꝗᷓ cupiditatis facibꝰ parere. Quis enim audeat in italia
ullas belloꝶ flamas excitare: ubi primariæ ãpliſſimæq; ur/
bes: & unꝰ Frãciſcꝰ Sphortia tãtꝰ & tãta ꝓ bitate princeps
inuicẽ cõſenſerint? Nã neqʒ fugere uos põt:quãto ĩꝑiculo

tota nutet italia. Videtis quæ gẽtes in ea cõſederit ob ite/

ex Me

ſtina inter nos odia: quæ tãꝗᷓ ex aliqᷓ ſpecula noſtras diſcor
dias obſeruãtes nibil aliud expectãt: moliunt᷑: agunt:ꝗqᷓ ubi
laſſos & pecunijs exhauſtos aiaduerterit: inopinatos nos
opprimãt. Quapropt ut ueteri ueſtro inſtituto: ꝗ dignita/
tem & gliam maxime oĩm adamãtis: ut cõi utilitati: ut to-/
tius italæ ocio ac trãgꝗllitati ꝓſpiciatis: hãc talẽ tãtãq; rem
principes florentini dino ductu auſpieijſq; ſuſcipite. Lega-
tos ueſtros ingẽti uirtute & prudẽtia uiros: tũ ad mediola-

neñ.tũ ad Frãciſcũ ſphortiã mittite: ꝗ utroſq; ita ſuis aptiſ

q; rõnibꝰ nõ ſolũ hortent᷑ ac rogẽt: ueꝶetiã ſi opꝰ fuerit ꝓ
iure mutuæ beniuolentiæ uel moneãt uł incuſent: ut ꝗ pri/
mũ om̃i aioꝶ relicta cõtẽtione in mutuã priſtinãq; gratiam
redeãt: ne cũ ꝑuicatius inuieẽ dimicãt: & ipſi ꝑditũ eant:
ltaliæ uniuerſæ naufragiũ parant. Nam quantũ uos quoq;
religionis chriſtianæ rõ ad hoc tã illuſtre tanq; ſalubre co/
ſiliũ excitare & inflãmare debeat:ꝗd attinet dicere? Vide

tis em iã aduentare ſacratiſſimos annui iubilei dies: quem

ab ipſa uſqʒ tũ habraæ:tũ Moſeitẽpeſtate figura dina qna-
dã mẽteq; cõſtitutũ Chriſtꝰ optimꝰ maximꝰ redẽptor no/
ſter:cũ ex hac uita in cælũ aſcenderet:indulgentiarũ largi
tate diſpẽſandũ reliquit miſtris ſuis: imprimiſq; Romanæ
eccleſiæ ſũmo põtifici. Qua exre ſi nulla etiã utilitas eſſet
emanatura:oĩ tũ cura atq; labore tadendũ foret: ne tãtæ
religiõis uenerationi cõiq; læticiæ iniuria ulla fieret. Quã/

ta uero cũ ad italos oĩs tũ uel maxie ad uniuerſos ciuis ue/
ſtros ſint ex bhmõi celebritate ꝑuẽtura emolumẽta: debe/
tis ex ſuꝑioribꝰ tꝑbꝰ meminiſſe.Itaq; ueſtri officij && ſapien

tiæ eſſe putoid ꝗtũ in uobis fuerit præſtare:ne tot illi & tã
locupletes atqʒ; opulẽti ppli trãſalpini ab italiæ acceſſu ob

hũc belloꝶ turbinẽ ꝓbibeant᷑. Valete Ex Mediola. idibꝰ

Auguſtis a natali Chriſtiano. M. cccc. xxXViij.
Frãa.Phi.Petro Thomaſio ꝑphbiloſophoac medico ſal.
Eq; hic ee licet ſine ꝑiculo: uec alio ire ꝑmittit᷑. Itaq;
Aluupuũ teneo auribꝰ. Cõſiliũ tñ tuũ non mõ laudo:ſed
etiã ꝓbo.Sed ꝗd agã:qñ hæc ſũt tꝑa? Deꝰ bñ uertat. Vale
diolano.Kal. Septembribus. M. cccc. xxxyviiij.
¶EFranciſcus Philelfus loannocio Manetto ſal.

S

.

—

ſempꝑ oibus in rebꝰexpertus ſum amiciſſimũ.Srqᷓ

unqꝗᷓ in re tua mihi opera opus fuit: nũc eſt maxime nb
Galeaciùs chremenſis tibi coram exponet: quid abs te ue- a
lim. Quẽ nolis fruſtra ad te miſſum: tam peto abs te uæbe I
menter ut uæbemẽétius petere nihil poſſim. Vale ex Me- eit
diolano pꝑridie idus Nouẽbres. M. cccc. x xxviiii. æ᷑
NFranciſcus philelfus Bernardo lIuſtiniano ſal. el
q Vi tibi reddidit meas lit teras: tãta mecũ beniuolẽ
tia iunctꝰ ẽ:ut maiore nemo eẽ poſſit. Quicqd is ti/
Y ſpinoie meo dixerit:id ita exiſtimato:ac ſia meip̃o corã au
dires. Vale ex Medio. idibꝰſeptẽbribꝰ. M. cccc. xxxxviiij-
“ (Franciſcus Philelfus Nicolao Yaroni ſal.
Aec negocia ꝗbꝰ fluẽtibꝰ agitent᷑:ſcio te nõ latere. 2
Quid aũt mihi boni priuatim ſperãdũ ſit in tãta re⸗ l
rũ ommũ calamitate: & ip ſe intelligo: & tu potes aiaduer-/ ””
teere. Itaq; ſiqd habes cõſilij: id ut doceas: rogo. Nam mibi ui
uix ullũ relictũ ẽ: præſertim cũ bhinc abeundi facultas non u.
det᷑. Vale ex mediola. xij. Kal. Octobres. M. cccc. x Lviij. Xx
EF ranciſcus Philelfus Ioanni Auriſpæ ſal. S
T NKE narrari quæat: quantis in malis tota hæc ciuita
u Ifluctuat. Nec reliquũ ẽ: qc' expectet᷑ præt᷑ ultimũ
Arnaufragiũ: id qd lõge abeſſe nõ põt. Bacchat᷑ ĩ oĩa
mucro. Nec hũ anis: nec dinis parcit᷑ rebꝰ. Scripſiſſem tibi er
plibꝰ: ſed neſcio ꝗᷓ bæc recte ſunt Ir̃is cõmiſſa. Tu ſiqd mihi dA
cõſilij potes afferre excogita. Nã mihi nullũ ẽ relictũ ĩ tãta XV
impunitatis licẽtia. Vale ex Medio.idibus O ctobribꝰ. M.
Fraciſ.Philel. Petro Thomaſio philoſopho ac medico ſal.
ͤ Vod rẽ meã oẽm Venetoꝶꝶ legato Lconardo Ve
lerio clariſſimo uiro cõmẽedaueris: gaudeo: tibiq;
ago gras. Valet em̃ is apd hoſce ciues & auctorita/
te: & gr̃a plurimũ. ꝗᷓ futurũ puto: ut mibi ꝓdeſſe nõ ad/
modũ poſſit: ita ſũt omĩa iã debilitata & ꝑdita. Paſſim atq;
cateruatim moriunt᷑ inedia. Mihi uero ſiquid etiam pecu/
niolæ alicunde abradi poſſet: tamen non eſt: unde ſatis pa
nis parari quæat. Qui mihi ob inuidiam nocere moliunt᷑:
me Sphortianum eſſe inſimulant. Quare in diſtributione
panis qui uicatim emẽdus ſingulis dat᷑: negatur plærunq;

vVI.

mihi tanꝗᷓ hoſtis ſtudioſo. Itaq; neq;ʒ hic eſſe ſine uitæ peri⸗
culo ulla poſſũ arte: & abeundi ptas oĩs ſublata eſt. Neſcio
quãtũ mibi prodeſſe poterit Lenardus in tanta malignita/
te tẽporũ.Meliuſcule tñ mibi ſperandũ uideo:ꝙ huic uiro
cariſſimꝰ factꝰ ſum:ꝗᷓꝗᷓ etiã ipſe:ut mea fert opinio:non hic
eſt ſine periculo: ita ſunt oia tẽpeſtatũ ꝓcellarũq;ʒ pleniſſi/
ma.Vale ex Mediolano Caldecẽbribꝰ. M. cccc. xxxxvilij
Franciſcus Philelfus Antonio metello ſal.
inã mihi liceret te uidere:tecũq; loqui corã. Aut
em me tu in tuã: aut ego te in ſentẽtiã meã agerẽ.
Illud aũt hortari te ac monere nõ dubitabo cũ om
ni in re:tũ etiã nõ minꝰ in loquẽdo moderationẽ ſeruandã
eſſe. Verbũ alatũ fingit Homerus: qm & emittat᷑ celerit᷑ &
nõ facile reuocari emiſſum quæat. Prudẽs es. Quid bæc ſi
bi uelit oratio:nõtignoras.Hic indies o ĩa habẽt miſerabili/
us. Quod petis: curabo diligentiſſime. Vale.Ex Mediola/
no pridie idus Decembres.M. cccc. xxxxviiij.
Franciſ. Philel. Blaſio axeretẽſi mediolaneſiũ
Enirẽ ad te quotidie:niſi me id facere ꝓbiberet gla/
u diorũ metus: quibus aſſidue uideo urbẽ uniuerſam
coruſcari.Nã in armorũ fragore:ut ſcis: uerba legũ
exaudlri nõ ſolẽt.ltaq; patere obſecro:me tãtiſper habere

ſalutis meæ rationẽ: donec alicunde lætior dies illuxerit.

Vale Mediolani ex ædibꝰ noſtris. Cal.lanua.M. cccc. L.
¶ Franciſcus Philelfus Franciſco harbaro ſal.
Onſiliũ tuũ facio certe plurimi: tũ qc'ẽ prudęætiſſi/
mũ:tũ ꝙ beniuolentiſſimũ tuũ erga me animũ præ
ſe fert. Quid aũt agẽdũ mihi ſtatuerim: ex iſto co/
ram acòpies:ꝗ tibi reddidit meas litteras. Tu interim cu/
ra oĩa dililigẽter.Nã quãtũ erit iu me:oĩo obſequar uolun/
tati tuæ. Vale ex Mediolano.iij.idus lanuarias. M. cccc. L.
Franciſcus Philel. loãni Amideo iurecõſulto ſal.
Vus ille familiaris quotidie me obtũdit. Rogo te:
des operam: ne mecũ uaticinet᷑. Nã ut ait ille apd
poetã dauus ſũ:nõ œdipꝰ.Habeat ſibi ſapiẽtiã ſuã.Nã hoc
tpe nihil eſt oim minꝰ: qc uelim: ꝗᷓ uaticinari. Deus norit:

qc' futurũ ſit.Illud mihi uaticiniũ e certiſſimũ.Petrũ Can/

didũ ſp inuigilare: ut mihi ĩcõmodet:cui inſidioſa maligni
tate:ne incautꝰ opprimar: tuũ fuerit ꝓuidere. Noſti em in
geniũ: noſti flagitiũ facinoroſiſſimi hoĩs. Vale Mediolani
ex ædibus noſtris pridie Nonas Februarias. M. cccc. L.

.

Erſari uideo arma undiq;. Quid tãtꝰtumultus ſibiue
Iiit:nõdaum ſatis intelligo. Tu ſiqd habes:qcł me ſcire
oporbeat:fac ut qᷓprimũ intelligã. Nã animus præſagit: ne-
ſcio ꝗd deus bñ uertat.Ego me interea domi cõtineo. Va-
le ex ædibꝰ noſtris Mediolani. v. Cal. Martias. M. cccc. L.

¶ Pranciſcus Philelfus Nicolao cebæ ſal.

———

uires cæleſti queunt aduerſari ĩperio:ſiue id fatũ:ſi/

oporteat. Noſtra ſane inferiora hæc oĩa uana ſũt nulliuſq;
momẽti: ubi minꝰ diuino adminiculo auxilioq; nitant᷑. Cũ
primũ diuinꝰ ille princeps Philippꝰ Maria ang-“ uitã deſe/
ruiſſet: cœperũt mediolanẽſes hi ciues cõtẽpto ꝑ oẽm cõ/
tumeliã ac ludibriũ prĩcipis uniꝰ iperio:adamare ãplectiq;
libertatẽ. Cuiꝰ ſtatuedæ initia ſecũda ſane fortunatiſſmaq;
fuere.Nã hoꝶ optatis Venetos aduerſantis tribꝰ deiceps
Qladibꝰ affecere. Placẽtia prio: quæ ſe ultro illis tradiderat:
ui capta ac direpta: dein claſſe eorũ maxia & oĩbus rebus
ornata apud Caſalem cognomẽto maiorẽ ſuꝑata & capta
magnaqʒ ex ꝑte in Pado & tormẽtis & igni perdita: ad po
ſtremũ eodem anno maximis eoꝶ copijs & firmiſſimis ad
Carauagiũ fuſis fugatiſqʒ intãta & militũ && ducũ:ac princi
pum captiuitate & prædazut de ipſo etiã Venetorũ ĩperio
actũ uideret᷑: ni Mediolanẽeſes ipii deſipere uoluiſſent.Cũ
a Franciſco em̃ Sphortia quẽ unũ ſuis exercitibꝰ præfece/
rant:ſibi metuiſſent:ne ijs ꝓpter Blãcã Mariã Philippi fili/
am regnũ ſoceri tãqᷓ hæseditario uxoris iure foret pꝰ tãtã
uictoriã occupaturꝰ: cœpꝑe de pace clã tractare cũ Venetis
pꝑ Henericũ quẽdã pãicarolã: q patria mediolanẽſis merca
turã Venetijs exercebat. Veneti ut uiri ſunt prudentiſſi/
mi: tãſi quæ ꝓponerent᷑: nõ detrectabãt: tñ cõſultata re
diligentiꝰ cũ Franciſco Sphortia maluerũt: ꝗᷓ cũ Nediola/

Frã.Phi.Blaſio axeretẽſi Mediolanẽſiũ prætori ſal.

ue neceſſitatẽ: ſeu aliud quicꝗᷓ: qc? ſupra nos ſit: appellari

— —

— ——

nẽſidã rep.agẽda cõtrahere. Nã etiã is certior factcũ de hu

iu ſmodi occultis cõſilijs:tũ de aio Mediolanẽſiũ erga ſeſe:

cõuenit cũ VYenetis honeſtis ꝗbuſdã cõditionibꝰ: ut tãdiu

ſibi auxilio eſſent & milite & re pecuniaria: quoad ems ur/-

bis ditione potiret᷑.Id em̃ Veneti ſuo imperio tutius fore
duxere:qꝗᷓ pati urbẽ potentiſſimã eã dẽqʒ inſolẽtjẽ in proxi/
ma regione excreſcere altiꝰ: præſertim cum intelligerent
unũ Franciſcũ Sphortiã mediolanẽſibꝰ oĩbꝰ incredibili eẽ
odio. Quibꝰ rebꝰ ita cõſtitutis ac firmatis: miſſus ẽ a frãciſ-
co Benedictus Nurſinus: qui nõ modo erat egregiꝰ medi/
cus:uerũetiã uir prudẽs ac diſertus. Is cũ primo multa de
męediolanẽſibus noie ſui principis in cõtione publica quæ-
ſtus ẽ:tãdẽ in eam ſentẽtiã perorauit:ut oſtẽderet & lege
& æquo & bono urbis huius imperiũ: oẽmq; eam ditionẽ:
uã Philippus poſſed erat:ad uxorẽ Blãcã mariã ad ipſũq;
raciſci: fiſe Philippꝰ adoptauiſſet: ꝑtinere:ò& ita ea quæ/
qʒ repetere. Cui cum nihil ꝓ poſtulatis reſpõſum eſſet: ad
Franciſcũ redijt re infecta: & ita magnũ ꝑiculoſũq; bellum
a Venetis ĩ Mediolanẽſes cõuerſũ e. Quod inde diffical/
tates malaq; emerſerint: prolixũ eſt difficilimũq; narratu.
Oẽs & urbes & oppida: & municipia: & caſtella breuiac
Franciſcum defecerũt. Ager Mediolanẽſis, fere oĩs ferro
igniqʒ uaſtatus. Præter urbis ſuburbia tenebatur nihil ad
oſtremũ exhauſta æraria oia. Rei frumẽtariæ in urbe ni/
kä. Extrin ſecꝰ iportari nihil poterat ꝓpter hoſtiũ copias:
quæ ad ipſas uſq; portas oẽm aditum ꝓhibebãt. Nobilitas
oĩs ab urbe aberat:alij alio cõfugiẽtes.Ptãs oĩs ad plebem
redacta ẽ. Siq fuerãt aĩo ſeniore ꝗ fuerũt admodũ pauci:ij
obtruncati oes. Cũ eo difficultatũ redacta res foret:ut bat
ſim fame cõfecti ciues inter ambulandũ caderẽt:qũquidẽ
neq; feles: neq; canes: neq; ulla imũda aĩalia eſui reliqua iã
eẽnt:ob idqʒ diutiꝰdeditio ad Franciſcũ differri nõ poſſet:
Veneti cũ mediolanẽſibꝰ ſocietatainita & auxiliaris copi/
as ex agro Mediolanenſi trans adduam ire iubẽt: & omni
Becungrnmnope Franciſcum deſtituũt: pauloq; poſt pex
Paſcalẽ Malippæriũ eidẽ nunciãt: ut ab omni ui atq; iiuria

in Mediolanenſes abſtineat: id ſi facere recuſaret: bello in

LI
dicto ꝓ bono æquoq;: & ꝓ cõmuni Italiæ pace ac trãquilli⸗
tate. Aua aiorũ mutationẽ cũ Frãciſcꝰ ægre & permoleſte
ferret: pmſtaq; fruſtra quæreret᷑: ac ꝓficeret nihil:ad ſuſti/
nẽdũ Venetoꝶ bellũ iuxta:atq; ad inferẽdũ mediolanẽſi/
bus accingit᷑. Cæteꝶ cũ rẽ neg ſgeri⸗ Veneti gerũt: utpo⸗/
te q ſperarẽt fortaſſe mediolanẽſem populũ extrema coa⸗
ũ inedia eis urbẽ dedituꝶ:in eã eẽ tãdẽ aliqñn uẽtũ neceſ⸗
ſitatẽ: ut nocturno tumultu facto in turbulẽta ſeditiõe nul-
loq; hoim cõſilio.Franciſcꝰ Sphortia:ꝗ apud uicũ mercatũ
ſe cũ octo cohortibꝰ in ſũmis rerũ oĩm difficultatibꝰ cõtine
bat:ſpõte iĩ urbẽ a pplo ipſo accerſiret᷑. Ex ꝗbꝰ quidẽ rebꝰ
manſfeſto colligi põt ĩferiora noſtra bæc oĩa nullo noſtro
cõſilio: ſed occultiore ui quadã admiſtrari. Hæc aũt geſta
ſũt noctu: quinto Cal.martias: cuius ꝓximo die Fraãciſcus
Sphortia ĩ urbẽ exceptꝰ ẽ. Vale ubi ubi es:nã ubi eẽs igno
rabamus. Ex Mediolano. iiij. Cal. Martias. M. cccc. L.
ranciſcus Philelfus Bernardo luſtiniano ſal.
— „ „ ⸗ ⸗P- . ——
onardus Iuſtinianus uir clariſſimꝰ pater tuus non
præſentẽ ſolum: ſed futurã etiã gloriã eãq; imorta/
lem animo meditat“*: te in quo ipſe uicturus eſſet:&
pecunià muniuit & diſciplina: quarũ altera præſentibꝰ ui/
tæ neceſſitatibꝰ pro dignitate ſubuenires: quãtũ uel tua: uł
amicoꝶ: uel reipurintereflet:alteta mortuus/quoqʒ uiuere
poſſes in uiuis. Rẽ pecuniariã tibi maximæ curæ eẽ & cer-/
ta: & una omniũ uoce mihi aſſidue nunciat᷑. Atq;ʒ iſtud qui/

Quare ſi uel paternæ & inſtitutionis & gloriæ: uel tuijpſi⸗
non es oblitus:ſcribe aliquid: ut quem in cute uiderim: in/
tus quoq; indies magis magiſ; perſhiciam. Vale ex Me
diolano pridie Cal.lanuarias. M. cccc. L.
Franciſcus Philelfus ſal. di. plu. ſcribis ducalibus
Vod ſcire ex me petitis:ꝗ auẽtor ſeribi debeat:bre
ui accipite.Cũ alij nonnulli litteratiſſimi uiri: tum
Priſcianus grãmaticus locupletiſſimus teſtis ẽ eũ/
em eſſe apud nos auctorem: qui græce dicat᷑ οπ1ια

dem prudẽtiæ eſt. Qcd aũt ſapiẽtiæ munꝰ ducũt: id qᷓᷓ te
nes egregie: quotidie tñ nequaꝗᷓ colis. Quid em̃ aliud de/
beo cõiectare:cũ totiẽs meis litteris iuitatꝰnihil reſpõdes?

zut
ſe.
din

kese

9

ſ

/

authẽtes. Hinc arbitrati ſunt aliqui iuniores in hoc nomi/
ne. c. litteram ante.t. in eadem ſyllaba utranq; mutam ad-
di non oportere: cum neq; apud græcos 0ραρπο autheé
tes eã recipiat. At ego idẽ ſignificare auctor qc oρεiα
facile concedo: ſed ab augeo id nomen deductum puto.
Sicq; quoniam a ſupino auctu formetur: per.ct. eſſe ſcribẽ
dum: & ita a priſcis uidemus obſeruatum. Nam ſi ab
ονοπ deſcenderet. litteram auctor non reciperet:
.t. aſpiraretur. Valete. Ex Mediolano Kalen. Iunijs. M.

Cccc. L.. M
Franciſcus Philelſus ſalutem di.plu.

— Ambroſio iureconſulto. H
HWM Voniam iampridẽ obduruit meus animus ad eas
ærumnas omnis: quas affert inconſtantia mutabi/
litaſq; fortunæ: Icirco æquiorem ĩ illos me præbeo
qui nulla iniuria laceſſiti ſe mibi præſtant importunos atq;
infeſtos. Nam ſi iniurias ſingulas perſequi uelim: mibi po/
tius nocebo: ꝗᷓ alijs. Non omnes amici ſunt qui uidentur.
Qui commoda emolumentaq; ſectantur: tamdiu ſunt ami
ci: quoad utilitatis ratio coram Horet. Si diſcedat utilitas:
quæ amicitia manere poteſt? ldem poſſit de ijs iure dici:ꝗ
uoluptatem ſibi propoſuerũt. Tamdiu enim ſe amicos in/
culcant: donec perfruant᷑ optatis. Quod ſi quid triſtius ae
cidat: nuſꝗᷓ ſunt. Non igitur me perturbant: quæ de bomi-
nis leuitate ſignificaſti: eſt enim ſimilis ſui. At ego ſequar
meum uitæ inſtitutũ. Equidẽ benefaciã ſemper. Iniurias ſi
Ppulſare non potero: aut cõtemnã: aut perferã. Vale Ex
Mediolano. KalIunijs. M. cccc. L. K
Eranciſcus Philelfus Mario filio ſal. .
I uim maieſtatemq; uirtutis uelimus conſiderare:
neminẽ inuenias: qui eam aſſidue ſecutus nocteſq;
dieſq;: conſecutꝰunꝗ fuerit. De bominibꝰ inquã lo⸗
quor: non de deo noſtro Chriſto ieſs: qui & homo fuit &
deus. leach ut homo is & doluit & metuit: & lætatus eſt: &
cupiuit:qꝗqᷓ omnia mediocriter. Sed talis perturbationum
mediocritas non cadit in deum: qui nullo tangitur motu
animi.Itaq; non abſurde priſci illi philoſophi eruditiſſimiq;

uiri: quotquot uel apud latinos: uel apud græcos uirtutis
laudibus claruerunt: neminem habuerunt: quem uirtutis
nomie uoluerint appellare. Quære Platone: Quære Ari⸗
ſtotelem. Sume e noſtris. Marronem. M. Ciceronẽ. L.
Annæum. Senecam. Vbia uirtute quenꝗᷓ noiatum inueni
as? Video quoſdam iuniores & apud noſtros uirũ uirtuo⸗

ſa: & apd græcos ρ„“ρ αρπτεπρandra enareton ꝗq mo⸗

deſtius uir bonus diceret᷑ atq; ρ NK “νοα inepto noie
appellare. Aut ne in priſca quidem & doctiore eccleſia ta/
le uſq; nomen reperias. Quod ſi poetas: oratores :hiſtori⸗
cos priſcos lectites: perſæpe honi uiri: at uirtuoſi nomẽ ti⸗
bi nuſꝗᷓ occurrat. Et ille quidem bonus dictus eſt mea ſen/
tentia: qui ad uirtutem adipiſcendã & diu laboret & mul⸗
tum: &1 6 160 ο6ε6 apo tu ponu. ſ. nomen ſibi uẽdicãs.
Huiuſmodi aũt labore qui utatur: iccirco uocatũ exiſtimo
uirum bonũ: ꝙ in eo non uirtus: ſed quaſi aliquod uirtutis
ſim ular ũ eluceat. Nullo enim bumano labore: nullo ſtu/
dio fieri poteſt: ut meram uirtutẽ quiſꝗᷓ aſſequatur. Sed ſa⸗
tis ſuperqʒ ſit: ſi quis induſtria & diligentia ſua ꝗproxime
ad uirtutem acceſſerit. Et quoniam petis: quibus eum uir/
tutibus præditum eſſe oportet: qui ſit uir bonus & baben/
dus & appellandus: quid ſentiam paucis accipe. Duas eſſe
reor animi partes: quarum altera: quam habemꝰ cum deo.
cõmunẽ: & ratiocinamur & intelligimus: alterauero quæ
cõmunis eſt nobis cũ pecudibus: appetimꝰ atq; afficimur.
Itaq;ʒ eſt alia moralis uirtus: nã mores ſũt qualitates partis.
illius appetitiuæ: alia rationalis: intellectualis alia. Ratione
inquirimꝰ: qui d nos aut ſequi oporteataut fugere. Nec ſi⸗
ne ratiocinatione callidi ac prudentes eſſe ullo modo poſ/
ſumus. Quæ uirtus in actione poſita circa ea conſultanda
uerſatur: quæ nobis utilitatem afferant. Intellectu autẽ ad
ſcientiæ cognitionem peruenimus: & quod eſt ſapientiæ
proprium: diuinam eſſentiam naturamq; contemplamur⸗
Atmoralem uirtutem eam dicimus cuius forma eſt ratio.
Materia uero animi perturbatio: quam etiam tum paſſio⸗
nem: tum affectionem uocant: & eandem quandoq; mor⸗

*

hut
kum
llt

ſer

ntit bum. Et ꝗᷓᷓ nemo eſt uir bonus iudicãdus:niſi idẽ ſit: quã⸗
teis tum humanum fert ingenium: totius uirtutis laude cumu
Nri latus. Quis enim uirtute morali floreat niſi idem guberne
I. cur prudentiæ dutu ad quam morales omnes uirtutes re//
en feruntur: & prudens eſſe nemo quæat: niſi ſapiens fuerit:
ww⸗ nam omnis recta actio a contemplatione manat: facit ta⸗/
o⸗ men cõſuetudo:ut eum maxime uirum bonum exiſtime/
de mus: qui iuſtiſſimus ſit. Sed quoniam hanc rem omnem
4 ³in commentationibus florentinis cum de exilio loquere-
H mur: diligenter ꝓſecutiſumus: nihil eſt quod in præſentia
. ſimus prolixiores. Verum te fui Mari monere: hortariq;
‚non deſiſtam: ita nomen uirtutis adames: ut eam nullam
eſſe putes: quæ omnibus: uel cogitationibus: uel dicẽtis: ulł
Lctctionibus ſuis deum non ſolum intereſſe: ſed præeſſe no/
0% “ lit.Nam tum ſumus iuſtiſſimi & optimi: cum dei opera ma
s xime imitamur. Vale ex Mediolno. Kalen. Octobrilag.
Frãciſcus Philelfas loanni Ame⸗/

ne⸗ rino iuriconſulto ſaluteem.
1/ Wod ſcribis: dem operam: ut libros Ariſtotelis tibi
n, comparem: aut qui de re publica: aut qui de re fa/
e miliari nobis præcepta tradunt: faciam & prope-
0 ¶diem & diligenter modo librarium nactus ſim cuius in bis
e excribẽdis opera uti poſſim:id qc ſpero nobis minime de
. uturũ. Laudo autẽ præſtaãtiã ingenij tui ſingularẽq; uirtu-
s tem quicꝗᷓ quã es occupatiſſimus: nolis tamen pattearum
e te rerum expertem dici: quæ ad bene beateq; uiuendum
præcipue conducunt. Nam ſi ſeſe moderari & inſtituere
. pulchrũ eſt:qcd moralis diſciplina facit:quanto ſit pulchri
”” & præclariꝰ idem præſtare poſſe cũ de domo:tũ de ciuita
2 te uniuerſa cuiꝰ fœlicitas oim fœlicitatẽ complexa eſt? Ac-
cedit ad rẽ ꝙ harũ diſciplinarũ cognitio eo ẽ tibi magis ne⸗
. ceſſaria quo legũ & iuris ciuilis ſapistia magis præſtas. Nã
. Aęs audeat ſe iurecõſultũ ꝓfiteri his ignoratis Rncibirs un⸗
. 3 leges omnes iuraq; manarunt? Faciam igitur qd iubes
7 & amice & recte. Vale ex Mediolano Kal. Octobribus. M.

d ij

PI
——
¶ Franciſcus Philelfus Nicolao cebæ ſal. di.plu.
NT ſinondum audiebam te Genuam reuertiſſe: po/
ſteaꝗᷓ ob aeris intemperiem tamdiu carere patria
inſtitueras: quoad uis peſtilentiæ plane deferbuiſ-
ſet. Tamen cum accepiſſem: ciuitatem ſe habere melius:
& iam prope plæroſq; omnis nobiliſſimos ciuis in urbem

redijſſe:iccirco ad te ſcripſi: ut tuis litteris ſuauiſſimis de te

ipſo certior fierem: & ubi eſſes: & ꝗᷓ bene ualeres: itaq; mi⸗

bi rem facies iucundiſſimam: ſi me ꝗqprimũ leuabis omni

ſollicitudine. Diſertiſſimũ perleonem noſtrum ſaluere cu/
Pio cum uxore & liberis: cultellorũ meminiſſe. Videt᷑ mi⸗
i auarior factꝰ ꝗᷓ ſolebat. Vale ex Mediolano.iiij. Nonas

Ocdtobres. M. cccc. L.

Pranciſcus Philelfus Petro Thomaſio
pbiloſopho dico ſalut

T litteras accepi & conuiuium

Quod iam tibi cæ

lo gloriam quæras: non terra: & probo & laudo.

Nam quemadmodum terræ gloria: quæa cæleſti
non ꝓficiſcit᷑: tota inanis eſt: ꝗtacũq; tandem ea ſit: ac pla⸗

ne nulla: ita profecto quæ in cælo eſt: radios ſuos quaſi ſol

quiſpiam diſpergit in omnem terram. Scripſiſti profecto
Cbriſtiane: & ut uerus philoſophus. Nam qui ſe philoſo-
phum auſit profiteri: qui Chriſti ignarus fucatæ cuiuſdam
bonellatts umbram ſtultꝰ ac fatuus perſequat᷑. Nibil ipſe
quidem honeſtum eſſe puto: niſi quod apud deum ꝓbatũ
ſit. Hoc uero qui ſequitur: ueram nimirũ eum gloriam aſ-
ſequi credendum eſt. Et facis tu quidem recte atq; ſapien-
ter. Non enim ignoras peregrinari nos ſemper ac ſeruire:
qdiu uiuimus. Itaq; dies nocteſq; oportere illius patriæ me
miniſſe: ad quã cum longo poſtliminio redierimus: futu⸗
ri ſimas tum liberi tum glorioſi ciues: gloria nõ fucata:ſed
ſimplici: ueraq;. Vale Ex Mediolano. iij. Nonas Octobres
M. cccc. Li. d» S
(¶Franciſcus Philelfus Petro perleoni ſal
a £

,uocãt aduerſari. At tu ſi me audis:aio forti magno
q; ſis. Et prudẽtia utaris & patientia. Spereſq; fore: ut præ/

imaduerti ex tuis ad me litteris tibi fortuna: quã

epo,
Ntrin
bulſ⸗
lus:
denn
cere
gmn
mni
el
miy
105

ſtãti ingẽti uirtuti nihil tãdẽ neq; ad dignitatẽ:nec ad emo
lumentum deeſſe poſſit. Itaq; ut ad Battum ait Corydon
apud Theocritum. . . . ,
dα ρ ραπαε β“T Tαιονπιſρ &arεειοι ..₰‧ñ³z
ẽXNiA&εα &ον*. ωσ. Sετι υbοιε οαανον‿ νςοd t...
H qXMXοο π απο ειρια KXXο Aμä.

Quos quidem tris uerſus ita licet interpretari.
Fidere batte decet: melius cras forſan bhabebit.

Sperandum eſt uiuis: non eſt ſpes ulla ſepultis.
Nunc pluit:& clarus nunc iupiter æthere ſurgit.
Quare confide etiã tu propediem tibi meliꝰfore.Quãdiu
uiuimus:nos bona ſpe duci conuenit. Nam poſt imbrẽ ſe/

renitas ſequi ſolet. Curabo qcł petis:qꝗᷓꝗqᷓ res noſtræ ſũt hac

tẽpeſtate ob uim diuturni belli anguſtiores. Vale ex Me-
diolano.iiij.Nonas Octobres.M.cccc.L. M
Rraacllau Philelfus Franciſco l.
AEllem: eam mihi fortunã deus optimus maximus
tribuiſſet: ut & mibi poſſem & amicis ſempꝑ gratiſi⸗
cari. Nõ em̃ libros meos abs te peterem. Sed quo/

niam il
as. Vale ex Mediola. iiij. Nonas Octobres. M. cccc.l.
Pranciſcus philelfusſal.di.pl. Antonio Canobio.
On iniuria ſemꝑ ego te dilexi mi Antoni :quẽ unũ
laduerterim ab omi deſidia & inerti ocio alienũ.
Itaq;ʒ omne qd tibi tẽporis a tuo magiſtratu uacuũ

relinquit᷑: id aut legẽdo:aut audiẽdo:aut quærendo aliqd
dlignũ memoria coſumis. Scribis candidũ decẽbrẽ cõten/

dere tecũ ſolitũ nihil uſꝗᷓ ſcripſiſſe Ariſtotelẽ de animi im-

mortalitate. Idqʒ mirari te: ꝙ talis ille tantuſq; philoſophus

in tanto errore uerſatus fuerit. Quæ ipſe in tuis litteris le-

gens: non potui nõ ſurridere: ꝙ nebulo iſte Cãdidus nita/

tur impietatẽ ſuã ſubdolo ac falſo confirmare teſtimonio.
Nã & imortalẽ Ariſtoteles eſſe animũ ꝓbat & diuinũ. Au
di primũ: quæ maximꝰ ille ſapiẽtiſſimuſq; philoſophus re⸗/

liquit ſcripta hmõi uerbis in libro ſecãdo de aĩaliũ genera/

tione:inquiẽs: Omẽs animi neceſſario ſunt uirtute prius:ꝗᷓ
actu. Neceſſe etiã eſt aut oẽs non eſſe prius & fieri:aut oẽs
0 iij

carere nõ poſſum: rogo:ut reſtituere iam incipi ⸗-

II
antea exiſtere: ul alios eẽ antea: a lios nõ eë. Ac fieri aut inm I
materia: & non ingredii maris ſæmie: aut in materia ueni⸗ eb
re a ſæmine- Vel in materia uenire a ſæmie quidem: ſed in 3
mare: uel extrinſecꝰ fieri oẽs: uel nullũ uel alios fieri:alios Gtor
non fieri. Q& fieri igi᷑ nequaꝗᷓ poſſit: ut animi oẽs priꝰ exi⸗
ſtant: patet ex bui uſmodi rõnibꝰ. Quorũcunq;ʒ em̃ princi⸗ 1

pioꝶ corporalis ſcilicet eſtoꝑatio: hæc antea exiſtere ſine
corpore minime poſſũt: ut incedere ſine pedibꝰ. Quo fit:
ut animi extrinſecꝰ? ingredi nequeãt. Neq; fieri em põt:ut
ipſi per ſeſe: qui ſeparari nõ poſſunt:ingrediant᷑:nec item:
incorporeo ſæmie. Eſt em ſæmen ſuꝑfluitas iĩmutati alime-
ti. Relinquit᷑ ergo mẽtẽ ſolã extrinſecus adueniẽtẽ ingre/

di: & eãde ſolã eſſe diuina. Nihil em cũ eius agilitate habet H
cõmune oꝑatio corꝑalis. Ois igit᷑ uis animi uidet᷑ alius cor 4
poris eſſe ꝑticeps: & eius quidẽ diuinioris: ꝗᷓ illa ſũt cora:·· 0
quæ uocant᷑ elementa. Ex quibus quidem Ariſtotelis rõ/
nibus ſatis intelligi põt animi uim: atq; naturã & cæleſtem
eſſe & diuinã: ac propterea ĩmortalẽ. Audieũdem rurſus .

in ijs libris: quos de aio & acute & fubtiliter: & copioſe re/
liquit ſcriptos.lIta em ait: De mente aũt & uicontẽplatiua
nondũ eſt perſpicuũ:ſed uidet᷑ eſſe aliud genus animi, Et
hoc ſolũ põt ſeparari:quẽadmodũ id qcł eſt ꝑpetuũ: adeo
qqd; corrũpi põt. Docet inꝗᷓ Ariſtoteles illud animi genus:
per qc cõtemplamur atq; intelligimus: cui mẽti eſt nomẽz
ſeparari poſſe ab altero illo genere :qqc; dicimus ſenſitiuũ:
eſſeq; ĩimortale atq; ſempiternũ: at partẽ alteram ſenſitiuã
& corruptibilẽ interituiq; ſubietam. Hinc Homerus diſci
inarũ omniũ perinde atq; abundantiſſimus quidã fons:
& Herculẽ: & Theſea tũ locat in cælo: tũ apc; ĩferos. Ita.n.
malo ꝗᷓ in inferno loqui.Infernus em ſnbſtantiue apud lati/
næ linguæ doctiſſimos nuſꝗᷓ inuenias. At in ſacris libris eſt
uerbum pro eo uſurpatum: quem &αααbaden græcino/
minant. Senſitiuã igitur animi partem: quæ nobis cum pe/
cudibus cõis: diſſolurbumiq; remanere ſapientiſſimꝰ ille
poetarũ princeps oñ dit: at alterã illã ꝑtẽ: qua proxime ad
deũ accedimꝰ:ꝑ ſeſe cõſiſtere:altiuſq; ſublatã euolare ĩ cæ/
lum: ubi ſempiternũ æuũ bñ beateq; tranſigit. At Cadiduſ

lci
Dus
Pll⸗
at/
eſt

n0/7

pe/

e
d.
CX/

ul

iſte tuus:cuiꝰ animꝰ ob flagitiorũ magnitudinẽæternis te/
nebris eſt addictus. Hæc non credit: ob idq; Ariſtotelis au
ctoritate:quẽ nũꝗᷓ legit:tueri autumat ſtulticiã ſuã.Sed qd

miremur ita opinari Candidũ: cũ ne ullam quidem credat
eſſe diuinitatem. Num ſi crederet deũ eſſe: uiueret ita: ut

uiuit? Quare ſi ſapias: oẽm eiꝰ cõſuetudinẽ aſpernabere.
Vale Mediolani ex ædibus noſtris.iij. Nonas Octobres.
CQ¶IFranciſcus Philelfus Alberto Zancario ſal.
Abbileſt qc hoc tꝑe aliud tibi reſpondeã. Nã hic pri-
ceps me cœpit ꝑbumaniter tractare: ſpemq; iã at/
tulit fore:ut ſit in me ꝑbenignus. Qꝗ ſi fecerit: cæ/
Iũ mutare nullo pacto uelim. taq; ex tẽpore cõſiliũ eſt ca/
piundũ. Tu quæ mihi ſit mens: intelligis. Proinde quan/

tũ adrem attinet meã: moderaberis iſtic oĩa pro tua ſingu
lari prudẽtia. Cupio autẽ ex te certior fieri: quo ĩ ſtatu ſint
res tuæ. Nõ tã de te ipſo quæro: cuius mores noui omnib⸗
elſe cariſſimos:ſed de tuis. Vale ex Mediolano.iij. Nonas
O&õñobres. M. cccc. L. D

Franciſ. Philel. Aenico Daualo egti aurato ſal.
Vod binis antea litteris ad te ſcripſi: centũ ſatyraꝶ
opꝰ ẽ ab me nuꝑ elucubratũ:qc i decadas decẽ di
ſtribuimꝰ æquali numero ſatyraꝶ: quas iccirco be/-
catoſtichas noĩauimꝰ:ꝙ ſingulæ ſatyræ ſingulcẽtenis uer/
ibus cõſtẽt.Dederã ad te primã ſatyrã ſuꝑioribꝰ litteris:
VItimã quoq;ʒ in præſentia iõ uolui abs te legi: ut liqdo co/
gnoſceres opus boc omne nomini Alphonſiregis eſſe ab
me cõſecratũ. Reliquũ eſtut a te certior fiam:quod ſit tuũ
hac de re cõſiliũ. Mittã ne hmõi codicẽ ad rege:an ipſe af᷑/
feram corã redditurus? Qd cõſulueris:faciã: idq; ꝗᷓprimi.
Præterea cuperẽ maiorẽ in modũ mihi cognitionè offerri
rerũ ab Alphonſo geſtaꝶ. Nã ſiqñ ociũ det᷑: aliquid fortaſ
ſis aggrediar. Tu ueliminon uno eemplo ad me litteras
des.Fit em plærũq; tabellarioꝶ ul negligentia : uel ꝑfidia:
ut fruſtra miſſæ uideant᷑.lntercipiunt᷑ etiã nõ nũꝗᷓ. Quoꝶ
nequid accidat:exẽplis pluribꝰmecũ age.Vale ex Medio
lano.iij.nonas Octobres.M/cccc.LD

o itij

ranciſ. ne⸗
Andiu inani ſpe ductus abs te ſum: ut mihiipſe ſuc bel
cenſeam. Cõmodarã Victorino feltreſi eruditiſſi⸗ i
AImo & optimo uiro Proclũ ĩ Platonẽ cũ Timæolo be
cro & Areſtotelis dialectica cũ egregijs cõmentarijs Ale, C
xandriq; & Themiſtij. Cuiꝰ Proclus utatur aut hoſpitio: be
aut carcere:ſum plane ignarus:niſi etiã ipſe fortaſſis fuerit 4
a te coniectus in uincla & in ꝑpetuas tenebras. Dialectiz
uero apud te eẽ:tua iãpridẽ ad me epiſtola teſtis eſt. At ea P
in ſex uſq; menſes cõmodato petieras:cũ iam anni quattu
or præterierint. Nec codicẽ mittis: nec quicꝗᷓ ad eas litte/
ras rñdes: quas dedi ad te hac de re creberrimas. Itaq; nõ .
mirari nõ poſſũ. Occurritq; mibi memoriæ te idẽ olim de
Euripidis tragodijs & mathematicis libris: quos idem Vi- ſi
Gorinus ꝑ te mibi reddẽdos iuſſerat:egiſſe.ltaq; nõ poſſũ⸗ be
nõ moueri.Nam quantũ uidere uideor:tibi ſum ludo. Fa/ Vo
cies aũt ꝓ ofticio tuo:qui & facerdos ſis & uictorini diſciua teei
lus:& mei ſtudioſus:ſi & mea ad me dialectica dederis: G in
aliꝗd de Proclo docueris. Volo em̃ oĩno meos apud me li d
bros:ne inanis ſemꝑ dominus exiſtimer. Vale ex Medio/-
lano pridie nonas Octobres. M. cccc. L. ð .
¶ EFranciſcus Philel. Aenico Dauolo egti aurato ſal. t
Vod crebrius ad te ſcribo:facit amor erga te meꝰ. 0
Cupio em̃ quotidie tecũ eẽ:& cõmẽtari tecũ.Præ
terea non ſatis ſcio:qᷓ tuto litteræ ad te meæ cõmilſſ-
ſæ ſint.Nã qui nũcij offerunt᷑: nõ eunt ad te:ſed petũt aut ”
Romã:aut Flor entiã. Cuiuſmodi uero ij ſint futuri:q ex ii /·
lis locis Neapolin cõcedant: augurari nequeo. Quo fit: ut e⸗
eadẽ exẽplis pluribus ad te ſcribã. Accipe igit᷑ & carmen N
M unũ: qc de tuis laudibꝰ ueluti luſimꝰ: & ultimã ſatyrã e cen ſe
tum: quas regis Alphonſi nomini dicauimus. Quod autẽ 6
cõſiliũ dederis de aduentu iſtuc meo:aut de mittẽdo ſaty 8
rarũ codice:ut antea trbi ſignificaui:libẽter amplectar. Va/
le ex Meditolano nonis Octobribus. M-cccc. L. 8
¶ Frã.Phi.Petro Thomaſio philoſopho ac medico ſal. ſ
lil erat:qqł ad ſe ſcriberẽ:& iã tuas litteras expecta
bam:quæ me faceret de rebus oibus certiorẽ: quas

l mea intereſſe duxiſſes. Cupio: meos illos libellos huic ta-
e bellario ad me des: & cũ his tuum claudiũ. Ptolemæũ de
. harmonia:hoc erit mibi uæbemẽter gratum. Quas ad me
„ degdliſti arundines: libẽter accepi. Atq; habeo tibi gratias.
Qui mihi cauſam eẽ nolueris: qua minꝰquotidie ad te ſcri⸗/
HW berẽ.Nuncio Tÿo pᷣ/ 6¾‧06⁄6¾0°5π— gramathophoro pe-
4 cunias nullas ſoluito: neq; ꝓ libris:neqʒ pro litteris. lpſe em
d ſatiſfacturus ſum ſemꝑ.Et ita eũ cõmonefeci. Vale ex Me
en diolano Nonis Octobribus. M. cccc. LD. MMU
tl ((ranciſcus Philelfus Bernardo luſtiniano ſal.
e/ Vo magis quotidie tuas expecto litteras: eo me
6 magis wea lallit ſpes. Mirorq; plurimũ:quid ſit in
cauſa ut tabellariꝰuacuus ſemꝑ redeat litteris tuiss
6 cũ ab alijs amiciſ frequẽtes reddat.Itaq; pro noſtra uetere
äi beniuolentia abs te peto: ut hoc me deſiderio tãdẽ leues.
. Quod ſi feceris:habebo tibi non mediocres gratias. Præ⸗
(terea mea illa opuſcula: quæ tum pater tuus uir ille grauiſ-
1 ſimus atq; optimꝰ: tum etiam ipſe tu uiſenda accepũti: iſti
elt nuncio ad me des uelim:qui meã tibi epiſtolam reddidit.
o Nam cũ earũ rerum nullum omnino mihi exemplũ ſit: ui⸗
deor familiaribus quibuſdã non æque in ſe nunc liberalis
4 atq; antea conſueuerã. Vale ex Mediolano pridie idus
e. Octobres.M.cccc.LD.
le ¶ Franciſ.Philelfus Blaſio Axeretẽſi equiti aurato ſal.
ni Oſteaꝗᷓ in tuũ te caſtellũ recepiſti: uideris ſane tu/
z orum familiariũ omnino oblitus. Ego autẽ & ſi tibi
l gratulor: ꝙ ita beatꝰ ſis: monẽdũ tamen exiſtimo:
eit Anequid ſupra hominẽ te poſſe arbitreris. Nã quãꝗᷓ tibi cu/
hen pio oĩa non eẽ ſolũ: ſed magis etiã atq; etiam indies fore
en ſecunda & ꝓſpera: debes tn nõ eſſe neſciꝰ: quanta eẽ Ræ
⸗ rũqʒ ſoleat ĩcõ ſtãtia mutabilitaſq; fortunæ: quã dicũt. Nec
— itẽ ignoras in oẽm uitæ uiciſſitudinẽ amicos eſſe iucũdos.
4 Ego aũt lætiorẽ tibi fortunã indies èfferri uæbemẽter op-
to. Vale Et plantas ficulneas ad me dato. Malo em̃ in præ-
. ſentia cõcipienti ſolo: ꝗqᷓ parturiẽti poſtea cõmendare. Ex

3 Mediolano pridie idus Octobres. M.cccc. L.
¶ Franciſcus Philelfus Nicoden

1
Geris ne an min egeris: qc; Frãciſcus Sphortia pri HM
ceps noſter tibi abeũti maãdauit: ſcire uælb emeter ſe
cupio. Itaq; rem mihi feceris gratiſſimã: ſi ꝓpediẽ g
dæerée omi quã mea intereſſe credideris: ex te certior factꝰ u
fuero: quod ut facias in maiorẽ modũ te rogo. Litteras qᷓs i⸗
tibi ad regem Alphonſum dedi: ut qdiligentiſſime reddi h
cures: ſummopere abs te peto. Vale ex Mediolano idi⸗ K
bus Octobribus.. M. cccc. D. “ .
Franciſcus Philelfus Iloanni Mario filio ſal.
VIdio te functã Maſſiliæ magiſtratu & eo quidem
nõ mediocri tua cum laude:id qc me plurimũ de⸗- te⸗
Hectat. Tua em laus omnis noſtra eſt. Reliquum e: N

ne tempꝰ uacuum labi patiaris: quod eo magis facere de-
bes: quo melius tibi & uxori familiæq; conſulas. Quare da
operam: ne iſtinc fruſtra tibi tempus terac᷑. Si renatus rex
te carum habet:ut ſolet pro humanitate & munificẽtia in/
genij ſui: eũ cunctis in rebus ſequaris: iubeo. Quod ſi ſecus
Fortuna tulerit: te ĩ ltahã recipe: & ibi malis eſſe ubi aliquo

.

————D

4
X

ℳ
ℳ

num ero ſis: ut inquit Cicero ꝗᷓ iſtic:ubi ſolus ſapere uidea⸗
re. Expecto mathematicũ ille opꝰ: de quo ſcripſiſti ad me fſ
antea. Et ſi quid græcorum libroꝶ offenderis. Cura ut ua/-
leas: teq; ab imin enti peſtilentiæ morbo quoa d poſſis: in .
columem reddas. Vale ex Mediolano. vi. Kal. Nouẽbres. Dee
N¶ Franciſcus Philel. Blaſio Axeretẽſi equiti aurato ſal. ſ
Vid tãdiu ruri tenearis: ignoro: præſertim cũ neq;
ficus ruri:neq; uua:neq; pomoꝶ quicꝗᷓ offenditur. .
. BSSed caſtaneæ te fortaſſe delectant: quæ qm̃ ſpirit⸗ de
ſunt pleniſſimæ: ne lateri tibi noceant caue. Nam ſi ijs uta/ .

ris familiariꝰ: uẽtris crepitũ nũꝗᷓ uites. Ego plãtas ficulneas

indies expecto. Vale ex Medi. iiij. Kal. Noueb. M. cccc. L.
¶ FPranciſcus Philelfus Thomæ frægoſo ſal. di. pl.
On poſſum ꝓſecto nõ mirari:qd non modo petẽti i⸗
mibi tã ſæpe Mediolanẽſia noſtra cõuiuia quæ ti-/ AEr
bi legẽda cõmodarã: nõ tãdẽ reddideris: ſedne rñ N

deris qdidẽ creberrimis epiſtolism eis. Nam & ocium tibi
–nonnunꝗᷓ datum intelligo. Quo etiam ſi uacaſſes: officio 3

. V

kter
ecie

ſi⸗

eti
Eti
efi
tbi
ci⸗

tefaungi oportuit: & librarijs minime cares: quitum mihi
tuonomine reſponderent per epiſtolas: tum cõuiuia ipſa
ſi te forte delectaſſent:facile trãſcriberẽt:qd ſi librarijquo/⸗
q; & notarij defuiſſent: at nummis abundabas abundaſq;.
Quare fuiſſet uel liberalitatis uel officij tuinõ tamdiu ſile/
tiũ egiſſe: præſertim cũ ſatyro:qui nihil ſolet humanis ĩ re/
bus intactũ relinquere:quod uełluitio: uel laudi dandũ cẽ/
ſeat. Accedit ad rem beniuolẽtia erga te mea: quã eẽ ma/
ximã noſti. Quapropter etiã atq; etiã te rogo:ut me tuum
perpetuo fore patiare. Nam ſi neq; mea mihi cõuiuia reſti/
tuis: neq; reſpõdes quicꝗᷓ: obſeruantiã erga te meã nõ ſolũ⸗
negligis: ſed etiã eõtẽnis. Vale ex Mediolano pridie Kał.

Nouembres. M, cccchllJ.
— (Eranciſcus Pbilelfus N icolao frægoſo
Genuenſium præfeéëto ſſal..

Antã mihiiucũditatẽ afferat tua oĩs dignitas: ſcio
te nõ latere. Nã amorẽ erga te meũ haud nũc pri⸗
mũ intelligis. Quid em te nõ ſemꝑ amarim: quẽ ab ineun/
te ætate ſemꝑ magnũ ac præſtantẽ uirũ foro cognoſſeme?
Nulla certe ex parte me de te mea fefellit opinio. Magni
ſũt fundameta uirtutis:qbꝰ qui fſolide nitit᷑: mirabili incre/
mẽto cũ die auctꝰ ſurgit in gloriã.leciſti tu ꝗdẽ mi Nicolae
pulcherrima laudis fundamẽta adhuc puer:quibꝰ ꝑpetuo
quodãcut ita dixerim) ꝓbitatis pariete ſic in hãc uſq; æta/
tem reſpõdiſti: ut cunctis in rebus pro tua prudẽtia fortu/
nam obſequẽtẽ habueris. Nã fortuna ſiqua tãdẽ ea ſit nũꝗqᷓ
inertibus: nunꝗᷓ ignauis fauet: ſed induſtrios & ſtrenuos
homies planeq; prudẽtes ad res maximas ſemꝑ uel comi-
tatur uel ſequit᷑. Tu igit᷑ uirtutis gradibꝰper egregia dein/
ceps facinora ad genuẽſem præfecturã nõ difficile es eue/

ctus. Hãc uelim ita exiſtimes te adeptũ: ut nullo fortunæ
obſequio potuiſſe intelligas:niſi uirtutis ductu ac præſidio
uſus es. Qc' cũ ita ſit:reliquũ ẽ: ut ꝗbꝰ artibꝰ hãc es dignita-

tem aſſecutꝰ: eiſdẽ quoq; ſuſtineas atq; tueare. Nõ em ſolũ
ornatu & oratione atq; honore: ut docet Ariſtoteles cæte
ris e præſtare oꝑtet: ꝗ illuſtri ſit loco excelſoq; cõſtitutꝰ:
ſed multo etiã magis tati⸗ uitæ moꝶꝶ& grauitate & cõſtã/

1

tia. Nã quanti faciunda ſit ueſtitꝰ elegãtia & magilicẽtia:

oſtẽdit Solon: quẽ in eo genere gallum Crœſo prætuliſſe
accepimus. Quæ ſit in dicendo ſeruãda dignitas: quæ ma/
ieſtas: nõ paryſatis mõ Artaxerxis mater: ſed norunt etiã

hiſtriones & uniuerſa theatralis turba: qua nibil humilius:

nibil abiectius. Tyranni præterea non minꝰ? ꝗᷓ reges bono

rant᷑.Eo enim aſſentatores confluũt:ubi plurimũ tum in/

eptæ fortunæ: tum leuitatis & ſtulticiæ abũdare aduerte-
rint. Nec eos pudet modo quid cõmodi ſe adepturos pu/

tent præſtare omne famulatobſequiũ. Vt aũt huiuſmodi

hominũ colluuio arcenda a nobis eſt: ita doctiſſimorũ gra/
uiſſimorũq; uiroꝶ conſuetudine aſſidue utendũ:quo eoꝶ

Frudei uel inſtituti:uel confirmati meliores indies ſimꝰ.

t qe Theophraſtus Alexandrũ monuiſſe tradit᷑: libri ꝗᷓ
plurimi comparandi ſunt: quo ſcriptis horũ admoniti quæ
amici principibꝰ dicere uerent᷑: quid ſequendũ aut non ſe
quẽdũ ſit:teneamꝰ. Sic em̃ cũ alia multa: tũ etiam qui orna
tus: quæ oratio: qui honos nobis cõueniat:nõ ignorabimꝰ.
Sic ad Porſenam qui occidendum acceſſit: eum offendiſ/
ſet hmõi nugis cæteros antecellere: fortaſſe nõ re infecta

rediſſſet ad ſuos. Nec darij mater Hephæſtionẽ pro Ale/

xãdro adoraſſet:ſi aut exteriore corꝑis cultu aut uerborũ
faſtu: ant honorationis inſolentia maiorem Hephæſtione
uidiſſet Alexandrũ. Laudatur a ſapientibꝰ non Ageſilaus

rex modo:ſed uniuerſi Lacedæmonij: qe; & amictu admo-

dum uili: & ſermone breuiac ſimplici & ueluti quadã uitæ
uictuſqʒ; atq; moꝶ æqualitate uterent᷑.ltaq; ingenti illo uul

nere a. M. Attilio regulo ꝑculſi Carthaginẽſes: nõ Crœſũ

non Sardanapalum: non Xerxem aliquem: ſed Lacedæ-
monium Xanthippum ſuis afflictis rebꝰ præficientes e ui/

Gis uictores euaſerunt. Sola quidẽ uirtꝰe: quæ nullis hmõi
ornatꝰ inſignibꝰ & inſignis ẽ & ornatu omni ornatior:quæ
nullis decorata uerbis E iß⸗ decorãdã ondit:quæ ſia ne

mine etiã honoret᷑: cũctis ẽ honorabilis. Virtutẽ ergo ipſã
mi Nicolae ſi tuo ſy comitatu contubernioq; dignaberis: ſi
hãc tibi ſociã ſi ſodalẽ aſſumes:ſi cũctis hãc tuis actionibus
non modo intereſſe:ſed præeſſe uoles:nulli te unꝗᷓ errato

ſage
lime
ſtpi
neg
lacr
go⸗

e⸗

ha
Cur
lſli
lenn
tor
ben
un
At

1

tin.
iſle
ma/
eti
lius:
N
nl/
tte⸗

rna
in,
dil
ectl
Alen/

n
VIE
facies obnoxiũ. Veꝶ ita uelim uirtutẽ abs te coli:ut eã nul
lam eẽ ducas: quæ deo uacet. Nã quæcũq; a prilſcis illis uel
ſapiẽtibus: uel ſapiẽtiæ ſtudioſis uirtutũ noibus appellant᷑
nequaꝗᷓ uirtutes ſunt: ſed ueluti adumbrata quædã ſimu-
lacra uirtutũ. Nam uera & incõmutabilis uirt“ ſapietia eſt:
quæ nihil fictũ: nihil ſimulatũ admittit: ſed ad ueritatẽ cæ/

leſtiũ rerũ tota deũq; refert᷑. Ois autẽ ſcia hæc inferior: &

ſciẽtiæ partes: quas actiuas & moralis uirtutes dicimus: ita
uirtutẽ ſapiũt:ſi ſapiẽtiæ ſe coniunxerint. Nam ſcientia ois

hmõti quæ ſapiẽtia & manca eſt & debilis nullorũq; neruo

rum. Quẽ em prudetẽ dixero:quẽ iuſtũ:quẽ liberalẽ: quẽ
forti & magno aĩo uirũ: quẽ deniq; modeſtũ frugi:tempe/
rantem: ꝗ principem atq; reginam uirtutũ oim quã ſapieé/
tiã dicimꝰ:ignorarit? Nihil igi tibi agendũ arbitror: quod

nõ tecum antea diu ſis multumq; meditatus. Nulli autem

cogitatus tui ueritate &ddeo uacare debent. Hoc præſen/
te atq; arbitro & conſideranda tibi & dicenda: & agenda
ſunt omnia.In cunctis autẽ & uerbis & rebus fides leruan-
da eſt. Huic enim uni quæ iuſticia minus nititur: iuſticia
eſſe nullo pacto poteſt. Homo uero iuſticia uacuus ſimilis
eſt immanium belluarum. Nulla re alia Ariſtides & dictus
eſt & exiſtimatus uir optimus: niſi ꝙ iuſtiſſimus habere-

tur. Eandem ſibi cum de ſe opinionem. M. Cato apud Ro/

manos comparaſſet: ingentem eſt laudem aſſecutus. Et
quoniam ut monere Bias conſueuit: magiſtratus uirum

demonſtrat: danda tibi eſt opera ut non minus ipſe dign⸗

magiſtratu exiſtimeris: qᷓ te magiſtratus. Sunt enim non/
nulli:qui nulla uirtute fræti cum in aliquem dignitatis gra⸗
dum aſcenderint: ſuperbiunt ilico: & ita cunctos inſolen⸗

tiſſime dedignantur: ut ſeipſos dedignari uideãtur. Qua/

re ut facilitatem: imprimis amplectare:te non ſolum hor/
tor: ſed etiã rogo. Nam qui ſe difficilem adeuntibus præ/
bent: plærunq; in nomen moroſitatss incurrũt. Et reſpõdẽ

dum eſt omnibꝰ & bene reſpõdendũ: ne aut cõtumelioſi:
aut ſuꝑbiiudicemur. Quã ſit non modo negligentia & de/

ſidia in magiſtratibus & præſidibus: ſed ocium etiam fugi⸗
endũ:ſatis eo monemur exẽplo : quo anus illa paupercula

ITI
Philippũ regẽ nõ inſulſe cauillata eſt. Nam cũ eẽt huic cõ⸗
trouerſia apud regẽ quã is ſæ pe multumq; rogat*: ut audi/
ret atq; iudicaret:reſpondit ſe ocioſum nõ eẽ: tũc anus ex,
clamauit: inquiẽs: Noli te igit᷑ regẽ eſſe. Qc quidẽ dictum
Philippꝰ ut erat uir prudẽtiſſimꝰ admiratꝰ: nõ illã ſolũ:ſed
alios quoq; cõtinuo audiuit: & ſollicitudine liberauit. Qua
retum labore indulgendũ: tum grauitati ſtudendum eſt:
quæ tũc maxime ſeruet᷑: ſi lenitate ſeueritas cõdiat᷑. Nam
cum lenitas nimia lenitudinis nomen ſubit: tum imodera⸗
ta ſeueritas in ſæuiciã labit᷑. Nec admodũ exhilaratã faciẽ
probo:nec item ſupra modum triſtem: ſed talẽ ſane: quæ
ueluti mixtam Lælij & Scipionis quam tradũt: faciem re-⸗
præſentet. Vocem neq; comicam neq; tragicã uelim: ſed
quæ inter contentionem ac ſermonẽ media quæ dã ſit. In⸗
ceſſum etiã ipſum ad mediocritatẽ referri cupio ne aut ui/
atorum: aut pompã agentium ſimiles ſimus. Ea cõſtantiæ
ratio eſt habenda: ut idem ſemper uelle:non ſemꝑ facere:

aut dicere contendamus. Id aũt maxime tuebimur: ſi reꝶè:

hominũ:locorũ:ac temporũ diſcrimen habuerimus:ſi cal-

lidi: diligentes: pruden teſq; fuerimus. Cũ aliæ multæ illu/

ſtreſq; uirtutes requiri in principibus & magiſtratibus ſo/
lent: tum innocentia & abſtinẽtia nõ uulgares habentur.

Quid em̃ turpius:qᷓ uenalem babere rẽpublicã? Quid fœ
dius ꝗᷓ qc; iuſticia debet: & mercede fiat: & præmio? Alij

corrupto argento uim afferunt legibus. Alij aut ducti pro-
miſſis rei cõcupitæ: aut tetra libidine occæcati ſe iniuriarũ

licitatores faciũt: quos ꝓpulſatores ultoreſq; oportuit. Et

qui non manus & oculos ſolum: ut Pericles monebat So/

phoclen: abſtinentis habere debeant: ſed mentem etiam
& cogitationem omnẽ:hi per omnẽ auariciæ & incõtinen
tiæ labem ac dedecus uolutant᷑. Vt autẽ cauẽdum eſt: ne
metu fracti qæ rectum eſt: deſeramꝰ: ita quoq; nos cõuenit

turbuletiſſimos iracumliæ indignationis ſed motꝰ? cohibe⸗/
re. Iratus enim nunꝗᷓ recte iudicet. Quam quidem ſenten/
tiam ſecutas Ariſtides uillicum qui deliquerat: punire ira⸗
tus noluit. Et Alexander Macedo quos per iram amicos

interemiſſet: ita doluit: ut uix ab ſe manus abſtinuerit.Nõ.

ſtn
men

telm

W
Nin
ſlic
tit⸗

ſun

elte
prl
lu
iat
ln

VII

= „

igitur abſurde Aiacem poetæ ferũt præ iracundiæ uæbe-

mentia in inſaniam actum. Quamobrem non ego illũ for/
tem dicendum putem: qui agẽdis in rebus comite ira uti-
tur: ſed audacem potius ac lane inſanum. Nam furentes
& inſani homines agunt quandoq; multa nõ ratione & cõ/
ſilio:ſed quadam caſus temeritate: quæ ſpecie quapiã for/
titudinis laudantur a ſtultis: a prudentibus enim grauiſſi-
miſq; uiris non modo non laudantur: ſed uitio eis dantur.
Cum ad pœnam accedimus:ita iuſticiæ faueamꝰ*: ut miſe/
ricordiam exoſi minime cenſeamur. Atq; opera dãda ẽ: ut
quantũ in nobis ſit: nulla detur cauſa puniẽdi. Accidit em̃
quãdoq; idq; in urbibus factionũ plenis ꝛut magiſtratuum
ac prineipum uel ſuaſione: uel confidentia multi multa

ipſi perpetrent per iniuriam: & alijs perpetrãdi cauſam aſ/

ferant. Delinquentes aũt ita ſunt plectedi: ut nulla id odij
acerbitate: ſed lege: ſed æquo & bono fieriuideat᷑. Curan
dumq; eſt maxime: ne ſeditiones flant in ciuitate: ne ſimul

tates mimicitiæq; alantur: quæ tum potiſſimum ſolẽt acci -
dere: cum non æquo iure cum ciuibus utitur: cum non ea⸗

dem bonis aut præmia aut commoda redduntur. Impro⸗-
bis uero pœnæ aut detrimenta. Quæ quidé errata in fa/
Rionibus uigẽt maxime.Nam homines factioſi quo ſe po
tentiores efticiant: concordiam tollunt: pacem quietemq;
perturbant:& rerũ publicarum ſtatum funditus euertũt.
Hæc autem horumq; ſimilia nunꝗᷓ recte ſeruemus: niſino/
biſcũ ipſi ante cõueniamꝰ. Pareat igit᷑ in nobis rõni appeti
tus:libido uolũtati cedat.Perturbationũ omniũ uæbemẽ
tiores motꝰ ſi tollere omnino non poſſumꝰ:ſedare ſaltẽ mi
tigareqʒ ſtudeamꝰ. Nam quo pacto alios moderet᷑: ꝗ ſeip/
ſum nequit? Nũ qd in alijs uituperamꝰ laudemꝰ in nobis?
Qui alios puniamꝰ:ſi nobis ignoſcimus? An ignoramꝰ eã
eſſe ſubiectorũ priuatorumq; naturam : ut magiſtratuũ &
principum facta imitentur? Si alioʒ iuſtos & bonos uolu⸗
lumus:ne mali ipſi iniuſtiq; uideamur:nitendum eſt. Ciui/

tatum fclicitas a bonitate principum proficiſcitur. Vbi iu

ſticiæ locus dat᷑:ibi diſcordiæ locꝰ eſſe non poteſt. Eſt em̃
diſcordia totiꝰ ſeditionis & belli ſeruitutiſq; fundamentũ⸗

S

Cõcordiæ igit᷑ qua una reſpublicæ & ſeruant᷑ & creſcũt:tũ
maxie cõſulamꝰ cũ præceptis iuſticiæ inſtitutiſq; parueri⸗-
mus.luſti aũt ſimꝰ: ſi pietatẽ qua religioſiſſime deũ colimꝰ
præſentẽ ſemꝑ corãq; bhabuerimꝰ. Ois em huana iuſticia ni

ſi a diuina manarit: quæ pietas eé: eã eê iniuſticia ſũmã reor.

Quis illũ ambigat:ꝗ deũ nõ uereat᷑: hoĩes etiã contenere?
Quos aut contẽénimus:quibus eos uel iniurijs: uel contu/
melijs afficere dubitemus? præſertim oblata impunitate.
At uir bonus atq; idẽ ſapiẽs ſi nullus etiã neq; deus nec hõ
ſit metuẽdus: ſlagitiũ tñ & improbitatẽ abomiabitur: nec
quid reliqui aut diſſimulent:aut ignorent:ſed quid ipſe de
ſe ſentiat: cogitabit. Hæc tibi quanꝗᷓ pro tua prudẽetia non
ignota eſſe cenſebam: uolui tamẽ pro meo erga te ſtudio
intelligeres ea dem mihi quoq; uideri: quæ ipſe per omnẽ
uitã obſeruare didiciſſes: quo ueteris doctoris tui iudicio

confirmatus: uirtutêatq; ſapientiãa cunttis rebus mortali/

bus anteponas. Sic enim non tam a præfecture ornatꝰ ma
giſtratu: ꝗᷓ præfecturam ornaſſe iudicaberis. Vale ex Me/
diolano nonis Nouẽbribus. M, cccc. D.

¶ Franciſ.Philel. Ciccho Calabro ducali ſecretario ſal.

Ixiſti cũ hinc eſſes abiturꝰ laude: ad triduũ fore: ut
quas iuſſerat princeps pecuniæ mihi indubitato
redderẽt᷑. Quatriduũ iam aduenit: & de pecunijs

gerbũ null. Itaq; te rogo: ne iuſſa principis fruſtra tuæ fi-

dei mandata uideant᷑: qdilig
diolano. viij. idus Nouebres. M. cccc. L.
e ¶ Franciſcus Philelfus loanni calabro ſal.
Vanti facias meũ in te amorẽ: nõ ſum neſcius. Itaq;
te rogo plurimũ:ut qc mihi uerbis principis ſignifi
caſti: factũ iri qᷓprimũ cures.ld erit mibi tam gratũ: qᷓ quod
gratiſſimũ. Vale ex Medio. viij. idus nouẽbrus. M. cccc. L.
¶Frãciſ. Phil. Petro Lhomaſio philoſopho ac medio ſal.
N Eſideraui iamdeu litteras tuas: rurſuſq; deſidero.
Itaq; ſi me amas:id quod eſt mihi clarius luce: noli
cõmittere:ut te uel negligentiæ nomine uel obli-

gentiſſime cures. Vale ex Me-

uembres. M. cccc. L.

uionis crimine accuſem. Vale ex Mediolano.viij idus No

ee⸗
um.
tata
lbir
penl
hate

me.

Om
ter

ütti Gr⸗ ranciſcus Philelſus Franciſco barbaro ſal.
erx NErſæpe litteras ad te dedi:quibꝰ qd erat uel officij:
Clim⸗ uel humanitatis tuæ non petierã modo:ſed ſũmis
Kicun, te precibus obſecrarãa. Quod autẽ nibil reſpõde/
ären⸗ is:aſcribo occupationibus tuis:quibus ut exiſtimo: impe/
tener ditus: cum priuatis: tum publicis in rebus: nec nobis po⸗/
co tueris: nec αT Tii Aτπαſatiffacere. Accedit ad rem o

.

n. 7600 σ °CV πρνοουρν⁄: quo te nõ mediocriter
nechi angi puto.Sed tu uelim omnia pro tua ſapientia modere-/
err ris: operaq; des: quoad eius præſtari a te põt: ut oẽs intelli
lce gant:nulli eſſe Venetijs ſeditioni & ciuili diſcordiæ locũ.
Rec em te latet Agathonis dictũ ſolo uno priuari deũ:ife⸗

cta facere:quæ facta ſint. Malũ præterea malo accumlare
non eſt prudentiæ. Itaq; & magnũ te uirũ & prudentem:
& moderatum ut præſentibus poſteriſq; oſtendas: operæ
iecid arbitror. Vale ex Mediolano. vij. I(dus Nouẽbres.
cccc. L.

19

rãciſcus Philelfus Bernardo Iuſtiniano ſal.

oniam totꝰ pythagoreus factꝰes:nihil peto:ut re
4

põdeas quanꝗᷓ loquẽdi pythagoras:nõ ſcribẽdi ſi/
lentiũ iuſſit. Tuos filios ut & tui & aui ſimilis effici
atiaris: rogo:petoq; ut meos mihi lbellos reddi cures.
1 minl
ale ex Mediolano.vij. Idus Nouẽbres. M. cccc. L.

ranciſcus Philelfus Petro perleoni ſal.

1 — . . . 2*
o. ( inis litteris tuis quas ꝓxime ad me dederas: po/
O ſteriores accepi: priores aũt miſſas audiui:ſed nuſ-
qᷓ uidi. De re tua nibil habeo:qc ad te ſcribã. Nam
dc ea ignars etiã nobis tẽtata fuerat apud principem per tu/
i um ariminenſem ſcribam: cui quod cuperes: litteris decla-
. . raras. Reſpondit princeps: ut eſt mibi renunciatum: ſatis
1 ſibi unum Philelfum eſſe: nec pati aut rem aut tempus im-
penſam aliam: præſertim non neceſſariam. Idem etiam ſe/
5 natus reſpondit. Quare cum inutilęm futuram cẽſuerim
meam omnem ſuaſionem: ſilentium agere inſtitui. Neq;
omiſi tamen:quin cũ Nicolao Arcimboldo ſenatore gra-
uiſſimo & ſapientiſſimo iuriſconſulto rem ipſam cõmenta
rreer: qui idem quoq; ipſe reſpondit: qe cæteros audieram

Doleo hanc temporum conditionem uobis oblatam. Tzy
uelim: prudenter conſulas reituæ Bnq οροορνοιο OiXαα
apS Boορα ρανυεριου νπωο υ abâρa¹. Va/,
le ex Mediolano. vij.idibus Nouembres. M. cccc. L.
Franciſcus philelfus Ioanni euangeliſtæ fra/

5 — *

tri heremitano ſalutem.
Ec inferre cuiꝗ ſum iniuriã unꝗᷓ ſolit: nec ferre con
tumeliã. Itaq; monẽdus uiſus es: ut cœptis abſtine-
as: ne & inanis conatꝰ tuos tacito cogitationis con
uicio tandẽ accuſes:& mihi argumẽtũ afferas iure ulciſcẽ/

di. Qd ſi priſtinã amicitiã noſtrã uolutare animo uolueris: ilius
nihil fruſtra tentabis. Præterea non te debet cœpiſſe obli⸗ taza
uio:& quæ locutus:& quæ molitus fueris in principem no en
ſtrum proximæ tyrãnidis tempeſtate. Nec ſi efferant᷑ ĩ lu puru
cem:te puto: pœniteat totius conatus tui. Nec longe fue- cttu,
rint arceſſendi teſtes. Nam & uicinia tua omnis & tui ordi nent
nis ſocij & ſodales:itẽ cõmãduconeſq; tui cõſtantiſſima te ane
ſtimonia aduerſus te ferãt. Paucis te admonui. Tu ne mi- n
hi ſtomachum moueas: caue. Vale Mediolani ex ædibus uit
noſtris.vi.idus Nouembres. M. eccc. L. o
Franciſcus Philel.Mæmmo epꝑpiſcopo Croſſetano ſa. mil
N Ederam' ad te ãno ſuꝑiore duo illa prima lyrici no neg
ſtri oꝑis carmia: qe modo ſumꝰaggreſſi.Ea quoniã lue
tibiut audiui: reddita nõ fũt:iccirco rurſus mittẽda mine
ſtatui:ut itelligeres nullo neq; locoꝶ interuallo: nec tẽpo/ lbii
rum lõgitudine ceſſauiſſe amorem erga te meũ. Vale & ſi cun

quid iſtic meũ eſſe noris: facito intelligã id tibi eſſe cariſſi⸗
mum. Ex Mediolano. vi. idus Nouembres. M. cccc. L.
— (FPranciſcus Philelfus Dominico Mauro ſal.
IAIIlr quidam grauis ac ꝓbus qui nuꝑ a uobis reuerti
ſet Mediolanũ: mihi neq; petenti:neq; cogitãti re⸗/
nunciauit te de me dignos diſſeminare ſermones.
Id aũt ego de te minime ſum miratꝰ:qui ita loquaris: ut es
& natus & altus: & educatus. Reliquũ eſt: ut nõ minus hbo-
neſte de te iure audeas:ꝗqᷓ ꝓ moribꝰ tuis de philelfo tuo lo/

utus es. Vale ex Mediolano. x. Kal. Decẽbres. M. cccc. .
¶ Franciſcus Philelfus Petro Thomaſio philo⸗

n. Tn
0Ac
.. Ve

xfry,
—

recon
bltine⸗
Scon.
lch/

.

erd:
bl⸗
o
lu⸗
e⸗
rdi⸗
ate

⸗

ius

voſi⸗
n
hnla
eda⸗

eO

rll⸗

Eddita mihi ſunt una cũ litteris tuis opuſcula:quæ
miliſti. Et habeo tibi gratias. Reliquũ ẽ: ut cũ tertiꝰ
liber de exilio tibi redditꝰ fuerit:eum ad me des ꝗqᷓ

prim Velim etiã ꝗᷓdiligẽtiſſime odoreris: ꝗd deſecundo
eiuſdem operis libro:quid de Mediolanenſibus cõuiuijs:

quid de ijs Hippocratis libris quos in latinum uertimus:
actum ſit. Nam hæc omnia ad Leonardum lIuſtinianum ui
rum patriciũ & de me optime meritum legendi gratia de⸗
deramꝰ. Quare ut & hbæc ſingula & Coſmianã orationẽ ab
illius ſummi uiri nobiliſſimo filio Bernardo petas: atq; mit/
tas ad me:te ualde rogo. Audio iſtic. D. M. Peeolantitline
de me loqui. Et ne id quidem miror. Raro fit enim ut im
purus adoleſcens in improbum & flagitioſum uirum non
corruat.Iſtum tamẽ moneri cupio. Philelfo bilem ne mo/
ueat:ne quæ falſo alteri obijcit: uero in ſeſe ac liquido cum
agnorit:ſtulticiæ ſuæ pœniteat. Nam canis hic quod Dio/
genes dicere cauillariq; conſueuit: betis non ueſcitur. No/
uit autem ipſe: & qualis eſt: & qualibus natus. Egonullius

opis diuina benignitate ĩ præſentia indigeo. Nam omnia

mihi apud hunc liberaliſſimũ principem ſecunda ſunt pla/
neqʒ fœlicia: quæ ſi leuiſſimus iſte nebulo conſiderare uo⸗
luerit:ſeſe inſaniæ arguet. Quæ iccirco ad te ſcripſi ut hbo-
minẽ moneas:ne cũ detrahit bonis uiris ſuiq; diſſimilibꝰ:
ſibi ipſe tandem iraſcatur..Vale ex Mediolano.x. Kal. De
cembres. M. cccc. L. H
Franciſ.Philelfus Baptiſtæ Sacchæ barocio ſal.
L a uelim officio tuo uti ut id mihi cõmodo ſit: nõ
incõmodo.Quare ne mihi lõgius uerba des: huic
M nuncio & epiſtolarum codicẽ: & Ariſtotelis parti⸗
culam ad me dato. Vale Mediolani ex ædibus noſtris. x.

Kal. Decembres. M. cccc. L.
N (Franciſ. Philelfus Baldo martyrello ſal.
Vod iãapridẽ de Caſpare librario ſuſpicabar: ductꝰ
uel quadã qoαεοοαπ recondita ratione id ꝑp
ſpicue tandem erupit in lucem. Quam mihi rationem fin/
it homo impudentiſſimus? quam lacernam blactit: Num
P ij

I

ego lacerna utor? aut uſus unꝗᷓ ſumæ Num petij? Num pꝓ⸗

miſi? Num meo nomine cuiꝗᷓ dedit? Nõ eſt apud me chi⸗
rographum eius: quo ratio noſtra omnis continetur? Sed

miror ꝓfecto te: qui noris incõſtantiã & leuitatẽ hominis

mẽdaciſſimiin Aeneidos codice:& mihbitamen ipedimẽ-/
to ſis:quaſi is nõ faciat:dum mea mihi nõ reſtituit:ſed pati
atur iniuriã. Prudentius egeris: ſi hoĩis impudentiã acriter
caſtigaueris. Vale Balbũ noſtrũ ſaluũ eſſe cupio.Ex Medi
olano.vij. Kal. Decembres. M. cccc. L.
Frãciſcus Philelfus Facino forobronun/
cianenſi ſal.
Vod mihi abiens uerbũ nõ feceris:feciſti tu quidẽ
inhumane:id qd nõ tam moribus tuis qui ſunt hu-
maniſſimi:dandum uelim:ꝗᷓ liberalitati calabri no/
ſtri Cicchi:qui dum ui nũmorũ te obruit:facit oblitũ amici
tiæ noſtræ. Quare peto abs te: eum ut roges meo nole:ne
te nũmoſiorẽ efficiat: quo in amicos ſis diligẽtior: addaſq;
ſe mibi gratiſſimam rem facturũ:ſi negociũ meũ confece/
rit apud principem:idq; & qᷓprimũ & ex ſententia noſtra.
Quam ipſam rem ut etiã tu qdiligentiſſime cures: maiorẽ
in modũ a te contendo. Vale ex Mediolano. vij. Kal. De⸗
cembres. M. cccc. L. MU
ranciſcus Philelfus Ciccho Calabro ducali
ſecretario ſalutem.
Em meam ut apud principem cures: tãto ſtudio te
Nrogo:ut maiore uix aliud quicꝗᷓ poſſim. Non ea mi⸗
hi cõditio eſt: ut morã pati liceat: id q& tibi eſſe perſpicuũ
3 non ſum neſcius. Noui præterea occupationes tuas. Quo
D fit:ut uel importuniorẽ me præbeam. Cedit em̃ neceſſita/
ti pudor.ltaqʒ; uelim: oia ꝓ tua prudẽtia modereris. Vale
ex Mediolano.vij. Kal. Decembres. M. cccc. LD.
¶ Franciſcus Philelfus Blondo Flauio ſal.
PErcunctãti quotidie ſæpiſſime de te mibi tandem
eſt renũciatũ te Ferariam cõceſſiſſe: habereq; per⸗/
Belle. Quæ res me quanta uoluptate affecerit: conſidera-
ri abs te malo ꝗᷓ dici a me: qui eo te amore cõplexus ſum:
ut aliũ magis neminẽ. Quod aũt in hanc diem nihil ad me

–

ſuhſer
inhint
mhiate
ſtatis
ſatuta
narind
ſopdo
vere⸗
Vi

Ne⸗

ſcripſeris nõ mediocriter ſum miratus. Nò em̃ es neſcius:

q̃ mihi iucũdæ eſſe deheãt tuæ ſeeũdæ res oẽs: quas æque
mihi atq; tibi ſecundas ſemper iudicarim. Itaq; tuæ libera/
litatis munus erit:ſi me feceris qᷓprimũ certiorem de omni
ſtatu tuo:quẽ indies ab imortali deo magis magiſq; fortu/
nari nõ ſolũ cupio: ſed etiã opto,. Vale & clariſſimo philo⸗/

ſopho Nicolao Vario: & eloquentiſſimo uiro Guary no

ueronenſi ſalutẽ meo noĩie plurimã dicito,. Ex Mediolano
vij.Kal. Decembres. M. cccc. L.. H
¶ Franciſcus Philelfus Iloanni Auriſpæ ſal.
Rretenſis quidã auceps quinoiĩe tui principis acci/

riam redertiſſe.Itaq; mei ſum officij arbitratus: ut te uiſerẽ
meis litteris: & de omni meo ſtatu doctiorẽ facere. Omni/
um primum quod tibi eſſe nõ ingratum exiſtmo: & ualeo

ipſe quidem: & huic bumaniſſimo principi ſum cariſſimuſ.

Nummorum autem tantundem mihi nunc eſt: quan/
tum antea ſemper:hoc eſt æque ac nihil ToXUGOιtĩ1 αα li
6X;Xρν οιοTú οααοπαι magis delector boſpitio. Et bæc de me:
Cupio nuncies uerbis meis noſtro amiciſſimo Blondo Fla
uio me poſteaq̃ a nobis abijt quædam ſcripſiſſe: quæ Caſ/
Par ſuo uel noſtro potius non inutilia fore ſit putaturus.
portum omnino ſe receperit. Itaq; uelim etiam ex te ſeire⸗
& quid agat:& quo in ſtatu res ſuas collocarit:ſit ne in Ro
manam curiam profecturus: an iſtic futurus diutius. Idem
quoqʒ ut de teipſo intelligam:facito: quo ſciam:quo in lo⸗/
co te ſint noſtræ litteræ offenſuræ. Præterea ſiqd noui es
nactus: qe maxime muſarũ interſit: cura ut norim: uel po/
tius:ut id mibi cõmune ſit teeum. Yale ex Mediolano. vi.
Kal. Decembres. M. cccc. L. HMB
(Franciſcus Philelfus Cieœbo Calabro dueali ſe-
eretatio ſalutem plurimam dicit. ”M
SRtuæ phumanæ amiciſſimæq; litteræ nõ modo re
crearunt: ſed etiã mirifice refecerũt. Nec dubito:
quæ ſcripſiſti: ex animi ſnia eſſe a te ſcripta:modo quẽad/
Pp 1

pitres ad Cælarẽ huncnoſtꝶ nuper dono tulerat:
fecit me certiorẽ te modo e Romana curia Ferra/

Jæc mittam ad eum: cum me docuerit: quem tandem in

—

modum ipſe benigne cupis: ita etiã reliqui iuſſa principis
exequantur. Vale ex Mediolano. vi. Kalen. Decembres.
M. cccc. DDT.. B MD! OUMDM
(Frãciſcus Philelfus Ciccho Calabro ducali ſe-
CcCcretario ſalutem. S
Bre pecuniaria quid mihi ſperãdũ ſit:nõ ſatis intel
ligo. Cõueni utrunq; Antoniũ & Boſſium: & Lon/
gum: quorũ alter pecuniã dicit nõdum eſſe allatã:
At Ilongus addit nihil etiam de ea mihi ſperãdum eſſe.Nã
illam omnẽ deberi atq; decretam eſſe auunculo tuo An/
gelo Simonetæ. Itaq; te rogo: des operã: ne diutiꝰ res tra/
Pat᷑. V ale ex Mediolano. vi. Kal. Decebres. M. cccc. L.
— ¶ Franciſcus Phile fus anni calabro ſal.
Eddidi tuas litteras Antonio longo: quibus is lectis
mihi reſpõ dit diligẽtiſſime ad ſeſe de me ſcriptũ:
ac ſe cupere mibi admodũ gratificari: ſed nequaꝗᷓ
e. Nam ſibi eiuſmodi pecunias eſſe nullas. Itaq; aliũde
conſuli oportere:quoniã quicquid nu mmorũ ex papienſi
illa ratione in hanc urbẽ afferetur: id omne conſtitutũ eſſe
Angelo Simonetæ auunculo tuo. Tibi autem mi loannes
habeo gratias: qui quantũ in te fuit: uoluntati meæ ſatiſfe/
ciſti camulatiſſime. Vale ex Mediolano.vi. Kal-Decebres
(¶ Franciſcus Philelfus Petro Thomaſio philoſo/
pho ac medico ſal. “
Oſti eã eſſe ſapietũ uiroꝶ ſentẽtiã nihil accidere ꝑ⸗

Anij uis ꝗᷓ iuuentæ feruor excitabat:iam ſpiritali ſan/
nis

guinis fomento ueluti tepeſcente paulatim hebet:ubi di/

ligentia & perpetuo quodã ſtudio minꝰ acuatur. Itaq; non·

abſurde monent:qui præcipiũt eſſe in huiuſmodi ætate la
bores corporis minuẽdos ad augendos aũt animi. Quan/
ꝗ haud ſcio:qᷓ ocioſa uisa conducat corpori. Videmus cer/
te apud Homerum Neſtorẽ & animi & corporis uiribus
æque delectari. Ego autẽ puto in omni ætate mediocrita⸗
tem eſſe ſeruandam: & ita agendũ: ut nibil nimis:nihil pa/
cum. Intenſionem remiſſione cenſeo condiendam. At re⸗

nicioſius ſenectuti ꝗᷓ animi relaxationẽ. Ea em inge

—

hyxuti

oQuo

nlite

ſenlum⸗
iniſci.
ccoler
WON

geꝛ.
fuug
utico
wulen
gatm
Nu
ſo⸗
ſepi
Xm
geco
ſoibe
dore
kem
1os
u
no

e
nge
ſin⸗
ic⸗
non

—

. . . 2 . 12 e — „ ⸗
laxari qui uelit: languidæ cuiuſdã pecudis ſimillimũ iudi⸗/

co. Quorſum hæcælampridẽ nihil ad me ſcribis uel ꝗpluri-

mis litteris prouocatus. Nihil eſſe in cauſa aliud opinor ꝗᷓ

ſenium. Quare te rogo:ut & tui & muſarũ iam incipias re-
miniſci. Mibiq; aliquid reſponde: ne uel ſen ectutem in te
accuſem uel obliuionẽ: uel negligentiã. Vale ex Mediola

no.vi. Cal. Decembres. M. cccc. L.

EFranciſcus Philelfus Aeneæ ſiluio epiſcopo ſe-
nenunſi ſalutem.
Ccepite Senæ declaratũ epiſcopũ:qcł & tibi:& ſe/⸗
enſibus uæbemẽter gratulor. Vtriſq; em recte cõ
ſultum puto. Nam & tu uiues in patria: uiues cum

tuis: uiues tranquille: uiues cum dignitate: & Senenſes eñ

pontificem ſunt adepti:qui ſit integerrimus: innocentiſſi⸗
mus: doctiſſimus. Reliquum eſt: ut quando quidem libe/
rale tandem ocium nactus es: ea bona: quæ tibi natura ꝗaf
fluentiſſime largita eſt & obſerues: & colas. Vales inge/
nio:eruditione: eloquẽtia. Hæc tibi ſunt oĩa excitãda. Cu/
randũq; ut non tibi ſolũ ſed bonis omnibꝰ: nõ modo uiuis
atq; præſentibus: ſed uniuerſæ quoq; poſteritati natus ui-
deare. Videre nonnullos conſueuimus: qui in paupertate
frugi & induſtrij extiterunt. At ijdem ubi rebus lætioribꝰ
uti cœpiſſent: cum dignitate & opibus deſidiam etiamad/
miſerunt & negligentiam. Quod & ſi de te minime ueren/
dum arbitror: facit tamen incredibilis amor erga te meus
ut uel currentem adhortari audeam. Si cum eſſes & epi/-
ſcopus tergeſtinus & regis Romanorũ ſecretarius ac idẽ
ſæpiſſime pro illo principe orator: tum ad pontificem ma
ximum:tum ad Florentiſſimas orbis terrarũ reſpublicas
ac dominos: ſemper aliquid egregium lectitabas: dicebas:
ſcribebas. Quid te nunc agere oportet tanta leuatum la/
borum mole? Noli obſecro pati: t uel punctum aliquod
temporis tibi uacuum labatur.Nõ parum prodeſſe pote-/
ris & tuis & alienis: ſi tuos grauiſſimos cogitatus acutiſſi/
maq; inuẽta litteraꝭ monimentis cõmendabis. Pone tibi
an oculos põtificẽ noſtrũ Ambroſiũ: Aureliũ Auguſtinũ

II

loannem Chbryſoſtomũ: utrunq; Gregorium qui cum ip⸗
ſi quoq; eſſent epiſcopi & infinitis fere occupationibus
obruti: quot tamen & quanta quamq; ſalutifera uolumina
lucubrarunt? Quid enim aut magnum Baſilium:aut Euſe/
bium: Hieronymum abbates meminero? quorũ pene in/
finitis elegãtiſſimiſq; libris & Italia pollet:& Græcia. Chri⸗
ſtianiq; omnes mirifice iuuant᷑? Sed lõgior ſum ꝗᷓ debeo:
præſertim tecum pontifice prudẽtiſſimo. Vale ex Medi-
olano.vi.Kal. Decembres. M. cccc. L.

N¶EFranciſci Philelfi Epiſtolarum Liber Octauus.

(Franciſcus Philelfus Kenato regiſſal. plu. dicit.

Oannes Marius filius cum nuper Medio/
lanum mei uiſendi gratia redijſſet: cum ad-
uentu ſuo cupienti & exoptanti mihi uolu-
ptatem maximã attulit: tum eo iucundior
fuit:quod ſe tibi cariſſimũ eſſe declarauit:&
— id quidẽ permultis erga ſe tuis ac pulcher/
rimis beneficijs. Quid enim adoleſcenti ad uirtutem uel
nato uel contendenti fortunatius poſſit contingere: ꝗᷓ eiꝰ
principis uti conſuetudine: apud quem uerſari non minus
ſit honorificum ꝗᷓ fructuoſum? Vt enim nulla utilitas in
bonis cenſenda eſt: quæ honeſtate careat:ſic in actiua atqʒ;
ciuili uita honeſtum id amplectendum imprimis arbitror:
quod emolumenti rationem non aſpernetur. Nam illud
honeſtũ:quod priſci philoſophi gloriã ſibi dũtaxat propo
nentes colueraͤ & ſi erat ampliſſimũ: tamen:quia nullam
habebat uim utilitatis admixtam: a ciuili uiuendi cultu: d&
ab oĩ reipublicæ adminiſtratiõe reiectum eſt. Quare cum
uideo ee filio apud te meo & honeſtati ſimul & utilitatilo/
cum:non poſſum medeufſfidius non lætari: cum eius:tum
etiã tua cauſa: cuius laudi uæbemẽter faueo. Ego tibi rex
Renate non mediocriter ſum affectus: quippe quem au-
diam ijs uirtutibus præditũ: quæ maxime ſunt in rege hu/
manitate: munificentia: & ſtudio diſciplinæ. Nam quanꝗᷓ

p⸗
us
n
le,
/
t⸗

N

o
m

im
lo/
n
er

ℳ

VIII

ſæmina quædam uirtutis ſunt nobis natura inſita: ea tamẽ
doctrina mirifice coaleſcunt: & ſpecioſiſſime effloreſcunt.

Itaqʒ laudant᷑ a uiris ſapientiſſimis Cyrus. Alexander. Cæ/

ſar: qce eſſent doctiſſime eruditi. Qꝗò ſi natura quadam om/
nes incẽdimur ad ſciendi cognitionẽ: quanto id magis ni/

tere debet in regibus:qui ueluti quædam optimæ naturæ

deiqʒ ſimulacra habent in terris? At bumanitas cum dele/
ctat in oĩbus:tum in principibus & regibus maxime:ꝗ quo
excellentiores ſunt inter homines: eo magis debẽt huma⸗
nitate cæteris antecellere. Itaq; bumanitatem tuam: mã/
ſuetudinem: facilitatem: cum audio ab omnibꝰ prædicari:
dignus mibi unus exiſtimaris: quẽ nulla boim facũdia: nul/
la Rientu uirorũ ingenia: nulla monimenta litterarũ con/
ticeſcant. Liberalitatẽ autẽ: & munificentiã tuam & ſi iãpri
dem & una: & uiua & eadẽ oĩm uoce atq; laudatiõe audie
ram celebrari: eam tamẽ cum ſum expertus in filio: te hu/
iuſmodi eſſe ſtatuo: cuius uitã & incolumitatẽ debeãt ſa⸗
pientes om̃es & eloquentiſſimi uiri tum uitã ſibi: tum etiã
incolumitatẽ opinari. Et facis tu quidẽ recte: qui te beni/
gnũ & beneficũ ſemper uelis. Vix eſt em alia uirtus ulla:
quæ munificentiæ præſtet in conciliandis hominũ ſtudijs
atq; beniuolentia. Præterea quid aliud habent boni faſti-
gia principatuũ ac regnorum:quo illorum præſides cæte-
ris hoibus uideantur beatiores: niſiut bis dandi & benefa
ciendi probatis uiris facilior ſit facultas? Quanto igit᷑ dan/
di atq; donandi munere diligentior fueris: tũ eo te magis
principatu dignũ oſtẽdis:tũ cæteros oĩs aut rapis in amo/
rem tui:aut ad te amãdũ facis ardẽtiores. His ergo tã præ/
claris regalibuſqʒ uirtutibꝰ cũ te ornatũ eſſe intelligo Rex
Renate:æquiore patior animo abſentiam dilectiſſimi filij:
præſertim cũ aiaduerto filij utilitatẽ cum tua & utilitate &
uoluptate cõiunctã eſſe. Nõ em̃ is tibi parũ prodeſſe quæ/
at ad græcæ diſciplinæ præceptioné: qua te iure delectari
audio ac lætor. Reliquũ eſt: ut intelligas me totũ eſſe in fi/
lio. Quare quicquid in hunc bhumanitatis tuæ benignita/
tiſq; contuleris: id omne in meipſum abs te collatũ iudica/
bis. Vale Rex optime cx Mediolano.vi. Kalen. Decẽbres

a natali Cbriſtiano. M. cccc. L.

Inæ præfecto ſalutein.

—

Vm lIoãnes Marius filiꝰ ad te iret:nõ ei potui nibil

gratiſſimã: ſi meo etiã noĩe & libẽter & ꝑbumane:
ut bonòs & eruditos ſoles: eũ exceperis. Nolim tñ hbuiuſ-/
modi benignitatis officiũ uenale mihi propoſuiſſe uidea/

aſcripſeris iuri tuo:ſi minus reddiſti meo noĩe loanni feru/
fino clariſſimo iuriſconſulto:aut Nicolao cebæ :ꝗᷓprimũ ut
reddas rogo. Vale ex Mediolano. vi. Kal. Decebres. M.
H ranciſ. Philel. Baptiſtæ Schacæ barocio ſal.

Vod rebus meis utaris familiariter: nequaꝗᷓ tibi ui/

Sed quod ita utaris ut mihbi icõmodes:minime lau
do. Tu mea oia carmina ita habes apud te: ut eorum mihi
aullũ eſſe reliquũ exemplũ uelle uidearis. Itaq; qce ſum car
minũ opꝰ aggreſſus:fruſtra aggreſſus uidear:ſi ita mihbi te
Jfamiliare præſtiteris: ut non tua tibi ſolum: ſed mea etiam
eẽ tua uolueris. Quod ne turpiter uſu ueniat: facito: mea
omnia carmina ad me ꝗprimũ redeant. Reliquiſti em eo/
rum apud me nibil. Vale Mediolaui ex ædibus noſtris.
Vi. Kal. Decembres. M. cccclJ.
(Franciſcus Philel. Mæmo Gagæ epiſcopo craſſe-
tano ſalutem.
Abriele mirabili: qui tibi has litteras reddid it: utor
iam multos annos familiariſſime: & ſũma eſt mihi
cd eo amicitia. Is noie ducis Sphortiæ it legatus ad
alphõſum Regem legatiõe libera. Quare cũ iſtac eẽt iter
facturus: non potuinihil ei dare ad te litterarũ: ut & te Ga/
briel: & tu Gabrielem noſſes. Vale ex Mediolano. iij. Kal.
Decembres. M. cccc. D. S
–N(Erancil. Phill. Baptiſtæ Schacæ barocio ſal.
q Vantũ uideor intelligere: mauis te Dauũ baberi ꝗᷓ
Oeldipoda:qui tamèe uterq; dici poſſis. Carmina in/
quã mea mibi ꝗprimũ reddito. Quod ſi meæ litterarũ no/

litterarũ dare:quibꝰ intelligeres te mibi factturũ ræz

ris. Quare còuiuia illa mea niſi ex uetere occupatiõe oino

fbort
ſneczn
co tuo⸗
ligeat
Decer.

tio do. Nam ut græci dicunt: Iꝗꝙ Tœρν OXäα οωοα

exqt
luid
i
Nor
hee
Ulrt
tll

teæ fortaſſe te dele cant: tuis etiã ego cõtentus ſim. Quod
N ſi neq; mea ad me dederis:nec alia ratione ſatiſfeceris offi/
b cio tuo:iure mibi uel caſtigandus: uel apertius monendus
uideare. Vale Mediolant ex ædibus noſtris pridie Kalen.
ae Decembres.M.cccc.D.
nn (ranciſcus Philelfus Galeotto Frumento ſal.

Edditæ mihi ſunt ſuauiſſimæ litteræ tuæ: quas libẽ/
ter accepi: diligentiſſimeq; perlegi. Franciſco Ale-
QAardo nobili & diſertiſſimo adoleſcenti habeo gras
, jimortalis: qc eũ amet: cui ſe nouit eſſe cariſſimũ. Et Vero/
iur nam & uniuerſam Veronẽſem nobilitatem maximi facio:
S Aelectorq; eiꝰ cõſuetudie plurimũ. Sũt em̃ natura Veronẽ
ſes tui oẽs ꝑhũani atq; liberales: & ad bonarũ artiũ ſtudia
ita accõmodati: ut nulli hoim generi cedãt. Itaq; tibi mi Ga
1 leotte:quẽ uideã mei amãtiſſimũ: nõ uerebor ꝑſpicuã red/
dere ſniam aĩ mei: quãuis mihi an hãc die nũꝗᷓ ſis cognitꝰ.
41 Facito intelliga ſũmã totiꝰ rei:quo certi qc offerat᷑: ubi in/
tellexero: poſſim nõ obſcure uolũtati tuæ gratificari: quã
ite & eſſe & fore eandẽ mihi ꝑtinaciſſime decreui. Nolim me
mn tamen prudentiæ: minus ꝗᷓ ſapientiæ laudatũ iri. Vale ex
ne Mediolano pridie Cal. Decembres. M. cccc. D.
% (¶ TFrãaciſcus Philelfus Andreæ alamanno ſal.
Vo te magis dies pſpicio: eo mihi häanitas tua ĩ-
genijq; fæcũditas dilucidior fit & clarior. Me tuæ
ꝓximæ litteræ mirũ in modũ delectarunt: quippe
quæ nõ minꝰ amoris plenæ ſummi erga me tui:q̃diſertiſſi/
mæ uiſæ ſũt.lllud aũt mihbi moleſtũ fuit: qe' bæ puenerint
bi ad me: quo tꝑis momẽto uir integerrimꝰ religioſiſſimuſq;
30 ſacerdos frater Marianꝰ is ꝗ tibi reddidit hanc epiſtolam:
et erat cõtinuo deceſſurus ad uos.Itaq; non potui quod uo/
1 luliſfem: ad ea reſpondere: quæ tũ de uirtute: tum de for-
l. eralorneus es.Sed reſpõdebo poſtea: cũ quid ocij nact⸗
uero: & ſi hoc mihi uix unꝗᷓ datur omnino. Interim te mo/
neo atq; hortor: ut nibil exiſtimes humanis in rebas uni
ij uirtuti auteponendũ. Hæc em̃ ſola uiget: ſapit: eſtq; imox
9 talis. Reliqua oĩa & uana ſunt & fragilia: planeq; caduca.
. ſitecum diligẽter aĩo uolutabis: tibi Salmacis datura

e/

tot

₰

.. . .* . 2 . —
ſit ſpolia: non tu illi. Ariſtotelen de re domeſtica uæbemẽ/

ter expecto. Arretinus loãnes is qui tuas mihi litteras red
didit: renunciabit nomine tuo TOp ρρàραipôρ αρνοωXοναα

eſſe amãtiſſimũ mei: id qd ſũma cũ uoluptate audiui. Vale

ex Mediolano.itij. Nonas Decembres. M. cccc. L.
¶ Franciſcus Philelfus Andreæ Alamanno ſal.
Vod nudiuſſeptimꝰ reſpõdere oĩno tibi nõ potui:
idq; ob nũcij uelociorem abitionẽ: reſpondebo in
oræſentia minime auare. Idq; ſi minus fortaſſc ex
ſentẽtia tua at amice tñ: & ut abritror: uero. Primũ aũt de
me dicã: qcł abs te ultimo loco quæſitum ẽ. Cupis em̃ ſcire
quid agã: quæ ſit uitæ inſtitutio: & in quã philoſophoꝶ ſe/
ctam deuenerim. Si ad unũ boc reſpõdero:qcł de phia ſcri
pſiſti:& inſtitutũ meũ & actionẽ uitæ facile cognoſcas.Cũ
multæ ſint phõꝶ ſectæ: ꝗppe quas alij noue: alij decẽ exiſti
marũt: & M. Varro oĩm latinorũ doctiſſimꝰ & græcoꝶ in/
ferior nemine quinq; & quadraginta numero e cõplexus:
ego illã ma xie diſciplinã ſequor:& ſecutus ſũ ſemꝑ:quã ab
Antiſtbene ꝓfectã amplificauit eno: pfecit Chryſipp“.
lllud dũtaxat in bonis duco:qc honeſtũ ſit. Honeſtũ autẽ
ipſũ ſua ipſiꝰ ui atq; dignitate: nõ populari gloria definio.
Vt autẽ ſentio:ita etiã & loquor & uiuo.Præter hoĩies im/
puros ac flagicioſos odim uita nemmẽ. Eos aũt omnis: qui
præ ſe ferunt ulla ſimulacra uirtutis: diligere obſeruareq;
conſueui. Huius autem uitæ inſtitutũ cum ad alia plæraq;
digna laude: tũ ad ſatyras ſcribendas me compulit: quo ꝑ
uituperationẽ improborũ hoĩim & laudationẽ innocentũ
præſtantiſſimorumq; uirorum eunctos ad uirtutem capeſ
ſendam adbhortarer: a flagicioq; auerterem. Quæ autem
corporiſunt:aut fortunæ: quam fabulãtur: tributa cõmo/

da tantum uł colenda: ueladmittenda cenſeo: quoad eo-

rum uſus uirtuti expediat. Nam neq; uirtutẽ incultam &
Jualidam neq; nitidam nimis & elegantẽ probo. Qua du
ctus ſnia: quæ mihi natura largita ſunt corꝑis ad ꝓbitatem
adium eta: ſiqᷓ tãdẽ largita ſint: ea quãtũ ĩ mę fuerit:ita tuta
tꝰ ſũ:ut nihil eoꝶ deſiderẽ: quæ aut ad dignitatẽ mẽ broꝶ:
aut ad ſenſuũ integritatẽ attinẽt. Quæ uero extra corpus

Paltnu
Helatib
ſottann
liscare
eoſetr
Etiatn
ſutot
ore
Cn
zcſl
mec
huh
ſa
gttt
alĩ
uice
ei

De⸗

bemé/
8 ted
No⸗
Vae

li
potu⸗
bot
ſeer
itle
re
le⸗
Ni

i

in/

VII

poſita uirtutis ſunt adminicula: non tam ſequi ſtudioſe :

ueluti hoſpitalit᷑ admittere didici. Quo fit: ut qui minima
fortuna contentus ſim: ea neq; abundem:nec etiam pror/⸗
ſus caream. Quin ea quo magis ab me ueluti negligitur:
eo ſe magis præſtat obſequentẽ: & ita ſequit᷑: ut interdum
etiam fugiẽti pudorem initiat.Nam oiĩs actio uitæ meæ in/
ſtituto reſpõdet. Grãdes in me opes:ingenteſq; pecuniæ
florentiſſimarũ Italiæ ciuitatũ & munificentiſſimorũ prin-
cipum muneribꝰſunt collatæ. At mihi quotidie eſt tãtũdẽ:
ac ſi nihil unꝗᷓ collatũ fuerit. Et cũ nihil ſit: nibil tñ deeſt. Ita
mecũ agitur diuina quadam benignitate: ut qui prope ni/
bil habeam: uidear omia quodãamodo poſſidere. Satis me
locupletem ſemꝑ opulentumq;ʒ fore duxi:iſi conſilia & co/

gitationes oĩs ad uirtutẽ deũq; referrem. Quid em̃ deeſſe

cuiqᷓ poteſt: qui uirtute comite utatur ad deũ? Nulla ſane
uidetur mihi neq; cenſenda uir tus neq; noianda: quæ ad
deũ tanꝗᷓ ad ſummũ incõmutabileq; bonum non referat᷑.
Hanc ego potius ꝗᷓ quorundam ſtoicorum:qui humanam
gloriam popularis illius & fucatæ honeſtatis nomine ue/
nabantur: ſententiam ſequens: non quod ſtultis homini-
bus: ſed quod ſapientibus deoq; probatum iri putem: ita
bonum iudico:ut aliud nihil ponam in bonis. Nec inanem
gloriam huius mundi: ſed ueram illam ac cæleſtem mihi
propono gloriam. Quare quid de me ſtulti uel ſentiant:
uel loquantur:non tam negligo ꝗᷓ contemno. Neq; hono/
rem facio pluris ꝗᷓ ignominiam:ſi ab improbis conferatur.
Nullius inſani minas nec inſidias pertimeſco. Me in om/
nis impuros & perditos æque acerrimũ hoſtem præbeo.
Bonos aũt:& honeſtatis ſtudioſos:atq; tui ſimiles unice di/
ligo: & admiror.Et hæc quidem de me.lam hinc tandẽ ea-
tur in meſſem tuã. Ego ex tuis litteris:quas in hãc diem bi/
nas ad me dediſti: totũ te uidere penituſq;ʒ inſpicere uiſus
ſum. Tuo ſum ingenio non medioeriter delectatus. Nam
& fœcundiſſima probitatis ſeæmina: & eloquentiæ uim nõ
mediocrem in te natura ineſſe aiaduerti. Sed adoleſcẽtiæ
feruor ita in te exæſtuat: ut perturbationũ ignibus neſcio
quo pacto minorem te præſtes. Id autẽ uitio tibi dare non

3

auſim. Non em̃ me latet rationis uſum diem ſolere afferre
atq; firmare. Neq; prudentes naſcimur: nec ſa pientes. Al-

terum doctrina gignit: alterum longiſſimi uſus temporis
& multarũ uariarumq; rerũ præbet experientia. Quãdiu
augeſcunt ſenſus: augeſcũt etiam appetitus: quiuæbemẽ

tiore quodam impetu agitati: rationi quam ſequi ducẽ de⸗/

bent:reſiſtent atq; aduerſent᷑. Quo fit: ut qc factu optimũ

ſequendumq; dictat ratio:id appetitus deprauatio perin/

de atq; malum aſpernetur: ac nolit. Hinc omnis incontinẽ/
tiæ manat furor:qui nos præcipites ſcientis uidetiſq; agat

in miſerrimam rumam exitij. Quid inquam de te ſentiam:

quid uelim intelligis. Video tibi propitiam admodum ac
benignam adeſſe naturã. Innata habes plæracq; oĩia ad uir⸗
tutẽ adiumẽeta. Dexteritate ingenij uales plurimum. Sed
bæc ipſa uel innata item aliqua uis ꝓperturbationũ uel de-
prauata quædã cõſuetudo: neſcio quonam pacto: quantũ
uideor quidẽ ex tuis litteris conſequi: nõ parum impedit.

Fateris quod honeſtum ſit:id eſſe ita bonum:ut aliud pro⸗
pe nihil exiſtimandum in bonis ducas. Deinde ſubdis te
ita uiuere:ut ea ſola admireris: quæ plæriq; mortales: cum

ſeilla maxime tenexe arbitrant᷑: præcipue in bonis admit/

tunt:ac num erãt ij ſcilicet uel corporis uoluptate uel emo
lumento bonum definientes:quaſi uirtutis nomen & ina/

ne ſit: & caducum: & aliud nihil humano generi allaturũ
præter laborem atq; ægritudinem. Hæc enim ſententia e

tuis uerbis quibus in epiſtola uſus es: facile colligitur. Eoq;
tandem omnis tua: quaſi ad optimũ quendam rerum om-
nium finem tendit oratio:ut tibi uoluptatẽ imprimis ꝓpo

ſuiſſe uidearis. Hãc ego ab humana fœlicitate nequaꝗ om
nmo reijcio:ſed ita in ea cenſeo ineſſe:ut folicitatem uelu/
ti condiat:nõ efficiat. Nam de foœlicitate nõ idẽ ſenſerunt
omnes. Sed hãc alij natura effici putauerunt: ut & magni
& parui natura efficimuæ atq; alio alij colore. Alij diſcipli/
na id contigere poſſe argumẽtant᷑: eſſe em̃ ſcientiã quãdã
foœlicitatis. Nã ſcire fœlicitatẽ idẽ opinant᷑ atq; fœlicè eſſe:
utſcire eloquentiã oratorẽ eſſe oſtendũt.Alij exercitatio/

ni cuipiã fœlicitatẽ dediderunt.Permulta enim ſunt: quæ

u⸗
nt
g
Pl⸗
zc

tio/
ſie

bumano dignũ ingenio⸗
ſiqui tãdẽ eũ ſuſcipiãt: nõ illos fua: ſed diuina foœlicitate di-
uinos iudieo. Secunda fortuna quæ dieit᷑: ꝗ foœlicitatẽ een/

cum ulatã ꝑfectãq; prudẽtiã. Hi uirtutẽ maxie laudant. At
in his infirmis fragilibuſq; rebꝰ quæ oĩ muta bilttati tẽporũ
fũt ſubiecæ: ſũmã fortunã ponere nihil ell:a accedat ad

VIII

neq; natura ĩ nobis inſunt: neq; doctrina comparãtur: ſed

exercitatione quadã cõſuetudineq; aſſequimur. Necme

htet quoſdã exiſtimaſſe foelices hoĩes reddi diuino quo-
dam afflatu: qualis dictos legimus & οι +οα„ ITC& &α

OgτωE. ουμοσä: eos qui ab deo eſſent nymphaq; correpti.

Ex quorũ numero fuiſſe tradũt Tireſian. Amphiaraũ. Cal
chanta: Lyeurgũ: Numã põpiliũ: oĩſq; ſibyllas.Plæriq; etiã
& fuerũt & ſunt: qui uim omnẽ fœlicitatis fortuna defini/
ant. Nec differre quicꝗᷓ inter ſe uolunt fortunatũ atq; fœli⸗

cem boĩem. Naturã ualere plurimũ ad feelicitatẽ non ſum

neſcius:quãdoquidẽ etiã ad uirtutẽ:qua ſine fœlix eſſe ne

mo põt: uim habet non mediocrẽ. Sed ut oino boni nõ na

ſcimur: ita etiã nec fœlices. Perpulchrũ eſt uirtutem diſce-

re: ſed lõge pulchrius longeq; præ ſtatius rear uti uirtute.
Non em̃ qui eã didicerit:cõtinuo fit uir bonꝰ:niſi uſus qui/

dam aſſiduus exercitatioq; acceſſerit. Nec ocioſam uirtu/
tem ꝓbem: nec dorminãate fœlicitatẽ:ſed uigilãtẽ potiꝰ &
aliquid ſemper magnũ præclarũq; agentẽ. Nã quo pacto il

lum foœlicẽ arbitremur iu neq; intelligat: nec agat quicꝗᷓ
iuinũ aũt ſpiritũ qui ſuſcipiunt:

ſent cõtineri:ſi idẽ fortunã dicũt: qe' numeris ſuis omnibꝰ

ſtulticiã ꝓpius.Momentaneas aũt res huiuſmodi planeq;
cadueas ita oſtendis ꝓbari tibi: ut aliud nibil iucundius pu
tes. Et erras tu quide plurimũ:ſi ita ſentis ut loqueris. Qui
de fœlicitate ſũt exquiſitiꝰ diligentiuſq; locuti: eã tribus in
rebus poſitã crediderũt. Nã alij prudetiã ſũmũ bonũ eſſe
dixerunt: eandem hi quidẽ prudẽetiã appellantes: quã ſa⸗
piẽtiam:quæ tota in ueri inueſtigatione cognitioneq; cõ/
ſiſtit. Alij uirtute actiuæ conſtare fœlicitate: alij uoluptatæ
putauerũt. Primũ illud fœlicitatis genus totum eſt animi-
qui dum ueritatẽ cõtemplatur & deũ:reliqua oĩa pro nibi
lodueẽs ſeipſo cõtentꝰ eſt: nulliꝰ rei indigẽs planeq; beatꝰ⸗

Qui actionis morũq; uirtutẽ adamarunt: ſe hoĩes eſſe me/
minerunt.Itaq; non animi ſolũ: ſed corporis quoq; haben/
dam eſſe rationem ſuadent. Voluptatem duplicæè eſſe ſci/

mus: alteram animi: alteram corporis. Cyrenaicus Ariſtip
pus uoluptate corporis ſummũ bonũ conſtare exiſtima/

uit: qua ipſa in re utranq; uoluptatem ſecutus eſt Epicurꝰ:

qui quis improbetur a multis:uideo tamen ab illo eam uo
luptatem maxime omniũ laudari:quæ ſit animi: quæ ſapi⸗
entiam uirtutemq; conſequantur. Et quæ alia fœlicitas no
ſtra nobis Obriſtianis futura eſt: cũ deum coram præſen/
temqʒ uidere contẽplariq; licebit? nonne imenſum quod/
dam & infinitum gaudium? Id autem omne gaudiũ non-
ne uel iucũdius fiat uel cumulatius: cum animo corpus fu
erit reſtitutũ? cũ homines omni ex parte puri defecatiqʒ
reuiuiſcentꝰ? Nec em̃ aſpernat᷑ deus honeſtas corporis uo/
luptates:qui cum guſtaſſet:noluit bibere.Qui corꝑis ſuiqʒ
oblitus ſolam animi uoluptatem ſequitur: is habet com/
mune quiddã cum Pythagora & Socrate: quorũ alterũ in
contẽplatione ſuperioris:alterum in actione inferioris ui-
tæ maxima cum uoluptate uerſatũ accepimus: ꝗᷓꝗᷓ quomo

do corporis obliuiſci quæat non intelligo: qui uel ſeipſum
noſſe. ułaliquid recte agere inſtituerit. Qui uero ita expe/

tendam putat corporis uoluptatem: ut nihbil habeat cũ uir
tute coniunctũ: nihil cum ſapientia: is mibi non multum a
languida quapiam & inerti pecude uidetur differre. Sed
quiita ſeſe parat: ut & animi perꝗdiligentiſſime perſequa/
tur: & corporis item rectam uoluptatem non aſpernetur:
Hunc eo maiore laude dignũ puto: quo illuſtrius eſt totũ
curare boĩem ꝗqᷓ alterã hois partem: ſiquidẽ neq;ʒ ſolus ani/
mus homo eſt:nec corpus ſolũ:ſed q certo cõſtet & ani-
mo & corpore. Quo quidem meo ꝓlixiore ſermone ſatis
ſuperq; mi Andrea uideris admonitus: quid ego in epiſto
la a deſfderarim. Vidi abs te diſertiſſime uim naturãq;
honeſtatis laudari: cuius etiã te ſtudioſum facillime decla/
raſti: deinde ĩ illã cõmodorum uoluptatiſqʒ rationẽ neſcio
uã ita delapſus es: ut uirtutem omnem quaſi contemnẽ/

am: deſpiciendam: & nibil omnino faciendam aſſereres.

Rerd

(etn
üsc

(eq

enex .
goqzin
hlumpt
ombine
porise
ſpond
fatur
auiſſi

Mec

hui⸗

WA

minor

(ertid⸗
legn
Uos
repet
bnne
0lano,

on
egen

leme
aben⸗

le ſci⸗

diſtip
Rima,
Dcur!
mdo
Eſpi
tuno
Llen⸗
voch

10/

10 ½
iq
W
füin
s wi
votno
plun
xpe/
Fuir
uma
ed

eu

netun ⸗

ttotil
Fani/
Land-
ſatis
bicto

lruüg
gech

eleo
ne⸗/
etes⸗

olano.xv. Caſ. lanuarias. M. cccc. L.

Quæ quanꝗᷓ te ſimulatione quadam potius ſcripſiſſe reor:

uo me ad reſpondendum ueluti prouocares: uolui tamẽ

ſenex & Philelfus: ut tu adoleſcens & alamannus ex me

quoqʒ intelligeres: quæ tibi nõ eſſe ignota crediderim: om
nium primũ eſſe a te ſtudendũ ſic artibus animi: ut nullius

omnino partis aut ignarus ſis: aut negligens: deinde cor/

poris eam habendã curã:quæ animi naturæ dignitatiq; re
ſpondeat. Quod ſi feceris:ſicuti certe facies: non difficile
futurum exiſtimo: ut totius hominis tuaq; uoluptate q̃ſu/

auiſſime ꝑfruaris. Vale ex Mediolano.vi.idus Decẽbres.

Franciſcus Philelfus Sphortiæ ſecun do ſal.
to abs te in maiorẽ modũ:ut qc & mihi corã rece

piſti: & ex ꝓ ximis meis litteris audire potuiſti: id
apud patrẽ tuum præſtantiſſimũ & munificẽtiſſimũ prin/
cipem ꝗᷓprimũ & qoptime conficias. Hac mihi re neq; gra/
tius quicꝗᷓ: neq; magis neceſſariũ præſtare potes. Vale ex
Mediolano pridie idus Decembres. M. cccc. L.
ranciſcus Philelfus. Sphortiæ ſecundo ſal.
Etij abs te ꝓximis litteris ſecũdũ:qcł etiã nũc tertiũ
&ι peto & te quoq; ſi pateris rogo: ut rem meã apud
principem noſtrũ muniſicentiſſimum patrẽ tuũ ubi
minus cõfeceris:ita conficias: ut mibi abiens corã recepi-

ſti. In hũc diem neqʒ tu reſpondiſti quicꝗᷓ: nec ex alio ſum
certior factus: quid egeris aut non egeris. Itaq; aut reſpõ/

de ꝗprimũ: aut equũ mitte: quo uehar ad uos. Nam ſiad
uos uenero: facile futurũ ſuſpicor:ne uacuus Mediolanũ
repetã: præſertim cum iam inſtet natalis Chriſtianus: qui

principes ſolet ad beneficentiã exhortari. Vale ex Medi/

(rãciſ. Philel. ſa. di. pl. Facino forobronũci⸗
AIdeo te nimis lautũ factũ:ꝗ nibil reſpõdeas ne ami/
cis quidẽ. Deus malefaciat iſtis nũmis: quibus ita
ſuperbus redderis: ut nos ſcilicet minores cõtem/
nas præ te. Quod ſi ſcires: tibi rem eſſe cũ ſatyro: nõ mo/
do nõ taceres:ſed eſſes loquacitate ip̃a loquacior. Si mihi
equus eſſet:aduolarem ad uos ꝗᷓprimũ: ut quod uos amici

Grpo

negligitis: ego præſens uel efficerem: uel conficerem. Va⸗/
le ex Mediolano. xv. Kal-lanuarias. M. cccc. L. . tempo
2 ¶Franciſcus Philelfus ſalutem dicit plurimã Ni/ Eexnoſe
codemo tranchedino: Eetiscl
Vod & princeps noſter Frãciſcꝰ Sphortia tibi ab/ W
ſcuslan

euntiiuſſerat: & ipſe uerbis pluribus abs te petij:
IJiſ minus in hanc diem conficere potuiſti: ut confi⸗
cias tandem: cupio. Hac enim una re neq; gratiꝰ mihi ꝗeꝗᷓ
præſtare quæas nec etiam iucundius. Atqui beneficium

illud quis non libenter conferat: quod is in quem confera/
mus: ma ximi ſit facturus: & eo tamen uſurus non ſit. Sie .
enim tum ſumus liberales: tum ex bhuiuſmodi noſtra libe/ tgol
ulitate neq; moleſtiæ neq; incommodi quicqᷓ accipimus. emnec
Tenes: quid uelim. Vale ex Mediolano. xv. Kal lIanuari⸗ poto⸗
A5,M. ccCCLIIYI.. ?VM hliter
–franciſcus Philelfſus Façino forobronũciano ſal. Cula
Icõmode fieri abs te poteſt: buc bodie uenias: pe,- Quun

Ato. Sum enim tecum quædã cõmentaturus. Qua-
reuelim ne differas. Neq; cõmittas: ut te potius ex
cuſandũ cunctationis ꝗᷓ laudandũ ꝓperationis oſfendas.
Vale Mediolani ex ædibꝰ noſtris Kal. ianuarijs anno a na⸗

tali Chriſtiano. M. cccc. Li. “MVM L
Eranciſcus Philelfus ſal. di.pl. loãni Mario fillo. obttt⸗
Oſteaꝗᷓ a nobis abiſſti: de te nibil accepimus. Itacq; tinis
non poſſumus nõ uereri: nequid tibi q nolim: ac rotet
ciderit. Nam hoſpes ille ad quẽ diuerteras nocte: logu
chius proximo die bine ꝓfectus es:Mediolanũ modo ue⸗ nuar

niens renũciauit te cum es apud ſe hoſpitatus: uifſum eſſe
e ſtomacho laborare: & de caupone quæſtum: apud quẽ
prandiſſes. Quare uelim: me facias de te tuiſq; conſilijs
ꝗqᷓprimũ certiorem. Nam ſi uales : quid iſtic tempus inani/
ter teras: neſcio. Sin minus uales: danda eſtſopera: ne tua
negligentia ſis peiorè conditione. Vale ex Mediolano.
v.idus lanuarias. M. cccc. Li.
Franciſ. Philelfus Andreæ alamanno ſal.
Vm nihil in hanc die te uideo meis ad te lickeris re
ſpõdiſſe: facile adducor: ut credã te Iiᷣꝑ iAobiꝑ

.Ve
GN.

biab/
bett⸗

igeq
dum
ſern/
Se
be/
.
ti

pe⸗
nn
es
las.
Anan

.
4

eac
ode:
0ue/
eſſe
gue

an/
tua⸗
ano.

Ep ο1Tie &&αιR&α

ſlis

ðò ð ðð RKRKM
2
D 4
8 —

—

i: quam ipſe quanti faci undã pu
tem: potuiſti ex proxima longiore illa epiſtola non diffici/
le noſſe.lgnoſco autẽ tibi:quippe qui modo uxorem du⸗-
xeris: cui oſequi te Iõp &NW ρπι ä: nõ omnino abſurdũ
eſt:modo mediocriter omnia. Vale ex Mediolano.iiij.
idus lanuarias. M. cccc. Li.

¶ Franciſcus Philel § La. yni filio ſal:
On poſſum oflicium tuum non accuſare:quod tã,
Hiu ſilentium egeris. Nec em̃ mei oblitus eſſe de-
es: quem miriſice diligere cõſueſti. Nec etiã Py⸗
thagore⸗ factus es tam repẽte:qui elocutionis ſtudio ma/
xime omniũ inſeruire didiceris. Nec te ſuꝑbum factũ eſſe
puto:qui humanitate mãſuetudine nemini cedas. Itaq;
niſi te iure accuſatũ malis: facito propediem intelligã: ꝗd i
cauſa fuerit: ut tanto ſilentio te dedideris. Vale ex Medi-
olano idibus ianuarijs. M. cccc. Li·

¶Pranciſcus Philelfus Auguſtino dato ſal.
Vlia ratione adduci poſſum: quin credam te mei
eſſe amantiſſimum: a quo ſis pulcherrime inſtitu⸗
Aus. Sed nõ poſſum non mirari: quod nihil litteris
obſtrepas:qui quotidie cũ apud uos agerem:me p ulcher⸗/
rimis tuis ſuauiſſimiſq; epiſtolis ueluti laceſſeres. Nunc ue

ro totus es mutus: qui quo es factus lingua ſolutiore: eo te

ſoquaciorem eſſe oportuit. Vale ex Mediolano idibus iaz
nuarijs. M. cccc LDi.

¶ Francilcus Philelfus ſal di pl. Franciſco patricio.
Vam de te Phileltus ſit benemeritus: eloquentiæ
ꝗ& eruditionis nomẽ:qd es per oẽm Italiã non me⸗
diocre neqʒ obſcurũ adeptus: facile declarat. Quo
Iit: ut non neſcius eſſe debeas:ꝗᷓ te geatum eſſe oporteat.
Quod enim maius in quenꝗᷓ beneficium conferri poteſt:
ꝗᷓ diſciplinæ & eloquentiæ: quibꝰ rebus non mo do cæte-
ris omnibus animantibus: ſed ipſis quoq; præſtamus bo⸗
minibus: qui nihil ſupra bominem ſapiunt. Deſidero

igit᷑ officiũ tuũ his in rebe uibia nobis uel inſtitutꝰ es uel
cõfirmatus: ni tacẽdi fortaſſe quã loquẽdi artẽ ꝓfiteri ma/
lis. Vale ex Mediolano idibus lanuarij. M. cccc. LDi.
¶ Frãciſ. Philel.ſal.di.plu.loanni Simonetꝰ.
Vnquã me de te mea fefellit opinio: q non minus
me diligas: ꝗᷓ ab me amari te ſtellexeris. Amor aũt
erga te meꝰ quãtꝰ ſit:nõ re minꝰ ꝗ oꝑinione cogno
ſces. Emori malim ꝗ́ᷓ ſure ingratus iudicari. Beneficio affe-
cti qui ſeſe ingratitudinis accuſari noluerunt:alij aurum ò&&
argentũ: alij margaritas & gẽmas: alij aliud fortunæ bonũ
qc dicit᷑ retribuere conſuerunt. Ego aũt beneficos didici
quantũ & humanũ & meũ præſtare poteſt ingeniũ:ex ho⸗
minibus deos reddere & ea iĩmortalitate donare: quã lau⸗
dis gloriæqʒ æternitas afferre ſolet. Quid de me tibi ſperã
dum ſit: liquido potes animaduertere. Tuũ aũt munus ẽ:
ut qc propediẽ fore ſignificaſti: id ita fiat: ut nõ in illud ue
tus ac Vir bijij prouerbiũ incurriſſe uideat᷑. Tarde uenere
ſubulci. Nihbil em neceſſitate potentius. Vale ex Mediola
no.x..Kal.Februarias. M. cccc. Li. “”
— (EFranciſcus philelfus Mario filio ſal.
Vm prel byter iſte florẽtinꝰ ꝗ has tibi litteras red/
didit: eſſet Finariũ rediturꝰ: petijt ſiqd eſſet:qcł ſcri
dere ad te uellem:id fidei ſuæ diligetiæq; crederẽ.
Itaq; ex eo audies mentẽ meã de rebus tuis eandem ſcili⸗
cet: quã ex ꝓximis litteris: quas redditas tibi arbitror: ac-
cipere potuiſti. Franciſcus ille Alexandrinus eruditiſſimꝰ2
medicus improbat uæbementer cunctationẽ tuã nõ ſolũ
iſtic: ſed etiam Maſſiliæ. Hortaturq;: ut Renatũ Regem:
te p urimũ diligit:aſſidue ſeq̃ris. Sic em̃ & dignitate ſimul
& rem te nõ mediocriter aſſecuturũ. Quod ut facias: non
ſolum probo:ſed etiã iubeo. Mariam nurũ & neptẽ loan/
nam bene ualere opto Vale ex Mediolano. vij. Kal. Febru

2

₰

arias. M. cccc. Li.
¶ Franciſcus Philelfus hortiæ ſec ndo ſalutẽ

plurimã dicit.
WVdio Matthiam tuũ ulnoſtrum potius ex patria

uertiſſe. Quod cum & eius & tua etiam cauſa:g

hotnin

Plrim

talle.
tamſe
moſte
dea
faſen
tewe
dum
gior

rep
gus
rem
pact
kebt

tu

ll

beruel hominẽ uæbement diligis: tum item mea nõ poſſum non
terima, plurimũ lætari:quippe qui nequaꝗᷓ dubitẽ iſtum ſecum at⸗-
tuliſſe Strabonẽ: que diſertiſſimus Blondus Flauius egoq;
2 tam ſæpe ac multum non petiuimus ab eo ſolum:ſed ſum/
Aminus mo ſtudio petiuimus: orauimus: obſecrauimus. Nec enim
morait adduci poſſum: ut credam Strabonẽ eſſe Triuij coniectũ
ecogo in ſempiternas tenebras. Nã noui humanitatẽ liberalita-
cionke⸗ temq; matthiæ.ltaq; rogo te:iſti nuncies uerbis meis iucũ/
rund⸗ dum eſſe mihi reditũ ſuum ad te. Yerum multo fore iucũ/
ebonui diorem:ſi Strabonẽ ad Philelfum ſuũ qᷓprimũ dederit.De
dei re pecuniaria heri ſcripſi ad principem. Antonius hic lon/
R gus lõgam mihi ſpem dat:quã ego quod ad noſtrũ Gaſpa⸗
“ rem erudiẽtiſſimum medicum ſcripſi: precio emere nullo
ei pacto inſtitui. Vale ſpes mea. Ex Mediolano pridie Kalẽ.
Re Februarias.M. cccc. Li. .— J
Ave Franciſcus Pbilelfus ſalutem dicit plurimam Lan/
enee⸗ celoto Cardinalleucolffkzkzk.
ediok Vm te ſibertati tuæ ac priſtinæ dignitati reſtitutũ
accepiſſem:uix dici quæat: quãta ſum læticia gau/
Adioq; affectꝰ. Nõ em̃ potuerã nõ dolere te tale tan
Btec tumq;ʒ põtificẽ cõiectũ in carcerẽ: qui bonorũ omniũ inno/
en centiumq; uirorũ & perfugiũ eſſes & portus. Itaq; ibi am-
. pliſſime patri maiorem in modum gratulor: mibiautẽ læ/-
tor plurimũ: quod dolorem quẽ ex indigna tua captiuita-
leli⸗ te acerbiſſimũ conceperã: audita nuper iſtiuſmodi libera,/
reae⸗ tio tua in maximã mihi uoluptatẽ uerterit.Vale ex Medi
ſin, olano. Kal.Februarijs. M. cccc. Li.
ſbi ranciſcus Philelfus Blaſio axeretẽſi equiti au/-
em — rato ſalutem.
Imu — m uer ẽ in limĩe.Itaq; a te peto:ut qᷓs byeme plã/
non i tas illas ficulneas ad me dare ueluti peritior agrico
dan⸗/ la noluiſti:nũc tandẽ dare incipias. Niſi fortaſſe qc
ebti, nolim: mndleſte feras res ullas bongs fore tibi cõmunes cũ
, alijs. Nam ſi pluribus rogari te cupias: non poſſum non ue
te reri:ne uel inuidiæ: uel obtrectationis ſis accuſandus: quas
quidem ꝑturbationes indignas arbitror magnitudine ani
mi tui.Cupio item plantas prunorum damaſcenorũ.Val
ii⸗ H q ii

Ex Mediolano. iij:nonas Februarias. M. cccc. Li.

a lau.lutem dicit plurimm. .
Vm tuas ego res bellicas diu mecum rex Karole
multũq; cogitaui: unus profecto uiſus es quẽ uni/
Auerſa chriſtiana reſpublica tãtis ac tã diuturnis flu
ctibus agitata concupitæ exoptatæq; quietis atq; traquilli
tatis auctorẽ ſit tandẽ habitura.Nam ſi uerũ ſine cuiuſꝗ in⸗
uidia fateri licet: poſteaꝗᷓ impia & imanis illa ſceleratiſſi/
ma mahbometi ſecta inualuit: nullum eſt uſꝗᷓ hominũ ge/
nus: cui plus debeat chriſtiana religio ꝗᷓ inuictæ francorũ
nobiliſſimæq; uirtuti. Cum reliqui enim fere omnes & re
ges & populi chriſtianiignauo quodam animi torpore tã

ꝗ elanguiſſent:ſoli franci inuenti ſunt: qui ingenti animo
9 8 8

& excelſo omnem barbarorum & infideliũ impetum non
modo ſuſtinuerint: ſed repreſſerint: quid inquã repreſſe-

rint? imo fuderint:fugarint: oppreſſerint. Nã italiæ uires
ꝗꝗᷓ & ualidæ ſunt & maximæ: tamen quia neſcio quo info-

lici fato inteſtinis ſeditionibus inimicitiſſq; laborare didi/
cere: neq; potuerunt omnino nec itẽ poſſunt oſtendere:
quantũ ui prudentiæ & animi robore uigent: florent atq;
antecellunt: Soli franci: Soli francorũ principes ac reges
in omni chriſtianorũ numero auſi ſunt chriſtianæ utilita⸗
ti ſemper & dignitati conſulere.Itaq; maiorem in modum
dolendum erat: tantum inualuiſſe uim dez-monum: ut
quæ una gens eſſet in noĩe chriſtiano: quæ ad pietatem d
gloriã nata uideretur: ea tãdiu domeſticis cladibus exer⸗
ceretur. Sed ſinit interdũ deus eos urgeri aduerſis rebus:

quos habet carioris: idq; ut arbitror: non tam quo expe/

riatur fidem & conſtantiam hominum:ꝗᷓ multo prius no/
rit:ꝗᷓ futura ſit: ſed quo ijs detur ueluti promerendi mate
ria cumulatior & illuſtrtor. Quare cum Thobias: cum
lob: cum rex tolerantiſſimus ille dauid tantas ac tam into-
lerabilis ærumnas perpeſſi ſunt: quo ſe aduerſus deũ geſ⸗-
ſere ſubmiſſioris: eo magis illos & ope ſua: & ſuis ſecundis
rebus deus dignatus eſt. Sic em̃ deus tũ maxime prodeſt:
cũ maxime uidetur affligere: taum per huiuſmodi calami/⸗

S, 4

Franciſcus Philelfus Karolo regi francorum

ittes at
ſoet. DP
leguod
tamndiu
egocl
facler
lio ſad
elle
culis:
ſicioe
ilec
infiae
suen
bbiore
dpe 6
un
dria
ſ
t⸗
ficat
ang
angla
lstan
Eite⸗
leade⸗
ſorg⸗
tuof
dem
ſeetij
conti
Vpac
wsde⸗
Kend
tituc
leſt
aN

awe
eun,/
ns ſu
tigalli
i
eratll,
nüͦ ge
ncotu
Ete⸗
teti
no
non
ede⸗
wires
oinko⸗
edidi/
ndere.
ntatq;
repes
tllta⸗
dum
net
lemd
exeb⸗
ebus
epe/
en/
mate
:C
ninto⸗
eie
unds

olll:

Mol

„. 2
— —

tates atq; cruciatus reſipiſcendi cæteris exemplũ offerri
ſolet. Dolendum profecto erat bonis omnibus Rex Karo
le:quod chriſtianiſſimũ genus hominũ te rege pietiſſimo
tamdiu:tam grauiter: tanta malorũ mole præmeretur. At
egocũ meipſum colligo: & mẽte diligentius rem uoluto:
facile uideor intelligere id omne diuino quodam conſi-
lio factum eſſe. Oſtendere deus uoluit: ut opinor: nullam

eſſe humanã potentiã: quæ propijs conſilijs atq; admini-

culis: aut perpetua eſſe poſſit:aut diuturna:ſi diuino præ-
ſidio careat. Quamobrem iccirco paululum ueluti a fran/
cis ſecedere uiſus eſt: quo & per fideliſſimi populi flagella
infidelibus cunctis minitaretur interitum: & cum te fran/
cis uenerabiliorẽ:tũ uniuerſis tuis ſuiſq; hoſtibus formida
biliorem efficeret: Tua certe pietate: ſed diuina quadam
ope & auxilio factum eſt: ut eos omnis: qui perinde atq;

ſtulti & amentes a te defecerant: ad ſanitatem tua cum

gloria uideas redijſſe. Deo ipſo duce: imperatore: uexil/
lifero non modo patritum atq; auitum regnum cum imor
talitatis nomine recuperaſti: ſedlonge id admodũ ampli/
ficaſti: ſtabiliſti: ornaſti. Nã ſi magna res eſt ferociſſimos
anglorũ impetus ſuſtinere: quanto maior cenſeri debet
anglos ſuperare: proſternere: interimere. Has autem tae
lis tantaſq; uictorias in rebus præſertim deſperatis & per⸗
ditis exiſtimare debes neq; tuis: nec ullis humanis opibus
te adeptũ:ſed diuina potius quadã mẽte: quæ chriſtianæ

ſuæq; reipublicæ diuturna ægrotatione morboq; cõfectæ

tuo fœliciſſimo ductu: tuis ſecundiſſimis auſpicijs iantan/
dem ſuccurrere mederiq; conſtituit. Quare te rex Karo
le etiã atq; etiã rogo & oro:ut quanꝗᷓ neq; menneq; cuiuſꝗᷓ
conſilij:nullius admonitionis: nulliꝰ cohortationis indige⸗
as: pacatis iam & cõpoſitis rebus tuis mentem atq; animũ
tuũ oẽm ita excites atq; armes in peſtiferos & impios ho⸗
ſtes Chriſti: ut tãto tanꝗᷓ ſempitern bñficio ornatꝰ nõ gra
titudinis minus lauderis:ꝗᷓ Cæterarũ uirtutum omniũ con
ſueſti. Duo ſũt infideliũ genera quæ populum chriſtianũ
maximis detrimentis ærumniſqʒ; affecerunt: quotidieq; af

Aiciunt:turci & ſarrhaceni: quorum alteri parua ſeruorum

ꝗ iiij

manu ægypto: Syria:iudæa tribus opulentiſſimis prouin-/
cijs per noſtram negligentiam occupatis: Cyprum: Rho/
dum ac reliquas finitimas inſulas in dies magis magiſq;
populantur. Turci uero nulla ſua: ſed chriſtianorũ pecu/
nia conducto peregrino milite & eo quidem non admo-
dum multo id ſunt bellandi aſſiduitate aſſecuti: ut qui fugi
tiui ſcytharũ ſerui ex horrentibus illis cautibus uaſti Cau-
caſi in perſida ſeſe ac mediam mendici & famelici recepiſ-
ſent: nunc neminec(ut ita dixerim) repugnante intra ſinũ
hadriaticum non ita longe ab ltalia conſederint:quin ſi ue
lint:ad paucas horas eo ſint traiecturi. Hos autẽ qui ſunt

quaſi quædam ſarrbacenorum propugnacula & ſi iampri

dem Cbriſtiana uirtꝰ nõ difficile ſuperare ſubiugareq; po/
tuerat: tamen cum uel imparatius in eos uel imprudetius
itur: fit ut & prudẽtes illi & parati exiſtimetur. Hacuna re
factum eſt: ut & rex Sigiſmundus annos natus quattuor
& uiginti incautius hoſtem non omnino incallidũ aggreſ-
ſus fugæ turpiſſimæ terga dederit: & Vladiſlaus rex ad/
modum adoleſcens cum annis ſuperioribus ſuum malu/
liſſet ꝗᷓ Ioannis uaiuodæ peritiſſimi ducis qui iam his &
iterum turcos ingenti clade perculerat: conſilium ſequi:
cum non mediocri Chriſtiani exercitus detrimento inte/
rierit: & anno ꝓximo idem loannes uaiuoda qui antea ſæ/
penumero trophæa de turcis pulcherrima ſtatuiſſet: cum
eoſdem boſtes adortꝰ fortiſſime:iam plane uertiſſet in fu/
gam: coactus fuerit per ſuorum militum inconſtãtiam Ge/
tarumq;ʒ perfidiam non ſine magno chriſtianorum uulue /
re ab eo bello diſcedere.Ita fit: ut uel imperatorũ inſcitia:
uel timiditate militũ uel diſſolutiore quodã hoſtiũ eõtem/
ptu:quos uici iãpridẽ & uenire ſub haſta aut mactari opor
tuiſſet: uictores ip̃i inſolẽteſq; uideant᷑. Eoq; ab ijs audaciæ
itũ ẽ ut cæteris fere oĩbꝰ chriſtianis ꝓ nihilo habitis ſolos
ſibi metuendos ducãt. & francos & italos: quos alteros ſæ-
pe mari: alteros uero quandoq; terra nõ ſine ſua maxima
pernicie pugnantis experti fint. Sed quoniã non ignorãt
uires italicas hoc tempore ut antea ſæpe mutuis inter ſe
odijs ac hellis digladiari: ſoli ipſi franci ſunt reliqui: quos

7
.

ſormide
nlſu⸗

Aue it

Vndee
nopol
lſum
preſe
ſorti
neof
italt
müg
tentm
robe
licori
ltam
ang
ni
mer
por
ut
men
nlent
accec
Wy
ſol⸗
uſs
pite⸗
noce
libus
brop⸗
Nuite
tost
keta
in
drr

tonin⸗
Rbo/
uglq,
ipeca/
dmo⸗
gulfugt
ſtia⸗
ecepi⸗
traſui
inſue
niſunt
mpni
po/
tlus
ate
wor
gre⸗
120/
Wa/
nbo
nſegu:
lo ite/
neile⸗
etcum
inko
ume
uole
lotin
ten/
lopor
cae
ſoos
105 1
ANN
onot/ i
5
neete
gvo

VII

formident: quippe quos audiant poſt tam multas præcla/
raſq; uictorias: quas de anglis germaniſqʒ ſunt adepti: quẽ

Aque inter chriſtianos timeant: hoſtem babere neminẽ.
Vngde cum ſciant uirtutem francorum ocioſam natura eẽ
nõ poſſe:& eoſdem præterea iuſtas babere cauſas ulciſcẽ

di: ſummũ inde in ſeſe malum breui putant emanaturum:

præſertim eodẽ uno te rege fortunatiſſimo & belli duce

fortiſſimo:& prudẽtiſſimo caſtrorũ iperatore:& uiro pla/

ne optimo & hominibus ſimul deoq; cariſſimo. Quæ cum

ita ſint: reliqua tria eſſe animaduerto: quæ oſtendam. Pri-

mũ quod adeo id bellũ neceſſariũ eſt: ut nullo pacto præ--
termitti quæat. Alteꝶ uero qd ea res factu eſt admodũ fa
cilis: ſi ratione & conſilio gubernet᷑. Extremũ autẽ erit: ut

probem: ꝗᷓ ingentem utilitatem hoc idem bellum ſua ſit
uictoria tibi chriſtianiſq; allaturum. Quid enim in hominũ

uita magis neceſſariũ cenſeri debet: ꝗᷓ aut id maxime om/
nium ſequi quod honeſtum ſit: aut id omni ope atq; ope/
ra aſpernari: quod afferat ſecum ullam turpitudiuis fœdi-

tatem? Non em̃ ad cibum ac potum: nõ ad prurientẽ cor-
poris uoluptatẽ: quæ ipſa nobis cum pecudibus ſunt com
munia: ſed ad decus dignitatẽq;ʒ nati ſumus. Iccirco nobis
mens data eſt immortalis ac diuina: ut immortalitati ſer-

uientes dei ſimus ꝗᷓ ſimillimi. Et quo pacto propius ad deũ

accedimus ꝗᷓ per beneficentiam & iuſticiam? Tũc Deum
maxime imitamur: cũ alijs benefacimꝰ: cum iuſti ſumus.
Quibus rebus eo eſt magis a nobis ſtudendum: quod nõ
ſolum gloriam huius mundi:quæ quãtacũqʒ eſt: tota ẽ bre

uis planeq; inanis: ſed multo magis cæleſtẽ illam atq; ſem-

piternam aſſequimur. Nec ille mihi iuſtus uideri ſolet: qui
noceat nemini: id quod etiam cum plæriſq; alijs animan/
tibus eſt nobis cõmune:ſed qui uel proſit cum poteſt: uel
propulſet iniuriam. Non enim ſolis nobis natura nos ge/
nuit: ſed his omnibus quos intelligentiæ uis ratiouiſq; uir/
tus immortali quadam forma inſigniuit. Atqui ut is abbor
ret a dignitate naturæ qui iniuſtus ſit: qui nibil opis :nihil
adiumęti conferat in hbumanum genus:ita bic admodum
præ ſe fert naturæ bonitatem: qui ad communem homi/

num ſalutem atq; ornamentum ſeſenatum meminerit.
Quod ſi honeſtum eſt ob communis hominum autilitates
nullos labores: nulla pericula fugere: quanto honeſtius &
præclarius duci conuenit id facere non propter homines
ſolum:ſed propter deum: propter ſaluatorem noſtrũ: pro
pter Chriſtum optimum: maximũ. Qui nullo officio pro/
uocatus ultro ſe noſtra cauſa morte dedidit. Dum ſarrha/
ceni: dum turci chriſtianis nocent per omnẽ iniuriæ con/
tum eliam:cui demum nocent? Non immortali deo? Non
hbumani generis ſaluatori? Non chriſto ipſo domino & re/
demptori noſtro? Et quibus iniurijs: quibus contumelijs

nocet nefa ria illa immaniſq; barbaria? Quibus certe nihil
crudelius: nibil durius: nibil ſpurcitius: nibil abominabi-/

lius uel dici uel excogitari poſſit. Hominibꝰ& Chriſtianis
& ſacerdotibus nõ pro ealonibꝰ & ly xis dũtaxat: ſed pro.
iumẽtis etiam utuntur. His uebunt:his arant:his fodiunt:
his abiectiſſima exercent omnia erubeſcẽdaq; miniſteria.
Quod ſiquiſe homines & chriſtianos reminicentes min⸗
æquo animo indignita tem tulerint: continuo torquentur
per extremos corporis cruciatus: decoriantur: uerubꝰ ſuf
figuntur: ſecantur: rota inſuuntur per acerbiſſimmas mem/

brorum omniũ fractiones. Ob miſeram. Ob infœlicem cõ/

ditionem chriſtianæ religionis? Hæc chriſtiani principes
audiuntehbæc ſciunt?bæc ſentiũt?bæc miti animo fieri pa⸗
tiuntur? Nam quid ego dicam de ſpurciſſima & teterrima
execrabilis intemperantiæ fœditate? quam ſi quis animo
generoſior perpetinoluerit: aut defoditur: aut exciditur:
lon bis omnibus iniurijs ac probris Chriſtus afficit᷑: quã/
do quidẽ ob eius nomen chriſtianis inferuntur? Num de/
cet chriſtianiſſimũ regem pati nomen chriſtianum tam te
tro:tam borribili: tam deteſtabili dedecore ſcelerari? Nũ
Lodouieus ille rex ſanctiſſimus qui primus regum omniũ
chriſtianiſſimus dictus eſt: pateretur ſi uiueret: tam turpẽ
contumeliæ notam inuri chriſtianæ dignitati: qui primum
ut ſtaret cõuentis: ut iuſiurandum ſeruaret: ut illud quod
hboneſtum dicimus tueretur: exhauſit theſauros ſuos om-
nis: & quã anno ſuperiore cæperat cũ ingenti præda: Da/⸗

ti:

ieei
(liex
llio:
gleilce
ſeret e
ewi
Lode
tum
lusil
imit⸗
cent.
geſed
polal
ſitae
lum
lusß
E⸗
ton
liof
Mer
tand
nera
ltese
em
dele
pio⸗
ulo
ſulti
rüc
lcen
ot⸗
aß
deri
i

Rop

nerit.

ins
mines
pro
ppro,
bar

L (ON/

NWon
Ere⸗/
lelis
l
nis

ltates

—

miatã: boc em̃ nomine canopũ appellãt: reſtituit ſarrhace
nis: deinde cõparato rurſus ex uniuerſa gallia Italiaq; & ſi-
cilia exercitu ob eandẽ uim honeſtatis in africã traiecit eo

cõſilio:ea mẽte: ut non mõ aceeptã in ægypto calamitatẽ
ulciſceret᷑: ſed omnẽ ĩpuriſſimi mabometi ſuꝑſtitionẽ tol⸗
leret e terra uiuentiũ:id quod faceile effeeiſſet: niſi peſtile/
tiæ ui correptus apud tyneta quã obſederat: una cum filio
Lodouico Albaniq; Cardinali ac infinito pene chriſtiano/
rum numero ex hacluce migraſſet. Hac etiã ratione Karo
lus ille gentilis tuus & rebus geſtis & cognomẽto magnꝰ⸗
imitatus Karolum marcellũ auum: qui ſarrhacenos ad tre/-
centa milia & amplius interemerat: ubi poſt captiuitatem
deſiderij ultimi longobardorũ regis italicas res omnis cõ⸗
poſuiſſet:& ab Leone ſummo pontifice id quod antea cõ⸗
ſtituerat Hadrianus inſignibus iperij romani eſſet ornatꝰ:
cum primũ in ulteriorẽ galliã reuertiſſet: non tam conten-
tus præſenti laude: quin maiorem quandã & clariorẽ ani-
mo meditatus robuſtis firmiſſimiſq; copijs Hiſpaniã petit
Ea em̃ per id temporis ſceleratis perditi mahometi ſecta/
toribus ſeruiebat. Tota erat in tetro ſarrhacenorũ & flagi
tioſiſſimo domiatu. Diuturnũ fuit periculoſiſſimũq; bellũ.
Multæ pugnæ: multæ utrinq; clades: euentus uarij. Sed
tandẽ effectũ eſt diuina benignitate: ut prudẽtia & perſe/
uerantia imperatoris exercituſq; uirtute ijdem impij ho/
ſtes chriſti æque fuerint extrema calamitate preſſi: ut eiuſ
dem perfidiæ ſocij ad aſperũ montẽ afri ab eodem Karolo
deleti ſunt. Nonne eadẽ fuit honeſtatis cauſa Lodouico
pio huiꝰ Karoli magni filio:dum tanto cũ labore atq;ʒ peri/
culo liberauit urbe Romã duriſſimo ſarrhacenorũ iugo: ꝗ
ſultani ægyptiorũ ductu per nefariã quorũdã Romano⸗/
rũ cõiurationẽ in italiã fuerant accerſiti? Nã quod alic de/
ſiderium fuiſſe eredimfrãcis illis reliquiſq; gallis: qui duce
Gotthifrædo ubi in aſiã pueniſſent: ſarrbacenos apud da⸗
maſcũ pugna ſuꝑarũt:apud antiochiã ꝑſas:& turcos cõtri/
uerũt. Meſopotamiã oem recuparunt: ac rurſus ſarrhace/

nis i ſrin ad iternitionẽ uſq; ꝓfligatis marrhaq; ac barcha.
Popul.

ſiſſimis munitiſſimiſq; urbibus expugnatis ſanctã

CS
Eaveyemn ⸗

nitium ac

.
* „

ciuitatẽ uniuerſamq; paleſtinã quod Henerico tertio im/

perãte fecerat item Bobamũdus: erubeſcẽda infideliũ ſer
uitute liberarũt: poſſederũtq; mirabili cũ chriſtiani nomi⸗

nis incremẽto annos octo & octoginta ad Saladini uſq; tẽ⸗

peſtatẽ: qui nontam aut ſua aut turcorũ quorum Amyras
poſtea factus eſt: uel prudẽtia: uel uirtute ꝗᷓ noſtroꝶ inſci/
tia atq; ignauia Guidonẽ & ipſum frãcũ hieroſolymorum

regẽ micto Rrcelio cœpit: & reliquis chriſtianis ad inter/
ctis Remandũ quoq; optimũ & fortiſſimũ uirum
ac rerum bellicarũ peritiſſimũ uiuum ad ſe perductum ira
excandeſcẽs gladio confoſſum occidit:& ita quod ſine la/
chrymis meminiſſe nõ poſſum: terrã ſanctam Chriſtiq; do
miciliũ ſpurciſſimi mahometi ganeo dicauit: & fuit is unus
Saladinuas:qui tantã peſtem:tantã perniciem: tantum de/
niq; exitium ac pene interitum chriſtianæ reipublicæ intu
lit. Et ille quidẽ Saladinus fuit: qui & turcus & ottomanus
hbac tanta & chriſtianis tam infœlici uictoria elatus: tätum
ſibi nomen & dignitatẽ peperit: ut & unus omniũ primus
ex ottomana familia incredibili turcorũ om nium conſen/
ſu rex:quẽ illi Amyram uocant: creatus fuerit: & ita in ani
mos illorum barbarorum influxerit: ut alium ſui generis
Amyram ꝗqᷓ ottomanum quen piam: in hanc diem patian/
tur neminem. Ex ea uero tempeſtate ubi ſanctam ciuita-
tem: omnemqʒ iudæam chriſtiani tãta clade amiſiſſent: &
Alexius comenus imperator conſtantinopolitanus latro-/

cinãdi turcis uberem iuſtamq; materiã præſtitiſſet: idem/

qʒ reliqui deinceps eiuſmodi nonnulliimperatores ſtudu/
iſſent: ita per noſtrornm ſecordiam & inertiam res turco/
rum mirabili incremento auctæ amplificatæq; ſunt: ut non
tam de recuperandis hieroſolymis ſperandum eſſe uide/
atur ꝗᷓ formidãdũ de amittẽda Roma. Videmꝰuniuerſam
fere aſiã a phoenicibꝰ & Medis ad Helleſpontũ uſq; turco/
rum tyrãnidi parere.In Europã uero ubi iã ãno circiter cẽ/
teſimo helleſpõto ſuperato accerſiti ſũt a Theodoro cãta

cugeno aduerſus generũ ſuũ quẽ & ſocer & tutor cõſtãti/

nopolitão iĩperio ãtea frauda ſſet: Ioãnẽ palæologũ admo⸗-/
dum adoleſcẽtẽ: dũ ſimulãt fallaciſſimi latrones auxiliũ ſe

ſturos
leinde
nusTh
koprot
muatt

hadri⸗

delo⸗
te rer
un
incol
faciu
reigge
ſtale⸗
incppi
gunt:
mnage
nenr
wün
ren
noe
ℳ
ſtian.
helie
dnere
demme
inane
ſtam
ratiot
llore
lnte
aſc
ſetrig
tioſan
lte
lenit
leut
btn

ttio im
eliäſet
ninomi/
iulgti⸗
Amna
gnnei
motum
Ninter⸗/
Ulrum
Imit
neh⸗

VIII
laturos illi delyro ſeni: Callipolin & Cheroneſum primo:
deinde totam prope Thraciã occupant.Myſos: Macedo
nas: Theſſalos omnis: Boetios: uniuerſam græciã: ætolos:
Epyrotas:lllyricos: ad intimã uſq; dalmaciam omnia præ⸗
munt teterrima ſeruitute. Inſulæ pene omnes quæ a ſinu
hadriatico ad mare ponticũ iacent: uaſtatæ iam plane ò&
deſolatæ ſunt: & non modo nõ quieſcunt: aut ulla ex par/-
te remittunt᷑ efferatæ belluæ: ſed quotidie magis atq; ma/
gis ut ſunt & prædæ & cædis auidi nũc Getas qui trãs Iſtrũ
incolunt: nunc in accolas germanos & hungaros impetũ
faciunt. Idq; aſſecuti iam ſunt aſſiduitate latrocinandiũ: ut
reliquis fere omnibꝰ poſt terga ſuperatis chriſtianis: binc
Italiæ:illinc germaniæ regno tuo finitime terrori eſſe iam
incipiant. Dum enim noittiaut illos cotemnunt: aut negli
gunt: in hanc rerũ calamitatẽ ac dedecus non tam incidi-

mus: ꝗᷓ deuenimus. Itaq; ſatis pſpicue intelligi puto: ꝗqᷓho/
neſtum ſit aduerſus eos bellũ ſuſcipere: quibus ſeruire nõ

minus turpe & fœdum ſit: ꝗᷓ ærumnoſum & miſerũ. Qua⸗
re ſi id eſt maxime natura neceſſariũ quod ſit honeſtum:
nõ obſcure tibi perſuaſum arbitror Rex Karole eſſe tui &
officij & muneris qui chriſtianiſſimus inter principes chri/
ſtianos & dicaris & ſis: quiq; & iuſticia debeas oĩbus & be/-
nefaciendi ſtudio longiſſime præſtare: buic tantæ Cbriſti
anæ religionis ignominiæ ac probro ꝗᷓprimũ cõſulere. Vi/
demus a uiris ſapientibus quoſdam laudatos:qui propter
inanem quandã buius mundi gloriam nõ tam quod hone

ſtum eſſet: ꝗᷓ quod honeſtũ uideret᷑: ĩ uita ſecuti ſint. Qua
ratione ducti &. L. lunius Brutus: &. M. Manlius torquatꝰ

filios cædi uirgis obruncariq; iuſſerũt. Et id quidẽ illi præ-
ſentes intuenteſq;. Phileni uero: & codrus: Curtius: ac de/
cij ſeſe pro patria deuouerunt. Multiq; alij permulta fecilſ/
ſe tradunt᷑ illius honeſtatis ſtudio: quã popularis fama glo

rioſam facit. Nã qui uerã gloriã ſectati ſint: nõ ex illa getili/
tate: ſed aut ex uetere aut ex nouo teſtamẽto ſpectari cõ/

uenit: quales Habrabã. Loth. Moſen fuiſſe legimꝰ: quorũ

ille ut eſſet apud deũ glorioſus: ne filiũ quidẽ imolare du/
bitauit. At Moſes ut in ſuos beneficẽtia uteret᷑: cõtempta

omni mundana gloria: cum maiori
fici poſſet: ſupplici prece a deo petijt: ut ſeipſum potius ꝗᷓ
iudæum populũã interimeret: uel ingratum. Loth uero ut
ſodomorum perfidiam ab ijs auerteret: quos hoſpitio ſu⸗

ſcepiſſet:ne filias quidem uirgines illorum libidini ĩmani/

tatiq; offerre atq; dedere ueritus eſt: cum aliter eam iniu-⸗
riæ contumeliã propulſare non poſſet. Tu autẽ rex Caro/

le patieris uniuerſum (ut ita dixerim) dei populũ obſcœ,
næ atqʒ ſpurciſſimæ turcorum & ſarrhacenoꝶ intemperã⸗

tiæ tam turpiter tam flagitioſe ſeruire. Nõ tibi potius op/

tandũ eſt:ſi ſit opus: uel ingenti probitate & laude Lodo/
uicum filiũ uelte etiam ipium morti tradere pro ſalute po

puli Chriſtiani tandiu multumqʒ flagellati atq; contriti⸗
Imitata ſcilicet nõ apoſtolos ſolũ reliquoſq; martyres: ſed

Chriſtũ ipſum leſum:qui cum deus eſſet & ſummi dei fi

lius:pro ſalute humanigeneris mortẽ ſuam bhbominũ mor⸗

ti prætulit. An ſumus ignari ſaluum fieri poſſe neminẽ:niſi

qui crucem ferat:quã ipſe tulerit: Quid:quod ea eſt huius

Pelli facilitas: ut non tam de noſtra dubitandum: ꝗ de infi-

„

deliũ præda & nece ſperandũ certo ſit? Nã hoc erat illud:

qc ab me ſecundo loco dicendum propoſueram. Quibus
in bello uincitur: ea numero tria eſſe puto:iĩperatoris præ/

ſtantiam: militum multitudinẽ ac robur: & pecuniariæ rei
cõmodũ. Sunt enim nũmi perindie atq; nerui quidam re/
rum bellicarum. Quæ quidẽ omnia & nobis affutura: ſi ta-
lis ac tanta res ductu tuo imperioq; geratur: & illis defutu/
ra non eſt obſcurũ. Nam ut de ui nũmorum conticeſcam:
quibus te atq; regnum tuũ mirabiliter affluere omnes ſci⸗

unt: is tibi exercitus ẽ: qui & magnꝰ & firmꝰ: & qᷓdiutiſſime

aſſidua militia ſumma cũ laude exercitat⸗ aduerſus maxi⸗/
mas eaſdemq; omniũ maxime formidabiles anglorum ui/
res: ne uniuerſum quidẽ bominũ genus pertimeſcat. Ma⸗/

gnæ laudi datum eſt. G ulio Cæſari: qce britannos ditficili

bello ſuperaſſet: qui & Liberũ & Herculem peritiſſimos
duos & clariſſimos potentiſſimoſq; duces uertiſſent ali/
quãdo in fugam: & ab nemine ipſi unꝗᷓ eſſent ſuperati. At
eoſdem ab anglis nõ modo ſuperatos & uictos: ſed pattio

utiliorich pop ulo præ⸗

ſooext
ſancist

gabance

(abus

Pſicee
Xco
owe
eag⸗
vege
guos
tlote
abe
necit
Vit.
vollt
Cimn
e

N

ci
i
uo
lltet
cund
nice
hei
lor
nia.
bom
pauc
nere
Wo
Pto
pue
letr
9

pre⸗

tias
etot
ttoſ⸗
lmand⸗
n ni⸗
Co
blc,
pperi
op⸗/
oco⸗/
epo
1.
e
N
Eoi
buius
e in
tiluc:
uubus
prr/
etel
nte/
te
Ckutu⸗
eſcam.
nes ſ⸗
Mne
D
mo/
N
cl
lm
t
1t
vaio

VII.

ſolo exterminatos oſtendit Gallia. Quanto autẽ an gli ſint
francis tuis inferiores: frequẽtes ꝑmagnæq; de ijs habitæ

in hanc diẽ a te uictoriæ declararũt. Imꝑatoris præ ſtantiã
duabus rebus conſtare puto: prudentia & uirtute: quibus
ipſis & auctoritas oĩs & euentus ꝓſperi pariunt᷑. Nã ratio

& cõſiliũ cũ oĩbus in rebus plurimũ ualet: tũ in bello gerẽ⸗

do maxime. Qui em rei militaris & imperij ſit ignarus: re,
cte agere nihil põt neq; pugnãdo necq; imperando. Nam ſi
ue quorũdã perfidia factũ fuerit:ſiue nutu quodã dei: qui
quos amat arguit & caſtigat: quo ſeſe cognoſcentes erudi
tiores flant: ab uſq; puero in hanc ætatẽ ſam ingraueſeẽtẽ
ita belli ſemper uerſatus es: ut nullum te oĩno neq; militis
nec imperatoris munꝰ: uſus nullus: rõ nulla latere quæat.
Virtute aũt tanta es: quãta rex unꝗᷓ alius neq; fuit nec eſſe
poſſit. Quẽ em̃ te uno iuſtiorẽ:quẽ beneficentiorẽ aut ui⸗
dimus: aut audiuimꝰ:aut legimꝰ? De hũanitate: de mode⸗
ſtia: de facilitate tua ꝗd attinet dicere:qui cũ cæteris oĩibus
noĩs Chriſtiani principibꝰ: & regibus dignitate: uiribus: &
gloria antecellis: te infimis etia oĩbus parem geras: quof
cunq; illuſtri aliquo ꝓbitatis ſimulacro præditos eſſe per/
ſpicias. Quibus quidẽ artibꝰ per fœliciſſimos rerum exitꝰ:
quos prudẽtiæ uirtutis interuẽtu deꝰ ipſe præſtare cõſue/
uit: tãtã es auctoritatẽ adeptus: ut & deo tuiſq; cariſſimis &&
cunctis mortalibus non uenerabilis minus: ꝗᷓ formidabilis
uideare. Quoniam igitur ea omnia tecum babes: quibus
facilis uictoria paritur: quid eſt: quod te ab huiuſmodi bel/
lo remorari debeat? Nam bæc infidelibus ſecus ſunt om/
nia. Dicã primũ de ſarrhacenis: de turcis poſtea. Si de ma
hometo ipſo totius illorũ ſuꝑſtitionis & iĩpietatis principe
pauca antea ꝑcucurrero.Fuit em mabomet“ cyrenaico ge
nere natꝰ anno a natali chriſtiano ſexcẽteſimo uigeſimoſe
xto: nulla parẽtũ claritudine cognitus:nullis opibus: ſolus
prorſus & nullarũ uiriũ: nullorũq; neruorũ. Hic admodũ
puer captus a ſarrhacenis ꝗ inſignes habent inter arabas
latrocinijs: uænijt Abdimonepli mercatori: ſe Iſmabeliti
eo genere ortum diceret. E qm careret filijs: cœppit primo
mahometũ tractare liberalius: qua ꝗdẽ re factũ e: ut Ab di/

LI

moneplis filiꝰdiceret᷑ mahometus. Eratq; hõ ille ſimulator
diſſimulatorq;: uerſutꝰ: rapax: & ĩipurꝰ & oĩ flagitio iprmis

obnoxius: qui mox ubi adoleſſet: mercatoris iſſiꝰ pecunio/
ſi famulus camelos agebat cũ merci bꝰ per ægyptũ: Syriã:
paleſtinã: perq; alios peregrinos locos. Quibꝰ itineribꝰ⸗ ite
rum atq; iterũ repetitis: uſus ſæpenumero tũ iudæorũ: tũ
chriſtianorũ conſuetudine nõ tã diſcere ꝗᷓ deprauare ſtu-

duit: & uetus & nouũ ſacrarũ ſcripturaꝶ teſtamẽtũ. Nam
acumen ingenij in animo facinoroſo peiorẽ in partẽ om-

nia ſy interpretabat᷑. Cũ huiuſmodi miniſterio mercatori
domino fidem falleret: reddituſq; eſſet continuis furtis &
ſuſpectus & inuiſus oĩbus: ex obſcuro ſeruo factus inſignis
latro. Erat em̃ & aſpectu ferus & uoce terribilis: & gladia-

torio quodã robore corporis metuendus: breui temporis

currriculo & nũmos ſibi & erꝰ ſceleris participes ſocios ꝗᷓ⸗
plurimos cõparauit. Et ita apud gentes barbas in admira-
tionem cũ ueniſſet: generis lmabhelitici uiduã eamq; locu/
pletem Gardigenam duxit uxorem: quæ cum illius ægro-
tationem ægreferret: utpote ſepenumero corruetis mor
bo comitiali:quẽ in ipſum nimia uioſitate ac reliqua uitæ
atq; uictus intemperantia inciderat: mox homo ueterator
& perditus: ut ea ſe purgaret infamia: ſimulabat id propte
rea ſibi accidere: qm ſplendorem angeli Gabrielis: quem
mẽtiebatur ad ſe miſſum ab deo nunciũ cõmentandi gra/
tia uentitare: ferre non poſſet: nec eſſe morbũ comitialẽ:
ſed quã extaſin uocant. Huius autẽ uxoris opibus elatus
homo faurcifer ad imaniora facinora cõuertit animũ. Itaq;
& ſuo deprauato ingenio ad omnẽ audaciã promptus &
Sergij Matthæiue dolo flagitioſiſſimi monachi confirma-
tus in tantã breui apud arabas omnes exiſtimationem ue-
nit: modo ſe iudæũ: modo chriſtianũ ſimulans: cum nihil
oĩno ſani ſaperet: ut maximus dei nuncius maximuſq; pro

pheta uulgo baberetur. Cum em̃ columbã quam ſpiritum

ſanctũ latro callidiſſimus eſſe qui ſecũ loqueret᷑: iactitabat:
aſſuefeciſſet in aure ſua paſci: ac taurũ quendã ex occulto
eius audita altiore uoce ad ſe feſtinare: & algoranũ corni-
bus alligatum: ſic em̃ legi quam ſectatoribus ſuis tradidit:

nonee
ſilaciſt.

iiguiby

eperſa
ſleros

maus
lus Re
ſectate
bus n
diap⸗
penc
diſtri.
cenli
luume
biamac
Cenosr

Cik
holtro
gnis.
pod⸗
ſunte
2cc
meton
cecoa

Lema

ac

dumt

lleuj
fum n
erlus

eertſi

Vpnl
let
kumin
lurba
Zenti⸗

mitor
diprmis
ecunio⸗/
i
nbrite
orii:til
e ſ⸗
⸗Nm
tte onn⸗
rcatori
rto
ſoni
Ucla⸗
oris
086,
Wüta!
Wen
egto/
tmor
u ute

entr

pnpte
gen
lgrr
ſtale
Gaus
. log,
tus
ma⸗
nue⸗
nibil
Pto
ſtum
2bat
culeo
nd⸗

lct

VIII

nomẽ erat:cæteraſqʒ; quas ip̃e ante cũ Sergio cõpoſuerat:
fallaciſſimas ſcripturas ſibi ueluti deferre: & in ſuas manuſ
a quibꝰ ſolis pabulũ capere didiciſſet: tanqᷓ deponere:faci
le perſuaſit hoĩhus uentri & ſomno deditis ſuos omnis pe
ſtiferos inſanoſq; cogitatus. Quibus inſidijs factum eſt: ut
iam auderet: non latrocinijs ſolum: ſed aꝑto marte aduer
ſus Romanorum imperiũ arma capere. Nam cum ex eius
ſectatoribus nõ mediocris numerus in Romanis legioni/
bus militaret: quo tempore Heraclius imperator ſtipen
dia partire᷑ muneraq;ʒ ĩ milites:ſarrhacenis etiam ipſis ſti⸗
pendium petentibus reſponſum eſt a quæſtoribus eam
diſtributionem non eſſe canibus conſtitutã. Nam ſarrha
ceni ipſi quaſi carrhaceni apud arabas quoq; habiti erant
infames. Itaq; irritati eo reſpõſo ſarrhaceni cum ilico in ara
biam ad mahometũ rediſſſent:& illum & reliquos ſarrha/
cenos non difficulter ad defectionẽ bellumq; concitarũt.
Qui facto ſtatim in ſyriam impetu non tam ſuis uiribus ꝗᷓ
noſtrorũ fræti negligentia Damaſcum petunt infeſtis ſi-
gnis. Qua quidem urbe terrore potius ꝗᷓ ui ſuperatis in cã

po damaſcenis intra mœniaq; compulſis: confeſtim potiti
ſunt:eamq; diripuerunt. Et qc; nihil arbitror monſtruoſiuſ

accidiſſe humano generi:ea in urbe primũ templũ mabo
meto magnificũ dicatũ eſt: diuiniq; honores inſtituti publi
ce:coactiq; damaſceni impudicũ illius cultum & nefariã le
gem accipere. Et quoniam nõ ego Mabometi referre fla
gitia quæq;ʒ ſceleraq; inſtitui:ſed ex ijs quæ ſunt prope mo
dum infinita: quædam pauca ueluti delibare: redditꝰ hac
ille uictoria ſucceſſibuſq; ferocior:uidens nihil a Romano/
rum imperatore in ultionem illatæ contumeliæ parari ad
uerſus ſeſe: ita dormitantibus chriſtianis bellũ mouet ad
uerſus finitimos perſas: a quibus ſibi maxime metuebat.

Regnabat per id temporis in perſis Choſrobes: qui etiam

ipſe: ut inſaniebat animo:diuinos ſib honores præſtari uo

luerat. Is cõductis turcis qui tributarij & tanꝗᷓ ſerui ſcytha/

rum intra caucaſi clauſtra aſperrimaſq; cautes incolebant:
ſarrhacenis occurrit. Concurritur undiq;. Initur pugna in/

genti & apparatu & animo. Vulnerant᷑ utrinq; multi: capi-

T

LI

untur: occiduntur: Superatus tandem ingenti clade ma/
hometus in fugam uertitur: deformi uulnere excepto in
faciem. Aturcis inquã his ſuperatus eſt uulneratuſq; ma/
hometus:a quorũ nunc poſteritate maxime colitur: quã/

ꝗᷓ non tam ſuperſtitione ducuntur turci ꝗᷓ ilecebris & diſ/

ſolutiore uiuendi licentia. Nam uerſutus ille & callidus ue
terator: quo facilius ĩperitos populos atq; rudis ad ſe tra/
duceret: omne libidinis & uoluptatis genus ſua lege per/

miſit. Vini autem uſum iccirco probibuit: quo facilius ce/

laret ſuſpitionem illius morbi: qui ſe uiuo obrutum iam/
pridem corripuiſſet. Nam uinum intemperantius ſum⸗
ptum & gignit & fouet morbum comitialẽ intimo quodã

ſuo uæbemẽetiſſimoq; ſpiritu. Is enim meatibus obturatis:

quibus fit reſpiratio: uel mors continuo: uel morbus comi
tialis conſequatur: neceſſe eſt. Non igitur religione turci:

quã nullam tenent: non ſuperſtitione: quã nullã pluris: ꝗᷓ

religionem faciunt: quippe quibus nulla neq; dei nec ani/

mi cura ſit: nullus metus: nullus cogitatus: ſed diſſolutiſſi⸗

ma quadam uiuendi licentia: qui mabometi uires in per/

ſide proſtrauiſſent: & in mahometi faciem inboneſtũ uul/

nus inflixiſſent: eius ſe tandem ſectæ nefariæ ſocios addi⸗

derunt. lpſe autẽ mabometus pluribus bellis geſtis: alijs:
ſecundis: aduerſis alijs: poſteaꝗᷓ annos in ſuis: uel erroribꝰ:
uel ſceleribus uixiſſet quadraginta: ueneno perijt in ara-
bia per Gardigenæ uxoris cognatos & ſuum quendã con
ſobrinum: quo tempore ab eorum inſidijs redijſſet: qui
cum mercatorum camelis e ſyria iter faciebant. Sarrbace
nos autẽ turci &ſi ſemper exoſi inſectatiq; ſunt: tamen ut

mahometicæ ſuperſtitioni ſe aſciſcerent: hoc fuit in cauſa.

lam uniuerſa Africa parebat ſarrhaceniſ & magna ex par

te aſia: cum turci non multo ſupra milleſimum annum a

Natali chriſtiano cœperunt aperto Marte uæbementius
eos urgere. Nam ubi eos diutius in Aſia eminere indigna

rentur: regem creant᷑᷑nomine Sabochum: qui de occupã/

da aſia continuo cogitans: quo id facilius aſſequeretur: ſe
mabometi cultorẽ ſimulat. Idq; nõ tam dei qᷓ hoim metu:

quos ſibi cupiebat cõciliare.Itaq; cõteſtatꝰ eſt illi Callipho

gelli
nahonm
ſeerube

(uare
eſciun
iabane
ploco

mosl

nis re
excer
lgui/
multas
ewpug
cotus
Utbe
Lapts
Wüſe
Tan
ſtim
ſtian
bele
fopan
n. N
Egres
ſciht
Ronm
neru
Que
Ahete
Uuete
limacc
NNA
tibus
Aa.)
tenet
Lens
nel

demn,
eptoin
ſqm
ur gui,
icuse
lſetr⸗
ge per/
lliusce/
im uam
5 un⸗
vodi
tat:
omi
arche
s:

CANi

Nari⸗
inper/
Käuat,
adc
alis:
vonibe
n ara/
con
et: qui⸗
ethaee
wen 1
uli
xpat
um à
entius
dige⸗
ccup⸗⸗
eturle
netu⸗
loho

VII

quẽ illi ueluti pontificẽ maximũ uenerant᷑:ſe de cõſtituta
mahometi religione nibil omnino mutaturũ: cæterũ nol-
le erubeſcendum ſarrhacenorum nomẽ in aſia excellere-
Quare breui cuncti illi ſarrhaceni qui arabes ſunt: a turcis
eijciunt᷑ ex aſia redacti ij ſane ad priſtina latrocinia: quibꝰ
in hanc etiã diẽ maxime oim ſtudẽt diſſipati atq; diſpſi:nõ
ꝑ locos ſolũ aſperrimos ægypto: Syriæ:& paleſtinæ finiti-
mos ſed ꝑ oẽm africæ ſolitudinẽ:pulſis ꝓfligatiſq; ſarrhace
nis res turcoꝶ ꝑ Virogriſſam ꝗ poſt Sabochi obitũ regnũ
excepit:non mediocre ceperunt incrementũ.Is em̃ cũ re/
liquũ Aſiæ qd'cunq; ſarrhacenis ſeruierat: ſubegit: tum per
multas præclaras urbes quæ romano parebãt imperio: ui
expugnauit cœpitqʒ in bythinia. Succedit Virogriſſæ Ar-
chotus ꝓpinquus: ꝗ primus ſubiugarat in Meſopotamia
urbẽ ampliſſimã Rhobain: deinde Seleucia & Laodicea
captis urbibꝰ & reliqua ꝓuincia in deditionẽ accepta: re-
gni ſedẽ Mendi cõſtituit ac regiũ ĩiduit diadema: eſtqʒ ſul⸗
ctanus ſalutatꝰ. Et ne uidear oẽm hiſtoriã recenſere:confe/
ſtim admodũ fit uel turcorũ diligẽtia uel negligentia chri⸗
ſti anorũ principũ: ut græcis ex uniuerſa Aſia eiectis: illi ad
helleſpontũ uſq; omnia ſubiugarint:nec multo poſt in eu⸗/

ropam traiecerint a chriſtianis accerſiti aduerſus chriſtia⸗

nos. Nam qc; modo dicebã cãũ Theodorus cantacugenus
ægre & iniquo aĩo ferret eo ſe ſpoliatũ qc imperiũ circũ⸗
ſcriptor occuparat: Thurcos in Thraciã intulit aduerſus

Romanorũ imperatorẽ loannẽ palæologũ ſeniorẽ illũ:ge

nerũ ſuũ & auũ huius Cõſtantini impatoris Manuelis filij.
Quæ una res ꝗᷓ calamitoſa:qᷓq; funeſta & fuit & eſt chriſti/
anæ religioni:non obſcure docent tot tantæq; prouinciæ:
quæ turcis in europa ærũnoſiſſimæ ſeruiunt. Et ut ſumma⸗
tim accipias rex Karole: quæ qualeſq; ſunt Turcorũ uires

uix ad ſexa ginta hominũ milia exercitus oĩs aſcẽdit pedi⸗

tibus equitibuſqʒ; conflatus. Viginti ilia comparantur ex
aſia. Ad quadraginta milia ex ijs prouincijs quas ĩ europa
tenẽt occupatas. Et ne hi quidẽ milites turci ſũt oẽs:ſed in⸗
gens chriſtianorũ numerꝰquibꝰturcus ſuꝑbiſſime dñatur:
uel inuitꝰin expeditionẽ agit᷑. Et erãt ſane ſexaginta homi
H r ij

num milia: cd nup anno uigeſimo tertio agebã in thra cia
apud Ioannẽ imperatorẽ Manuelis item filiũ. Nunc autẽ
quãto minor eorũ ſit numerus: facilis ſit cõiectura: ſi ea cla
des cõſideret᷑: qua & bis & iterũ ꝓximis annis ad interni/
tionẽ uſq; ab uno loanne Vaiuoda redacti ſunt tot robuſti
firmiſſimiq; exercitus. Nã quod audiamus ducenta & tre
centa milia hoĩm cõplere turcorũ exercitus: ſint ſane non
trecẽta milia: ſed quotquot Xerxes fert᷑ duxiſſe aduerſus
Fraci quinquies etiã decies cẽtena hoĩm milia: dũmodo

nt oẽs ruſtici & paſtores:nullis tecti: nullis muniti armis:

quibus aut offendant: aut ſe tueant᷑. Iapridẽ turcorũ uires
exhauſtæ penitꝰexinanitæq; ſũt: quo tẽpore Maſſegeta il
le Tomyris cognomẽto Tãberlanus Baiſeten cirycis pa/
trem & huiꝰ mahometi ꝓauum amoratho nati cum qua/-
dringẽtis hominũ milibꝰ: uicit: cepit: interemit. Itaq; turco
rũ uires ita extenuatæ ſunt: ita fractæ: ut nullo pacto ambi
gendũ ſit de uictoria: quæ eo certior eſt futura: quo ad de/
bilitatẽ exercitus accedit imperatoris infirmitas. Video
laudatũ a ſapietibus illũ atheniẽſem Chabriã:qui dictitare
ſit ſolitus multo eſſe formidabiliorẽ ceruorũ exercitũ du/
Nu leonis:qᷓ leonũ ceruo duce. Quod ſi exercitus tuꝰ rex
Karole tũ his cõplet᷑ hoĩbus:qui & corporis robore & ani/
mi magnitudine leones omes atq; inſuperabiles dici poſ-
ſint: tam uno te duce imperatoreq; utuntur: qui cunctos
mortalis fortitudine & ſapientia intferioris oſtendas: num
dubites integer atq; ingens cum turcorũ reliquijs congre-
di: qui & ipſi quaſi cerui: timidi: fugaceſq; ſunt: & meticu/
loſiſlimo duci parent eidemqʒ ſtultſſſimo puero? Erat cer/
te buius mabhometi pater Amorathus: qui modo animam

efflauit: & uerſutus & callidus rerumq; bellicarum ſcien /

tiſſimus. Cuius unius peritia & conſilio factum eſt: ut fuga
tis etiam ad Barnam profligatiſq; turcis fere omibus e ui-
Nto uictor ꝑ effrænatã Vladiſlai adoleſcentis audaciã ĩpru/
dẽetiãq; euaſerit: & anno item proximo ad quintũdecimũ
Kal. Nouembres per Getarum ad ſe defectionẽ uebemen
ti clade in triballis hungaros & bohemosa quibus acerri/
me urgeretur: affecerit. Omnis turcorum ſpes quæ in uno

-- —

Anorath
tohutat?
iitracl

(uapot

lttelbun
lsphor
1odaa
Aper
uincec
occal
poltto
Catisla
gebeta
umint
Pleatt
tias
ne
wer
ma
tu
0ib⸗
hinch,
mötot
herpet.
Peh
Mosr
taſge
ſtiane
llotar
facllin
Dene
aoc
ni
ſoue
chinr
Atar

thraci
incaute
ſteach
linterni
trobalti
ntacetre
ne non
duerts
imoco
armi:
ures
etzl
Spi⸗
ua⸗
Ntc
mbi
Ade⸗
Vieo
ſctitre
ntüd
tuyrex
AanR/
apoh⸗

nſtos

Sehum
onge
netic

rateN

man
ſcien/
se ul
ziny
ecimi
emen
cert/
nuno

Amoratho poſita erat & cõſtituta: nũc in eiꝰ fiio mabome

to nutat ac languet. Is em̃ ãnos natus uixdũ uiginti arma

nũꝗᷓ tractauit. Nec ſani quicꝗᷓ aut didicit: aut audiuit. Totꝰ
eſt in potu:totus in uenere. Reliqui uero aut centuriones

aut tribuni militũ: qui bellãdi gloria ducerent inſignes: in
illis pluribꝰ“ ſlluſtribuſq; uictorijs quas de turcis loãnes uai/
uoda adeptꝰ e: oẽs ꝓpemodũ periere. Quæ cũ ita fint:ꝗd
eſt per imortalẽ deũ:qc te rex Karole a tanta & tam certa
uincẽdi ſpe retardare deb eat? tanta præſertim oblata uel
occaſiõe uel oportunitate. Nõ em tempus ipſum dũtaxat
poſt tot & tã illuſtris tãq; boneſtiſſimas uictorias tuas pa/
catis iã & cõpoſitis rebus Galliæ te excitare atq; inflamare
debet ad hoc bellũ ſuſcipiendũ nõ facile minꝰ ꝗ necelſari/
um in tanta imbecillitate turcicaꝶ rerũ: ſed etiã quã deus
ipſe attulit locoꝶ ad turcos inuadẽdos cõmoditas. Deme
trius palæologꝰ Manuelis etiã ipſe ĩperatoris filiꝰ pelopo-
neſiũ regno nuper eſt potitꝰ excelſo animo & ſumma uir-/
tute princeps. Is ut eſt uir chriſtianiſſimꝰ & iniurijs etiam
maximis affect'a turcis nihil oim magis cupit: magis optat
ꝗᷓ turcorũ interitũ. Eſt aũt peloponeſus regio adeo rebus
oĩbꝰ munita:ut nihil eẽ quæat munitius. Circũdar᷑ undiq;

hinc lIonio inde ægeo pelago cũ aſperrimis & tutiſſimis ꝓ/

mõtorijs.Iſthmo ſecernit᷑ a cõtinente reliquo: quẽ murus
perpetuꝰ atq; inexpugnabilis ab altero ad alterũ mare ſe/
pit. Habet intus & fœcũdiſſimos colles & campos uberri-
mos rebuſq; omibꝰ refertiſſimos: quas hominũ uictus cul/
tuſq; deſideret. Vnius diei nauigatio te cũ uniuerſo chri-
ſtianorũ exercitu ſecundis uentorũ flatibus ex ꝓmonto/
rio tarẽtino in peloponeſum deuehat.Inde ĩ turcos æque
facillimus tibi atq; tutiſſimꝰ pateat impetus. Nec patiatur
Demetrius ſe tantæ laudis atq; gloriæ exptẽ fore: ſed ipſe
quoq;ʒ in expeditionẽ & pugnã ꝓdeat cũ ſagittarijs decẽ
milibꝰ & equitibus ad quadraginta qnilia. Qd ſi e brundu/
ſio uelis ſoluere. G. ſcilicet Cæſarem imitat“ in agrũ dyrra/
chinum: ilico tibi obuiã fiat Harrianites uir bellicoſiſſimus
& turcis inimiciſſimus: qui uniuerſis albanis dominat᷑. Nꝗ
r iij

ꝗqᷓ italiæ principes mutuis inter ſe odijs diſſidẽt: nemo ta/
men futurus ſit: qui tibi in tanto & tam pio tanq; ſalutifero
facinore audeat aduerſari: præſertim Nicolao quinto Ro/
manorum pontifice maximo: cuius ſapientiam: grauita-
tem:innocentiam: ſanctimomã: quaſi numen aliq& uniuer
ſa colit italia.Ac fiet forte fortuna: ut ſpero: ut ipſi etiã ita/
liæ principes depoſitis ſimultatibus & diſcordijs mutuis
te uenientem non inuiti comitentur in opere tam ſancto:
tam præclaro. Quod ſi unus ſolum Franciſcus Sphortia

*

Mediolanenſium dux te comitari inſtituerit: id quod in-

dubitato faciet: ſi pacari italiam ſenſerit: non modo tur-
ci & ſarrhaceni qui dicuntur: ſed uniuerſi hoſtes ehriſtiani
nominis ad ſanitatem redeant. Videmus enim hunc Frã-
ciſcum Sphortiam tui profecto nominis ac generis aman⸗

tiſſimum neſcio quo natum ſidere quibus educatum inſti/

tutis: qua dei benignitate frætum uſq; adeo anteire laudi⸗
bus rei militaris uniuerſum fere bommum genus: ut nihil
ſit tam magnũ: tam difficile: tam inexpugnabile:quod nõ
& aggredi & ſuperare audeat ſibiq; ſubmittere. Itaq; pro/
ſtratis ac uictis omnibꝰ italiæ exercitibus: nullius o pe: nul/
lius auxilio huiuſmodi principatꝰ mirabili ſua diuinaq; uir⸗
tute potitus eſt: quo nullus in italia eſt præſtãtior: nullus
firmior: nullus formidabilior. Sin autem itinere malis in
turcos ꝗᷓ nauigatione uti: iſtud tibi per finitimã germaniã
& pannoniam eſt futurum. Facile te ſequantur & germa/
ni ipſi non inuiti & hungari: loanneſq; ipſe uaiuoda lib Etiſ/

ſime maioribus etiã copijs ꝗᷓ ſit opus. Sequant triballi du/

ce Georgio fortiſſimo & prudentiſſimo principe. Sequan
tur ij Getæ omnes:qui ad Iſtrũ & Euxinũ incolunt: eo per/
tinacius fidẽ ſeruaturi: quo ſuperiore anno cũ defeciſſent
ad tureos: ingenti numero ab illis ſunt interempti: ꝗꝗqᷓ nul-
lis tibi auxilijs opus eſt: nullo comitatu. Soli certe franci ſa
tis ſint ſuperq;ʒ futuri: euorũ ferociã atq; impetũ ne dicam
nõ ſuſtinere turci: ſed ne cõtra aſpicere quidẽ ꝑferant. Nã
ſuperatis & uictis turcis: de ſarrhacenis nullũ eſt negociũ.
Nam qui uero ſunt ſarrhaceni: eos iampridẽ ab ipſis tur⸗

——

neke⸗

holte
iodocib
guenulis
nominan
omesl
dued
ptimt
thialt
gente
gekie⸗a
tiſten
uitnia
tütat.
telce⸗
ſtorde
cüp
Ns
et
Uiri
rum
ſitac
timci
cllaat
letoch
win
D
dten⸗
lneſ⸗
ſeclb
tnope
lenere
re
ditae
duom
tosſ

emotz
lutfero
nto Ro
grauita,
Auniuer
etüſt
mutus
ſindo⸗
phortu
nodin⸗
lotu⸗
Kuni
ii⸗
man,
l⸗
audi
nohi
nodn
ihhr,
pemuh
aqr/
i
1s in
nanii
Ninn
ſbeti
Hallicu⸗

egad

open⸗/
en
gnul⸗
nci
dien
nt N
ch.
en

—

ctis rege Sabocho ex om̃i Aſiæ imperio in ſolitudines eie/

Ros oſtẽdimus ad priſtinaq; latrocinia redactos: nullis cer
tis ducibus circũquaq; paſſimqʒ; uagantes: nullo principa/

tu: nullis legibus. Qui autem hac tempeſtate ſarrbaceni

nominan᷑:quibus ægyptus paret & ſyria & paleſtina: hi
omnes ſimul cum ſultano ſerui ſunt uænales trãs mare eo
aduectiad ſummũ uiginti milia. Nec ex una quapiam em/
pti natione. Sed alij ſunt Sauromatæ:alij ſarmatæ:alij got
thi: alij alani: Nonnulli græci: plæriq; illyrici: & alij ex alia

gente aclingua: qui primo ui coacti a patria religiõe rituq;
geficere deinde illecebrarum ueneficio delinitimabome

tiſtæ non tam redditi ſunt ꝗᷓ ſimulati.Huiuſmodi uero ſer/
ui tria illa opulentiſſima regna ita iugo intolerabili ſubege
rũt:ut alij nemini ꝗᷓ ipſis aut arma ferre:aut equũ inſcẽde/
re liceat: neq; alina liberale quicꝗᷓ ꝗᷓ ul agriculturam & pa/
ſtoralem uel mercaturam: uel tab ernariã exercere. Quin
etiã præter calones aliud calciamenti genus induere ægy
ptijs & ſyrijs & ijs qui iudæam incolunt:nullum omnino li
cet.Itaq; omnes illi populi ita molles effæminatiq; ſunt: ut
uirile quicq; neq; ſapiant neq; uelint. Tantula uero ſeruo/
rum manus qui maiore ex parte chriſtiani extiterint: quid
ſit aduerſus te u' conatura uel auſura:mõ intelligo:præſer⸗
tim cũ ſenſerint ſubiugatos turcos: qui ſũt ueluti ꝓpugna/
cula atq; munitiones mabometiſtarũ oĩm. Aduerſus illos
uero cũ trãſitũ:tũ etiã cõmeatũ paret ac præbeat non Ale
xius quiſpiã: ſed cõſtãtinus imperator: ꝗ etiã ipſe ut ẽ pio
& excelſo animo: cũ omnibus (ut ita loquar) reliquis illius
orientalis imperij: quæ confectis turcorum uiribus ualidiſ-
ſime ſunt futuræ: non ſolum in expditionẽ te comitabit᷑:
ſed libenter & magnifice comitabit᷑. Nomen autẽ conſtã⸗
tinopolitani imperij in uniuerſa Aſia & ſanctũ habetur &
uenerabile. Quapropter cũ perſpicue poſſis aladuertere
rex Karole ad belli buius neceſſitatem eiuſmodi cõficien/
di facilitatẽ accedere:ut nihil ſit de ſãma uictoriæ ambigẽ/

dum te fortiſſimi & omnibus rebus ornatiſſimi exerci/
tus ſapientiſſimo atq; optimo imperatore: utere obſecro

r iiij

—

X
tanta hac reꝶ occaſione quã tempus tibi atq; deus attulit:
nec patere ut hominũ culpa fractæ atq; interẽptæ hoſtiũ
infideliũ uires reuiuiſcãt: recreent᷑: inſtaurentur. Quod ſi

honeſtatis ratio: qua nibil eſſe oportet apud animũ gene-

roſum magnificũq; antiquiꝰ: nõ oĩno eã uim habet: ut ſua
nos ſpecie ad res maximas pulcherrimaſq; alliciat: præſtet
id ſaltẽ uis & magnitudo utilitatis: quã ex hac tãta & tam
cũ ipſe rex Karole maximũ & florẽtiſſimũ adipiſceris im⸗
perium:tum hi oẽs qui te ſequẽtur: ingentis ampliſſimaſq;
opes conſequent᷑. Videmus nullas eſſe reconditas adeo:
longiſſimeq; poſitas: atq; inuias regiones: quas per ſũma
terræ mariſq; pericula mortales ipſi cõparandi auri gratia

nõ petere cõôſueuerint: & quotidie petant. Nam ſi res ge/

ſtas perſei. Herculis. Liberi ex antiquitatis monimẽtis re/
petere uelimꝰ:non magis eos gloria ductos ꝗᷓ utilitatis ma
gnitudine excitatos longinqua aſperrimaq; bella quæſiſſe
inueniamus. Quæ quidẽ una ratio græcos etiam illos po-
tiuſqᷓ ullus Helenæ raptus quem fabulant᷑: armauit aduer/
ſus Aſiam. Et Galli item ipſi cum fuperatis alpibus ad pa-
dum conſederũt: & horum poſteri cũ inuaſerunt cluſinũ
agrum acſemel & iterum aduerſus Romanos mouerunt
arma: re nulla magis: ꝗᷓ emolumentis ĩpulſi ſunt. Sic Aene/
as in italiam uenit: Antenor in Venetiam. Quot aut legi-
mus aut audiuimus: qui copias egerint aduerſus ſeythas?
Nam cum ſint omniũ gentium pauperrimi:libere ſinũtur
uagari in campis:nullis urbibus: nullis mœnibus: nullis mu
niti ædibus aut tectis. At aduerſus aurum & argẽtum: ad/
uerſus opes ampliſſimas facile animi hbominum accerſun/
tur. Quod ſi quotidie Galli. Hiſpani. Germani. Itali.ꝑ oẽm
contemptum atq; contumeliam uerſantur mercatores &α

tanꝗᷓ mercennarij quidam ſerui adipiſcendæ utilitatis gra

tia inter opulentiſſimas turcorum ſarrbacenorumq; regi/
ones:quanto maior futura ſit: quanto cumulatior glorio/
ſiorq; utilitas:ſi id facere licuerit te uictore & domino? VYt
enim maxima cõticeſcam & feraciſſima regna: quæ i Eu/

£
2

—

op⸗ tur
Uartſsttan
ſegionib
bloqas
ſuphet
nere ho
t Pin
rumb
perat
witnee⸗
Nui
ltaute
natur.
ſtatae⸗
tenspe
tem
(ter
telot
tiore
mæ
lant
iilſan
adch.
tua tat⸗
iatar
ſentin
nem
dum
tuage
ſeſe
utſan⸗
Norio
tisci
kuriin
butd
lahe

Attult⸗
hoſtiä
Voaſ

ene ,

etutſon
relet
1Atn

I. NEn

eron⸗
lina-
leo:
ſims
fat
ge⸗
Ste⸗
iS
elle
lospo⸗
aduet⸗/
1de
Gn
Veront
ene/
tleg⸗
thast
nüror
sme

I:dd

etlun⸗
oem
fes &
Sgra

VIII

ropa turci premunt teterrima ſeruitute: ut de tam latis: tã
uarijs: tam amonis: tam abundantiſſimis rerum omnium
regionibus: quæ coguntur in Aſia parere turcis: nibil pror
ſus loquar: tria illa dũtaxat ſeruorum regna ægyptus: Sy⸗

ria: paleſtina: de omnis generis diuitijs cum uniuerſo ge-

nere hominũ contendere non dubitent. Nam ægyptus
ut Philo iudæus grauiſſimus teſtis eſt: ſola ex orbe terra-
rum byemem non patitur. Sed tribus anni diſtributa tem
perataq; tẽporibus uere: æſtate: autũno: neq; niuem no/
uit nec moleſtam imbrium tempeſtatem. Per ſaluberrimi
Nili uiciſſitudinẽ ſuis temporibus bumeẽctata atq; demol/
lita ultro fert omnia: quibus hominũ uita uel alitur: uel or/
natur. Syria uero quanti ſit fæecunda: promiſſio diuina te/
ſtata eſt. Nam promiſſionis terram quam deus omnipo/
tens populo ſuo conſtituit: ludæam eſſe ſcimus. Hæc au/
tem Syriæ eſt pars. Quod cum ſua natura bæc tria regna
cæteris omnibus orbis terræ regionibus anteeunt bhonita
te ſoli:accedit etiam chriſtianorum hominum frequenta⸗
tio:qui quicquid aut argenti: aut auri:aut margaritæ & gẽ
mæ apud reliquas gentes & populos reperitur: eo impor
tant: quo aliquid inde illarum rerum exportent: quarum
illi ſunt diuites & nos pauperes. Quanta igitur & ad te &
ad chriſtianos omnis emolumenta ſint peruẽtura ex hac
tua tam pulchra: tam facilis de turcis ſarrhaceniſq; uico⸗
ria: tum dilucidius cognoſces: cum tot illorum &tam opu/
lentiſſimorum regnorum magnificentiam atq; amplitudi/
nem animo tacitus metiere. Nec ẽ tibi præterea ſubueren
dum:nequid aduerſus te tumultus in frãcia aut in reliqua
tua gallia per anglos inſurgat: cum exercitum aduerſus in-
fideles eduxeris. Nam neq; ipſi angli ullo modo patiãtur
ut ſunt homines religioni dediti: ſe tam piæ: tã ſanctæ: tam
glorioſæ expeditionis expertes duci. Sed poſitis & ꝓſtra/
tis cũctis ſimultatibus propter Chyiſtum alacres te ſequẽ⸗
tur: imitati ſcilicet maiores ſuos:qui ſemper francorũ regi
bus & ſocios ſeſe & comites aſciuerũt: quotiens aduerſus
infideles bellatũ ẽ. Quin eo te magis angli admirabũtur:

LI

uenerabũèq;: quo aĩaduerterẽt te q̃ſi e bellicoſiſſimo quo/
dã Romulo religioſiſſimũ Numã redditũ. Ad hæc habes
Lodouicũ filiũ cunctis animi uirtutibus gloriæq; ſplẽdori-

bus ꝗſimillimum tui: quem ſiue regni præſidio: ſiue ducen
do exercitui præfeceris: & tuæ & chriſtianorũ uniuerſæ

reipublicæ nõ ſapienter ſolum: ſed etiam fœliciſſime pro/

uidebis. Age igitur Chriſto duce ac propugnatore rex Ka

role huic bello tam neceſſario: tam honeſto:tam glorioſo:

pro tua uel pietate uel beneficentia mentem omnem ani-/

mumqʒ; intẽde.Noli pro tua iuſticia eos inultos pati: quos
uel tueri debeas uel ornare. Quod ſinulla difficultas: nul/-
lus labor deterrere te debet ab hoc pulcherrimo honori/
ficentiſſimoq; facinore: uide quæſo quid tibi faciẽdum ſit
tanta ex hoc bello propoſita non facili ſolum: ſed ſperata
certaq; uictoria: præſertim quod ad mundanam & ad cæ/
leſtem gloriam plurimorumq; quoq; ampliſſimorumq; re
gnorum & ingentes opes in te ſint & clariſſima imperia ꝑ/
uẽtura. Bellum tibi omne futurum eſt cum agreſtibus in/
cultiſq; hominibus: cum latronibus: cum fugitiuis: cum uæ
nalibus abiectiſſimiſq; ſeruis: qui dum neglectui contem/
ptuiq; habentur: tanquam imbelles languidæq; pecudes:
non mediocris tenebras noſtra culpa chriſtianæ luci infu-
derunt. Hinc & Sigiſmundus rex audacia potius ꝗᷓ prudẽ
tia uſus comite per ingentem franciæ nobilitatis ſtragem
inauditumqʒ ludibrium eſta Baiſeta illo turpiter ſupera/
tus: & rex Vladiſlaus in profligata uictoria per Amora/
thum perijt. Hinc lanus rex cypriorũ capta uaſtataq; pa/
tria in catenas ad ægyptiorum ſultanum tractus eſt. Hinc
Africa uniuerſa & magna ex parte Alſia ſeruit impuriſſi/
mis flagitioſiſſimiſq; barbaris. En ſentimus iam italiæ ger/
maniæq; ueſtibula teneri a turcis: pulſari fores: concuti:
irrumpi: Nec excitamur: nec urgemur: nec impellimur:
ut nobis ſaltem ipſis poſteriſq; noſtris conſulamus? Quis
nos tantus uel ſopor uel ſtupor inuaſit: ut quaſi mentis
atq; ſenſus inopes uidentes ſcienteſq; perire:ꝗᷓ in tam fa/

cili tam illuſtri: tam ampla conducibiliq; uictoria & noſtrã

alci
Rexka
guoͤcht
tatibic.
mvirt
angoos
ſaudar
i Ne⸗
ſ.
intu
ſtipa
Troi
0
lepel
ltarm
ucto
rias
gwit
dore
Vym
laru
gom
topel
linet
verde
iren

171

fieit
cont⸗
Katol
llniz⸗
kamin
lerdi
diern
N
leti
er

guo/
babes
eori⸗
dacen
inerle
rp
lerka
ioſo:
man’
mguos
nu
nori⸗
n,1
t
(X
qte
a

us ,

umue
vatem
cdes
it⸗

mde

genn
er⸗
word/
laq⸗
4e
uri
gen⸗
cutl:
mur:
Qus
nents
tunt,
nolta

ulciſci & ſummi dei iniuriam malimus? Surge iam tandẽ?
Rex Karole: Te ipſum excita: bortare: compara. Vt reli-
quis chriſtianis principibus ac regibus dignitate præſtas:
ita tibi omni ope atq; opera ſtudédum eſt: ut abſolutiſſi /
ma uirtute bis omnibus & uera gloria ſis ſuperior. Viciſti

anglos: Recuperaſti patriam. Et pulchrum id certe fuit d
la udabile.Iuſticiæ enim munus in teipſum tuoſq; contuli-
ſti. Verum chriſtianus aduerſus chriſtianos arma ſumpfi/
ſti. Sed quanto pulchrius erit & glorioſius: ſi idem feceris
in turcos & ſarrbacenos: a quibus nõ tua ſolum: ſed Cbri-
ſti patria ſpoliatus ſis? Quæ uetus tibi patria eſt? Nonne
Troia quæ olim Teucria dicebatur? Ex bac enim Fran-
co & Teucro profecti ſunt in pannoniam primum: dein/
de per ſuos poſteros in germaniam: demum in Galliam
iſtam tranſalpinam fortiſſimi illi quidem & præſtantiſſimi

auctores tui nominis & generis. At hoctẽpore pro Teu-
cria & Troia Turciam uidemus appellari. Nam ij omnes

quiteucri troianiqʒ dici conſuerunt: ab infami & efferata

turcorum immanitate oppreſſi ſunt. Iidem turci hieroſo/

lyma: uniuerſamq; iudæam tot patriarcharum & prophe-
tarum patriam: intemeratæ Mariæ uirginis ſaluatoriſq;
domicilium chriſtianis ac francis eripuerũt: & cum infini/
to pene Francorum numero Guidonem regem crudeliſ⸗
ſime trucidarunt. Heu nos miſeros atq; inf ælices: Si tot
uerberibꝰ: tot exemplis admoniti reſipiſcere in uiamq;ʒ re/
dire negleximus: quæ nobis ſpes reliqua ſit futura:ſi bene
ficijs etiã prouocati diuinam miſericordiã benignitatẽq;
contemnamus? Eſt igitur uel ſapientiæ uel officiſtui Rex
Ka role:ut uel ultionis in turcos & ſarrhacenos uel gratitu
dinis erga deum ratione ductus: enſem quẽ tãdiu ac mul
tum in cbriſtianas acies non iniuria diſtrin xiſti: eum in ſce
leratiſſimos Cbriſti hoſtes: ſic acuas & cruentes pro tua
pietate: ut non diuus Lodouicus üle modo ac cæteri fran/
ci principes qui multi defuncti ſunt bac luce: immorta/
lis tibi apud immortalem deum gratias fint acturi: ſed de-
us etiam ipſe: qui extremis ſupplicijs inſectatur ingratos

id quod in Saulem: in iudæos qui Apidis uitulũ adorarãt:
& in alios ꝑmultos oſtẽdit: tua gratitudine delectatꝰ & ui-
uum & mortuũ ſempiterna gloria te amplificet. Hæc aũt
nõ iccirco Franciſcus Philelfus liberius ad te ſcripſit: quod
regali tuæ incõparabiliq; uirtuti quicꝗᷓ diffideret:ſed ut ſuã
erga te fidẽ obſeruantiaqʒ oſtenderet. Vale ex Mediola/
no. xiij. Kal. Martias. M. cccc. Li.

Eranciſci Philelfi epiſtolarum liber nonus.
(Eräciſcus Philelfus Sphortiæ ſecundo ſal.

ð

Ortat᷑ me Sphortia ſecunde ſingularis tua
benignaq; modeſtia: ut de his ad te ſcribe⸗/
re nõ uerear: quæ uel utilia tibi uel ſaltẽ nõ

rus accedo:qc cũ tuæ meæq; ætati: tũ mu/
uæ noſtræ beniuolẽtiæ cõſentaneũ ee du/

xi. Permultis te muneribꝰ eiſdemq; præclaris tum natura

inſigniuit: tum auxit fortuna: quam uocant. Quæ ſi diligẽ/
ti ſtudio ac ueluti arte quadã ad cumulũ uſq; perduxeris:
nullius inops laudis ſs futurꝰ. Quo patre natꝰ es:nõ igno/
ras. Huius maximas incomparabiliſq; uirtutes niſi fueris
egregie imitatus: quãto is patre Sphortia imperatore for
tiſſimo ob rerum geſtaꝶ atq; regni gloriã haberx illuſtrior:
tato ipſe Frãciſco Sphortia patre tuo principe optimo ac
maximo in laude minꝰ excellenti quadã: obſcurior fuiſſe
exiſtimabere. Nihil em obtendas: quod incuſes. Nã ſi Af-
ricani ſuperioris filius patritis laudibus nõ reſpõdit: nõ ei
ſed ualitudini culpa datur. At Sextus pompeij magni: &
Marcus Ciceronis fili: alijq; nõnulli uiris nati præſtantiſſi/
mis inter degeneres ideo numerant᷑: qc ſua ipſorũ culpa

tales eſſe uoluerũt. Quod em̃ benignitatis genus: utad te

redeam: natura tibi nõ eſt affatim elargita? Formæ præſtã
tia polles plurimũ: qua ipſa dignitatẽ mẽtis atq; ingenij re-
præſentari par eſt: ſiquidem materia formæ quam dicũt:
.

iniucũda fore iudico.Idq;ʒ eo libẽtius factu/

—————

— —

vonbea
eſenlu

icongrr

bemagt
Hecaun
talaſar
goidur
ginem
bomi
Ner
lintge
murc
kation
roreſt
neml
Lede
N
E
nar
lmi
poſ
eum
eſtco
eub
igt⸗
t
A
roc
let
cinio⸗
(alci
ſeent
traen
ber
gal
laud
en

dorrrit⸗
t ui⸗
Hecait
ſtvo
dutſoi

ledolu.

t
be⸗
nd
Ra
AWwl
eed/
maturn
lge
Geris:
iono/
leris
elot
Krior:
moꝛc
falle
14,
oei
Gl:⸗
otlli
culpa
taate
ente⸗
coit

non bæc illi prior accõmodatur natura. Et ea es integrita/
te ſenſuũ: quã rariſſimũ licet inueniri. Velocitas celerita-
ti congruit: leuitas atq;ʒ agilitas facilitati dexteritatiq;. Eo/
demqʒ; modo alacritas acrimoniæ: facundia intellectui.
Hæc autẽ omnia: quæ corporis cõmoda appellant ſtoici:

talia ſunt: qualis eſt is: qui utitur. Nam ſi mens bumana ſe/

quitur eam mentẽe: ad cuius eſt non genita: ſed creata ima
ginem: ita naturã: quã diuina mens pep erit: ſequetur ars
hominũ atq; imitabitur: ut errore nullo quæat intercipi.
Nõ em̃ natura:ſed malo erramus more.Nam cum mores
ſint qualitates eius animi partis: quæ ratione caret tũ agi /

mur deuij malis moribus: cum perturbationibus obſecuti

rationis ductum aſpernantes erramus. Quid em̃ aliud er-/
ror eſt ꝗᷓ falſi alicuius pro uero approbatio? Siquidẽ ratio/
nem ſequẽtibus & recta & expedita oĩa ad ueritatẽ patẽt.
Sed quorſum bæc? Vt intelligas nõ mediocritibi uitio da
tum iri: ſi in tanta uel naturæ: uel fortunæ fœlicitate nõ id
efficies tua etiã induſtria: ut dignus habearis: qui ſphortia-
nam gloriã non ſolum æques: ſed etiã ſi fieri poteſt: patrẽ
imitatꝰad auũ illã qᷓpulcherrime ſuperes. Quod ut facere
poſſis ea tibi uia incedendum eſt: qua Alciden fabulantur
eum: qui poſtea lunonis inuidia factus glorioſior Herculeſ
eſt cognominatus: Is em̃ iſtam natus ætatem qua nunc tu
es: ubi ſeſe in ſolitudinẽ ſui fortaſſis colligendi & meditan/
di gratia recepiſſet: duas ſibi matronas offerri coram uiſus
eſt uidere: quarum altera ut ad ultimum cognouit: eſſet
A6 ρπhedone: quam noſtri uoluptatẽ uocant: altera ue/-
ro ρρ1 arete: quo nomine uirtus ſignificatur. Cunq; Al/
ciden illa blandius primũ adiret: ſtimularetq; omnibꝰleno
ciniorũ illecebris: ſe ut ſequeretur: ſuo em̃ ductu omnia ei

dulcia ſuauiſſimaq; futura. Quid enim imbecillitati adole

ſcentiæ ipſa titilanti uoluptate iucundius? Et uirtus con/
tra eundem a uoluptate tanꝗᷓ a flagitio auocans: ut ſuis in-
bæreret ueſtigijs grauiter ſimul ſaluberrimeq; doceret ne
qʒ ullis aut laboribus aut periculis parceret: ſed decori ac
laudis gratia non modo nullas intolerabilis ærumnas: ſed
ne mortem quidem ipſam detractaret. Sic em fore: ut ex

homine & mortali immortalis atq; deus fieret: ea ſin gilla⸗
tim Alcides ꝗᷓplurimaq; alia uolutas aio & oĩa ſecũ qdiligẽ
tiſſime cõmẽetatus: animi ſequi uirtutẽ: ꝗᷓ corporis uolupta

tem maluit. Quo quidẽ conſilio factũ eſt:ut & uiuus oibꝰ

carus iucunduſq; fuerit: & mortuus diuinos honores ab

uniuerſa gentilitate meruerit. Ac nullũ profecto: ut mea

fert opinio:uenenũ eſt:quod in adoleſcetia cum uolupta/

tis ueneno ſit comparãdũ. Hæc enim tum frangit corpus

ac debilitat: tum animũ ſui iuris eſſe non ſinit: quippe quẽ
ad ſe pellicit per omnẽ turpitudinis fœditatæm. Nec ſane

aduerſum eam uoluptatem mihi habet᷑ oratio: quæ inter
animi bona poſt prudentiam & uirtutem tertia numerat

ab Ariſtotele: qua de quotidie dicere cõſueuimꝰ: Magna
meę uoluptare litteræ tuæ affecerunt: Et tuarum uirtutum

gloria incredibilem mibi uoluptatem attulit. Sed in eam

loquimur uoluptatem: qua ſenſus titillans leuiter mouet᷑:

& per omne incontinentiæ genus petulantiſſime efferue-
ſcit. Huiuſmodi igitur uoluptas mi Sphortia non ſecus ti/
bi fugienda eſt: quam teterrima quædam lætiferaq; pe/

ſtis. Impedit enim ĩmo tollit penitus omnẽ recte uiuendi
rationẽ: qua ſublata:nihil neqʒ boni agere nobis licet: nec
ſani quicꝗᷓ intelligere. Nihil eſt profecto in probato adole

ſcente & Sphortia laudabilius pudicitia & continentia:

quæ omnis effœminatos animi cogitatus latius uagari nõ

ſinit: perturbationeſq; pruriẽtis aut amouet omnino aut

compeſcit. Quid enim incontineti adoleſcentia fœdius?

quid etiam pernicioſius? Nunquam is adſit rebus agẽ dis

præſens:qui præſenti uacat temperantia. Hæc enim una

eſt uirtus: quæ exiſtimationem ipſam & tuetur & ſeruat.

Itaq; nemo quæat recte conſultare nec diligentius di ppi/
am mente proſpicere: qui uoluptati ſe dediderit. Quare
cibo & potu modice uti cõuenit.Inſana autem uenere ab/

ſtinendum eſt pertinadter. Nec ita ſomno conſentien-

dum: ut Endymionis quem dicunt: ſimiles uideamur. Qcæ-
uero deinceps admodum eſt cauendum: uidemus adoleſ
centiam natura loquaciorem & tanꝗᷓ impudentem: id qc

Lycurgus animaduertens ſtatuit apud Lacedæmonios:

Utadole
jentur:
ſeniorüi⸗

gelim
u
Non
Atina
ſchia
eain⸗
natiun
imprl
gulren
nuii
Catun
guigt
prodt
ica⸗
orc⸗
Gu
re⸗
mi
2?
moc
Patt.
onnne
hum
ſaol
rolt
lenn
gi
Guidl
ſecc
u
Aa

t⸗

Abelln
fiäclig

volaban

lunolb
norere
tner
volip
cofp⸗
pegli
ehne
nter
erat
n
um
et:

S

terue/

.

cls ti
e
vencl
tiec
lole
ntia:
0 Aut
tast
1un
tlat⸗
di
ate
a/
lien⸗
olel
s
los:

ut adoleſcentes in publico conſeſſu niſi rogati nunq loque

rentur: quod ipſum etiam quo minus inepte facerent: eos
ſeniorũ cõſuetudine aſſidue uti uoluit. Quid em̃ ineptiꝰ:
quel impudentia uel futilitas? Hanc uero in ea ætate: quæ
Engo uſu peritia q; cõcaluit: non facile inuenias: qualem
& Homerus Neſtoris & llionei Maro extitiſſe monent.
At in adoleſcentia quam non minus ab AXιa dole
ſchia quæ nugatio eſt: duẽtam exiſtimo:ꝗᷓ ab adoleſco:
ea in ætate cum ſanguine ſimul perturbatiões quoq; e re
natius adoleſcãt: cum alia oĩa ĩmoderata in illa ſunt tũ uel
imprimis quædam loquendi luxuries atq; impetus :quem
qui reprimere caſtigareq; didicerit: nõ mediocrem ſpem

laudis præ ſe fert. Decet em̃ plurimũ facere ꝓ officio ſpe-

ſtatum adoleſcentẽ & minimũ de ſe loqui: & ea quidẽ lo-
qui:quæ documentũ præſtent intimæ cuiuſdam innatæq;
probitatis. Nam mentis habitum ſermonis cultus ſolet in-
dicare. Iccirco Pythagoras ſamius ſilentium indixit audi-
toribus alijs breuius pro ingenij captu: alijs diuturnius: ut
quiſq; tum loqueretur: cum ſapere didiciſſet. Et Ageſilaus
rex cum quis aliũ uel laudaret: uel uituperaret: nõ dicẽtis
minus ꝗᷓ laudati: aut uituꝑati uitã ac mores ex ipſa oratiõe
depræbendi affirmabat. Ad excandeſcentiã quoq; iſtiuſ/
modi ætas eſt ꝓcliuior:qᷓ eo te magis cauere oportet: quo
patre eiuſmodi natus es: qui manſuetudine & clæmentia
omne genus hominũ anteit. Et qᷓꝗᷓ in omni ætate laudatur
humanitas: eo tamen in adoleſcentia magis: quo id ãnorũ
inſolentiores ſumus. & facilitas ab omnibus diligat᷑: mo/
roſitatis odium facile declarat. Quis em exoſus non ſit ac
ueluti execret᷑ hoĩes aditu & cõſuetudine uitæ difficiles:
quiqʒ nũꝗᷓ ſint certis nũꝗᷓ eiſdẽ moribꝰ? Nã de benignitate
quid loquar? qua ꝗ caruerit adoleſcẽs: eo caret oino mune
re: qc eſt eius ætatis ꝓpriũ. Nec huiuſmodi comitatis ge/
nus in danda pecunia iolum donandoq; poſitũ reoped V
multo etiã magis in præſtãda liberaliter opera. Argẽeti em̃
& auri munificentia non magis eſt uiri boni ꝗ diuitis. Sed
innocẽtibus uiris pijſq; adeſſe eoſdemq; ingenij ope opa
q; tueri & cõſulẽdo & loquẽdo: & deprecãdo: hiſq; oibus

adminiculis: quæ uel natua: uel fortuna: uel noſtra nobis

induſtria diligentiaq; pepererit: & benefici uiri eſt & pla/-
ne ſapientis. Quid præterea babent aliud uel principibꝰ

nati uel ipſi principes ac reges: quo priuatos hoĩes antecel

lant? Nempe id unũ: dũta xat: quod ijs numerandi facul/
tas adeſt uberior. Itaq; Dionyſium ſeniorem doluiſſe tra/
dunt:quod ab ſe dona Corinthiorum legati nollent acci-
pere:tanꝗᷓ per illos ſibi non liceret eo uti bono:quo reges

uno cæteris uident᷑ fœliciores. Quare cũ is aliqũ ad filiũ

eẽt ingreſſus: uidiſſetq;ʒ apud illum uim aureorũ maximã
argenteorumq; uaſorum: proh inclamauit pater fili in te
rex certe non eſt: qui ex tanta uaſorum copia: quæ a nobis
accepiſti:amicum tibi comparaueris nemineé. Quid mul/-
tis? Et beniuolentiam nobis apud alios beneficijs compa/
ramus & laudem non uulgarem. Laude uero duci adole/
ſcentem non poſſum nõ probare. Nam quilaudem amat:
uirtutem quoq; amet: eamq; ſequatur:neceſſe eſt. Ild uero
eo facilius ſit facturus:quo ſtudioſior fuerit diſciplinæ. Ne
mo em quod ignorat:amare poſſit. His autẽ diſciplinis ti,
bi opera dãda eſt:quibus ſapere diſcas nihil abiectũ: nihil
humile:nibil non admirandum. Itaq; omnibus in rebus
te ingenti atqʒ inuicto animo: ingenio uero ſplẽdidiſſimo
& acerrimo cupio ita præſtes: ut nihil agas:nihil loquaris:
nihil deniq; cogites: qc ſit aut uulgare aut excelſum minꝰ.
Quod ut cõmodiꝰ cõſequaris: eorũ te uelim cõſuetudine
delectari: qui te meliorẽ poſſint uel reddere:uel oſtedere.
Nõ em̃ affert paruã quandã laudationis uituperationiſue
conlecturã ĩproboꝶ aut proborũ hoim familiaritas. Siqua
nobis corporis cõmoda natura runt optima: non ijs abſur

de:ſed pro dignitate ſemper utendũ eſt. Cum Alexãder

Macedo & leuitate & curſu ualeret plurimum: hortatus a
patre Philippo in olympiã ut curreret: nequaꝗᷓ obtempe⸗/
raut. inquiens: Facerem equidẽ mi pater quod iubes per-
libenter:ſi mihi cũ regibus currendũ foret. Et quoniã in lu
di mentionẽ incidimus: eadẽ adoleſcentibus a⸗ ludendi:
Iuæ iocandi ratio. Remittendi interdũ ſunt animia rebus
erijs & laboribus: quo paululũ ueluti recreati alacriores

kede⸗

Conu
noc
liena
bere
dgem

iiſtaſe
iuſm
omt
pl'n⸗
titiᷣ
Altteit
(llim
ſottu
aen
Eee
tor

Kal

X
1
redeant: unde diuerterant. Nec ſcurrarũ more iocari nos
conuenit:nec item ludere:ut aleatores ſolent. Sed quẽad
modũ ſermo noſter ſparſim ac raro eſt ingenuis ſalibus cõ
diendus: ita rerũ gerendarũ tædiũ ac molem tempeſtiua

liberaliũ ludoꝶ atqʒ apta uiciſſitudine leuari decet. Et hi ꝗ/

dem ludi uident᷑ mibi maxime ꝓbandi:in quibꝰ uis dexte
ritaſq; ingenij corporis agilitati uiribuſq; reſpondeat. Hu/⸗/

iuſmodi uero ludos paleſtra præbet: gymnaſiũ: ſtadiũ:diſ

cus:pila:iaculũ:arcus:ſcorpio:uenatio: troianũ agmen: de
omnis deniq; meditatio militaris. Sed nullus mihi crede

neq; iocꝰ nec ludus aut pulchrior ẽ aut laudabilior ꝗᷓ diſci/
plina exercitatioq; uirtutis: eui ſi te totũ penituſq; dedide

rit: & tibi honori maximo: & nobis omnibus quos tua ſpes
alit: incredibili iucunditati futurus ſis. Id aũt hac una re fa/
cillime poteris & expeditiſſime cõſeꝗ: ſi præſtãtiſſimũ
fortunatiſſimũ patrẽ tuũ principẽ noſtrũ cum dicendo:tũ
agendo quaſi ldeam quandã intueri per omnẽ uitam effin
gereq; uolueris: quod ut facere cõtendas: te non ſolũ hor
tor: ſed etiã atq; etiã rogo & oro. Vale ex Mediolano.xij.
Kal.martias.M.cccc.Li.
d(NNYIranciſcus Philelfus. Ioanni Auriſpæ ſal.
Ollucem meũ uidere cupio. Nã eius mihi præſen/
ia uæbemẽter ẽ opus. Quare ne iſtũ patiaris apce
te diutius hoſpitari:maiorẽ in modũ abs te peto.

Waleex Alecdiolanail- marasha-cveri

ranciſcus Philelfus Laurentio Vallæ ſal.

VAio te reliquiſſe Alphoſum Rege & es Romæ.

NWec dubito te nihil ꝓ tua prudẽtia feciſſe temere.
Miror aũt cũ Alphõlo honorifice & ut accepi: cõ/

moge tractareris iquid Romæ ꝗᷓ Neapoli hoc tẽpore uitã
agere malueris: præſertim cũ non ſis neſcius quos fluct'na

uigaturus ſis. Nõ em̃ ocioſum te eſſe patiant᷑:qui uiros bo/
nos eruditoſq; inſequi uel abſentis coſuerũt. Libi autẽé ut
omnia ſecunda ſint: plurimum opto. Vale ex Mediolano.
vij.Kal.martias.M.cccc.Li. ””M
N¶ Eranciſcus Philelfus Petro Thomaſio philo⸗
ſopho medicoq; ſal.

S

ltteras tuas ultimas quas ſcribis dediſſe ad nicolaũ
barbum Ferrariæ procõſulẽ: ut eas inde ad me da/
ret: nunꝗᷓ uidi. Mirorq; quid in cauſa fuerit: qc ea mihi ita
ut antea tuæ alteræ: quas eidem uiro cõmendaras: reddi-
tæ non ſint. Quare ſi uidebitur: rurſus quæ ſcripſeras: pro⸗
ximo tabellario cõmittito: ut quod maxime cupieba: iudi
cium tuum non ignorem. Proſpiciat Deus paci italicæ ac
muſis:id quod tanto ſtudio atq; uotis opto:ut auidius ni⸗

bil poſſim. Ex ijs libris de exilio quos aduos dederam: ab
me duo deſiderantur:alter de infamia: alter de pauperta/
te: qui ſeu apud te ſint ſiue apud meum Bernardũ luſtinia

num: uelim eos pro ſingulari tua erga me beniuolentia di/

ligenter inquiras: inuentoſq; ad me mittas. Deſunt etiam
Nediolanẽſia illa conuiuia: & coſmiana oratio: & duo hbip
pocratis libri: quæ quidem omnia ſi minus in hanc diẽ ba⸗
buiſti: repetas uelim ab eodem Bernardo: ut ad me ꝓpe/-

diem perferenda ꝗdiligentiſſime cures. Quod ſi qui etiã

apud uos fuerint: quos noſtra iuuent:ob idqʒ ijs diutiꝰ uti
uelint: fac ut libet: modo domini non omnino obliuiſcan/

tur. Vnum tibi bona fide polliceor: cum iſta primũ ad me

reuerterint: noua alia ad te dabo: quæ ut exiſtimo: iuuẽtu
tem ueſtrã nõ mediocriter delectabũt. Præterea alia mi-
hi in re tua opera opus eſt. Docet patauij medicinã Mat/
thæus peruſinus uir egregie doct idẽq; diſertus. Is habet

iam annos cõpluris duos illos Hippocratis libros:quos iã

pridem ut noſti: in latinũ uerti. Hos ut nomine meo repe⸗
tas & ad me des: te plurimũ rogo. Vale medicorũ & amiè⸗

corum decus. Ex Mediolano.xi.Kal.martias. M.cccc. Li.

Francilſ cus Philelfus Franciſco barbaro fal-
Am pudet me repetere totiẽs libros illos: quos cũ
EConſtantinopoli agerem: ad te dedi. Video enim

ui enim & grauitatem & cõſtantiam tuam: noui fidem:no
ui integritatem. Ad bæc ea es altitudine animi: ea quam

S T 4 .
.
. 4

ee
entl.
kinn
Colke
noni

ſc

ad id te nihil qno in hãc diem reſpondere. Nec ſa-
tis intelligo ſententiam animi tui. Non enim iccireo tace⸗
re te exiſtimo:quod meos mihi libros n olis reſtituere. No

L tati⸗
ger
pet
tias

wa

(blee

kone
amc
(G

ſent
he.
igno
ſe
i⸗
tiai
ge

mar.
tus.
Cral
ſins
lum
bic
enit
ſc
non

ncolaf
neda
biſta
reddi⸗
pro⸗
zici
urni⸗
mab
vet,
ſtnir
lac/
lm
bip
bar
e,

eda

Hoti
lcan,
ade
uetu
ami⸗
Mat/
abet
108 i

tee

Namt
cel’

. .
₰

105
enim

dech/

otic⸗
eNo

tnO

goun

„ * K .
græci ASEι⅜νοε τιπεπ)ρα dicunt: noſtri uero magnide-
centiam recte nominent: ut nõ modo quæ aliena ſunt: no/-
lis inuito domino:ſed etiam tua qmunificentiſſime in aliũ
conferas: præſertim eum: quem tui eſſe obſeruantiſſimũ
non ignores. Itaq; te mi humaniſſime barbare rogo etiam
atq; etiã: ut meos mihi libros qui iam annos triginta hboſpi/
tati apud te ſunt:cõtubernalis efficias: & id hac quidem le
ge: ut quem codicẽ ex omnibus magis adamaris: eũ tibi ꝑ/
petuũ eẽ. atq; tuũ uelim. Vale ex Mediolano.xi.Kal. mar
tias. M. cccc.Li.
E anciſcus Philelfus Sphortiæ ſecundo ſal.
Etijſti a me per litteras: ut te facerẽ certiorẽ: quæ
me ſentẽtia ſit de buius noſtræ tempeſtatis lingua
quam alij ethruſcã: alij aulgarem uocant: nonnulli
ſermonis materni aut illitterati nomine appellant: ut tibi
obſequar: & id quidem ſine ulla uel peruicacia uel contẽé⸗/
tione: quanꝗᷓ ad rem hanc non inuitus ſolũ accedo:ſed eti⸗
am cum pudore propter uirum diſertiſſimum mihiqʒ ami/
ciſſimum Leonardum arretinum: qui in epiſtola quadam

a4d Blondum Flauiũ uiſus eſt longe ſecus ſentire atq; ipſe

ſentiam. Sed quoniã ipſi etiã amicitiæ ueritas eſt antepo-
nẽda:ignoſ. dar Philelte Leonardus mortuꝰ: qui uiuꝰ quoq;
ignouiſſet: ubi quæ ab me dicerentur: probabiliora iudi-
caſſet:ꝗqᷓ ſuijpſius dicta. Vt igitur ad rem ueniam: quoniam
Italiam audimus deſcribi finibus latioribus: quibus non la
tini ſolum: uerũ etiã Græci: Ligures: Calli: & aliæ atq; aliæ
gentes lingua moribuſq;ʒ diuerſæ continerent᷑: omnẽ me/
um ſermonem de Romanis itelligi uolo:ac de ijs: qui Ro⸗
mana lingua uterentur priſcis illis temporibus quibꝰ Plau
tus. Terentiuſq; poetæ: quibꝰ Gracchi & Cato quibus. L.
Craſſus &. M. Antonius: quibꝰ. G. Iulius Cæſar &. M. Tul-
lius Cicero floruerunt. Nulla inquã alia oratione uniuer/
ſum Romanũ populũ uſum arbitrar: ꝗᷓ ipſa illa:quam ſolet
bicidem Cicero forenſem popularemq; appellare. Qua
enim philoſophi oratione ſunt uſi: ea ab hacoratoria plæ/
riſq; in locis pro rerũ materia plurimum differt. Nam ꝓpt᷑
noua planeq;ʒ inuſitata philoſophorũ inuẽta: inuſitatis itẽ
§ ij

& nouis uerbis opus fuit: quod eius rei cum apud latinos
tum multo magis apud græcos uidemus factitatũ. Neq;

Toτ⅞ιπωσ atomos uſꝗ́ᷓ apud Demoſthenen aut Lyſian re/

periat᷑ neq; éSXc—Xπentelechia. At bæc apud peripa/
teticos:illa apud Democritios & epicureos oĩbꝰeſt in ore.

Calliditatẽ ꝓ uirtute intellectuali poſuit Cicero:quã græ/
ci uocant &G οςεσi ſyneſin: quoniam melius nõ habebat:

cum popularis ac forẽſis loquẽdi mos aliter fortaſſis inter
pretabat᷑: adeo ut inter uirtutes urbanas uituperer callidi

tas: at bellicis in rebus laudet᷑. Ad hæc poetæ quoq;: nõ lo

quor de comicis ac tragicis: ꝗ toti erãt populares: alia qua-
dam locuti lingua multis in locis exiſtimati ſunt. Itaq; hos
dicebat. M. Anto. orator ab ſe nequaꝗᷓ attingi: ꝗppe quos
uidebat abhorrere a cõmuni & quotidiano loquendi uſu:

hbic autẽ uſus erat eiuſmodi: quo æque indocti illitteratiq;
utebant᷑ atq; litterati & docti. Quod ut certo credã:cũ alia
plæraq; argumenta poſſunt adducitũ illud imprimis. No
uimus hebræos & græcos: audiuimꝰ itẽ ægyptioſi arabas:
aſſyrios: perſas: & eodẽ modo reliquas oĩs nationes: quibꝰ

propria eſt ſu ac, Kraraſig :cum alio ſermone uti litterali
& alio uulgari. Li

quod parentes quo nomine pater ſignificatur & mater:

non hos qui iampridẽ diem obierant: ſed reliquos ſangui/
ne cõiũctos uerbo ut ipſe cauillatur: militari hoc eſt latino

5

planeq; uulgati appellarit. Et græci quocq; ANAGOP A“ p
agathon andra quod bonum uirũ ſignificat apud doctos:

pro uiro ſtulto uulgi conſuetudine accipiunt.Nec Roma
ni cum decreuerunt legeq; ſanxerunt nemini omniũ gen

tium apud ſe audiri per interpretem: hoc eſt ut peregrini
etiam omnes quibus cauſa apud ſe eſſet: latine loqueren/

tur:idipſum unꝗᷓ egiſſent: ſi alius ſermo latinus eſſet: alius

uulgaris. Hinc autem arbitror emanaſſe: ut & Germani:&

Daciæ & Sarmaciæ:ij omnes populi chriſtiani: qui ſepꝑten
trionales occidentaleſq; ad oceanum uſch iacent:nõ docti

itteralis limatior eſt fortaſſis & proprius
magis qᷓ maternus: non alius tamen omninoq; diuerſus:
quo ad dictionum uariationem: declinationem: enuncia/
tionem: deſinẽtiam. Vnde hieronymus Rufino uitio dat:

m
Fini
ren⸗/
lis
nid⸗
ſen
NGi

mõ & litterati: ſed plane illitterati doctrin æq; oĩs exptes in

genue loq latie ꝓ iueterata cõſuetudie ꝗᷓdã diſcãt: ob eã ut

arbitror rõnẽ: ut cũ uenerit i Italiã ac Romã: romão pᷣmõe

audiãt᷑: eo ꝗ cerdõibꝰ ẽt apc priſcos & piſtoribꝰ cõis erat.
Veꝶ hi oẽs deprauate loquũt᷑ młta atq; inepte ꝗdẽ. Et ne
id certe miꝶ. Nã arte nõdũ adhibita & his præceptis: quæ
a diligẽti doctria ꝓficiſcũt᷑: nõ admodũ mitũ præſtamꝰ in/
fãtibꝰ ĩperitiſq; muliercul. Et id ſane nõ ſolũ hac ætate uſu
uenit:ſed apd priſcos ẽt illos accidiſſe audimꝰ. Quo factũ
eſt:ut latinitatis uiciũ q̃ſi ꝓbro datũ ſit a Cicerone uiro elo
quẽtiſſimo ipſi.M. Antonio: aduerſus quẽ legũt᷑ Antonia/⸗
næ orões. Ad bæc fruſtra ape Quirites & ĩ exercitu habi/
tæ eẽnt:quæ adhuc extãt priſcoꝶ orõeſ:ſi minꝰeæ ab audi
toribꝰ cũctis potuiſſent itelligi. Nec ſatis ſcio: ꝗᷓ potuiſſent

uoluptatẽ Plauti q̃s legimus: & Teretij comœdiæ atfferre

pplo:ubi ſunt pueri & mulierculæ:ſi minꝰ cognoſcẽt: quæ
audiſſent. Nã qc dicat᷑ cõueniſſe pplm idoctũ ut ſpectaret
nõ ut audiret: auditaq; itelligeret:ſtultũ ẽ. Nõne ipᷣe et Ci/
cero meminit uerſu una ſyllaba aut longiore aut breuiore
recitato: exhilat᷑: explodit᷑? Nũ id accidere ĩ theatro potu
iſſet: niſi quæ recitarẽt᷑: cane rẽt᷑ ; comœdiæ: fuiſſẽt a ppli

cõſeſſu & auditæ & cognitæ? Latio inꝗᷓ ſfmõe:ꝗq & uulgaris

erat:& oĩbꝰ notus:eæ comœdiæ oẽs erãt ſcriptæ:& nõ co

moeoœdiæ mõ: ueꝑetiã tragoediæ quotidiana loquẽdi cõſue

tudie lt̃arũ monimtis mãadabãat᷑.ld uero ita eẽ declarat Ci⸗
cero libro prio quæſtionũ tuſculanaꝶ hiſce uerbiſ.In terrã
em̃ cadẽtibꝰ corꝑibꝰ:Iiſq; hũo tectis: e quo dictũ hũari: ſub
terra cẽſebãt reliquã uitã agi mortuoꝶ. Quã eoꝶ opinio-/
nẽ cõſecuti magni errores ſunt: quos auxerũt poetæ. Fre/-
quẽs.n.cõſeſſus theatri:i quo ſũt mulierculæ: mouet᷑ audi/
ens tã grãde carmẽ. Adſũ atq; aduenio acherõte uix uia a
ta atq; ardua ſpelũca ſaxis ſtructa aſpis pẽdẽtibꝰ maxis:ub

rigida conſtat craſſa caligo iferũ. Tnq; ualuit error: ꝗq mibi
gdẽ iã ſublatus uidet᷑: ut corꝑa cremata cũ ſcirẽt:tñ ea fieri
apc ĩferos fingerẽt:quæ ſine corꝑibꝰ neq; fieri poſſent ne/

qʒ ĩtelligi. Si mulierculæ igit᷑ ĩ theatri cõſeſſu audiẽtes eos
tragodie uerſus mouebat᷑ aio uera eẽ arbitrãtes: quæ de
§ lij

——-

uita fũctis audiebãt:ſtelligebãt ſane:quæ recitabãt᷑: quæ ſi
aliẽa fuiſſent a cõt ac uulgari ligua quo pacto ĩtelligere po/
tuiſſent? At ea nõ grãmatice: ſed latie referebãt᷑. Nã Iratu
ra plæriſq; ĩ locis obſcurior ẽé: at latinitas oĩibꝰ nota. QOch ni
baberet ita: fruſtra monuiſſet Quintilianꝰ an oĩa acrẽ ba-/
bedã eẽ curã parẽtibꝰ:ne uitioſus ſit mo nutricibꝰ:ſed re/
cte loquant᷑: cũ puer eaꝶ uerba conert᷑ effingere:ꝗᷓs primũ

audierit. Nõ em debere ĩfantẽ illi aſſueſcere ?mõi:ꝗ dediſ-⸗

cẽdus ſit. Nã neq; debemꝰ eẽ neſcij: lõge difficiliꝰ eẽ a iam

e docto ĩ aliũ ymonẽ traducere:ꝗᷓ docere nouũ.ltaq; idem

monet oportere etiã pr̃es eẽ loquẽdi eruditiſſimos:& illę
idẽ de mr̃ibꝰ ſentiẽdũ. Itaq; recte Chryſippꝰ optabat ꝗ nu/
trices eligi qᷓtũ res pateret᷑: optimas iubebat.Idq; nõ ſolũ:
quo ad moꝶ:ſed ẽt quo ad ſmõis rõnẽe: cũ pueros diceret
eoꝶ eẽ tenaciſſimos: quæ rudibꝰ ãnis ꝑceperit. Qc& aũt de
nutricibꝰ ac parẽtibꝰ Quintilianꝰ dixerat:idẽ quoq; de pæ/

dagogis præcipit: quos linguæ latinæ pitiſſimos eſſe uult.

Nã ſi nutrices:quæ bñ loquãt᷑:minꝰ aliqñ cõtigerit:ſaltem
ſit unꝰ pedagogꝰ aſſiduꝰ: ꝗ latinitatis eruditꝰ: ſiqua fuerint
a nutricibꝰ aut uitioſe aut ineptiꝰ præſente alũno dicta: cõ/
tinuo ea corrigat: nec illi iſidere ſinat. Vt hac. n. tẽpeſtate
noſtra accidere quotidie uidemꝰ: ut rariſſimæ nobis nutri/
ces offerant᷑: quæ uulgari hoc pmone italico utant᷑ admo⸗
dũ exculto: ita ape Romanos illos uſu uenire poterat: ut ĩ
tãta barbaroꝶ multitudine: qꝗ ex uniuerſo terraꝶ orbe ua/
rijs fortunæ caſibꝰ ĩ urbẽ ĩfluxerãt: latinitatẽq; uiciarãt: nõ
facile eæ nutrices cõtigerẽt: quæ merã incorruptãq; calle/

ret latinã locutionẽ. Ac miror ſane arretinũ Leonardũ no/
ſtrũ: cui uideat᷑ fieri nllo pacto potuiſſe: ut ea ligua uteret

uulgo oẽs: qᷓ ſcripſiſſe legimꝰ & oratores: & poetas. Addu

citq; ſupellex exẽ t
ces tuæ: ſi de ſupellectili recte dicẽdũ erit: ſupellex dicerẽt.

Rurſus uero ſi declinãdũ erit ita: ut poſſeſſionẽ gubernati
— . * üä ⸗ . .1 . — „*. 5 . — „
onẽq; ſignificet:ſupellectil dicet. Et ſi poſcat itẽtio: ſupelle/
Nilẽ uariabũt. Eædẽq; cũ pluralit᷑ dicedũ erit: ſupellectilia

uariato genere: ꝓnũciabũt & ſupellectiliũ & ſupellectilibꝰ.

Si Leonard'aut. M. Varronẽ diligẽti lectitaſſet: aut mater

—

.
*

plo inqens: Mulierculæ igit᷑ illæ ac nutri

niau
i,
egn
Ariſt
uthil
terat
Plat
dre
uUta
e
nara
tär⸗

g
llel

.

geſ

tepo,/

ilatu
Cni
re ha⸗
ſedre⸗
prini

decl⸗

Tiüm

gen.
Lid

nu⸗
li:
tel
de
e⸗
alt.
em.
erint
cd
eſtite
nutri⸗
tno⸗
kuti
eua/
4 ⸗
cllen
üno⸗
teret
d
Ultri
lel⸗
Aneti
elo⸗
ſeona
MW.
alet

nã:aut uernaculã græcoꝶ liguã tenuiſſet: nũꝗqᷓ ĩ id icidiſſet
erroris. Græci. n. ꝗbꝰ ligua deprauata nõ ſit: & quos ipſi tũ
ſeꝗmur: tũ imitamur ita loquũt᷑ uulgo bac ẽt tẽpeſtate: ut
Ariſtophães comicꝰ: ut Euripides tragic: ut oratores oẽs:
ut hiſtoriographi: ut pi ẽt ipi & Plato & Ariſtoteles. Lit/
terati aũt hoĩies & doctiꝰ & emẽdatiꝰ. Id aũt patet ex hiſce
Platõis Ariſtoteliſq; libris: quos ætas ꝓ xia: aut paulo ſupꝑi⸗/
or ex græco ĩ latinũ cõuertit:ꝗ certe ob eã rõnẽ plæriſq; in
locis obſcuriſſimi ĩeptiſſmiq; ſũt:qm̃ ij ſint illos interpᷣtati:

glinguã uulgarẽ tenebãt: eã quæ ò plebeia erat & depra-

uata: atq; corrupta ob ꝑegrinorũ mercatoꝶq; mititudin?:·
9 aotidie Cõſtãtinopolin cõfluebãt:in orbẽq; recepti in⸗/
colæ græciſq; admixti locutionẽ optimã infuſcarũt inqui-
narũtq;. Nã utri aulici ueterẽ ſermõis dignitatẽ atq; elegã
tiã retinebãt: imprimiſqʒ ipſæ nobiles mulieres: ꝗbꝰ cũ nul/
lum eẽt oĩno cũ uiris ꝑegrinis cõmertiũ merus ille ac pur?
priſcorũ græcoꝶ ſermo ſeruabat᷑ intactus. Veꝶ quid dixi
cũ peregrinis? cũ ne cũ ipſis quidẽ cõciuibꝰullus dabat᷑ hu
iuſmodi mulieribꝰ colloquẽdilocꝰ:cũ domo nunꝗᷓ: niſi no-
ctu egrederent᷑:atq; id ꝗdẽ & raro: & eqtes: ac uelata facie
deductæq; a domeſticis ac ſuis: dũ aut tẽplũ ꝑ religiõis ce/
lebritatẽ aliquã interdũ aut ſanguine cõiũctiſſimos uiſendi
gratia peterẽt. Q& aũt de Marco Varrone meminerã: ait
ille ſexto libro de ligua latiua nouicios etiã ſeruos emptos
in magna familia cito oĩa cõſeruorum noia recto caſu acce
pto per reliquos obliquos declinare. Si ſerui id cito didiciſ
lent:quid de ijs eſt credendũ:qui ſimul cũ lacte latinam bi
berant linguã? Et quod ait Leonardus noſter euangelia
miſſarumq; ſolẽnia intelligi boc tempore etiã ab ijs qui ſãũt
illitterati: equidẽ pernego: & illud etiã addiderim non ſa/
tis latine aut litterate Leonardũ Poggiumq; noiaſſe miſſa
rũ ſolẽnia:quẽ a græcis Ai IòνDρπ Fturgie:boc eſt ſup/
plices opationes aut oratiões oꝑatjuæ: a noſtris uero cele/
brationes corporis Chriſti nominatur. Sed hac de re nũc
ſatis multa: modo intelligas latinã linguam uulgarẽ fuiſſe:
ll 8 ilij

né litteralẽ. Vale eæx Medio. xv. Kal. Martias. M. cccc. Li.

ä ranciſcus Philelfus ſal. di.pl. Nicolao cebæ.
Ibeter audio te uirũ doctũ ac dſſertũ mãdare littera

rũ monimétis res: ut ipſe appellas: turcobygantias.
Sũt em memoratu dignæ. Qc aũt mei nomis oblitꝰ nõ ſis
amice tu ꝗdẽ facis & liberalit᷑. Nõ poſſum eqdẽ nõ lætari
maiorẽ in modũ: cũ indies magis magiſq;ʒ intelligo noſtræ
beniuoletiæ amoriſq; uim eẽ int᷑ᷣ nos mutuã. Quaſi.n. diui
naris: ꝗta mẽoria te cõplectar ĩ ſcriptis meis referre par pa
ri uoluiſti. Quid aũt de me ſcripſeris: ignoro. Nã ego de te
nũõ uero minꝰ: ꝗᷓ amice & loꝗ & ſcribere cõſueui. Et qm cu/
piebã: atq; ꝑcupio: oibꝰ ſcriptis noſtris teſtatũ eẽ apud oẽs
noſtrã amicitiã: nõ ſolũ apd præſentes: ue ꝶetiã apc poſte
ros:iccirco abs te petierã: qſcũq; antea ad te dediſſẽ eplas
alijs alijſq; tꝑibꝰ: eas ire ad me curares: quo redigerẽt᷑ ĩ co
dicẽ.Ioãnes Mariꝰ fil cupit ad nos redire: ut uides: id qd
mibhi eo ẽ iucũdius:quo ſpero ipſa die admonitũ: obedieti
orẽ nobis futurũ: præſertim cũ uiderit eo me eſſe ingenio:
ut paterni iuris nihil ſim remiſſurꝰ: & id quidẽ ad liberoꝶ
utilitatẽ. Velim me facias ꝗprimũ certiorẽ: ſiqua nauis ſit
hoc tꝑe Neapolin traiectura. Nã inſtituimꝰ petere Alphõ
ſum regẽ:cuiꝰſum litteris ꝗliberaliſſime inuitatꝰ. Quare cũ
cis nomini noſtras cẽtũ Hecatoſtichas dedicarim: nã hoc
noie a cẽtenis uerſibꝰ in ſatyras ſingulas: eas appellare uo/
lui: ad illũ ꝓpedie ſũ iturꝰ: quo ipſe præſens atq; corã bhmõi
ſatyrarũ codicẽ ei dono tradã. Nec erit præterea iniucun/
dũ mihi Neapolin uiſere. Nã ex uniuerſa ſtalia ea ſolũ urbſ
quã uidemꝰa Marone noſtro nõ ignobilit᷑ laudatã: reliqua
eſt: uiſenda mihi. Itaq; nauigatiõe ꝗᷓ itinere uti mallem. Eſt
em̃ in ꝓximis æſtatis ardoribꝰ non mõ cõmodior minus ꝗᷓ
bpreuior. Ad hæc ſiqd habes de turcis poſt Amorathi obi-
tũ: ſcire cupio. Nã qui mõ redeũt ex Germania a Frederi/-
co Auguſto: aiunt expoditionẽ parare Turcum aduerſus
bungaros. Vale ex Mediola.xv.Kaſ. Martias. M.cccc. Li.
— Pbranciſcus Philelfr niforto bargigio ſal.
leronymꝰbindotꝰfact'e gener meꝰ. Huic cupio eẽ ꝗᷓ
optie me & ad cõmodũ & ad dignitatẽ. Itaq; ad pri⸗

i

pẽ
neo!
lgett
trut

(iipt

he.
lem
Ind
diol

mt

cs
mor
mu⸗

Me

luer
kan
ĩ⸗
me
la:
A
ban⸗
ſeſe
ten

—
i. cipẽ Marchionẽ ſcripſi: eumq; rogaui: ut Caſalis præturã
meo bñ ficio in hũc cõferat. Quare a te peto:ut hãcrẽ q̃di/
teta ligetiſſime & qᷓamiciſſime capeſſas: efficiaſq;:qᷓtũ in te fue/
ntint. rit:ut deſiderio huic meo ꝗcelerrime ſatiſtiat. Qck autem
nõꝗb ſcripſi de Caſalis prætura: tu ſi ꝗd meli' ſentis: ad id incum/
rni be.Hoc erit mihi tã gratũ:ꝗᷓ q gratiſſimũ oiĩm. Rogo etiã
te maiorẽ in modum: ut ꝓpediẽ mihi & ipſe reſpõdeas: &
1di rñdedũ cures a pricipe de uniuerſo negocio. Vale ex Me
En dieiano n(. 1. Rdtti Rrcc T. L Kr
gee (AErãcil. Philel. Ciccho Simonetæ ducali ſecretario ſal.
n, I. N dies magis atq; magis mibi declaras ſingularẽ be
oez niuolẽtiã tuã: quã &ſi iãpridẽ noui certiſſimis docu-
ſte mẽtis:tñ nõ eſt moleſtũ:qd eã mihi quotidie aſſiduis bñfi/
4 cCceiſjs tuis añ oculos ponas. Itaq; habeo tibi atq; ago gratias
1 imortalis: qᷓs ſi alio merito minꝰ poſſũ:fide tñ & pietate cu/
mulatiſſimas refero. Tibi igit᷑ ita ſtatue me unum eẽ:ꝗ ita
ti ſim tuꝰ: ut magis eẽ nemo poſſit. Reliquum ẽ: ut ꝗe; de me
. hũaniſſime cœpiſti: pꝑficias apc principẽ. Nõdũ.n.ſcio:qui
mihi uita traducẽda ſit: niſi liqdo cognoro:ꝗ mihi ſint ãnui
lelt pPꝓuẽtꝰ cõſtituti. Nã hoc pacto pecunias poſcere mihi etiã
hb pꝑ moleſtũ ẽ.Præterea nõ te fugit anũ iã præterire: poſtea/
rcs ꝗᷓ optimꝰ princeps noſter qc mirũ ĩ modũ optabamꝰ: huiꝰ
oe urbis potitꝰ ẽ. Quid ꝗᷓtũcũq; habuerim:noſti. Nulli bhic mi
bo⸗ hi fundi ſunt:nullæ priuatæ pecuniæ. Tm habere ſemꝑ cõ
nöt ſueui:quãti principũ uel liberalitas ul prudẽtia me fecerit.
co Familia mihiampla ẽ: & qm fortaſſe: qe; uulgo faciũt: auari
utc ciã nũꝗᷓ didici:nũmoꝶ inopia ſingularis. Quæ prædia mibi
a mediolanẽſis reſp.præmij loco dederat in aureũ duo mi/
E lia: ea ob mutatũ ciuitatis ſtatũ redierũt ad priſtinos dnos
gi Ad hæc aurei mihi ſexcẽti & ampliꝰ ex ære publico debe/
e banłt᷑. Hos ait diuꝰ Ambroſiꝰ: q publicæ mẽſæ præerat: nũꝗqᷓ
ein ſe ſolutuꝶ:niſi cogat᷑ a principe.ltaq; ipſe etiã decoxit.Re
s tenes. Vale ex Mediolano. xiiij. Cat. Martias. M. cccc. Li.
li (Franciſcus Philelfus Petro perleoni ſal.
od uel abſentia tua ab urbe Genua tibiẽ accuſan-
da uel tabellarij negligẽtia ex illarũ exẽplo littera-

rum quas ſeptimo idus nouembres ad te dedi: poteris in/

EI

— —

telligere. Videbo:q miſiſti: & amice & diligent᷑. Eaciãq;

qc? petis.. Vale ex Mediola.xiiij.Kał. Martias.M.cccc. Li.
¶Frãcil. Philel. ſal: di:pl. Ar atindi
Vod de meo negocio cũ Ciccho
Ateceris: ẽ mibi gratiſſimũ: ſed eo gratiꝰfuturũ:ſi bre
ui & ut decet: qe ꝑbumaniter Cicchus eſt pollicitꝰ: cõfice/

attenuata diuturnitate bellorũ & uictus caritudine: ut ad
tenuitatẽ accedere nibil quæat. Næc pricipis gliæ: nec lau/
di meæ conducit eſſe Philelfum aio ægro: qc taãdiu ſit ne/
ceſſe eſt: quoad egere deſierit. Nam egeſtatẽ nimiã muſæ

.

xiiij.Kal. Martias. M.cccc. Li.

abominãt᷑: qua læto eſſe nõ poſſunt. Vale ex Mediolano.

ſcriber

accepi nihil. Nã ꝗ mihi nũerati ſunt nũmi: ijs ego ꝙ æs alie/
nũ cõflarã:nõ tã diſſolui ꝗᷓ leuaui. Qauid.n.ſitieti tatalo gut

ta roris? Expecto ſingulis horis itelligere: qd de re mea ſta

tutũ firmatũq;ʒ ſit. Na hoc pacto diutius degere ſtultum ita

iudico:ut nihil dici poſſit ſtultius. Video me bumaniſſime

—

noſtro principi & caꝶ eſſe & piucũdũ oσα T SiDν111

Oν„uειρ ο%. Itaq; fac intelligã ꝓpediẽ: qd mihi faciẽdũ cen

ſeas. Vale ex Mediolano. xij. Cal. Martias. M. cccc. Li.

nciarat. At Matthias triuianꝰ ꝗ ab oppido patrio ad nos

ꝗtũ ex ijs potuit ĩtelliger:quæ ſecũ Karolũ locutũ dicit. Pu
tabã ætate alios mores attuliſſe. Sed quãtũ uidere ui deor

ino iurecõſulto.
Simoneta uerba

re ipſe perexit. Nullo em modo recte cõſultã eſt rebꝰmeis
tandiu tempus terere. Annus em̃ præterit: poſteaqᷓ opti-
mus princeps noſter huius florẽtiſſimæ reipublicæ eſt po
titus: ꝗqꝗ quanꝗᷓ munificẽtiſſimus in me eſt:ego tamẽ adhbuc
de ſtatu meo incertus ſum. Et res mea domeſtica eſt adeo

¶Francil. Philel. Gaſpari piſaureſi medico q ducaliſal-
NT ſi certo ſcio te mei & honoris & emolumẽti ſtu/

dioſiſſimũ eſſe: nolui tñ exiſtimares qm nibilad te
rè: me iccirco ĩ præſentia cõticuiſſe: qg; aureis illis nu
per acceptis ſatis rei meæ cõſultũ ſit. Ego em (ut itadixeri)

¶ Franciſ. Philelfus Andreæ alamanno ſal.
Vtabã Karolũ arretinũ rediſſſe mecũ ĩ gram. Ita em̃

oãnes arretinus eius neceſſariꝰ tuis uerbis mibi re

rediẽs iſtac iter fecit: uir & amicꝰ & ꝓ bꝰ alit᷑ ſentit de hboie

ſhei
be
lelel
matt
ſlen

np
ſezt
ſici
der
tog
rel⸗
nöt
uel
tem
ela
Uütt
ſite

W

Eth
Prin
ſer⸗
biol⸗

Püs

g igdé in nos eſt: q ſp fuit. Agat ut libet. Egois ſum: ꝗ & pacis
cL. & belli artes egregie calleo: ꝗqᷓuis pace philoſophus magis
ſ. delecter ꝗ orator bello. Sed qm dixit Carolus: ut ide mihi
eie matthias retulit: ſe inueniſſe in noſtris ſcriptis quædã quæ
ilhe ipſe nõ ꝓbet: ſi de ijs loquit᷑: quæ in eũ ſcripſimꝰ: recte ꝗdẽ
ötce⸗ nõ ꝓbat. Quis.n. ꝓbet:quæ in ſuũ dedec“ ſcripta ſint: etiã
enes ſi ea merito optimoq; iure in ſe ſcripta animaduertit? Q&
i ſi circa litteras & diſciplinã erratum putat: uellem id oſtẽ/
k⸗ deret: quo uel me uel ſeipſum doctiorẽ efficeret. Nam ck
che rogatus a Matthia ut quod inſimulabat:referret ĩ mediũ:
ceo reſpõderit Carolus ſe nõ meminiſſe: nõ potui id audiens
tad nõ ridere: præſertim cum ſeſe memoriæ imprimis laudari
H“? uelit. Hæc iccirco ad te ſcripſi: ut Caroli erga nos uolunta
e⸗ tem nõ ignorares. Neq; tu igit᷑ nec aliꝰ ꝗſꝗᷓ poſſit iure Phi-
ſe lelfum accuſare:ſi nõ infert: ſed ꝓpulſat iiuriã. Nicodemũ-
wo. aũt non poſſum non mirari: qui ut audio:nihil eorum ege⸗

rit: quæ princeps iuſſerat. Vale ex Mediola. xij. Cal. Mar-

li. tias. M.cccc. Li.
(Frã ciſcus Philelfus Nicodemo tranchedino ſal.

Emini quæ nuper cũ Nediolanũ reuertiſſes:mecũ
lnu . Age ijs locutꝰ es: quæ noſter optimꝰ princeps tibi in
. Ethruriã abeunti iuſſerat. Scio itẽ ea de re litteras rurſus a
e principe ad te datas: at Matthias triuianus familiaris no/
g ſter ac bonus plane uir cũ iſtac iter faceret repetiturꝰ Me/

1 diolanũ: locutus eſt cũ eo uiro:qui cũ omnis res a git᷑. Is ni/
1) bil abs te ait audiſſe hac de re nec principis noĩe: nec aliter
mmm prorſus.Itaq; nõ poſſum nõ mirari. Scis tibi rẽ eſſe cũ ſaty/
in ro. Vale ex Mediolano. xij. Cal. Martias. M. cccc. Li

iſ Fra. Phi, ſa. pl. di. Ciccho Simõetæ ducali ſecretario.
ſcad Go te plurimũ rogo at oro:ut re meã ſãtã dẽ expe
Aias. Nihil.n.prudęeti uiro ſtultiꝰduci puto ꝗᷓ ſibiac
. rebus ſuis neſcire cõſulere. Nec em mibi ſemꝑ pendẽdũ
dn eeſt. Ita eſſe ut ſum: neq; principi conducit: nec mihi. Vale
bine Ex Mediolano: xij. Cal: Martias. M. cccc. Li.
ns (PFranciſcus Philelfus lacobo camerinati ſal.
loe i. Llis. M. Tullij Ciceronis orõnibꝰ quas a me cõmo/
HOH dato accepiſti: ut iã cupio.ltaq; eas ueli: ꝓpediẽad
leot ne des. Nam iamdiu tuo botpitiontwſunt. QAare facito

LI

domũ repetãt. Vereor em̃ ne dñm ſint oblitæ. Qcſi tarda E
rint: extrude. Vale ex Medio. xij-Kal. martias. M. cccc. Li h
rãciſ. Philel. Blondo Flauio aplico ſecretario ſal. lim
E Audeo qck ſcribis te meas an uertiſſe Ir̃as: & ſi tuæ N
ꝗtũ uideor itelligere: utũt᷑ adhuc iceſſu teſtdineo. umi
Nõdũ em̃ aduẽtarũt. Quare uide ne fides infido illo nun/ Se⸗
cio deſideranda ſit. Qck aũt de ſtatu meo certior fieri uis: ere⸗
bic me prĩceps ſingulari beniuolẽtia ẽ cõplexꝰ: cumulatq; nul
quotidie maioribꝰ bñficijs. Hieronymꝰ gener reliquaq; fa ien
milia nr̃a bñ habet. De Strabõe nihil ẽ qc laboremꝰ. Ami/ us.
cus.n.ille eũ habere ſe ꝑpnegat.Iſtic ẽ apd Auriſpã eiuſmõi
Strabo geographus: & ut audiui: apc Cuarynũ ſiquẽ bẽre mnit
poteſ: cùmodato mitte ad me: & ad triduũ uſq; faciã qc cu ir
pis. Te noſtro principi qdiligẽtiſſime cõmẽdaui:ꝗ tũ iucũ/ n
diſſime de te audiuit: t rũ diphũaniter & ꝑbenigne. Vel/ ſep
lem qc ſcribis: uno eſſemꝰ atq; eodẽ loco: quo alt᷑ alto frui hict
S aſſidue poſſemꝰ. Nã cũ ſtudio ſilitudo: tũ cõſilio enrn
” rũ cõicatio & cõuic aſſiduuſq; uſus amicitiã maxie nõ tu/ R
etur ſolũ: ſed auget & ſuauiorè efficit. Qd te tãtiſꝑ ad agri/
culturã cõtuleris: dũ uer adoleſcere icipiat: laudo: mõ py/⸗
ri iſtæ quas inſeris: & cõſitiões uitiũ uberrimũ fructũ aliquẽ
breui ſint allaturæ. Cum Italiã tuã omi ex parte exornaris: “
fac uideã. Vale ex Mediola. iiij. Kal. Martias. M. cccc. Li. c
— (Frãciſcus Philel.ſal. di. pl. Sphortiæ ſecundo. 4R n
Ollicites nõ mõ nõ peteti mihi: ſed ne cogitãti ꝗqdẽ
te dono datuꝶ neſcio qd.Itaq; nolim te falli opiniõde “
tua:ut intelligas nibil eẽ mibi redditũ tuo nole nec itẽ alte/ eſ
riꝰ cuiuſꝗᷓ in hac diẽ. Quare facito:ne uel obliuionis accuſe i)
ris uel negligẽtiæ. Nã utrũq; crimẽ tua præclara indole eſt *“
indignũ. Vale ex Mediolano. v. idus martias. M. cccc. Li. Wü
Frãciſcus Philelfus Laurentio Gyni filio ſal. e
Vauis & phuanas litteras ad me tuas incredibili cũ
uoluptate ꝑlegi, Erãt. n. cũ ornatiſſimæ: tũ plenæ ſũ
miatdrons erga me tui. Qc; aũt florẽtiſſimæ tuæ retp. noĩe
me inuitas: ac ueluti reuocas in patriã: uix dici quæat: quã/
tam ex iſta igẽti benignitate ueſtra læticiã gaudiũq; ſuſcen-
erim. Quid em mibi uł iucũdius cõtingere uł optatiꝰpo-

tuiſſet ꝗᷓ facultatem offerri ad uos redeundi: præſertim

tardi
c Li
Ptor
nen.
onm⸗
ius⸗
un
ugt
Amd
ſmot
bere
far
i/
el⸗
fui
Otw⸗
lage
ope
lue
nari:

Ll.
de

aie
Alte,
ccule

eelk

ſich

„

no
ſee⸗
Hpo⸗
tin

—

K

cũ dignitate & cõmodo. Sunt ſane nõnullæ reſpu. in italia:
quibꝰ ꝓ ſuis de me ampliſſimis meritis debẽt plurimũ:ſed
quã magis uł'amẽ uel obſeruẽ ꝗᷓ inclytã Senẽſiũ rẽp.nulla
eſt. Nam ut honores omittam atq; emolumenta: quibꝰme
cum iſtic aderam: pulcherrime affeciſtis: uideo uos Senẽ/
ſes ea grauitate & prudentia cæteris hominibus antecel-
lere: quã & laudare oẽs &admirari debeant. Quo fit: ut
multo ante quæ futura ſint: proſpiciẽtes & conſulentes in
rem ꝗoptime: pacatiſſime ſemꝑ honorificẽtiſſimeq; uiua/
tis. Sitiſq; non tam moleſti:q̃ uenerabiles omnibus.lqq; aſ-
ſidue præſtatis: ut & boni uos ament: & mali etiam ipſinõ

—

minus uereantur ꝗᷓ metuant. Vt enim uetera omitta: quã/
ta modo cum ſapientia ꝗᷓq; moderate e medio ſuſtuliſtis

plumbini periculum. Nam cũ potentiſſimi fere omnes Ita/

liæ principatus illius puleherrimi munitiſſimiq; oppidi cu/

pidine arderent:ſoli uos eſtis inuenti: qui & illi quod iam
ſeruiebat: priſtinam libertatem peperiſtis: & uobis per-

petuum ocium confirmaſtis. Non enim ſine ueſtro non
mediocri incommodo perire Plumbinum potuiſſet. Hoc

aũt apud uos facit ciuilis concordia: ꝗᷓ ut perpetuo nõ tue-
amini ſolum: ſed indies magis atq; magis amplificetis: uos
uniuerſos ciuis ſapientiſſimos rogo atq; oro. Nemo pro/
fecto uobis obeſſe poſſit: ſi una ſemper uobiſcũ ſentiatis.
Quod uero eodem publico bumaniſſimoq; conſenſu me
ad uos tãꝗᷓ in patriam meã mihiq; cariſſimã accerſatis: ma⸗
iorem in modũ & lætor & gaudeo. Vt autem ipſe tu dul-
ciſſime Laurenti intelligas non ingrato hoĩ officiũ præſta/
ri:Xenophon filiꝰ mihi dilectiſſimus te adibit: qui meo no⸗
mine & loquet᷑ omnia:& componet. Nam ut ipſe mea eſt
caro:ita ſecum defert mentem omnẽ & animũ meũ. Tu
me præſtantiſſimis reip. principibus unice cõmẽda: atq;
amicos omnis ſaluere iube. Vale ex Mediola. pridie Ka.
(Franciſ. Philelfus Franciſos patricio ſal.
Xlitteris Xenophõtis filij liquido cognoui: quod
minime dubitabam ſingulare erga me tuã beniuo
4. Lætor aũt uæbementer: qce uetus illa de te mea me
nequaꝗ fefellit opinio.Itaq; ut intelligas me uiamoris non

—

uinci abs te: decreui omnino ad uos redire: modo æqua

id conditione fieri a me poſſit. Tuum igitur munus fuerit:
ut qc cœpiſti ſpõte: id etiã mea cauſa perficias. Xenophõ

reliqua tecum cõmentabit᷑. Ego patrẽ tuum grauiſſimũ &
optimũ uirũ bene ualere opto. Vale ex mediolano pridie

Kal. Apriles. M. cccc. Li.
CFräciſ. Philel. Antonio Michaeli eqti aurato ſal.
Audeo eqde plurimũ:qc; nõ ſolũ i rei pecuniariæ:
ſed in amicoꝶ etiã hæreditatẽ ſuccedere inſtitue-
is patri tuo clariſſimo & ſapiẽtiſſimo uiro:ꝗ cũ mi/

bi tãta familiaritas beniuolẽtiaq; fuit: ut maior cuiꝗᷓ eẽ poſ-/

ſet cã nemine. Nam filius Kenophon litteris mihi ſignifi/
cauit: quãto ſtudio ac fide operã das: ut me coram ꝑpetuo
uti atq; frui poſſis: imitatuſq; humaniſſimũ patris ingeniũ

æque me diligis: atq; ille conſueuit. Itaq; tibi gratias hbabeo
maximas. Vtaũt intelligas me tibiin amore nulla ex parte

cedere: Xenophon filius ꝗᷓ ego decreuerim ire in ſenten-

tiam tuam:tibi coram exponet. Vale ex Mediolano pri-

die Kal. Apriles. M. cccc. Li.
ranciſcus Philelfus Bernardo Iuſtiniano ſal.

Votiens accipio tuas litteras:totiẽs Leonardũ me

mutuo & audire & alloqui. Quæ quidem res cum ſummã
mibi afferat uoluptatem: facile debes intelligere: qᷓ mibi
moleſtum ſit: cum etiam bis & iterum inuitatus interdum
nihil reſpondes. Ad reſurrectionem chriſtianam id quod

hortaris: te uiſere inſtitui:modo id mihi facere liceat per

principem. Quare quod facto fuerit opus coram una cõ/⸗

mentabimur. Vale ex Mediolano pridie Kalẽ. Apriles.

M.cccc.Li.

auratodal.
Electarunt me profecto litteræ tuæ in maiorem

ſed certiſſimæ teſtes amoris illius mirifici erga me tui: que

iam tot ãnos dilucidius luce perſpexi.ltaq; habeo tibi gra/

um patrẽ tuũ uel potiꝰ noſtrũ clariſſimũ & præſtãa/
Wti ſapientia uirum uideor coram aſpicere: eundẽq;

Franciſcus Philelfus Aenico daualo equiti

modum. Frant enim non ſolũ ſcriptæ diſertiſſimæ:

tias immortalis: quod non modo ipſe me ſingulari beni⸗/
uolentia complecteris: ſed omni ope atq; opera niteris: ef/
ficiſq; ut iſti quoq; ſplendidiſſimo regum lumini ac ſy deri
Alphonſo regi munere tuo ſim cariſſimus. Nam quod tã
perhumaniter tanq; perbenigne me inuitet: ad ſe ut eam:
non obſcure oſtendit: quã de me ſibi opinionem feceris.
At cauendum eſt mi Aenice:ne tantum mea ca uſa honus
ſuſcipias:ut id ſuſtinere tueriq; nõ poſſis. Facit enim perſæ
pe amor: ut quæ in amicis uel minima ſunt ſimulacra uir/
tutis: uel maxima uideantur. Quare moderate omnia de
amico & prædicanda ſunt & ſentiẽda. Nam neq; temere
nec inepte amorem cæcum finxit antiquitas. Fallit enim
hominum iudicia: quippe qui quod ineſſe in amico optat:
id quaſi inſit: tum palam prædicare: tum audacter recipe/
reè cuiq; nõ ueretur. Sed utcunq; de me res habet: ne igno
res te homini non ingrato beneficium præſtitiſſe: ſi mihi

per meum bumaniſſimũ principem licuerit: corã tibi oſtẽ/

dam breui nihil eſſe apud me antiquius beniuolentia tua.
Tu me interim diuo Alphonſo cõmendato. Vale Ex Me

diolano. v. Cal.Iunias. M. cccc. Li.

ffoſopho medicoq; ſal.
Am menſes prope duo præteriere: poſteaꝗᷓ nullæ
ibi tuæ litteræ ſũt redditæ. Itaq; ſum miratꝰ & tuũ

& Bernardi luſtinianiſilẽtii.. Si mibi quicꝗᷓ facturs qᷣ gau⸗

deam maxime: cura: ut ꝓ pediẽ litteras tuas qlongiſſimas
lectitem. Vale Ex Mediolano. v. CalIunias. M. cccc. Li.
(Franciſcus Philelfus Xenophonti filio ſal.
Vod Senenſes reditũ ad ſe meum uæbemẽter cu⸗
piunt: gaudeo. Omniũ primũ tibi uidẽdũ eſt: quã/
ti faciant meũ reditũ: ut intelligas me nulla condi-
tione Senam repetiturum: niſi duꝑlo maius mihi ſalarium
eo conſtituernit: quod antea præſtitiſſent. Vale Ex Me/
diolano.iiij. Cał.lunias. M. cccc. Li. M
[PFranciſcus Philelfus Aenico dauolo equiti
aurato ſalutem.

Vantam mihi uoluptatẽ attulerit tua illa ꝑgrauis

diſertiſſimaq; epiſtola: quã nudiuſquartꝰ a te acce/
— pi: & ſi debes alijs litteris meis intellexiſſe: tñ quia d
fit interdum:ut litteræ nõ reddant᷑: iccirco eadem rurſum Aſech
ab me ſigniłicatũ iri exiſtimaui. Quanti ego ſemꝑ fecerim kerh
beniuoletiã tuã: iã totos ãnos duodeci cognoſti. Itaq; ama R
bã te atqʒ colebã plurimũ ſolo egregiæ uirtutis tuæ ĩteruẽ/
tu. Aliud beneficiũ interceſſerat: nibil. Nunc autem cũ ui /
deo: quanta me benignitate proſequeris: potes facile con/ dad
iectare: quãtus cumulus acceſſerit ad obſeruantiam ergg auunt
te meã: nibil eſt profecto: quod magis cupiam ꝗᷓ id præſta/ ſdhao⸗
re: ut qᷓdilucidiſſime perſpicias me unũ eſſe ſemperq; futu ln
rum quo de uno ea tibi poſſis omnia polliceri:quæ de gra⸗ toe
tiſſimo & obſeruantiſſimo homine expectari conueniat. md
Aduentũ autem meum ad Alpbonſum regem maturabo en
ſimul atq; librarius ſatyrarũ codicẽ quem cœpit excripſe- Kae,
. rit. Tu me interim & regi cõmenda & tibi. Vale ex Medi/ t
olano.iij. Kaliunias. M.cccc. Li. . U
VPFPranciſcus Philelfus Nicolao Cebæ ſal. tb
NAudo diligentiam tuam: qui fugitiua noſtra illa cõ HWH
uiuia reuocaris ad dominũ. Reliquũ ẽ ut ea domũ “
lrepetere ꝓpediẽ cures. Verũ id tuto ac ſedulo lo- WH
annes Mariꝰfiliꝰ inſtituit ad nos redire. Itaq; rogo te maio e
rem in modũ:quo id cõmode filiꝰ facere poſſit: cures meo Ie
nomine apud urbis præfectum grauiſſimum & humaniſſi e⸗
mum uirũ Nicolaum frægoſum mei: ut noſti iuſtis de cau⸗- S

ſis amantiſſimum: ut publicæ fidei litteræ ad illum dentur:
quibus ei cum uxore & filijs ac rebus & cum ſocijs ſex ꝗtu
tiſſime facere iter liceat per Genuenſium locos:ſeu Sago⸗
na iter ſit habiturus ſiue quacũq; decreuerit. Nolim enim
uoniã uerſatus eſt in eorũ oppidis: quos ueſtra reſp. du/
cit in hoſtibus: quicꝗᷓ ei manare inde poſſet incõmodi.Lit/ —R
teræ aut mitten dæ ſune opera tua milleſimum ꝗociſſime: J
quod ut facias: t e etiam atq; etiã rogo. Vale ex Mediola/ A
no.vi.idus iunias. M.cccc. LDi. “õ
ranciſcus Philelfus Aenico dauolo
equiti aurato ſalutem.

Mand Oepit Mediolani adeo peſtilẽtia incrudeſcere: ut ð
ce, nõ poſſim mihi nõ metuere. Itaq; nihil eſt:qcd omit
ſi tam ad parandum iter ad te: modo librarius nõ me fallat:
Nun ad ſecũdũ uſq; menſem aut paulo amplius te uidebo. Va/
kin le ex Mediolano.iij. idus iunias. M. cccc. Li.
Suni 8 ranciſcus Philelfus Andreæ alamanno ſal.
Eſternis litteris tuis quas mihi reddidit frater tuus:

erue, 1
Cä .

qui Mediolani quæſtorem gerit: eo ſum magis dele

eco⸗ Ratꝰ:quo minꝰ iam expectatæ ſe mihi ꝗᷓ ſuauiſſime obtule/
elg runt. Nam cũ tãdiu diſtuliſſes officiũ tuum: putabã tibi iu/
lyH⸗ ſto aliquo impedimẽto non licere: quod uelles. Itaq; in eã
nu plane ſentẽtiãa eram adductus: ut crederem te nihil omni/
no reſponſurũ. Verũ tu elephãtorũ more eo conceptum
partũ diutius ferre animo uoluiſti: quo cũ extuliſſes in lu/
50 ceem: foret is diuturnior. Fuit epiſtola tua non diſerta ſolũ:
, ſed erudita & docta. Nam quod nuſꝗᷓ totũ de philoſopho/
⅓ krum diſciplinis apud unũ aliquẽ inuenias: non græcũ: non

latinũ: non gentũem:non chriſtianũ philoſophum:id non
tibi modo:ſed omnibus quoq; mediocriter eruditis notiſ/

ho ſimũ prædices: & id quidẽ contra ſocratis inſtitutũ:qui ſci/
mi re ſe nihil diceret: facile declaras u'magnitudin?: uel fidu,
mceiam fœcundiſſimi ingenij tui: qui etiam quæ maxima ſũt ,
1io de uirtute ac fœlicitate: minima iudices. Defeſio uero tua .
o BSſi eſt acuta & perſubtilis: una mihi ratiõe ꝓbat᷑ magis:qꝙ
Gi te antea non ſerio:ſed ioco ad me ſcripſiſſe profiteris.Mi/
, ror autem ſi ioco locutus es: quid me ſerio tibi reſpõdiſſe
t arbitreris. Quare uelim ita uerba mea interpᷣteris: ut mi/
jen hi tua cupis interpretãda. Nam ut inquit ille: Dauus ſum:
non ædippus. Vale & œconomica mitte ex Mediolano.
n iij.idus iunias.M.ccccc. Li.
u . Gtancleus Pbilelchs Mariano ſacerdoti ſal.
it Vid in cauſa fuerit: ut poſteaꝗᷓ hinc abiſſti: nihit de
ne: bis reſpõderis: quæ tuæ fidei amicitia noſtra man
4 daram: non prius intelligam: ꝗᷓ ipſe tu me feceris tuis htte/

ris certiorem. Quare ſi me nunc quoqʒ diligis: ut antea cõ-
ſueuiſti: te peto:ne me longius teneas deliderio tuarum

t

literarum. Vale ex Mediola. pridie idus Iunias. M. cccc. Li
— Frãciſcus Pbilelfus Antonio panbormitæ ſal.
Ilqua in re Kenophõti filio fuerit opus tua oꝑa:ſcio
te nibil eoꝶ prætermiſſuꝶ oim: quæ mea intereſſe

Cognoris. Quis em eſt cui ꝗꝙᷓ tibi carior eſſe debeã? Nã ego

te 85 ſecus diligo amoq; ex animo ac fratrẽ: id qc tibi niſi
ex omni parte eſt cognitũ:quid eſſe cognitũ poſſit:nõ in⸗
telligo. Vale cũ pudiciſſima uxore tua pulcherrimaq; fili⸗
vla Ex Mediolano pridie idus iunias. M. cccc. Li.
ranciſcus Philelfus Aenico daualo egti aurato ſal.
Enophon filiꝰad te uenit: ex quo mẽtẽ meã oẽm in/
telliges. Quare ꝗqcꝗd tibi noie meo expoſuerit: ita

accipe:ãc ſi me corã loquẽtẽ audires. Verba em̃ filij patris

ſunt oĩa. Itaq; me totũ in Xenophonte apud te eſſe exiſti⸗/

mato. Te aũt rogo: ut idem in me ſis: qui fuiſti ſpꝑ:hoc eſt &

facilis & humanus: & quãtũ ad regẽ attinet: pbenignꝰ. Re-
liqua ex ipſo Xenophonte cognoſces. Vale ex Mediola-
no pridie idus iunias. M. cccc. Li.
— EFranciſcus Philelfus ſal. di. pl. Frãciſco barbaro.
q WWVærenti mihi litteras ad te dare: quas lectur libent
fFPFores: nullum ſane cõſentaneum muſis occurrebat
argumẽétum. Nam quid aliud Philelfusdi gnius ſcribat ad
barbarum ꝗᷓ de bhumanitatis ſtudijs? Ad bæc ſcilicet apud
nos ſordent. De rebus uero bellicis: quas uideo quotidie
impendere ardentioris: nõ eſt mei muneris quicꝗ obſtre⸗
pere. Quod autem acceperim te ex pedibus laborare:nõ

poteſt mibi pro noſtra ſumma beniuolentia: non eſſe per/

moleſtum. Es enim indignus: qui quicꝗᷓ patiaris quod no-
lis: præſertim cum ſis uita continentiſſima: ni fortaſſis iſte
ſit morbus ab uſqʒ maioribus tuis bæreditarius. Nam po⸗
dagra ut Hippocratis ſententia eſt: fit ex eo ſanguine:quẽ
bilis ac pituita corruperit: & id quidem in uenis gracilli⸗
mis: quibus corpus ât perneceſſarijs: carere nullo pacto
poteſt. At ipſe tu nulli es bili obnoxius: qui unus omnium

ſis moderatiſſimis moribꝰ: ſed ne pituitæ quidem: qui nul-

la ſis nec ĩgenij nec corꝑis craſſitudine. Quare cum iſtiuſ⸗

moe
tem

IXX

ccli modi offenſio a parẽtibꝰ in te inſil: fer æquo aio bæredita/

tem. Vale ex Mediolano pridie idus iunias. M. cccc. Li.
Neſet Franciſcus Philelfus Petro thomaſio philo/
erelſe ſe. . ſopho medicoq; ſal. ⸗ .
ſegn Biinis litteris tuis alteras accepi: quas idibus aprilibꝰ
tind ad me dediſti. Nam priores quas meminiſti: ex Va/
ö rone nondum redditæ mibi ſunt. Vix autem dici quæat:
gtl quãta in his legendis uoluptate p erfuſus ſum. Videre em̃
te coram atqʒ tecum loqui mihi ſum uiſus. Nam quamꝗᷓ *
S ſciebam me ex animo tuo minime excidiſſe: nõ poteram
i tamen non ſubdubitare: ne quid tibi quod nollem: accidiſ .
W ſet. Nunc uero & bac me ſuſpitione opportune liberaſti:
& quid in cauſa fuerit ſilẽtij tui: oſtendiſti. Nam quod ego
ſi, ad Alphonſum regẽ non ierim: ut ſcripſeram:principis in-
1 bibitio effecit. Cuius iuſſis me parere neceſſe eſt uel inui/
de⸗ tum: quanꝗᷓ nibil eſt: quo d nolim quoad bũc uelle ſentio-
lu Abfui autem Mediolani: Cræmone primum: deinde Ti⸗
cini tãdiu agens: quo ad Mediolani peſtilentia deſeruerit.
o Peto autem abs te: ut poſteaꝗᷓ ſuperiores litteræ tuæ acdl
dl me non peruenerunt: ite me ſi tibi uiſum fuerit: cur autẽ
ben minus uideatur? Nihil enim fruſtra ad me ſcribere unqͥ ſo
l les: iterum me inquam: de ijs omnibus certiorem facias:
4 quæ antea ex tua & Bernardi iuſtiniani ſententia ſignifi-
dud cas te ſcripſiſſe. Ego res italicas uerſu heroico ſum aggreſ/
idie ſus: præſertim eas quæ Sphortianæ laudis interſunt. Itaq;
kre, poeſeos huius inſcriptio eſt Spbortias. In libros uigintiꝗᷓt/
E tuor uniuerſa materia diſtributa eſt. Ita enim mihi ſcriben
epen dum occurrit: ni dies ſententiam mutarit. Primũ librũ ab-
Ano⸗ Aſoluimus. Nunc ſecundum elucubramus. Quæram exte
lte aliqua ad ueritatis argumentum: ſi tibi id facere hcuerit.
po/ Nolim enim errore duci: quod faciat: oportet: qui ramo/
gae ribus credit. Audio barbarum in podagram incidiſſe: id
quod doleo uæbementer. At proderit fortaſſis ad redeũ-
cH dum cum muſis in gratiã. Vale ex Mediolano pridie idus
Nun Iunias.M.cccc. Li. ”JMÿMM
Nranciſcus Philelfus Saxolo patrenſi ſal.

L

=

aciturnitas tibi moleſta eſſet: reſpõdi ad ea paucis:
quæ petieras. Cercopes duo fuere: quorũ nomia Aeſchi/
nes Sardianus in iambis ſcripſiſſe traditus. Nam alter An/

mendiciſq; extitiſſe apud Aeſchinem athenienſem in le-

orum gratia in eas inſulas traieciſſe narrat: quæ a ſimiorũ
nomine qui 10nXO' pitheci appellantur: uocatæ ſũt pi-
thecinæ.x cρω † cercops præterea & iocoſũ ſignifſicat:
& eſt eorum ſimiorũ ſpecies:quibꝰ caudæ ſunt longiores.
Quod autẽ petis idem ne ſignificet òραπ α οια i

a uolo ſignificat. Sed ſi ſcribat᷑ cum I0i06α S& ſignificat
potes:id quod ex uſu legendi nõ obſcure aiaduertes. De
anno aũt proſcænio apud Plautũ: textus ille corrupt“ eſt.
Nannio enim ſcribi oportet.Fuit aũt Nanniũ illuſtris me/
retrix: quã & byperides contra Patrocleum: & Apollodo
rus in ijs quæ ſcripſit de meretricibus: τα boc eſt caprã:
ut ſcis: nominatã ſcribunt: ea ſcilicet rõne:qd tabernarium
quendã Tallum noie: id quod uirgultũ ſignificat: exede-/
ret. Virgultis em̃ capræ plurimũ delectãtur. Antiphanes

uum dicit uocatà eſſe cognomine ꝓſcænium: qm extrinſe/
cus formoſiſſima uideret᷑ inſtar ꝓſcæniorũ theatraliũ. Re
cte igit᷑ Plautus uituperatoribꝰoccurrẽs oſtẽdit ſe primũ
nõ eſſe:qui tragoœdiã admiſcuerit comodiæ: cum in Nan
nio proſcænio idem antea fuerit factitatum ab alio poeta:
qſqs tãdẽ ille fuerit ut patet ex ipſis uerbis: quæ tangunt᷑ ĩ
textu. Qui uero ille fuiſſet: certi habeo nihil. Vaticinari ãt
nolim. Vale ex Mediolano pridie idus iunias.⸗M. cccc. Li
Franciſcus Philelfus ſal. di. pl. Nicolao arcimboldo
ducaliſenatori as iureconſulto. —
tibi uiro integerrimo: & eruditiſſimo homini:& cũ
rerũ meaꝶ oĩm:tũ meijpſiꝰ imprimis ſtudioſo grati
a: quæ præſtari a me quæant: ſim plane ingratꝰ. Fa-

ficer o

Vanꝗᷓ hoc tẽpore mihi ocij nihil erat: ne tamẽ mea

dulus dictus eſt: alter Atlantur. Hos autem deceptores

gatione patet: quos etiam Anaxagoras uenãdorum ſimi/

certe nequaꝗ idem. Nã quod ſcribitur ſine Igoio&ροα1: uit

uero iunior in ijs: quæ de meretricibꝰ religꝗt ſcripta: Nanni

t

me⸗
lcis:
chi⸗
An,
Nes
ale,
ln⸗
Bori

an
1a:

ciam igit᷑: quod tantopere efſflagitas:& id quidem nõ libẽ/
ter minus:ꝗᷓ diligenter. Cæterũ noſti occupationes meas:
quibus ſi uolũtatẽ meã cõparaueris: haud me cunctatiõis
accuſabis. Studebo tamen:annitarq; manibus ac pedibus
ut aiunt:ut diligẽtia oẽm uperet neceſſitatẽ. Vale Medi/
aui ex ædibus noſtris idibus Iunijs. M. cccc. Li.
Eranciſcus Philelfus Donato actiolo ſal.
Ccepi eſſe apud uos quoſdã priſcos de arte grãma/
tica libros: quorũ uelim nomina ad me ſcribas. Nam
quibus hoc tem pore in publicis ludis græci utuntur libris:
pleni ſunt ineptiarũ:ac plane tales: ut ad dediſcendũ ſint:
qᷓ ad diſcẽdum longe magis accõmodati. Tu fac:quod pe/
to:ac Vale ex Mediolano idibus Iunijs. M. cccc. Li.
ranciſcus Philelfus Catoni Sacco equiti aura-
oac iureconſulto ſalutem. S

/lunt te mi Cato factum auariuſculũ: quod plurimũ

miror.Nam cui parcis pecunias tuas: qui libros ne
gigneres: uxorẽ mathuſalem tibi matrimonio iun⸗/

xiſti? Fratrine? At ille eſt longe te ſtultior: qui a tuo cõſpe/
ctu nõ ſecus fugit:ꝗᷓ ſi baſiliſcum intueretur. Num te poda/

gra iccico in auariciam agit: quod metuas fore: ne ſi leges
docere & ius ciuile cogaris deſerere:ad pauperiem priſti/
nam redigare: quaſi tibi non propterea iunxeris locuple-
tem anum uxorem: quod nũmos liberis prætuleris. Viue
igitur ut cõſueſti:liberaliter: neq; tibi pauperies metui ſit.
Nallus enim uæbementior dolor uacat febre: quæ una te
breui:ni ſapias:omni exuet cura. Vale ex Mediolano idi/
bus iunijs.M.cccc. Li. ”JJU—ð
GPranciſ cus Philelfus Andreæ alamanno ſal.
Emetrius ſguropulus iſtac iter facturꝰ in urbe Ro/
mam: petiſt a me:ut ſe tibi ꝑ litteras cõmẽdarem.
Quod mihi tam facile eſt: ꝗqᷓ qd facillimum. Modo
intelligas eum eſſe Demetrium: quj cum grauitate ac ue-
ro nibi habuerit cõmune unꝗᷓ. Ex bratto nõ inepto:quã/
tum ad formã litterarũ attinet:uult uideri philoſophus:id
quod ex ornatu capitis longioreq; pallio tibi facile fuerit
H t iij

LE

„

ſudicare. Nam neq; uitæ inſtitutis nec; doctrina ulla phi-

loſophi quicꝗᷓ ſapit. Verum lingua eſt & celeri & expedii-

ta & ſuaui: ut græcorum nemini cedat. VYoce quoq; & cla⸗
ra & ſonora. Rem omnem tenes. Ita tibi omnem cõmen/
do:ut illi adſis: & tecum habites. Vale ex Mediolano idi⸗
bus iunijs. M. cccc. Li.

C rã ciſcus Philelfus ſal pl. di. Benedicto nurſi-

no philoſopho ac medico ducali.
On eſſe poſſum ſine permagna ſollicitudine animi
Aac modeſtia ob bunc peſtilentiæ morbum: quo uni⸗
uerſa eòrrepta ciuitas in aſſiduis innumerabilibuſq; fune-
ribus & dies couſumit & noctis. Neq; ſatis ſcio:quid conſi⸗
lij capiam. Nam ſine liberis uniuerſaq; familia hinc dece/⸗
dere & inbumanum ſit & dedecoroſum omnino. Diutius
uero uerfari inter tot ac tantos ineuitabilium ſagittarum

ictus eſt hominis non minus diſſoluti:ꝗᷓ inſipientis planeq;

inſani. Præterea & quo ſim profecturus: & quo pacto: qui
& pecunijs caream: & ab omni fortaſſis urbe metu con⸗
tagionis excludar? Peto igitur a te mi Benedicte: ut tuis

.

idibus Iunijs. M. cccc. Li. =JZMM
(Franciſcus Philelfus Angelo reatino iureconſulto ſal.
Tprinceps abeſt Mediolano: & peſtifer bic mor⸗
bus incrudeſcit indies magis atq; magis. Nec mihi
integrum eſt: maneam ne: an abeam: ita ſum & animo per/
turbato: & conſilij egens: in tanta præſertim rerum mea-
rum omnium difficultate & inopia. Accedit item ad ma⸗
lum:quod edicto principis cautum audio: ne quis Medio/⸗
lano decedẽs in loca alia admittatur eius ditioni ſubiecta.

me prudentiſſimis conſilijs adiuues. Vale ex Mediolano.

⸗ 2 ,ͤ . ₰ℳ „
Rogo te maiorem in modum: mihi faciunda ut ꝗprimum

conſulas. Vale ex Mediolano idibus Iunijs. M. ccec. Li.
Franciſcus Philelfus ſal. di.plu. Ciccho Simonetæ.
Eus ijs uel mortuis ſit iratus: qui primi auro & argẽ/
to precium ſtatuerunt ꝛut qui caret alterutro:inuti⸗

diſſe. Quanto uerſor in periculo atq; diſcrimine inter hææ

„

lis (ut ita dixerim)babeatur. Quod nunc mihi uideo acci⸗

—

ln

—

pho
edi⸗
che/
men⸗

ich/
t⸗

nimi
uni
ne⸗

nſ⸗

peſtũentiæ iacula: tute uel reticente me animaduertis. St
mibi adeſſent pecuniæ: permultos haberem fautores &
ſalutis & dignitatis meæ. Sed quoniam illis careo: præter
te unum uirum optimum & hominum mihi amiciſſimum
cæteri omnes: alij negligunt: alij contemnunt. Nec tamen
tibi perſuadeas: uolo me frangi animo: aut aliud quicꝗᷓ bu
milius de me ſapere. Quin eorum potius miſereor: qui
in hominis figura uitam pecudis repræſentant. Velim ta⸗
men pro noſtra amicitia: mihi conſulas: quæ ſit tua de re⸗
bus meis ſententia. Nam nec diutius mihi agere licet Me/
diolani propter inualeſcentem indies magis atq; incrude/
ſcentem peſtilentiæ uim & efferatam rabiem: nec alio ſe⸗-
cedere indigenti pecuniarum. Litteræ enim ducales nibil
omnino mibhi profuerunt apud hos ædiles: boc eſt pro⸗
uentuũ ducalium magiſtros: quos uocant. Ni metuerem
fore:ut offendam principis uoluntatẽ: abirem extra banc
Galliam ciſalpinam tutioris in locos. Vale & principem
bortare ut meminerit mei. Ex Mediolano idibus Iunijs.
Mcccc.NDIill. M
Orranciſcus Philelfus lacobo bracello & Gotthardo ſal.
Enophon filius: qui haſce litteras uobis reddidit:
Corã exponet: qua mihi in re ueſtra oꝑa opus ſit. Nõ
autem ſum ignarus gratiſſimum uobis eſſe me ueſtra ope
ra uti uelle:præſertim in re litteraria. Nam loannes Mariꝰ
filius cupit ire ad me: quod ut commodius poſſit & tutius
facere: iccirco publicæ fidei litteras petit: quoniam in eo/
rum oppidis eſt uerſatus iã mẽſes duos: quos ueſtra reſp.
ducit in hoſtibus. Reliqua ex ipſo Xenophonte cogno/
ſcetis. Valete ex Mediolano idibus Iunijs.M. cccc. Li.
Franciſcus Philelfas Nicolao Cebæ ſal. plu. dꝛ.
Eſpõdi nudiuſtertius tuis litteris. Itaq; in præſentia
Apreuitate ſum uſus: præſertim quod Xeuophon fi
lus iſtuc iret:qui tecum meo nomiae uerba facturus eſſet.
Venit enim ut loannem Marium fratrem comitetur Me⸗
diolanum: huic uelim: mea illa conuiuia ad me des. Vale
exX Mediolano idibus Iunijs. M. cccc. Li.

LI
nnqe‚Vto audiuiſſe te in ſtituiſſe Ioꝛnnem Mariũ filiãũ ad
Inos reditũ facere. Quare petijt per litteras: ut Xe/
nophonta Genuã qua iter facturus eſt: ꝗprimũ mitterem:
quo ſe comitetur Mediolanũ. Reliqua Kenophon ipſe fi-
lius meis uerbis tibi coram narrabit. Ego Arrhianũ uæbe⸗
ment᷑ cupio.Vale ex Medio.idibus iunijs.M.cccc. Li.
ranciſcus Philelfus Petro Thomaſio phi/
loſopho ac medico ſalutem.
Vm cæteris in rebus me tuæ proximæ litteræ pluri
mũ delectarunt: tum eo me non mediocriter ꝑtur/
barunt: quod publicæ fidei litteras ſignificabas iã ſupra ſe/

cundum menſem miſſas ad me a Bernardo luſtiniano ui-
ro patricio & mibi amiciſſimo. Fatebor tibi ingenue: quæ

ante fuit opinio mea.Inſtitueram: ut ſcis: ad reſurrectionẽ
chriſtianam ire ad uos.ltaq; me pararam: quotidie litteras
ueſtras auidiſſime expectans. Sed ubi aduenit conſtituta
dies: nec ego ex te: nec ex alio quoq; amicorum uideo ꝗcꝗᷓ
epiſtolarum: cœpi mecum uæbementer ſtomachari atq;
iraſci mihimet:qui omnino fruſtra amarem. ltaq; decreue
ram nihil poſthac amplius ad uos ſcribere. Sicq; diſtuli cõ/
pluſculum temporis: ut noſti: deinde cũ refrixiſſet excan/
deſcentia: & amicitiæ uis rurſus cõcaluiſſet: non potui me
continere: quin aliquid tecum obſtreperem. Nuncre quã
ſcribis: diligenter cõſiderata: quid iudicaturus ſim:neſcio.
Vnum aũt cupio: ut me facias ꝗᷓprimũ certiorem: quinam
ille fuerit cui Bernardus litteras ad me dedit. Reliquũ eſt:
ut aliæ parentur publicæ fidei litteræ: quibus tẽpus duoꝶe
menſium ſit præfixũ: atq; incipiat ad. xvij. Kal. Septẽbres.
Ad id enim tẽporis inſtitui proculdubio uos uiſere: id qce
me tuto facturum uolo:at nolim: mibi obeſſe poſſit: quod
iandiu in his ſum: quibus cũ tam dura bella geſſiſtis. Sum
autem iturus ad Alphonſum regem. Quare diuertam ex
eo ad uos itinere. Valaex Mediolano. x. Kalen. iulias. M.
cccc.Li.
Franciſcus Philelfus Aenico Daualo ſal plu. die
Vm certior fac a Gabriele mirabili:q modo iſtinc

Mee
Crch
noul
pute
mira
ſſe⸗
aut
Si⸗
c

di⸗

— – —

eeee

—

Mediolanũ orator redijt dediſſe te ſibi alias ad me litteras
circiter Kal februarias: quas ego uidi nuſꝗᷓ. Ne aliæ omni/
no ullæ ex te mihi redditæ ſunt litteræ: præter eas quas ex
puteolis ad. xvij. Kalen. maias ad me dediſti. Itaq; nibil tibi
mirãdũ eſt:ſi nullũ a me reſponſum ac cepiſti. Nã ꝗd ſcri/
pſeras:ſcire non potui.Ad proximas autem reſpõdi. Nũc
autẽ babeo noui nihil. Satyrarũ codex aſſidue excribitur.
Si prius nequiuero:ad auguſtũ ſaltem teromnino ad uos
capiam. Ante id temporis nullo pacto licet. Vale ex Me-
diolano.x. Kaſñ.iulias. M.cccc. Li.
Franciſcus Philelfus Bartholomæo parmẽ
ſi equiti aurato ſalutem. —
Am mihi beniuolentiam ad Aprilem oſtendiſti: ut
Nuidear mihi de te poſſe omnia polliceri. Quare cũ
princêps noſter pecunias mihi in præſentia in dandas de/
creuiſſet: Nenophonta filium ad te miſi: quem ut qprimũ
expediri cures: te etiam atq; etiã rogo. Erit hoc mibi tam
gratũ qᷓ quod omnium maxime. Noui modeſtiam & bhu/
manitatem tuam. Scio moleſte te laturum: ſi pluribus uer-
bis abs te petam: quod tua ſpõte facturus ſis. Vale ex Me/
diolano.iiij. Cal.iulias.M.cccc. Li.
N ranciſcus Philelfus Catoni Sacco iuriſconſul-
to & equiti aurato ſalutem. J”
AVenophon filiꝰ coram tibi exponet:quid fieri abs
tte uelim. Tu autem facies: ſcio: quod ſemper con/
ſueſti:& amice & recte. Ego ad auguſtum ſum ad Alphon
ſum regem iter facturus ab eodem ſcilicet inuitatus. Keli/
qua exipſo Xenophonte cognoſces. Vale ex Mediola/
no.iiij. Calen.iulias.M.cccc. Li. H
¶ Franciſcus Philelfus Aenico daualo equiti aurato ſa.
Vod modo. x. Cal iulias ad te ſeripſüpie ad uos iter
capiam ad proximũ ſextilem. Interea uero tempo-
ris ſatyrarum codex quem regi dono daturus ſum: lucu/
lentiſſime exaratur. Tu uelim operam des: ut regiæ fami/
liaritatis litteræ quarum comitatu inter proficiſcendum
utar: qprimũ eantad me. Audio iſtic eſſe Venetorũ ora/

4
1

5 — W
2 1

torem: cuiꝰ tu hac in re opera uti potetis: ea ſcilicet: ut iſti/
uſmodi litteras ad egregium medicum Petrum Thoma⸗
ſium qui Ven etijs agit: & mihi eſt familiariſſim us: ꝗqᷓ diligẽ/

tiſſime ꝑferen das curet. Is em eſt a me iã cõmonefactas:
ut eas litteras cum primũ acceperit: mittat ad me. Tu me
mnterea diuo Alphonſo tibiq; cõmenda. Vale ex Medio-
lano Pridie Kaleni ulias. M. cccc. Li.

OFranciſcus Philelfus Ciccho Simonetæ al. di. plau.
Ernis litteris meis eſſe debes certior fact: me neq

tVPapiæ: neq; Mediolani rem pecuniariã quã decre
Auit princeps: conſequi potuiſſe. Nam & Papienſes
& Mechelaneſes magiſtratus nullas ſibi pecunias eſſe re-

ſponderunt.ld autẽ quanto mihi incõmodo ſit: uel me re⸗

ticente cognoſcis.Itaq; tuæ erit hũanitatis ita ad hos Me-
diolanenſes ſcribere: ut intelligãt ſe ſua falli oportere opi/
nione:qui uolunt ſe plus poſſe ꝗᷓ principem. Vale ex Me-⸗
diolano pridie Kalen.iulias. M. cccc. Li. “
N(EFranciſcus Philelfus Petro Thomaſio medica ſaldi.
Am quartũ ad te ſcripſeram: poſteaꝗᷓ nullæ mibi
redditæ ſunt litteræ tuæ. Poſtea uero nibil accidit:
qch tua intereſſe arbitrarer præter incredibile deſi/
derium med uiſendi tui: quod indies magis magiſq; auge/
ſcit.Hoc autẽ me leuare tui eſt ofticij. Vale ex Mediola-

no.xyv. Kalen. Auguſtas. M. cccc. Li.
(Frãcilcus Philelfus Aenico daualo equiti aurato ſal.
d Ppropinquat iam auguſtus: quod ad tempus me

„– Aex feſtinat ad calcem. Ego litteras regias: quibus
e antea ad te ſcripſi:uæbementer expecto. Vale ex Me-
diolano. xv. Kalen. auguſtas. M. cccc. Dii.
NAranciſcus Philelfus Petro perleoni ſal.

aliquẽ inuenirem. Nemo hic eſt in præſentia: qui
NJiſtiuſmodi prouinciam uelit. Nec tamen dubito fo
re:ut cum melius res hic habuerint:non ſe aliquis offerat:
luem ad te mittam. Interim cura: ut ualeas cum ſponſa: &

W☛ d uos uenturum antea ſcripſeram. Satyrarũ co-

Væſiui diligenter:ut tibi quem cupis laboris ſociũy

K
ad me Arrhianũ biſtoricũ qᷓprimũ des. Ad bæc uelim di/
cas Nicolao cebæ bomini amiciſſimo uerbis meis: ut cu/
ret: ſi me amat: mea ad me conuiuia propediem dare. Cu⸗
pio enim illa mecum ferre in boc meo ad Alphonſum re/
gem itinere. Si alius fidus nuncius non occurrerit: ſaltem
tabellarius mercatorũ deeſſe non poſſit: cui quicquid nũ/
morum promiſerit: ipſe libenter diſſoluam. Vale ex Me,
diolano. v. Kalen. auguſtas. M. cccc. Li. JðMU
Franciſcus Philelfus Petro T bomaſio medico ſal.
On poſſum non ſubdubitare factũ eſſe: ut tot quas
ad te dedi litteras: interceptæ ſint: quandoquidẽ
iam ſextum ſcripſerim poſteaꝗᷓ nulla mibi omnino
uel perbreuis epiſtola tua reddita eſt. Deus intercepto/
ribus malefaciat: qui me priuant iucundiſſimo fructu ſer/⸗
monis tui:qui mibi omni melle eſt ſuauior. Itaq; uelim cu⸗
res: ut omni ratione atq; arte fallentis fallas: ac me exple/
as deſiderio litterarũ tuaꝶ. Vale ex Mediolano.vij.idus
(¶Franciſcus Philelfus Petro Thomaſio me⸗/
dico ſalutem
Dſeptimum idus Auguſtas cum iam meas litte/
ras obſignaſſem: binæ mibi tuæ redditæ ſũt: quibꝰ
AAiligentiſſime perlectis: reſpondi etiam tunc tibi

U quantũopus fuit. Nune autẽ abs te peto:atq; contendo:

ac ſi pateris etiam atq; etiam te rogo ut omni cura & dili⸗
gentia operam des: ut quæ mea ſcis intereſſe qprimũ con⸗
ficias:hoc mihi nec gratius facerę potes : nec neceſſarium

.7

magis. Vale ex Mdiolano. xviij. Calen. Septembres. M.

cccc. Li.

Franciſcus Philelfus loanni
Efruſtra ad nos eas: boc die Mediolanum egredi/
mur petituri Cræmon am: Vbi tandiu futuri ſumꝰ:
quoad hbæc peſtilentialis morbi procella conquie/
Jale ex Mediolano. v. idus teptembres. M. cccc. Li
ranciſcus Philelfus Ioanni Mario filio ſal. di.-plu.

— ——

m heſterno ueſperi ræmonã ueniſſemus: eſſe/

LI

2

„

*

muſq; excepti minime inhumaniter: hodie ex urbe eiecti n
ſumꝰ*: ĩ cauſa hoc fuit. Erat mihi ſerua mercẽnaria ex fami⸗ “
lia non ignobili alipranda: nomine Antonia: & ea quidem en
puella nõ inuerecũda. Hanc reliqueramus in cymba una
cum Maria nutrice tua: ut tantiſper res noſtras aſſeruarẽt:
dum ædes concederemus. Nam cũ Xenophonte ſorori9/
buſq; tuis ac Enero apud honeſtum cauponem interim
diuerteramꝰ. Dum poſt paratas ædes bodie cymbam re-/
peto: quo & res & mulierculas agerem ad ædes: offendo
Antoniam ſubita peſtilentiæ ui correptam animam efflaſ-
ſe poſitamqʒ in ripa:ibidemq; maximum hominũ concur-
ſum ac tumultum:non potui mihi non metuere in tãta ho
minum barbaria: ſed multo magis filiabus: quas una cum S
genero in urbe dimiſeram. Quid multis? Mibi in urbem 4
regrediendi poteſtas adempa eſt: reliquis item noſtris ex
urbe continue eiectis. Ruri nunc ſumus: quod in ſuburbio Hß
iacet: qua itur Mantuam. Vale ex Cræmona pridie idus
ſeptembres. M. cccc. Li. G
Franciſcus Philelfus Leodryſio Cribello ſal.
Igrato in me animo eſſe uolueris: ut & eẽ debes: :
ipſe te futurũ puto: curabis omnia quæ iſtinc dece/ 3 1
fidei mãdaui:& amice & diligenter: imprimiſq;:
ne quid mihi detrimẽti domi fiat. Nam te haud latet:quã/
tus nunc furum numer“ꝰ propter abſentiã ciuiũ Mediola/
nrni ubiq; noctu atq; die inſidietur: ut nullæ ædes ſatis aut
clauſæ iſtis aut munitæ ſint. Quare tuæ fuerit curæ ac be/
niuolentiæ erga me: operã dare:ne quid nobis ſurripiatur
abſentibus. VWale ex ſuburbano rure Cræmonenſi idibus
Septembribus. M. cccc. Li.
NEranciſcus Philelfus ſal. di. plu. Matthæ
iſaurenſi ædili curruli.
Vod ſcire cupis:qᷓ me humane & liberalit᷑ Cræmo
nenſes exceperint:accipies paucis. Me aduenien-
tem uniuerſa cluitas & uidit: & honorauit egre-
gie. Sed ubi accidit ut mercennaria quædam mea ſerua
peſtilentiali morbo correpta: uitam ſubito deſeruerit:tu⸗

—

— — — 2

bied⸗

Ami⸗ V

dem
Un
et:
tori⸗
D
nre⸗
ndo
⸗

Ut/

—

S

multus ingens in urbe aduerſus me exortus eſt: quem ple

beia inſania concitauerat. Nam qui uiri nobiles atq; boni

eam urbem inbabitant: nibil huiuſmodi non modo nõ fe/

cerũt: ſed ne temptauerunt quidem. Sum continuo cum
u niuerſa familia urbe excluſus: & nõ ſine magno quidem
uitæ periculo. Vagabar in cãpo auxilij omnis atq; opis ex-
pers. Nec quid conſilij caperẽ:ſatis mihi erat in promptu:
uſq; adeo erã animo ꝑturbato in tam repẽtino inſanientiũ
hominũ motu.Tandẽ ubi paululũ plebeius ille furor ſeda
tus eſt:præſtãtes quidã pauci atq; boni ciues permodeſte
me adierunt:meqʒ hortati ſunt:ut modice ferrẽ atq; æquo
animo plebeiam illam ſtulticiam: quæ longe magis: ꝗᷓ mihi
bonis omnibus ciuibus permoleſta extitiſſet. Breui autẽ
fore ut illud omne erratum haud ignobili diligẽtia ſarcire
tur. Meq; duxerunt in proximum quoddam ſuburbium:
ubi rus ẽ ac uũilla cuiuſdam ciuis perſechetæ. Vnde eiecto
uillico: mihi uilla una cum rure tradita eſt tantiſper incolẽ/
da: donec publica diligentia aliter meæ & rei & dignitati
prouiſum fuerit. Cæterum in præſentia incõmodius age-
re nibil poſſem. Nam om̃ia mihi deſunt præter culices pu-
liceſq; & muſcas. Vale ex Cremonenſi rure Suburbano.
xyvij. Kal. Octobres. M. cccc. Li.
Franciſcus Philelfus Sceuæ corti equiti aura
Ato ac iureconſulto ſal.
Vm iſtac iter facerem Cremonam petiturus: me
uæbementer hortatus es: ut Placentiæ ꝗᷓ Cremo-/-
æ: donec Mediolani peſtilentia ceſſaſſet: agere
mallem. Nec em̃ uereri te aiebas multo cõmodius me ac
melius apud Placentinos futurũ:qᷓ apud Cremonenſes.
Quare cum uideam Cremonã eodem quoqʒ acerbiſſimo
morbo laborare:quo Mediolanum: ſciamq;ʒ ꝗᷓ tibi homini
amiciſſimo & carus ſum & periucundus: non inuitus cõdi/
tionem accipiam: modo per te fiamxertior: ne ſpem pre/
cio ſim empturus. Itaq; fac:propediem intelligã: quid me
facere oporteat. Vale ex rure ſuburbano.xyi. Kalẽ. Octo⸗/
bres.M.cccc. Li. äs

(Franciſcus Philelfus lacobo camerinati ſal.
Ttuam erga me uoluntatem non laudare nonpoſ/
Nſum: & iſtorum negligẽtiam non deteſtari non de/
beo:qui nihil eorũ omnino agant:quæ tu ijs agẽda iuſſiſti.
Non enim ij ſumus:qui more ſcytharum ſolo utamur pro
lecto: præſertim tandiu: & ſine ulla noſtra culpa. Accedit
ad hanc difficultatem alia longe incommodior: quod ne
caupones quidem ulli nos dignos putant: quibus ullo nũ/
morum interuentu ea dent uænu: quibus ſine uitam du/
cere nequeamus. Aiunt enim Guilielmum neſcio quem:
bomin?: quantum uidere uideor circumforaneum ac pla/
ne barbarum ſibiiuſſiſſe non modo ne quid nobis uel mer
cede ulla exhibeant: ſed nec etiam uerbum nobiſcum faci
ant. Iſtum autem perditiſſimmum Guilielmũ eiuſmodi ma/
giſtratui præfectum dicunt: cui talis poteſtas decreto pu/
blico data ſit. Itaq; te rogo: ut uel conſulas rebus noſtris:
quemadmodum nudiuſtertius mihi coram recepiſti: uel
quod admodum malim: mihi abeunti poteſtas fiat. Vere/
or enim ne qui Mediolano peſtilentiam fugimus: eã Cræ-
monæ repererimus in tanta rerum omnilũ difficultate ac
tædio. Vale ex rure ſuburbano. xi. Kalendas Octobres.
3D IIX ranciſcus Philelfas Cbriſtoforo Marliano ſal.
Odie cum tibi primum facultas oblata fuerit: fac ſi
me amas: ut te uideam. Sunt enim quædã mihi te/
cum cõmẽtanda. Præterea uacuus ne omnino ue/
nias:atramẽti aliquãtulũ tecam affer. Nam atramentariũ
meũ æque ſitit: atq; nos omnes. Xenophon filius petit abſ
te aliquantulũ uernicis. Vale ex ſuburbano rure.x. Kalen.

Octobres. M. cccc. ððð
rcen Philelfus lacobo camerina ti ſa.
Vpio quædã cõmẽtari tecũ.Itaq; rẽ mihi pgratã fa
Gurus es:ſi cũ quid ocij hodie nactus fueris: hbuc te
conferes: quando quidẽ nos ad te ire barbaria iſta
non ſinit. Arca illa noſtra cum libris eſt etiam nunc ſub lo/
ue. Vale ex rure ſuburbano.x. Kal. Octobres. M. cccc. Li.
Franciſcus Philel. loanni lordani iuriſcõſulto ſal.

—

—

kes

C⸗

1

Ræterierũt anni iam triginta & amplius: poſtea ꝗ́
nec uerborum a me: nec litterarũ aliquid accepiſti:
A nec ego item abs te: ldq non alterutrius uoluntas
aut negligentia ulla fecit: ſed longiſſima locorũ interualla.
Nam cum tu adhuc patauij operam dares iuri ciuili: ego a
Venetis ſoluens in Thraciam nauigaui: quo græca ſapien
tia factus doctior maiori uel uſui uel ornamento latinæ lin-
guæ: futurus eſſem. Qua una re factũ eſt: ut mutua ſcribe-
di uiciſſitadine priuati iamdiu fuerimꝰ. Nam poſt annũ ſe/
ptimũ ubi in Italiam reuertiſſem: & ſi eramus propinquio/
res: tamẽ cum temporũ quoq; difficultas nobis fuiſſet im/
pedimento: uterq; ſiluimus: Nuncuero cum propiores fa
cti eſſemus: tempuſqʒ ipſum nos mutauo ad ſcribendũ bor⸗
taret᷑: anteuertere ꝗᷓ anteuerti malui: quo intelligeres nul-
lo amoris officio me poſſe abs te ſuperari.Scire autem cu⸗
pio:qᷓbelle ualeas: & quanta me beniuolentia proſequare.
Nam ego te nõ diligo ſolum:ſed ita amo:ut nihil ad cumu
lum addi quæat. Valeo autem pulchre. Apud Cræmonen
ſes uero igeo me recepi:quoniam Mediolani qua ipſa in
urbe domicilium mihi perpetuũ conſtitui: peſtilẽtia indi-

—

es magis atq; magis inualeſcit incrudeſcitq;. Reliquũ eſt:

ut qᷓdiu in propinquo futuri ſumꝰ: ꝗᷓcreberrimis inter nos
litteris quotidie aliquid conmẽtemur. Vale ex rure Cræ/
monenſi ſuburbano.x. Kal. Octobres. M. cccc. Li.
(Franciſcus Philelfus Iacobo Camerinati ſal.
Alſtimo tibi ab ingenuo adoleſcente Chriſtoforo
marliano ea oĩa uerbis meis renunciata: quæ a me
mane corã accepit. Nihil aũt aut temere aut minꝰ
cõſultò locutꝰſum. Ruſticor em ut noſti iam diẽ ſextũdeci
mum:nõ ſolum incõmode:ſed in maxima rerũ oĩm penu
ria. Quid mihi poſtridie ſit agẽdũ: aut unde neceſſarijs re
bus ſubueniẽdũ:nõ intelligo. Quare nõ amicis ſolum: ſed
mihi etiam ipſiiam moleſtimus fiæri incipio. Itaq; ſummo
opere te rogo: ut quæ tibi Chriſtoforus nomine meo ex⸗
poſuit: boc ipſo die omnino conficias: quo quid factu/
rus ſim intelligam. Ho die mibi philoſophica cœna futu/

res ui

ra eſt eaq; diogenica. Poſtridie uero ne cũ arida quidem

cerere mẽſam mihi futuram uideo. Vale ex rure ſuburba
no Cremonæ.v. Kal. Octobres. M. cccc. Li.
Franciſcus Philelfus Mãſueto attendulo abbati ſal.
Enuciauit mihi heſterno ueſperi uir optimus amã/
tiſſimuſq; tui lacobus camerinas inſtituiſſe te mibi
dono datũ ire tritici ſextarios decem. Quæ quidẽ
§ ui dici quæat: quantam mihi uoluptatem attulerit:
& id quidem nõ tam ipſo dono: quod ſane pulcherrimum
eſt: ꝗᷓ bonitate ac liberalitate ingenij tui: qui nullo unꝗᷓ ab
me prouocatꝰ officio uolueris me tibi tam opportuno: tã
benigno munere deuincire. Itaq; habeo tibi imortales gra

tias. Tu autem tibi uelim: perſuadeas: eum me eſſe futu-
rumq; indies:qui in te amando ceſſurus ſim nemini. Triti/

cum autem ipſum tum mihi præbendum curabis: cum in
urbem uenero. Nam ruri quo pacto ſim uſurus: non ſatis
intelligo: quanꝗᷓ ne in urbe quidem fortaſſis eo mibi opus

erit. Verũ hac de re breui faciã certiorẽ. Vale ex Cremo-

nenſi ſuburbano rure.iiij. Cal.Octobres. M.cccc. Li.

æ tibi in ethuriam abeunti pro beniuoletia no-

tus aũt ſum: quod nihil poſtea reſponderis niſi tua

fortaſſis in urbem Romam feſtinantior profectio tibi fue/

rit impedimento:quo id florentiæ cauſa mea gerere com/

mode nõ potueris: qc tuis in cõmentarijs annotaſti. Hoc

ſi ita eſt factũ: uelim in reditu ne prætermittas. Erit id mihi
uæhementiſſime gratum. Et ne tuas litteras fruſtra ad me
des: ego hoc tempore ago Cremone: acturuſq; ſum fortaſ

ſe:donec peſtilentia Mediolani deſierit deſæuire. Iacobũ

triulcum diſertiſſimũ iuriſcõſultũ ualere plurimũ opto:im

primiſq; Auriſpam mecruirum optimũ & hominẽ doctiſſi/

mum. Vale ex rure Cremonenſi ſuburbano: pridie Calẽ.

Octobres. M. cccc. Li.

¶ Franciſcus Philelfus Bartholomæo Melio ſal.

„

. (Enancilens Philelfus Nicodemo Trãchedino ſal.

ſtra mandaram: nequaꝗᷓ debes eſſe oblitus. Mira/

☚2
—

—r— —r — —

IX

NYVoniã certo ſcio te uel rõne uel tempore ea animi
S ægritudie quã nõ mediocrẽ ex obitu dilectiſſima2
ſororis tuæ & nobiliſſimi uiri cõceperas: magna ex
arte liberatũ: nõ ſum ueritus uti officio tuo. Decreuerũt
ui iſti publici magiſtratus nudiuſtertiꝰ mihi iã licere urbẽ
Jingredi atq; pro arbitrio meo incolere.lItaq; mibi ædes pa
rrandæ ſunt. Hac in re tua mibi opera opꝰ eſt. Cupio mihi
AQAdomũ cõduaci in tempus ſemeſtre & amplã & cõmodam.
Peto igit᷑ abs te:ut hac prouinciã tuorũ alicui deferas idqʒ
ꝗprimũ.Nõ em̃ te latet quãto cũ incõmodo ruri ſum. Nũꝗᷓ
4 equidẽ didici ruſticari:qui uł philoſophari uel aliquid libe

X ralius agere ſemꝑ cõſueuerim. Hoc erit mibi tam gratum
quod gratiſſimũ. Vale ex Cræmonenſi rure ſuburbano.

Calen. Octobribus.M. cccc. Li.
¶Fraãciſcus Philelfus Michaeli rochæ grãmatico ſal.
Iligentiã tuã non ſolũ ꝓbo:ſed etiã laudo.Facis em
& amice & liberalit᷑. Domũ mihi conduci cupio:tũ
amplã: tũ etiã pulchrã. Quo in loco ſita ſit nõ mul⸗
ti facio: mõ locꝰ ſit honeſtꝰ ac muſis (ut ita dicãa)accõmoda
tus. Qce ſcire cupis:Næ græca dictio ẽ: & diphthõgũ reci/
pit:æ: quæ apud græcos ꝑ ai. ſcribit᷑: & niſi diuidat᷑ eodẽ ſo
no enũciat᷑: quo apud latinos.æ.diphthongꝰ:quã dicimꝰ.
Nam ſi diphthongus apud græcos eſſe deſierit: eodẽ mo/
do profert᷑:quo apud nos.ai.diuiſa. Vnde Virgilius græ/
cos imitatus ait: Aulai in medio pendebãt pocula bacchi:
pro aulæ. Næ igit᷑ ꝑ æ diphthõgum ſcripta ſignificat certe
ita: & uæbementer: uel etiã nimis ſecundũ quoſda. Hac
autem dictione ita utuntur latini poetæ prelertim comici
ut dica:ſymbolũ:ſtrategi: & alijs atq; alijs uerbis pluribus.
Et ut ueniã ad rem tuã: mihi cõuenientiſſime dici uidẽtur
apud Terentiũ.næ. pro uæbementer aut nimis: quanꝗᷓ ni/
mietas a uæbementia non admodũ differt. Cũ em inquit:
Faciunt næ intelligẽdo:ut nihil intelligat: quaſi qe qui ma,/
gis ꝗᷓ opus ſit: aliqd uel inqrũt: uel ſpeculant᷑: eorũ numero
ſunt habẽedi:qui nihil intelligũt. Tu ſi ſecus putas:utere iu
dicio tuo. Ego em neminẽ mihi deum facere conſtitui. Ita
etiã tibi:ſi ſapias:faciũdũ exiſtimo. Vale ex rure ſuburba-
u

II

no Cræmonæ.Kalen. Octobribus. M. cccc. Li.
NFranciſous Philelfus Auguſtino Narinenſi ſal.
Nſtitui cõſiliũ tuũ ſequi. Nã qꝗ me cõmonueris fo/ i
te noſtro principi nõ ingratũ: ſi relictis Cræmonèéeſi 8
pus Papis ꝗᷓprimũ cum uniuerſa familia conceſſero: puto Gd
nil temere te locutũ. Itaq; in craſtinũ diẽ hinc ſoluã: qe; eo
facio libẽtiꝰ:nequa ꝑ me accedat uelutilitas: uel uoluptas E
ad tuos iſtos barbaros: quos deus optimꝰ maximꝰ radicitꝰ e
ꝑdat:idqʒ; propediẽ. Domũ autẽ quã pararũt ſibijpſi babe/
ant una cũ peſtilẽtia atq; ignorãtia. Vale ex rure ſuburba/
no Cræmonæ quarto nonas Octobres. M. cccc. Li. f
–Nranciſcus Philelfus Leodryſio Cribello ſal.
– e EQALYH& IOEH .
D ſext idus Octobres ueni Ticinũ ubi cõtinuꝰſum
ILlIuturas: donec Mediolani clæmẽtius cælũ ſpiraue/ “
Jrit. Audio quas domi ad cuſtodiã reliquerã mulierculas:

&ο matrẽ & filiã e uiuis exceſſiſſe. Nec de rebꝰ meis dome
. ſticis poſteaꝗᷓ deceſſi Mediolano:in hãc diẽ audiui quicꝗᷓ.
Nerc poſſd no dubitare: neꝗd litigij ꝑ affines meos aduer/
ſus me ſit tentatũ. Itaq; te rogo: ut omia quæ mea intereſſe
iudicaueris: ꝗdiligentiſſime odoreris: & ad me confeſtim
ſcribas. Vale ex Ticino pridie idus Octobres. M. cccc. Li.

(EFranciſcus Philelfus Bartholomæo

corigiæ equiti aurato ſauteem. .
Aud mea de te me certe fefellit opinio. Nã iãpridẽ? 4
eũ te fore ſũ arbitratꝰ: cui ꝓ tuis erga me beneficijs H
eelſſenvplurimũ debiturꝰ: & id certe cũ ſuꝑiorib⸗ mẽeſibꝰ re

ipſa expertus ſum: tũ ita boc tẽpore perſpicere uideor: ut
ea: quæ cernunt᷑ oculis. Nõ em ignoro benignũ & amiciſſi
mum tuũ erga me animũ. Nã liberaliſſimꝰ uultus ipſe tuus
ſic animi tui liberalitatẽ oſtẽdit: ut me iã cenſeam oĩia acceę/
pilſſe: quæ tu dare ſiita poſſes: ut uelles:& magnoipᷣe leua

rer ineõmodo: & tu nõ mediocrẽ gloriã cõſequerere.De⸗
bes em liquido aiadue tere: ꝗᷓ mibi moleſtũ ẽ tandiu apud
cauponẽ degere: cũ tali præſertim & tã graui familia eaq; “
delicata. Doleo aũt maiorẽ in modũ nõ mea ſolũ: ſed mul- 4

—— S . . . ,„ — . —-— . — —*
to etiã magis principis noſtri cã. Quid em̃ dicat᷑ cũ ab ipis .
hoſtibus: tũ ab uniuerſa italia: cũ increbruerit apud oẽs eã

l.
ſo⸗/

eſ

t.
eo
ds
ians
abe,
tba⸗

ll

s

es unius Franciſci Sphortiæ aut conſuetudinem: aut for/
tunã: ut uel nequeat uel nolit egregijs uiris opitulari & ea
ſuppeditare: quibus ſine uitã tuerinemo poſſit? ltaq; rogo
te:ut quod ſponte facis: uel mea etiam uel principis noſtri
cauſa non facias ſolũ ſed efficias: hoc eſt ut publica priua-
taue pecunia bunc eximas hac loci obſcuritate: qui uel lu/
cem tenebris uel ſolem luci non minus ſolet ꝗᷓ poteſt affer
re. Id autẽ eo facilius ſis facturus: quo ſcis nihil ad te detri-
menti præter breuiſſimi temporis incõmodum peruetu/
rum. Nam multo plus mibi deber᷑ ex ærario ꝗᷓ in præſen/
tia ab me petat᷑. Ego uero is ſum: qui beneficijs ſuꝑari non
æquo aio ſim ferre ſolitus. Nam ſi aliud nibil: nominis laltẽ

imortalitatẽ ijs qui bene meriti de me fuerint: referre ſem
per conſueui. Quid uelim: paucis tenes. Vale Papiæ ex

dibus noſtris. xvij. Kalł. Nouembres. M. cccc. Li.
Franciſcus Philelfus Benedie ur

H pPTOBPoacmedics ſaͤal
Ebuiſtibeſterno ueſpi ex cõterraneo & affini tuo

intelligere: qua in re mibi opus ẽ opera tua. Et ꝗꝗᷓ
abs te amer:iãpridẽ noui:reliquũ eſt: ut abs te pe⸗
tam:ne fruſtra te admonitũ patiaris. Nã ꝗquis omne tuum
mihi officiũ gratũ ſit ſemꝑ: hac tñ tẽpeſtate eo erit gratiꝰ:
quo magis eſt neceſſariũ. Præterea quædã mihi ſut cõmẽ⸗

tanda tecũ: quæ principis noſtriuæbemẽter interſunt. Si

huc minꝰ ante ꝓtectionẽ tuã es uẽturꝰ ad principẽ: uelim
me facias certiorẽ: an licet in præſentia Ticinũ incolentibꝰ
ad uos ire. Audio em hmõi & ciuibus & incolis propf pe/
ſtilentiæ ſuſpitionẽ ad uos iter eſſe intercluſum. Quod ſi

ſecus mihi fore ſignificaris: maturabo ad te ꝗᷓ primum. Va

le ex Papia. v. Kalen. Nouembres. M. cccc. LDi.
„ Franciſcus Philelfus Leodryſio Cribello ſal.
PEciſti: ut te decet: ꝗq deſiderio meo cumulatiſſime ſa⸗
tiffeceris. Nõ em poterã nõ ſubuereri:ne quid litigij
motũ eſſet ab ijs ꝗ inſidijs magis ꝗ iuri fiſt me abſentẽ noſ-
ſent. Id ãt ut metuerẽ Rainaldi uaridei: quẽ reꝶ meaꝶ abi

ens ꝓcuratorẽ cõſtituerã: ſilẽtiũ faciebat. Reliquũ eſſ: ut ſi

me amas: quotiens ex tuis quiſpiã petit Mediolaniiid qd

exiſtimo quotidie propter ꝓpinquitatem tibi uſu uenire: .
eundem cures accedere ad ædes meas: & ex ꝓxima uici/
nia ꝗdiligẽtiſſime ſciſcitari: noui ne quicꝗᷓ acciderit. Quic-
quid autem acceperis: id facito ut qprimum ſciam. Vale E
ex Papia Nonis nouembribus. M. cccc. LDi. l
(Franciſcus Philelfus Sceuæ Corti iuriſcon/ ðYU
ulto & equiti aurato ſal. SèMß
Mbroſius gentilis derthonenſis neceſſarius tuus: E
ut ipſe ait: multis mihi in rebꝰ moleſtus ẽ. Hũc igit
uelim moneas: ne ſit aduerſus me importunior. Nã mibi 4
iam bilẽ mouet. Vale ex Ticino. v. idꝰ Noueb. M. cccc. Li. M
¶ Franciſ. Philel. Sceuæ Cortiiuriſcõ. & egꝗti aurato ſa. 1
Olim mireris: qd nullas ad te litteras dederim: poſt⸗ 1
Beaqꝗᷓ ueni Papiam. Fuit em̃ in hanc die: qᷓ par eſſet oc/
cupatior & priuatim & publice. Et quanꝗᷓ nibil etiã nũc ſũ e
nactus ocij: uoluitũ intelligeres: quo in ſtatu ſũt res meæ. 4
Ego ut ſcis: iccirco Mediolanũ liqui: quo me peſtilentiali u
ſtragi illi ſurriperẽ incolumitatiq; ſeruarẽ. Itaq; apud Cræ
monenſes me recepi. Sed cũ apud illos nullũ eſſe neq; mu
ſis neq; probitati locũ re ipſa cognoſſem: uidiſſemq; nobi-
litati nibil oĩno: ſed abiectæ ſortis hoiĩbus omnia pro libidi-
ne licere: intra quartũ & uigeſimũ diẽ ex quo eo loci con .
ceſſeram: inde ſolui ad Ticinenſes. Cunq; Ticinũ petitur⸗ 4

inter remigandũ remulco diuertiſſem in portũ iſtũ placẽ/
tinũ: ſum abs te humaniſſime ſimul honorificẽtiſſimeq; &
exceptꝰ & muneratꝰ. Quæ res eo mihi iucũdior fuit : quo
mora illa Cræmonenſis moleſtior fuerat. Ticinum autem
ubi adueni: omni ſollicitudine ſum reliqua liberatus: præ/
ter eã: cuius cauſa me a Mediolanenſibꝰ auocarã. Nam cũ
cætera hic me cõmoda plurimũ delectant. V rbis amœni⸗/
tas: conſuetudo ciuiũ: & quæ ad urbanã uitã attinent oĩa:
tũ ipſa diſciplinarũ & bonarũ artiũ ſtudia quibus omnibus
Cræmona eſt plane uaca. Sed unũ eſt: qc; me aio trangl/-
lo eſſe nõ ſinit.Peſtilentia em Ticinenſes laborãt etiam bi
non mediocriter. Quare qui mediolani diutius cauere nõ
audebam: Ticini idem metuam neceſſe eſt. Neq; qd con/
ſilij capiam:ſcio.Nam quotidie nauigare ac mutare ſolum 1

nire .
lci/
lic⸗
Ae

IX
— —
conſtantis hominis nequaꝗᷓ ducit᷑. Præterea huiuſmodi
bomines nõ æquo animo ab ijs excipiunt᷑: qui benigniꝰ ce
lum incolentes bonæ ualitudinis rationẽ habent. Itaqʒ hic
agere inſtitui: donec ſolo Mediolanẽſi ſeſe numen clæmẽ
tius præſtiterit. Tenes rem meam omnem. Tu fac: ut ua-
leas: & me ama. Ex Papia. v. idus Nouembres. M. cccc. Li.
Pranciſcus Philelfus Nicolao Varoni ſal. di.
Vto iã antea redditas tibili tteras: quas quarto Cał.
Nouébres ad te dederam. Itaq; eo nunc breuioreẽé
uoõlui: quoniã tuam aliquã epiſtolã expectare incipiebam.
Quod autem me in præſentia ad ſcribẽdũ impulit: aliud
nihil fuit qᷓ deſideriũ Plinij conſequẽdi: eius inquã: qui de
naturali hiſtoria eſt inſcriptus. Hunc em audio florentiſſi⸗
mo tuo principi eſſe emendatiſſimum Auriſpæ Quarinicq;
eruditiſſimorũ bominũ diligentia. Itaq; eum mihi excribi
cupio & id quidẽ iſtic apud uos: ſiquis non indoctus libra/
rius inueniri quæat. Ad hæc abs te cupio fieri certior: an
ulla ſint tibi uel Themiſtij uel Alexandri aphrodiſiei com

mentaria in Ariſtotelis libros: quos aut in actiua: aut in ſpe

culatiua philoſophia ſummus ille uir doctiſſime ſimul ele/
gantiſſimeqʒ ſcripſit. Hoc erit item mibi uæbementer gra/
tum. Libenter enim ſapientiam cum eloquentia coniun/
go. Vale ex Ticino.xv. Calen. Decebres. M. cccc.li.
(Franciſcus Philelfus Petro Thomaſio

philoſopho ac medico ſal.
Vod ego ad ſexilẽ litteras ex Mediolano ad te dede
rim nõ es ignarꝰ: ut exiſtimo. At ego ſi quid reſpon/
deris: idcirco ſum neſcius: qc uitæ a peſtilentiali internitio
ſeruãdæ cã: inde paulo poſt ſolui Cræmonã. v. idus Septẽ
bres. Ex Cræmonẽſi aũt ſolo rurſus principis iuſſu ad Tici
nenſes me recepi ſeptimo idus octobres. Vnde eadem ra
tione in hanc diem citius ad te non ſcripſi:quod nulli nun/
cij neq; hic neq; Cræmonæ itẽ offœrent᷑: qui meas tibtllit/
teras eſſent redituri.Et nũc quoq; & ſi non ſatis ſcio:qᷓ tuto
Htteræ meæ cõmittant᷑: nolo tame putes me ſententiam
mutaſſe. Iſſem em ad uos:ni me pecuniæ defeciſſent. Itaq;
uelim ad ea:quæ ſcripſeram: ꝗprimũ reſp ondeas. Vale ex
D u iij

——

Papia.xv. Kal. decembres. M. ccc. Li.
Frãciſ.Phil. Petro Thomaſio philꝑſopho ac medico ſal.
NVYVogd nudiuſquartus alijs litteris tibi ſignificaun: Li
cinũ cõceſſi. Nullus em opportunior locus potuit

piẽti. Nam nec licebat abire longius. Te igi᷑ uæbemẽeéter
rogo ut ad ea mibi reſpondeas: quæ ſæpius in uniuerſum
ſimũ. Vale ex Papia. xij. Cal. Decembres. M. cccc. Li.
(Eran ciſcus Philelfus Ciccho calabro du·

ali ſecretario ſalutem.

Raue mibi & pmoleſtũ ẽ ea præmi neceſſitate: ut
principẽ noſtrũ linquere oino cogar. Quid enim
fruſtra tam inutiliter diutius tẽpus teram? Video me no/
ſtro principi eſſe cariſſimum:non tam meis meritis ꝗᷓ beni/
gnitate ſua. Quid em mereri aliud ſtudeã ꝗᷓ pro dilectione
Hdem pietatẽq; referre? Ad Apollinis citharam muſæ ca/
nunt. Qualis ſonus talis etiã cãtus. Nihil mibi eorum oim
obſeruat᷑: quæ uel gratiſſimus uel munificentiſſimus prin-
ceps iuſſit. Itaq; iam hinc incipio rebus meis cõſulere. Niſi
breui conſtituta pecunia reſponderit: me aliorũ principũ
æri obſtringã: apud quos poſt anni curriculũ cum primũ
uer aduenerit: me recipiã. Sic em ueluti ſpe promiſſioneq;
deluſus neq; principis gloriæ ſtudeo neq; meæ. Nã eger
animus ſtudioſis in rebus imortalitatẽq; moliẽtibus recte

agere nibil quæat. Trãquillum eſſe ingeniũ lætumq́; opor

tet: ſiquid aut egregij aut magni ex feſe uelit educere. Bre

ui quid facto ſit opus: potes intelligere. Vale ex Papia. v.

Calen. Decembres. M. cccc. li.
Franciſcus Philelfus Nicolao Varoni ſal.

44 —

cupio. Audio hũc eſſe apud uos diligenter emendatum.
Si iſtiummodi exempli facultas mibi futuri ſit idq; ferrariæ:

curabo ꝗᷓprimũ excribi. Nec enim dubito ſtudioſum iſtic

offerri Mediolanẽſis peſtilẽtiæ ſtragẽ effugere cu/

ſextilẽ ex meis litteris accipere debuiſti. Id erit mibi grati

decimum Cal Decẽbres ſcripſi ad te:
quãtũ ꝓ tẽpore opus fuerat: tamen quia ſum neſciꝰ
accepeęris ne an minꝰ acceperis litteras meas: uolui rurſus
eadẽ tecũ agere. Pliniũ de naturali biſtoria uæbementer

te
pot
Dre⸗
l⸗

X
librarium inueniri:qui bmõi ſit munere functurus. Itaq; tui
uel officij uel humanitatis fuerit: ut me facias propediem
certiorem: quid hac de re poſſim ſperare. Vale ex Papia
idibus Decembribus. M. cccc. li. ðð
C ranciſcus Philelfus Sceuæ Corti iurecõ⸗

ſulto & equiti aurato ſal.
Rocurator tuus eoꝶ quæ abiẽs iuſſeras: egit oĩno
nibil. Quotidie nouã ſpem affert: quotidie uerba
dat. Qui quoniã quam de te fid em mihicorã ſan/
Req; recepit:fallere ſæpius non dubitat: te amice moneo:
ut uel a gerendis negocijs eorũ auoces: uel ut ſe grauitate
tua nõ indignum præſtet:qprimũ cures. Vale Ex Ticino.
xiiij. Cal lanuarias. M. cccc. Li. MU?

¶ Frãciſcu s Philelfus Nicolao UM
☚ as. ad. v. id'octobres ſuauiſſimas ad me litteraſ de
Jderas: quartodecimo Calẽ. Ianuarias mibi redditæ
ſt Papiæ. Nõ em̃ me Cræmonæ offendere potũerũt. Nã
id loci multo ante iccirco reliquerã: qm nullum eſſet apud
Cræmonenſes muſis hoſpitiũ: & ſum præterea cõmone/

factus me rem facturum meo principi gratam: ſi Papiæ tã-

tiſper agere mallem: daum Mediolani peſtilentia fureret.
Atqʒ fuit tua mihi epiſtola periucunda: quippe quæ eum
te oſtenderet:quẽ ſemꝑ amiciſſimũ eſſem exꝑtus.Itaq; nõ
poſſum non lætari: q te intelligã amori meo nulla ex ꝑte .
cedere. Nec em moleſte laturus ſim: qe te amãdo ſupera,/
tum iri nullo pacto patiaris. Vir plane philoſophus es: qui
tanti uirtutẽ officiũq; facias: ut ea re nolis a uiro etiã amici
ſimo ſuꝑari. At ipſe quoq; mi Nicolae omnẽ ſim aduerſus
te pugnã certamenue initurus muneris pulcherrimi bui
gratia. Eo em te magis amo ꝗᷓ amer abs te: quo magis me/
ritis tuis amandus es. Qc- autẽ polliceris operam tuam: ſi
cui uel ornamento uel uſui florentiſſimus princeꝑps tu uel
potius noſter mihi futurus ſit:nõ audio inuitus. Sed quo-
niam ipſe perpulcre noſti: quid mihi cõduẽcturũ ſit uelad
dignitatem uel ad rem: nibil eſt quod te magis admonen-
dum putem. Vale & cõmuni principi me comẽda. Ex I. kH-
cino. xiij. Cal. Ianuarias. M. cccc. Li.. l
u liij

3

–

(nn ciſcus Philelfus loann Palæologo
archioni montiſferati ſalutem.
D priſtinã meã erga te obſeruãtiã tãtũ nũc cumu/
um addidiſti uolũtaria tua atq; alacri benignitate:
At in te obſeruãdo neminiiſtorũ oĩm ſim ceſſurus:
quos mãgis intimos & domeſticos habes imprimiſq; cari/
oris. Nam tam ſi quicꝗd benefice in quẽpiã cõfert᷑: pluri

mi fieri oportet: illud tn longe pluris mea ſen tẽtia: qc' nul/

lo ua cat officio: & oĩs (ut ita dixerimynumeros cõpleẽctit᷑.

Dediſti tu quidem homini obſeruãtiſſimo tui nominis &
gloriæ: & id ꝗdẽe tẽpeſtiue & libenter & large.Præſtitiſtiq;

ne hic diutius inutiliter tempꝰ tererem. Ac nihil prorſum
eſt abs te prætermiſſum: qc' meis uel elmolumetis uel bo/
noribus conducturũ opinareris. Itaq; tibi gratias ago quã
poſſum maximas. Tecq; rogo oroq;: ut nullã rem eẽ putes
neq; paruam neq; magnã: quã non ſim tua cauſa ſtrenue:
diligenter: fideliſſimeq; & cõſtantiſſime obiturꝰ. Vale ex
Ticino.vi. Kalen. lanuarias. M. eecc. L,Di.
kranciſcus Philelfus Blaſio axereto eqtiaurato ſal.
Væ nobis ſunt: ea ut noſti: nobilitata ſãpridẽ & ab
oĩbꝰ decatata lege amicitiæ: cõmunia eẽ oportet.
Quo fit ut pati noluerim hunc iſtũ a quo meas lr̃as
accepiſti: amicũ eſſe mihi ſoli: quin eſſet etiã tibi. Idq; ipſe
quoq; uæbemẽter optat. Et eſt ꝓfecto tanta humanitate:
anta uirtute uir: ut nõ modo reciendus nõ ſit: ſed admit-
tendus potius & libẽter ſane atq; honorifice admittedus.
Rehiqua em ex eius præſentia conſuetudineq; cognoſces.
Vale Ex Papia. vi. Kal. Ianuarias. M. cecc. Li.
ranciſcus Philelfus lacobo camerinati ſal.
oties mecũ repeto Cræmonẽéſem illa ruſticitatẽ:
totiẽs riſu magis atq; magis moueor. Nã qua ſtulta
rõne Cræmoneſes ducebat: ut quẽ tãto uidebant᷑ ope de
ſiderare:eũ ruri ueluti relegarẽt? Nõne tibi relegatꝰ uide/
bar: cũ illinc abire nõ liceret? At metu peſtilẽtiæ id egerũt
ne qui Mediolano uenerã: illiummodi morbi genꝰ mecum
afferrẽ. At lge magis Cræmonæ ꝗᷓ Mediolani peſtiletiali

morbo laborabat Præterea ꝗd deliquerat mea ſu pellex

illa & arca cũ libris ac pecunia: quã in padi ripa furibꝰ ac la/-
tronibus expoſitã eſſe uoluerũt: cũ nemini baiulo poteſta

tmu/ tem darent ea in re ſubſeruiẽdi mihi.lItaq; abeãt in rẽ malã
ate: Cræmonẽſes tui:& tu item cũ iſtis:ſi dignos putas: quibus
uief ignoſcã. Vale ex Papia. vi. Cal. lanuarias. M. cccc. Li.
cari, Franciſcus Philelfus Nicodemo Trãchedino ſal.
Plati u deo te tãdiu meminiſſe Phileſfi tui: dũ præſens es:
kunh II&& corã quẽ diligis: intueris. At ſi plane qd amicitiæ
tt. mumnùs poſtulet: teneres etiã cũ abes: me tecũ eſſe & ꝑno/
⸗ ctare & colloqui cẽſeres:id qc minꝰ apud te fieri eo magis
ſig miror: qc ego te ſemꝑ uidere uideor & cõ plecti & oſcula/
in ri: ſimulq; rogare: ꝗd tandẽ actũ ſit de ratiuncula illa noſtra
0, pecuniaria:& an mihi fortaſſe fumũ uendideris.lta em ui⸗
detur: quãdoquidẽ qcł exoraſſe te mea cã Alexandrũ nõ
ſeuerũ illũ:ſed Horẽetinũ ficoſum iſtũ affirmabas:nulli om/
“ nino uſui mihi eſſe cognoſcã. Qc ſi uerconijturrini factum
en meyminiſſes: aut nibil temere affirmaſſes: aut fumo Verco
nij te obnoxiũ eſſe iudicares. Verum hbæc iocati ſimus.
. Tu ſi me amas: cura: ne mihi diutius ab amico nugatore
R uerba dentur: quæ non tam inutiliter emere: ꝗqᷓ pulcherri-
te. me uendere conſueuimus. Vale ex Papia: pridie Kalen. Ia
5« nuarias.M.cccc.Li.
He BPranciſcus Philelfus Nicodemo Tranchedino ſal.
e: T ſi arbitror ex Columbano te factũ iri certiorem ꝗᷓ
ubi moleſtũ ſimul incõmodũãq; fuerit: qch meæ illæ
ę pecuniolæ tardius ad me ierint: te taten ea de re cõmo/
e. nendum putaui: ut intelligas etiã meis litteris nibil te po⸗
tuiſſehoc tꝑe mihi gratius facere ꝗᷓ qc; admodũ tempeſti-
ue & iucũdiſſima ſimul epiſtola & diſſolutione alieni æris
affueris. Itaq; habeo tibi gratias: ꝙ nõ ſis paſſus diutius mi/
4 bi incõmodari uel cum aliquo labore tuo. Ficoſum autem
e illum dij deæq; oẽs perdãt: qui auariciæ fſuæ ſordiditatiſq;
maluerit: quã uel amicitiæ uel officiꝭ meminiſſe. Vale Ex
4 Mediolano pridie Kał. lIanuarias. M. cccc. Li.
Fran ciſcus Philelfus Iacobo Bichetho ſal. RH,,
Vum conſiliũ ſum ſecutus. Adiui:quos iuſſiſti. Per /

bumaniter oẽs ꝑamiceq; reſpõderunt. Sed eo in te

ſe⸗ cõſueſti.ld q& ut facias te plurimũ rogo. Vale Medio/

—

—

uno maior ſpes mihi cõſtituta eſt: qc' es & bonus & mecũ

uetere beniuolentia coniunctus. Itaq; tuum fuerit quod
munus pbenigne aggreſſus es: id recte & ex ſententia tua
meadq; abſoluas. Vale Mediolani ex ædibus noſtris pridie

Kal. lanuarias. M. cccc. Li. S
(Franciſcus Philelfus Materniano braſchæ ſal.
Vod hortat es: fecimꝰ. Puto omnia nobis ſecunda
fore: ſi rem capeſſere uolueris ea diligẽtia qua ſem-

lani ex ædibus noſtris pridie Cal-lanuarias. M. cccc. Li.

Eiancſci pleſ Epiſtolarum Liber

——

ad principẽ: quã puto me ex ſnia mea cõfe/
cturũ.Offendi hic genuenſes nõnullos: ex
quibus cũ de te quæſiſſem: oẽs optata mihi

ren n

atq; frui ocio. Qd audiens ſum ꝓ noſtra be
niuolentia uæbementiſſime lætatus. Nam tuã omnẽ iuců⸗-

ditatem mihi iucundiſſima eſſe iudico ac uolo. Cupio aut
fieri abs te certior: qui ſit fructus ocij tui.Nam frui ocio:ut
geſidioſi atq; inertes ſolent: qui ſomno & uentri ſeſe dedi/
derũt:non multum diſterre puto a pecudum uita: quæ ni/

hilo delectãtur niſi ijs: quibus ſenſus leuiter ſuauiterq; mo
uetur. At ego te ab eiuſmodi fructu ocij alienum arbitror.
Non enim te latet ea eſſe propria hominis munera: ut uel

agat aliquid ſemꝑ dignũ natura ſua aut intelligat: quorum

aſterum eſt anim totum ob idq; diuinum maxime: alterũ

uero corporis conſilio tamen atq; imperio animi obtem/
perantis. Vtrunq; te pulcherrime poſſe facere non igno/

ro. Nam & doctus es & prudens. Per doctrinæ præſtantiã

in eorum cognitionem uenimus: quibus dei reddimur ſi-
millimi. Prudentia uere quid in rebus humanis expeten-
dum uitãdumq; ſit: quæ cõmoda ſeꝗ: quæ aſpernari opor⸗/

teat incõmoda:facile oñdit. Satis ex his debes intelligere:

quid abs te uelim. Legiſne aliquid: an ruſticaris? Vale ex

Laude Cal.lanuarias. M. cccc. lij. 1

Franciſcus Philelfus Blaſio Axereto ſalu:dicit.
Eri Laude ueni rei priuatæ gratia atq; meæ

e qui dicerẽt bñ ualere te

neck M (Erancilcus Philelfus Nicolao frægoſo
gvoc enuenſium præfecto ſalutem.
unn Xiſtimo ꝓpedie fore: ut filius mibi dilectiſſimus Io
lice annes Mariꝰ Mediolanũ rediturus faciat iſtac iter:
quem & ſi certo ſcio abs te oĩa mea cauſa exoraturũ: tamẽ
uolui intelligeres nihil te mibi gratius facere poſſe: ꝗ ſi de/
nh deris operã: ut & tuto & ꝗᷓfacillime & qprimũ ad nos eat.
ſen Vale ex Mediolano idibus lanuarijs. M. cccc. Lij.
“ — Franciſcus Pbilelfus Nicolao Varoni ſal.
Am diu nibil de te audio. Itaq; nõ poſſum nõ time⸗
re:nequid tibi: quod nolim: acciderit. Quare ſi me
amas: leua me bac omi ſollicitudine. Hoc mihi uiæx
ner facere gratius boc tempore quicꝗᷓ potes. Vale ex Medio/
, lano.xv. Cal. februarias. M. cccc. Liſj.
EFranciſcus Philelfus Petro perleoni ſal. ſal.
Aurentium noſtrũ uelim cauſa mea diligas: eiq; q/
buſcunq; rebus poteris: faueas: nõ uerbo ſolũ: ſed
nulto etiam magis opera. Hoc erit mihi admodũ
gfatl. Vale ex Mediolano. xi. Cal. februarias. M. cccc. Lij
¶ Franciſcus Philelfus loanni Auriſpæ ſal.
Eque mihi amicus eſt: qui tibi meas reddidit t litte/
D ras: atq; tibi: qui eas ſcripſit. ltaq; hunc etiam mea
„ –ecauſa in amicitiã uolo admittas: & quibus erit opꝰ:
ſtudijs omnibus ꝓſe equaris. Vale ex Mediolano. xi. Calẽ.
NA.. lanuarias. M. cccc. Li.
G(rãciſcus Philelfus Baldaſſari riſino ſal. l. di. plu.
. Ccurſius Piſanus cognomæeto bonus cum eſſet ab
ie rogatus: ut. xij.illas Plauti comœdias: quæ pro
ximis annis ſũt in Italiam aduectæ e Cermania: mi/
bi excriberet:earũq; exemplar a te peteret:reſpõ dit par/
tim perbumaniter: partim diffidenter: quippe qui diceret
ſe mibi perlibenter gratificaturum: ſed te nemini eiuſdem

eirkaan⸗ crediturum. Itaq; facito: ſi me amas: ut quod

ec⸗
t

1

de te bonus Accurſius dabitarit: mendacium dixiſſe uide
tur. Sic enim etiam intelligemus: :ꝗ ipſe de ſeſe uerus eſie
uelit. Vale cum tuberibus tuis. Ex Mediolano. xi, Calen.
februarias. M. cccc. Eij-

07

. (Fran ciſcus Philelfus Matthiæ triuiano ſal. E
Ime amas: ſicuti certe facis: uelim primum adeas netl
QCicchũ noſtrũ:eũq; roges meo noiĩe: ut litteras ta/ euolt
lis det ad hos ducales rei pecuniariæ magiſtros: u
gquales maxie oportet. Nã hi ut ſunt hoies ſtrenui: nũmos 1N

ſeump cudũt: excudũt aũt nunꝗᷓ. Malũbriana uero grauitas
ne tãdiu ſit grauis:cupio. Nam comitẽ Lodouicũ ſcio eſſe
mei permemorem: ſed puellaris ludicri multo magis: cui
profecto ſi pedibus caueret: longe minorẽ operã impen/
deret. Vale ex Mediolano. xi. Cal. februarias. M. cccc. Lij
Fraciſcus Philelfus Lodouico Gongagæ
principi Nantuano ſal. plu. dieiit.
oimis diebus litteras ad te dedi: quibeintellige-
re haud obſcure potuiſti: quã mibi rẽ gratã eandẽ
q; admodũ neceſſariã facturꝰ eſſes: ſi ꝗprimũ ad id
qce petierã: te hũanũ ut ſoles ſemꝑ:benignũq; præſtitiſſes.
Nuac aũt qc ſcriberẽ:noui nihil acciderat:niſi ut te rogarẽ:
Orarem: obſecrarem: id pro animi tui magnitudine effice/
res: ne me cunctàdo ambiguum ex certo redderes. Nam
& ſi tua erga me dilectione mihi certius eſſe uix quicqᷓ po/
teſt: uereor tamen ne quandoq; dilectio cum difficultate

certamen ineat. Sed quoquo bonum difficilius eſt: eo ca/ eei
rius & laudabilius duci ſolet. Itaq; ſic difficultatem iſtam: ſi-· (è
qua tandem non tuo: ſed fortunæ uitio apud te eſt: bene
ficentia atq; induſtria ſuperabis: nibil apud me glorioſius G
nihilq; magis obſeruandum: colendum: prædicandum: te
munificentiſſimo principe futurum eſt. Vale ex Mediola-
no. xi. Calen. Februarias. M. ccccc. Lij.
ranciens Philelfus Lodouico caſellæ ſal.
Arrauit mihi Mariꝰ filiꝰ: quãta ſe modo bumanita/
e Ferrariæ exceperis: utq; nibil prætermileris: qct
Alibi cõductuꝶ exiſtimaſſes. Habeo tibi grãs qc oĩ
in benidolentiſſimũ tus erga me animũ aſſidue declares. (qo
Vellẽ aliquã mibi occaſionẽ offerri: qua tua cum dignitate Nd
& cõmodo meũ in te amorẽ liquido cognoſceres. Intelli- el

geres profecto neminem eſſe: cui carior ſis ꝗᷓ mibi. Quam 0

. 2
3
4

quidem rem qm̃ tibi ꝑſpicuã eſſe arbitror: reliquum eſt: ut

dens me diligere amareq; perſeueres. Id autẽ cumulatiſſime te
asta⸗ præſtitiſſe iudicabo: cũ operã dederis: ne fruſtra ad tuum
ſros: præſtatiſſimũ & ingenti animo principem ſcripſiſſe uide/
fümos ar. Vale ex Mediolano. xi. Kal. Februarias. M. cccc. Lij.
auitn NFranciſcus Philelfus Lodouico Gongagaez
ele Marchioni Mantuano ſal.plu. di.
ralt 4 Vod perhumaniter ut ſempꝑ ola ſoles facturũ te re/
npe. .CcCeperas: id perbenigne ad cõſtitutũ tempus ac mu/
cli nificẽtiſſime effeciſti. Quæ res uix dici quæat quantã mihi

uoluptatẽ attulerit: cũ intelligo ĩidies magis magiſq;ʒ te diſ/
ſimillimũ eſſe multorum principũ: qui pollicitis liberaliſſi/
„ mos ſe præſtãtes ſunt diſſoluendo aut auari aut difficiles.
D At omne liberalitatis munus laudari tum maxime debet

1 cam uel ſponte fit uel liben ter. N ulla em̃ uirtus eſt: cuius
. actio fuerit cum animi ægritudine. Id q & ſi uirtutibus oĩ/
i bus eſt cõmune:nulli tamen magis eſt propriũ ꝗᷓ liberalita
ſee, ti ac beneficentiæ. Hanc autẽ laudẽ ad gloriæ tuæ cumulũ
n accedere non poſſum equidem pro mea erga te obſeruã-/

tia: non magnopere lætari. Vellem aliqua mihi facultas
N— eſſet: qua intelligere perſpicue poſſes: quãtus eſt amor in
te meus: quanta fides: quanta pietas. Sed ne ſim longior:
q̃ te uelle pro magnitudine animi tui animaduerto: babes

iſ⸗ me tibi totũ uel peculiari quodamiiure ac plane tuo. Quid ”M
e/ enim tua cauſa non audeam: cui me uideo eſſe cariſſimũ?
ius Vale ex M ediolano. xi. Calen. Februarias. M. cccc. Lij.
dite Franciſcus Philelfus Nicodemo Trãchedino ſal.
ſo⸗ Mnia ſunt deſiderãti tardiora:ob idqʒ uel ſolſicitu⸗
dinis plena. Itaq; potes intelligere ꝗᷓ mibi rem gra/
B tam facturus ſis: ſi ad ea omnia mibi qᷓprimũ reſpõ/
ſn/ deris: quæ mea intereſſe cognoris: primiſq; an liceat iſtac
4 per fidem publicam iter facere ad Alphonſum regem: id ðð
koi quod ab ornatiſſimo equite aurato angelo actiolo ut meo
feß nomine petas: uolo. Is enim mihi hinc abiens pollicitus
me eſt nihil ſe omiſſurum: quo mibi gratificaretur. Vale ex
Mediolano.xi. Calen. Februarias. M. cccc. Lij.
mm ¶ Franciſcus Philelfus Nicodemo Tranchedino ſal.

—

Criptis iam & obſignatis ſuperioribus litteris red⸗
dita mibi eſt epiſtola tua: quæ caufam ſerius reſpõ r
dendinon minus honeſtam ꝗᷓ neceſſariã fuiſſe ex/- Kle
poſuit. Quod optimo erga me animo eſſe affirmes Col⸗ in N
mum medicem uirum illuſtrem: uæbemẽter gaudeo: cui “
ut in amore officioq; reſpondeam: dabo operam diligen/ r
ter. Quod iſtac iter facere profecturus ad regem tuto pof l⸗
ſim: &ſi ita futurum ſpero iuſticiæ fiſus: nolim tamen fabis R

caput cõmittere: ne fortaſſe per imprudẽtiam nigræ uer/
terent᷑ in albas. Quare ſi publicæ fidei litteras ire ad me ui
dero: utar amicorũ tuoq; potiſſimũ conſilio. Sin ſecus fue/
rit: iter capiã per flaminios. Carnioriolum ſuauiſſimi An,
dreæ noſtri Alamanni indies expefto. Faciat deus: ut ca/

preæ iam inceſſu: ꝗᷓ teſtudinis uti malit. Vale ex Mediola⸗
no. x. Kalen. Februarias. M. cccc. Liſj. .
(¶Franciſcus Philelfus Angelo Actiolo ſe
egquiti aurato ſaluemm. in

Tquid ego cum hinc eſſes abiturus: abs te petie/
rim: & ꝗᷓ mihi perlibenter ipſe coram receperis te
facturum quod petieram: tum ego memoriter me
mini:tum ipſe oblitus eſſe non debes. Nam qui unus om-
nium officioſiſſimus eſſe in amicos ſoles: qui fieri quæat: ut
mei non memineris: quem ſciam tibi eſſe cariſſimũ. Quã
quidem meam de te opinionem ut re præſenti cõfirmes:
tui eſt uel officij: uel bũanitatis. Mibi certe rẽ feceris adeo

gratam: ut aliud hoc tempore gratius nihil poſſis. Vale ex mor
Mediolano.x. Kalen. Februarias. M. cccc. Lij-
(F ranciſcus Philelfus Nicolao Yaro ni ſal. ui
Iror moleſte tuliſſe te: quod in litterarũ meaꝶ inſcri u
tionibus ab me ſis & philoſophus & medic? ap pel/ ſinn
latus. Et ego cum te ſcirem iãpridem artium: ut uulgo uo/ lero
cant: & medicinæ Patauij donatũ inſignibus: id ꝗ& bonori ðèè
maximo ducit᷑: te tuis titulis decoratum uolui. Quare aut lin
nolis bonorari: non intelligo: ni fortaſſis medicorum ma/ ins
thula tibi odio eſt:quaſi minus in maxima ſemꝑ laude apce

oĩs nationes fuerit medicina: cuiꝰ inuentio in Apolline re/
fertur: eſtq; diſciplinarum omnium prima. Erras tu profe/

xX

cto:qqd ita ſentias. Eſſeq; tibi uideris inimicꝰ“:quitibi tanquã

ieb Waominfeducandäbonot fuiſſe Achilli Hom er in llia/
ehr⸗ de optimus eſt teſtis: cũ ille ex aeris intemperie atq; ut ſo⸗
l lari de peſtilentia iudicium tulit. Yerũ contẽdere tecũno
Nai lim. Nam neq; philoſopbiæ te poſtbac neq; medicinæ lau-
lgen⸗ dabo: qui utraq; diſciplina excellis plurimũ.Interim uelim
ge⸗ mihi ignoſcas: q& te plus amarim: ꝗᷓ ipſe abs te amaris. Va/
topol le Ex Mediolano. x. Kalen. Februarias. M. cccc. Lij.
hbo —JJYFranciſcus Philelfus Xenophonti fllio ſal.
euen⸗ Acito ꝗᷓprimũ adeas meo nomine cardinalẽ Nice-
rel nũ Beſſarionẽ: atq; ab eo petas: mibi ut cõmodetiĩ
1 nmsẽſem unũ Sextũ Empericũ ex pipatetica dſcipli
1, na philoſophum & acutam & eruditũ. Nam is etiã mibiẽ
6, ſed pluribus in locis (ut ita loquar) feneſtratus. Itaq; ex eiꝰ
⸗ codice ſi melior fuerit: cupio meũ emendare. Sin fortaſſe
deterior ſuus: emendatior redibit ad dominũ. Quod ſi ſu
um codicem peregrinari fortaſſe noluerit: meum iſtuc ſi
ita maluerit: ꝓpediem mittã: modo ipſe huiuſmodi emen
ete⸗ dandi prouinciam cuipiam delegauerit. Vale ex Medio⸗
te lano.x. Kalen. Februarias. M. cccc. Lii.. HW
me N(Pranciſcus Philelfus Galeacio epiſcopo mãatuano ſal.
on SWVmlitteris Xenophontis filij factcertior quæ bu/
tut manæ & perbenignæ tuæ ad me epiſtolæ reſpon/
V “ qeram: ea nunꝗqᷓ ad te perueniſſe.ltaq; paucis quaſi
es: repetam: quæ pluribus ſcripſeram. Habeo tibi gratias im/
geo mortalis: quod me priꝰ amaris: ꝗᷓ uel cogn oris: uel uideris.
een Quod autẽ Xenophonta filiũ in tuã charitatẽ admiſeris;
uix dici quæat: quanto me cenſeã beneficio abs te affectũ:
quippe qui filium nõ dubitem in uirum optimũ breui eua
la ſurum: ſi tuis ſe moribus ſanctimoniaq; imbuerit. Reliquã
bel uero benignitatem tuam: quã mihi tam alacri animo polli
uo/ ceris: libenter audio: amplectorq; libentiſſime. Quid auté
norl ſim tibi relaturꝰ pro talibus tuis erga me meritis: aliud ma,/
ei ius babeo nihil niſi me unum fore: quem peculiari quodã
n/ iure tuum ſemper poſſis exiſtimare. Vale ex Mediolano.
% . z Kalen. Scxtiles. M. cccc. xͤ. r
rle ¶Franciſcus Phileltus Xenophonti filio ſal·

le⸗

LII

Vod Turci Cõ ſlantimopolin præmũt obſidione:

fero pꝑmoleſte. Reliqua uero quæ ſcripſiſti:me oĩa

delectarũt: ĩprimiſq; ꝙ præſuli tuo carus iucũduſq;
ſis. Incumbe mi fili: & te ad iſtius innocentiſſimi & ſapien/

ge atq; compone.Hac una re nec mihi facere gratiꝰ quicqᷓ
potes: nec tibi laudabilius. Vale ex Mediolano.x. Calen.
Sextiles. M. cccc. Lij.
¶ Frãciſcus Philel. Bernardo luſtiniano Leonardli filio ſal.
Etrus Thomaſius doctiſſimus philoſophus & elo/

quẽtiſſimus medicus cõmonuit me ſuis litteris ſcri

Rſtolam per id temporis uiro patricio Nicolao Barbo ad Ni
colaum Varon em: ut is illas continuo & cõmode ad me
daret. Ego autem neq; tuas neq; Thom aſij litteras in hãc
diem accepi. Quare uel Varoni litteræ ad me datæ non
ſunt: uleæ fortaſſis ob iter interceptæ. Itaq; rogo te: ut bu/
manitatem paternam moreſq; imitatus: nolis in ſcribẽdo
eſſe difficilis: curaq; ſi me amas: ut omnia ad me diligenter
ſcribas: quorum me deſiderio teneri iamdiu intellexiſti.
Vale Ex Mediolano.iiij. Calen. Sextiles. M. cccc. Lij.
Franciſcus Philel. Xenophonti filio ſal
X

D decimũ Calendas ſextiles
ad pontificẽ mantuanũ ſcripſi etiã tibi: quantũ per
Jquod udlo paucis accipe.Diodori ſiculi qui aniuerſam bi⸗
ſtoriã non græcã & latinã ſolũ: ſed etiã barbarã græce ſcri/
pſit mibi ſunt ab initio ſui operis libri quinq;. Audio in ita/
lia his plures eſſe: quos Chriſtoforus garattonus choronẽ
ſis epiſcopus qui a Turcis modo occiſs e: aduexit ex græ
cia. Volo rẽ diligentiſſime odoreris: an ij Romæ reperian
tur:qck ſi ita ſit:fac me ꝗᷓprimũ certiorẽ:an iſtic librariꝰgræ⸗

cus ſit ullus:qui id opeis excribendũ aſſumeret. Tu inte/

rim operam dabis: ne te muſæ deſtituant: qc facile conſe/
queris: ſi litterariæ malueris qᷓ pecuniariæ rei habere rati/
onẽ. Vale.Ex Mediolano pridie Cal-ſextiles. M. cccc. Lij.
¶Franciſcus Philelfus Xenophonti filio ſal.

tiſſimi uiri contineatiſſimos modeſtiſſimoſq; mores effin/

pſiſſe te mihi iampridẽ: dediſſeq; tuam ad me epi/

ſimul cũ meis litteris

d tẽporis tua intereſſe noſtraq; uidebat᷑. Nũc autẽ

peck
led
om⸗
cd
Cres
cdo
tam
nax
r

Picl

deue
We⸗
d
te⸗
hon
riel
ciiab
con⸗
adbo
wor⸗
tec⸗
buc

lu

patri
neq
Bart

lone
ne di
duſ
pien⸗
echn⸗
4ℳ
guicj
Caler.

loſt.
Velo⸗
la.
ept
N
me
dc
non
wo/
deco
entet

.

Ali.

14

teris
per
zute
abi
eſain
nita⸗
von'
gr. *
flan
gre⸗
ſote⸗
/

elall

⸗

X

Iq Voᷣd pridie Calẽdas Auguſtas cum ad te l̃as dedi

ſcribere ſũ oblitꝰ:ẽ mihi nuꝑ renũciatũ qcł carmẽ ad
Baptiſtã Albertũ anno ſuꝑiore ex Cræmona ſcripſerã: id
ei redditũ nõ fuiſſe. Qck ueꝶ ne an falſũ ſit:neſcio. Tu qui
Romæ nũc agis: poteris intelligere: qd ĩ re ſit. Ego carmẽ
ipſũ dedi ad te:ut ſi minꝰ ſit redditũ: ꝗqᷓprimũ iſti reddẽdũ
cures. Ad hæc me uelim facias certiore: qd de Diodoro ſi
culo iuſſerã: præterea ſi ꝗd de re cõſtãtinopolitana ẽ audi
tum:qcqʒ iſtic pr̃iarches aut egerit aut acturꝰ apcł põtificẽ
maximũ ſperat᷑. Tu ne tibi deſis:q̃diligẽtiſſime ꝓuideto:
oc ẽ:ne muſaꝶ hoſpitio aſꝑneris. Vale ex Mediolano.
v.idus Sextiles. M.cccc.lij. H

6 ¶Franciſcus Philelfus Baptiſtæ Alberto ſal.

Ederã ad te ãno ſuꝑiore Cal. Octobribꝰ ex Cræmo
na carmẽ nõ tã uoluptatis capiũdæ ꝗᷓ ueluti renouã
dæ ueteris amicitiæ gr̃a. Sed id cũ tibi nõ eẽ redditũ acce/

piſſem:iccirco iteꝶ dãdũ iudicaui: ut & tibi aimꝰmeꝰfieret

exploratior:& ipſe ne fruſtra qcqᷓ uel lucubraſſe uel luſiſſe
poſſem exiſtimari. Nã æque uerſu: ut noſti: atq; ꝓſa dele/
ctari cõſueui. Nec alienũ cẽſeo ab officio meo:ut quoſcũq;
honeſt mihi amor cõiũxerit: eoſdẽ honeſt quoq; memo
riæ labor monimẽtis Ifarũ mecũ ꝑpetuo cõſeruet. Quare
cũ abſoluto iã uerſibus decẽmilibꝰ ſatyraꝶ oꝑe:me ad lyri
cos modulos retuliſſem:ĩprimis etiã tu: ꝗ ab oĩ ſatyra tanꝗᷓ
abhorrueras: occurriſti: quẽ inter familiariſſimorũ cõme⸗-/
morationẽ nulla obliuio aboleuerit.Itaq; id carmis iteꝶ ad
te dedi. Tu uelim tuũ des ad me Momũi:quẽ audio: ſtad/
huc eũ abſolueris. Vale ex Mediola. v. idus Auguſtas. M.
kFranciſcus Philelfus Nicolao Yaroni ſjal.
E homaſi præclarꝰ in philoſophia uir atq; idẽ
diſertiſſimꝰ medicꝰ: mihi nuꝑ ſcripſit mirari ſe:qq ni
bil unꝗᷓ ad ea reſponderim: quæ anno ſuꝑpiore & ipſe & uir
patricius Bernardus Iuſtianianꝰ Leonardi filiꝰ ab me litte/
ris petiſſſent. Huic ego cũ reſpõdiſſem nullas ꝑ id temꝑis
neq; ſuas nec Bernardi litteras mibi redditas: monuit rur/
ſum eas abs te repeterem:quippe cui uir nobilis Nicolaus
Barbus illas tibi ad me dediſſet. Quare ſi ita eſt: rem mihi
H „

.
ð ——–

facies admodum gratàm: ſi oſtenderis: quid ea de re actũ

ſit. Vale ex Mediolano. Kal Septembres. M. eccc. Lij.
(ranciſcus Philel. Fraciſco ſcalamõti eqti aurato ſal.
IErerer ꝓfecto: ne tu me uelobliuionis uel neglige⸗
tiæ accuſares: qc iam tot annos nullas ad te litteras
Aederi. Sed eo teputo ĩi me eẽ æquiorẽ: q iãpridẽ
eoghnons eo me eſſe ingenio: ut neq;ʒ hominẽ amiciſſimũ
obliuiſci quæam:nec ullã propemodũ uirtutẽ offerri pati/
ar: qua magis delecter ꝗᷓ diligentia & officio. Dedi ad te lit⸗
teras biſ & iterum: poſteaꝗᷓ tu nibil reſponderas. Dediq;

ad te libros de exilio: qui ubi poſt nõ parum temporis ad

me reuertiſſent: renunciarunt nequaꝗ te offendiſſe: quip/
pe qui abeſſes Anconæ in Dalmaciam. Miratus autẽ ſum:
ubi redijſſti Ancona:nihil omnino ſcripſiſſe mibi. Itaq; tibi
cauendum eſt: ne aut negligentiæ accuſeris : aut obliuio⸗
nis: Cæterum danda eſt opera: ut quod tempus interce/
pit: reficiat diligẽtia:hoc ẽ: ut qᷓſæpiſſime ad me ſcribas: id
ꝗquod me tecam obſeruaturum bona fide polliceor. Vale
Ex Mediolano Nonis ſeptembribus. M. cccc. Lij. =

((Eranciſcus Philelfus Nicolao Varoni ſal

oſtẽderã me nuꝑ factũ a Petro Thomaſio ex VYe⸗
Anetijs certiorẽ anno ſupiore cum me Cræmonãre
cepiſſem & ſuo & Bernardi luſtiniani nomine tibi ab Ni/
colao Barbo litteras acme datas: quas equidem ipſe nun⸗

quã accepi. ſtaq; rogo te: ut me qᷓprimum cõmonefacias:
ſiquid hac de re certi habes:hoc erit mibi uæbemẽter graa⸗
tum. Ad bæc ſcire ex te cupio: qua uia plinium de natura/

uos doctiſſimi Auriſpæ Guaryniq; diligentia recte emen-

datum. Neq; librariorum penuriã iſtic eẽ puto: ubiomniũ
ponorum quibus ciuſtis bominum fœlicitas conſtare ex/

iſtimatur: exundat affluentia. Vale Ex Mediolano Nonis

Septembribus. M. cccc. Liij.
=èòẽMDU (Franciſcu
Amiliares

Vdiuſquintus alteras ad te litteras dedi: quib us⸗

s Philelfus Petro perleoni ſal. S
Piceronis epiſtolas quas petebas: uæna

„.
—.
8
.

eacti Hs inuenimus. Eas ſi habere cupis: ducatos decem mittas: o= d-en
. oportet. Ild enim precij omnino ſe uelle dicit librariꝰẽ Mel, ren
toſil chior. Nec alius huiuſmodi codex apud alium quenꝗᷓ uæ/ .
Nige⸗ nalis reperitur. Codex uero bic epiſtolarum & pulcher ?

& nouus & ſatis emendate ſcriptus. Rem paucis tenes.

teras tenes.
e Tudc- fieri uelis: ſignificato litteris Tip As&εν'αιαιοα
lmni RdHOYVS—αστιπ ααπα1. ονον & TOHOX“νοιρ πνρνdn
ipeti Vale ex Mediolano.vi.idus Septembres. M. cccc. lij.
ellg M (Franciſcus Philelfus loanni Mario filio ſal.
ad NVBigentium te cõtineas: neſcio:iſtic ne caſale an alta
nip, rij. Petrus perleo familiaris noſter fecit me nuꝑ ſu-
un: is litteris certiorem breui futurum: ut Ariminũ re-
bi petat:id quod ante ſignificaui tibi: quare ſi tu uelis locum
io⸗, eius præmiũq; ſubire apud Genuenſes in eruditione pu-
ce N blica: ſe facile daturum operã effecturũq;ʒ: ut tibi ex ſenten
vid tia res ſuccedat. Ad hæc quod te arbitror nõ latere Hiero
Ve nymus bindotus leuir tuus eſt modo florentiæ coniectus

in carcerem. Niſi iſtinc ab illuſtri marchioni cuius nomine
aragonum regem Orator petebat: eius liberationi conſul/
tum fuerit:eſt qᷓdiutiſſime futurus in ea fortuna. Nos om⸗
bbus nes ualemꝰ recte. Et te & Mariã & filios ualere plurimum
Pe⸗ opto.Ex Mediolano.v. Kal. Octobres. M. cccc. Lij.
jte⸗ WWVVI⸗ꝝ Franciſcus Philelfus Andreæ alamanno

N. — %½%% PrioripopuliHorcnitniͤalall.
none 7 Ratulor tuæ præſenti expectatæq; di gnitati. Nũꝗᷓ
cis * Penimſiun ueritꝰ te ante diẽ (ut ita dixerim) ad iſt
gn Vbonoris gradum peruenturũ. Nam ut ita crederẽ:
ur tuùa uirtus ſingulariſq; prudentia mibi perſuaſerat. Non

io4 enim cum ijs ſentio: qui prudentiam iuuentuti ſubtra⸗
. hunt: quaſi peculiari quodam iure ea ſen ectuti ſit danda.

nii Sed neq; indoctus ſenex habendus ſit pradens: neq; do⸗
e ctus adoleſcens imprudens. Nam multo plura rerum hu-
ui manarum exẽpla atq; documẽta tradere nobis quæat le⸗
dc, ctio diligens & multiplex eruditio: quam lõgiſſima etiam
hominis unius annoſitas. Quare cum & ingenio te acer,
n rimo eſſe perſpicerem & diligentia ſingulari: tanta præ,
X ij

terea do etina. guſta æqualiũ tuorũ neminẽ:facile intelli⸗
gebam ꝓpediẽ fore: ut in altiſſimũ dignitatis gradum tua
te reſp.tolleret. Qc igit᷑ prudẽtia auẽtoritateq; apud tuos
florẽtiſſimos ciues æque uales atq; eloquẽtia & diſciplina
nõ poſſum tibi non admodũ gratulari. Deus fortunet tu/
os cogitatus: efficiatq;: ut ingentibus tuis præclariſqʒ uirtu
tibus hoĩm exiſtimatio gratitudoq; reſpõdeat. Ego aũt ne
meæ litteræ oino uacuæ ad te irent: has duobus ſum mu/
nuſculis comitatus:quorũ ſi te primis floribus delectatum
uidero:mox quoq; maturi fructus cõſecuturi ſunt. Vale
Ex Mediolano. v. Ral. Octobres. M. cccc. lij.
(Franciſcus Philelfus Nicolao Varoni ſal
Vniforto bergomeſi diſertiſſimo iuriſcõſulto litte⸗/
Mrras ad te dedi nonis ſeptẽbribꝰ: quibꝰnõ obſcure de
bes intellexiſſe: quibus in rebus tua mibi & oꝑa & ope eſt
uæbementer opus. Quare maiorẽ in modum abs te peto
cõtẽdoq;ʒ ſiquid es unꝗᷓ mihi gratificaturus: qe omniũ ma/
ximi ſim facturus: effice: ne uidear fruſtra tuum officiũ po-
ulaſſe. Vale ex Mediola. pridie Kal. Octo. M. cccc. Lij.
. ranciſcus Philelf S lacobo camerinati ſal.
Egi litteras tuas ꝓ amicitia noſtra: ut debui libẽtiſſi-
me.Et quo in me munere uſus es:nõ potuinõ læta⸗
ri: ut qui beniuolentiſſimũ animũ erga me tuũ oibus in re-
bus ꝑſpicuũ facias. Qc autẽ ad epiſtolas meas attinet:qᷓtũ
uidere uid eor: te uiuum adhuc potauit lethe: quem apud
inferos fabulant᷑. Nunquid oblitꝰ es: cũ te ultimũ uidi di-
xiſſe mihi circiter Kal.lanuarias laude Chriſtoforummar,/
lianũ probũ adoleſcentẽ & pauculum illud ſerici panni &
epiſtolas meas quẽadmodũ ipſe per epiſtolam iuſſeramꝛ
tibi tradidiſſe. Pollicituſq; es propediem fore ut Mediola-
nũ peteres:& ea omnia ad me keres At ueniſti tu quidẽ
Mediolanũ non multis poſt diebus. Neq; prius audiui ue/
niſſe te: ꝗqᷓ abijſſe eognopr ec multo poſt Mediolanũ re/
dijt Cbriſtoforus idem marlianus: qui de me non medio-
criter apud me quæſtus ẽ: qce tanꝗᷓ fidei ſuæ diffidẽs: aliũ
ſibi ad res meas tuendas prætuliſſem: quin etiam metuere
ſe: ne unꝗqᷓ meas illas mihi epiſtolas redditurus eſſes. Huio

telt
tua
uos
ina

tu
ane
,
tum

ae

m.
a⸗

de

e/
ſio⸗
hi
te

ego qui mihi & fide & obſeruãtia erga me iãpridẽ perſpe-
Gus eſſet: tum reſpondi quod opus fuit ad me purgandũ:
tum etiã adieci nullo modo poſſe fieri: ut qui eſſes libera/
liſſimus: auariciæ obnoxius uideri uelles. Nunc igitur ui-
deo te tui oblitum: quippe qui dedicere uideare: quæ ò
ipſe dixeris: & ego uera fuiſſe certo ſcio.ltaq; ſi me amas: ſi
uis tuũ apud me beneficiũ nunqᷓ intermorituꝶ: da operã:
ut colligas cogitatus tuos: ac memoriã ad te reuoces:quæ
raſq; diligenter: quo in ſcrinio epiſtolæ meæ latitent: eaſ
qᷓprimũ ad me des. Quod ſi feceris: non modo mihi ſatiſfa
cies: ſed plæriſq; rerum mearum ſtudioſis morem geres:
qui me quotidie obtundunt: quod minus eorum uolunta/
ti inſeruiã: cupiunt enim eas excribere. Nec mihialiud ul-
lum exemplum eſt. Accedit ad rem: quod grandiuſculam
illam epiſtolam ad Carolum regem francorum: quod eius
rei tu ex me iampridem audiſti: nondum miſi trans alpes.
Itaqʒ lucubratiunculã illam quamcunq; meam habitã eſſe
fruſtranon poſſum nõ permoleſte ferre. Fac ergo ne bene
ficium tuum fuiſſe maleficiãũ uideat᷑. Vale ex Mediolano
Calen. Octobribus. M. cccc. Lij.
NJTranciſcus Philelfus Andreæ alamanno
priori populi Horentini ſalutem.
Aphaelniger uiraginis buius ſplẽdidiſſimæ Mariæ
(bplancæ auunculus ut eſt acerimo uir ingenio & pru
dẽtia lingulari: nouũ quoddã & ſalutiferũ opus excogita/
uit: quo præſtantiſſimꝰ princeps noſter cũ ad ſuã ſociorũq;
tutelã & incremẽtum: tũ in hoſtiũ perniciẽ atq; exitiũ ut i
quæat. Subducta em ꝗdiligẽtiſſima rõne facile ꝑſpicueq;
inuenit triremiũ claſſem etiam ꝑingentẽ rebuſq; oibus or/
natiſſimã & expeditius & longe minore impẽſa parari ex/
ædificariq; poſſe apud principẽ noſtrũ ꝗᷓ uſꝗᷓ apud alios in
Italia. Quã quide rem ad uos ut audio: idẽ Raphael nuꝑ
ſcripſit. Itaq; nõ ſum ueritus te hortari:id in ſenatũ ut refe/
ras: cu nẽtiſq; perſuadeas tuis & cohen s & ciuibus quanta

ſit ad ueſtram remp. utilitas ꝑpuentura: ſiopera dabitur: ut

hac hyeme dum ceſſat᷑ ab acie ad fabricandã ꝓfligandãq;
huiuſmodi claſſem cõmuni huius principis ſociorũq; oĩm
X iij

LI

& cõſenſu & apparatu oĩs cura: omnis diligentia ipendat᷑.
Vix ꝓfecto res cœpta fuerit: tantus ilico terror hoſtilẽ fa/-
ſtum inuadet: ut nemini cuiquã neqʒ ſpes nec fiducia relin
quatur niſi in huius principis ſociorumq; clæmẽtia. Tu qd?
facto ſit opus:intelligis.Ego autẽ deum oro:ut res ueſtras
indies magis magiſq; fortunet. Vale Ex Mediolano pri-
die nonas Octobres. M. ccec. lij. EOeii. Pri,,

¶ Francifcus Philelfus X enophonti filio ſal.

primũ a Philippicis balneis Romam rediſſſes: alias
aabs te nullas accepi: cũ plæræq; interim meæ ad te ierint.
Itaq; nõ poſſum non mirari. Verituſq; ſum: nequid tibi: qc
nolim: ex iſta æſtiui aeris intemperie acciderit. Non enim
adeo eſt iter intercluſũ: ut nemo oino iſtinc ad nos ueniat.
Quare fac:ſi potet ut me ꝗᷓprimũ leues hac animi ſollicitu
.

dine: ad eaq; ſingillatim reſpondeas: quæq; non unis litte/

ris tibi ſcripſeram. Et qm ſignificaſti nõnullos eſſe Romæ

ui cuperent horũ aliquid legere: quæ ab me in præſentia
ribunt :duorũ operũ ueluti frontiſpicia tũ Sphortiados:
tum de uita & rebus geſtis Franciſci Sphortiæ: cum biſce
litteris ad te dedi. Tu fac:ut quicquid ocij nactꝰ fueris:cõ⸗

ſumas in litteris atq; diſciplina. Nos bic omnes ualemus re

Ge. Yeniſſem Romã: ſi facultas a principe facta eſſet. Va/
le Ex Mediolano. vij. idus Octobres. M. cccc. Lii.
¶ Francifeus Philelfus Bartholomæo Meltio ſal.
hi pater tuus uir optimꝰ& mei amãaãtiſſimus hoc die
enũciauit: cum iam litteras ad Xenophonta filium
obſignarã: te ſibi ſcripſiſſe Mantuanũ põtificem abeſſe ab
urbe & cum ex eo Xenophonta quoq;: quare quas meas
fidei tuæ litteras commiſeram: eas te reddere nequiuiſſe:
eſſeq; apud te. Feciſti tu quidem recte: ꝙ bona fide litte/-
ras apud te ueluti depoſitas: tueri malueris: uento com/
mendare. Itaq; cum bis tuis alias quoq; ad filium ab me
datas: tandiu eſſe apud te uolo: quoadille Romã reuerte/
rit. Qui ſi diutiꝰ diſtulerit reditum ſuũ:& priores & poſte/
riores litteras ſoluas: uolo: & quæ arcana ſũt:ea ne effera ſe⸗
nreliquis uero uicem filij geras. Vale ex Mediolano.vij⸗

Oſt eas litteras:quas mẽſe iunio dediſti ad me: cum

tre
ſem
lol
len

io

cu
Alas
nt.

E

me: ſubieciq; ſubridẽs. Vellẽ equi

idus Octobres. M. cccc. Liij. M
FVrranciſcus Philelfus lacobo camerinati ſal.
Tſituum munuſculũ mihi fuerat pergratũ: quip⸗
pe qc ab amiciſſimo erga me animo factum intelli
AJgebam: multo tamẽ & gratius fuit & optatiᷣ: quod
ſecundis litteris tuis me feciſti certiorem epiſtolas quibus
non æquo aĩo carebã: inſperato tibi repertas eſſe. Nã eaꝶ-
amiſſio eo mibi erat moleſtior: quoniam nullo altero abuũ⸗/
dabam exemplo. Tantas igitur babeo tibi gratias: ut ma⸗
iores babere boctempore nullas quæam. Teq; etiam atq;

. *

etiam rogo: ut iſtas ad me fido alicui nuncio ꝗp rimũ des.

Quod ſi alius nemo prius oblatus fuerit: eas aut Antonio
trecho uiro bumaniſſimo: ab quo ad Mattbæum piſaurẽ/
ſem mei amãtiſſimum mittantur : aut uiro inclyto Rainal-
do fulginati confeſtim ut tradas: uelim. Vale: & ſi qua in
re mea tibi opera oꝑus eſt: me utere arbitratu tuo. Ex M
diolano.vij. idus Octobres. M. cccc. Lij.
NQEranciſcus Philelfus Scæuæ corti iuriſcon/
ſulto & equiti aurato ſal. sl
Mbroſius gentilis derthonẽſis iuriſcõſultus ſuo ꝗ⸗
dem iudicio admodũ prudens: meo autem nõ im/
„ Pprudés oino: heſterno die meloffendit in aula du/
calis curiæ incedẽs fronte ut plærũq; ſolet: reſupina. Infla

tuſq; opinione ſui appellat me inſolentius uoce altiore o

Philelte inquiẽs:ꝗqd minꝰfungeris officio boni uiri? Quid
iſtud inquã? Sum enim ueritus nequid fortaſſe perperã
per imprudentiam ꝑpetraſſem. Tum pygmæus erectus
in digitos elataq; ceruice ſubdidit multo petulantius. At

„

es tu quidem fraudulentus:qui Scæuæ corti nondum au/

reos quinqʒ diſſolueris: qex quattuordecim religꝗ ſũ t: quoſ

ei debes ex pẽſione domꝰ:quã Papiæ anno ꝓximo cõdu,
xiſti: cũ Mediolano metu peſtilẽtiæ abeſſes. Hæc ego au-
diẽs cœpi primũ ſtomachari paululũ: ut uix me continue-
rim: quin ſtultũ nebulonẽq; appellarim. Sed mox cõtinui
idẽ Ambroſi: ut nõ minꝰ
grauitati ſtuduiſſes: ꝗ iuri ciuili:quod ſi feciſſes modeſtius

fſoquereris. Tum cœpit ille magis magiſq; excãdeſcere: d&

—

LI
tanꝗᷓ inſaniẽs: Ergo me inquit leuẽ eẽ dicis:& eandẽ uocẽ
etiã etiãq; ingeminãs cũ clamo.,. mouit nõ mediocrẽ riſũ
aſtantibus. Accurrerãt em̃ nonnulli: ut fit. Quid inultisein
dolui eius uices: qui dum fugeret leuitatis: ut ipſe dicebat:
nomen: ab oibus eſt leuiſſimus iudicatus. Nũc aũt ad rẽ ꝓ/-
pius accedo. Ego mi Scæua cõduxi domũ tuã Ticini lon/
ge etiã ære gandiore ꝗᷓ quiſꝗᷓ annis proximis cõſueſſet: q
ut facerẽ: ide Ambroſius fuit in cã. Is em ut indoctis quibuſ

dam gratificaret᷑: qui meũ illuc aduentũ inſcitiæ ſuæ detri⸗

mentoſum exiſtimantes ita induxerãt Ambroſiũ ut nibil

omitteret eorũ omniũ:quæ mihi moleſtiſſima fore iudicaſ
ſet. Et quoniã prætoris erat aſſecla: omniũ primũ operam

dedit: ut peſtilentialis cõtagionis obtentu me urbe extru/
deret: cũ iã triduũ ante publico ciuitatis cõſen ſu in urbem
receptus eſſem. Id cũ prætore inhibẽte aſſequi nequiſſet:
uideretq; doctiſſimorũ hominũ optimorũqʒ uirorũ eã eſſe
ſentẽtiã: ut mea illic quãtulacũq; mora dignitatẽ ciuitati fo
ret & priuatim & publice allatura: nibil amplius aduerſus
palã ut priꝰ: ſed elã oĩa atq; ꝑ inſidias machinabat alias atq;
alias ineptias cõminiſcẽs.In idq; maxime inteba tur: nequa
mihi facultas foret domꝰ cõducẽdæ: id q& tãto ſe facilia ef⸗
fecturũ opinabat᷑: qg eẽt præter ãni tẽp⸗. Tũc ego poſtea
ꝗ ſenſiſſem ædes tuas etià uacare: de his audiui fratrẽ tuũ
bumaniſſimũ uirũ Gaiũ:qui qm̃ ſciſſet: quãta mihi amicitia
tecum eſſet: intelligeretq; niſi ego ædes cõducerẽ: fore: ut
uacuæ oĩno futuræ annũ totũ relinquent᷑:non inuitꝰ con-
ditionẽ accipiebat: præſertim cũ nulla ab me conſueti pre/
cij diminutio fieret. Tũ Ambroſia inclamitat Gaiũ non bñ
cõſulere fraternis cõmodis:nullã em domũ Philelfo con-
duci poſſe niſi hanc unã: ꝓinde locandã eſſe quãto poſſet
pluri.Idq; non faciebat illa uulpecula: ut rei tuæ mi Scæua
ꝓſpiceret:ſed ut mibi qd' cœperat: incõmodaret. Itaq; di/
midio plus dedi ꝓ mercde annua: ꝗᷓ dari antea cõſueſſet
ſuꝑioribꝰ ꝓ ximis annis. Nam in reꝑatiõe horti dũtaxat au
reos erogaui quinq;: & id quidẽ præt᷑ aureos quattuorde/
cim:quibꝰ definiri pẽſionẽ uoluit.Hæc aũt narrata ꝓlixius
ab me ſunt:ut noſſes ꝑuicaciã & malignitatẽ hoĩs. Nam qc

ope

adan
ot

noce
riſi
bein
bat:
ep/
llon⸗
ubl
gen⸗
rnbil
a

X

Ambroſio ipſe ꝑhumauiter reſpõdi:qᷓᷓ domꝰ adhuc mihi
obnoxia ẽ:hũc oẽm menſem quã ego reliqui liberã iam to
tos menſes quattuor: cupio tñ uł hoc tꝑe meo amiciſſimo
Scæue ſatiſfactũ iri:cũ primũ aliquid mihi ex publico ære
qc debet᷑ ſolutũ fuerit. Tũ ille inſolẽtiore quodã faſtu: Nil
aliud inquit mibi reſpõdes? Quid aliud inꝗᷓ poſſin. Rlac
iteꝶ ille doloſum eẽ dixit. Et ip̃e rurſus adieci: Si iuri ciuili
grauitatẽ addidiſſet: emẽdatiꝰ loqueret᷑. Rem tenes oẽm
mi Scæua. Mihi pecuniæ nullæ ſunt. Principis ærariũ ita ẽ
exhauſtũ ob uoraciſſimã hanc militũ carybdin:ut neq; mi
hi neq; alij cuiqᷓ uiro togato ſatiſfiat. Ego tibi debeo:prin/
ceps mihi. Non magis ego apud te ſum in crimine: ꝗᷓ apud
me princeps. Si meret᷑ ille ueniã: meret᷑ etiã Philelfus tuꝰ.
Nec tamẽ fore deſpero: ut mibi propediẽ diſſoluat᷑ quod
merui. Quod ni factũ fuerit: proficiſcar in caſtra. Nec illinc
priꝰ ſim abiturꝰ:qᷓ mibi princeps ſatiſfecerit. Qc ſi minꝰ aſ/
ſequi potero:non ſolum tibi ipſe non ſatiſfaciã:ſed etiã erit
opꝰ ut priuato ærario me adiuues. Nã uetere ꝓuerbio ut
ſcis: quæ amicoꝶ ſũt cõia eſſe oportet. Tu interea tꝑis tuis
rauiſſimis litteris Ambroſiũ derthonẽſem caſtigato. Va/
K ex Mediolano. v.idus Octobres. M.cccc. Lij.
Franciſcus Philelfus Aenico daualo egꝗtiaurato ſal.
Eus malefaciat huic ꝓcellæ calamitatiq; belloꝶ: ꝗbꝰ
meũ ad te iter intercludit᷑: nec uti licet ꝓfectiõe libe
ra.Vix dici quæat mi Dauale:q̃ᷓ moleſte tulerim: ac ferã iã
annis quattuor cũctationẽ meã eundiad uos: cũ multarũ
rerũ:tũ ſatyraꝶ cã:quippe qui uæbemẽter doleã tot in eo
oꝑe lucubrationes mihi fruſtra ſuſceptas. Sed utcũq; res
habet: eũdũ ẽ tãdẽ:id qc ad martiũ ẽ reiectũ. Satyrarũ co/
dex qui decadas decẽ denis ſatyris ſingillatim diſtributas
aduerſus decẽmilia cõplectit᷑ ẽ pulcherrimus eũ litterarũ
notis:tũ minijs & oꝑculis:q ſi minꝰ intus:ſaltẽ in cute te nõ
poterit nõ delectare:quanqꝗᷓ puto no mẽte minus ꝗᷓ oratio/
ne lætabere. Vale ex Mediola. iiij. idus octo. M. cccc. Lij.
.- ranciſcus Philelfus Nicolao arcimboldo ſal.
E Varto idus nouebres ad Caluiſianum ueniin caſtra
Sdpbortiana: ubi ſum ꝑbumanit᷑ & honorifice exce/

ptus a principe. Nec dubito me omnia ex ſentẽtia noſtra
confectuꝶ. Id factum cum fuerit:te reddam qᷓprimum cer
tiorem. Vale Ex caſtris ducalibus apud caluiſianum pri⸗
die idus nouembres. M. cccc. Lij. UU
NQranciſcus Philellus Matthæo piſaurenſi ſal.-
— Vm ola a munificẽtiſſimo principe noſtro aſſecutꝰ:
Auæe uolui. Qc? eo eſt mibi iucũdius: quo me uideo
mavima ex parte liberatũ faſtidioſi iſtius lõgi moroſitate
atq; ineptitudine. Tibi autem plurimũ debere fateor: qc
mihi & re ſæpe & uerbo ſempꝑ ſatiſfeciſti. Reliquum eſt: ut
ſiqua pecuniola meæ familiæ ante meũ reditũ opꝰ fuerit:
iſti ne deſis. Et quicquid dederis: adde ratiunculæ noſtræ.
Vale ex Gammara Nonis Decebribus. M. cccc. Lij.
( Franciſcus Philelfus Nicolao arcimboldo ſal.
Mnia mibi tribuit humaniſſimus princeps noſter:
quæ uolui.Nunc Ferrariã iccirco paululũ diuerte-/

nẽſem: qui inclyti Karoli Gongagæ filios: cũ ij iſtic eſſent:
erudiebat. Is cum KRarolo una abiẽs ſecum abſtulit codicẽ

a Plutarcho mirabili diligẽtia ſeriptæ ſunt. Eo igit᷑ nauigo:
ut buiuſmodi codicẽ recupere: Ad Natalẽ Chriſtianũ om
nino apud uos ſum futurus. Vale ex Cræmona.iij.idꝰ De

cembres. M. cccc. Liij.
(ſFranciſcus Philelfus Xenophonti filio ſal.
Pcepi binas litteras tuas eodẽ die cum primũ ex ca
– ſtris ducalibus Mediolanũ ad. vij. Kałl. Ianuarias re/
uertiſſem. Haꝶ tu alteras ad me dederas. x. Kal. decẽbreſ:

uidere uideor: ꝑegrinatiõis iſtius tuæ ſatietas iã te cœpit.

OQct? ſi ante abitionẽ tuã Ciceroni in officijs audire uoluiſ/

ſes: aut nõ abiſſſes: præſertim clam patre:aut tã ſubito do/
mum nõ repeteres: cũ nondũ in deliberando neq; tẽporis
nec etiam diligẽtiæ ſatis adhibere potueris. Nihil tibi erat
in cauſa: quãobrem in romanã curiam te reciperes: quip/
pe q domi haberes: unde & melior quotidie & doctior fie/
res. Quod ſi prudentiæ potius ꝗ;ᷓ ſapientiæ ſtudio duceba-

re inſtitui ꝙ illic eſſe accepi Antoniũ quendã uero⸗

quendã meũ quo uitæ illæ magna ex parte cõtinent᷑: quæ

alteras uero. vi. idus. Intellexi: quæ ſcripſiſti oĩa. Et quantũ

rbo

thiar
rob.
etüt:
tuæ.
ſcri

N

tet
tes

diu
Kn
teut
tos⸗
is:

ken

8 . . . S
— — —
.

oli rris: boc eſt: pecunia magis ꝗᷓ uirtute atq;ʒ diſciplina: licebat
ncet tibi apud munificentiſſimũ noſtrũ principem pecunioſiſſi
npt,⸗ mo breui effici: ubi malles negocio ꝗᷓ ocio te offerre. At fu⸗-
erũt: qui te induxerint. ltaqʒ ignoſcendũ eſt adoleſcentiæ
l. tuæ. Poſthac conſules tibi fortaſſe melius. In præſentia: ut
dente ſcribis:cupis initiari. Si religionis amor id monet: non im-/
iceo robo:modo etiã atq; etiam cogites: quid tibi ſtatuẽdum
ltte it: quid ſequẽdum: quã incedendum uiam. Nam ſi putas
rige te in eccleſta fore clarum ſine ijs artibꝰ: quæ apud ſacerdo/
ſt tes habẽtur in precio: uæbemẽter erras. Nam cũ alia per-
ent: malta diſcẽda ſunt:tum ius pontificium imprimis omniſq;
re. diuinæ rationis cognitio tenenda: quæ theologia dicitur.

Sin iecirco iſtiuſmodi deſiderium te corripuit: ut ſine labo
re uitam iucundam ducas: ꝗᷓ tuum ſim inſtitutum probatu

8 rus: potes facile ex meis moribꝰ cõiectare. Quare ſi me au
te⸗ dis: primũ omniũ teipſum collige: tecum habita. Medita/
re ſteꝶ atqʒ iteꝶ: quã uitã uiuere decreueris. Seu tu ſæcla
ent rem quã uocãt: elegeris: ſiue eccleſiſticã: utram malueris:
ce probo: modo ſit cum laude. Qd ſi oino ad nos fortaſſe re/
gue dire inſtitueris tibi ædes paternæ nunꝗq occludentur. Va/
ue le ex Mediolano nonis lanuarijs. M. cccc. hiij
jon 0F ranciſcus Philelfus Xenophonti filio ſal.
e, Cripſiſti ꝓ ximis litteris aliquos iſtic eſſe: qui cupiãt
ſeire: quare Sphortiada per.ph. & non per. f. litterã
Hotarim. Ad bæc qua rõne: plæq;O cin prima ſyllaba per æ
zc diphthongum ſcripſerim. Accipe qc petis utrũq; breuit᷑.
Spbortias nõ ſolũ per.p.cũ aſpiratiõe.h.& nõ per.f.a me

prel. ſcribit: ꝙ recta ſcriptura. f. poſt. f. a pud latinos eẽ nõ patit᷑

ns ſed etiã qa nomẽ Sphortia deductũ uolumꝰ a græco qc' ẽ
t. & RO1πſporta id ẽ fameſ. unde & &σ0οσιιπ11 Hανουdw«4
vil⸗ S0P & apud nos ſportula. Huius autẽ rei cãm qm Plato/
Go⸗ nẽ ſecutꝰin eo libro ꝗ de rectitudine nominũ eſt inſcriptus
hori in libris de uita & rebus gefſtis Frqgiſci S phortiæ ſũ reddi/
ert turus: boc tpe omitto. Plærũq; uero iccirco ꝑ diphthon/
r Par qm deſcendit &&ρο IOXMρρα :qc plenũ frequẽſq;
. ignificat: cõuerſa e lõga in diphthõgõ æ: ut in ſcæna rbhæ/

da: læthes in alijſq; ꝑmultis dictiõibus uidemꝰ obſeruari⸗

Vale ex Mediolano pridie idus lan uarias. M.cccc. Liij.

NFranciſcus Philelfus lacobo camerinati ſal.
Olim tibi ꝑſuadeas tuas ab me negligi:qc minꝰꝗᷓpri
mum tibi ſignificarim: quid mihi Sie Angeluſq;
reſponderint. Hi quod petis:diligenter curant: putãt om/
nino propediem ex ſententia tibi conſultum iri. Confeciſ/
ſentq; quod tua cauſa cœperant:niſi occupationes princi/
pis quæ ſunt fere imenſæ ob plures præclaras legationes:
quæ uno pene tempore conuenerunt: aditum his tantiſꝑ
intercluſiſſent: dum his liberet᷑ harum præſentia ac ſollici-
tudine.Differri tñ res tua diu non poteſt. Ame nullum er
ga te officium aut ſtudium negliget᷑. Tu interim eſto bo/
no animo. Non enim quantum mtelligo:te tua fallet ſpes.
Vale ex Mediolano.x. Calen. februarias. M. cccc. Liij.
(kranciſcus Philelfus Renato regi ſal.
Ernas litteras ad te dedi anno ſuꝑiore ijs de rebꝰ:
quæ tua maxime ĩtererãt.Itaq; nõ poterã nõ mira/
ri: quod nibil reſpõderes.præſertim cum te huma/
niſſimuti facillimũq; eſſe iã pridem uno omnium conſenſu
ſermoneq; audierã. Sed Ioannes coſſa uir clariſſimꝰ idẽq;

n

grauiſſimꝰꝗ modo & tuꝰ& Chriſtianiſſimi Frãcorum regis

legatus in Italiam uenit. Liberauit me omni dubitatione:
quippe qui coram affirmarit nullas tibi oino redditas eſſe

litteras meas. Deus malefaciat hominũ uel negligẽtiæ uel

perfidiæ:qui & me heneſtiſſimo officio: & te non medio/
cri:ut opinor uł utilitate: uel uoluptate fraudarint. Quibꝰ
litteras ad te dedi.Frãci fuerũt omnes:quoꝶ uni Malurti/
cæ cognomẽtũ eſt: homimi bellicis artibus ſtudẽti: & tui ut
aiebat: obſeruãtiſſimo. Sed qm̃ quæ ſcripſerã nõ accepiſti:
ea in præſentia tibi corã exponet idẽ Ioannes coſſa:cuiꝰ fi/
des & diligetia tibi ſole clarior eſſe debet. Vale ex Medi⸗
olano.yvi. Kal.februarias. M. cccc. Liij.
Fraciſcus Philelfus Cuilielmo Vrſino
Franciæ cancellario ſal.
Vm uir clariſſimꝰ Ioanes coſſa regiꝰ legatꝰ a floren/
inis rediturꝰ in Frãciã Mediolano iter faceret:a me
o nomie libros de exilio quos ſuperioribus annis

Acub
mici
onpe
geuit
nte
gaa.
ners
Wn
ign
ud
ſim
we
me
lise
lien
loo
ſtaoe

dr

le

.

pri

Ston⸗
teal⸗
rinch⸗
ones:
nti
lic⸗
mer
bo⸗/
es⸗

duſg⸗

na⸗
nſu

iq
gs

ne:

el

1

elucubraram. Hos egoa te ideo in præſentia dare nõ po⸗

tui:qm̃ non eſſet tãtũ tẽporis datũ: ut excribi poſſent.ltaq;

non potui nõ ferre permoleſte: ꝙ tibi tanto & tanta digni-

tate uiro minus ſtatim gratificari quiuerim: præſertim ea

in rene⸗ mihbi non minus iucunda eſſet ꝗᷓ futura honori⸗-

fica. ¶ Nam & te iampridem cum ob florentiſſimi tui ge/
neris ſplendorem: tum ob illuſtrem eruditionẽ tuam ſin⸗
gularemq; ſapientiam mirifica beniuolentia obſeruo: &
ignarus certe nõ ſum: quantũ ſit meo nomini ac laudi tua
auctoritas incrementũ allatura: ubi ſcripta mea tuo grauiſ-
ſimo teſtimonio confirmaris. Nec enim debeo dubitare

mea tibi uoluptati fore: qui & humaniſſimus ſis liberaliſſi/

maq; natura: & a me tantopere diligaris ut nibil ad amo/

ris cumulũ poſſit accedere. Dabo autẽ operam: ut prope/

diem morem geram uolũtati tuæ. Nam tum libros de exi/

lio quor petis: tum alia plæraq; ex his: quæ a meo ingenio

ſtudioq; manarũt: curabo excribiea plane: quæcunq; futu
ra tibi iucũdiora exiſtimabo. Vale ex Mediolano.vi.Kal.
Februarias. M.ccec. Liij. M
¶ Franciſcus Philelfus lacobo bicheto ſal.

nN lſi te iapridẽ plurimũ diligerẽ: ſtomacharer fortaſſe:

cũ uideã codicẽ meũ eſſe apcł te tãdiu uel inuitũ.Nã
dq dxeris puero meo eum tibi nõ eẽ: haud intelligo: quæ
it animi tui ſententia: nõ em̃ puto id dicere te: quod meũ
codicẽ nequaq̃ habueris. Nã & habuiſti: & eũ alijs cõmo/
daſti. Quod ſi illã fortaſſis amiſeris tibi amiſſum uolo: non
mihi:ꝗᷓꝗᷓ opinor amiſſum tibi eum nõ eſſe. Itaq; rogo te: ut
huic meo puero meũ illũ codicẽ ad me des: ne me cogas
aliunde remedium poſcere. Vale Mediolani ex ædibus
meis.iij.nonas Februarias. M. cccc. Liij.
ranciſcus Philel obo bicheto ſal.

Rant uidere uideor: ita negocioſus es: ut nihil tibi
ocij relinquat᷑ ad inquirẽdũ inter infinitã librorum

tuorũ copiã codicẽ illĩẽ meum: quò duæ oratiões Lyſiæ a
nobis traductæ: altera funebris de laudibꝰ Athenienſium:
altera iudicialis cõtra Eratoſthenen adulterũ: & Ariſtote/
lis Rhetorica ad Alexandrũ regẽ: noſtra itẽ traductio cõ/

tinent᷑. Nõ em̃ adduci poſſum: ut credã aut te alieni mutnui
blitũ: aut q officij tui fideiq; ſit: nolle præſtare. Nã codi-

cem illũ tibicõmodaui tẽpore illius optimi Philippi ducis:
quẽ ea tu lege petiſſti: ut excribi curares non ut nunꝗreſti-

tueres. Atqui repetiui abs te illũ per id temporis interdũ:

cũ diceres nondum excriptũ eſſe: cũ ego tamen audirẽ ſe/
cus eẽ. Tuam cõctationẽ iccirco ferebã patienter: qm pu/
tarem quæ eſſent excripta: ea fortaſſe nõdũ eſſe abs te ſa/
tis emendata. At nunc quia præteriere iam anni cõplures
nihil alienũ ab amicitiæ iure me factuꝶ exiſtimaui: aut ex
iſtimo:ſi te fecero certiorem me oiĩno inſtituiſſe mea mibi
ꝗprimũ uendicare. Vale ex ædibus noſtris Mediolani.iij.
nonas Februaria S. M. cccc. Liij. òM
Franciſcus Philelfus Guilielmo VYrſino
ranciæ cancellario ſal. dicit plurimam.
Ederã alteras ad te litteras ſexto Kalen. Februarias:
AJAquo ipſo die Ioãnes coſſa uir om̃i laude ornatꝰ hinc
in franciã ꝓfecturus putabat᷑. Sed cum poſtea retardatus
a meo principe dies aliquot præter ſpem Mediolani age/
ret: reuertit ad me codex quidã meus: ꝗq annos nonnullos

peregre abfuerat. Huius ego reditũ uel tua cauſa ꝑbhuma/

niter & libenter excepi: quanꝗᷓ tam diuturnæ eius abſen/
tiæ non mediocriter ſuccẽſuerã: quippe qui me inuito ab/

faiſſet. Verũ ea lege is reuerſus apud me in gratiã redijt:

ut cõfeſtim alpes tranſcẽderet & te uiſurus & franciã atq;
iſtam quidẽ ut hoſpes:te uero ut perpetuũ dominũ. Itaq;
dono a me accipe tria nõ uulgaria aut contẽnenda opera:
Lyſiæ oratoris duo:hoc ẽ oratiões duas: alterã funebrem
de laudibꝰ Athenienſium:iudicialẽ alterã aduerſus Erato⸗
ſthenẽe adulterũ. Tertiũ aũt opꝰ eſt Rhetorica Ariſtotelis
philoſophi eloquẽtiſſimi ad Alexãdrũ regẽ. Hæc em̃ oĩa
e græco in latinũ traduxi: cum eſſem propemodũ adole/
ſcens philoſophiam Flarentiæ oratoriamq; docens: quæ

quanꝗᷓ exiſtimo per ſe tibi fore iucundiſſima:ſpero tamen

propediem alia quædam ad te dare: quæ longe ſis maiore

cum uoluptate lectitaturus. Vale. Et me Chbriſtianiſſimo
regikKarolo ꝗdiligentiſſime commenda. Ex Mediolano.

S— —

lutus
odl⸗
ucis:
reli⸗
ercli:
tele
ip⸗
tele
ures
key
bi

.
—.N
8 —
2

iiij. Kalen. Martias. M. cccec. Liiſ.
— Prãciſcus Philelfus Alberto Tancario ſal.
il mihi iucundius tuis litteris boc tempore potu/
iſſet contingere. Nam & de tua tuorumq; omniũ
pona ualitudine certior factus ſum: id quod uæbe-
menter dptabam: & Enochum noſtrum in iuuenem frugi
probũq; euaſiſſe ex te patre intellexi. Quanꝗᷓ enim ab ipia
uſq; puericia bonam de ſe ſpem pollicebatur Enochus: nõ
poteram tamen nõ ſubuereri ob iniquitatem temporum
ecus accidere poſſe ꝗᷓ uellemus. Itaq; imortali deo imorta
lis habeo gratias: quod te patre grauiſſimo optimoq; uiro
dignũ ſe præſtiterit. Quod autem cupit bonis artibus eti/
am a nobis inſtitui: rem nunciat non ingratam. Et ut breui
reſpondeam: ad aprilem te uidebo:ac tuo meoq; deſide/
rio cumulatiſſime ſatiſfaciam. Præterea quoniã de biſ quæ
in præſentia ab me ſcribunt᷑: abs te mẽtio facta eſt:dedi ad
te particulã quandam ex ſecundo Sphortiados noſtræ li⸗/
bro & præfationẽ biſtoriæ S phortianæ. Vale ex Medio/

lano.x. Kał. Martias. M. cccc. Liiſ.
(Franciſcus Philelfus loanni M
tiſferrati ſaluteem. ðð
Oannes coſſa iſtine modo rediens mihi tuis uerbis
renũciauit te libros meos de exilio dediſſe iampri
gdem ad me. At ego illoſnuſꝗᷓ uidi.Itaq; tuum fuerit
meminiſie cui dederis: quanqᷓ uidere uideor eam eſſe ho/
minum fidem uel maximam boc tempore: ut in redden⸗
dis libris nulla ſeruetur fides: quare quod de regno ſcribit
Euripides:de libris dici non inſulſe quæat. Nam ſiquidem
ius deſeras: libri decet cauſa relinquas: rebus in alijs pius.
Vale ex Mediolano.viij. Kal. Martias. M.cccc. Liij.
2 (Franciſcus Philelfus Xenophonti filio ſal.
WDoleſcens quidã mediolanẽſis æqualis tuꝰ aut plu/
culo maior reuerſus ꝓximis diebꝰ ex urbe Roma
Mediolanũ mibi renũciauit ueniſſe te ſecũ una uſ-
Peruſiã ad nos ſcilicet redituꝶ: deĩde qm metuiſles iter
acere per agrum Florentinum: diuertiſſe ad Tholentina

tes meos: ut iſtinc cũ primũ per cæli clæmentiã liceret: pex

flaminiã domũ repeteres. Non improbo conſilium tuum

&AXA—οεXνιαπT νοοριοιXαα & id qdẽ cũ pro-

pter ſicarium illum: cui manus noſtra cã publico iudicio a
Senenſibꝰ trũcata ẽ: tãũ ꝓpter i ν% ο¾ρμ SBpX αρ5αιαρ
perpetrati quondã in nos apud florentinos facinoris & li/
citatorẽ & ſociũ. Offendes Piſauri uirũ grauiſſimũ loannẽ
fagnanũ nobis amiciſſimũ & Arimini Petrum perleonem
ſtudioſiſſimũ mei. Ab ijs poteris edoceri: qua tibi iter ha/-
bendum ſit:quo uites xai Oopòp X1Dobâ. ſentit em cã Ve
netis & qc modo dicebã Iup α¾½¾⁄½ει. Nä Veneti etiã
iccirco tibi cauendi ſunt: quoniã ijs cum hoc noſtro princi
pe bellũ eſt. Si tibi Bononia iter faciendũ fuerit: utere Al/
berti Zancarij Enochi fili conſilio.lIs em me ut noſti: pluri/
mũ colit:& uir eſt plane optimus. Qd ſi Ferraria fueris ꝓ/
fecturus: pete Nicolaũ Varonẽ clariſſimũ & eruditiſſimũ
uirũ & mecũ ſumma beniuolentia cõiunctum: a quo intel/
liges: qua tibi eundum ſit. Vitãdũ enim tibi eſt iter ꝑ agrũ
Parmẽſem. Infeſtat᷑ enim a corigianis militibus. Et de his
hactenus. Propter feſtinatiorẽ abitionem Petri loannis ca
merinatis præſtantis & fortiſſimi militis: ad Nicolaum ca/
riſſimũ mihi fratrẽ ſcribere nihil potui: q; eo æquius ferat
uelim:qd ad proximũ maiũ me uidebit. Nã nix tandẽ he/
ſterno ueſperi mihi permiſit princeps liberã profectionẽ
ad Alphonſum regẽ cũ fideiuſſione tamen intra quartum
mẽſem redeundi. Vale. Et noſtros oĩs noĩe meo ſaluere iu
be.Ex Mediolano. vij. Cal. Martias. M. cccc.liij.
Frãciſcus Philelfus Aenico daualo eqti aurato ſal.
Vid in cauſa fuerit: ut tandiu diſtulerim aduentũ
meũ accipies ex Ioãne Antonio Gotthalano uiro
. nobili ac tui noĩs amantiſſimo. Spero tñ fore:ut an
te ueris exitum te uideam. Tu me interea temporis ama:
ut ſoles: & Alphonſo regi q̃diligetiſſime cõmenda. Vale
Ex Mediolano.vi. Calen. Martias. M. cccc. liij.
. ranciſcus Philelfus Petro Perleoni ſal.

em̃ ſine mnuidia:uiues cũ tuis: uiues apud principẽ
„.

— —— — —

Vod in patriã te receperis.gaudeo plurimũ.Viues
ſscngas cuius uirtus & magna eſt & illuſtris: imprimis.

.
R
.

Itaq; tibi nõ poſſum nõ gratulari. Luũ aũt fuerit ita teipſã

N cõponere: ut quaſi && αι% εοπρονοααι ρνοtäte
1. recepꝑis:qcł reliquũ ẽ uitæ: uiuas ĩ liberali ocio quieteq; fru/
N ctifera.Etrice inquã: ut ex tot tuis tãtiſq; laboribꝰ quos ter/

El ra mariq; ꝑtuliſti egregt. fructꝰ aligs emanet ad poſteros.

. Vale ac tuos oĩs ułnoſtros potiꝰ noĩe meo ſalute plurima
mne impartias: uelim. Xonophon noſter ꝓpediẽ iſtaciter ad
nem nos ẽ facturꝰ. Ex Mediolano. v. Kal. Martias. M. cccc. liij.
thu ¶ Frãciſcus Philelfus Poggio & Laurẽtio Yalle ſal.
iſe Vod uel ipſa rõne uel admonitioe mea cõiũctos ue
44 lim: indignũ e xiſtimaui: ut litteris meis diiũgeremi/
Ve ni. Quid em̃ ꝑ imortalẽ deũ ex amicis uos reddidit inimi /
4. cos? Error ne forſitan uos decepit:qcł uel inducti uel ultro
, in leuitatis ut audacter & amice uobiſcũ loquar: ſtulticiæ
9

certamẽ tã temere irruatis? Solemꝰem nõnunꝗᷓ rõnẽ deſe
n rentes ſpõte ſequi animi ꝑturbationes. Idẽq; facimꝰ ſæpe-
nero decepti ſuaſionibꝰ alioꝶ: q uelnos clã exoſi uel ſe
ulciſci cupiẽtes inſanie ſtimulos iiecerũt:ꝗbꝰ uæbemẽtiſſi⸗
me cõcitati diuina oĩa hũanaq; iura cõfundimꝰ:nõ tã di gni

uca tati noſtræ cõſulẽtes ꝗᷓ alienæ ꝑ cõtumeliã ac neqciã omn
nc inſidiãtes. Nec ſane dubitẽ utrũq; ueſtrũ ꝓbabilis aliquas
entt rönes adductuꝶ: ꝗbꝰlure a uobis fieri uideat᷑: qd iniuria fa
be⸗ citis. At ego nullis iſtiuſmodi rõnibꝰ aſſentiẽdũ cẽſeo: cum
ne neqʒ priſtinæ amicitiæ: neq; ætatis ueſtræ: neq; ipſiꝰ decori
un rõnẽ habeatis. At ſum iniuria laceſſitꝰ: Et quæ nã iniuria tã
eu ta ẽ:ut delyrare uos cogat.Satis.n.delyrat:qui mẽtit᷑.Ea ẽ
cCerti pturbati animi natura: ea uis: is impetꝰac furor: ut ſi/
ſd bi moderari nullo pacto quæat: quippe ꝗ in re etiã uera ſi
ntii minus mentit᷑ oĩno:aut uanus ſit tñ:aut mẽdaciũ dicat: cũ
iio ul gr̃a uoluptatis:ułrei ipſiꝰ nimietate mẽdacẽ ſe præſtet.
an Nã qui rõnis lumine ſit orbatus:q̃diu eo caret:nec intueri
na. quicqᷓ ꝑſpicue nec recte iudicare põt. Quo fit ut tãq̃ ꝑ ob⸗
ale ſcuriſſimas tenebras incedẽs: unde egrediat᷑ qua pergat:

quo peruẽturꝰſit: neſciat.Sanius ce᷑te fuerat primis illiſue
nondũ inualeſcentibus permotionũ ſe cintillis ante reſiſte-

re:ꝗqᷓ tranſirent in flamas: qce poſteaꝗ factũ nõ eſt: ſed accẽ/
pi ſo iam igni ea fomenta materiemqʒ adiecimus: ut animis

i⸗ V

— .
„
— —

conſflagrãtibus fieri nulla poſſi t acceſſio:utamur ſaltem eo
remedio:qd omnibꝰin bis rebus natura ſolet afferre quæ
humani ſunt ſolutiq; appetitus: hoc eſt: ut qd ratio ipſa nõ

cendi genꝰ: q dum inuicẽ ꝑ oẽm uituꝑationis cõtumeliã
digladiamini: intactũ reliqueritis. Nullum animi flagitium:

nullum corporis uitium: nullũ fortunæ: quam uocãt: incõ⸗

modum omiſiſtis. Quod aliud deniq; genus detis: quo in
ueſtrũ dedecus ſit utẽdũ? Equidem præter ſingulare quã/
dam & inauditã ineptitudine nihil uideo reliquũ quod ad⸗
datis: quo ridiculo ſitis cũctis hominibꝰ. Nam quid ineptiꝰ

dici: ꝗd inſanius quæat excogitari: ꝗ uiros doctos ac ſenes

maledicendi intemperãtia ꝗᷓ diſſolutione ueluti gloriari?
Et id quidem Romana in curia: boc in celeberrimo atq;
ſplendidiſſimo totius orbis terrarũ ſpectaculo: in grauiſſi⸗

mo epiſcoporum cardinaliumq; conſpectu: in oculis ſum/

mi ſanctiſſimiq; pontificis Nicolai Quinti: qui non minus:

mirabili uirtute & ſapientia: ꝗᷓ ſupræma dignitatis præſtã⸗

tia uices Chriſti in terris gerit. Vt enim de reliquis patri/

hprus uiriſq; integerrimis cõticeſcam: quibꝰ aut ſtomachum
uos mouere aut riſum cõſentaneũ eſt:qua mẽte: quo aĩio:

in uos eẽ arbitramini Nicolaũ Quintũ tanta bonitate: tan/

ta iuſticia: tanta pietate pontificem: cũ uel legit: uel audit:
quæ tam petulãter: tam fœde in uos inuicem declamatis?
luuat em̃ liberrime de uobis apud uos loqui: quorũ laudi

æque faueo atq; meæ. An minus fortaſſe memimiſtis eam.
eſſe bominũ naturã: ut ſilitudine morũ ad beniuolentiã fa/

cillime agant᷑: diſſimilitudine uero contra? Itaq; nõ abſur

de Ageſilaum tradũt cũ quenꝗᷓ intueret᷑:quialiũ uituꝑaret

laudaretue: dicere ſolit ſe nõ minus ex ipſa oratione iudi

cium facere de eo quidiceret:ꝗqᷓ de quo diceretur. Et ne id.

quidẽ mirũ. Nã ꝑmotus animus ꝑmulta effutiat: ẽ neceſſe:

quæ nõ mediocrẽ moribus i acturã aſferãt apud ſapiẽtis e

ponos uiros: quorũ aures offendunt᷑ ijs dictis: quæ ipſi nõ.
ꝓbent. Quos aũt alienos a noſtris moribus iudicemus ab.
ijs nos quoq; animũ facimus alene Bræterea nemo quẽ-

oino amare poſſit: quẽ flagitio ſenſerit obnoxium: etiam

. — — .

meo
qux
ſadö
nedi⸗
meliä
tium:
ineb⸗
boin⸗
eli
dac⸗
ept
nes⸗
E

ſi⸗
/
us
Wn
tni
Hum
940.
ta
dit:
t
udi
eam
blun⸗

ret

udi⸗
eid

ſino⸗

ml

ipſe uir oĩ'no bonus nõ ſit. Nã uelin morũ ſimilitudine de/
prauati animiſe oderũt. At illum a flagitio abborrere qui
cenſeamus: cuius fla gitioſiſſimaſſit oratio? Fatebor equidẽ
ingenue de meipſo. Nec me annũ lã natũ quartũ & quin/

quageſimũ ullus a ueritate cõpeſcet pudor: qc eo facio li/

bentius: ut exemplũ meũ uł probetis: uelimitemini.Sum
qũq;ʒ in quoſdã inuectus: acerbius fortaſſe: ꝗᷓ par eſſet :οα id
ane nulla unꝗᷓ alterũ laceſſens iniuria: ſed ingenti potius a
quibuſdam cõtumelia laceſſitus. Tamen cum mea lego: &

meipſum conſidero: non poſſum nõ erubeſcere:metuẽs:

ne quoquo modo uituperet᷑ in meipſo: quæ alijs dederim

uitio. Non enm quæ in alijs iure etiam carpimus:nmota ſunt
oĩbus. At oratio noſtra occulta eſſe non põt. Nonmodo

me Saluſtius ijs non delectat: quæ ſcripſit in. M. Tulliũ Ci

ceronem: nec item oĩno quæ Cicero in Antonium: aut in

Timarchum Philippumq; Demoſthenes: ſed etiã uir ſan-

Riſſimus ac diſertiſſimus Hieronymus non ſine moleſtia a
me legit᷑: cum inuehitur in Rufinum: quem uirum doctã
extitiſſe ex eius ſcriptis lacile ipſi cognoſcimꝰ: ſanctũ uero

bonumqʒ fuiſſe Aurelij Auguſtini locupletiſſimũ teſtimo/
nium docet. Quare ſi ſapitis Poggi atq; Laurenti: miſſam
facite tantã iſtã tanq; abominabilem maledicendi licẽtiã.
Memineritis bonæ famæ: memineritis decori: memineri⸗-
tis ætatis ueſtræ: quorũ alter iã ſeniũ: alter ſenectutẽ agit.
Memineritis inquã: meminineritis ſempitni iudicij: qc ad/
modũ lõge a uobis abeſſe nõ põt. An eſtis obliti: Mibi uin
dictam & ego retribuam: qᷓꝗᷓ in uobis quid ſit amplius uin/
dicandũ: nõ intelligo:qui ueſtrũ nomẽ mutuis orationum
gladijs per oẽ uituꝑationũ contumeliarũq; uulnus acerbiſ
ſime quantum in uobis fuerit:interemiſtis. Quid de uobis
præſentes ſentiant: ꝗd poſteri iudicabũt: in quorũ manus
ſcripta ueſtra ꝓueniãt? Itaq; uos etiam atqʒ etiam ro go &
obſecro:ut redeatis tandem in grasiã mutuam. Omiſſiſqg
oĩbus aiorũ irritamentis per q Aρπαε amneſtiam quãà
dicũt: uel Xνοτπι ο11ρο potius quoad ei“ fieri liceat: quod

certe licet: ita ad beniuolentiã priſtinã mutuo ſtudio ope⸗/
raq; cõtẽdite: ut & iuſticiæ laudem apud homines & dile-
Vy h

Rionis incrementũ apud ſummũ pontificẽ:& pœnitentiæ
gratiã apud imortalẽ deũ mereamini. Valete uiri amiciſſi⸗
mi atq; optimi.Ex Mediola. nonis Martijs M. cccc. Liij.
= (EFanelege Philelfus Petro Thomaſio
philoſopho medicoq; ſal.

Scundum librũ de exilio qui de infamia inſcribit᷑:

dit ad me des. Deſidero etiã tertiũ: in quo de pau⸗/
pertate diſſeruimus: qui ſi ipſe quoq; apud te ẽ: dato item
eidẽ ad me tabellario. Sin minus eſt apud te:quære a Ber/
nardo meo luſtiniano. Plura ad te nũc ſcribere non potui

ꝓpter occupatiões meas.Propediẽ agã tecũ pluribꝰ. Va/

le ex Mediolano Nonis Martijs. M. cccc. Liij.
Qranciſe- ilelfus Petro perleoni ſal.
E Phbaethonte qc petis: dictio triſyllaba ẽ Phaethõ.
N Scribit᷑ enm apud græcos Odειονοαρ phaeton: & non
Da oα phæthon. Vale ex Mediolano. viij. idus Martias

cccc. Liiſj. Sè
(Hranciſe Ppiles Epiſtolarum Liber Vndecimus.
Pranciſcus Philelfus Sigiſmundo Pandulpho Ma-
lateſtæ ducali imperatoriſſall.
Vi patrem tuum Pandulphum Malateſtã
ſumma uirtute principẽ tantopere ſemper
colui ſenem iuuenis: niſi te filiumamẽ ob/⸗
ſeruemq; iuuenem ſenex: uidear mibi ad-
moduũ ingratus: præſertim cum ille me: ut
erat unus omniũ munificentiſſimus: nõ di⸗

lexerit ſolum:ſed etiã pulcherrimis bnficijs qñqʒ affecerit.

hoĩes ul cõſuetudo:uel hũanitas:qua ita rapior ad te colẽ/
dũ:ut tuo mihi noĩe eẽ dulciꝰ nibilquæat.Nõ em̃ eſſe non
potes omi laude cumulatiſſimus ꝗdã princeps: ſimulacra
etiã uirtutis & diſciplinæ tãtopere in alijs admireris: illiſq;

bñfacias: quos tales exiſtimaris. Quare tibi ꝑſuadeas ue/

limme ita eẽ tuũ: ut oĩa tibi de m e poſſis qſi iure quodã pe/
culiari polliceri. Nã ego in te nõ mediocrẽ ſpem cõſtitutã
& collocatã habeo.Et ut intelligas: quo aio in te ſim: & ꝗᷓ fa-

uelim huic iſti tabellario ꝗ meas tibi litteras reddi-

Accedit ad hoc ai inſtitutũ tua in omẽs eruditos & doctos

k

ſo
vat

tul
id⸗

entiæ
lcill⸗

ii⸗

tbi:
edi
pen/

7

ſtem
her⸗

tui

.
wa

as

1

E

teſti
per
d⸗
16/
eiut
ol
er. it.
os
ole⸗
non
acr
ig
ue
e⸗,
tuta

X

ueam tuæ gloriæ breui perſtringam. Duo ſum nuꝑa ggreſ
ſus opera: quæ litteraꝶ ĩmortalitati cõmẽdem: alterũ uer/

ſu: alteꝶ proſa. Et hoc quidẽ de uita & rebus geſtis Franci

ſci Sphortiæ ſoceri tui inſcribit᷑.lllud aũt Sphortiada mo/

re figuraq; poetica: ubi quãtũ mea facſtas feret: nibil omit/
tam: qc ſũmi principis fœlicitatẽ ꝓbet. In utroq; de te ſum

uerba facturꝰ: cũ pro tua dignitate: tũ etiã pro ueritate. Id

idus Martias. M. cccc. liij. .

aũt ut cumulate faciã: tua mihbi opera opus eſt. Res abs te
clariſſime geſtas uulgo narrari uideo plurimas. Nec inue/
nio quenꝗᷓ: qui neget oĩa te geſſiſſe nõ ſapiẽter minꝰ ꝗᷓ for⸗
titer. Sed una re turbor: qc ordinẽ modumq; ignoro.Nec
eſt: qui mibi oĩno ſatiſfaciat: cum alij de loco ubi quid cum
laude factũ ſit:alij de tẽpore: alij de alio quopiam negocio

inter ſe diſcrepent. Quãobrem cũ dignitati conſules tuæ:

tum etiã ueritati meæ: ſi commentaria ad me aliqua dede/
ris uel materno(ut aiũt) ſermone ſcripta:unde tanꝗᷓ ex ali⸗
quo fonte quod in re uerum ſit:hauriam. Quod ſi feceris:
tanta ſollicitudine me leuabis: ut ingentes ſim tibi grãs ba-
biturus. Et ꝗᷓᷓ non ſum: ut es animo liberali: atq benefico:
ignarus permultos apud te eſſe: qui in buiuſmodi cõmen/
tarijs conficiendis non inepte operam ſuam accõmodẽt:
tamẽ ſi eam ꝓuinciã uiro diſertiſſimo Petro perleoni ciui
tuo delegaueris: & tibi & mihi egregie ſatiſfacies. Vale
ſplẽdidiſſimum decus Malateſtarum. Ex Mediola no. vi.

—

ranciſcus icod
Oſteaꝗ binc abijſti: qc' præſens mihi ꝑſuaſeras: it
mutatũ ẽ: ut ab oĩ tua etiã ſuaſione abhorreã. Dixe
ram tibi Andreã alamãnũ præſtãtẽ adoleſcẽtẽ mi/
corã expoſuiſſe renũciatũ eẽ põtifici maximo cũ de eiꝰ
uita ac moribꝰ Mediolani ſermo aliqn haberet᷑: me ꝗd ſen

—

tirem interrogatũ reſpondiſſe Nicolaũ Quintũ uirum mi⸗/

hbi uideri doctiſſime eruditũ:ſed adhuc ſapere famulatũ.
Id tu dictũ eẽ põtifici ne crederẽ:ꝑmultis & argumentis &
rationibꝰ oſtendere ſtuduiſti. Et ut es omni in re accuratꝰ
& bonꝰ ad id maxime elaboraſti: ut ab bac animi ſollicitu/
dine me eximeres: id qc etiã plane præſtitiſſes: niſi aliud

—

quiddam poſtabitionẽ tuã ueniſſet in mẽtẽ. Eſt Romæ ut
noſti: Petrus Candidus decembris egregius quidã & ma-
ledicendi & inſidiandi artifex. Is aduerſus me permulta iã
pridem perperã eſt machinatus per oẽm animi nequitiã:
adeo ut nõ modo mihi clam & ꝑ latrocinia ſemꝑ detrabe/
re cõſu euerit:ſed cõuiuia quoq; Mediolanenſia illa noſtra

quæ hic cũ aderas: lectitaſti: multis in locis annis fuꝑioribꝰ
cum nobiliſſimus dux Philippus eſſet in uiuis: deprauarit
atq; corruperit. Qua fraude factũ ẽ: ut uix euaderet publi-

cam infamiæ notã: quæ illis inuri ſolet: qui uulgo appellaãt᷑
falſarij. Nec ſane dubitarim eundẽ iſtum nigerrimũ candi/⸗
dum originẽ ac ſegetẽ extitiſſe & calũniando & inducẽdo
diſcordiarum inimicitiaꝶ oim: quibus Poggius ac Valla
inuieẽ ſe dilacerant per omnẽ contumeliæ fœditatẽ. Con/
ſueuit em̃ ex aliorum ineõmodis & infamia famæ ſuæ cõ⸗
mogdiſq; conſulere. Si quid ergo de me ad ſummũ pontifi-
cenm falſo delatũ eſt: nebulo iſte Candidus debet eẽ in cã.
ltaq; omniũ primũ abs te peto:ut ſi hæ litteræ te priꝰoffen

derint in itinere:q̃ Florẽtia exceſſeris: Andreã alamannũ

còuenias: ab eoq; ſciſciteris: iocatuſne ſit hac de re mecũ:
ut plæriq; ſolent: an locutus ſerio. Deinde ſi uero mihi calũ

niam renunciaſſe Andreã non finxiſſe animaduerteris: te

maiorẽ in modũ etiam atq; etiã rogo:ut meo nomine pon
tificẽ a deas: & ei bæc ola de me referas: quæ præſens co⸗
rãq; co gnoſti. Nã quo pacto uerbo uituperẽ: que & uerſu
& ꝓſa pſæpe laudarim innocẽtẽ præſertim & ſapiẽtẽ uirũ
& de me iã pridẽ meritũ optime. Tu rem tenes. Reliqua
pro tua prudentia ip̃e præſtabis. Vale ex Mediolano. iiij.
idus martias.M.cccc. liij.
Franciſcus Philelfus Petro perleoni ſal.
Vid uolo iſtic agas meo noĩie:græce ad te ſcripſi:fac
ſi me amas: ut ꝗprimũ adeas ESgiſinund principẽ:
cui diligẽter expone qæ tibi uides in cõmentarijs datum.
Quod ſi feceris:rẽ mihi facies mirifice gratã:habeoq;ʒ tibi
non inuitus gratias imortalis. Cum has litteras iam eſſem
obſignaturus: Kenophon filius aduenit cum litteris tuis:
quas ſumma cũ uoluptare perlegi. Nã ex litteris ijs quas

eut adte dedi quinto Kal-Martias:potuiſti non obſcure conie
ma ctare:ꝗᷓ mibi iucundus fuerat tuus in patriã reditus: quem
ii nulla tua epiſtola ſed ex Genua cognorã. Quod autẽ tan/
tia: topere tua oĩa mibi cõmunia eſſe oſtẽderis:nõ erat opus.
he/ Nã tuũ erga me animũ iãpridẽ noui: & tibi meus ignotus
ſra nõ eſt. Voluiſſem Xenophon apud te fuiſſet: ut tibi grati/
ce ficaret᷑. Sed comitũ cã facit: ut eiignoſcat᷑. Qm̃ breui te ui
natt debeo. In præſentia lõgior eſſe nolui. Et tuam pudiciſſimã
ubl⸗ ſpõſam & noſtros oĩs bene ualere opto. Vale ex Medio-⸗
liͤt lano pridie idus Martias. M. cccc. liij. .
nch⸗ (Fraãciſcus Philelfus lacobo camerinati ſal.
do Vantã diligẽtiam adhibuerim in rem tuã: potes ex
VNiccho Angeloq; cognoſcere.Idẽ ut mihi tu boc tẽ⸗
. pore officium præſtes: uæbementer cupio. Fac inquã oꝑa
7 & ſtudio tuo:ut Cicchꝰ quod intereſt rei meæ pecuniariæ
, Japud hos ædiles qᷓprimũ litteris ſuis abſoluat. Verum bo⸗
1. no ſint attramento ſcriptæ: ut aiunt: Et fide opus eſt & ce-
dn lleeritate. Cauſam Cicchus ex me corã intelle xit. Codicem
nni epiſtolarũ cum primũ abſoluero:dabo ad te libenter. Xe⸗/
ecke nophon totus eſt tuus & pater non minus. Vale ex Medi-
dAà olano. xij Kal. Apriles. M. cccc. Liij.
Gte⸗ . ranciſcus Philelfus Lodouico Gongagæz
von principi Mantuano ſalutem. l
co⸗ n equidẽ ſum oblitꝰ: quã mihi nuper in agro brixi
aA ano beniuolẽtiam oſtendiſti: & quaãata me nõ huma/
ii Sn itate ſolũ:ſed benignitate etiã ꝑſæpe exceperis. Itaq; ex
gn eæo tẽpore intellexi permagnã mihi in te ſpem & poſitam
i. eẽ & cõſtitutã. Indeq; factũ e: ut ita te obſeruẽ ac uenerer:
ut me abs te putẽ dignũ exiſtimari: in quo nullũ bnficium
tuum ſit intermoriturũ. Quæ mea me de te opinio ne fal⸗
ſe ſum habeat: eſt magnitudinis & munificentiæ tuæ. Quid
de autẽ abs te uelim: ethruſco ſermone intelliges. Eſt celerita
te non minus opus ꝗᷓ beneficentia. Vale Ex Mediola. iiij-
tti Nonas Apriles. M. ccccc. Liij.
ſn Franciſcus Philelfus Alexandro Sphortiæ
. attendulo principi Piſauri ſal.dicit pßluu.
us Xiſtimabã te ante repetituꝶ Mediolanũ pficice-

ilij:

II

reris in Tuſciã. Sed quoniã didici ſecus fore: qc præſens

tecũ ac corã acturus erã: nunc & abſens & ꝑ litteras agam:
neceſſe eſt. Propediẽ iuſſu principis nõ tam ſui ꝗᷓ negocij
mei cauſa Romã iturus ſum ad ſummũ pontificẽ. Vt noſti
ex eo ſum philoſophorũ ordine: ꝗ rẽ pecuniariã in bonis
nõ ducũt. Quo fit:ut neq; ſim auri diues nec eſſe unꝗᷓ poſ-/
ſim. Nam habet nemo:qd negligit.Et mihi tamẽ babeda ẽ
ratio dignitatis Sphortianæ: eo præſertim cõceſſurus ubi
cultꝰ exterior nõ paucioris ꝗᷓ interior ſolet æſtimari. Mihi
pluribus opus eſt: quæ princeps affatim præſtare nõ oĩno
põt.Itaqʒ partiendũ hoc honeris tecũ eſt. Quã tu ꝓuinciã

ſi libenter fueris amplexꝰ:nõ minus iudicãdus ꝗᷓ nominan

nas Apriles. M. cccc. Liij.

dus Alexander exiſtimeris. Vale Ex Mediolano. iiij. No/
Franciſcus Philelfus Andreæ Alamanno ſal.
Rat uel officij uł humanitatis tuæ poſteaqᷓ hinc flo/
rẽtiã reuertiſti: litteraꝶ aliquid ad medare: ꝗbus de

te tui
tñ te nõ feciſſe eo fero moderati: qg; p&ναοαεπςυπ neο
gamos on amoris ꝗᷓ amicitiæ hoc ẽ uxoris ꝗ Philelfi ratio/
nem habere maluiſti. Verũ ſi ſapis: oia modice. Nam ager
frequẽtius ꝗᷓ par ſit renouatus nõ admodum ſæpe ꝓdit in
ſegetẽ. Ad filiorũ procreationẽ non ad uoluptatẽ cõiugiũ

q; rebus oibus ꝓ amicicia noſtra certior fierem. Qc

eſt cõſtitutũ. Quin quo rarior ẽ humanis in rebꝰ:eo ſuaui/

or ẽ uoluptas oĩs. Nã qcł ſatietatẽ affert: iucundũ oĩno eſſe
nõ põt. Quare ſi ad hoiem amiciſſimũ ſcripſiſſes: nõ modo
feciſſes ꝓ officio:ſed qc Iõiæ &α p9ρXιαπι1ο¾ 1ειπ¾ι ſurripuiſſes

temporis: ad maiorem tibi uoluptatẽ ſurripuiſſes. Itaq; ſi

me audis: litteraꝶ faſciculos ad me ꝗᷓprimũ accõmoda. Et
quid ipſe agas:& quid agat᷑ in Tuſcia: fac intelligã. Nam

hbic nos ad bellũ accingimus nõ ſuſtinẽdũ:ſed imortali no⸗
ſtra cũ gloria ꝓfligandũ. Non em̃ alere bellũ uolumus: ſed

finire.ld qc ſi etiam uosfactũ ire conſtitueritis: & uobis &
florentiſſime reipublicæ ueſtræ ꝗᷓ ſaluberrime conſuletis.
Nec eſt ꝓfecto quiſꝗᷓ in noĩe latino: qui uobis unis cum &

animi magnitudine & altitudine:tũ etiã prudentia ſit ſuꝑi/

or. Quo fit:at niſi ciuilis uł diſcordia uel ſimultas rectos co

gita
N

Wed
Wi
züt
tas
ſ

nol
otte
inp
ſeri
et

eẽ

ill

XI

gitatus ueſtros impediat: uictores breui futuri ſitis. Vale

x Mediolano.iiij.Nonas Apriles.M.cccc.Liij.
ranciſcus Bhilelfus Nicolao Stroge egti aurato ſal-
Vtas fortaſſe uel obliuione uel negligetia factũ eſſe:
ut qc; ab me iſtinc ſoluẽti petieras: nõdũ ad te ierit.
Sed neutri ꝓfecto iſtiuſmodi uitiorũ ẽ locꝰ apc me ullus.
Nã & memoria ualeo plurimũ & ſum unus omniũ diligen
tiſſimus: præſertim in ijs rebꝰ quæ amicorũ interſunt.
aũt uæbementer & diligã te & amem: tũ ea facit familiari/
tas ac neceſſitudo: quæ mihi eſt iã multis annis cũ uniuer/
ſa Strogarũ familia: tũ ipſe tu qui de me priuatim es bñ ꝓ/
meritus. Sed duo fuerũt in cã: ut in hanc diẽ minus ſim: ut
uolebã:tibi gratificatus. Nã & librario carui: & quiddã ꝓ
officio meo præſtare me priucipi meo oportuit: qg ita me
impediuit: ut nibil oĩno ocij mibi cõcefſũ fuerit. Sed quo
ſerius præſtiti: eo cumulatiꝰpropediẽ ad te ibit. Tu me in⸗-
terea tẽporis: ut amare nõ ceſſes:etiã atq;ʒ etiã rogo: id q&
ita intelligã te feciſſe: ſi me nobiliſſimo iſti principi quoti⸗„-
die magis feceris cariorẽ. Grauiſſimũ & humaniſſimũ uiꝶꝶ
Lodouicum Caſellam bene ualere opto. Vale: & diſertiſſi
mo Tito meo ſalutem plurimam uerbis meis nũciato. Ex
Mediolano pridie Kał.Apriles. M. cccc. Liij.
— Franciſcus Philelfus Nicolao Varoni ſal.
Vod nihil ad te ſcripſerim poſt meã a uobis abitio⸗
nẽ: honeſtæ quædã occupationes meæ cãm præſti/
terunt.Itaq; rogo te: mihi ut ignoſcas: tibiq; ꝑſuadea S: me
unũ eſſe:qui tanto te amore cõplector:ut aliũ magis nemi⸗
nem. ltaq;ʒ ſiquid in me eſt:qdł tibi iucundũ eſſe poſſit:id ita
eẽ tuum exiſtimato: ut meũ magis éſſe nõ poſſit. Cõmuni
principi me qꝗ̃diligẽtiſſime & qᷓſæpiſſime cõmẽda. Præſtã⸗
tiſſimũ uirũ eloquẽtiſſimũq; caſellã ſaluere plurimũ opto.
Vale ex Mediolano pridie Kał. Apriles. M. cccc. Liij.
Vam tibi ꝓuinciã iſtinc ſoluẽs delegarim: debes eẽ
nequaꝗᷓ neſcius. Itaq; miror nullas me accepiſſe litte
ras tuas cum eo carmine: qq in principẽ iſtum omni laude
& admiratione dignũ ex tꝑe luſerã. Feceris igit᷑ pro beni-

.

uolentia noſtra: ſi tali me deſiderio ꝗprimũ leuabis: quod

ut facias: etiam atq; etiam abs te peto. Vale Ex Mediola
no pridie Kal.Apriles. M. cccc. Liij. S=DèZMDU
[Franciſcus Philelfus Lodouico Caſel/

xæ ſalute dicit plurimam.

¶Vm Antonius Tricinus Ferrariã peteret: indignũ
me facturum exiſtimabãa:ſi is meis uacus litteris ad
uos iſſet. Quid aũt aliud ad te ſcriberẽ ꝗᷓ unũ illud:
qcł & libẽter apud oẽs & continenter prædico:me tibi cũ

ꝓpf maximas tuas mirabiliſq; uirtutes:tũ ꝓpter ſingularẽ

tuã erga me humanitatẽ ac beneficẽtiã debere plurimũ?⸗
Itaq; tibi uelim certo perſuadeas me unũ eſſe perpetuoq;
futurum: qui nibil neq; magnum neq; paruum recuſaturꝰ⸗
ſim tua cã. Quare abs te peto atq; cõtendo:ut oĩbus in re/
bus officio operaq; mea nõ utaris ſolũ:ſed etiã ſi opus fue/
rit:ut ita dixeris:abutaris. Vale. Et cõmuni principi me ut
ſoles cariſſimum redde. Ex Mediolano.xvi. Kalen. Maias.
Eranciſcus Philelfus Petro perleoni ſal.
Vm primũ candidus Bontepus eques aurat“ prin-
cipis tui noĩe ueniſſet Mediolanum:& ex eo certi/
or factꝰ eſſem de om̃i ſtatu tuo id qc minus cumu/
latẽ exiitteris tuis quas filio Xnophonti ad me dederas:
ante cognorã: mirabili gaudio ſũ affectꝰ:& tibi ꝑ meas litte
ras: ut par erat:congratulatus. Deinde cũ dies cõpluſculi
præteriſſent didici ex eodem Cãdido litteras meas omniſ
& quas ad te & quas ad principẽ tuũ dederã eſſe inter eũ/
dum tabellario interceptas ſurreptaſue. Itaq; & ad Sigiſ/
mundũ principem eadem rurſus ſcripſi quæ antea: & te/
cum iccirco egi breuius: quoniã per tabellarium nõ licuit
uti ꝓlixitate. Quare ea dumtaxat audies græce: quæ apce
principẽ tibi tuum uerbis meis & dicẽda ſunt & curanda.
Vale ex Mediolano. xv. Kal. Maias..M. cccc. liij.
Franciſcus Philelfus lacobo camerinati ſal.
Iſi uæbemẽter amem amorem tuum: ingratus ſim:
uæ ſplendidiſſime equitis aurati Ioannis tholenti
ba tuo nomine mihi coram expoſuit:libentiſſime

natis [dri

ror

——- —

.
xA

od

lol⸗

ri
ad
lc
lure
ü⸗

audiui. Quid autem aut ſentiam aut uelim:tecũ una Cræ
monæ ad paucos uſq; dies cõmentabor: ac ſtatuam. Nam
ad Kal.maias binc capiam iter ad urbẽ Romã negocij mei
gratia: & id quidẽ ex prin cipis noſtri ſnia. Qd autẽ quæri
uiſus es:quod nihil ad te ſcribã: nõ iure id facis. Nam pro⸗
ximis diebꝰ litteras ad te dedi. Tu uero Endymionis ſlom/
num dormitas: reſpõdeſq; omnino nihil. Sed iccirco igno
fſco tibi: quod ita ranarum Cræmonenſium clamoribꝰ ob/
tünderis: ut apud te eẽ non poſſis. Vale ex Mediola. xiiij.
Kalen. Maias. M. cccc. ſiijjlj.
— , (Eranciſcus Philelfus Alexandro Sphortiæ ſal.
☛ Tſi proximis litteris debes ſatis intellexiſſe: ꝗᷓ mibi
tua a

opus ſit ope tua:nec præterea ſum ignarus cum pro
Imi magnitudine: tum pro mea erga te obſeruãtia

te mihi libenter gratificaturum: tamẽ quia noui maximas

tuas ac prope infinitas occupationes : rurſum uiſus es ad-
monendus. Ego Romam ſum propediẽ cõceſſurus. Nec
omnia mihi adſunt: quibus eſt opus ad id itineris. Nec mi/
bi tam meæꝗᷓ Sphortianæ dignitatis ratio eſt babẽda. Re
liqua tu pro tua prudẽtia potes conſiderare. Vale ex Me/
diolano.xiiij. Cal. Maias·M.cecc. Liiſj. H
(ranciſcus Philelfus Alexandro Sphbortiæ ſal.
Erhumaniter mibi nudiuſnonus perbenigneq; re
ſpondiſti.ltaq; tibi nõ poſſum ingentis gratias non
habere. Dicis tu autem & facis omnia pro magni
tudine animi tuinobilitateq; naturæ. Reliquum eſt iut
quod tua illa graui ſuauiſſimaq; epiſtola mihi tam libera-
liter recepiſti ad quatriduum uſq; te facturum: id olim
effectum reddas. Nam hoc mihi præſtare gratius hoe
tempore nihil potes Vale Ex Mediolano.iij. Kal. Maias.
— Trihincſſeus Philelfus Nicodemo trãchedino ſa:
ꝗq Vanꝗ nò erã neſci te memore fore: & ꝗd mihi corã
recepiſſes: & ꝗd te facere oporteret: tamẽ cũ mecũ
animo uolutarem:ꝗᷓ eſſes occupatiſſimns: rurſum uiſus es
admonendus. Duo ſunt:quæ tu mea cã ſis facturus:alterũ
Florentiæ ore auribuſq;ʒ tuis: & Romæ alterũ per litteras

Hæc ut & qᷓprimũ & diligẽter cures:te etiã atq; etiã rogo:

Vale Ex Mediolano pridie Kal, maias. M. cccc. Liij.

¶Eranciſcus Philelfus Alexandro Sphortiæ ſal.
6) Vem roſei coloris pãnũ dono miſiſſi mihi:libentiſſi⸗

me accepi. Sũq; tua munificẽtia nõ mediocriter de/

liberalitatẽ benignitatẽq; declarat & facit. Nam qqc; uerbo
extenuaris:qc ẽ apud me ampliſſimũ: ſatis id ſuꝑq; oſten/

dit:& me tibi eſſe cariſſimũ: & te nihil pluris ducere ꝗᷓ uir

tutẽ. Gratulor igit᷑ fœlicitati tuæ: qui ut es aio excelſo ſplẽ/

ris: nec ſentias. Reliquũ eſt: ut tibi pꝑſuadeas tua apud me

beneficia oĩa fide bona eaq; nõ ingrata eſſe depoſita. Va /

le Ex Mediolano.iij. Nonas maias. M. cccc. Liij.
Franciſcus Philelfus loãni icio iurecõſulto ſal.
Enetoꝶ cõflictũ ꝗ ꝓximis annis in Pado apud op/
pidũ Caſalẽ quæ maior cognominat᷑: geſtus e:litte

tiados libro: qui mibi habet᷑ in præſentia in manibꝰ.
Quid abs te petierim diebus ſuꝑioribus:puto te non obli/
tum. Si ueſtrã uos laudẽ neglexeritis: num ego ſim curatu
rus? Vale Ex Mediolano.iij. Nonas maias. M. cccc. Liij.
Franciſcus Philelfus lacobo camerinati ſal.
VIæ de me & ſentis & loqueris: audio nõ inuitus.
Nam indies magis magiſq; oſtẽdis ſingularem be/
niuolentiã in me tuam. Ego ita Romam ſum profe
cturus:ut ad quartum uſq; menſem ad ſummum ſim redi/
turus Mediolanum. Odas ego tibi anteqᷓ ædam: quo pa/
cto ſim conceſſurus præſertim opere nondum emẽdato?
Epiſtolarum libros decem hoc anno ædere inſtitui. Has
tu omnium primus habitur“ es: uſuruſqʒ pro arbitrio tuo.
. De lannocio quod ſcripſiſti: non intelligo. Itaq;ʒ nihil eſt
quod reſpondeam. Vale ex Mediolano.iij. Nonas maias
M.cccc. Liij.
Franciſcus Phi ſ

rato ſa.

lectatus:& ne id quidẽ minus animi tui:qᷓ doni magnitudi/
ne. Non em̃ qc munerat᷑: ſed munerantis animus maxime

didiſſimoq; ingenio:nihil abiectũ: nibil humile neq; loqua/

rarũ imortalitati ſum cõ medaturus in quinto hoc

Etiſſti a me nuper:cũ Ferraria eſſem Mediolanũ re/

2

689 petiturꝰ eã quã ad regẽ frãcorũ Karolũ aduerſus Turcos
l. W Sarrbacenos ſcripſiſſem epiſtolã. Quã ut ſeri⸗ ad te da/
t, rem: honeſte quædã occupatiões meæ in cã fuerũt.Nunc
rde⸗ uero ꝓ una iccirco epiſtolas quattuor ad te dedi: ut intelli/
d, geres cunctationẽ hanc nõ ſtudio factã eſſe: ſed neceſſita-
te. Nam nihil eſt quod malim: qᷓ non tibi ſolum cui me de/

bere plurimũ iudico: ſed Strocis omnibus ꝓpter Pallantẽ
ſen meum morem gerere. Vale ex Mediolano pridie Nonas
i MaiaS. M. cccc. Liijj. “
; ¶Fran. Phil. Petro Thomaſio philoſopho ac medico ſal.
u . Edditus ẽ mihi ſecũdaus liber de exilio: quẽ miſiſti.
ne Tibiqʒ habeo grãs:qc eũ domũ tãdẽ repetere coe
„ ( — geris. Idẽ ſi de cæteris etiã feceris:qui iſtictãdiu ho
ſpitane: magno me afficies bñ ficio. Sũt em ij oẽs apud Ber
1. nardũ luſtinianũ: quos ut noĩe meo rep etas: & huic iſti ta/
bellario ad me des: te maiorẽ in modũ rogo. Legit præteę/
rea Patauij medicinã Matthæus peruſinꝰ uir non philoſo/
oe pbus ſolum: ſed etiam diſertus. Cui ſunt duo illi bippocra
1 tis libri: quos ut noſti: ij pridẽ ex græ co in latinũ conuerti⸗/
h maus: alter de flatibus: alter de paſſionibꝰ corporis. ltaq; rẽ
v mihi facies pergratam:ſi eos lbros ab eodẽ Matthæo uer
3 bis meis repetitos: qprimum reddi mibi curaueris. Quæ
1. prouincia tua fuerat ſcribendi ad Poggium & ad Vallam
⸗ ea ipſe ſum functus. Cuius epiſtolæ exemplum cum plus
l1;. ocij nactus fuero:ad te dabo. Vale ex Mediolano pridie
e Nonas Maias. M. ccc Lifff.
toe —(Franciſcus Philelfus Nicolao VYaroni ſal.
lel oaàac deſidero tuas eplas: eo magis magiſqʒ in/
n dies eaꝶ apc me deſideriũ augeſcit. Surare ut huic
to⸗ meæ tãtæ & tã ſuauiſſim æ ſiti aliquãdo potum afferas: abs
hs te etiã atqʒ etiã peto.Et ꝗa fortaſſe nullũ tibi ſcribẽdi argu/
e mentum occurrit: accipe paucis: q reſpondeas. Noſtiuel
le apud Ariſtotelẽ tuũ cũ alijs plæriſq; in locis: tũ in ijs libris
niu gqui de rebꝰ naturalibus quæ νραα οat inſcripti ſũt
7 Democriti opinionẽ de Atomis. Atomos aũt eſſe uolunt
lr ☛ indiuidua. Scire igi᷑ cupio ea indiuiduitas unde ſit.
iic õ em̃ puto dixeris id ꝓpt᷑ paruitatẽ accidere: cũ atomos

ipſas inter ſeſe diuerſas & figura & magnitudine & ui: &
natura eſſe cõſtet. Exꝑgiſcere igit᷑ atqʒ; ingeniũ tuũ excute
mihiq; diligenter expone:quãobrẽ eiuſmodi corꝑa quibꝰ
Democritij & Epicurei:tũ mũdũ oẽm:tũ ſingula ea quæq;
in mundo ſunt:conſtare uolunt:indiuidua noĩiarint. Vale
ex Mediolano pridie idus Maias. M. cccc. Liif.
N(EFranciſcus Philelfus Lodouico caſellæ ſal.
Antã mihi nuꝑ cũ Ferrariæ eſſem beniuolẽtiã oſten
Aaſſti ut nibil uidear magis cupere ꝗᷓ te uiſere qᷓſæpilſ/
ſime. mihi qmalit᷑ hoc tpe cõtingere nõ põt: utar nũ⸗ 1
cio litterarũ: ꝗbꝰ & uideã te & alloquar.Idẽ tu ſi feceris: in
ſũmis occupationibꝰ tuis:ad tuũ erga me ſtudiũ nõ paruꝰ X
cumulus accedet. Sin minꝰ feceris: non te cui ſcio me eſſe HW
cariſſimũ: ſed publica munera accuſabo: quæ tñ ipſa ante, t
Fon- priuatis ut decet:ita etiã modice fero: mõ me nobi/
aiſſimo iſti principi indies magis magiſq; cõmendes. Vale S
ex HH pridieidus Maias. M. cccc. Liij.
Frãciſcus Philel. Nicolao arcimboldo iurecõ
Equaqᷓ ſum neſci: mea tibi oia maximæ curæ eſſe.
Quo fit:ut uel tibi fortaſſe uidear rem meã admof
dumnegligere qui nullũ faciã tecũ uerbũ:cuiꝰ mi/
hiꝛi opa uæbemẽtiſſime opꝰ ſit. Qdæ ne accidere iure poſſit:
peto abs te: ut qæ una de mea profectione cõmẽtatiſumꝰ: tn
ꝗprimũ quãtũ in te fuerit: cõfectum reddas. Hoc erit mibi i
tam gratum: ꝗᷓ neceſſariũ.· Vale Mediolani ex ædibus no/ 4
ſtris idibus maijs. M. cccc. Liiij. ”M HH
(EFranciſcus Philel. Nicolao

*

ilel. Arcimboldo iurecõſul. ſa.
Audeo eqdem & tibi munificetiſſimo uiro debere D
plurimũ & illi harpyiæ nihil. Nam in accipiẽdis etiã
pnficijs liberalitatis cuiuſdã poſitũ mun“ eſt.ltaq; iuxta in/
dignũ puto ab hoibus indignis bñficiũ accipere atq; ĩ indi/
gnos cõferre. Itaq; utar equo: quẽ polliceris & amice & fi-
de bona. Qcł princeps uecreuit: hodie mibi numeratur. J
Dũ dies octo bic ſum: cupio uidere quæ tuus librarius ſcri- “
pſit. Quæ uelim huic puero ad me des. Vale Mediolani
ex ædibus noſtris.xiiij.Kal.lunias.M. cccc. Liij.

(Eranciſcus Philelfus Aenico daualo egti aurato ſal.

ni⸗
l
hi

/

.
te
tĩ
/
l
1

X binis ijs Itteris quas loãni Antonĩofoſſano adte
dedi: potesiã ligdo cognoſcere aduẽtũ ad te meum

ꝓpedtẽ fore:id qce alijs itẽ litteris tibi ſcripſi:quas hic CGiſꝑ/⸗
tbus gymara una cũ hiſce ultimis tibi reddidit. Et ut rem
paucis teneas: ad octo uſq; dies ad fãmũ binc ſum cõceſſu⸗
rus Romã: quẽ aduſqʒ locũ libera ꝓfectio mihi data eſt. In/
de ad te ipſe mihi meo iure eũdi ueniã dabo. Nã qui liber
& nats ſim: & ſemꝑ uixerim: me ſeruũ fieri nullo pacto pa-

tiar. Vale ex Mediolano. xij. Kal. Iunias. M. cccc. Liij.
. (Ftanciſcus Philelfus Nicodemo trãchedino ſa-
T amorẽ & diligẽtiã tuã tanti fa cio :quãti allud ni /
bil:qc mibi iucundiſſimũ eſſe pofſit. Delectarunt
me uæbemẽter oĩa: quæ mea abs te cauſa u'geſta

ſunt uel tentata. Nec pluris euentũ cuiuſq; rei faciãdũ ex/
iſtimo: ꝗqᷓ uel prudẽetiſſimũ conſiliũ tuũ uel ſtudiũ erga me

fingulare. Quid uir magnus illere ſponderit:intelle xi:cui

nõ poſſum ingentis gratias nõ hab ere: q ſe tam & huma⸗

no in me animo & facili liberaliq; oſtendat. Operã dabo:

ne me unꝗᷓ poſſit ingratitudinis accuſare. Litteras Hono/
frij Macarij tui uel iam etiã noſtri legi ꝑlibẽter. Sũq; eiꝰ in/

genio mirifice delectatus. Eſt em & fœcundũ & facile pla⸗
neq; ingenuũ. Nõ potui aũt nõ ſurridere: qc ei de me ami/

cus noſter ille reſpõderit. Facitis certe ut debet qui eadẽ
utat᷑ uitæ cõſtantia ad ultimã uſq; diem: quippe cui ſene/

Qbaus ſit eadẽ: quæ leonis. Sed quid agamꝰ. Pruſtra nitimur

inuita Minerua. Natura ualentius nibilẽ: nibil difficiliꝰ. Vi

uamus nos more noſtro: alij ſuo. Qui officio fungit᷑: nibii
habet qc doceat:nihil quod accuſet. Cupio: cũ te ad florẽ
tinos receperis: ꝗdiligẽtiſſime cures: qe' uulpecula illa ob⸗

tegit. Hoc erit mihi tà gratũ:qᷓ qe oim maxime. Nos bñ ua

lemus oẽs. Idẽ tulut cures: te nõ ſolũ mon eoſed etiã rogo:
Vale ex Mediolano pridie idus lunias.Mcccc. Liiſ.

N¶ Franciſcus Philelfus Alberto ancario ſal.
Ccepilitteras tuas ad me & cũ his eas binaſiqᷓ duo-

diſertiſſimi Nicolai & perotꝰ & uulpes ad te dede/
5rant. Habeo & tibi & Nicolais ingentes gratias: qcł:
tam amice de me ſentitis. Nã quid dixerim uere: cũ & ipe

longe humilius de me ſentiã: & amorẽ unde manat amici-

tia: cæcũ finxit antiquitas? In præſentia tecũ plurib agere
impedior. Ad paucos uſq; dies lõgior ſum futurꝰ & id qui-

dem non ꝑ litteras: ſed præſens ipe & corã. Vale: & utriq;

Nidcolao ſalutem plurimã dicito uerbis meis. Ex Mediola-

no.xiiij.Eal.Iulias. M.cccc.liij.
. E Franciſcus Philelfus Petro perleoni ſal.

& hæc quidẽ ſolæ. Nã præter haſce unas quas & ui-
di & legi libẽtiſſime: ut ſoleo ſemꝑ quicꝗd abs te manat: ne
q; deiphobũ uidi: neq; aliud quicꝗᷓ neſcio quid:qc ſignatũ
eſſe monueras. Quæ ſcripſiſti: intellexi oĩa.Iſſtic ꝓ pediem
me uidebis: ubi de rebus oĩbus quas ułtua:uel mea inter/

Mediolano. xiij. Kal.Iulias. M. cccc. liij.

eſſe exiſtimabimus:diligẽtiſſime cõmentabimur. Vale ex

¶Franciſcus Philel. Lodouico Mãtuæ Marchioniſal. .

Vod iã tertiũ a philelſo itur ad te eximiæ tuæ uirtu
tis gratia:ſcio me tibi rẽ facerẽ nõ ingratam. Quid
ehñm principi nobiliſſimo & Gõgagæ Lodouico im/
primis gratiꝰpõt optatiuſue cõtigere ꝗᷓ eã offerri cãm: qua
ſe dignũ principatu quæat oſtendere? Scimꝰ ſane aliud ni/
hil es quo ciuitatũ principes ac reges uideãt᷑ beatiores pri
uatis hoĩbus qᷓ bñfaciẽdi & donãdi magnificẽtia.Hæc una
res ſyracuſanũ Dionyſium imortalitatis memoriæ cõmẽ/
dauit. Huius item pulcherrimæ uirtutis ſplendor Arche/
laum Macedona cunctis oſtẽdit gẽtibus admirabilem. Et

Phalarin tyrannũ cæteris in rebus ĩmanẽ ac teterrimũ iu⸗/

dicatũ ſola munificentia in doctos & bonos uiros reddidit

memorabilẽ. Nã ꝗd loquar de alexãdro rege macedonũi:

quid de. G. Iulio Cæſare: apce quos nibil benignitate: nihil

hñficẽtia fuit antiquiꝰ? Patrẽ tuũ Iloannẽ Frãciſcũ ſũmũ ui/

rũ & principẽ clariſſimũ dicere ſolitũ prædicãt nihil ſibi ui⸗
deri indign principe ꝗᷓ pecunias ꝗbꝰotãꝗᷓ ſeruis & pecoribꝰ
ſit utẽdũ:uł'auidiꝰ cumùlare: uel partiꝰ elargiri:ac ſatis ſuꝑ/
qʒ eẽ dñis ciuitatũ:qc pplis præſint: qd iperitẽt: qce; hono/
rẽt᷑: auꝶ ãt & argẽtũ aut nõ curãdũ:aut ꝗqliberaliſſime ero/
gãdũ: ne Midæ cuiuſpiã phineoſq; ſiles iudicẽt᷑. Tu uero

NEddtitæ mihi ſunt litteræ tuæ: cũ iã itineri accingerẽ

g
gn
l
ſb

o⸗

mich⸗
gere

iqui⸗

trig

diolr⸗

gei
ui
Atne
nati
lem
ter⸗
er
d
din
gn
udon

esi

cuna
né/⸗
hhe⸗
bt
/
idt
oni.
nbil
lu/
iui
hrib⸗
lo
000
e
gero

& princeps liberaliſſimꝰ & muniticentiſſimo natus princi-

pe inuitꝰ Philelfum audies: quod offerat tibi ſæpius bone/

ſtam materiã promerendi? Scio certe non facies: quippe
qui & aio ſis alto & magno:& mibi uæbemẽter affect?. Vt
autẽ ad rem ueniã:deſpõdi mõ filiã uiro: quã iccirco non/
dum tradidi: ꝗ& ducati deſunt ad dotẽ ducẽti quinquagin
ta.Hi mihi ab amicis cõparãdi ſunt: e quorũ numero cũ te
ſciã eũ eſſe cui ſim cariſſimus: primꝰoblatꝰ es:cuiꝰ hac in re
munere uti uolo. Itaq; abs te peto: ac etiã ſi pateris rogo:
ut huic meo adoleſcẽti ꝗ tibi litteras reddidit: aureos quin
quaginta dono ad me des ea lege conditioneq;: ut niſi in
Sphortiade tibi cõflatũ æs om̃e pro dignitate diſſoluero:
ego tibi fiam pro debitore creditor. Na ſirecte mihi es co/
gnitus: nũqua benefici ũ foœnerari didiciſti: quin quo es in
cõferendo alacrior: eo te magis id debere putas. Ipſe autẽ
ſi bene me noui nihil eſt:qe minus uelim: ꝗᷓ iudicari ingra/
tus. Vale. Et me ut ſoles: ama. Ex Mediolano. x. Kal. Iulias.
Franciſcus Philel. Galeacio epiſcopo mãtuano ſal.
Iſi una omniũ uoce prædicationeq; cognitum mi⸗
hi eſſet te aio uigere ingẽti & perbenigno: ſubdu/
Bhitarem fortaſſe beneficij quippiã abs te petere: a
quo nihil antea promeruerim. Sed cum ſis tali tantaq; uir-/
tute: ut humana ommia infrate ducas: intelligaſq; nibil eſſe
magis homini propriũ qᷓbenefacere uel ignotis: quippeꝗ
ſe ſimillimũ eius uelit: ad cuius eſt imagine ſimilitudinẽq;
creatꝰ: maiore cum fiducia tuas en pulſo fores: quas mibi
facile apertum iri non dubitem. Deſpondi modo filiam ui
ro bono & nobili: cui dotis caritudine tradere nõdum po/
tui. Nam ut noſti: uirtus & diuitiæ ſimul eſſe non poſſunt.
Te igit᷑ pro tuis maximis innumerabibuſq; uirtutibus ma
iorem in modũ rogo atqʒ oro: ut ducatos centum mihi cõ/
modes ea cõditione: ut intra annum eos tibi oĩno bona fi-
de redditurus ſim. Quod ſi prius: u ſpero: præſtare pote/
ro:nihil diſſimulabo.i Scio te id q ſũmæ tuæẽ laudis:nũꝗᷓ
pecunijs abundare: & ſiredditus babes ampliſſimos cũ ex
eccleſia: tũ etiã ex patrimonio. Nã quicꝗd ſupereſt a rebꝰ
3

neceſſarijs: id om̃e uel ꝓ liberalitatis: uel ꝓ pietatis officio
in eos tribuis: quos dignos cenſeas: in quos bñficiũ confe/
rat. Tuæ igit᷑ humanitatis fuerit: ut ita in me pius liberaliſ
ue ſis: ut intelligas nullũ apud me officiũ tuũ intermoritu/

— .

rum. Nõ em̃ ſolũ ad cõſtitutũ tẽpus tuũ ad te mutuũ redi-
bit: ſed cũ uſura etiã litteraria redibit. Huius aũt rei gratia
hunc meũ adoleſcentem ad te fidũ nunciũ miſi: cui uelim

On poſſum profecto non lætari: qc' magis magiſq;

Mte eſſe animi magnitudine: ut nihil malis ꝗᷓ benefa/
cere ꝗᷓ ùti munificẽtia. Vt parui em eſt animi ardere diui⸗
tias: ita hi mibi perinde atq; magni ꝗdã ac præclari uiri cẽ/
ſendi ſunt:qui illis ad benignitatẽ gloriãq; utant᷑: id quod
tũ maxime fieri puto cũ in eos apte cõferũtur: qui ſe ab in/
erti uulgi deſidia abducũt: ad idq; uæbemẽter ſtudẽt: ut &
ſuũ & amicorum nomen imortalitati cõmendẽt. Gratulor
igit᷑ tuo tanto ac tali bono:ꝗ te nõ minorẽ uirtute præſtes
ꝗᷓ es fortuna ſuperior: quippe qui nequaꝗᷓ ignores hanc in-
ſtabilẽ eſſe caducãq;ʒ ſolere: At uirtutẽ & firmã & ſempi/
ternã. Ad hmõi uero laudiſ ſtudiũ &ſi naturæ bonitate du
ci te arbitror: non parũ tamẽ adiutꝰdiſciplina qua cæteros
noſtræ tẽpeſtatis principes mirifice anteis: eos oĩs ac tibi
uia uel deuincis uł'ampliſicas: quos intelligis nihil pluris fa
cere ꝗᷓ ſplendorem ingenijꝗᷓ laudatiſſimarũ artiũ pulchri-

tudinem ac decus. Itaq; non iniuria & amaris a doctis om29/

nibus & quotidie magis magiſqʒ celebraris. Nam ut cæte/
ri ipſi de ſe loquant᷑: ego tanti te facio: ut nihil ẽ q; malim:
& audire & dicere de tuis diuinis ſummiſq; uirtutibus.
Dao igitur in me fueris benignior:eo te ſtudioſius proſe/
quar hmõi animi gratitudine. Vale ex Mediolano.x. Kal.
lIulias.M.cccc.Liij.
JFranciſcus Philelfus Lodouico cardinali
Agquileiæq; patriarchæ ſalu. dicit plu.

Onſiderãti mihi pater reuerẽdiſſime Lodouice car⸗
dinalis atq; patriarcha cum tuas alias ꝑmultas egre/

ad me des: quod petit᷑. Vale Ex Mediolano. x. Kal. Iulias.
MU (1 Frãciſcus Philel. Lodouico Mãtuæ Marchioni ſal.

indies & mihi & cæteris oĩbus perſpicuũ facis ea

——

.—

oflcs ”””ẽ
vonke⸗ giaſcq; uirtutes: tum eximiam animi magnitudinem: facile
derall uiſum eſt te non modo non inuite: ſed etiam perlibenter
orit⸗ & alacri benignitate id eẽ facturum:quod homini tui præ-
lrec⸗ clari nominis obſeruantiſſimo ac tuæ dignationi uetere
ſgnti beniuolentia deditiſſimo maxime conducturum neceſſa/
eln riumq; cognoris. Intellexiſti ex ipſo me coram nuper mihi
lol filiã eſſe nubilẽ: neq;ʒ aliud præter dotẽ deeſſe quicꝗᷓ: quo
niſt minus tempeſtiue traderet᷑ uiro. Ea nũc eſt tẽ porũ calami
nggg tas: ut quod ultimũ omniũ quærendũ ſit in futura ſponſa:
qzen id primũ expetat᷑. Quis ein bac tempeſtate eo ſit aĩo: qui
heki uel ꝓbitatẽ uel formæ præſtantiã: uel parentũ claritudinẽ
Uiu⸗ pluris faciat ꝗᷓ pecuniã? Modo ſint nũmi:reliqua oĩa negli/
% unt. Quo fit: ut ſapiẽtis illius Athenienſis uiri conſilium
od de ſponſo deligendo: qui ait ſe malle uirum carentẽ pecu/
din⸗ nijs: ꝗ Pecunla; uiro: in capiũda ſponſa oĩno ſit cõtẽnẽdũ:
NA. ita ſãt hominũ ingenia corruptis moribus deprauata p/
celor dita. Et ne ſim longior qᷓ oportet: apud amplitudinẽ tuam:
te mihi opus eſtope & auxilio tuo. Subueni obſecro inſtan/
Vcd ti buic meæ & honeſtæ n eceſſitati. Quantulũcunq; dona⸗
n ueris: ma ximi pulcherrimiq; muneris loco ducam. Quod
Nen defuerit ad ſummam dotis: quæram ex alijs ijs principi/
n⸗ bus: quibꝰ nouime eſſe cariſſimum. Nec dubito ueriſſimũ
tbi fore præceptum illud promiſſumq; euan gelicumn: Qumeti
“ te: & mnuenietis: petite & dabitur uobis. Tu uelim: modo
e⸗ initium facias: cuius res geſtæ &ͤ multæ ſunt & præclaræ:
“ quibus niſi ipſe cumulatiſſime ad immortalitatis memori/
t⸗ am ſatiſfecero: mibi ingratudinis diem dicito. Vale pa/
ln ter clæmentiſſime. Ex Mediolano.viiij.Ralen.lulias.M.
“ cccc. iiijjj.. .—
. Franciſcus Philelfus ſal. di. plu. Nicolao QArcim-

—

(poldo ducali ſenatori ac iureconſulto.

Vod tibi ſciebã fore nõ iiucũdũ: uolui intelligeres:
qc mihi neq; ſperãti neqʒ cogitãti Romæ contigit.
Huc em cũ ueniſſem ad qntũdecimũ Aasulla- paulo
poſt meridiẽ: eo conſilio ut poſtridie mane Nea polin uer/
ſus iter caperẽ.Nã reliquũ eiꝰ diei decreuerã & mihi quie/
ſcere & famulis: nec minꝰ etiã equis ex accelerato itinere

3 ij

=ðèð RH

LI

fatigatis. Nec tñ interea tẽporis me ocio ita cõmiſi:ut non
curarim ea uiſere oĩa: quæ ex ueteribus reliquijs ac ruinis
memoratu digna exiſtimant᷑. Sed bæc iccirco prætereo:

quoniam tibi:qui Romæ nõ ſemel fueris: & uiſa ſunt & co
gnita. Mane cũ paulopoſt equũ forẽ aſcenſurus: uenit ad
me ſalutatũ Blondus Flauius uir certe perhumanus ac di/
ſertus: qui ubi mecũ eſſet quædã de comunibꝰ ſtudijs cõ/
memoratus: Hora eſt inquit adeundi põtificis. Eamꝰ igit᷑.
Huic ego cũ reſpondiſſem & id fortaſſe ſubruſticc. inſtitu

ilſe me poſt reditũ ex urbe Neapoli eiuſmodi uti officio:
nnunc em id mihi non licere: quoniã maturarẽ: uiſus eſt ille
nõ mediocriter admirari: cũ diceret. At ſummus põtifex
heſterno ueſperi permulta ẽ de te locutus & amice & ho/

norifice. Ait em̃ quo primũ in Italiã e Græcia reuertiſſes fu

iſſe tibi ſecũ conſuetudinẽ multã familiaritatẽq; periũcun/
dam: teq; magnis extulit laudibus. Itaq; tui muneris eſſe

reor:ne ex urbe moueas pedem: prius ꝗ erꝰ ſanctitatẽ adi/
eris: quod tibi non modo honorificum fore arbitror: uerũ
etiam:quantũ poſſum cõiectura aſſequi non parum emo⸗/
lumenti allaturum. Is ubi uidet me perſiſtere in ſententia:
abijt ſubtriſtis. Cunq; iamequum aſcenderem: ecce Petrꝰ

Nacetanus apoſtolicus ſecretariꝰ feſtinatad me: aitq; ſub-

ridens: Tu maior factus es põtifice maximo:ab quo ułde/

ſideratus redderis inſolẽtior: at caue:dum tibi tantũ arro/

gas: ne ſuperbiæ accuſeris. Meq; ubidexterũ brachiũ ſini/

ſiro meo ſu ppoſuiſſet brachio per qᷓurbaniſſime ad ponti/

ficem egit:ab quo tãta ſum comitate ſimul charitateq; ex/
ceptus: ut meipſum non ab re uelruſticitatis uel ingratitu/
dinis arguerim. Cætera litteris cõmittẽda non ſunt: ſed ea
tibi:cũ reuertero: corã exponã: quæ ſcio tibi fore gratiſſi-

ma. Sed unũ certe nõ reticeſcam. In mea em̃ abitione do/

nauit me ultro pontifex munificentiſſimus nũmis aureis:

quuos uulgo ducatos nominãt: quingentis cũ egregia qua/

dã honoratione uerboꝶ. Cũ hæc ad te ſcripſi erat dies na-/

talis meus octauus Kal. Auguſtas: cum initiũ facerẽ ætatis

meæ anni quinti & ꝗqnquageſimi. Nã reliquos dies iccirco

egi Romæ: qm meus ſatyrarũ codex: quem dono ferebã

0

7
—
= —
„
.

ad Alphonſum:erat penes ipſum pontificẽ maximũ. Nec
prius mihi reſtituit:qᷓ totum lectitauerit. Vale Ex urbe Ro
ma. viij. Cal. Auguſtas. M. cccc. Liij.
Pranciſcus Philelfus Xeno phonti filio ſal.
Xcepit me rex Alphõſus cũ phumaniter & hono⸗
rifice:tũ etiã mũificẽtiſſime.Nihilq; omiſit:quo mi
Anus oñderet me ſibi cariſſimũ eſſe & iucũdiſſimũ.
Sed de his ꝓpediẽ tecũ & apertiꝰ & latꝰ.Nam ad ſex uſq;
dies iter capiã iſtuc & iſtinc: deinde Mediolanũ. Interea
tẽporis diligent᷑ inquire:an gradariꝰ ullus equꝰ Romæ uæ/
nalis ſit. Nam hic inuenio nullũ: qui me delectet. Cuiuſmo⸗
di em̃ cupiã:nõ te latet. Vale ex Ne apoli.vi.idꝰ Auguſtas
M.cccc. Liij. MU
–(Franciſcus Philelfus Xenophonti filio ſal.
Eri Alphonſus rex me Capuæ fecit equitem auratũ
& id quidẽ mane in celebratione dominicæ hoſtiæ
in maximo principũ conſpectu. Deinde cum poſt meridi/
em ad quartum lapidem extra urbem profectus tentoria
ſtatuiſſet in feraciſſimo illo agro:qui ad Veſeuũ iacet ho/
ra diei uigeſima prima ſuis inſignibus me donauit ꝗbhono/
rificentiſſime. Poſt triduum:ut ſpero capeſſam iter ad ur/
bem Romam & iſtinc Mediolanũ. Vale ex Neapoli. xvi.
Cal. Septembres. M. cccc. Liij.
Franciſcus Philelfus Nicolao arcimboldo
iurecõſulto ducaliq; ſenatori ſal.
m beſterno ueſperiex Neapoli Capuã ueniſſem
epetiturꝰ Mediolanũ hoc mane ſũ ad Alphõſũ re/
gẽ ꝓfectꝰ in caſtra ſalutatũ: ꝗ me ut ſolet: excepit ꝑhũanit᷑
& ꝑiucũde.Iuſſitq;:ut qm eẽt occupatiſſimꝰ: poſt meridiẽ
redirẽ ad ſe. Qc ubi feciſſem: in maxio ac pulcherrimo nõ
militũ mõ:ſed etiã nobiliſſimorũ hoiĩm cœtu & ſuorum &
exteroꝶ ita ait: Nos te mi Philelfe iãpridẽ uidere d eſide
rabamus: qc nobis cõtigiſſe gaudemꝰ. Nam opinionẽ de
te noſtrã nõ æquaſti ſolũ:ſed admodũ ſuꝑaſti. Donauimꝰ2
te antea dignitatis militaris noſtriſq; inſignibꝰ. Reliquũ ẽ:
ut qc tibi maxie debet᷑: poetica laurea te ornemus: quam
capiti tuo tibi bñ merẽti ĩponimꝰ. Habebat em̃ rex libera/
3 11

II

—,t

liſſimus laureã paratã eamq; ornatiſſimã: quam ubi capiti
meo impoſuiſſet: ita de me ad circũſtantis honorifice: ita
copioſe:ita beniuole locutꝰ eſt: ut nõ rex excellentiſſimus

ſed pater indulgentiſſimus loqui uideret᷑. Sed bæc & alia
pꝓpmulta tibi corà exponã. Ego poſt biduũ ꝓſequar coptũ
iter. Interea tẽporis meos oĩs tuæ fidei cõmẽdo. Vale Ex
Capua ueſperi.xi.RKal. Septẽbres. M.cccc.Liij.
Franciſcus Philelfus Georgio Trabeſondæ ſal.

ut eius animũ iãpridẽ alienatũ: ut noſti: ita ad te cõuerte/
rim: ut reditũ ad ſe tuũ nõ ſolũ admittat:ſed etiã deſidera/
re uideat᷑.ltaq; moneo te atq; hortor:ne differas aduentũ
tuũ:ſed uelis ac remis (ut aiunt) ſecundis Hatibus te cõmit

tas. Nam oiĩa tibi in portu: oĩa tranquilla: futura ſunt. Vale

& maieſtati regiæ me cõmenda. Ex urbe Roma. v. Kal.SeE
ptembres. M.cccc. Liiij. è
(Franciſcus Philelfus Nicolao arcimbolldo

octiduũ arripiã ad uos iter tũ equeſtris inſignibus ò
à laurea ornatus: tũ ſecretarius apoſtolicꝰ. Eculeꝰtu

us ſi tanta eſſet corporis magnitudine quãta animi: ne bu/

cefaralo quidẽ cederet. Mirũ eſt:ꝗqᷓ ſe obſequẽtẽ præſtat.
Vale. Meq;ʒ ut facis: ama: Ex Tholetino idibus ſeptembri /

bus. M.cccc. Liij. = . .
ranciſcus Philelfus Archiepiſcopo Rauen/

(Eeangnens elt, apoſtolico legato ſal.

tia. Id autem tibi quoq; ampliſſimo & ſumma integritate
& ſanctimonia patri liquido uideri non ſum neſcius. Non
poſſum autẽ nõ mirari: quod eorũ nihil eſfectũ ſit: quæ nu/
diuſnonus mihbi coram recepiſti. Tria abs te petij cum ꝓ

—„

Vod iſtinc abiens tibi ſum pollicitus: ubi primum
in urbem ueni:& ſummi pontificis Nicolai Quin/
Iiti adeundi mihi data eſt facultas: quo tempore ad/
buc ex pedibꝰ nõ mediocriter laborabat: ita egi cãm tuã:

iurecõſulto atq; ſenatori ducali fal. plu. d.
Aſce ad te litteras dedi ex Tholentino: unde poſt

Ihil eſſe reor in uiro graui & ſapiẽti:præſertim ĩ eo
qui quẽadmodũ tu in magiſtratu & dignitate loca
us ſit: quod pluris ſit faciundum ueritate & cõſtã/

=- BTK—GW

pie

mus
Lalia
xpt
lele

mun

Mun

kac ⸗

tui:
tlo/
ta,
tu
wit
de

e

pol
tu
bo/
t.
bri

.
.
. — „

mea erga te obſeruantia: tum pro tuæ amplitudinis ułofſi
cio uel aude. Primum ut eam omnem diſceptationem
quæ inter meos Tholentinates ſanctoſeuerinateſqʒ uerſa/
tur: tua diligentia atq; beneficio e medio tolleretur. Nam

delegatione illam in præſtãtem iuriſconſultum Bartholo/
mæum firmanum & ſuſpectã eſſe Tholẽtinatibus & mole-

ſtam imprimis. Et ne id quidẽ abſurde.Eſt em ex eorũ ho⸗

minum genere: guihu cũ litigium etiã de confinibus eſt
Tbholẽtinatibus. Ad hæc uiatica & ſ. porthulæ locupletiſſi-
mos quoq; populos in odiũ ſui rapiũt. Necte latet fameli⸗

cis ſporthulas: q nomẽ ipſi? &πρÜυh declarat: iitio eẽ nõ

magiſtratibus conſtitutas. Quanta autem in infamia eſſet
ſporthula: ul ex iuuenale licet intelligi. Huiuſmodi autem
omnẽ morem uæbementer abhorrere a ſanctitate ſummi
pontificis Nicolai Quinti:debes nequaquã eſſe ignarus.
Quare ſi cauſa tibi erat cognita ut ipſe decideres: conten-
di. Sin minus eſſet: ut pro tua humanitate cognoſceres

atqʒ definires. Fore enim ut quicquid ipſe de ea omni con
trouerſia ſtatuiſſes: & ratum haberent Tholentinates: &

ita omnis diſcordiarũ cauſa interiret. Id te pater modeſtiſ/
ſime & libenter & intra octiduum uſq; terminaturũ perbu

maniter es perbenigneq; pollicitus. Quæ quidẽ res tanta
me tibi beniuolẽtia deuinxit: ut nibil addi poſſet ad cumu

lum. Secũdũ qc petierã fuit: ut quinq; dierũ ſporthulas uł
uiatica: quæ Bartbolomæus idẽ ſuperuacanee & auidius
exigebat: oino ꝓ tua inocẽtia ꝓhiberes: id q& plane te fa/

Rurũ reſpondiſti. Tertiũ erat: ne iuſta Tholentinatium in

ſcõſeuerinatis indignatio traberer᷑ tanꝗᷓ in crimẽ læſæ ma⸗
ieſtatis. Eſſe enim tuæ clæmentiæ ignoſcere potius ꝗᷓ co/⸗

gnoſcere: præſertim cum eſſent Tolentinates non ſo⸗
fim iniuria: ſed contumelia etiam a ſcõſeuerinatibus laceſ
ſiti. At eſſe ingẽtis animi putat Ariſtoteles obliuiſci iniuria
rũ. Cõtumelias aũt negligẽdas nemo ſapiens probat. Re/
ſpõdiſti tãdem &ſi in cõſcriptis tabellis: ut uocã t: ꝓcedere

tur: minime tñ fore: ut ſententia ea de re ferret᷑. Nõ poſſã
igitur non mirari: quod de ſumma cauſæ in bunc diem ni/
hil neq; definieris: ut es mihi coram pro tua bumanitate

—

munificentiaq; pollicitus: neq; tentaueris. Et ad Tholenti⸗
nates litteræ miſſæ ſunt ab iſtis qui tua in curia cãm ſuã uł
defendunt uel agunt: ꝓpediẽ futurũ: ut ſnia ferat᷑ de cau/
ſa illa: quã ex ciuili criminalẽ ita faciũt: tanqᷓ̃ de ſummo ec⸗/
cleſiaſticæ reip. ſtatu decertatũ ſit. Itaq; ne ſim dicendo p/
li xior: tuã benignitatẽ etiã atq; etiã rogo atq; oro: ut quæ
mecũ tam grauiter & tam cõſtanter locut“ es: ita pſoluas:
ut tua dignatio & iuſticia poſtulat. Nã pontificis & princi⸗

holentino. xiij. Cal. Octobres. M. cccc. Liij.
(EFranciſcus Philel. Iuliano Heremitaꝶ generali ſal.

.

lens tua ſapientia uitæq; ſanctimonia: ut audacter ea
abs te petã: quæ tũ apud deũ: tũ apud hoĩes laudabilia eẽ
duco. Tẽplũ hoc Nicolai Tholentinatis quem ob piẽtiſſi/
morũ operum merita in ſanctoꝶ cœtu uniuerſa locat cele/
bratqʒ ecclia:in quoꝶ ſacerdotũ tutela ſtatui deceat:nõ te
latet. Quis em̃ ignorat qcł etiã precioſiſſimũ ſit: ubi fuerit
ſordibus oblitũ:negligi cõtemniqʒ ſolere? Et res itẽ minus
oĩno bonas ob cultũ & ornatũ exteriorẽ in admirationem
ſui rapere intuentes? Mentes hoĩm nõ ꝑſpicimꝰ:eas tñ ex
oꝑibus iudicamꝰ. Malim equidẽ uirtutis ſimulatorẽ ꝗᷓ aper
tũ hoſtẽ. Qui uero animi bonitatẽ oratiõe uitaq;ʒ declarat:
hũc ego ꝓxime ad deũ accedere iudico. Nec is mihi ſatis
officio uidet᷑ fungi:qui ſane penitꝰmẽti nõ repræſentat ex
terioris hoĩs ſanitatẽ & omi ſermone & uniuerſa uita. Sed
quorſum hæczut intelligas pater religioſiſſime multo me/
lius huic diui Nicolai templo & uniuerſo Tholentinatiũ
populo conſultũ iri:ſi tua dignatio eos ſacerdotes eccleſiæ
huic præfeceris: qui animi innocẽtiã ꝑ oẽm morum uitæq;
obſeruantiã ſanctiſſimi Aurelij Auguſtini repræſentarint.
Qua qꝗdẽ in ſnia cũctos Tholẽtinatis facile reꝑias. Vale ex
Toletino.xiij.Kał. Octobres. M.cccc.liij.
Fra. Phil. Nicolao Quinto ſummo pontifici ſal. di. pl.
Holetinatiũ oratores pater beatiſſime ꝑiuſtã habet
querẽdi apud te cãm: quos ut ea facilitate audias: ꝗᷓ
etiã oẽs iiuria laceſſitos ſemꝑ conſueſti:tuã ſanctitate

pi uerbũ eſſe pro lege debet. Vale: meq; ut facis ama. Exzx

cit uel ſingularis mea erga te ueneratio uel excel-

—

— — — —

— –

ðð/

oenti

ſui u

e cau/
noec⸗
op,
taue

oe

pring
ma.

1li
vlel⸗
rea
ee
(dey/
note
luent

ninns

onem
er
pen
Nrat:
ſitis
tex
dec
me⸗
jti
liᷣ

EcGH

ees

etiã atq; etiã & rogo & oro. Sunt em̃ a ſanctoſeuerinatibꝰ

Tbolẽtinates mei nõ iniuria ſolũ:ſed maximis quoq; cõtu

melijs pſæpe affecti. Nec ẽ quiſqᷓ apud Picẽtes neq; magi/
ſtratus: neq; præſes ꝗq remediũ uelit afferre. Quo fit: ut in/
dies magis atq; magis & augeſcat hmõi malum & non ſine
maximo periculo inualeſcat.ltaq; ad tuã pietatẽ eũdũ fuit:
qui ea es & ſapientia & iuſticia: ut tũ hoĩm fraudes atqʒ inſi/
dias facile ꝑſpicias:tũ oĩa grauiter ac inocẽtiſſime iudices:
nec patiaris plus corruptionẽ poſſe ꝗᷓ ueritatẽ. Quid hæc
ſibi uelit oratio:& ſi liquido potes cõiectare: oĩa tñ ex opti
mo atq; integerrimo uiro Petro Nucetano ꝑſpicue intelli⸗/
ges. Ad hũc em̃ diligẽter oĩa uereq;ʒ pſcripſi. Ad ea aũt bñ/
Hci quibꝰme ornaſti maximis: unus hic cumulus accedet:
ſi Tholentinates mei cognorint meas apud te litteras ſibi
plurimũ ꝓfuiſſe.Ego hoc ipſo die quo haſce dederam ad
tuã beatitudinẽ: erã ex patria Mediolanũ repetiturꝰ. Nec
ſane obliuiſcar: & quid debeã: & quid gratũ eẽ cognorim
tuæ ſanctitati:cui me cõmendo plurimũ. Vale ex Tholen
tino.xi.Kal.Octobres.M.cccc. Liij.

Vod mihi tantoꝑe de reditu in urbẽ Mediolanũ ex
Romana Neapolitanaq; ꝑegriatiõe gratularis: gau⸗
eo.Intelligo em̃ me amari abs te plurimũ. Qua in re facis
tu quidẽ nihil ab amicitia noſtra alienũ. Nõ em ignoras ꝗᷓ
ihi carus es. Quo fit: ut delecter eo magis iſtiuſmodi te/
ſtimonio: quo in litteris uſus es: qce' minꝰ qnqʒ in amore cõ
ſueſti reſpõdere. Qck aũt me hortaris:in caſtra ut eam:ne/
ſcio:qᷓ mihi ſane cõſulas.Nã ferẽti hoſtilis regis inſignia ſuc
cẽſebũt fortaſſe Frãci:meqʒ ꝓ Alphõſo rege hoſtiã faciẽt.
Itaq; a Renato rege quæredũ eſt liceat ne Philelfo uerſari
inter Francos gladios ipune:ułlab Alphõſo cũ militari cin
gulo & poetica laurea:tũ ꝓprijs quoq; decorato inſignibꝰ.
Ad bæc ſcire ꝑpuelim: quã abundet Sphortiana mẽeſa. Non
em̃ alio mihi diuertendũ eſt:quã ad regulũ meũ Sphortiã
Secundũ: ut intelligas me famem quidẽ ferre poſſe in ca⸗
ſtris: eſuriẽ uero nequaꝗᷓ poſſe. Valeex Mediolano.yviiij.
Kal. Nouembres. M. cccc. liij. SðMD

6 ¶EFranciſcus Philelfus Matthiæ triuiano ſal.

de re mea ſignificaui. Nõdum fortaſſis a principe
didiciſti: q cupimus. Itaq; rogo te: ut tandem reſpondeas

meq; de om̃i eius ſententia facias certiorem. Vale ex Mè/

diolano.ix.Kal.Nouembres. M. cccc. Liij.
EFranciſcus Philelfus Petro Nucetano ſal.
Vm eſſem poſtridie ꝓfecturꝰ in caſtra ducalia:offer
NAreturqʒ in ipſo ut ita dixerim equitãdi cardine fidus
& familiaris nũciꝰ: qui Romam peteret:nõ ſum paſſus eũ
uacuũ meis litteris iſtuc ire. Cœpi qc.S.D. N.pꝑgratũ fore
cognoui. Et ne interea tꝑis dũ hoc agitur: officij obſeruan/
tiæq; & pietatis meæ uiderer oblitꝰ: primũ eratus carmen
de eius laudibus cõpoſui atq; ædidi: quod ut meo noĩe ei
beatitudini exhibeas:te plurimũ rogo. Vale Ex Mediola
no.iiij.idus Nouembres.M.ccecc. Liij. .
– (ranciſcus Philelfus Renato Regi ſal. di. plu.
Oſſes tu rex Renate nõ abſurde admirari: ꝗqd ĩ cau/
ſa fuerit: ut cũ modo in caſtra urceana ad principẽ
m Frãciſcũ Sphortiã ierim: te qui uix ad quinq;ʒ milia

meu

paſſuum illinc abeſſes cũ tuo inuicto fortiſſimoq; exercitu

nõ cõtinuo adierim: præſertim cũ tanti te ſemꝑ fecerim ac
faciã:ut pluris certe neminẽ.At qui nibil mihi in aio magis
erat ꝗᷓ & uiſere te regem nobiliſſimũ: & te tanta maieſtate
atq; uirtute principe alloqui coram ore: quẽ antea litteris
nonnunꝗᷓ cõſueſſem. Dicã paucis:qc mihi inopinato acci⸗
dit. Quo die inſtitueram ad te ire:nũciatũ eſt aduẽtare in
caſtra Blãcã Mariã clariſſimaꝶ optimarũq; fœminaꝶ ſple/
didiſſimũ quoddã certiſſimũq; ekemplü. é potui ꝓ offi/
cio meo nõ eiobuiã ꝓficiſci:cui & plurimis & maximis be/
neficijs ſum obſtrictꝰ. Nihil eſt ſane cui me minus obnoxi⸗
um uelim quã ingratitudinis crimini quo uno uitio uix ul/
lIum reor apud bonos & magnos uiros inuiſius. Itaq; ſum
coactus differre in diẽ poſterũ meum ad te acceſſum. Po/
ſtridie cum uix illuxiſſet: afferuntur ex Mediolano ad me
domeſticæ litteræ: quibus moneor meos quoſdam affinis
nten tare neſcio quid litigij de uxoria bæreditate aduer/

N¶ EFrãciſcus Philelfus Ciccho calabro ſall.
Nror: qc; nihil ad ea reſpõderis: quæ ꝓximis diebꝰ ti-

ſun
get

boti⸗
epe
dezs

lker
ſan⸗
ei
fore
/

che
mili
ctu
mac
gs
te
tis
ccu
kein
li⸗
,
be/
H
ul⸗

2
—

ſus me. Quare cũ eius rei gratia mihi eſſet opus adire prin
cipem meum: qui eſt: ut noſti:bellicis rebꝰ occu patiſſimꝰ:

rurſus impedior: quo minus eam adte: ut omnium maxi⸗

me deſiderabam. Quid multis? Dum negocijs multis ob/
ruor: malui carere benigno tuo regaliq; colloquio: ꝗᷓ ſi mi-

nus id pro dignitate a me factũ eſſet:ineptus iudicari:præ-
ſertim cum oino inſtituerim ad Natalem dominicũ & uiſe
re te quem & amo unice & ueneror: ac tantiſper apud te
eſſe: ut non uiator ueniſſe uidear: ſed & familiaris & tuus.
Et ne interea temporis uidear oĩno abs te abeſſe: dedi ad

te monimenta quædam ingenij mei: ut ſaltem intus uide/-

as quem in cute nõ potes. Vale Ex Mediolano. x. Kal. De
cembres. M. cccc. Liij. ðDRͤãẽ
E ranciſcus Philelfus Petro Thomaſio
biloſopho ac medico ſalutem. D

rere: quem mirifice diligo & obſeruo. Intelligere certi ni/
bil potui. Itaq; abs te uæbemẽter peto: me ut facias tuis lit

teris certiorem: ꝗᷓ belle uales: & ꝗᷓ noſtri es memor. Ad
bæc ſcire cupio: quid poſt captiuitatem de Conſtantino/
poli & urbe & ciuibus actum ſit: quidue efferata illa Tur-

corum barbaria poſt tantam uictoriam & molita ſit & mo/

liatur. Si meos libellos illoſ es adhuc ex Bernardo meo lu⸗
ſtiniano conſecutus: uelim buiciſti publico tabellario ad
me des. Mittam ad te ſatyrarũ codicẽ: modo cures iſtinc
illũ mature ad nos redire. Vale Ex Mediolano. xyiij. Kalẽ.

lanuarias. M. cccc. Liij.
( Franciſcus Philelfus Malateſtæ Nouello ſal.

tiones uirorum illuſtrium: quæ ille KAραραXunXX nominat.
bic habet nemo:quæ ſcilicet ad latinos traductæ ſunt.Itaq;

nihil tibi affirmare poſſim: an omes traduẽctæ ſiut illæ uitæ

an minus traduſtæ. Vnũ ſcio Lycurgi ac Numæ Pompilij-

Vm nuper ab Alphonſo rege & a ſummo eccle/
ſiæ Romanæ pontifice Nicolao Quinto reuertiſ/-
em Mediolanũ: nihil mihi potiꝰ duxi ꝗ de te quæ /

Vod ꝓximis Iris tibirnderã:ide etiã nũc repetã ẽne/
Aceſſe:qñquidẽ uidere uideor aliorũ ul negligẽtia uel
perſidia fruſtra ſcripſiſſe me Plutarchi Cheroneſis comꝑa

₰

uitas: quæ apud Plutharcũ in ordine primæ ſunt: mea in/
terpretatione latinas eſſe factas. Itaq; ex Florẽtia id tibi ſci/

endũ eſt. Nec em̃ dubito ea in urbe eiuſmodi tranſlatiões
ois reꝑiri. Quæ tibi reliqua ſum pollicitꝰ & oĩno abſol uam
& breni. Ingratꝰ em ſim:ni te & obſeruem & uenerer plu⸗
rimum. Vale. Meq; ut facis: ama: Ex Mediolano.xiiij. Cal.

lan uarias.M.cccc. Liij.

Olim tibi pſuadeas qurẽqᷓ eſſe ex amicis oĩbote mi⸗
hbi cartiorẽ.ld em cũ modeſtiſſimi tui mores:tũ plu/
ima & maxia beneficia citro ultroq; mutua pieta/
te collata iãpridẽ facile præſtiterũt. Qcr aũt nibil in hãc diẽ
poſt abitionẽ iſtinc meã ad te ſcripſerim: illud ſcilicet fuit
in cã: qe; fruſtra id facere nolebã. Nõdũ em̃ princeps meꝰ
in urbẽ redijt ex caſtris. Neq; eo abſente habeo geꝗͥ:qcł ti/

biſim ſcripturꝰ. Tu interim bona ſpe eſto. Non em fallam

quã de me indubitatã habes opinionẽ. Vale ex Mediola-
no. xiij. Cal. Ianuarias. M. cccc. Lij. .
PFrranciſcus Philelfus Nicolao Cebæ ſal.
Viſſent tuæ mihilitteræ ꝓ noſtra amicitia ſucũdiſſi/
mæ:niſi triſtem mihi de obitu uxoris tuæ Mariæ ſpi
nulæ foœnminæ pudiciſſimæ nunciũ attuliſſent. Nõ em̃ po/

tui nõ dolere: cũ intelligerẽ eã tibi rẽ nõ mediocri eſſe in/

cõmodo.Nã ei certe nõò modo nihil accidiſſe mali:ſed po/

tius boni plurimũ cõtigiſſe credendũ e: qñquidẽ ex terre/

nic(ut ita dixeri) huiꝰgurguſtij begrĩa atqʒ mortali imortaliſ
ciuis effecta ſit cæleſtis illꝰ ſempit᷑næq; ciuitatis: ubi nlla ua

rietas ẽ: nulla mutabilitas: ſed oĩa plena trangllitatis: ſecu-

ritatis: btitudinis. Itaq; nũc illa fruit᷑ illo bono: quo nihil eſt
maius: nihil meliꝰ: nibil optatiꝰ: Nã dei quam græci 1α
uocãt: præſens corãq; ſummo cũ gaudio cõtemplat pſpi/
cue intuet᷑: abſolute intelligit. Vide igi᷑ne dũ tuũ⸗ luges in-
cõmodũ uidearis illius inuidere commodo: cui te tʒ tope
oñ dis affectũ. Sed hac de re ſatis. Nõ em neſcio te oĩs hũa-
nos caſus iutelligere qᷓ modice ferre oporteat. Nec eges

cõſilio: qui id dare alijs cõſueueris. Noui prudẽtiam tuam:
noui cõſtãtia: noui animi magnit udine. Facito eũ præſtes

eain⸗

biſch⸗

töes
um
pl⸗
1.

.
tem
i D
etn
ede
fur
1es
ti
am

nH

ſc⸗
ehi
ipo⸗
ei
/
re/

ll

XI

quẽ hoĩes opinant᷑:hoc ẽ:& grauẽ & ſapientem. Qd autẽ
ſcire uis: quid ego de te ſentiam: nubendũ ne ſit an nõ nu/

pendũ: & utrum puella ne ac uirgini an uiduæ grandiuſcu

læ:rũdebo paucis: ac tibi ſniam animi mei liquido oſtédã.
Natura fit:ut & creata & genita oĩa in ſua ſpecie ſeruari ue
lint. Id autẽ alijs alia uia minime abſurda paratũ ẽ natura.
Homo hoiĩs ſæmienõ arte Promethei cõſeruat᷑. Lege cau
tum apud nos ẽ: ut una uxore eodẽ tẽpore hõ cõtentꝰ ſit:
id qc etiã non modo Cecrops uetuſtiſſimꝰ ille rex ſed qc
longe magis mouere nos debet:in primis parentib⸗ uide/
tur inſtituiſſe deus oĩpotens: ꝗqᷓ & Habrabã & lIacob duas

ſimul uxores babuiſſe phibent᷑. Itaq; minus eſt mirandum

ſi duas uxores eodẽ tẽpore babuit Socrates: & Atbenien
ſes itidem alij pmulti. Multo pluris babebãt reges Maurti/
taniæ ac Scythiæ & Indiæ: quos ut licet exiſtimari imitatꝰ
impius Mahometus ſingulis ſuæ ꝑfidiæ ſectatoribus uxo/-

res ſeptenas ducendas permiſit. H omnes qui uel duas uel

pluris uxores habendas ſtatuunt: eam fortaſſe rationem

obtẽdãt: quod ad augendum bumanum genus ea res ſit
cõuenientior: id qg& ſecus uenire uſu cum ratio ipſa docet:
tũ non minꝰ experientia. Vitiat᷑ enim deprauaturq; natu/

ra & procreandi uis coitu Venereo frequentius repetito.

At is ſæpius repetat᷑ neceſſe eſt in multitudine uarietateq;
uxorũ:qua hois cupido uæbementiꝰ excitata ui q neceſſi/
tate magis delectat᷑: cũ naturæ bonitas ultroneis atq; ne-
ceſſarijs gaudeat nõ coaẽctis: & iſſdẽ intẽpeſtiuis. Vñ fieri

uidemus: ut multo pluribus Chriſtiani abundent liberis ꝗᷓ

mahometiſtæ & oĩs intẽperantia barbaroꝶ. Qd ſi uxor ꝓ
creandi gratia eſt inducta adeo ut is qui apud Lacedæmo
nios uitam egiſſet cælibem: infamiæ eẽt obnoxiꝰ: qd dubi⸗-
temꝰꝗᷓdiu uiri officio fungi quis poteſt: haud quaꝗᷓ eũ dece
re a re uxoria abborrere? Quod cum omnibus eſt faciun/
dũ:qui uel lege uel alia honeſtiore cauſa minꝰ impediant᷑:
tã Nicolao Gebæ uiro ætate adbuc firma: opulento: nobi/
li:ac maribus carenti filijs. Nam filiæ qm in alienam domũ
non tam trãſcribunt᷑ qᷓ leuandi honeris gratia tradunt᷑: uix
filiorũ loco habẽdæ ſunt:quippe quæ paternæ domꝰ nullã

oino curã præ ſe ferant. Puella ne an uirgo ducẽda tibi ſit:
an grãdior ac uidua:facile ẽ cõſiliũ. Quattuor ea ſunt quæ
in uxore deſiderantur: probitas: uenuſtas: nobilitas: opes.
Hxæc tibi diſcrimẽ faciant ut malis pudicã uiduã qᷓ impudi⸗-
cam uirginem. Qꝗ ſi eadẽ in utraq; cõcurrant: uirginẽ ui⸗
duæ: puellamq; grandiuſculæ præferẽdã cenſeo:ut laceræ
netuit
gis tibi faciẽdũ ẽ: quo facilius intactã & puellã moribꝰ tuis
effingas qᷓ natu grandẽ ac thori conſciã. Malimqʒ hac in re
ſegꝗ Romanos ꝗ lacedæmonios. Nã hi qm rei bellicæ eque
ſtriq; ſtudebant: uxores ducebãt triginta natas annos aut
etiã grandiores. Putabant em robuſtiores partus gigni ex
hbuiuſmodi mulieribus. At Romanũ: ꝗq nulla re Lacedæmo

bilẽ eẽ ducebant:ætate ſcilicet admodũ facilẽ: quæ uiri in/
genio ac moribꝰ accõmodaret᷑. Partus em robuſtitatẽ in
nutrimẽto & intima ui naturæ pro horoſcopij qceł aſtrono/
mi uocant ſyderis influxu non in gignentium annis poſitã
eſſe. Quam ego ſecutus ſententiam quas duas habui de-
inceps uxores: alteram: ut noſti: conſtantinopolitanã: alte
ram Mediolanenſem uirgines & puellas non grandioris
uiduaſue ſelegi. Et ſi tertium mibi nubendũ eſſet:eodem
uterer inſtituto. Nec deterrerer:qqd annũ iam ſextũ & ꝗn/
ꝗᷓgeſimũ agẽs (natꝰ em ſum anno a natali chriſtiano milleſi
mo trecẽteſimo nonageſimooctaua & idade octauo Kalẽ.
auguſtas) minus ꝗᷓ puella uellet: anbelarẽ. Nã ne robuſtior
qdem ætas præſtare id quæat. Procreatio filiorũ non ex/

pleri: non obrui potu expetit: ſed leui irrigatiõe ſed ꝑinde

atqʒ libatiõe cõtẽta ẽ. Quare oĩm primũ tibi ſtudedũ arbi⸗
tror:ut puellã pudicã ducas probiſq; parentibꝰ natã. Hæc
em̃ nihil plus norit:nihil plus uolet:ꝗ ĩᷣe præbueris. Qc ſi

alia quædam uel fortunæ uel temporis ratio te uiduæ du/

cendæ aſciuerit: modo ſobriã & prudẽetẽ inuenias: amorẽ
uiri mortui nolim pertimeſcas.Nã memor illamatris Aci⸗
daliæ paulatim abolere ſychæũ incipit: & uiuo prætẽptat
uertere amore.Hæc ſunt:quæ tibi in ſãmis occupationibꝰ

meis reſpõdere potui.Reliqua tu ut es uir ingenio & pru/

atiue obtritæ integrã ueſtẽ acnouam. Quod eo ma

ni⸗ fuerũt inferiores.quæ duodecim cõpleſſet annos: nu⸗

¹

dentia ſingulari: non difficile cõſiderabis. Te uæxhemẽter

biſt etiã atq; etia rogo: ut ad me ꝗdiligẽtiſſime perſcribas rem
tquæ oẽm Cõſtantinopolitanæ captiuſtatis. Nam alij aliter nar-
ppes, rant. Et an uniuerſus populus ſit actus in ſeruitutẽ: tantaq;
podi⸗ cædes facta: quãtã uulgo tradũt. Præterea quo in ſtatu
ne CGalatas: ac finitimi reliqui Chriſtiani populi: qui Turcorũ
heen apparatꝰ. Nam qck mari ſint Itallã inuaſuri: nihil eſt: quod
eonn mDinus credã. Per cõtinẽtẽ eſt illis iter & ꝑ Dalmaciã Pãno
be niamue. Hæc em̃ cõſideranti mihi potior rõ uiſa ẽ. Tu ue/
tun lim quid ſentias intelligere. Vale & me facito certiorẽ an
egle ſint res ueſtræ cũ Alphonſo rege cõpoſitæ. Bellũ ne uobis
an aduerſus illum an pax futura ſit. Ex Mediolano. x. Caß-. Fe/
ler pruarias. M. cccc. Liiij. è
no NFranciſcus Philelfus Nicolao Varoni ſal.
hu 0 Vi tibi reddidit has litteras: uir eſt & bonus & nõ in-
Jdodus: mibiq; multos iã annos pfamiliaris: quem ut D
ein & diligas & cõmendatũ habeas. Rogo: Vale ex Mediola
odo no.x. Cal. Februarias. M. cccc. Liijij.
i (rã. Phi. Petro I homaſio philoſopho ac medico ſal.
leo· A Ilbil in hãc diẽ acer bi⸗ ſenſi unꝗᷓ in uita nouæ romæ
zae captiuitate. Id q ſi ſecus mibi accideret: iudicarẽæ?
tors me ꝓfecto ingratitudine oĩ ingratiorẽ nõ ſolũ qc ⸗
Cem &&ο ſocrù mihi cariſſimã Mãfredinã auriã nobiliſſimã && pu P
diciſſimã fœminã ac duas eiꝰ & ſoceri mei Ioãnis cbryſolo Fr *

ſel ræ præſtãtiſſimi equitis aurati & eruditiſſimi uiri filias me, rν*R1
. orũ quattuor filiorũ materteras in obſcurã ſeruitutẽ a bar-

ſi baris & teterrimis Turcis actas audio: ſed eo magis: quod
e ea urbe & matre ſum uſus altrice educatriceq; iuuentæ
pee ſacior meorũ. Verũ quoniã bumanæ res omnes mu/
Nti tabilitati ſubiectæ ſunt: & quæ principiũ hab uerunt: finem
rc etiam aliquãdo habeãt: natura neceſſe ẽ: meipſum accuſo:

Aq uelim fragile & caducũ aliquid ſempiternũ fieri. Hac
etiã rõne tibi quoqʒ luctuoſiſſimũ caſum tuum & ægritudi

.

(u/
nem oẽm quam ex ĩmatura atq; imiti morte filij fratris tui
innocẽtis & optimi quidẽ illius iuuemis concepiſti æquioę⸗
caio ferend cenſeo. Nihilem apud nos fitmnuito dcoi
& nouit oĩa & conſulit meliora. Keliqua uero quæ ad meę

=

ſcripſiſti: plauerũt oĩa. Faciãq; propediẽ ut intelligas conſi/
lium apud me tuũ plurimũ ualuiſſe. Te interim uæbemẽ,
ter rogo: operam des: ut ex Bernardo luſtiniano quæ tibi

antea feri pſi:& cõſequaris:& huic iſti tabellario ad me deſ.
Præterea hippocratẽ quoq; meũ ſi ex Matthæo peruſino
philoſopho ac medico doctiſſimo aſſecutꝰes:mitte ad me.
Si quid aliud certi habes de Turcis & rebus oriẽtalibus ue

lim diligentiſſime ad me perſcribas. Vale. Ex Mediolano

x. Cal.Februarias M. cccc. Liiij.

Franciſcus Philelfus Ioanni Mario filio ſal.
Aciunt occupationes meæ: ut ſim ad ea reſpõdẽdo
preuior: quæ ꝓximis litteris a me petieras Leonar/
dus Theologus idẽq; mathematicus duo nõ tam eloquẽ⸗/
ter ꝗᷓ ſubtiliter opera in mathematicis elucubrauit annis
ſuperioribus: alterũ in geometria: qꝗc artis metricæ nomi⸗

ne appellauit: ob eã ſcilicet ratione: ꝙ Aρε1pop græcũ men

ſuram ſignificat apud noſtros:alterũ in Arithmetica: qc ẽ
de numeris ſupputandiq; rõne: qpiαπο enim ut ſcis: nu-
merus eſt apud latinos. Siquis aut titulum deprauarit: ut
quæ de num eris ẽ: inſcripſerit artẽ metricã: quæ tota in di/
mẽſione uerſat᷑:ipſe uiderit. Res em ita habet: ut dicimꝰ.
Quli ſecus fenſerit: græcæ litteraturæ & ipſius diſciplinæ
indoctꝰ ẽ. Qcł aũt de Marone ſcripſiſti:id totũ eſt fabulo/
ſum. Nam neq; de Chriſto ſenſit Maro:ſed de Pollionis fi/-
lio:qq de Chriſto multo ante ſibyllæ afflatu diuino quodã
uaticinata eſt. De VIyſſe uero qck dicis placere quibuſdam
ſcribiꝑ i latinũ & x ante es: Vlixes:aut ij ſunt imperiti græ
carũ littera ꝶ aut oino negligẽtes. Vlyſſes em græcũ ẽ no/
mẽ OAπ. 0. ſcilicet breui mutata in. u. id ꝗck ĩ alijs plæ
riſq; fieri cõſueuit: &. d. in.l.more non ſolũ noſtro:ſed etiã
græco. Q& uero . †iXop. qc' eſt y tenue uertatur in i. aut
duo.ſl.i.x.nec gramaticæ rõ patit᷑: nec ulla ueterũ autori
tas. Nam quod ſcribis de. xx. geminato: id nõ ſolum abſur
dũ eſt:ſed ineptũ ſane & fatuũ: cum eæ tot cõtinuatæ con
ſonãtes: quæ quattuor ſunt: duæ ſemiuocales & duæ mu⸗-
tæ ſimul eẽ nullo pacto poſſũt. Hercules hocẽ ipα Xια
cognomẽ eſt uel fortaſſis agnomẽ potius Alcidæ: qui uir

———

co fortis Amignurs inperator poſt res clariſſime geſtas lu/
deme nonis inuidia glorioſus Hercales dictus eſt. iip. enim eſt
atbi luno.xXτ0ο0ο uero fama ſeu gloria. Qua ratione factum ui/
necck demus:ut nonnulli cognominati ſint Hercules. De libera
ulno litate & munificentia eam cenſeo fieri differentiam: quam
e. ræci inter ?X“âοοασρà⅝οα1Hπ & αενhιρπſπεια uο
ue ſat: ut liberalitas ſit inter paruos homines ac priuatos
Cn K0ο ρρναεπαο ero bhoc e ad uerbũ magnidecẽtia no-

men apud nos inuſitatũ inter magnos uiros uerſetur ma/-
gniſq; in rebus. Vt qui magna pro dignitate muneret; ſit

dic⸗ apud illos AeNW&αοταάτταοπâä: agd nos uero magnidecẽs:
ar, uel quod uſitatum uidemus munificus. Sed qui in par/
u/ uis muneribus liberalem ſeſe nõ abſurde præſtat:is a græ/
5 cis dicitur SXe&εονο ρ6ο. Nec illud uolo te lateat coſeß
ni⸗ ſe quoſdam ASπ⅛uôρWπι⅝αρ interprætari magnificetiã
nen errantis hos quidẽ cũ magnificẽtia uel locupletiſilimo Ci⸗
e ceronis teſtimonio ſit ſpecies fortitudinis. Vale ex Medi/
Sn⸗ olano.xiiij. Cat. Martias. M.cccc.liiij. W”MWMV
itu Franciſcus Philelfus Petro Thomaſio philoſo/
incll pho ac medico ſalutem.

— ——13 ⸗ . „ „
o nihil in uita poſt obitũ illius ſummi uiri Leonar/

.
bin adi mei luſtiniani luctuoſius aut mœſtius audiui: mi/
Huo hinuper eſt renunciatum Franciſcũ barbarum priſcæ gra
li⸗ uitatis & eruditionis exẽplum migraſſe ex hac luce. Ma/
oc gna e noſtro ſæculo permagna eloquentiæ iactura inte/
im (ca.-Venetis uero olbus plane ſingularis: qui talem uirum
e amiſerint: qualem hbabẽt alterũ neminẽ. De doctis atq; di/
zno ſertis loquor. Nam uiros grauis & ſapientis ſcio eẽ Vene/
lrr tis pene innumerabilis. Sed qui idem & græce eſſet & la/
etä tine doctiſſime eruditꝰ: quẽ alterũ habeatis illuſtrẽ audio
ut neminẽ.Doleo igitur & ueſtrũ in tãto uiro & noſtræ tem/
ori peſtatis naufragiũ. Oſtenderẽ autẽ uerbis pluribus mœro
blat rem hunc meũ:id qc ne in præſentia faciam:repẽtina pro/
fectio tabellarij impedimento eſt. Quare de boc ſatis. Tu
ni uelim nomine meo cũ ijs uerba facias: quos ille ſibi hæræ/
des iſtituit repetaſq; meos illos codices g:cos: qu s bar/

lit

7

barus habuit a me mutuo: & totiẽs: ut ſcis per litteras te ꝗᷓ
internũciũ repetiuimꝰ. Vale ex Mediolano. xiiij. Kal. Mar
tiaS. M. cccc. Liiij.

D ea quæ petieras proximis diebꝰ:reſpõdi tibi. Qc
iſtic tibi honorat“ ſit locus: gaudeo. Redibũt fortaſ-
ſis aliquando Taurinates cũ muſis in gratiam. Eſt em urbs
iſta & uetus & nobilis a Phaethonte: ut tradunt: condita.
Tu uelim: a Minerua ne deſciſcas. Nam repugnãte natu/
ra nihil fieri recte poteſt.Itaq; malle te debes & oratorẽ &
poetã eundẽq; philoſophũ ꝗᷓ iuriſconſultũ & rabulã mer/
cẽnariũ. Ne illi faueam cui me odio eſſe & ſpᷣe dicis & ego
noui: ignorare mihi uideris dum mones: ſolere Ihα

AρXνι τινοπυος iniurias non contemnere minus ꝗᷓ ob/

liuiſci. Illius ſit maledicere:noſtrũ aũt benefacere. VYale ex
Mediolano.ix.Kal.martias.M.cccc.Liiij. —
— (Fran. Phil. Nicolao quinto ſũmo põtifici ſal.pl. di.
ephanũ Caciã nouarieſem iuriſcõſultũ & Tauri⸗
atẽ Archidiaconũ tuæ ſanctitatis cubiculariũ in ijs
quæ mihi expoſuit tuo noĩe: & ſũma cum obſeruãtia & li⸗

hpentiſſime audiui. Nec diligenter minus ꝗᷓ fideliter geſſi

oĩa geroq; aſſidue: quæ tũ litteris tuis: tum eius nuncio ti/
bi grata fore cognoui. Habeo aũt beatitudini tuæ gratias

S ¶EFranciſcus Philelfus Ioanni Mario filio ſal. ⸗

immortalis: quod fidei meæ pietatiq; erga te ita fidis: ut

debes. Quid enim pro te facturus non ſim: cuius ſingula-
rem ſum iampridem beniuolentiam & præcipuã modo
benignitatem in me expertus? Tantũ me tibi debere in⸗
telligo: ut ne uitam quidẽ ipſam in mea magis ꝗᷓ in tua po/
teſtate poſitã eſſe uelim. Itaq; ĩperare ſit tuũ pro uolũtate

Oia: parere aũt meũ cũ omni integritate: ueneratiõe: indu⸗
ſftria. Vale pater beatiſſime.Ex Mediola.iiij. Kal. martias.

Franciſcus Philelfus Petro Nucetano ſal.

Ntonio Lyttæ Mediolaneſi pᷣſ bytero litteravad te
dedi.iiij. idꝰ nouẽbres. Eratq; cũ ijs ſapphicũ adony,
armen ad ſanctitatem domini noſtri longiuſculum.

5*
4

4

4

Sum aũt miratꝰ*:qq nibil in hanc diẽ mihi reſpõderis.Nec
potui nõ dubitare ne litteræ tibi meæ redditæ fortaſſe nõ
eſſent. Noui em̃ facilitatẽ: noui humanitatẽ:noui liberalita
tem animi tui. Itaq; nõ ſine cauſa id accidiſſe arbitror. Sed
cũ hac de re:tũ de alijs nõnullis Xenopbon filius tibi corã
exponet. Tu uelim me ut facis: ames. Tibiq; ꝑſuadeas eũ
eſſe me: qui tibi oĩim maxime noſtri ordinis ſim affectus.
Cõuiuia mediolanẽſia eidẽ Xenophonti filio ad te dedi.
Vale Ex Mediolano.iiij. Cal.martias.M.cccc.Liiij.
Nranciſcus Philelfus Malateſtæ Nouello ſal.
e T Galbæ & Othonis Cæſaꝶ uitas ex Plutarcho ad
Alatinos traduxi: tuoq; nomini dedicaui. Quid aũt in
cã fuetit: qc eas Xnänophõti filio nũc iſtac iter facienti ad
te nõ dederim:idẽ Xenophon tibi corã exponet. Poſt di-
es quĩdecim ſigꝗs oblatꝰ fuerit:cui ea res tuto cõmitti quæ/
at: dabo ad te. Tu uelim tibi ꝑſuadeas mihi tuo noĩie nihil
eſſe iucundius. Nam dignus es pro tuis maximis ſpledidiſ
ſimiſq; uirtutibus:quẽ omnes diligãt:a ment:obſeruẽt:ue/
nerentur. Ego ꝓpediẽ fore ſpero: ut pax faciat poſtlimini-
um:tantus & barbarorum & exterarum nationum terror
impendet. Vale ex Mediolano.iiij. Calen. Martias. M.
cccc.Liiij. H

Franciſcus Philelfus Petro perleoni ſal. Z
Inis alijs litteris tibi ſigniſicaui loane Caimũ neq; fe/
Aciſſe neq;ʒ facturũ ſani quicꝗᷓ de re tua. Seq; dicit tibi
debere nihil: qm pro te alijs ſatiſfecerit. At illi quos is præ/
dicat: factum id pernegant. Itaq; ſi me audis:tute Mediola
num concede. Nã ſi ſecus feceris: nibil feceris: ædeſq; ne-/
gligentia tua quadam amiſeris. Turem paucis tenes. Re-
liqua ex Xenophõte filio corã accipies. Vale cũ pudiciſſi⸗
ma uxore tua. Meq; tuo illuſtri prmcipi cõmenda. Ex Me
diolano.iiij. Cal. martias. M. cccc. Liiij.
ranciſcus Phil. Petro barbo cardinali Veneto ſal.

Enophonti filio Romã ueniẽti iccirco litteras ad te
dedi: ut intelligeres me tãti facere beniuolentiã tuã

gquã mibinuper cü iſtic eſſem: certiſſimis documentis co-
P . A .

tam declaraſti: ut oĩa de te mihi ſi perarep oſſe uidear. Id au
tem eo facio & maiore cũ fiducia & libẽt: qm̃ noui nullũ
apud me unꝗᷓ intermoriturũ beneficiũ tuũ. Nam eſt apud
me antiquius nihil gratitudine atq; pietate. Reliqua tu ex
Xenophonte cognoſces. Vale pater ampliſſime. Ex Me/
diolano.iiij. Cał. Martias. M. cccc. Litiij. èð
Franciſcus Philel. Dominico cardinali firmano ſa.
On poſſum nõ accuſare erratũ meũ:qc cum nuper
fuiſſem Rom æ: ad te minꝰ ſalutatũ ierim:cui me iã/
pridẽ horim eſſe cariſſimũ. Nolim tñ exiſtimes id uel ne/
gligentia mea: uel qd tui oblitus fuerim: accidiſſe. Sed dũ 4.
cupio in te adeundo minꝰ ineptus exiſtimari:ſui in offi cio
ſeruando minus erga te officioſus. Volebã em & pro am/
plitudine tua & ꝓ decoro adire te: & eos conferre ſermo-
nes: qui & auditione tua & oratione mea nõ indigni iudi⸗
carentur. Quare dũ ſtudeo ea expedire ne ocia:quæ mi/
hbi erant apud ſummũ pontificem: pluſq; in his qᷓ putaram
temporis cõſumo:tandẽ coactꝰ ſum nõ te ante adire ꝗqᷓ abi-
re.Itaq; in ipſa abitione mea ex urbe Roma inter equitan-
dum accedo ad ipſas ædes dignationis tuæ. Is qui triclinij
preæſt oſtio rñdet in cubiculo te eſſe diuino intentũ mini⸗
ſterio:nec licere ſibi interea temꝑis adire te. Quid multis⸗
Tris horas expecto: cũ ne ipſe quidẽ oſtiariꝰ amplius ꝗcqᷓ
rñdet mihi. Quãobrem dũ uideo mirũ ſeruari ſentiũ: &
ipſe ad abeundũ ſollicitarer a comitibus: ne aut importu/
nior aut ineptior dici poſſem: abiui equidẽ ſubtriſtior: qce
u iſere te nequiuerim: quẽ mirifica obſeruantia ꝓſequor.
Tenes ecce rem oẽm.Tuæ fuerit uel clæmẽtiæ mihiigno
ſcere uel iuſticiæ oſtiariũ caſtigare: qui ut eſt genere ger⸗
manꝰ: neq; humanitatẽ ſapiat: nec hoim habeat diſcrimẽ.
Reliqua ex Menophonte filio cognoſces. Vale pater bu-
maniſſime. Ex Mediolano. ii. Kal Martias. Ml eccc. Liiiſ
NVYranciſcus Philelfus Ioanni auriſpæ ſal.
Vanti ego te ſempꝑ fecerim ac facio: nemo eſt: ꝗqid
melius ſciat ꝗᷓ tu.ld certe exploratiſſimũ habeo me
tibi eſſe cariſſimũ. Fide autẽ in amicos & prudẽtia tãta ua⸗

—

NX

ſe⸗
⸗

Eit

fan

ſer

ſen
in!
cat

40
gar
lit

ſe⸗
uer

⸗

dan les:quãta ſcio maiore neminẽ. Itaq; nihil eſt:qcł de te ſpe/
ulä rare nõ auſim. Quibus aũt in rebus tuam mibi & operam
bud dN& diligẽtiã præſtes: uelim: Xenophõ filiꝰ tibi coram oſten
ex et. Vale. Ex Mediolano. iiij. Cal. martias. M. cccc. Liiij.
e, (Eranciſcus Philel. Aenico daualo equiti aurato ſal.
Vm ad undecimũ Cal.ſeptembres ex caſtris regijs
oli⸗ abijſſem repetiturꝰ Mediolanũ: nihil mibi moleſtiꝰ
be ꝗᷓ qc te quoniã heſterno ueſperi Neapolin reuertiſſe
eß⸗ ferebaris: eo die uidere cõplectiq; nequiuerim. Itaq; abiẽs
e⸗ mecum tuli incredibile deſideriũ tui: quem & abſentẽ ab/

ial ſens intueor & cõplector & alloquor. Cupio autẽ maiorẽ
97 in modũ per tuas litteras intelligere: & quid agas: & ꝗᷓ tibi

carus ſim. Sed horum alterũ ꝑſpicuũ mihi eſt. Non enim
, poſſum non amari abs te:que tatopere ipſe colam. Alteꝶ
. bene ſpero. Nã ꝗ uir magnus es & rebus ornatus oibus: te
4 bene agere ac rebꝰuti ſecundiſſimis dubitare certe nõ de/
z beo. Gratiſſimum tamen mihi facturus ſis: ſi quæ de te mi/
9 hi in ſpe ſunt poſita:ea tu litteris tuis uel confirmabis ul au
gebis. Vale decus meum. Et me Alphonſo regi commen-

h da: & ut ſoles cariſſimum effice. Ex Mediolano. iiij. Calen.
martias. M.cccc. Liiij.

Franciſcus Philelſus Nicolao cebæ ſal. WU”M
5 Ncipienti iam mihi expectare litteras tuas afiud oc/
3 ecurrit in mẽtem. Cupio em exte intelligere: ulla ne
⸗ — auobis ſit aut in Thraciam aut ad chios nauis traiectura:
quæ iſtinc ſoluat ante Cal.maias. Et hoc & quæ proximis
E⸗ litteris ad te ſcripſi ne neligas: rogo. Vale ex Mediolano
o⸗ vij.idus martias. M.cccc. Liiiij.
Franciſcus Philelfus Alberto ganchario ſal.

Eus malefaciat factionibus ſuſpitionibuſqʒ: quibus

fit: ut tuæ meæq; uolũtati mos geri nõ poſſit. Petie-/
D rã à principe meo: quod te uelle intelligebã. Is mihi fibera /
. liſſime reſpõderat: ut ſemper. Omniaq; mea anla faltuge
ſe affirmarat. Deinde cum rei cõficiundæ ſtudeo: animad-
AH aerto buncrefrigeſcere. Quod ego moleſte ferens cun/
n⸗ tationis cauſam quæro. Tandem mihi reſpõdet ſe & mea

4 A iij

leat & eloqu
raritas cum phoœnice cõparet᷑. Floruit eloquentia Demo-⸗-

LI
& tua cauſa uelle omnia: uereri tamẽ: ne iſtic aliqui huiuſ/
modi beneficij genus indigne patiantur. Itaq; ſibi & homi/-
num habendam eſſe & temporũ rationẽ. Reliqua tu pro
tua prudentia coniecta. Vnũq; tibi pſuade nibhilapud me
eſſe antiquius beniuolẽtia noſtra. Vale ex Mediolano.v.
Nonas martias. M.cccc.liiiij.
Frãciſci Philelfi Epiſtolarum liber Duodecimus.
PFPranciſcus Philelfus Lombardo Collioni ſal.
= NMici quidam tui quibus ego familiariſſi/

—

bonitatẽ & nõ uulgarẽ facundiæ laudẽ.
Quibus certe rebꝰ ſum nõ mediocriter
delectatus. Perdocti em̃ reperiũtur per⸗-
ſæxpe malti. Sed qui idem & ingenio polł
io eorum: eſt in numero collocandus:quorũ

ſthenes inter græcos omnis. Sed idem fuit ingenio tardi-
ore. Ingenio Demades claruit plurimũ: quo frætus ex tẽ-
pore diſertiſſimus uidebatur. Verum iccirco ſcripta eius
nulla extant: quoniam eloquentiæ uim ſplendoremq; in-

timum minus ſaperent. Sunt em̃ nonnulli:qui eloquentes

exiſtimati: ne diſerti quidem funt: ſed apta quadam & ſo/
nora ac uenuſta uerborũ ſerie facundi quoniã uideãtur:in
raris babẽt᷑ oratoribus.At cum omni in re:tum uel impri/

mis in eloquentia tria requiri ſolent ingeniũ: doctrina:dili⸗

gentia:quibus ipfis: qui ualet: non hunc non poſſum elo/
ꝗquentiæ laudem aſſecutum exiſtimare. Tui te amici inge/
nij laudant. Præceptoris fama Guaryni Veronenſis rheto
ris minime contẽnendi non indoctus mihi probari debes.
Modo diligentiam adhibeas: quæ in exercitatione ma-
xime apparet:nihil tibi deſit ad optimum oratorem. Necꝑ
ipſi Demoſtheni: neq; Ciceroni noſtro omnia naturæ ad-
minicula affuerunt. Sola diligentia hos perfecit: qua qui⸗-
dem una uirtute uirtutes omnis contineri putãt. Hac ego
te tum aiaduertero delectari:cũ te maxime dicendo exer
cueris.Id aũt ita in te eſſe intelligã: ſi tua ſcripta & ꝓ ami-

me utor: expoſuerũt mihi & ingenij tui

ſes
lat

no⸗

ten

ge⸗

uiuß
om
upro
dme
W

2
2

Ka.: .

corum tuorum opinione & pro mea expetatione qpri·
mũ legero. Vale. Et me neceſſario tuo Bartholomæo Col

lioni uiro fortiſſimo carum effice. Ex Mediolano.viidus
Martias.M.cccc. Liiij. sä
N¶Eranciſcus Philelfus Xenophonti filio ſal.
NEgi litteras tuas: quas ex Bononia dediſti ad me.
Quod te tam diligẽtẽ itineri præſtiteris:nõ impro
Lbo. Moneo tamẽ cõſideres: nõ modo: ꝗqd ipſe poſ-
ſis: ſed quid etiã equus:ne nimia feſtinatio feſtinationẽ tol
lat. Venerũt nudiuſſecundus Mediolanũ ex urbe Roma
nobiles uiri tres Cõſtantinopolitani:& hi quidẽ diplouata
gæ: qui mihi uerbis præſtantiſſimi noſtri Gayæ ſalutẽ dice/
rent. Miratus autẽ ſum qc his ad me Gages litteras nullas
dederit. Tu quæ tibi mandauimꝰ: diligeéter cura. Vale ex
Mediolano.vi.idus martias. M.cccc.liiiijj.
FEãciſcus Phil.lobachimo Ambroſioq; theologis ſa.
Runt fortaſſe: qui mirentur: quid ego uos ueniam
inv ſummis ueſtris laboribus ad ea hortaturus: quæ
nondum a quoꝗᷓ uel tentata ſunt uel ſcripta: ut quoniam
ſatis ſuperqʒ om̃is iudæorũ de Chriſto leſu peruicacia ob/
durataq; inſania inexpugnabilibꝰtã multis illiſq; ueriſſimis
& argumentis & rationibꝰ: quas uiri pene innumerabiles
ingenio:doctrina:ſanctimonia excellẽtes in medium attu/

lerũt: ꝓſtrata iãpridẽ atq; cõuicta iacet: incipiatis iãtaãdem

cũ docetis in populũ: cõuertere oratiõis gladios in ſcelera
tum illũ & impiã Mahbometũ:quẽ figura & iĩmanitate tru⸗/
culẽtiſſimæ beſtiæ loãnis olalypfis nobis denũciauit.
Nõne uidetis patres ſapiẽtiſſimi iã uniuerſum ꝓpe terra⸗/
rũ orbẽ parere ꝑ oẽm intẽperantiã nefarij illi abomina bi/
liſq; latronis ſpurciſſimis ſatellitibꝰ? Nõne Africa tota ſer⸗
uit Mahometiſtis. Non idem patitur Aſia? Nam oriẽtalis
æthiopia quantula eſtad Aſiam uniuerſam? At Europa

gquam ab Aſia diuidit Tanais permulta iam regna cũ Scy/

this & Turcis: tum etiam Afris ſubiecta intuetur. Eoq; ad/
duẽta eſt calamitatis: ut de Italia ſibi nũc metuẽdũ ſentiat.

Mirentur ergo imprudentes ut libet. Ego enim ita ſentio

—α

Sr

y.

LI
.

longe maiorẽ uos fructũ ſplendidioremq; gloriam ex his
vusgnantibꝰ atq; infeſtis mabometiſtis reportaturos ꝗᷓ ex

udæis: non modo non repugnantibus ſed late iandiu fu-

ſis bumiq; iacentibus. Quod ſecundo loco uos hortor: id

totum eſt de Græcis. Satis bi magnas dederunt poenas: ſi
quid errarũt: quod patrio ſolo exterminati ſunt: quod pa/
quod ſeruiũt. Verum & homines certe ſunt & Chriſtiani.
At ſciſmatici:at hæretici. Heretica conſtãtinopolitana ec/

cleſia nunꝗᷓ fuit ætate noſtra. Sciſmatica fortaſſis aliquan/

do. Non tamen ſciſſa ea a Turcis capta eſt ſed publice cõ-
iuncta cum Romana eccleſia. Nam alieni cordis arcana te/
mDere iudicare peccatum eſt. Nec item minus perſæpe de/
us bonos ꝗᷓ malos affligere cõſueuit. Non ob peccata quæ
ipſi perpetraſſent: tantas acerbitates paſſi ſunt martyres:
paſſi apoſtoli: paſſus Chriſtus optimꝰ maximus. Præterea
ſanꝰ paſtor relinquit uniuerſum gregẽ in ſolitudine:ut reꝗᷣ
rat amiſſam oue. An minus aduertitis neminẽ in hac urbe
uti charitatis munere in hos græcos qui optimo nati gene
re mendicãt ſtipem: ut ſe ac ſuos a Turcis redimãt? Hæc
certe inbumanitas magna eſt: cuiꝰ ne uos ſitis in cauſa:ipſi

prouidete. Quin hortemini per deum imortalem populſd

uniuerſum: ut & afflictis & Chriſtianis benefaciãt: ne indi/
gnetur Cbriſtus leſus eos cõtemni qui ſuo nomine opem
quærunt Valete patres optimi. Mediolani ex ædibus no/
ſtris. v. idus martias. M. cccc. Lüiiſ.

Franciſcus Philelfus Andreæ Ferrarienſi ſal. 3

Tſi mihi es incognitus:tuæ te tame littera notæ ꝗ
bus in ea es uſus inſcriptione:quã ſocrus meæ Man
din æ& Chryſolorinæ litteris adieciſti: non mediocriter
notũ faciunt. Gaudeo igitur te iſtic eſſe: qui & res magnas
uideris & uiſurus etiã ſis. Tuũ aũt fuerit: ut ad nos aliquid
ſcribas diligentius: quo te non minus intus ꝗᷓ in cute per/
ſpiciamus. Vale: & ſi quid ad liberationẽ ſocrus mex eiuſ-
qʒ filiarũ afferre uales: peto: ne negligas. Hoc erit & mihi

gratiſſimũ & tibi honorificũ.Ex Medio.pridie idꝰmartias.

rentes: filios: uxores: bona oĩa amiſerunt: quod mẽedicant:

This PFranciſcus Philelfus Bern⸗ uſtiniano ſal.
jex lhil eſt mibi beniuolentia tua certius. Quid em non
ifu⸗ Aames: quem uir maximus & clariſſimus pater tuus
fſi Leonardus & dilexerit unice & ſummis beneficijs affece/
neſi rit? Itaq; non modo non miror: ſiquando meis litteris in⸗
Iu uuitatus nihil reſpõderis: ſed ignoſco potius occupationi-
an prus tuis: quib“ fit: ut neq; amicis poſſis nec ipſi tibi oĩno ſa/
tei tiſfacere. Verũ ſi quid ocij quandoqʒ nactus fueris: rem mi
ne hi facies gratiſſimã: ſi & de te & de rebus tuis me reddide
uan ris certiorem: imprimiſq; nunquid in naufragio bigantino
eli⸗/ iacturæ quippiam paſſus ſis. Nõ em poſſum nõ uereri:ne
te⸗ quid inde tibi detrimenti acciderit ob tuas pecunias: quas
do⸗ babebas Cõſtãtinopoli in mercatura occupatas. Ad bæc
e rogo te: ut opuſcula illa mea quæ abs te meo nomine elo/
8S. quentiſſimꝰ medic Petrus T homaſius petijt: huic iſti Ta
ten bellario aut eidem cõmuni amico ad me des. Vale Ex Me
tei⸗ diolano pridie Kalñapriles. M. cccc. Liiiſj.

Franciſcus Philelfuslohachimo theologo ſal.

utbe

e

um iſtud doctrinæ genus quo ad chriſtianam ue/
itatem in populum uteris: mibi certe ꝓbatur pluri

n mum. Sunt enim aliqui bebeti adeo obtuſoq; ingenio: ut
MMVM nihil ex ſeſe inuenire audeant:ijs contenti duntaxat: quæ
chh priſci ſcriptores piẽtiſſime excogitarũt. At hi quidẽ omes
hen v&„&„ſi doctrinæ poſſunt ac diligentiæ cuiuſpiam iure lauda⸗
no ri:quod ac ute ab alijs ſubtiliterq; inuenta & copioſe ipſi &

memoriter in medium proferant: nullam mihi tamen in/
. genij ſu præſtantiam declarant: cum ad cumulatum omni
drg uirtute uirũ ingeniũ imprimis reqri ſoleat. Tu uero noua
ln permulta eaq; ſalutifera ex te eruis. Nam ſigna cæleſtia
quibus uidemus ab aſtronomis quẽ α ι οορ circulum

uocant:inſignitu m: tranfferre in chriſtianã fidem perpul/
dis H chrum eſt. Quod autem adarietem attinet: unde aſtrono
per mi initium ſumunt: ego arietem exiſtimo a græco dutum
G quod eſt opn &. Nam boc nomine quattuor ſignificari græ
nbi 4 uolunt. Interdum ferrum: unde Homerus AdI0&α
Oιndρ–b. Interdum bellum. Idem O0ρποπαα SX E ⁵

„.

6νρ. Quãdo uulnus. Idẽ poeta éoρα αXα☛,ö vipé

Piiπι &„½πEEειſ νο. Sατ αεο martem: ut eſt apud eun/
dem Homerum: pëρα dpë Bp06 T0XOI& quo etiamuno

ipſi uerbo & ferrum: & bellum: & uulnus ſignificamus.
b hoc igitur nomine arietem quaſi Martialem æque tra⸗

cGtum arbitror atq; a marte martium. Quod ſi naturam fi/
guramq; arietis conſideremus: non inepta cenſebitur de-

riuatio. Sed hæc tu & prudentius conſiderabis & aptius.
Nam ſi a rege malis arietem duci quaſi aliorum regem:ꝗᷓ/
ꝗᷓ eſt durior deriuatio: cum eo tamen conueniat: quod
Xpeico apud græcos rex eſt: xpiog uero aries: qui ita
excellit in grege ut rex in populo. Quæ aduerſus Turcos
& Mahometiſtas ſapienter aggreſſus es: ut omni ſtudio
& induſtria perſequaris: te uæbementer & hortor & ro-
go. Nam quãtum uidere uideor:niſi funeſtæ huic teterri-
mææqʒ peſti ꝓpediem occurratur: ita breue inualeſcet in/
crudeſcetqʒ:ut nullum ſit remediũ exceptura. Græcis au/
tem his nobilibus aſſiſte: ut cœpiſti: iacentis tolle ac foue.
Vel in hiſce inconſtantiã atq; mutabilitatem rerum buma

narum tecũ animo uoluta. Omnis huius mundi faſtus: om

nis honos: omnis gloria uanitas. Solus mihi uideturfoœlix:
ui in uirtute & deo ſuũ om̃e bonũ collocarit. Miſereſcen/
um eſt bumanæ fragilitatis. Quod miſeriæ in alijs intue/
mur:id nobis quoq; metuamꝰ neceſſe eſt. Mendicãt opu/

lenti:humiliantur excelſi: ſeruiunt principes. Fac oro: ut

quoniam hos pudet conditionis ſuæ: aliqui boni uiri eam

ſibi prouinciam ſuſcipiant petendi uiritim charitatis mu⸗

nus. Vale Mediolani ex ædibus noſtris Kalen. aprilibus.
Franciſcus Philelfus lacobo cuſano iuriſperito ſal.
Stu in me lacobe quotidie ꝗᷓ par e importunior. Id
Auuod ne poſthac facias te non ſolũ moneo: ſed etiã
hortor ac rogo. Nam quãqꝗᷓ magno animo uiri eſt iniuriam
contemnere: contumeliam tamen ferre nemo ſi ſanus ſit:
debet. Stultus eſt enim qui & aliorum & ſuæ dignitatis
rationem non habet.Duo ſunt clauſtra natura linguæ ob/

„.

ic

tier

le⸗

V0 iecta & dentes & labra:quibus admonemur eſſe nihil effu
eun/ tiendum: ſed aſſeruanter omnia prudenterq; dicenda.
mno Neqʒ in teſtimonijs mentiri nos oporet:nam ſic ſumus in
⸗ deum impij: neq; in defendẽdo oppugnandoue aut per/
H iuros aut peruicacis: id quod faciunt ij omnes:qui ſimpli-
nſ, cis animæ ſceleratiſſimam ſectam fouẽt. Tu me ſatis intel-
tie ligis. Si iuſticiam ueritatemq; tueris: nullam mihi facis iniu
n. riam. Sin ſecus facis: tibi ipſi noces. Vtcunq; res habet: cõ/
g peſce linguam:& me laceſſere maledictis noli: ne quæ irri/
dH ta tela obtuſaq; conieceris: retorqueant᷑ in te longe acuti/
A ora. Tibi lingua eſt: ut uidere uideor: ad inuebendũ apta.
os At Philelfo tuo & lingua eſt & arundo longe ꝗᷓ ibi diutur/
1 nior. Itaq; ſanius tibi cõſulas: ſi me philoſopho uti malis ꝗᷓ
9 uel oratore uel ſatyro:ut cõſueſti. Vale Mediolani ex ædi
. bus noſtris. viij.idus apriles. M. cccc.Liiij. “?’
— (Franciſcus Philelfus Pallanti Strogæ ſal.
u n On poſſum non admodum lætari ueterem atq; ſin-
e. gularem amicitiam noſtram omnibus eſſe cognitã.
una Quoxt: ut nobilibꝰ græcis iſtis qui meas tibi litteras red/
on diderunt: non modo noluerim: ſed ne potuerim quidem
r negare:quod petijſſſent. Sunt em̃ lachrymabilis pars Con
len/ ſtantinopolitani naufragij:qui & ſe & ſuos ab impijs Tur/
nne/ cis redimere cupiẽtes coguntur mendicare ꝗᷓmiſerrime.
pu, His hic auxilio ui & apud principem ò& apud uniuerſam
zut ciuitatem. Idem pro uirili parte iſtic agerem: ſi adeſſem.
n Quare tibi homines cõmendo: ut quoad patitur tua di⸗
nn gnitas: ijs adſis uel conſilio. Nam qui publice in templis
bs⸗ præcepta dant populo Chriſtiano:nõ parum adhortatio-
nibus ſuis iſtorũ inopiæ prodeſſe poterũt. Ad hæc docet
4, iſtic medicinã Matthæus peruſinus uir & doctiſſime eru/
A ditus & mecũ ſumma familiaritate cõiũctꝰ. Habet ijs duo
tt; mea opuſcla:quæ ex Hippocrate cobo medicoꝶ pricipe
ſun latina reddidi cũ eſſent græca:alterũ epi ug&αορ: alterũ
epi α. Hæcut & meo noĩie abiiſto repetas: & Petro
D Thomaſio eloquentiſſimo medico ad me des: te etiam
atq; etiam xogo. Siquando hi fluctus bellici conquierint

2

2 3 6
1

luribus tecum loquar. Vale ex Mediolano.vi.idus a pri/⸗

X

es. M.cccc. Liiiſjſj.

gJG ranciſcus Philelfus Lodouico caſellæ ſal.

XIIiO

fui non medio cri. Na ſui ſuorũq; redimendorũ gra/

tia:nam ſeruiunt apud Turcos: mendicant uiri nobiliſſi/
mi: miſerrima conditio eſt: cuius qui minus miſereatur:

inhum anitatis eſt accuſandus. Quid m ultis? Homies tibi

cõmendo: teq; uæbementer rogo: ut tum apud noſtrum

iſtum bumaniſſimũ pricinpem:tum apc uniuerſam tuam
ciuitatem omni ſtudio: omni opera atq; ope afflictis homi/
nibꝰ aſſiſtas. Vale ex Mediola.vi.idꝰ apriles. M. cccc.liiij.
N(Eranciſcus Philelfus Bernardo luſtiniano ſal.
n 8 tuæ litteræ adeo delectarũt: ut in te præſtãtiſſimo
trẽ tuũ

filio grauiſſimũ clariſſimũq; uirum Leonardum pa/
cuiꝰ memoria mirifice recreor: & uidere oculis: &

coram audire ſim uiſus. Non enim omnis illius dicendi

ornatus dumtaxat & grauitas & ſuauitas in te eſta ſed
ſingularum quoq; litterarum figuram ita tua epiſtola re-
præſentat: ut ſi ſcribentis nomen deeſſet: neſcirem ſane

abs te ne:an a Leonardo luſtiniano ſplẽdidiſſimo illo no/

ſtræ ætatis lumine & de me optime merito eæ litteræ ad
me iſſent. Itaq; habeo tibi gratias: tum quod redieris cum
ſtudijs noſtris in gratiam: tum quod te una cum paterna
memoria cupiẽti mibi uæbemẽterq; exoptãti reſtitueris.
Quæ de Turcoꝶ Mahbometiq; apparatu bellico ſignifica
ſti: audiui. Sed de re tua Conſtantinopolitana nihil intelle
xi. Scire enim cupiebam an in eo luctuoſiſſimo naufragio
captæ urbis iacturæ ipſe quippiam: quod nolim: paſſus
ſis. Et orationem & Iibrũ tertiũ de exilio tabellarius mibi
reddidit: ſed eum minime abſolutũ:deſunt em adhuc duo
quaterniones: quos ut diligent᷑ inꝗqras:eoſq; ad me des: te
lurimũ rogo. Sunt etiã & apud te cõuiuia noſtra Medio/
lincſia : & libri Hippocratis duo quoſe græcis latinos red-

didi: alter ëâρ1ια⁵ν alter πρααπιιρ uæ omia ut

æcis iſtis quibꝰ meas litteras ad te dedi: & fauibic
apud omnes: & apud munificẽtiſſimũ principẽ au-

lg
tepe
beu
Ccn
are
im
iuur,

nar
tuas

ipt/ diligentiſſime inquiras: mittaſq; ad me: etiã atq; etiam abs
te peto. Habet itẽ a me eiuſmodi Hippocratis libros Mat/
thæus peruſinus uir & doctus & diſertus: qui patauij me-

ſbi dicinã docet. lllos uelim meo nomine a Matthæo repeti
eab/ cures: quos item cũ habueris: ſtude: ut domũ repetãt. Nã
W iã multos annos peregrinant᷑. Vale una cũ filijs uniuerſaq;
d familia.Meqʒ ut facis:ama.Ex Mediolano.iiij.idus Maias.

nn (EFranciſcus Philelfus Matthæo peruſino philoſo-
tb phbo ac medico ſal. 2
kum Eto abs te maiorẽ in modũ:ut duos illos meos Hip
pocratis libros quos e græco ĩlatinũ a me traductos
li pluris annos habes apud te hoſpites: cũ uir patrciꝰ Ber⸗
nnardus luſtinian?ꝰLeonardi filiꝰ a te petierit: illi ꝓ me reſti⸗
tuas. Vale ex Mediolano.iiij. idus. Maias. M. cccc. Liiij.
N¶ Eranciſcus Philelfus Malateſtæ nouello ſal.
Ituus iſte familiaris nũcius rediſſſet ad te celer:de/
diſſem ei Galbæ atq; Othonis uitas: ita manu mea
d fcriptas: ut ex græca lingua conuerteram. Sed ubi diutius
euũ nuſꝗᷓ uideo: ob idq; exiſtimarẽ redijſſſe ad te quaſi nun-

ciũ cõſtitutæ pacis: librario eiuſmodi meũ exemplũ tradi-
lne di excribẽdũ: quo ij libelli ornatione litterarũ figura ad te
irent.Hos igit᷑ coram propediẽ filius Xenophon tibi red/
eud det. Nõdum enim excripti erant omnino. Vale Ex Medi⸗-
uun. olano.iij.idus Maias. M.cccc. Liiij.

na

s⸗ .
Fica

Frãciſcus Philelfus Ni bæ ſal.
Abriel uir religioſus idemqʒ diſertꝰ qui modo iſtinc
ediolanum petijt: fecit me certiorẽ te neſcio quo

.

tele modo ex crure laborare:mirari præterea ꝙ nihil tibiad ea
gi⸗ reſpõderim: quæ de re uxoria ad me ſcripſeras. Vtrũqʒ ſa-
ſas ne dolui:& ꝙ tibi crus moleſtiam attulerit: & ꝙ binæ meæ
abi litteræ tibi redditæ minꝰ fuer̃t. Nã harũ ego alteras pub⸗/
oo lico mercatorũ tabellario: alteras Leonardo ſcribæ ueſtri
Gile principis ad te dederam. Ne igit᷑ eadem ſæpius repetam:
die illarũ litteraꝶ exempla cum his una ad te miſi. Tu uale:ò

tec crus qᷓdiligentiſſime cura.Ad hæc ſiquid habes de Turcis:
j ᷑ aad me ꝑpſcribe.Ex Mediolano.iij idus Maias. M. cccc.liiij.

(E. ranciſcus Philelfus Ioanni marchioni Montiſ- ſ
—, ferratiſal. plurima dicct.
linihil iandiu ad te ſcripſi: puto iccirco te non mirarii 6
ꝙ noris id mihi facere nõ licuiſſe ob tempeſtates p,.·

1

cellaſq; belloꝶ. Nam ego te & amo & obſeruo: non ſolum gi⸗
ꝙ de me ſis meritus optime:ſed quia dignus es: quem bo
niuiri ac docti omnes & colant & uenerentł. Itaq; ſiquid in
me eſt:quod tibi ſit gratum: id iure peculij tuũ cenſe. dgo NN
aũt abs te aliud nihil peto:niſi ut me ames:ut ſoles.Præte⸗/ n⸗
rea maiorem in modum rogo te: ut meos illos de exilio li- di⸗
bros Xenophonti filio ad me des. Vale ex Mediolano an
idibus Maijs. M. cccc. Liiij. M inc
Franciſcus Philelfus Guilielmo Vrſino Franciꝰꝰ 10
cancellario ſalutem plu. diett.
Ediad te anno ſuperiore loanni coſſæ ſplendidiſſi- ⸗
NJImo egti aurato ſimul cũ binis litteris meis codicen i
unum meũ:quo & ars rhetorica Ariſtotelis ad Alexãdrũ

regem & duæ oratoris Lyſiæ orationes: altera funebris: al
tera in Fratoſthenen adulterũ continebant᷑- Hæc em ego
iampridem e græco cõuerteram in latinũ. Quæ tibi red/
dita ne fuerint: an minus reddita:nihil in hanc diem acce/
pi. Itaqʒ tuũ fuerit: & hac de re & de cæteris: quæ ſcire cu/
piebam: me facere certiorẽ. Libros de exilio quos babere
deſiderabas: apud me habeo: miſiſſemqʒ ad te:ſi nactus eſ/ y
ſem: cui eos tuto committere potuiſſem. Si quis a uobis
Mediolanum uenerit: iube: ut me adeat uerbis tuis. Et qck
de libris iuſſeris: exequar. Hi qui tibi haſce litteras reddi/
derunt confractæ ſunt contritæq; reliquiæ Conſtantino-
politani naufragij: uiri certe nobiles & præclari. Seruiunt
cũ uniuerſis familijs apud Turcos. Cogũtur mendicare &
ſuiipſoꝶ Dederũt em ſpõſorẽ de reditu& ſuoꝶ redimen
dorũ gratia. Miſerabilis eſt luctuoſiſſimaq; conditio.ſtaq;
hoĩes tibi plurimũ cõmendo. Teq; rogo:ut eis quibuſcun/
q; in rebus opus fuerit: tũ apud pientiſſimũ Regem Raro
lum: tũ apud alios principes & fauori & auxilio ſis: hoc erit
& tibi honorificũ.& mihi uæbemẽter gratum. Vale Meq;

= —–—

2 6°

A1⸗

ut facis: ama. Ex Mediolano.ix.Kałiunias.M.cccc. Liiij.

nti⸗
Franciſcus Philelfus loanni .
frari Vſæpe ad me ſcribis: & nũq; reſcribis tñ. Velim qcæ
ntea ſæpenumero ut faceres: iuſſi meũ pugillarẽ: &

MM quẽ ſcis rhetora definitionũq; præcepta redire tandẽ ad
me cures. Id cũ feceris: gerã morẽ deſiderio tuo. Itaq; faci/

to:idq; qᷓ primũ: ne te uel peruicacẽ: uel negli gentẽ exiſti⸗/
le mem. Puto cũ bæ tibi redditæ litteræ fuerint. Xenophõ⸗/
ta filiũ iſtinc iter ad nos cepiſſe. Hi ꝗ tibi meas litteras red/
l; diderunt: thraces ſunt ut noſti : uiri quidem & nobiles &&
u. amici. Quicquid uel beneficij: uel officij in hos contuleris:
iucundiſſimũ mihi ẽ gratiſſimũq; futurũ. Digni ſunt: quos

nõ ſolã miſeremur: ſed etiã diligamus amemuſq;. De pace

4 & bello qck ſcire uis: nos certe pacẽ bello potiorẽ ducim
⸗ præſertim eam: cuius gratia bella ſuſcipi cõſuerunt. Quz
n aut ſcribimus: aut ſcripierimus: ex Nenophonte fratre co
Nrfü gnoſcere potuiſti.Vale.Et te nobis aſſidue dignum gere.
Ex Mediolano.ix. Kal.lunias.M. cccc. Liiij.
8 N(ranciſcus Philelfus Lombardo Collioni ſal.
Væ mihi Salom on ludæus noie tuo expoſuit: audi/
ui. Miratus autẽ ſum: ꝙ nullas ad me litteras dede/

H ris. Fac igitur abs teipſo audiam: quæ per internuncium lo
. queris. Tu me ſatis ſuperq;ʒ intelligis.V ale ex Mediolano
vij.Kal.lunias.M.cccc. Liiij. ”MD

e WTFranciſcus Philelfus Guilielmo Vrſino Franciæz
6 Cio ea te ee animi bonitate liberalitateq;ꝛ ut quo plu
. C ris tibi cmẽdo:eo ſtrenuiore opera atq; ope ois ex
cipias. Itaq; nõ dubitaui uiros nobiliſſimos atq; equites au⸗

u ratos Manuelé agallũ & Manuelẽ hiagupẽ ꝗ etiã ipſi Con
4 ſfſtãtinopolitani naufragij miſerabilis ærũnas apud impios
en Turcos patiũtur cõmẽedatatos facere hũanitati tuæ. Teq;

49 H rogare orareq;: ut qᷓtũ fides tua dignitaſq; patit᷑:
H ita bos iuues apad m unificetiſſimũ regẽ Karolũ: ut intelli-
0o gant & te ſibi plurimum profuiſſe: & meas apud te litteras
4 mumagnü pondus habuiſſe. Libri de exilio parati ſunt: quos
4

mittã ad te cũ ꝗs idoneꝰ mihi oblatꝰ fuerit: quẽ certo uẽtu

Frãciſcus Philelfus Iloanni Mario filio ſal.
Terq; Manuel & Agallꝰ & Hia gupes cũ mihi eſt ca
Alriſſimꝰ: tũ plane dignus & opera & ope noſtra. Itaq;
operã dabis: ut hi intelligant animum & beniuolentiã no⸗-
ſtram. Reliqua tu ex eiſcem cognoſces.Si nondum iſtinc
abierit enophon: ei dicito meis uerbis: ut diligentiſſime
odoretur:ſiqui apud iſtos librarios taurinatis ſũt græci co/
dices: qujuæneant. Vale ex Nicdiolano. dij-Kab iunias-
Praciſcus Philelfus Bernardo Iuſ iniano ſal.

Vod ꝓ ximis litteris tibi ſcripſerã: redditus mihi eſt

una cum illa oratione tertiꝰ liber de exilio: ſed is ne/
quaꝗᷓ abſolutus. Deſunt enim duo ſaltem quaterniones.
taq; te rogo: ut eos diligenter quæras atq; ad me des huic

ſiſti tabellario ſimulq; & Mediolanentia cõuiuia: & duos

Hippocratis libros:ut ſcripſi ad te ante. Præterea ſiquid
nouide Turcis habes: fac me certiorem. Vale ex Medio/
lano.iiij. Cał.Iunias.M.cccc.liiij.
(ranciſcus Philelſus Ciccho Calabro ſal.
Vi ſit meus erga te animus: nemo ꝗᷓ tu melius no-
uit. Nam ego te tanti facio: quanti poſt principem
noſtrũ aliũ neminẽ. Nec eſſe quenq;ᷓ arbitror: ꝗ mi⸗/
hi gratitudine animi quæat anteponi. Reliquũ eſt: quãdo
es unus: ꝗq & me amas egregie:& a me oim maxime obſer
uaris: id efficias: quo cæteri omnes intelligãt beniuolentiã
noſtram & mutuam eſſe & ſummam. Vale ex Mediola/
no pridie Cal.Iunias. M. cccc. Liiij.
¶ Franciſcus Philelfus Ciccho Calabro ſal.
On me latet: q abs te non ſolum diligor: ſed etiam
iimor. Nec cupio plus te uelle mea cauſa ꝗᷓ poſſis.
ild te rogo dumtaxat: ut quod habes ſcriptum: id

principi hodie modo liceat: legas. Nam diutius tẽpꝰ tere-/

re iam nulli uſui eſſe mihi poteſt.Itaq; inſtitui omnino pro

ſpicere rebus meis. Tibiuero amico benefico & optimo

me tãtũ debere ꝓfiteor: quãtũ alteri nemini. Vale Medio

rũ ad te Sner. Vale ex Mediolano.iiij. Kaliunias. M.

— —

uet

,M.

eſtea
l

fͤno⸗

ſne

Aire
ic

no⸗
pen
mi/
ico
ſer
nti
ola

im
lis.

ere/
po
ino

0

lani ex ædibus noſtris. vi.idus lunias. M. cccc. Liiſ.
NVErãciſcus Philelfus Bartholomæo bufanio ſal
Acit graue optatũqʒ teſtimoniũ amiciſſimi Andreæ
alamanni:quo ipſe & ſtudiorũ ſocio & contuberna-
i& ſodali uteris: ut te mei amantiſſimũ eſſe putẽ. Nec eẽ
certe ſecus ullo pacto quæat. Nam ſi natura datum eſt: ut
nemo fruſtra amet egregie: fitq; ut morum ſimilitudo be⸗/
niuolentiam concitet atq; ſtatuat: & amas tu quidẽ me cui
ob ingenuos mores tuos & bonarũ artiũ ſtudium es cariſ-
ſimus: & omni charitatis uinculo proſequeris ob non diſ-
ſimile uitæ inſtitutum. Atqʒ ut intelligas: quæ mihi de no/
ſtra mutua neceſſitudine ſit opinio: accipe ꝗᷓfamiliariter
tua opera uti uelim. Sum iam natus annum ſextũ prope &
quinquageſimũ. Cuius ætatis conſideratione admoneor:
ut quantum ipſe præſtare poſſim: poſteritati conſulam.
Alij monumętis præclariſq; operibꝰ manufactis rem eam
adoriuntur. Pauci in quorũ me numero eſſe lætor: moni⸗/
mentis litterarũ & expreſſiore quadam atq; diuturniore

ſignicatione ingenij idem pergunt efticere. Scimus alium

eſſe coproris:alium animi laborem. Quanto animus præ/
ſtat corpori:tanto animi induſtria potior eſt labore corpo
rali. Itaq; operam dandam exiſtimo: ne ingenij ſtudium

munere manus impediatur. Meum ſit excogitare aliquid
quod apud uiros bonos non improbetur: librarij uero uel
inuenta acutius uel dictata ſubtilius arundinis officio cæ-
teris patefacere. Et ut dilucidius tecum loquar atq; famili-
arius: mihi domi opus eſt aliquo adoleſcente librario non
oino rudiimperitoq; litterarum: hunc ego tractabo nõ hu
maniter ſolum: ſed etiam liberaliter. Delector autem ijs

litterarum notis:quæ ad atticas qᷓproxime accedant. Nam
quibus opifices tabernarijq; utunt᷑ ac reliquum uulgus in/

doctum: ex nullum ſint apud me pondus habituræ. Vale
cum meo ſimul diſertiſſimo amiciſſimoq; Andrea. Pog/

ium ſaluere plurimũ opto. Ex Mediolano. xv. Kalendas
Flias. M. cccc.Liiij.
Franciſcus Philelfus Bartholomæo theologo
inquiſitori hæreticæ prauitatis ſal.
1dl.

B

Ogit me loann es cognolneto quictus uel irrequie⸗
Atus potius:qui pro te Mediolani inquiſitionis magi/
ſtratum gerit: ut de ſe apud amplitudinem tuam Liberius
ſim uerba facturus: ꝗᷓ uellem. Quid ſit in cauſa: & quid abs
te uel æquitatis uel beneficij loco petam: paucis accipe.
loſephus quidam homo natus annos quinq; & nonagin/
ta aut etiam amplius non uerſutus: non callidus: ſed hebe
ti quodam tardoq; ingenio eodemqʒ & ſimplici & aperto
eſt ab ipſo loanne nudiuſundecimus in iudicium arceſſi-
tus. Illle uir continuo ad me it. Rem exponit dicitq; percũ/
ctanti mihi omnia diligenter ſe ſibi per omnem uitam nul
lius eſſe facinoris con- cium. Hortor bominẽ: ne quid me/
tuat. Quin eat in ius qᷓprimũ auditurus cuius rei cauſa ar /
ceſſatur. Reſpondet ſe non culpã metuere cui nulli ſit ob/
noxius: ſed illius Ioannis famã qui & auarifſimus eſſe palã
diuulgetur: & ambitioſus omniũ maxime. Tunc ego re in
tellecta hoĩiem mecum adduco: eo conſilio: ut non loonnẽ
ea famæ nota laborantem. ſed te adirem: cuius eſt doctria
maxima uirtuſq; clariſſima. Vix primum eccleſiæ ueſtræ
clauſtrũ ingredior: ecce neſcio quo infolici auſpicio ofter-
tur mibi loanes ille: quem minime omniũ uolueram. Cœ⸗
pimus familiaris primum conferre ſermones. Totus mibi
mitis: totus modeſtus:totus humanus uiſus eſt. Quid eni
deprauatum corruptumq; ingenium non ſimulet: non diſ-
ſimulet? Itaq; deinde paulatim quãobrẽ lIoſephũ i iudiciũ
uocaſſet:quærere ſum aggreſſus. Reſpondet homo uete/
ra tor nihil eſſe mali in cauſa.Sed quoniã delatum in iudici
um fuerit couſueſſe Iloſephum i medendo (Eſt eui ruſtico
rum atq; inopum medicus outi carminibus quibuſdã iccir/
co uiſum eſſe admonendũ:ne poſthac ea uia uteret᷑: qppe
quæ prohibita ſit decretis eccſiaſticis: dixitq; loſepho co⸗-
ram accerſito: & de re ipſa diligẽter interrogato (diſtabat
enim illinc a colloquentibus nobis paululum out ad octia
duum rediret ad fe. Itaq; deceptus ego & ſimulato doloſi
hominis uultũ: & quia res leuior uiſa eſt: deſtiti te adire:
quem maxime conuenerat. Idq; propterea factũ eſt: quo/
niam idem lIoannes diceret hominis erratum ueniale eſſe

uie/
agi⸗
kius

pe/
⸗
be
A⸗
tch
nul
ne,
/
N
da⸗
n
ane
rin
ſre

C

mibi

ei

⸗

cü

de/

dicd.
lico

t,
pe
o/
bet
di
le

e

nõ mortale: ut uocat eccleſia. Quid multis? Nudiuſtertiꝰ
loſephus redijt ad loãnẽ: qui quoniã ipſe aderã: cui uerba
dare ſe poſſe diffideret: dixi Tiaeca adinodi hilariqʒ facie:
in diem craſtinũ ito ad me:& omni labore liberabere. He-

ritertium loſephus ad eundum loannem proficiſcitur ſo/

lus:quem is continuo in carcerem coniecit. Quod ubi mi/
hi renunciatum eſt: eodem ſtatim proficiſcor: cauſam car/
ceris quæro. Præter nugas & ſimul cum nugis lœtiferum
quoddam uirus aliud ex mẽdaciſſimo Ioannis ore nihilac:
cipio.Dicit em uelle ſe audire alia ex homine: quem in po/
ſterum diem mihi omnino reſtitueret. Mane proficiſcor
ad nebulonem loãnem hunc egregie quidẽ appotũ: quã/
tum ex eius olenti ore potui coniectare. Inuenio Ioſepbbhãũ
cõiectum heſterno ueſperi in ferreas pedicas ob eam ſcili-
cet cauſam: ꝙ interrogatus an aliquãdo dixerit homini ſa-
gitta uulnerato ſe tribus uerbis ſagittam ſine ullo alto in/
ſtrumẽeto ferreo e uulnere eruturum. O ſcelus infandum
atqʒ inauditum. Num bhominẽ occidit loſephus:qui uel fi⸗
ducia quadam ſua fidei chriſtianæ errauit. Nam dum cui-
piam medet᷑: imprudens quibus alijs carminibus uſus eſi:
ꝗ̃ ſacræ ſcripturæ pijs orationibus? uel etiam fortaſſis: ut ſi
bi leui mendacio fidẽ pareret:aut quæſtus gratia quẽ plu⸗/
rimũ anhelare dicit᷑ loannes irrequietus: aut etiã ſtulticia:
cui plurimũ eſſe obnoxiũ loannẽ irrequietũ hoĩem indo/
ctum:leuẽ:ruſticanũ:futilẽ: mẽdacẽ uno oẽs eodemq; ſer·
mone mẽteq;ʒ fatent᷑. Cauſam oẽm intelligis pater integer
rime:quã ſi tecũ uolueris accuratius aio uolutare:nõ tã mi
raberis dictionis meæ indignationiſq; uæbemẽtiã: ꝗᷓ incõo-
ſtantiã ꝑditiſſimi hoĩs Ioãnis irrequieti malgnitatẽq; accu/
ſabis. Ego aũt e duobus alterũ abs te peto: ut aut lIloſeppus
tuarũ litteraꝶ edicto qprmũ liberet᷑: admonitꝰ tñ: ne quid
qcł a tua amplitudine iprobet᷑: poſthac exerceat:aut ſiqd
fuerit inqrẽdũ: nõ huic mõſtruoſiſſimo ꝓdigio Ioanni ſecd
alicui uiro & religioſo: & docto & ſapieti: eidẽq; & iuſto:
& imocæti ea oĩs cognitio deleget᷑. Vale pater clariſſime:
tibiq; ꝑſuade tuũ beneficiũ apud me nũꝗ intermoriturũ.
Ex Mediolano.iij.nonas iulias M.cccc.Liiij.;.

(Eranciſeus Pbilelfus Nicolao Arcimboldo iu-
Ercconlulto ſal. ae Acdoldoin,.
lebus ſupertoribus Orpheus tuo mihi nomine ſal. RL
dixit: ſubdiditq; tibi Coſmum medicem perbuo- fſ
maniter reſpondiſſe: ſeq; paratum eſſe ad omnia:
Aꝗqu æ mihi grata fore intelligeret. Itaq; abs te peto: ut dere i
mihiapertius loquaris. Nam nõ ego petebã omnia quibꝰ 5
etiam res omnis pecuniaria poteſt contineri: ſed unũ di,-ũ 8
taxat: & id quidem tale: ut negari iure non poſſit. Vt quã/ e
do nulla mea culpa ſim proſcriptis Florentiæ aſcriptus: ea
ꝓſcriptio Coſmi opera tollatur. Quare mihi facies rẽ gra⸗ ti
tiſſimã: ſi apertius mihi declararis illius uiri hac de re ſentẽ- S

tiam. Petrũ Coſmi filiũ audio iſtic eſſe publice legatũ ad
Venetos.Siquid defuerit:facile ex iſto conſequeris inte-
riorem omnẽ patris ſententiã. Nam uir quidã amicꝰ mihi
nuper renunciauit dicere Coſmũ id negocij propterea
uideri ſibi difficile futurũ: quoniam uniuerſa pene nobili⸗
tas proſcripta eſſet. Quare qua uia meæ proſcriptioni cõ/ ”

ſultum eſſet:fore: ut ea cæteris etiã pateret. At prouerbi⸗-
um eſt græcorum: anſas figulũ ollis pro uoluntate appo-

nere. Si hanc rem Coſmus pro reconciliata gratia ſuſce⸗
perit:facile ſit conſecuturus quod petimus. Non enim ea⸗ U
daemmea eſt quæ ciuium proſcriptorũ cauſa. Nam meum r.
nullum eſt erratũ in rempub. Floretinã: ſed merita fortaſ/ U
ſe nonnulla: quippe qui uniuerſam iuuentutẽ & doctrina n.
inſtituebam & moribus: atq; uniuerſo etiam proderã po A
pulo. ¶ Non mihi ciuilis factio:a qua ſemper abhorrui ob/
fuit:ſed malignitas & inſidiæ inuidorũ: id quod ſiquis in ſe 1
natu & apud populum apte ueroq; expoſuerit: omnia mi/ ce.
hi ex ſententia ſint ceſſura. Hanc autem rem cum & Coſ-⸗ e
mus & boni omnes curare debent:tum Petrus iſte impri⸗ Aa
mis: qui quãcunq; habet litteraturam atq; eloquentiã: ha-
bet autem elegantem: eam omnèẽ didicit a Philelfo. At dii
cipuli præceptoribus quid non debeant: quibus parentt
loco ducendi ſunt? Vale ex Mediolano.xi. Kalen das Au⸗
guſtas M. cccc. Liiij. “ l 0
¶ Franciſcus Philelfus Bartholomæo bucinio ſal.

——

A
dli⸗

ic

Abi⸗
o⸗
ſcen
nen
um
tal⸗
ina
0
3

nſe

mni⸗

v0%

t⸗
he⸗
nti

r

XII
Vm ſam litteras tuas quod te ſcribendo non loquẽ⸗/
Ado Tuio W0οασσÜιπ&ο ααεπαυπο αεαιπ1ρω e
iltimaſſem: minus expectarem: eæ mibi tandem redditæ
ſunt & diſertæ quidem & periucundæ pridie Kal. Augu.
Non enim non potui tuo ingenio delectari litterarũq; pe/
ritia. Quod aute me laudas plurimũ affers nõ dubium ar/
gumentum præcipui amoris erga me tui. Itaq; habeo tibi
gratias: ꝙ æque me ames: atq; amaris a me, Kelquum eſt:
ut qᷓſæpiſſime ad me ſcribas: quo te magis magiſq; indies
hmõi mutuo litteragꝶ ᷣmone & uti & frui quæa. De libra-
rio uero: qce; antea abs te petij: ut matures: te etiã atq; etiã

rogo. Vale.x1 160 äααεπτ ειππα dρ“νραπαπατπςπNds 1. Ex

Mediolano pridie Kal.M.cccc. Liiij. D
¶ Franciſcus Philelfus Andreæ alamanno ſal.
Artholom æo collenſi iuriſperito humaniſſimoq; ui
ro nõ poſſum ingentis gratias nõ habere: qui ut ali/
quid tandem ad me ſcriberes: effecit. Nam litteris a me ſæ
pius ſuperiore tempore inuitatus ita ſiles: ut mibi quoq;
qui natura ſim fortaſſe AXαιτερπο ſilendi libidinem inie

ceris. Ita uix ſcio utri magis tibi ne an ipſi Bartbolomæo

obſtrictus ſim: cuius cauſa factum uideo:ut qui neſcio quo
inſtituto obmutueras: os tandem breui hac epiſtola ape-
rueris. Verum ignoſco tibũſi laconice ſcribis: cum iam am
pliſſimũ geſſeris magiſtratum in florentiſſima tua grauiſſi⸗-
maq; repub. Ii V Bp&αMνMοιωτα οπ ρ n 1 Sib
AOxci. Bartbolom æus autem & ſi per ſeſe mihi ſua uirtute
atqʒ doctrina futurꝰ erat cariſſimus: hũc tñ cariorẽ facit tua

ſuauiſſima epiſtola. Sed qm̃ te oĩ ex parte & caſtigatũ in di

cendo ſcribẽdoqʒ & perpolitũ cupio:nolim poſthac cũ uel
de patria: uel de familia mẽtionẽ feceris: aut Bartbolomæ
um de colle ſcribas: aut Andreã de Alamãnis. Quãdo em̃
legiſti uſqᷓ uel Annibalem de Carthagine: uel Publium de
cornelijs? Indoctorũ hoĩm aut arrogantiũ iſte mos eſtꝗq uł
uim iſtiuſmmodi præpoſitionis. de. ut latinitatis grammati⸗
cæqʒ ignari minus tenent: uel ſibi licere uolunt: quod ab

omni uetuſtatis uſu eſt alienũ. At tu & doctus es & mode/

ſtus imprimis. Vale ex Mediolano pridie nona mus uſtal
ii

M. ccce. Litij. “M S=J
Nranciſcus Philelfus Donato actiolo ſal.

occaſionẽ ad me ſcribendi. Nam litteras ego tuas
iccirco iampridẽ deſiderabam: ꝙ te documeſſe di
ſertũq; audierã. Nec me ſane mea de te fefellit opinio. Nãa
talem te mihi tua bæc una repræſentauit epiſtola: qualem
eſſe exiſtimabã: hoc eſt & benignũ totũ & fœcundo quo⸗
dam liberaliq; ingenio.Itaq; nõ poſſum non babere grati⸗
as tuo huic & iã item meo Bartbolomæo collenſi præſtan
ti iuriſperito uiroq; perdocto & perbumano :quẽ in cauſa
fuiſſe intelligo: ut mecũ tandẽ aliquid loquereris. Cõmen
datio autẽ tua quantũ ſit apud me pondus babitura: re ip⸗
ſa cognoſces indies. Nam nihil eſt:qd malim ꝗᷓ & tibi & oĩ/
bus actiolis propter Angelũ meũ ſplendidiſſimũ equitem
auratum omni opera diligentiaq; mea gratifſicari. Vale ex
Mediolano pridie nonas auguſtas M. cccc. Lüij.
ranciſcus Philelfus Nicodemo tranchedino ſal.
Ccuſarem ego te ꝓfecto uel obliuionis ꝛuel negli⸗
ANN gentiæ: niſi tuus mihi amor iapridẽ ꝑſpectus eſſet.
+ Quo fit:ut iſtiummodi oẽm de re mea cunctationẽ

Idem occupationibus tuis: quibus quoniam iam magna ex
prarte ſolutus es:te rogo:ut quod mihi coram libẽterq; re⸗
CLebpiſti: non inuitus efficias. Vale Ex Mediolano idibus au

guſtis. M. cccc. Liiij.
ENNranciſcus Philelfus Chbriſtoforo Marliano ſal.
Ideor licere mihi tãꝗᷓ pro meo quodã peculiari iu/
re uti & opera & officio tuo in omni re mea. Quid
Aem̃ diſcipuli non debeãt præceptoribꝰ: præſertim
ijs: quidus ſe norint eſſe cariſſimos? Quod te non latet illu
ſtris princeps Alexander Sphortia uir plane omi uirtute
maximus mihi dono dedit anno ſuperiore pannũ roſeico
loris:quo pro dignitate ſua muſarũq; induerer. Is in hanc
mihi diẽ ſeruatꝰeſt integer. Nam ante non fuit uſui. N unc
format in ueſtimentũ:quod ſi minus pellitũ fuerit: uideat
ineptius. Pelliri autẽ abalio ꝗᷓ ab Alexandro:cuius eſt do-
num: haud ꝗꝗᷓ decere arbitrer. Itaq; iſti dicito meis uerbis:

QAetor equidẽ & gaudeo plurimũ tibi oblatã fuiſſe

tuas
leci
N
dlem
co⸗
Nrun
lhn
u⸗
nen
0i⸗
em
e

oſal⸗
En⸗
elet.
ton⸗
nen
te
Gau

ſl.
klio⸗
d*
ttim
illu
te
0
ne
un
ler
o⸗
:

uiſſe

ut ſuæ munificentiæ & nõ ingrate muſarũ uolũtati pro tẽ/

ore anni conſulat. Vale.Et reſpõde.Ex Mediolano.xvi.
al ſeptẽbres. M. cccc. Liiij. M
rãciſcus Philelfus Bernardo Iuſtiniano ſal.
Ec tu mihĩi tuos cogitatꝰ ꝓximis litteris declaraſti:
nec ego ex me illos potui coniectare. Sed qm̃ a fa-
Mmiliari quodam nunc reſciui uirum illum: quo de
antea ad me ſcripſeras: debere tibi pecuniã: te iterum ali/
ter admonendum putaui eum eſſe ſoluendo non diſficile:
quantum tibi debuerit. Habet enim bona ur ſtabilia uo/
cantur: permulta. Viuitq; & uictitat lautiſſime. Haq; tibi
non eſſe longius differendum cenſeo. Veni Mediolanũ.
Nam omnia tibi ſecũda futura ſunt cum ob alias plæraſq;
rationes: nam quia humaniſſimus hic princeps noſter d&
uidebit te libentiſſime: & tuum ius om̃e ſuum ius eſſe ex/
iſtimabat. Præterea quod tibi ante ſignificaui: ſi minꝰ abũ/
das equis: hi mihi ſex ſunt:quos tibi quoqʒ uolo eſſe com/
munis. Vale Ex Mediolano.x. Kalendas Septembres.
¶ Fraciſcus Philelfſus Bartholomæo bucinio ſal-
Vod te mihi totũ oſtendis: &; amice facis & recte.
ã cũ in uiro bono: tum uel imprimis in amicitia
nec ſimulatũ quicꝗᷓ nec diſſimlatũ eẽ oportet.ſtaq;
uidemus ab Ariſtotele dari Socrati uitio:qui cũ eſſet ſuxæ
tẽpeſtatis oĩm apc Atheniẽſes doctiſſimꝰ: & inter alienos
diceret & apc ſuos ſe unũ id ſcire ꝙ; nihil ſciret: aliud uero
nihil. Decet ꝓfecto quenꝗᷓ ut mea fert opinio:ſe talem om
nibus illuſtrare: qualis ſit. Vt fucata & cõficta mulier grata
eſſe nõ põt:ita etiã illa quæ coloris bonitatẽ uenuſtatemqg
occultat in uitio eſſe conſueuit. Quod ſi omni in re conſi⸗
derãdũ eſt:eo magis in amicitia: quæ eẽ certe nullo pacto
quæat niſi omi ex parte pateat: ꝓſpicuaq; ſit. Egiſti igi᷑ ꝓ
officio: ꝙ te ꝓximis litteris nõ ſolum in cute (ut aiunt) ſed
intus quoq; ita mihbi te cognitũ reddideris: ut ea quæ ocu⸗/
lis cernuntur. Delecëtat me ſane ingenium tuum: delectat
oratio:placet eruditio:ꝑiucũda ẽ hũanitas. Quod me ue/-
ro ita laudas:ita obſeruas: id exuberãtẽ quãdã Zucblonis

£

ga me tui amoriſq; abundãtiã præ ſe fert. Et quãꝗᷓ nõ iſta
T eſt de me opinio:quã tibi eſſe animaduerto:nõ tamẽ
moleſte tuli ita abs te ſentiri: quo ſis in me amando alacri/-
Sr. Ego autẽ illud tibi unũ polliceor: oĩa me tua cauſa præ/
ſtiturũ:quæ tibi uel cõmodo uel iucũditati fore cognoro.
Non em̃ potes mihi nõ eſſe cariſſimꝰ: qui & doct“ ſis & di-
ſertus & bonus meiq; amantiſſimus. VWale Ex Mediolano
Kal.ſeptembribus.M.ccccc. Liiiijij. “
¶ Frãciſcus Philelfus Donato actiolo ſal.
Vod ſerius ad te ſcripſerim:non mediocria quædã
negocia mea eaq; minime negligenda fuerũt in cau
ſa. Itaqʒ buic omni meæ cunctationi reſpondendituis litte
ris: ut ignoſcas: uelim. Haud em̃ debet te latere me unum
eſſe: qui neq; amore: ne diligẽtia: neqʒ ullo ſane officio ce/
dere amicis conſueuerim. Nam quid me tecũ facere opor
tet uel Actiolo uel Donato hoc l & amiciſſimo & diſertiſ
ſimo adoleſcente? TLanta em̃ Actiolos omnis uel propter
unũ Angelũ ſplendiſſimũ equitẽ auratũ & uirũ humaniſſi
mũ atqʒ optime de me meritũ & beniuolentia ꝓſequor ò
pietate: ut ſine ulla etiam ingenij præſtãtia: ſine ulla doctri-
na tua nõ poſſis tu mibi nõ eſſe cariſſimus. Cum uero eo te
AQliſciplin æ fœlicitateqʒ dicẽdi uideo proceſſiſſe: ut nõ mo/
do æqualiũ tuorũ nemini cedas:ſed cũ maioribus natunõ
iniuria comparari quæas: ſi te minus omni officio amoreq;
complectar: ingratus ſim. Me tuæ litteræ adeo delectarũt:
ut nihil mibi neq; iucundius potuerit contingere nec op/
tatius. Erant enim cum ornatiſſimæ: tum plane teſtes be
niuolentiſſimi animi erga me tui. Ego autẽ quid aliud tibi .
referam:habeo nihil præter id unũ: ut tibi pollicear affir/
memqʒ bona fide te unum eſſe foreq; indies magis etiam
atq; etiã: cui ſim neminẽ in omni uel amici uel æqui & bo/ .
ni uiri officio prælaturus. Vale ex Mediolano Kalẽ. Octo/
pribus. M. cccc. Liiij.
NEFranciſcus Philelfus loanni arretino ſal.
WVam me uæbement᷑ amas: amas em̃ egregie:tãſi 4
Jintelligebam uel ex amore ſummo erga te meo: ta-
imenic Xenophon filius non ſecus mihi cognitum fecit:
6

er
m

E¶—

—

S

*,

amé
acri/
dre/
ro.
C
No

Hia

.

J
q ea quæ oculis cernimus. Lætor aut maiorem in modum
ꝙ uterq; noſtrum ſentiat ſe non falli optatis ſuis.Et tibi ha/
beo ingentis gratias: ꝙ me pro ſingulari tua bumanitate
atq; animi magnitudine non ſolũ obſerues: ſed oĩ uel offi⸗

cij ul pietatis opera proſequaris. Quare ſigd in me ẽ: qck ti
bi aut uſuiſit futuꝶ aut uoluptati: id æque in tua poteſtate
poſitũ eſſe uolo: atq; ea omia: quæ iure peculij duci ſolent:
épi A& &ορ XxXäαιροο ιοαμο σπτHHaαροο T”A1
Xgτ—h ιαπ ουρ sæ alι$£⁄ι⅝ο 6°ει6α νπαα⁵0α G2²ε
Ro 'uαιX ρ 1 ο.σρο οοο àε πρ„ι ισ Iαα
Kicρ. τεειſι OXτd τ οKνρ„“π. Vale ex Medi
olano nouis nouembribus. M. cccc. Liiij. D
¶Franciſcus Philelfus Petro Nucetano ſal-
E indies magis atqʒ magis tibi obſtringis plurimis
tuis ac maximis beneficijs. Itaq; tãtũ me tibi debere
ateor: quãtũ ab me diſſolui poſſe delſperem. Quod autẽ
uoluntate poſſum::id certe ita libẽter facio: ut uix aliud ꝗc/
qᷓ magis. Quare cum animaduerterim te mea litteraria
ingenij monimenta delectare conſueſſe: duos codices ad
te dedi: quos a filio Xenophonte corã accipies: ab eodẽq;
intelliges: quibus in rebus tuo officio uti uelim. Tu ſiquid
eſt:quod mea opera tibi præſtari poſſit: id totũ in tua eſſe
poteſtate poſitum exiſtimato. Vale ex Mediolano nonis
Nouembribus.M. cccc. Liiij.
¶ Franciſcus Philelfus Alphonſo regi ſal.

–—

6 Vo de te magis magiſqʒ indies mecũ ipſe cogito:eo

maiore in te amore obſeruantiaq; accendor. Nã ò&&
ingenio es diuino & moribus ſupra hominẽ.Nihil eſt in te
fucatum:nihil ſubdolum: nihil non magnificum: non ex/
celſum: non admirandum. Et loqueris omnia ſapienter ò

agis non grauiter minus ꝗᷓ regie. Quare tũ oratio tua om/

nis: tum actio quæq;ʒ regalis eſt. Quo fit: ut omnia tibi ſe⸗
cunda ſint & fauſta. Nam deꝰipſe qui & curat omnia di⸗/
iudicat: comitatur te ſemper: atq; pernoctat tecũ: tuiſq; in/

inceps quotidie lætioribus rebus fœlicioribuſq; amplifi-

akepe g cogitatis ſalutiferiſq; operibꝰ delectatus te de/

cat: eumqʒ oſtendit humano generi: quem boni & docti

omnes perinde atqʒ expreſſum aliqcł ac ſolidũ totius boni
tatis atq; laudis ſimulacrũ & contem plent᷑ & uenerentur.
Quæ quidem ipſa alia q; permulta dum in te aiaduertens:
non obſcure mihi perſuadent eum te mihi cenſendũ eſſe.
in quo uigiliæ meæ omnes: ſtudia omnia: labores oẽs non
tuto ſolũ ſed etiã ſecure ac iucundiſſime cõquieſcant. Hoc
aũt meũ inſtitutũ & ſi putabã tibi nequaꝗᷓ eſſe dubium: ta⸗
men non alienum ab officio meo ſum arbitratus: ut Xeno
phonta filium cum his munuſculis ad te mitterẽ: quibꝰ qm̃
ingenij ſunt non fortunæ:nõ mediocriter delectari es ſoli⸗
tus. Reliqua uero ex Xenophonte ipſo cognoſces. Nam
quicꝗd dicet:a meipſo dicet. Vale ex Mediolano Nonis

— 2 — æ⸗„ —

- – —— S

doucnPribuz R. cccc.liiij.
Franciſcus Phi Nico äümo potiticiſa
Vid in cauſa fuerit: ꝙ ſerius ad tuã beatitudinẽ uel
ſcripſerim: uel miſerim: e filio Xenophonte coram
accipies. Simulq; cognoſces: & quæ mea mens ſit: & quid
cõſilij ceperim. Tuæ autem manſuetudinis benignitatiſq;
fuerit id præſtare: quod a me fidentius fortaſſe ꝗ par ſit:
uerum beniuolentiſſimo in te animo pientiſſimoq; petic.
Vale pater beatiſſime. Ex Mediolano. nonis nouembri/

bus.M. cccc. Liiij. “” “”8ü H
IFranciſcus Philel. Dominico cardinali firmano ſal. Y,
O maiore cũ fiducia tuis beneficijs uſurusaduenio:
quo te iam pluris annos benefſicentiſſimo uſus ſum.
Nam dela Bononienſi uſq; legatione tantã mibi beniuole .
tiam oſtendiſti: ut nibil eſſe arbitrer nec magnũ nec par/ 4
uum: quod mea cauſa facturus nõ ſis: præſertim cum eum
me eſſe cognoris: apud quem nallum ſit intermoriturum
officum. Nam quam referre parem gratiam: nequeã: eam
habere qmaximam & uelim & ſoleam. Quid autem abs
te cupiam Xenophon filius tibi coram tempeſtiue decla/
rabit.Vale pater clæmentiſſime. Ex Mediolano nonis no/
uembribus.M.cccc. Liiij.
— PFranciſcus Philelfus Malateſtæ nouello ſal
Qio te miratũ: ꝙ Galbæ Othoniſq; uitæ quas e Plu/ B
Narcho traduxerã ad latinos ſerius ad te ierint. Cuiꝰ* 1

. =

1.
ſe.
o

E ☛rn D —

— —

XII

rei cauſam & ſi antea ad te ſcripſerã: eam tamẽ ex boc filio
Xenophonte melius cognoſcce. es etiam cũ his uitis
laconica Plutarchi apophthegmata: quæ noſtri tum dicta
uocãt tũ dicteria.Ea tu excribi facies a tuo librario. Nã ut

hic excriberent in præſentia facultas nõ fuit. Nõ diu poſt

ad te dabo hiſtoriã Cyri iunioris: quã Xenophon ſocrati/
cus libris quinqʒ cõplexꝰeſt. Quæ reliqua abs te uelim: idẽ
Xenophon corã oſtẽdet. Aliud nihil eſt: niſi ut tibi nolim

obſcurum eſſe Petrum perleonem uirum doctrina & elo/
quẽtia ſingulari eſſe mihi ob fœcundiſſimũ ingeniũ ſuum:

præſtantemq; modeſtiã cariſſimũ. Itaq; rogo te: ut ad illũ
amorem quo tua eſſe in eum de bes ſponte incitatus: tãtũ
acceſſionis fiat mea cauſa:ut intelligat & me tibi & ſe mihi
eſſe cariſſimũ. Vale ex Mediolano nonis Nouembribus.
¶ Franciſcus Philelfus Matthæo loanni ſal.
Vm mitterem enop honts- filiũ ad Alphonſum re
em:tu mibi unus uel imprimis occurrebas:cuiꝰ mi⸗
hirecõrdatio iucundiſſima ſit. Non em̃ obliuiſci poſſum:
q̃ mihi ſingularem beniuolentiam præſtitiſti:cum anno ſu
periore in regijs caſtris tua & opera & officio uſus ſum. Ita
qʒ niſi te uæhementer diligã: ingratus ſim: qui baberi gra/
tiſſimus nõ cupio ſolũ:fed etiã ſtudeo. Vellem admodum
libenter: aliqua mihi offerretur occaſio tibi gratiæ referẽ/
dæ:quam tñ ita habeo:ut maior haberi cuiq; haud quæat.
Quare tuũ ſit & me & meis rebus omnibus nõ ſecus uti qᷓ
tuis. Quod ſi feceris:magna me afficies uoluptate. Nam

ego tua uti opera & ſtudio nunꝗᷓ deſiſtam. Cætera tu exe

nophonte coram accipies. Vale ex Mediolano nonis no/
uembribus.M.cccc. Liiiij. äl
¶ Franciſcus Philel. Dominico cardinali firmano ſal.

Vtaui citius meas litteras ad te peruenturas ꝗᷓ Xe
nophonta filium. Quare cũ cuperẽ eum rurſus ꝗd
ſe agere oporteret: meis litteris cõmonendũ: has
iccirco ad te miſi: quo illi & tuto redderẽtur & diligẽter.Id
autem factum iri tanto ſtudio abs te peto: ut maiore ali/
ud hoc tẽpore nihil poſſim. Nã cũ is ꝑ flaminios picenteſq;
iter faciat ſeri ad te perueniat. Vale pater bhumaniſſime.

omnes perinde atq; expreſſum aliqcł ac ſolidũ totius boni
tatis atq; laudis ſimulacrũ & contemplent᷑ & uener entur.
Quæ quidem ipſa aliaq; permulta dum in te aiaduertens:
non obſcure mihi perſuadent eum te mihi cenſendũ eſſe.
in quo uigiliæ meæ omnes: ſtudia omnia: labores ocs non
tuto oläled etiã ſecure ac iucundiſſime cõquieſcant. Hoc
aũt meũ inſtitutũ & ſi putabã tibi nequaꝗᷓ eſſe dubium: ta
men non alienum ab officio meo ſum arbitratus: ut Neno
phonta filium cum his munuſculis ad te mitterẽ:quibꝰ qmm
ingenij ſunt non fortunæ:nõ mediocriter delectari es ſoli⸗
tus. Reliqua uero ex Menophonte ipſo cognoſces. Nam
quicꝗd dicet: a meipſo dicet. Vale ex Mediolano Nonis
ouenehrhusRNrec i ?VMB BM

Eranciſcus Ph colao qnto! umo põtifi ſal. 2 M
q WVigd in cauſa fuerit: ꝙ ſerius ad tuã beatitudinẽ uel DUMU᷑
Acripſerim: uel miſerim: e filio Xenophonte coram J
accipies. Simulq; cognoſces:& quæ mea mens ſit: & quich
cõſilij ceperim. Tuæ autem manſuetudin is benignitatiſq;
fuerit id præſtare: quod a me fidentius fortaſſe ꝗᷓ par ſit:
uerum beniuolentiſſimo in te animo pientiſſimoqʒ petic.
Vaale pater beatiſſime. Ex Mediolano.nonis nouembri/
bus.M. cccc. Liiij. ”l “”M
1 Franciſcus Philel. Dominico cardinali firmano ſal.

O maiore cũ fiducia tuis beneficijs uſurusladuenio:
uo te iam pluris annos beneficentiſſimo uſus ſum.
Nam dela Bononienſi uſq; legatione tantã mihi beniuolẽ
tiam oſtendiſti: ut nihil eſſe arbitrer nec magnũ nec par/
aumfPuo mea cauſa facturus nõ ſis: præſertim cum eum
me e
officum. Nam quam referre parem gratiam: nequeã: eam P
babere qᷓmaximam & uelim & ſoleam. Quid autem abs
te cupiam Xenophon filius tibi coram tempeſtiue decla- M
rabit.Vale pater clæmentiſſime. Ex Mediolano nonis no⸗
— (ſ ranciſcus Philelfus Malateſtæ nouello ſal 4

— — R

e cognoris: apud quem nullum ſit intermoriturum

— — — — —

Qeoo te miratũ: ꝙ CGalbæ Othoniſq; uitæ quas e Plu/
Narcho traduxerã ad latinos ſerius ad te ierint. Cuiꝰ DK

—

quidem memineris. Nam ego de te tuaq;ʒ ſalute quæſiui
ſæpenumero uel ex tuis: id quod tibi nunciatum eſſe non

er ſum neſcius. At nemo iſtinc uenit: ex quo potuerim intel/
ligere: an de me unquã noſtraq; amicitia mentionẽ fece/
6 ris. Verum iccirco ignoſco tibi: ꝙ acceperim te totum eſſe
. amori deditum: quem ne cæcum eſſe patiaris: te plurimũ
„ rogo. Sed utcunq; res habet: poſteaꝗq; iſſe glaciem fregi:
dHH ut atunt: tui officij fuerit: ut itineri te accingas: & mutuis
n iitteris una ſimus: unaq; aſſidue colloquamur: mutuiſq; in/
lo0 ter nos officijs contendamus quibus æque uincere atq;
M uinci perpulchrum eſt. Vale ex Mediolano Kkałñ ianuarijs.
„ M.. cccc. Lv.

¶ Franciſcus Philelfus Nicolao Didoni medico ſal.
cepi a nonnullis tibi eſſe llud Alberti magmiopꝰ:
quod de angelis inſcribitur. Id quoniam laudari ui⸗
— a uiris doctis & ſapientibus: uidere plurimum

e cupio. Nec ſum ueritus abs te petere: ut huic meo deſide/
tiid ipſe opituleris: uel uænu: uel cõmodato. Nam ſiqua ti-
1 bi in re opus eſſet officio meo:nihila me fruſtra peteres.

Propediẽ Xenophon filius Neapoli ad nos rediens iſtac
iIiäé7later factur“ eſt: cui uelim uel iſtiuſmodi codicẽ ad me des:
Aeellitteras quibꝰ intelligã: quid facto ſit opus. Vale ex Me
gdiolano.iij.idus februarias M. cccc.Lv.
H rancicus Philelfus Aenico daualo ſal.
It ne adbuc Neapoli Xenophon fil: an minus ſit:
nihil habeo certi.lIllud mihi plane certiꝰ omi re cer
iſſima me tibi eſſe cariſſimũ: & ne id quidẽ iniuria.
Non em̃ eſt neſcius quantus eſt erga te amor meus: quæ
„W er :quæ obſeruantta. Itaq;ʒ mea omia tibi maximæ curæ
eſſe certo ſcio. Quod ſi forte acciderit: ut nondum Xe/
nophon Neapoli abierit ob occupationes ueltuas: uel re/
gias: cura obſecro:ne diutius tẽpus terat. Vereor em̃ fore:
ult iter minus ſit tutũ habiturus: ſi longiorẽ moram apud
uoeos gerit. Nã comes lacobus peruſinꝰ ꝓpediẽ in flaminiã
picenumq; profecturus cum exercitu perhibetur. Præte/
realquid ego facturus ſim: neſcio:niſi rem omnẽ meam ex
filio ante cognoro. Reliqua tu pro tua prudentia no diffi⸗

— —

=rõ

—

cile cõſiderare quæas. Vale ex Mediolano.vij. Cal. Mar/

tias. M, ccc. LSYv. M “
uidoni Iacobo Madio ſal.

1

A Franciſcus Philel.
luel meã in Nicolaũ picininũ clariſſimũ illũ impera
torem & maximũ fidẽ atq; obſeruãtiã: uel eiꝰ in me
ſingularẽ beniuolentiã meminiſſe uolueris nõ miraberis:

Nòqꝙ tantum mihi fiduciæ in illius iſto optimo filio imperato/
D reqʒ fœliciſſimo Iacobo picinino collocarim: ut nibil ſperẽ
fruſtra me petiturũ. Quid autẽ uelim: ex meis ad iſtũ litte
ris: perſpicue cognoſces. Fuerit igit᷑ uel officij uel hbumani/
ratis tuæ:ut quæ a me ſcribunt᷑: pro uetere illa neceſſitudi

ne & ꝗᷓprimũ & qᷓdiligetiſſime cures. Quod ſi feceris: ſicu/
ti certe cumulatiſſime facies: perpetuo me tibi beneficio
deuinxeris. Vale. Ex Mediola. iij. Kal. martias..M. cccc. Iv-
(Frãciſcus Philelfus Nicodemo tranchedino ſal.
6 Oſteaꝗᷓ hinc abieras: mibi redditæ ſũt littez⸗e a Xeρ
Jnophonte filio. Itaq; mihi uſui eſt: ut ijs mentẽ meã
ꝗprimũ ſentiat. Nam ſi ſecus fiat: diuturnioré morã: cũ Ne
apolitanis uidet᷑ eſſe facturꝰ. Itaq; mihbi facies rem ꝑgratã:
ſi operã dederis: ut meas haſce litteras ꝓpediẽ filius acci/
piat. Vtere diligẽtia & fide: qua ſoles ĩ Philelfum tuũ.Præ:
terea quæ Florentiæ abs te curatũ iri uolebã: ut ꝑficias: ro/
go. Vale ex Mediolano pridie Kal. martias. M. cccc. LV. 2
Franciſcus Philelfus Nicolao æſtenſi Leonelli

- — ——————

principis filio ſal.di.pl.
pptiarũ laudatione cui epithalamion omẽ ẽ apud
græcos: petijt a me tuo noĩe puer quiſpiã diebus ꝓ/
ximis Ferrariæ cum iam nauim inſcenderẽ. Eam igit᷑ ad te
dedi non iccirco: ꝙ dignã exiſtimarẽ: quæ uel æderet᷑: uel
legeret᷑ abs te ſumma indole adoleſcente:ſed ut intellige⸗
res nibil me magis cupere ꝗᷓ oĩbus in rebus gratificari tuæ
uolũtati. Quod eo fecilibentiꝰ: qm te amitæ B eatricis lau/
dibꝰ ut domeſticis nõ iniuria plurimũ delectatũ iri cẽferẽ.
Qck auũt in hmõi laudatiõis genere breuiorẽ me præſtiteri
nõ meo inſtituto: ſed tꝑi ipſi dato: curꝰ anguſtijs factũ ẽ: ut
multus eſſe nullo pacto quiuerim. Vale Ex Mediolanono “MW
nis maijs. M. cccc. L—⁰yvEYY.

2W

„ 21
. .

—— (PFranciſcus Philelfus Blaſio axeretenſi ſal.
Ideo te iam ſenectuti cõceſſiſſe:id quod nõ tam æta
tis uitio: quæ tibi annoſior admodũ non eſt: ꝗᷓ animi
ægritudini dandum puto. At cũ oĩs ꝑturbatio uituperat᷑ a
ſapietibꝰ: tum oim maxime ægritudo: quæ mediocritate:
ut ſtoicis placet: nullũ admittit: nec aliquid habet ꝓpĩquũ:
quod laudari quæat. Itaq; ſanius feceris: ſi te collegeris glo

riæq; memineris. Id aũt tũc te feciſſe iudicabo: cũ me docu
eris: qe abs te ſæpius petij de Venete claſſis conflictu apcᷣ
Caſalẽ: quæ maior cognominat᷑. Vale ex Mediolano.vi⸗
Kal.Iunias. M. cccc. Lv. HM JJMUFh
G(&EFranciſcus Philelfus Lodouico caſellæ ſal.
lonyſius hieromonachus abbas: qui meas tibi red/
teras: in captiuitate miſera illa Conſtantino-

didit lit

prolitana fuit etiã ipſe captiuus: && nuncitẽ quanꝗᷓ uidet᷑ li-

ber: ſeruit tamẽ miſerã ſeruitutẽ in ſuis monachis apud im
pios Turcos. Itaq; ut eſt pij patris officiũ: quærere cogitur
ad eos redimendos: quos æque diligit atq; filios religionis
cBaritate in Chriſtũ leſum-Hũc igitur Dionyſiũ tibi pluri/
mũ cõmẽdo.Non em̃ parũ accedet ad gloriã principis tui
tam ſancta ac tam pia munificẽtia. Reliqua tu pro tua pru-
dentia intelligis. Petrus Thomaſius medic ſcripſit ad me
nudiuſnonus nondũ accepiſſe noſtrã Sphortiada. Itaq; ro
go te: ne illã diutius apud te hoſpitari patia ris. Hoc erit mi
biuæbementer gratũ. Vale ex Mediolano.viij:idus iuni⸗
as. M. cccc. Lv. ”””MM.lW
Franciſcus Philelfus Franciſco aleardo ſal.
Ideo ſane me amari abs te plurimũ: quãdoquidem
Amoleſte nõ feras Galbæ Othoniſqʒ uitas:quas e græ
cis latmas fecimus: diutius ꝗᷓ par ſit:hoſpitari apud te.Sed
poſteaꝗᷓ itelligis eẽ ipudẽtis: iſtas uelim: tãdẽ extrudas: co⸗
E ſq; ul inuitas redire ad dñm:& ne ſolas qdẽ:ſed cũ Chry
ſolorina illa præchara epiſtola: quã ꝓpediẽ rediturã ad te
curabo. Vale ex Mediolano. vi. Kal. Quintiles. M. cccc. IV

(Franciſcus Philelfus Alberto Oancario ſal.

ſpõdi ꝓxis diebꝰ ad ea quæ mihi ſcripſeras ex pu/

re eruditiſſimus philoſop

cauſa peti

„
. . 2

S

blico decreto. Tibiqʒ diligẽter aperui ſentẽtiã animi mei:

in quã ipſam ſi a uobis quoq;ʒ itũ fuerit:habebũt oĩa recte.

Reliquũ eſt:ne differas: ſed qprimum ad me litteras des:
quibꝰ fiam certior de re omni: quã noſtra intereſſe iudica/

bis. Vale ex Mediolano pridie Kal. Iulias. M. cccc. Lv.
E ranciſcus Philelfus Guilielmo Vrſino Fran-
ciæ cancellario ſal. dicit. =òM
KXiſtimo fieri aut nũciorũ negligentia: aut etiam for
taſſis occupationibꝰtuis: ut litteræ tuæ uel mihi non
reddant᷑: uel non eant ad me. Nam me tibi humaniſſimo
uiro eſſe cariſſimũ non ſum neſcius.Cæterũ uelim ſcias in
eadem me eſſe ſentẽtia: quam antea ad te ſcripſi. Qua de
pus ac medicus Tbomas coro-
nẽſis tecum uerba faciet. Ad hæc dedi ad te loanni coſſæ
uiro nobiliſſimo opus meum ſatyricũ: ſatis emendatũ & ſi
minus elegãti codice perſcriptũ. Malui tamen aliquid ad
te dare ꝗᷓ pati ut uir utriq; noſtrum amiciſſimus monimen/
tis meis omnino uacuus ad te iret. Nam aliud quicqᷓ per
id temporis nihil mibi erat in manu. Vale ex Mediolano

xXiiij. Kal. auguſtas. M. cccc. Lv.
ranciſcus Philel. Tbom æ* philoſopho ac medico ſa.
cepi ſuꝑiore byeme tuas litteras & illas qdẽ ꝑphu/

manas ac plane teſtes amoris ſummi erga me tui.
ui aũt illas reddidit: cũ eſſet Patauiũ tui negocij
turꝰ:dixit:ſe nõ mſto poſt rediturũ ad me. Qua/
re quicquid eſſem reſponſurus: in id temporis reijcerem.

Redijt autem diu poſt: meq; adijt cum diſcumberem. Ita/
q; ilico ſurgens ſcripſiad te: ad eaq; diligentiſſime reſpon/

di:quorum gratia ad me ſcripſeras. Sed ubi nũciam tuum
quæro: eũ inuenio eodẽ tẽporis momẽto abiſſſe: quo me
adierat. Itaq; paucis ea repetam. Idq; 1α TDSAAXHVOV
VXXTdV. Vale Ex Mediolano. xiſij. Kalẽ. Auguſtas. M.
cccc. Lv. .
(? rãciſcus Philelfus Guilielmo Vrlino Franciæ
cancellari tem.
Icolaus Trachaniotes & Alexãder Cananus quiti/

e
i
cbar
patt
lus
nd
fal
ne

—2NR

te

— —

bi meas litteras reddiderunt:uiri ſunt & Cõſtãtino/

limei
eue,

des:

dica⸗

1

em.
In
100/
um
me
W
.

politani & nobiles: quoꝶ cõditio eadẽ eſt: quæ reliquorũ
græcoꝶ: ꝗ Turcis ipuriſſimis Chriſti hoſtibꝰꝗqerũnoſiſſme
Kruiät-Fios igit᷑ tibi plurimũ cõmẽdo:ut cæteros conſue/
ui:q in eadẽ poſiti ſunt miſeria. Præterea Nicolaus is Tra⸗/
chaniotes depoſuit crucẽ quãdã (ut ait) quæ cõtinet ligni
particulã ſanctæ illius & imaculatæ crucis: qua pepẽdit le/
ſus Chriſto ſaluator noſter: apud græcũ quẽdã cõciuẽ ſuũ
noĩie Michalem Mamonã. Hãc is Michael huic ſubtrahit:
fallitq; fidem boni uiri. Tuæ igit᷑ ꝓbitatis iuſticiæq; fuerit
ne patiaris ĩ ſanctũ lignũ fieri ludibriũ. Qcł ut facias:te etiã
atq; etiã rogo. Vale ex Medio.ix. Kal.angu. M. cccc. Lv.
Kanvileas Phbilelfus Thomæ coronæo pꝑbiloſo/
pho ac medico ſalutem.
Tſi plane ſcio ea te eſſe Pamanſtate: ut nullis etiam
Imeis litteris perbenigne ſis exceptur“ uiros nobileſ
atq; grecos Nicolaũ Trachaniotẽ & Alexãdrũ Cananũ:
tame ꝓ officio meo nõ potui eos tibi nõ cõmendare. No/
ſti em ꝗᷓpium ſit opus benefacere indigẽtibꝰ & præſertim
ſuis.ltaq; rogo te:ut ob meã cõmendationẽ tantus cumu⸗
lus accedat ad id:qc ułtua ſponte facturꝰ eras:ut ambo in/
telligãt me de ſe tibi qᷓdiligẽtiſſime ſcripſiſſe. Vale ex Me/
diolano.ix.Kal.Auguſtas. M. cccc. Lv.
(EFranciſcus Philelfus Thomæ coron æo philoſo/
. C pho ac medico ſlaal.
„ MInas litteras diebꝰ ꝓzimis ad te dedi: quibꝰ non ob/
ſcure noſſe potuiſti ſententiã omnẽ animi mei.Sed
cũ tuus iſte nuncius preſ byter Vgo eſſet oblatus: qui ad
te iret:eũ uacuũ meis litteris uideriabs te nolui.Itaqʒ eadẽ
græce repetã paucis: quæ antea pluribus ſum cõplexus.
ale hx Mediolano.pridie Kalauguſtas. M. cccc. Lyv.
NFranciſcus Philelfus Guilielmo Vrſino Franciæ
ancellario ſaltem.
icqd tibi noie meo p̃ſ byter Vgo corã exponet:id
om̃e ex animi mei ſentẽtia exponet. Nã ꝓpter eius
feſtinationẽ nõ potui litteris lõgior tecũ eẽ. Præterea nec
erat opus: cũ ea de re ſcripſiſſem ad te antea. Nec illud tũ
omittã dediſſe me ad te ſuꝑioribꝰ diebꝰ ad quartũ degma

Cal. auguſtas uiro nobilifſimo loarl coſſæ mear ſatyrarii f
codicem: quẽ ſi accepiſti: bene ẽ: ſin minꝰ acceperis taũG
curare: ut ꝗprimũ eat ad te. Exiſtimo em̃ fore: ut eiuſmodi l
opere nõ mediocriter delecteris. Vale ex Mediolano pri,⸗
die Cał. Auguſtas. M. cccc. Lv. uot
NFranciſcus Ph llelfus loanni Mario filio ſal. enr
Lacuit carmẽ tuũ: placuit epiſtola. Quæcq; ſcripſiſti: .V fus⸗
“è oia me plurimũ delectarũt. Quibus aũt honoribote in
u ſorẽtiſſimus Sabbaudiæ dux ornarit: illis te facito dignũ i
. præſtes. Qæita maxime cõſequeris:ſi cũ doctrinã:tũ non Pe
minus diligetiã ingenij bonitati adbibueris. Videre em̃ in te.
te filiũ uideor: q ſtoicis placet :nõ ingenij minus ꝗᷓ corꝑis el
uim quãdã a patre emanaſſe. Sed ea uis ois audieẽdo:legẽ c
do: meditãdo: docẽdo:diſſerẽdo:ſcribẽdo:e xcitat᷑: alitur:
augeſcit. Itaq; nolim: induſtria diligẽtiaq; minus ꝗᷓ eæteris te
uefnaturæ uel diſciplinæ præſtatijs frætus eſſe ppolituſꝗ; e
iudiceris. Reliqua oĩa quæ petij fti ꝑ litteras: curabo tẽpe/
ſtiue Nã ad ea continuo præſtada tẽpus mihi nõ fuit. Seid
cũ Xenophon filiꝰ iſtuce ierit: id qe ꝓpediẽ eſt futurũ mo⸗
ram gerã tuo deſiderio. Amic“ tuꝰ uel noſter potiꝰ uir no/ .
ilis Ariſminꝰ noſtro officio uti noluit. Vale cũ uxore && fi
lijs: ex Mediolano. iij. nonas. Auguſtas. M. cccc. E.
Nranciſcus Philelfus Alberto parrhiſio ſal. 41
Vo tibi hoĩ amiciſſimo gratificarer: dedi ad lacobũ ne
rLuparũ codices duos meos: ut noſti ad.viij.idus de l
ccbres: quos a me petierat tuiſ uerbis. Eos iãpridẽ etiã atq;
etiã repetitos a me ꝑ litteras nõ poſſũ nõ mirari: ꝙ ad dũm 4
tãdẽ remittere lIacobꝰ noſter neglexerit. Itaq; peto abs te
atq; cõtẽdo:id efficias:ne me in poſcẽdo iportuniorẽ pati-
2 aris. Vale ex Mediolano nonis auguſtis. M. cccc. Lv. n
8— Franciſcus Philelfus ſa. di.pl. Lodouico caſellæ. 1
Aldaſſar Cræmẽſis ꝗq medicinæ ſtudet apc? uos: re/ tn
/. nunciauitmibi hoc die ſeſe interfuiſſe nuꝑ ſermoni m
cæuipiã Guaryni Veronẽſis: ꝗ affirmaret iceireo in ꝓ xio epi u
tbalamio qꝙ in inclyte atq; pudiciſſime beatricis & ma gni/ E
— fici Triſtani ſpbortiæ nuptijs bhabuiſſẽ Ferrariæ: nullis me n
donatũ muneribaa præſtãtiſſimo duce Borſio: qm dicere ſ

rti
tau?

ſmode

nope⸗

ſollt:
rbere
kri
Inon

,

n

pati

ele.

t/
ſven

non
ne

prætermiſiſſem de æſtẽſiã pricipũ origie: idq; oĩm maxie
dicẽdũ fuiſſe Guarynũ noſtrũ cõtẽdere.Hæc ip̃e audiens
Lodouice ꝑtim cogor tibi quodãmõ:ut ita loquar ſuccẽſe/
re: partim Cuaryni memoriã ridere: atq; cõmiſereſcere ꝗ
oblitus uideat᷑ Ppilelfaj in ſcribẽdonihil oĩno neq; præteri
re: nec negligere ſolitũ. Quid.n. Guarynꝰ nouit: qc; Philel
fusignoret? Mã ſigꝗd plus ualeat Philelfus: an id minꝰ: alij
iudicẽt. Oim primũ breuitati: ut ſcis:fuit inſeruiẽdũ:id qd
in meæ oronis initio paucis queſtꝰ ſum. Deide nõ altiꝰ re
petẽdũ de princi biſieſibo keratz de Sphortijs face/
rẽ. At plures ſunt a me laudati æſtenſes ꝗᷓ S phortiæ: cũtiũ
eſſem a Frãciſco Sphortia tali ac tãto principe ad id nego/
cij obeundũ & delectus & miſſus. Quid qd multo fuiſiſem
& copioſior & ornatior ſi me ꝑ tuas litteras docuiſſes: qc&
de tuis imo noſtris æſtenſibus abs te antea tribꝰ deinceps
epiſtolis cõtẽderã? Nũꝗd es olitus me tertiũ ſcripſiſſe tibi
eã eſſe principis mei ſniam: ut iſtuc irẽ habẽdi epithalamij
gratia. Teq; etiã atqʒ etiã rogaſſe: ut qm̃ mihi nulla eẽt co/
gnitioeorũ quæ ad æſtenſis familiæ laudes maxime ꝑtine
rent:ad me oĩa ꝗᷓdiligẽtiſſime ꝑſcriberes: quæ laudanda ac
principi tuo grata cenſeres? Nõne eadẽ quoq;ʒ abs te:tũ ꝑ
litteras: tum per Antonium tricinũ ducalem aulicum con⸗/
tinuo petij: quo die in ſuburbanos illos Ferrariæ hortos di
uertimus? Ad bæc quis eſt uel mediocriter doctus: quem
latere debeat extraria iſta omnia quæ tanti Cuarynus fa/
cit: ab alijs in minimis duci bonis: ab alijs uero ne in bonis
quidem duci⸗ Quo fit:ut oĩs uera laus uirtutis ſit.At uirtu
tis a me æſtenſes ſunt ꝓ tꝑe egregie laudati. Nulla igit᷑ ad-
uerſus me quiſqꝗᷓ utat᷑ inſimulatione:nulla calumnia: quare
minꝰ me munitice munificẽtiſſimꝰ dux Borſus tractarit: cũ
abipſo equidẽ quãtũ mea fert opinio: phumaniter tracta/
tus fuerim: ut græci dicũt: ASειο„“zοτππτιοιας quippe qui
metum publice miris laudibus extulerit: tum alacriter pri
uatim monuerit: ſiquid eſſet quod de ſe mihi uſui foret:
id omne in mea eſſe poteſtate poſitum. Aut igitura me
nihil erratum eſt: aut ſiquid eſt erratũ: id omne tibi amiciſ
ſime Ludouice dandum exiſtimo. Itaq; uel meamtuapud

ð .
.

inſimulatores iſtos: uel tuã apud me cauſam utere. Vale

ex Mediolano-vi. idus Auguſtas. M. cccc. Lvy.
Ccepi ex litteris Ioannis Marij filij cũ eximiã tuã er-
ga ſe multis in rebus benignitatẽ: tũ ſingularẽ beni/
uolentã erga me. Quo quidẽ duplici liberalitatis genere
facile admoneor: ut te nõ diligã ſolũ:ſed etiã maiorẽ in mo
dũ amem. Quod eo facio libentius: quo eũ te uirũ eſſe in/
telligo:ꝗq & ciuili ſapietia & bonarũ artiũ diſciplina ingenti
q; uirtute talis tantuſq; ſis: ut a ꝓbatiſſimis oibꝰ optimiſq;
uiris iure obſeruandus colenduſq; iudiceris. Itaq; non mo
do ꝙ in me amando in filioq; mihi dilectiſſimo amplifican/
do officioſiſſimũ te præſtiteris atq; præſtes: es mibi inter
amiciſſimos babendus: ſed etiam ꝙ is ſis: quẽ uel nullo ꝓ/
uocati beneficio boni & docti oẽs debeãt omi beniuolen/
tia ꝓſequi. Habe igit᷑ meĩ tuis: meq; utere ꝙ uolũtatetua.
Nunꝗᷓ te tua de me fallet opinio. Vale ex Mediolano.xiiij
Kal.ſeptembres. M. cccc. Lv. S èM
ranciſcus Philelfus Nicodemo trãchedino ſal.
PBre illa Alexandrina nihil ad me ſcripſiſti. Itaq; ne-
ſcio: qd mibi de mulo ſperãdũ ſit: quo de iãpridem
peêm oẽm abieci. Et mirari tu ꝗdẽ ſoles ſtiulmöi hoies tã

mutuo fœnerẽt᷑: ꝗd inꝗᷓ fœnerent᷑: imo latrocinent᷑. Habe
at in rẽ malã & mulũ & mariſcas ſuas: modo tu me illi carũ
facias: qui oĩa põt:& me aliqñ fore oſtẽdit: ut reuocaret ad
ſe: haberetq; in ſuis: qc ut faciat etiã atq; etiam rogo. Dñs
loannes Tholentinas:qui fuit Brixiæ abbas ſancti Nicolai
uir eſt & religioſus & bonus mihiq; amiciſſimus. Is cupit
creari epiſcopus titularis: habetq; hac de re litteras cõmẽ/
daticias ad ſummũ pontificem a principe noſtro. Rem tu
mihi facies gratiſſimã: ſi huius negocium ita capeſſieris: ita
geſſeris: ut intelligat meã quoq; cõmẽdationẽ ſibinõ me/
diocrit᷑ ꝓfuiſſe. Vale cũ Seneſibꝰ tuis iſtis ſtagnis oraq; ma
ritima. Ipſum cælũ petimus ſtulticia. Venamini enim uen/
tos. Tu Karolo Gongagæ heroi meo nobiliſſimo me con/
mẽda. Velimq; ex eo certior fias: acceperit ne ĩ hãc diem

t

= £

breui locupletari: ꝗ nõ in dãdo ſolũ:ſed etiã in accipiendo

— —

Vie meã Sphortiada. Nã illa iãdiu reddita eſt una cũ meis ad
ſe litteris Nicolao Guaryno ſcribæ ſuo Venetijs. Vale rur
ſol· flum ex Mediolano. xiiij. Kal. ſepteẽbres. M. cccc. Lv.
tuien, — Franciſcus Philelfus Auguſtino dato ſal.
eben⸗ Olim tibi perſuadeas ulla mea uel negligetia uel tui
genee cbliuione factũ eſſe: quo minus ad tuas unas ſuperi/
m Orlis litteras tibi reſpõderim. Nã ut ſcire longo iam uſu po/
leſn⸗ tuiſti:nec me omni etiã in re diligẽtior eſt quiſꝗ:nec tui ob
gent liuiſci quæa: ab quo me norimnoò ſe ecꝰ amari obſeruariq;: 4
Uni ſi eſſes filius.Sed meæ mihi occupationes huic dulci pioq;
pno officio fuerunt impedimento: quibus ipſis &ſi ne nũc qui/ J .
an dem ſum uacuus: malui tamen uel paucis ad te reſpbõdere
ter qᷓ præſtare diuturniore ſilentio: ut iure uideri poſſem ob/
iurgandus abs te. Delectauerunt me uæbem enter tuæ lit/
„ teræ: quippe quæ teſtes locupletiſſimæ ſint nõ minꝰ præ⸗
. ſtantiſſimi tui ingenijꝗᷓ ſummæ erga me pietatis. Placet
wii eruditio: placet oratiõis nitor: im primiſq; tua mode ſtia &
hũanitas. Perge igit᷑: ut cœpiſti: quo tũ beniuolẽtia tua te
voſt idies magis magiſq; diligamꝰ: tũ priſtinæ noſtræ doctrinæ
G fructus ex tuis dilertiſſimis monimentis quotidie capiamꝰ
* uberioris. Vale ex Mediolano.iij.idus Septembres. M.
esti cccc. Lv. I
enco E ranciſcus Philelfus Bartbolomæo Scalæ ſal.
ſbe Cripſi ad te breuiꝰ:ꝗ & ipſe uellłes: mihĩopꝰ eſſet.
tü Sed non multo poſt cũ quid plus ocijnactus fuero:
etd tibi ſmmul mihiq; faciam ſatis.Ne re uermia qd ſcire cupis:
Di totũ ẽ in expectatiõe. Amic em ille ꝗ eo loci ipſe ꝓfecteẽ:
oti. nondũ redijt Mediolanũ. Aiũt tñ ad triduũ rediturũ. Cũ

primũ reuerterit oĩa cognoſces. Iu interim Vale: & nos
. ama.Ex Mediolano.iij. nonas octobres. M. cccc. Lv.

me/ (Franciſ. Philel. Lodouico Mãtuæ marchioni ſa.
nti⸗ NT ſinõ ignorabã eo te eſſe ingenio atq; animi ma/
eln gnitudine ut etiã ſine ulla mea cõmendatiõe ꝗlibe
me raliſſime munificentiſſimeq; excepturũ arbitrarer
gmn uirũ illuſtræẽ Michaelẽ Dromachaten Chryſolorã manue-⸗ uαι. Prom⸗
eſ lis illius Chryſoloræ neceſſariũ: qui extincta bona ꝶ arti’ũ cαH.
/ ſtudia in lucem ad latinos reuocauit.Itemqʒ uiros nobiles

en C iij

22* .
„

Demetriũ & Michaelẽ aſſanes: mei tñ exiſtimaui eſſe offi⸗
cCij: ut te certiorẽ facerẽ cuiuſmodi uiri eſſent. Sũt em̃ ut in/
telligis: honeſtiſſimo nati genere: & ijdẽ oẽs Cõſtantino⸗/
politani: quiq; penes Turcũ immanẽ illũ & impiũ Mabo⸗/
metum ꝗmiſerrimã ſeruiunt ſeruitutẽ. Itaq; peto abs te: ut
ea in hos tris benignitate uti uelis: qua in oẽs conſueſti:cũ
intelligas idem quoq; & ab hoc noſtro principe:& ab alijs
plæriſq; & principibus & regibus eſſe factitatũ: quibus te
oĩno cedere ſit indignũ. Vale princeps optime. Ex Medi/
olano.iiij.idus Octobres. M. cccc. Lv. ”D
Franciſcus Philel. Lodouico Mãtuæ marchioniſa.
ures tibi plureſq; indies cõmẽdẽ: neceſſe eſt:qñ
intelligũt oẽs me tibi eẽ cariſſimũ:& apud te ni-
hil eẽ antiquiꝰ beneficẽtia.Andronicꝰ trychas ſpã/
tunes: & Georgius ducas armenes uiri ſũt & nobiles & cõ/
ſtãtinopolitani: & qui apud Turcos ærumnoſiſſimã ſerui⸗
tutem agũt. Itaq; rogo te: ut eos habeas mea etiã cauſa cõ⸗
mendatos: quippe qui digni ſint humanitate & munificẽ-
tia tua. Hoc erit & tibi gloriæ non uulgari & mibi admo/
dum gratum. Vale ex Mediolano.x. Kalen. Nouembres.

Oſteaꝗqᷓ ꝓximas litteras ad te dedi pigello negoci⸗
atori Coſmiano hoĩ probo & diligeti:binæ mihitã
dem redditæ abs te ſunt eodẽ ferme tẽpore. Itaq;
R

credo fuiſſe in cauſa ꝗᷓ abſentiam principis: qui tamen nu/

diuſtertius rediſt. Quo fit: ut ilum quoq; in horã expecte/
mus. Cum primum aduenerit: rem omnẽ intelligã: eamq;
ad te ſcribam. Bona equidẽ ſpe ſum. De me uero quod ſci

re uis: propediẽ tibi morã geram. Vale ex Mediolano. x.
Kał. Nouebres..M. cccc. Lv.
YTFranciſcus Philelfus TChomæ coronæo philo/

„

¶Franciſcus Phil. Bartholomæo epiſcopo ſcalæ fal.

ꝓlyxitate epiſtolæ te diutius legedo remorer: ſ. cito lõ⸗
gonẽ Philippũ illã nondũ reuertiſſe Mediolanũ. Nec alic

WVo magis expecto ſuauiſſimas tuas litteras: eo lma⸗/
iote ea ꝶ& incendor deſiderio: quo ut me tãdẽ aliqua

ſ.

tll
ker

leues ex parte:te etiam atqʒ etiã rogo. Quare & ſi nihil mi/
hi noui acciderat qce ad te ſcriberẽ:tũ uel declarandi aper
tius amoris erga te mei gratia uel ut te adrndendũ incita/
rem:nouũ quoddã argumenti genus inueni. Eſt mibi opꝰ
lyricum carminibus uarijs metriſq; cõpoſitũ pro uarietate
& modulorũ & numerorũ. Hoc deuouere dicareq; inſti-
tui Chriſtianiſſimo regi Karolo.Itaq; primũ totius oꝑis car
men cui apud ueſtros & Atinomen eſt: cum his iſtis litteris
ad te dedi:ut haberes quaſi deguſtationem quandam bu⸗-
iuſcemodi mei non tam negocijꝗᷓ ocij. Eſt autem carmen
ſaphicum mixtũ adonyco. Cum primũ uero tua epiſtola
iuerit ad me: cõtinuo id operis lyrici qc dixi: aduolabit ad
negem. Si regis igit᷑ gloria tibi curæ eſt: uel regis iſtius cau
ſa ꝗprimũ reſponde.VYale Ex Mediolano.vij. Kal. Nouem
1. cccc. Lv.
Francil. Phi. Guilielmo Vrſino Frãciæ cãcellario ſa.
Irebus meis delectari ijs cõſueſti:quæ ułleuiuſculæ
ſint uład id ignotos ſcriptæ:quãtæ arbitrer tibi uo-
luptati fore:ſigd meũ lectitaris qcł tui uel noſtri potiꝰ Chri
ianiſſimi regis Karoli ſ Pledidttl

imo noĩe apud uniuerſas:

ut ita dixerim gẽtes natiõeſq; illuſtret᷑: ad ꝗͥs latinæ muſæ

uox ꝑuaſerit? Opus enim carminũ cẽtũ:quæ a græcis odaz
noĩnant᷑: ad decẽmilia uerſuũ ſum aggreſſus:qc in libros
decẽ diſtribui ꝓ unius Apollinis noueq; deinceps muſarũ
noibus. In his uero quicquid ad muſicã harmoniã ꝑtinere

exiſtimaui: quod grauitatẽ ſcilicet egregiã aliquam præ ſe

ferret nõ ineptæ ſuauitati admixtam: ſam uarie ſparſimq;
ꝑſecutus. Quod eo libentius feci:ꝙ res digna uiſa eſt: quæ
dignis uiris obſcura non eſſet. Quis em̃ ignorat:ut alias rõ
nes omittã:tantã uim eſſe in muſica harmonia ad oẽs ani/
mi motus:ut ne pythagorici quidẽ acutiſſimi illi præſtãtiſ-

ſimiqʒ philoſophi affirmare dubitarint immortalem homi/

nis animũ conſtare conuenientia muſica? Nam qui ueri œ&
ſũmi dei cognitionẽ nõ haberẽt:rẽ ab effectu quopiã ſen/
ſuq; iudicãtes ut in citharis & reliꝗs muſicis inſtrumẽtis ſo/
nos:ita in corꝑibꝰ hũanis aĩios hmoõi quadã ac ſili barmonia
definiebãt.Sed hæc noſtri Theologilõge doctius ueriꝰ
Cuij

.

Leuiuſc

5 .
1

Jomnes gentiles philoſophi & nouerunt & diſputãt. Ne/
mo tñ repugnari doctrinã eruditionẽq; muſicam eſſe pul⸗
cherrimã & putilẽ imprimiſq; neceſſariã: & eãdem quoq;
poetarũ eẽ admodum ꝓpriã. Quare cum ipſe nõ poetam
minus ꝗᷓ oratorẽ atq; philopophũ ꝓfiteri debeam: cũ pri/
mũ ſatyras abſoluiſſem: ijs tanꝗᷓ defatigatus ad hoc mitius
ſcribẽdi genus me contuli:ubi quãtus & qualis fuerim:ali/
orum iudicio det᷑. Huius aũt operis primũ carmẽ:hoc eſt
quod modo dicebam oden iccirco dedi ad te: ut intelligas
me inſtitutũ meũ: quod noſti: neq; obliuiſci neq; neglige/
re. Deguſtabis igitur quod offert᷑ primitiarũ mearum ad
regem ꝓpediem uniuerſis huiuſcemodi ſtudij noſtri flu-
ctibus ipſe etiã perfructurus. Vale ex Mediolano idibus
Nouẽbribus.M. cccec. Lv. d
Franciſcus Philelfus Ste
ſecretarto ſal. di. plu.
Ibelli tui iapridem ſunt abſoluti.Itaq; eos habebis cũ
aoles. Verũ ne diutius differas: moneo. Librariꝰ? em̃
Hus eſt planeq; moroſus. Cum hiſce ternas litte-
ras ad te dedi: quarum unæ loanni coxæ reddendæ ſunt

idq; qᷓprimũ: alteræ Guilielmo Franciæ cancellario: tertiæ

Thomæ græco Raroli regis medico. Nihil es mihi factur⸗
hboc tempore gratius:ꝗᷓ ſi operam dederis: ut hæ om̃es lit/
teræ & qᷓ celerrime & ꝗqdiligentiſſime reddantur. Siquid
autẽ epiſtolarũ ad me dederis: cui cõmendes etiã atq; eti/
am cogita. Nolo em res meas diuulgari:boc præſertim tẽ/
pore:qqc non oĩno caret ſuſpitione.Scire ex te cupio:quid
futurũ putes bellũ ne an pacẽ.Hoc uero iccirco a te quæ⸗
ritur quoniã inſtitui in Hiſſpaniam breui proficiſci ad Apo
ſtoli lacobi templũ uoti ſoluendi gratia. Vale Ex Medio⸗
lano idibus nouẽbribus. M. cccc. Lv.

opho medicoq;d al..
Vum nuper ad apriſẽ iſtic epithalamij illiꝰ Sphor/
tiani habẽedi gratia fuiſſem: memini occurriſſe mi/
hi inter eũdũ Baptiſtã piaſiũ nobilẽ medicũ eundẽ
omũ:quẽ poſt primos amicitiæ cõgreſſus nõ po/

q; aſtro

Franciſcus Philelfus Hieronymo caſtello philo/

hor

de

tui nõ monere:ut poſthac eſſet cautior in conſiderãda ho/
ra: hoc ẽ. ρασKο natalis Sphortiani. Nõ em Praciſcũ
Spbortiam principẽ bunc noſtrũ hora ut uulgo putãt diei
uigeſima natum eſſe: ut nunc numeramus:ſed ueſpertino
crepuſculo. Nec enim parũ intereſſe ad iudicãdũ horoſco

pi tenere rõnẽ. Veſpertino autẽ crepuſculo eũ enataſſe in

lucẽ: ꝗs oim meliꝰ nouit ꝗᷓ mater? At ego hanc rem omnẽ

ex noſtri principis matre ſciſcitatꝰ ſum diligenter:quæ tã/⸗
dem exme intelligens: quæ eiuſce rei opinio in hboim mẽ/
tibus late longeq; inſediſſet: ſurrides inquit: fortaſſis &
duo ſunt Franciſci Sphortiæ: & duæ item Luciæ eorũ ma/
tres. Cæterũ quæ Lucia Franciſcũ Sphortiã Mediolanen/
ſiã ducẽ ex inuictiſſimo illo Mutio Sphortia peperit: illam
me eſſe puto: ni forſitan oblita ſum mei.ltaq; deſinãt cæte
ri affirmare:quod neſciunt:& certe credant matri de filio:
quæ & parturijt & peperit eũ.Hæc mi Hieronyme ĩccirco
tibi cognita eſſe uolui: ut intelligeres: quantũ ſit fidei iudi/

cijs iſtiuſmodi adhibendũ: quæ aſtronomi quidã: uel aſtra

nemi potius tam inconſiderate effutiunt. Aut igit᷑ taceãt:

ne ſint oĩbus ridiculo: aut diligentius oĩa metiant᷑: Tuue-

lim: me interea Borſio excellentiſſimo principi cõmẽdes-.
Vale ex Mediolano.xv. Kal. decẽbres. M. cccc. Lv.
Frãciſ.Phi. Guilielm ãciæ cãcellario ſal.
Vm Manuel lacob noſtri huiꝰ principis nomine ad
Chriſtianiſſimũ regẽ Karolũ iter faceret: idoneꝰ nũ/
Qus uiſus eſt: cui meos libros de exilio darem ad te dono.
Nam iãpridẽ ſum ex multis certior factus te affici borũ de
ſiderio. Eſt etiã cũ his & lõgior quædã ad regẽ aduerſus in
fideles epiſtola & carmen quoddam item longiuſculũ. Si
tibi morẽ geſſero: res erit mibi ꝑgrata. Abs te aũt duo ſũt
quæ petã: unum ut tuas litteras ad me des & quidem talis:
qualis maxime expecto. Alterũ: ut Manuelẽ hunc quantũ

ſcilicet ad expeditionẽ eius attinet: ita tractes: ut intelligat

meas ſibi cõmendationes fuiſſe non inutiles. Vale ex Me⸗
diolano.x.Kal. decẽbres.M.cccc. Lv.
Frãciſcus Philelfus Thomæ coronæo philo/
ſopho medicoq; ſal.

enn

ſe putauiſſes. Itaq; uolui ne eſſes neſcius nullas mihi reddi/

tas eſſe tuas litteras. Quare ſi me amas: qc; certe facis: faci/
to:ut intelligam quid mihi agendũ ſit. Vale Ex Mediola,.

—

no pridie kal. lanuarias. M. cccc. Lv.
rãciſcus Philelfus loaãni Andreæ abbati ſal.

Tſi nudiuſquartus litteras dedi ad te alteras de re
ua:tñ quia interdũ nũcij ſũt u'negligẽtes uel tardi

ores: rẽpetã paucis: quæ antea ſcripſeram. Negociã tuum
apud principẽ & forti & firma & tota acie ſum aggreſſus.
Putoqʒ nobis ex ſententia noſtra ſucceſſurũ. Tu autẽ iſtic

cura: ut itẽ litteræ apoſtolicæ eant ad principẽ: & aliæ quo

q; a lacobo noſtro Calcaterra diſertiſſimo iuriſconſulto: &

cũ ijſce etiã tuæ ſubmiſſæ: phumanæ:ac ſuplices. Quas oĩis

mibi primo reddi uolo: ne ſi forte alij fuerint redditæ aut

nihil referat᷑ ad principẽ: aut ſeco ꝗᷓ opus ſit. Dabiſq; operã

ne collati beneficij litteræ emanẽt in cõpetitorẽ tuũ. NHæc

ſi feceris:te oĩ ſollicitudine moleſtiaq; ſoluã. Rem paucis
tenes. Vigila. Si Nicodemus Trãchedinus iſtuc aduene-

rit: eũ uelim meo noĩe horteris:ne litterarũ meaꝶ quas cu
pio a ſũmo põtiſice cõfirmari:obliuiſcat᷑. Tuqʒ ſi opus fue
rit: rẽ adiuua. Vale ex Mediolano pridie idus feb rua rias.
¶Franciſcus Philelfus Ioanni Mario filio ſal.

d te dederat. Erantq; mihbi nõ multo ante redditæ

ciæ cancellario: & duæ ab eodem Thoma. Rem om nẽ diè⸗
ligentiſſimne intellexi. Reliquũ eſt: ut audiamus: quid ad
ea ſcripturus ſit Thomas:quæ ad poſtre mũ petebamus.

Id cum primũ didicero:iter faciã. Cura igitur rem quantũ

potes. Vale ex Mediolano idibus februarijs. M. cccc. Lvi.
¶ Franciſci Philelli Epiſtolarũ Liber decimuſtertiꝰ.

Icolaus Trachaniote & Alexander cananus a uo/
bis ĩ Italiã redeũtes: cũ mediolanũ uiſendi mei gra
tia diuertiſſent: me tuo noie monuerũt dediſſe te
litteras àd me: ꝗbꝰ fierẽ omi de re certior: quã mea intereſ-

cepi litteras tuas & cũ his quas Thomas medicus

tres epiſtolæ: una a clariſſimo uiro Guilielmo luuenale Frã

*

06
aut
deĩ
dee

cs

ene/

Fe

ſue

ſas.

icus
Uite
Fri
e/
dad
us⸗
nti

.

*
. .

Franciſcus Philelfus Summo eccleſiæ Roma/
næ pontifici Calliſto tertio ſal.plu. di.
Tſinonnullos exiſtimabam fore beatiſſi/
me pater Calliſte tertie: ꝗ meã erga te ob/
ſeruãtiã audaciæ noie deprauaret: malui
tñ honeſtatis & officij mei ꝗᷓ aliorũ aduer⸗/
ſus me calũniæ habere rõnẽ. Nã ꝗ pluris
acit cõmodũ ꝗᷓ uirtutẽ: is mibi uidet᷑ totꝰ

ex fortuna pẽdere:quæ ut & inſtabil'ẽ & fallax:ita oĩ uirtu

ti maxie aduerſa atq; inimica. Quare nõ ꝗd ĩperiti ſentiãt:
ſed ꝗd ſentiendũ ſit: mihi fuit cõſiderandũ.ltaq; ijs omiſſis
oĩnoq; reiectis ita mibi agendũ eſt cum tua ſanctitate: ut in
telligant omẽs nibil mihi fuiſſe potius ꝗᷓ fauere laudi tuæ:

quã ꝗ de ſe negligit:is ut aplło Paulo repugnat:ita ſe homi

nẽ eẽ obliuiſci᷑. Quid em̃ ẽ magis hoĩs ꝗᷓ oi ſtudio atq; dili⸗/

gẽtia ſeq amplexariqʒ uirtutẽ? At laudẽ ꝗd alic eẽ dicimꝰ:

ꝗ or̃onẽ eã: qua uirtutis magnitudo amplitudoq; demon⸗/⸗
ſtrat᷑?lItaq; abſurdũ ẽ ꝗ bonis actionibꝰ delectat᷑: eas pati in

obſcuro eẽ: qſi qe; inuidoꝶ ẽ ꝓpriũ:alios nolit ſui imitato/

res. Vt igit᷑ dignitatis gradu cæteris oĩibus mortalibꝰ præ/
ſtas: ita oꝑam te dare oportet:ut amplitudine præſtãtiaq;
uirtutis: & ſapiẽtiæ cũctis hoĩbꝰ ſuꝑior iudiceris.Nã ut gra

uiter ac recte Cyrꝰ ille ſuꝑior dicere ſolitꝰ? phibe᷑: neminz

decet imperare: ꝗ ſubditis ſit deterior. Et Bias ille prienẽ⸗
ſis ꝗ unus ẽ inter ſeptẽ numeratꝰ*:pulcherrime monebat l/
periũ uirũ demõſtrare. Qck ſi morũ ſilitudine beniuolẽtia
generat᷑ natura:diſſimilitudine uero odium quis mbigat
eũdẽ eſſe & bonũ & doctũ uirũ:q bonoꝶ doctorũq; uiro/
rũ cõſuetudine utit᷑: ac familiaritate? Quatã ſibi gloriã cõo/
parauit Nicolaus ꝗqntꝰ ꝗ te modo anceſſit in põtificatu: cũ
ad cæteras uirtutes ſuas uitæq; ſanctimoniã tãta eruditõe:
tãta ſapientia:tãta eloquẽtia polluit: ut oibꝰ bnfaceret: oẽs
ad ſe accerſeret:quos ulla ułigenij:uł doctriæ præſtãtia iſi-
gnis eẽ audiret. Videmꝰ uniꝰ eiꝰ optimi ſapiẽtiſſimiq; põti/
ficis:uł diligetia: uł munificẽtia eẽ factũ:infinita pene græ⸗
ca uolumina: quæ noſtris hoĩibꝰ erãt ignota de rebꝰ maxis

atqʒ clariſſimis a græcis philoſopbis: hiſtoricis: oratoribus

eleganter ſcripta ĩ latinũ eſſe tra duẽta ſermonẽ.ldemq; fa⸗/
ctum ẽ de libris theologicis atq; mathematicis adeo ut nõ

multum iam inuidendum ſit græcis auctoribus: ita multos

apud latinos legere liceat. Quod ſi diutius aliquanto fuiſ-
ſet in uiuis: cum reliqui rerum aut optimarũ: aut admirabi-
lium ſcriptores: tum poetæ ipſi maximeq; nobiliſſima illa
duo diuini homeri carmina: quibus hominũ uita in omnẽ
partem inſtituitur atqʒ ornatur: Latinitatem induiſſent.
Quid quod poſt urbis Conſtantinopolitanæ captiuitatẽ
atq; mileram illã & infortunatã depopulationẽ nũcios ſu/
os & negociatores clam miſit per uniuerſam illam & Euro
pam & Aſiam: quæ Turcis paret: ad conquirendos emen
doſqʒ græcos codices: nulli neq; labori parcens: neq; impẽ
ſæ: Neq; id negocij fruſtra ſuſceptum eſt. Nam innume/
rabilia prope uolumina ingenti etiam precio aduecta ſunt

in Italiam. Itaq; iure optimo dici poteſt non perijſſe græci/

am:ſed in ltaliam quæ olim magna græcia dicta eſt: unius
eius Nicolai pontificis clæmentia commigraſſe. Et ne om
nino ſe græcum dici:qᷓ latinum haberi mallet: & nuncios:
& negociatores miſit plurimos per uniuerſam Europam
cum grandi pecunia: qui diligenter ubiq; odorarent᷑: ſigd
latinæ grauitatis: & elegantiæ uſꝗᷓ lateret.Idqʒ nullius pre/
cij habentes ratiouẽ omnino ad ſeſe deuebendũ curarẽt.
Scio unum ex ijs fuiſſe Enochum aſculanũ: qui quondam
fuerat florẽtiæ auditor noſter una cum Aena iſto ſiluio: ꝗ
nunc Senæ gerit epiſcopũ.Is em Enochus in daciã uſq; ꝓ/
fecte eſt: & ut referũt aliqui ĩ cãdauiã uſq;: quæ ꝗᷓlõgiſſime
ultra reliquas omis inſulas de quibus extet memoria apce
priſcos rerum ſcriptotes poſita ẽ in mari oceano eregione
germaniæ ad ſeptẽtrionẽ. Itaq; eo tibi maior cura iniecta ẽ
pater beatiſſime: quod ei in pontificatum ſucceſſiſti:cui ni
bil potius fuit: ꝗᷓ conſulere cõmuni omniũ bono: ꝗqᷓ proſpi/
cere publicæ chriſtianorum omniumſutiliiati: & gloriæ: ꝗqᷓ
ea ſequi atq; complecti:quæ romano pontificatui & orna/
mẽto: & ſplẽdori futura eſſent. Nõ ſuos ille curabat aut lo
cupletare:aut magnos reddere:qui ſciret iam ſibi nullã eẽ
ſui ptãtem. Int elligeretq; turpiſſimũ duci in uiro graui &

ngt

utno

ultos

fu
winb
mi
nne
ler.
ttri
ool
uro
men
ni
ne/
unt
Lc
wius
eom
nios
opun
ligl
Ere⸗
rit
cum
0:4
Kime
apd
gione
lae
cuini
volpi
riei
ori
th
ee
d⸗

XII

ſapienti mentẽ cũ ore non cõuenire. Nã qd abſurdius dici
quæat ꝗᷓ eũ agere quicꝗᷓ ĩperioſius: & ꝓ animi ipotẽtia: qui
ſe in oĩbus ſuis litteris ſcribat ſeruꝰ ſeruorũ dei. Recte igi᷑
Nicolaus quintꝰ in oibus ſuis actionibꝰ aſſidue deũ præ ſe
ferebat:ſuorũq; oĩm oblitꝰ cõmodorũ:referebat oĩia ad di/
gnitatẽ: & amplitudinẽ Romani põtificat. Et ne ullã ſapiẽ

tiæ partẽ neglexiſſe uideret᷑ in uita: intelligeretq; non ſolã

duo eſſe uiuendi genera:alterũ contemplatiuũ:alterũ acti

uum:ſed rurſus actionum alias eſſe bellicas: alias urbanas:

quicquid tẽporis ab intelligentia rerum admirabiliũ: atq;

diuinarũ ſuperat: id omne ita ad uirtutes bellicas tranffe/

rebat & urbanas nunꝗᷓ ad ſe reijceret: & bhæc tamen omia
ad dei & chriſtianæ religionis dignitatẽ: & gloriã. Parabat
magno conatu & uiribus bellum aduerſus Turcos: quos
aĩaduerteret quotidie magis magiſq; iualeſcere: nec aliud
animo uolutare ꝗᷓ ꝑniciem & exitium nominis chriſtiani.
Itaq; belli neruos: hoc ẽ pecunias & ab alijs comparabat:
& ſuis ipſe nõ ꝑcebat.Intelligebat em̃ oĩa oportere eſſe cõ
munia pro Chriſto leſu. Claſſem ornabat ingentẽ & uali/
dã. Copias undiq; accerſebat: nibil prætermittebat: qc

ad belligerẽdi: qc ad conſequẽdæ uictoriæ rõnẽ attineret.

Neqʒ tñ bhæc dum ageret:litterarũ & humanitatis ſtudia a

quotidiana ſua conſuetudine aliena faciebat:ſed cũ ſciret
eũ ſe uirũ: ꝗ diuinũ in terris ſoliũ regeret atq; gubernaret:
oẽm in ſeſe hoĩs excellentiã repræſentabat: ut non minus
in omni uitæ actione: ꝗᷓ in uniuerſæ intelligentiæ ſtudio re
liquis mortalibus præſtaret.Itaq; uiros doctos & eloquen/
tis aſſidue apud ſe habebat: neq; ullum oino negligebat:
in quo præclarã ingenij uim aliquã intueret᷑. Quãta uero

in oĩs bhmõi uiros munificentia uteret᷑: nemo oiĩim melłꝰno

uit:ꝗqᷓ ipſe tu pater beatiſſime. Faciebat autẽ & prudenter:
& recte: cum noſſet nihil eſſe ad excitanda ingenia alen/
daſq; diſciplinas accõmodatius honoratione ac beneficen
tia. Quo quidẽ conſilio atq; benignitate id effectũ iam ui/
debamus: ut non latini modo: ſed cæteræ etiã nationes in
omni orations:in omni doctrinæ cultu expolirent᷑. Reuo/
cauit illũ ad ſe deus oĩpotens: ꝗ agit oĩa ſemꝑ ꝓ ſumma in/

4 8 7

finitaq; ꝓuidẽtia. Et ei in pontificatum ſuccedere te unum
iccirco: ut mibi ꝑſuadeo:uoluit:qm prudẽtiſſimũ inocẽtiſ-⸗
ſimũq; cognoſceret. Quid em tibi deeſſe ad prudentiam
poſſit: qui & extremũ ſeniũ uiuis:& ĩ negocijs ſemp maxi⸗
mis: uarijs: difficillimis ſumma tua cum laude es uerſatus?
Videmus te illam actionis partem: quam ille temporũ ca/
lamitate coaètus inierat: qdiligẽtiſſime perſequi. Nam tui
quæſtores ubiq; ex populis chriſtianis pecunias exigunt
ad conflandum per continentem in turcos & exercitum.
QCaſſis quoq; exædificata eſt rebus omnibus ornatiſſima
& maxima. Virtuti bellicæ quãtum in te eſt:ꝓppulchre con
ſulit᷑. Sed reliquũ eſt: ne urbane fiat iniuria. Nam ſi uiris
eruditis: & eloquentibꝰ a nobiliſſimo illo ſanctiſſimoq;ʒ põ/
tifice Nicolao quinto prudentiſſime conſtituta præmia ſu
ſtuleris: quid de te uno relinquat᷑ deſiderandũ: non obſcu/
re ſuſpicari potes. Noli obſecro:qui ſciẽtiſſimus ſis:a quo/
ꝗinſimulari inſcitiæ. Quod eo facilius accidet: quod accu/
ſant nõnulli non tuam: qui innocentiſſimus ſis: ſed tuorum
quorũdam non tam ſubreptionẽ: ꝗᷓ incuriam iſtius biblio/
thecæ:quæ tanto nuper labore:tantaq; impẽſa ex uniuer/
ſo ꝓpe terrarũ orbe cõparata eſt. Huic igit᷑ crimini qc nul
la tua culpa cõflatũ eſt: ut & qᷓprimũ:& ꝗqaccuratiſſime oc/
curras: oportet. Nam confictis etiam rumoribus ꝓſpicien/
dum eſt: ne ꝗᷓ tibi tanta probitate pontiſici famæ notã: ubi
neglecti fuerint:poſſint inurere. Aiaduertimꝰ em fieri ma/
lo hoĩm more: ut flagitioſorum famulorũ errata in iuſtos
etiã integerrimoſqʒ ckosnon unꝗᷓ referantur. Nacq; tibi ꝓ/
uidẽdũ arbitror: dum bellũ paras in turcos: ne domipræ/
dam ipſe patiare. Fruſtra em foris iuſti exiſtimemur: ſido/
mi iuſticia non ſeruamus: in bis præſertim rebus: quæ no/
ſtræ non ſunt:ſedireip.ſed eccleſiæ romanæ: ſed Chriſti le
ſu. Quare cũ diligẽs librorũ rõ eſt habẽda: ne pereãt:tũ ꝗ
eos & exercent & norũt: honorifice ſimul & cõmode reti-
nendi.Cui em̃ uſui ſint futura tot & tam præclara in oĩ ge/
nere diſciplinæ latina græcaq; uolumina ſine his uiris: ꝗq &
græce ſũt & latine eruditiſſimi? Neq; arma bellica ſine mi/

itibus ac duce utilia ſunt: neqʒ triremus ſine remigibus: &

— ——

XIIH9

r

gubernatore. Sed hæc tu pater beatiſſime longe prudẽti/

us: & melius dignoſcis: ꝗ ipſe norim exprimere. Libuit tũ
quæ mibi ueniebant in men tẽ: pro mea erga te pietate nõ
præterire ſilentio ut intelligeres mihi ſplẽdid iſſimũ tuum
nomen: curæ eſſe nõ medtocri. Quod ſiqua fortaſſis in re
tuas auris offenderim: id imprudentiæ aſcribe: non uolun
tati. Vale pater clæmẽtiſſime: & me cõmẽdatũ habe. Ex
Medio. xi. Kal. martias ãno a Chriſto natali die. M.cccc.lvi

Franciſcus Philelfus Petro perleoniſal.
Aciã qc petis & libẽter: & eito. Neq; erũt ullæ tãtæ
–meæ occupatiões: ꝗbus ab officio impediar. Tu in/
terea tpis bono ſis animo. Et uale. Ex Mediolano.xi. Kale.
martias. M. cccc. vli. ”ͤo
—(Franciſcus Philelfus Gregorio typherino ſal.
Ommendatio tua de Laurentio ueneto erit mihi lo
(CcLo alieni cõflati aeris. Nã nõ aliter ei oibus in rebus
Naæm affuturꝰ: ac ſi eſſet filiꝰ. Qc nõ ſolũ tua cauaſa ſum fa/
Rturus: id qe maximũ babet apud me pondus :uerũetiam
mea: qui maximo ſim abs te dono affectus: cũ eũ mihi cõ/
mendaris: qui dignus eſt: ut & diligat᷑: & amer᷑ ab omnibꝰ.
Itaq; noli de me quicꝗᷓ dubitare. Nam nihiłeſt q malim: ꝗ̊
tibimorem gerere. Vale ex Mediolano.æi. Kalen. martias
Franciſcus Philelfus Aenico daualo ſal.
Euolũtate Alphonſi regis erga me: de ſtudio dili
gentiaq; tua nõ cõiecturis & argumẽtis firmiſſimis
Slũ:ſed multis etiã beneficijs iã pridem certior factꝰ ſum.
ltaq;ʒ tibi:uelim:indubitato p erſuadeas nihil eſſe apud me
antiquius gratitudine. Et ne longior ſim tecum ꝗᷓ par eſt:
propediem: ut ſpero:obſequar uoluntati conſilioq; tuo.
Vale & maieſtati regiæ me ꝗᷓ diligen tiſſime commenda.
Ex Mediolano. xi. Cal. martias. M. cccc. vi.
(raciſcus Philelfus Baptiſtæ parrbiſiano ſal.
Jantum intelligo: Nicolaus frater legem illam nõ
probat: quæ inſcribitur de herciſcũda familia: idq;
ob nullam aliam cauſam: ut exiſtimo: niſi quod me
uat uelle me: quæ mea ſunt: repetere- Mone igit᷑ uirũ:bo/

no aĩo ut ſit. Nam ipſo uiuo nihil oĩno repetiturꝰ ſum ſed

omnẽ uſufruẽtũ: ut habeat uolo. Abſurdũ uero admodũ
foret:ſi poſt eius obitũ quæ mea optimo iure ſunt: minus
mea aliquando dicerent. Diuidant᷑ igit᷑ inter nos paterna
atq; materna bona: & utrã partẽ ipſe maluerit: capiat: alte/
ram uero ita nobis aſſentiat᷑: ut ipſe quoq; dum uixerit: ea

fruatur:nullo tn alio iure q noſtro beneficio.N eq; em ſum

aĩo ita humili: ita abiecto: ut iſtinc uelim ulla uitæ alimenta
mihi afferri Mediolano. At caaiſſe oino patrimonio uide
ri nolim. Diuidat᷑ ergo uniuerſum patrimoniũ:æquis por/
tionibꝰ:ut uterq; norit & quid ſit ſuũ:& qd nõ ſuũ. Deinde
capiat frater donec uixerit redditꝰ omis æque poſthac: ut

antehac cõſueuit: ſed fraterno beneficio: ut dixi: & nõ ali/

quo aut occupationis: aut diuturnæ poſſeſſionis iure. Te-
nes paucis mẽtẽ meã. Quare poteris monere fratrẽ: ut ul/
tro faciat: quod cogi poteſt inuit. Vale ex Mediolano. xi.
Kalẽ.martias. M. cccc. Lvi. S=
Franciſcus Philel. Antonio becchariæ ſal.
m Onuite an tea lemel & iteꝶ per Iitteras: ut Plutarchi
½parallela: quæ hinc abiẽs tecũ aſportaſti me inſcio:
mihi curares reddenda deniq;. Tu uero neqʒ das codicẽ:
neq; litteras. Itaq; nõ poſſum fidẽ boni uiri nõ deſiderare
in te. Nõ em̃ facis: ut te decet. Quid em̃ aliud fuit aſporta/
re clam illiummodi meũ codicẽ me nõ modo inuito: ſed to/
tius tuæ abitionis inſcio:qᷓ uel rapere: uel furari? Quo em̃
debeo alio uerbo uti:cum nihil oino reſpõdes?ltaq;ʒ te etiã
atq; etiã hortor:ac moneo:ne mihi moueas bilẽ. Sed cura:
ut meus codex ꝗᷓprimũ ad me redeat. Vale ex Mediola,
no.xi. Cal.martias.M.cccc.Lvi.
raran Philelfus Auguſtino dato ſal.
Iror ꝗd in cauſa lſit: qc' ſæpe meis litteris prouocatus
ibil oino in hãc die reſponderis: cum nõ tacendi a
s: ſed dicẽdt arte didiceris. Nec em puto te uſq;adeo
occupationibus obrutũ: ut nihil oĩno tibi det ocij ad offici
um. Quid abs te uelim: & quid te deceat: nõ es neſciꝰ. Va/
le ex Mediolano.xi. Cal.martias. M.cccc. Lvi.

N¶Eranciſcus Philelfus Alberto gancario ſal.

— — — —

—

— — ☛ b

.
1

nſed
moi

hinae

terna
vae
kitren
filen
nen
uice

pon

e⸗
ut
l/

.

rchit
ſce:
dice
rae
te/
lwo⸗

eta
ra.
ſola

tus
di

deo

J

—

WEtrũ lIloannẽ illũ medicũ: qui quo tempore ultimũi
Bononiæ docui: docebat & ipſe Senæ: non debes
e(lleelſe oblitus. Erat em & Bononiẽſis & tibi ut uidere
uideor familiaris. Habebat ille apce ſe duos meos codices
& cõmentatorẽ Seruiũ in tria Virgilij carmina & ipſa car/

M

mina. Oderare ſiꝗd cauit teſtamẽto. Vale ex Mediolano.

xi. Cal-martias. M. cccc. Lvi.
— Frãciſcus Philelfus Lodouico caſellæ ſal.
n M ꝑſſi tua mibi beniuolẽtia iãpridẽ certiſſimis documẽ/-
Ntis ꝑſpecta eẽt: uterer fortaſſis accuratiore oratiõe.
Sed uix eſt quicꝗᷓ magis alienum ab amicitiæ diftidentia.
Quare cũ liquido intellgã te eſſe percupidũ meorũ cõmo
dorũ in re præſertim & boneſta & pia: utar & breui tecũ
& aperta dictione. Permulta mibi incõmoda ſunt:ſed unũ
ſane oĩm moleſtiſſimũ: qc grandiuſcula mibi eſt filia: & ea
quidẽ moribus modeſtiſſimis. Vnde banc tradã uiro mihi
atis non eſt. Deſunt em ad dotẽ aurei duceti. Rogo te id
meo noĩe nuncies duci Borſio: eumq; tua illa ſuauiloquen
tia qua duriſſimos etiã lapides ſoles demolire: nõ ores mo
do:ſed exores ne patiatur me diutiꝰ huiuſmodi angi incõ
mdo. Haud em dubito: qua facilitate ac munificentia eſt
nobiliſſimus iſte princeps: nõ inuitus opẽ: tẽpeſtiue feret
huic tãtæ meæ neceſſitati. Tibi uero babebo gratias imor
talts. Tecũ longior eſſe nolo. Nec em̃ oportet: cũ & natu/-
ra ſis humaniſſimus: & mei amãtiſſimus. Vale ex Medio/
lano.xi. Cal.martias. M. cccc. Lvi. L
Franciſcus Philelfus Cuilielmo iuuenali Yrſino
quiti aurato Franciæ cancellario: baroniq; tre/
melli ſalutem dicit plu.
Rauem & perdiſertã epiſtolã tuã ea uoluptate ꝑ/
legi: qua rem diu multuͤc⸗ exoptatã unꝗᷓ antea cõ/
fueuerim. Superaſti profecto expectationẽ meã.
Nam tametſi uirũ te magnũ ſapiẽtemqʒ opinabar: tamen

ut uero fatear ſentẽtiam animi mei: tantam in te eſſe inge-

nij uim: tantũ dicendi robur: tantam copiam: tantũ nitorẽ
ac decus haud arbitrabar. Itaq; mibi plurimũ gratulor: c
eum te amicum & beneficẽtiſlſimũ quidem amicum lum

adeptus:in quo ſumma oia eſſe intelligo. Nam de me tibi
S aliud quæã polliceri: qᷓ & beniuolentiã: & obſeruantiã
ſingularẽ? Quod aũt mea tumultuaria ſcripta tanti facias:
quanti ego certe non duco:id abundantia quadã fit præci
pui amoris erga me tui. At cæcũ fin xit amorẽ antiqtas ic-
circo (ut mea fert opinio) qc ubi fuerit uæhemẽtior rece
iudicare non ſinat. Verũ facile patior hac in re falli te: mo/
do a me maiora nõ exigas ꝗᷓ ipſe præſtare poſſim. Neq; id
de mutuo amoris officio intelligi abs te uolo. Nã hac una
in re:uel æquabo te: uel fortaſſis etiã ſuperabo. Cæteris. n.
in rebꝰquo uiſus fuero te ĩferior: eo magis atq; magis ope/
ram dabo:ut uelipſe tu me iudices amando ſuperiorem.
Vale ex Mediolano.x. Kal. martias. M. cccc. Lvi.
— (rãciſcus Philelfus Thomæ franco philoſopho
Nac medico ſal. 2ð
Inæ litteræ tuæ & e quidem ornatiſſime eodẽ mi⸗
bi tꝑe ſũt redditæ. Accepiqʒ nõ multo poſt tertias:
gquuas ad loãnẽ Mariũ filiũ ex oppido heduoꝶ mõte cocle
rtrio dederas. Fuerũt mihbi oẽs & gratæ & dulces. Habeoq;
tibi gratias ĩmortalis: qc; nibil omittas: qe' mibi futurũ pu-
tes honorificũ.Expecto rurſum litteras tuas quibꝰ me mo WDM
neas: qcł abs te pꝑ ꝓximas meas litteras me monẽdũ eſſe ſi
gniſicaui. Nã tadiu pẽdebo:q̃diu tua epiſtola tardarit. Va/
le ex Mediolano.x. Kal. martias. M. cccc. Lvi.
¶ Franciſcus Philelfus Nicodemo trãchedino ſal. H

Vas de multo fugitiuo pecunias extorſiſti:nõ poſſũ
nõ ꝓbare. Nam quis cõducibiliꝰ fuerat accepiſſe au
reos uiginti a loanne anguſciola: ꝗᷓ ab Alexandro ſeptẽ ac
decem:tñ amiſſum mulũ opera & diligẽtia tua recuperaſ/
ſe opus eſt & amici:& Nicodemi. At uerſuram quam mi/
bi proponis nequaꝗᷓ admitto. Malo em̃ non modo a te m
hi: ſed ab ipſo etiam Alexãdro pecuniolã iſtã deberi q ab
5

eo q oino nõ eſt ſoluẽdo. Quod ut apertius intelligas: Pe-
tri pauli tui illiꝰ litteras hiſce meis incluſas dedi ad te. Itaq; .
te rogo: ut per litteras cõmutationis quas mercatores uo/
cant:qᷓprimum mihi: uel cum aliquo meo detrimento ſatis
faciendum cures. Celeritate mihi opus eſt. Per Coſmia-

etibi
tanti
cne:
pregr

F*

fecke

mnam menſam rem facile trãſiges cum Pigello. Qiæa me
faramittam ad te. Vale ex Mediolano.ix. Kalen. martias

¶Franciſcus Philelfus Nicodemo trãchedino ſal.
Edi litteras heri ad te Pigello negociatori Coſmia/
no:quibus fiebas certior nihil eẽ ſperãdũ de exigẽ/
a pecunia: quam Petro paulo illi tuo credidiſſes. Pugnat
em̃ cũ inopia.ltaq; quo magis eget nũmis: eo uerboꝶ plus

habet. At uerba emere uendenti uerba non expedit. Pro-
inde ſi me amas: quod certe facis: cura: ut ea m ibi pecu/
nia ſoluat᷑ bic a Pigello uel cum meo aliquo detrimẽto: ut

menſariorũ mos eſt: boc eſt ut iſtic nomine meo plus des:
& bic mibi reddat᷑ minꝰ. Nam malo buiuſmodi ſubire de/

trimenti genus: ꝗᷓ incõmodari diutius. Rem matura: & ua/

le. Illuſtrem meũ Mœcenatẽ Karolũ gongagam magno &

hinc uelis: tuum eſt iubere. Ego enim quod iuſ
mice effeſtum dabo. Vale ex Mediolano Idibus martijs.

excelſo animo uirum ſaluere Tiurimmi opto. Ex Mediola/
no. viij. Cal. martias. M. cccc. Lvi.

ranciſcus Philelfus Guilielmo iuuenali Vrſino
equiti aurato Franciæ cancellario: baroniq; tre/
melli ſalutem.
Iſi liquido intelligerem quibus es occupationibus
ſeptus: ſubaccuſarem te:quod nullas ueſtris regijs
oratoribus litteras ad me dederis. Non enim te la/
tet:quanta me uoluptate afficiunt ſcripta tua: quæ & gra/
uiſſima ornatiſſimaq; ſunt: & ſane talia: quibus tuam erga
me charitatem non ſecus perſpiciam:ꝗqᷓ ea quæ cernuntur
oculis. Diſcere præterea cupiebam: quid ſentires de ad/
uentu meo ad regem in offerendo opere lyrico: qc eius
ſplẽdidiſſimo nomini dicaui.At ueniam profecto ad apri-
lem:quo diligentius præſens agam: quod abſens min cõ-
mode poſſum. Interea uero temporis ſaui eſt: quod
iuſſeris: pera/

Franciſcus Philellus Thomæ franco philo o⸗

— D ij

pboac medico ſalutem.

5
WW

TI

lbi ꝓximis diebus reſpondi ad binas litteras: quas
huius principis oratori ad me dederas. Expectabã
ũt abs te intelligere: ꝓbareſne aduetũ præſentiã

q; meã! tr.
& ter: & ite ꝶ antea ad te ſcripſi.Itaq; ſum miratꝰ:ꝗd in cau/

ſa fuerit: quo minus quicꝗᷓ hac de re mihi ſignificaris: præ⸗

ſertim cũ ea tibi oblata eẽt opportunitas ad aduẽtũ regiæ
iſtius legationis: qua nihil poterat cõtingere opportuniꝰ.

Num fortaſſis ułtacendo mones:ut ueniã? Ita em̃ interp/⸗

tor: obtẽperabo ſane conſilijs tuis.Meq; ꝓ diuina benigni
tate ad mẽſem uſqʒ; accingam itineri. Vale Ex Mediolano
Idibus ma

tijs. M. cccc. Lvi. SJèòM
ffjFranciſcus Philelfus Lodouico caſellæ ſal.
L telligo indies magis id quod certe dubitaui nũꝗᷓ:
me tibi eẽ cariſſimũ. Itaq; tibi uelim oĩno ꝑſuadeas
um eſſe Philelfum tuũ:quo de tibi poſſis oĩa polli

ceri:quæ uel grati animi ſunt: uel ingenui. Vale ex Medio

lano.v.idus martias. M. cccc.lvi.
Franciſcus Philelfus Petro Thomaſio philoſo⸗

pho medicoq; ſal.
Em mihi facturꝰ es admodũ gratã: imprimiſqʒ piu/
cũdã:ſi litteras hiſce tuis adnexas reddi curaueris
KkKa3¶aarolo gongagæ & ꝗᷓcelerrime: & q́ᷓdiligentiſſime.

Mediolano pridie Idus martias. M.cccc. Lvi.

dire: neq; pecunia ire ullo pacto poſſit. Pigellꝰ a ſuo

idſius noie nõ recedit: ꝗ nec litteris tuis: nec ulla mea ora/
tione ad cõficiundæ rei celeritatẽ potuerit excitari. Quin

ait tandem ſe tunc daturũ operã: ut tibi mibhiq; morem ge/
rat: cũ ſibi loãnes clappanꝰ tuas pecunias numerarit. Ioan-
nes autẽ ipſe dicit id ſe facturũ cũ poterit. Nam ſibi pecu/
nias nullas eſſe. At Petrus Paulus tuus eadẽe oratione uti-

tur: qua antea conſueuit.Itaq; hinc uerborũ multum. lllinc

uero ne uerba quidẽ ſumus cõſecuti:adeo pigra oĩa: & lã/-

offerẽdo lyrico noſtro opere regi Carolo: id qd

Qæ᷑ ut facias te maiore in modũ rogo. Præterea ſiqd noui
habes de turcis: rebuſqʒ; oriẽtalibus: fac ut ſciam. Vale ex

rãciſcus Philelfus Nicodemo tranchedino ſal.

Vto fieri fato neſcio quo: ut neq; mulus ad me re/

ui
Gam

Med

ten⸗
tus

lta
ti
tec
ſs⸗
ltak
ac
ſan
1

gra
dabi
tiä

at⸗

lco,
re/
e
nb.
eĩ
ig

= = —– —2

ſo⸗,

ſin/
lens
we,
oui

e/
ſvo
N/
uin
⸗
at⸗
C/
uti⸗
ine
,

Mediolano nonis aprilibus. M. cccc. Lvi.

guida extiterunt. Ego ante Calen. maias omnino tranſcẽ/

am alpes ad regem francorum. Tu uale. Et me ama. Ex

¶ Franciſcus Philelfus Franciſco aleardo ſal.
Albæ Othoniſq; Cæſarum uitas: quas e græcis lati⸗-
nas reddideram promiſiſti hinc abiens fore: ut an/

te menſem reddendas mihi curares. At iam præterijt to/
tus annus: cum neq; illæ nec litteræ tuæ ullæ uſꝗᷓ apparẽt.

Bonum autẽ uirũ te eundemqʒ; nobis amicũ eſſe arbitror.

lItaq; non poſſum equidẽ nõ mirari: quid in cauſa fuerit: ut
tãdiu & mihi: & amicis pluribus: qui iſtiuſmodi uitas uide/

re deſiderant: & incõmodaris: & incõmodes. Niſi fortaſ-
ſis alij quidam ſint apud uos ueronenſis: ꝗᷓ apud reliquam
Italiam menſes. Nam ſicut menſis apud ægytios anni loco
ducebat᷑:ita apud uos annus pro mẽſe babeatur: redijſſe
iam tandem ad me debuerant libelli mei. Vale ex Medio-
lano nonis aprilius.M.cccc.LDvi. HM

Ccepi a noſtro Bonoaccurſio piſano ꝗᷓ apte & ele/-
ganter ea abs te omnia geſta ſunt: quæ ad ducalem

W Franciſeus Philelfus Fagino forobronunciano ſal.

NTicini bibliothecam attinebant. Feciſti ſane ut ſoles omia:
prudenter. Itaq; non mediocrẽ tibi laudem cõparaſti cum

apud doctos omnis: tum apud principẽ noſtrũ. Reliquũ
eſt:id efficias:ut exitus principio reſpondeat:ad quem ip/
ſum oportet ſemper bhumanis in actionibus principiũ intẽ/
dere. Id uero interea tẽporis dum curas: nolim obliuilſca/
ris: ꝗᷓ mibi rem gratã facturur ſis:li huic iſti familiari noſtro
Bonoaccurſio cunctis in rebus ut cœpiſti gratificabere.
Vale ex Mediolano.vij. Idus apriles. M. cccc.Lvi.
PFranciſcus Philelfus Petro Thomaſio philoſo⸗
pho ac medico ſalutem. ðð
n prius mihi quicꝗᷓ de tua amiſſa ualitudine eſtre/
Auũciatũ:qᷓ de recuperata ex tuis litteris intellexi. Nul
lis certe occupatiõibꝰ meis eſſet intermiſſa dulciſſima no/
ſtra cõſuetudo ſcribẽdi:ſiqd mibi ãtea fuiſſet de tua ægro/
tatione auditũ. Qua eẽ te liberatũ ta lætor:ita gaudeo: ut
alia de re nulla magis poſſim. Reliquũ ẽ: ut oẽm ur⸗ dili/

II.
gẽtiãq; adhibeas quo te poſſimus ꝗdiutiſſime frui. Qc ut dre
Frziasite ꝑ amicitiã noſtrã rogo etiã at etiã.Ego carminũ ſob
opus hoc tꝑe ſum æditurꝰ:id qd regis frãco ꝶ Karoli dica- heti
ui nomini. Tu uelim litteras meas tuis hiſce incluſas qᷓ ce/ nd
lerrime:& ꝗᷓaccuratiſſime reddi cures mœcenati meo ka⸗ ig⸗
rolo Gongagæ. Vale Ex Mediolano idibus aprilibus. M. zpue
NErãci. Phi. Sigilmũdo pandulpho malateſtæ ſal. iit
Vanꝗq ex ijs litteris quas nudiuſquintus Berthollæz au
lũcio ad te dedi: ſatis liqdo potuiſti ĩtelligere: quæ mi
t mea de te opinio. Hãc tñ hoc tꝑe mirifice cõfirmauit ſu uir
auis diſert uſq; poeta Porcellïromanꝰ. Quiut primũ Me- tie
diolanũ ſe recepit:cũ apd florẽtiſſimũ prici pẽ hũc noſtrũ: gi⸗
tũ apud aulicos purpuratoſq; uniuerſos eã de tuis diuimis m
uirtutibꝰ orationẽ habuit:qua in te audientes oĩs ineredi⸗ be
pili beniuolẽtia cõcitauit. Oſtendit præterea pulcherrima ne
quædã poemata: quæ uerſu in duodecia ſe lucubrata epi⸗
ſtolas tantã præ ſe laudẽ atq; gloriã de te ferũt: ut unicꝰno
ſtræ tẽpeſtatis ſis princeps iudicãdus:quem oẽs docti uiri .
atq; eloquẽtes omi obſeruãtia uenerationeq; ꝓſequãtur.
ltaq; tũ uiuæ unius bhuiꝰ hois uocis locupletiſſimo teſtimo/
nio: tũ duodecim ijs ſuauiſſimis luculentiſſimiſq; epiſtolis .
tãtꝰ cumulus ad priſtinũ meũ erga te amorẽ acceſſit: ut te DHZ
uno cogitanti mihi aliud hoc tẽpore nihil ſit neq; optatiꝰ: p
nec dulcius. Perge igit᷑ ut facis princeps præſtantiſſime: ſ
& inclytũ nomen tuumĩmortalitati cõmẽda. Id qcł alia re
èð nulla facili aſſequeris:ꝗᷓ ſi te indies magis atq; magis ꝓba/
tiſſimis oratoribus & poetis amandũ celebrandũq; præſti
teris: Vale ex Mediolano. vij. Ildus maias. M. cccc. lvi. .
JWTFranciſcus Philelfus Thomæ franco philoſo .
pho medicoq; ſal. 1
Acerem non tibi modo:ut mea fert opinio: ſed etiã .
chriſtianiſſimo regi Carolo iniuriã: niſi tibreos quo-
tidie comendarẽe: quos dignos cenſeam ſtudio beniuolen
tiaq; tua. Qu id em eſt:quo quiſꝗ magis ꝓxime accedat ad
deũ:ꝗqᷓ cõmiſeratione ac beneficetia? Alienæ certe calami⸗
tates & erũnæ ſatis debẽt nos admonere ꝗᷓ ſint res huma/-

næ fragiles & caducæ: & nõ minus metuẽdæ:qᷓ expendẽ⸗/

Eu
mini
liez,
Kie⸗
coky⸗
keld
e
r
itio
e⸗
rii
/
wa
Ono
iutti
itar.
ro⸗
ols
trvtte
Dtte.
le:
lare
Pde
preft
4

loſ⸗

detii
goo
nolen
Cetel
n⸗
unn/

Me/

AnI

dæ oibus. Qu are qc nobis quæat aliquãdo accidere: ni-
ſi in his cõmiſereſcamus: quibus in digne acciderit: in noſ-
metipſos ſimus iniurij. Itaq; nolim mir eris: ſi tibi quotidie

cõmedo cõſtantinop olitanos ciues: qui nob iliſſima patria
atq; fortunis & bonis omnibꝰ orbati miſerabiliter ſeruiũt

apud impios turcos. Tuũ aũt ẽ his quãtũ facultas tua dig-

nitaſq; patitur: bñfacere. Nibil em te cogo: ſed aut hortor:
aut moneo.Nũc aũt maxime oum ſim accuſandus: ubi tibi
minꝰ cõmẽdaro diligẽter clariſſimũ philoſoph ũ: & eundẽé

uirũ eloquẽtiſſimũ: atq; omi diſciplinarũ genere præſtan/

tiæq; pollentẽ Ioannẽ argyro pulũ: qui tibi meas haſcered
didit litteras. Eſt em etia ipſfe nõ mediocris pars luctuoſiſſi

miiilliꝰ naufragij. quomodo imperiũ illud oriẽtale obrutũ

lr Sarth.

penitꝰ abſũptũq; eſt. Quare adbuc in plæriſq; ſuis lachry⸗/

mabilẽ ſeruitutẽ agat apud barbarã illã imanẽq; nationẽ:

tuæ uel bumanitatis: uel officij eſſe arbitror: ut quibuſcũq;

in rebus poteris te in hunc talem ac tantũ uirũ & piũ præ/

ſtes & ꝑbenignũ. Nam boc uno nemo eſt in uniuerſo græ

corũ genere neqʒ doctior: nec ſapiẽtior. Quãobrẽ ꝗeqd in

bhunc officij beneſicijq; contuleris: in meipſum collatũ ex⸗-

iſtimabo. Et bhac de re ſatis. Proximis diebus loannes ma⸗
rius filus dedit ex Taurino ad me litteras perbumanas a
præſtantiſſimo Franciæ cãcellario Guilielmo iuuenale ur-

—

ſino: abs te autẽ nullas. Quo factũ eſt:utnon me cœperit

mediocris admiratio: qe nihil ad ea reſponderis: quæ an⸗

tea litteris pluribus ad te ſcripſerã de aduen tu meo. At ne

cãm ꝗqdẽ intelligo: qd ad uos ĩerit filiꝰ Ioãnes ma rius. Nam

xyv. Cal.lunias. M.cccc. Lvi.
Prãciſcus Philelfus Fagino forobronunciano ſa.

ne aiaduerto nequaꝗᷓ abs te factũ iri: cogitaui excitandum

te eſſe: ut ſi uł hac uia munificẽtior rcddi poſics: Sed inte/

neq; eſt a me miſſus: neq; is cãm ullam hac de re ad me ſcri
pſit. ITñ utrũq; res habet: breui te uiſam.Id qc factũ iã eẽt:
ſi mibi pꝑ meũ hũc principẽ licuiſſet. Vale Ex Mediolano.

Wad pollen⸗ aſparagos ad me dederas: nibil ad te
Rfcripſerim aliud quid putes fuiſſe ĩ cauſa ꝗᷣ expectaſ-
ſeme: ut quodlautiſſime cœperas: ſecũdares? Id qm̃ iã pla

rea loci maiorem in modũ a te peto:ut ſpartiani ac reliquò
rũ ſcriptoꝶ: quos iſtic eẽ audio: uitas iperatorias mihi oĩo
excribi cures. Vale ex Mediola. x. Kal-Iunias. M. cccc. Lvi
(Pranciſcus Philelfus Donato actiolo ſal.
DOannem argyropolũ quem mihi diligẽtiſſime con-
mendaras: & uidi libetiſſime & uirũ doctrina: & elo/
quentia ſingulari: & rebus oĩbus ꝗbus potui: tũ publice:tũ
priuatim ꝓ dignitate ſum qᷓaccuratiſſime ꝓſecutꝰ. Is a prin
cipe noſtro ꝑbumaniter perbenigneq; tractatus: tranſiuit
ad tranſalpinos: rediturus ad uos ad conſtitutũ tempus.
Te uero & reliquã florentinã iuuentutẽ non poſſum non
laudare quod talem tantũq; & oratorem & philoſophum
græca uobis inſtituendis diſciplina præfeceritis. Nam ſen-
tio neminẽ inter græcos hoc uno uiro omi diſciplina præ/
ſtantiorem. Quod eo pluris faciendũ exiſtimo: quod lati-
nam etiã eloquẽtiã perpulchre callet. Incũbite igit᷑: ut coœ-
piſtis: ut quandoquidẽ huiuſmodi doctorem adepti eſtis:
quod ingeniũ natura habetis acerrimũ: id ſtudio quoq; di
ligentiaq; ueſtra indies magis magiſqʒ augeſcat: atq; exor/
netur. Vale Et Bartholomæũ ſcalã uelim moneas uerbis

meis: mihi iam opus eſſe uitreis oculis: quare ſi neq; parti-

or ac ditior factus eſt: curet hos me dare. Ex Mediolano.
pridie Kał.Iunias. M. cccc. Lvi.
Pranciſcus Philelfus Petro Thomaſio philoſo/
pbo ac medico ſal.
Micus ille tuꝰ nec orationẽ mihi tuã oſtẽdit:nec epi
ſtolã:iccirco ut arbitror:qcoĩa uerterit in ſuũ uſum.
Ita ẽ em̃ mos hoĩs: quippe qui diſertꝰ haberi cupiẽs alienis
ſe ueſtibus nõ inuitus ornat:graculũ ſcilicet imitatus: quẽ
aauilæ pennis quadoq; indutũ fabulant᷑. Quare dum tua
i legi:uis:tibi poſthac prudentius conſule. Non enim recte
D cibus eſurienti cõmittit᷑. Quid apud uos noui feratur de
4 turco mahometo: deſidero audire ociaturne an negocia-
tur: & ubi ſit gentiũ. Nam certi nihil ad nos affert᷑: qꝗᷓ funt
qui eũ in triballos cũ maximo robuſtiſſimoq; exercitu ad
quingenta hoim milia ꝓceſſiſſe affirment aduerſus ſpẽdo/
— robum:quod eſt munitiſſimũ oppidũ ad danubiũ poſitũ e

egi
exN

—
regione bhungarie. Nos dorminus. At turci uigilant. Vale
ex Mediolano nonis Iunijs. M. cccc. Lvi.
¶Frãciſcus Philelfus Guilielmo iuuenali VYrſino
Franciæ cancellario ſal 55
Vm Thomas Thebaldus ſplendidiſſimꝰ eques au/
Afratus iret ad chriſtianiſſimũ regẽ Rarolũ: nõ potui
nihil litterarũ ei ad te dare: quibꝰ certior fieres nihil te gra
tius hoc tẽpore facere mihi poſſe:qꝗᷓ ſi dares operã: ut huic
iſti uiro oĩbus in rebus quibus poteris: qmaxime gratifice/

ris. Nam hoc uno mihi nemo familiarior: nec alius quiſqᷓ ẽ:

cui magis omnia ex ſententia ſua euentura optem. Amat
enim me unice: & ita a me amat᷑: ut noſtra amicitia in eorũ
num ero locãda iure uideat᷑:quos antiquitas oĩs ob rarita/
tem admirata eſt. Accedit ad rem: quod ad eiꝰ cauſa: tum
admodũ eſt honeſta:tum regi Karolo: cuius gloriæ maxi⸗/
me ſtudeo:ita honorifica: ut uix honorificẽtius quiſꝗᷓ eſſe
poſſit. Quid em̃ eſt per ĩmortalẽ deum:quod magis dece/
at reges: qui perinde habent in terris: ac deus (ut ita dicã)
in cælis:qᷓ beneficentia & iuſticia? At pro iuſticia quod ſit
Karoli regis munus in hac cauſa: eius litteræ ꝓmiſſaq; de/
tiarant. Jatn beneficẽtia qui rex uacat:is certe rex appel/
landus non eſt. Haud enim dixerim nos fieri ingratitudi/
nis reos: ubi ijs minus benefacimus: qui nobis benefece/

rint. Atqui oĩs prope Italia teſtis eſt: qualem ſe præſtiterit
Tbhomas in pientiſſimũ regem Rarolũ: & quæ inde incõ/

moda quantaq; ſubierit. Recẽſerem hæc ego fuſius ac ꝓ/
lyxius:niſi ad te ſcriberẽ:ꝗ harũ rerũ oĩm locupletiſſimꝰ te
ſtis es. Itaq; ſi officio uti uis: ſicuti certe uis: ſi faues gloriæ
chriſtianiſſimi regis tui: id qc ẽ mihi oĩ certitudine certiꝰ:
amplectere obſecro honeſtiſſimã Thomæ thebaldi cãm:
ut quæ ẽ apud oẽs de ſummis Karoli regis diuiniſq; uirtuti
bus expectatio cõcitata: hæc in præſentia nixius cõfirme⸗/
tur: atq; augeſcat. De aduentu aũt meo nibil adbuc habeo
certi. Is em̃ mihi in hãc diẽ negatꝰ ẽ.Nã ne pedẽ quidẽ mo
uere mei huius in iuſſu principis mihi licet. Spero tñ ꝓppe/
diẽ fore: ut exorari ſe patiat᷑.lnterea uero temporis tu me

ſublimitati regiæ qᷓdiligẽtiſſime cõmẽdato. Vale ex Medi

LI

olano.vi. Idus iunias. M. cccc. Lvi. S lini
J¶JFranciſcus Philelfus Lhomæ franco philoſo. mnd
bo medicoq; regio ſjal. — Euo
lraris tu fortaſſe:quid in caulſa ſit:ut tãdiu differã ad am⸗
uentũ meũ quẽ tã ſæpe ꝓpediẽ futuꝶ pollicitꝰ ſum. nl⸗
Quod ſi cõſideraris me eſſe ſub principe conſtitutũ in iuſ-⸗ gen
ſu cuiꝰ ꝓficiſci non liceat:nõ modo nõ mireris: ſed laudes ii
potius meã fide:qcł nullis meis uel maximis emolumentis
uelim ab eo inuito decedere:ne ad minimũ quidẽ tẽ poris B
punctũ:cui pluribus meritis ſim obſtrictus.Spero tñũm hun-·
mihi breui exorandũ:ac te continuo uiſendũ. Interim ue/
ro rem mihi facies ꝑgratã: ſi cauſam Thomæ thebaldi or/
natiſſimi equitis aurati: uiriq; humaniſſimi: & optimi ewa be e
niuolentia apud chriſtianiſſimũ regem Karolum diligen- bu
tiaq; ſuſcipies:ac ſi eſſet mea.Quod eo ſtudioſius es factu- l
rus: quod uniuerſa fere nouit Italia: qualẽ ſe Thomas in re e
gia cauſa præſtiterit: quãtũq; ei debeat. Accedit ad rẽ: q&
tãtæ ſunt uniꝰ Thomæ thebaldi atq; tã multæ præclaræqqg
uirtutes:ut ſi nullũ etiã aliud huiꝰ eſſet meritũ in regẽ: hæ
ſaltẽ faciãt meruiſſe:quo animũ ĩ ſe regiũ ꝑbenignũ expe/
riat᷑. Quare ſi tibi regis gloria cara eſt ſicuti certe eſſe dee
bet:adhibe oẽm operã atq; induſtriã:ne iſtuc fruſtra Tho
mas ꝓfectꝰ uideat᷑.Hac una re mihi præterea optatiꝰ face
re nibil potes. De meis aũt rebꝰ ex eodẽ Thoma cognoeo,
ſſces. Vale Ex Mediolano. vi. idus Iuntas. M. cccc. Lvi. ðUÿUMMM
Franciſcus Phil. Antonio bononio pãbormitæ ſal.
„ itibi reddidit meas litteras: frater herneric“ pan/
hormitanus idemq; theologꝰ: petijt a me neapolin
petituryut i noſtra amicitia aliquid ad te ſcriberẽ. Quod Kr
ego feci eo libent: quo nõ tibi modo homini amiciſſimo:
ſed ei quoq;ʒ rẽ me factuꝶ itelligebã admodũ gratã. Quid
6 aũt aliud ſcriberẽ: non habebã præter id unũ: meã erga te S
beniuolentiã indies magis magiſq; augeſcere. De rebꝰ aũt
meis ſiqd uis audire: ego totꝰ fr cum muſis æditis quat,

— tuor Sphortiados libris: q̈ reliquũ ẽ eiꝰ operis: ꝓſequor.

Libri futuri ſũt ſedecim. Verſibꝰ ad duodecim milia octin/
gentos.Scribi etiam odas: quæ noſtri nominant carmina.

5

Eruntq; decẽ milia uerſuũ in omnimetrorũ genere: æduni

bb⸗ tur ab me in præſentia libri quinq; e operis: quos ipſe ad
Karolũ regẽ francorũ mecũ ſum aduecturus intra quinde-
in cim dies. Ni cõplectunt᷑ decẽmilia uerſuũ. Tu quid agas:
im noſſe percupio. Noli obſecro pati: ut nobiliſſimũ tuum in-
i genium præſtanſq; doctrina uoluptate diffluit. Ineolis em
des ſirenũ hoſpitiũ & amœnũ:& delicatũ. Quare tibi ulyſſea
ent calliditate opus eſt. Vale: & me regi Alphonſo cõmenda.
vor Ex Mediolano.xvi. KałIulias. M. cccc. Lyvi. menc-
une Fran. Phi. Sigiſmũdo pandulpho malateſtæ ſal.
le⸗ Agnidecentiã erga me tuã (ſic em malo nouo nomi⸗-
ot,/ ne philoſophos imitatꝰ: ꝗᷓ liberalitatẽ appellare) cũ

be re ipſa magnifacio: tũ gaudeo plurimũ tua cauſa: qui omi⸗
7 bus in rebus te magnũ ita præſtes: ut ad tuũ decu s uidea
nihil poſſe accedere-Nam quãtũ mea intereſt: magna mu

e nera non plus monenti apud me habent: ꝗᷓ parua: nõ ſolũ
qæ ipſe paucis ſim contẽtus:ſed etiam quia nihilin fortuna
eg magnũ eſſe putẽ:niſi quaten⸗ ſit cũ uirtute cõiunctũ. Quo
be fit: ut eo te admirabiliorẽ ducã: quo ſecundiſſima ſemper
fortuna uſus nuſꝗᷓ ſine pulcherrimo eodẽq; munitiſſimmo
ec uirtutis comitatu eſſe uolueris. Cuſus ope atq; auxilio nõ
Tto modo obſequẽtẽ fortunã tibi reddidiſti: uerũetiam mini-
ſee ſtram ac plane feruã. Gratulor igit᷑ tuæ tantæ iſti tanq; cõ⸗
* ſpicuæ altitadini magnitudiniq; animi. Mihi uero plurimũ
lætor: cui uideo contigiſſe:ut præſidio tuo beniuolentiacq;
. adiutus eam ſim ſemper in oem caſum babiturus ſpem &
n emolimenti & dignitatis: quæ certa ſit p rorſuſq; ſecura.
i Gratiã uero ſiquã tuæ parem munificentiæ referre minus
aä potero:habebo eam profecto & cumulatam ò alacrem.
o: Itaqʒ uel animi gratitudine tuæ tam præclaræ benignitati
i nunꝗᷓ ipſe concedã. Sed hæc melius fieri ꝗᷓ dici uolo. Qua/
ie re de his ſatis. Ego intra pauciſſimos dięs al Eeranlcend
uiſurus Karolũ regem francorũ: apud quẽ faciã de te uer/
. ba honorificẽtiſſime. Vale: I ibiq; Petrũ perleonẽ non mi
nus prudentẽuirũ ꝗᷓ doctũ ac diſertũ cõmendo etiam atq;

g. etiã.Ex Mediolano.xvi.Kał.Iulias. M.ccc c. Lyvi.

1 N¶ EFranciſcus Philelf tro perleoni ſal.

. — — - . „*½ .];——— —
Bñnunciauit mihi nuncius quẽ ad te miſerã:te iccirco
ad me Arrhianũ nõ dediſſe:quod eũ curares excri⸗-

Reliquũ eſt:ne res trabat᷑ in annũ. Maturato eſtopus.De
carmine quod ſcripſiſti: curabitur a me diligenter & pro
amicitia noſtra: idq;ʒ in proximis quinq; carminum libris
epiAS&αqα 100 c e gallia trãſalpina reuertero: quo ꝓ
ximis hiſce diebus ſum ꝓfecturus:ſatiſfaciã uolũtati tuæ.
Cum librario tibi opus non erit:eum hortator: eat ad me.
Cui quod noiĩe meo receperis:præſtabo.Eſt em̃ hbic deme/
trius quidã Xanthopolus rufus homo leuis:& mẽdax: ac
piane Hapgitioftrs. Cuius ego opera ideo uti uolo:ne ope/
ram omnẽ cum opere amittam. Si talis iſte non eſt: mitte
ad me. Nam improbũ improbo cõmutare non libet. Vale
ex Mediolano.xvi. Calen. lulias. M. cccc. Lvi.
Eranciſcus Philelfus Alphõſo regi ſa.plu. dicit.
m Matthæus malferitꝰ tuꝰ ad hũc principẽ legatꝰ
N d te rediret: officij mei eſſe exiſtimaui: ut lrarum ei
aliqd àd te darẽ. Et qᷓuis pmulta eẽnt: quæ ſcribẽda occur/
rebãt: nullũ tñ uiſum eſt cõmodius argumẽtũ:ꝗqᷓ ut per me
fieres certior inter cæteras tuas la udes: quæ omẽs ſane &
admirabiles ſunt: & maxime nullã mihi neq; maiorem ui-
deri: neq; certe quã magis uiri oẽs boni ſapiẽteſqʒ admirẽ⸗

tur:ꝗqᷓ qe;' & doctrinæ ſemꝑ ſtudeas: & uiris doctiſſime eru⸗

ditis te magis quotidie atq; magis munias: & celebrari cu/
pias. Nã ſi ſapiẽtiã rerũ diuinarũ atq; humanaꝶ ſciẽtiã:&
earũ diligẽtẽ inqſitionẽ eſſe definiũt: ꝗd ẽ ꝑ imortalẽ deũ:
c̈ ad ſapiẽtiam ꝓpius accedat:ꝗᷓ inquiſitio diligẽs: & aſſi⸗
duaeN ſcire quidẽ ſi malimꝰ rem ipſam recte interpreta/

ri: ꝗqᷓ nos ipſos blãdiẽdo decipe:ſoliꝰ dei ẽ:nõ hoĩs. Itaq; nõ

iprudẽt᷑ dicere ſolitũ tradũt ſocratẽ ſe id unũ ſcire qq nihil
ſciret.Sola igit᷑ ueritatis inqſitio dicẽda ẽ hũani igenij. Inꝗ/
rimꝰ ſane dũ uiuimꝰꝗd in quaq; re ueꝶ: ſimplex:pſpicuũqʒ
ſit: qe certe tũ demũ indubitato intelligemus:cũ hac nube
corporali ac tenebris ſoluti in cæleſtẽ patriam cõmigrabi⸗-
mus. At hanc uero ingſitionẽ cum libri permulti docte: &

i: o ubi primũ eſſet abſolutus: iret Mediolanũ. Non di
ſplicuit conſiliũ tuũ.Sic em̃ & mihi ſimul & tibi cõſuluiſti.

wire

ſe

ſtdi
loter
ſeco

der
uir
goe
ut.
nipe
nero
tulti
gat⸗
Gd
i

(am
moch
ſtris

codt
laco
be
Lerte
eti⸗
nn⸗
ece

rco
xcri⸗
ndi
ſti
De
pro
lbrs
op
ur,
ne,

eleganter ſcripti ualere plurimum ſolent: tum uiri ipſi do/

ttiſſimt ingenio eloquentiaq; præſtantes. Nam incultus &

ineptus homo: quid uſꝗᷓ afferre quæat: quod iuuet. Vt em̃
optimi etiam cybi reijci conſuerunt: qui ſordidius parati
ſint:ſic item de rebus doctis orationẽ: quæ cultu ſuo ac ni/
tore uacat: reijciendam contemnẽdamq; exiſtimo. Qua/
re cum ad cæteros quos habes: doctiſſimos diſertiſſimoſq;
uiros: acceſſiſſe audio Theodorum gagen: nõ poſſum eꝗ/

dem non lætari: tibiq; plurimum gratulari. Habes enim

uirum: quo nemo eſtin uniuerſo græcorum genere neq;

doctior: nec eloquẽtior: nec modeſtior. Et eſtis profecto:
ut mea fert opinio talis tantuſqʒ uir: ut nibil ex eo ſis in om/

ni politiore diſciplina fruſtra deſideraturus. Humanitate
uero cæteriſqʒ uirtutibus qui tum ualeat: iam liquido po/
tuiſti ex eius conſuetudine cognoſcere. Tuæ autem beni
gnitatis fuerit ita iſtum tractare atqʒ diligere: ut eos ſoles:
quos maximi ducis. Nam quicquid in eum beneficij con/
tuleris: & bene:& honorifice abs te locatum breui intelli/

Ee⸗. Vale Rex optime. Ex Mediolano. viij. Kal. Octobres.

cccCc.Lvi.
NNFranciſcus Philelfus Procellio ſal.
Erboꝶ exercitato peritiſſimoqʒ artifici uerbis opus
nõ eſt:præſertim ei:qui non latinã ſolũ:ſed etiã græ

cam ſapit calliditatem. Itaq; rogo te: ut libẽtiſſime tibi com
modata fide bona reſtituas. Vale Mediolani ex ædibꝰno/-
ſtris. iij. Kal. decẽbres. M. cccc. lvi.

ranciſc ilelfe enophonti filio ſal.

doctũ eſſe:& bonũ uirũ.Equidẽ neqʒ bonitatem cuiuſquã
facio multi:ubiis careat doctrina:neq; doctrinã ĩ precio eẽ

habendã reor: quæ bonitate ſit nuda. Tu ſatis potes aiad/
uertere quæ meaſſt mens: quæ uoluntas. Itaq; etiam atq;

etiã caue:ne quid agas temere. Odorare oĩa diligẽter: nec
ſinas te falli. Satis es admonitꝰ. Vale ex Mediolano Cal.
decembribus. M. cccc. lvi.
¶Franciſcus Philelfus Lodouico cunij comiti ſal.

E Mãtuano epiſcopo quæ ſcripſiſti: legi perlibẽter:
& ſi nihil certi ſignificaſti.Audio iſtum Antiſtiten òe

—

og- ⸗

* . 1, .
4

K Enophon filius cupit peregrinari:id q ei fauſtũ fſor
tunatũq; ſit uæbhement᷑ opto. Rem mihi feceris gra⸗ 4
tiſſimã: ſi quo tempore Mantuæ fueris: inquires oĩa dingẽ n
ter:ut intelligas: quo iter incedit.Eumq; accerſas adte ꝑ x v.
pe: ac moneas: quæ ei conduëtura exiſtimaueris. Nam ne- ite
ſcio:quo natus aſtro quædã appetit ſupra uires. Cõpeſcẽ/ tun
dus eſt eius impetus: ne ſeſe præcipitem dedat. Probo eſt gun
ingenio:& cõpoſitis moribus. Sed quiddam babet neſcio cer

quid: longe ſe altius. Tenes ꝗd uelim. Vale. Ex Mediola/
no Cal.decembribus. M. cccc. Lvi. èð
N¶Franciſcus Philelfus Xenophonti filio ſal.
Vperioribus diebꝰ Bartholomæo platynenſi Man/
tuã repetenti litteras ad te dedi: quibus ad ea omia
reſpõdi:quæ ternis antea litteris mihi ſcripſeras. Nũc alicł
nibil erat:qq ſcribẽdũ eſſe oporteret:niſi ut patauinũ libra
rium ire ad me cures:quẽ tractabo nõ humaniter ſolũ: ue/
rũetiã liberalit᷑: ſigdẽ talẽ experiar:qualẽ prædicas. Tuam
iſtic morã nõ poſſem nõ ꝓbare: ſiquid certi audirẽ tibi cõ/
ſtitutũ. Nam ſpem precio emere ſtultũ eſt. Tu tamen faci⸗
to: ne quis te leuitatis accuſare iure quæat. Vale ex Medi/-
olano.iij.nonas decẽbres. M. cccc. lvi.
(Franciſcus Philelfus Blaſio ghiglino abbati diui

Ambroſij ſalutem.

Buteris Blaſi ghigline facilitate modeſtiaq; mea. Et
facis tu quidẽ minime liberalit᷑:qui & orationes me/ S

as: & libellũ que de uita & moribꝰ illius ſanctiſſimi patris ac
ſapiẽtiſſimi uiri piẽtiſſimiq; põtificis Nicolai quinti nuper 6
ſeripſerã: repetẽti mihi tã ſæpe reddere: uel neglexeris: ul
nolueris. Itaq; dico tibi: niſi ante chriſtianã reſurrectionem i
bæc omĩia mmhi reſtitueris: oino fore: ut facilitatis poſtha do
meæ & uſitatæ nimis in te modeſtiæ ita oblitũ ſentias ut
neq; me unꝗᷓ uelis: nec aliũ queꝗᷓ fallere. Nã dabo operam: lel
ut de laudatiſſima tua iſta cõſuetudine moribuſq; grauiſſſiſ,/· O
mis nulla unꝗᷓ ætas: nulli populi cõticeſcãt. Vale ex Medi- t
olano.ix. Cal.martias M. cccc. Lvi. YMUVM u
franciſcus Phi. Othoni carreto iuriſcõſi n
Vidiui Ambroſij mõaſterio Mediolani abbas præ/ n

äl

/

l⸗

— — —

—

—

eſt: quæd am opuſcula mea iampridem accepit cõmoda/
to. Hæc dum repeto dat bomo ſimplex: ac minime uerſu/
tus uerba ſemp. Itac; inſtitui bello rẽ decernere: poſteaꝗᷓ
iure non licet. Sed anteꝗᷓ in aciem deſcendo dimicaturus:
duxi boiĩem admonẽdũ. Quare te rogo: ut meas litteras:

quas hiſce occluſas ei reddẽdas cures: meq; facias ꝗᷓprim
certiorẽ: malitne oĩno inſanire: an aliquando reſipiſcere.

Nam niſi Blaſius ghiglinus ſatiſfecerit propediem ſuo mu
neri: ego utar meo. Vale ex Mediolano.ix. Cal.martiaꝰ.

—
—

N¶(pranciſcus Philelfus Xenophont ifllio ſal.
Ccepi tuas litteras ex Venetijs: quas tuus ille famili
is Veronenſis mibi reddidit. Laudo tuam iſtuc ꝓ-

fectionẽ: modo ſalutis habeas rõnem. Audio em iſtic labo/

rari peſtilentia. ltaq; ratio tibi babẽda eſt ualitudinis. Et ue
tus mihi ẽ & ſãũma amicitia cũ uiro clariſſimo Bernardo lu/

ſtinano Leonardi filio: cui te debes familiã reddere. Is em̃
tibi nõ paꝶ ꝓdeſſe poterit: id ꝗc ułſuo ingenio: u'mea cã

nõ inuitꝰ faciet. Marcheſiũ noſtrũ bñ ualere cupio. Ange-

la ſoror tua ad chriſtianã reſurrectionẽ tradet᷑ uiro: cui di/

—0 ſpõſata iã ẽ. Saluere plurimũ cupio atq; opto Phoebũ can/

S w

Cellariũ ꝗ facito:ne te ignoret. Eſt em ò honeſtꝰ uir:& mi⸗
hi amic imprimis. Itaq; tibi auxilio erit maxime. Vale ex
Mediolano.x. Cal apriles. M. cccc. Lvij.

H Fraciſcus Philelfus Paulo cuſano ſal.
Elector ingenio modeſtiaqʒ tua: qua in ſcribẽdo ute
ris. Facile em futuꝶ ſpero: ut expectationi patris tui

uiri grauiſſimireſpõdeas: quippe qui in uirũ ſis probũ per-

doctũq; euaſurus. Qc- aũt me tãtopere laudaris binis iam
litteris tuis: id nõ tã uero ꝗᷓ abundãtia quadã amoris erga

te mei factũ intelligo.Itaq;ʒ habeo tibinõ mediocrẽ gratiã.

Oratiões meæ quas petis plures apud me nõ ſunt. Hoſpi-

tant᷑ em apud amicos: aliæ apud alios. Cũ primũ domũ re/

ueterint: dabo operã ad te ueniant. Quæ aũt domi erant:

miſi tibi. Siꝗd eſt in me aliud quo tuæ uolũtatigratificatu/
rus ſim: id tibi ꝓ uolũtate: adeſſe arbitrare. Vale ex Medi-

. olano.viij. Cal-apriles. M. cccc. Lvij. ”MM

Arum theologo ſalutem. .
Ratris Roberthi cõterranei ſociptui oratio quam
◻☛°de fide & doctrina chriſtiana ꝑdocte habet & elegã⸗

ter ad populũ: delectat me ſane plurimum. Eſt em̃ grauiſſi

mis ſententijs uerbiſq; ornatiſſimis referta: & plane talis:
quæ ab eruditiſſimo: eloquẽtiſſimoq; theologo ꝓfecta iu-
dicet᷑. Nec eſt profecto quod in ea quicꝗᷓ deſiderãdũ eſſe
uideat᷑ præter id unũ quod ad actionẽ pronũciationẽq; at
tinet. Eſt em & uoxX & uultus: & totius corporis geſtus ad
rem ipſam:qua de ratio babet᷑: accõmodandus. Id autem
Roberthus nõ oino ſemper attendit: ut in ꝓxima: quam

uulgo uos appellatis: prædicatione: eſt em homelia & col

locutio quædã rerum præceptorũq; diuinorũ ad populũ:
ut in proxima inquam prædicatione: quæ nudiuſtertius

ab eo eſt habita. Nam cum uerba uenturi iudicis Chriſti

orando repræſentabat: quibus electi in meritorum muni⸗/

ficentiſſimũ præmiũ cæleſti ac ſempiterna gloria donabũ-

tur: id uoce flæbili: quã læticiæ plenã eẽ oportebat: & uul/
tu triſti: in quo reꝗrebat᷑ bilaritas: & geſtu minime amoe⸗
no aut feſtino:doctiſſimꝰ theologus faciebat. Cum natura

ipſa nos moneat non ars ſolum: quid in huiuſmodirebꝰ te

nendũ:quid obſeruandũ ſit. Eodem etiam pacto cum uel/
let in medium referre & perinde quaſi res ageret᷑: dicẽdo
exprimere ſummi iudicis latam ſententiam in improbos:
& damnatos:id uoce admodum æbili ac uultu cõmiſera

bili faciebat: cum par eſſet tum uultum oſtendi uel ſeuerũ

uel minace: tum uocem ad terrendũ accõmodatam. Præ-
terea cum tempeſtiue ſæpe ac recte flætu & cõmiſeratio/
ne utitur: eſt ipſa in re multus ac diutius ꝗqᷓ conueniat:adeo
ut audiẽtiũ aures ſimul cum animis quandoq; offendant᷑.
Nam totum id breue eſſe oportet. VYt em̃ prudẽtiſſime in/

quit Cicero:Nihil citius lachryma areſcit. Reliqua uero

omia in iſto theologo ita probo:ut nihil ad laudis cumulũ
putem poſſe accedere. Vale Mediolani ex ædibꝰ noſtris.
iiij. Kal.apriles.. M. cccc. Lvij.
Franciſcus Philelfus Nicolao arcimboldo iu/

teig

Plll

lno riſconſulto ſalutem. . .
NQOnrn potuinõ ſubridere:cum legi tuas litteras: qui/

n bus facile ſum admonitꝰ: quod iãpridẽ re ꝑſpicua
g9 Mintelle xerã: nibil humana in uita ꝑfectũ eẽ. Ego ni/
Ibiai1l meum eſſe unᷓ ſtatui: qd amicis meis ac præſertim tibi
S cõmune eſſe nollem. Video aliã tibi eſſe conſuetudinẽ:ut
n inquit Cicero cuiq; ſua uxor: & mihi mea. Nunꝗᷓ me tñ poœ
& niteat mei inſtituti. Tuis mihi libris opus nõ eſt. Nam ſatis
g mihi librorũ eſt in meipſo quantũ alteri huiuſce tẽpeſtatis
4 cuiꝗᷓ. Itaq; tibi habeas libros taosiguofe tãtopere indiges.
en At ego meos quibꝰ maxime oim abũdo:tibi ſemꝑ uolo cõ
im munis eſſe. Tu interim ꝗrectiſſime feceris:ſi loannẽ loco/
bum parmenſem caſtigaueris: talemq; reddideris: ut gra/
uitate ſapientiaq; tua nõ omnino indignus exiſtimet᷑. Eſt
1 enim ludicio meo nõ modo ſtultus ꝓcacitate ſua: ſed etiã
i fatuus: id q eminentia ſtuporq; oculorũ perfacile decla/
rrat. loannẽ ambroſium in Ioanne lacobũ mutare non parũ
bͤ⸗ intereſt in petulãtẽ ſobriũ. Vale Mediolani ex ædibus no/
uul ſtris.vi. Kal.maias. M. cccc. Lvij. .
GNranciſcus Philelfus loanni medici ſal. HD
tun C Vos reconciliata inter nos gratia carminũ libros ul
te tro dare ad te inſtituerã: dedi etiam eos libẽtiꝰ acce/
el ptis litteris tuis: ꝗbꝰ ſignificabas tibi mea ſcripta eẽ nõ iniu
6o unda. Nec uolo exiſtimes hucuſq; noſtra munuſcula cal/-
; – cem ſiſtere. Nã ꝓpediẽ alia ſubnectam. Interim ita me dili-
en (ge:ut intelligã meã recõciliatã beniuolẽtiã tibi eſſe non in-
etlt gratã. Vale ex Mediolano. iiij. Kal. maias. M. cccc. lvij.
e, PFranciſcus Philelfus Antonio bechariæ ſal.
o⸗/ Aldus martyrellus & tibi iampridẽ & mihiut ẽ ꝑhu
eo manus: & liberalis admodũ familiaris: dicit accepiſ-
. ſe a te litteras: quibꝰ ſcripſeris ad ſe meũ tibi Plutarchi co/
u dicem I Toop & DcT6E xi p&Oι ¾αορ ρπαXX½πMWαα c,
ero tinentem uænijſſe. Quod ego audiens nõ tam ſtomacha/ ,
hu⸗ tus ſum:quã miratus. Nam quem ego uirũ bonũ & grauz
i⸗ ſemꝑ exiſtimauiſ: induci uix poſſum ut credam ea te ſcribe

re: quæ refelli plane ueriſſimeqʒ poſſunt. Qc ſi ea ioco ſcri
iu pſiſti:iocare ſane: ut libet:modo iocus tuꝰ amicitiæ noſtræ

.
—„

detrimẽtũ nõ afferat. Nam neq; amicũ fallere:neq; falli a Cui

eeo uelim. Itaq; facito me ſi libet hac de re qprimũ certiorẽ- u
Tibiqʒ pſuade me nullo pacto induci poſſe: ut ſim iſto codi ſen⸗
ce cariturꝰ. Vale ex Mediola.nonis maijs. M. cccc. Lvij. nei
— (TFranciſcus Philelfus Petro medici ſaal. ſh
WVos Hippocratis libros: alterũ de flatibꝰ: alteꝶ de hi
paſſionibus corporis. quos iampridem e græco uer e
timus in latinũ:iccirco dedi ad te:ut uel curares:uel tuere/ 6n
ris ualitudinẽ tuã. Nam pro recõciliata inter nos gratia te “
nõ mediocriter diligo:id quod ſane facit: ut tibi cupiã eſſe bet
ꝗoptime. Lege igit᷑ hoſce libros: & eoꝶ præceptis utere. Au
Roaſi ecenks:ſeari pro tua prudentia facturum te certe io
ſcio:non dubito fore:ut indies melius conualeſcas. Fuit.n. iul
Hippocrates uir ꝓfecto non modo doct d eruditꝰegre⸗ re
gie: ſed quod eruditionis ẽ ꝓpriũ: prudentiſſimus & idem
5 uid ad rem ualet:eloquentiſſimus. Vale ex mediolano fun
xiij. Cal. lunias. M. cccc. Lviſj. VMB ðUJUM
QNS ranciſ. Phi. Nicolao canali patricio ueneto ſal S
wWVid abs te uelim & cuiꝰ gratia ex ijs intelliges: quæ
opoſt has litteras uel potin his litteris ſcripta intelli .
ges Feccriscitinthi rẽ admodũ gratã: te aũt nõ indignazz
H me ꝗprimũ feceris de ijs oĩibus certiorem: quæ ad te ſcri -
ppſi. Quodut facias: te etiã atq; etiã rogo. Vale.ex Mediox mn
Eno. viij. Kal. iunias. M. cccc. Lyvj. M pu
M (Etigleu⸗ Philelfus lacobo moranicæ theologo ſei
/ atq; generali religioſiſſimi ordinis minoꝶ ſal.
“ Tſi nõ uereor aliquos fore: q uł' græce litteraturæ ĩ/ do
SD periti: ulinueterato iam irroboratoq; errori obſtina/ e⸗
tus inbærentes: aut ignorantiæ me accuſent: aut impudẽ/ ſee
N tiæ: quod audeã ad id unũ nõ perinde accedere: ut edoce lue⸗
R— ar: ſed ut doceã potiuſ &emendem: quod uniuerſa tandiu
uſurparit: ac tenet Romana eccleſia: non patiar tamen urr n

cbhriſtianus non id in mediũ referre:quod aut temere mihi nnn
ſentire uidear. Atqui fieri ſane poteſt: ut fallar: & quod ꝓ-/
prium eſt erroris: ut falſum ꝓ uero approbem: quare altere d

utrum mihi iucunditati futurũ ſit:uel doceri: quod neſciã: li
auelid præſtitiſſe unum iudicarũne cæteri diutius errarint. ſen

AH

iori⸗
cci

i. 00 ta: ſ-

4

Qua in re idẽ mihi cõtingat: neceſſe ẽ q aut medico ſi ſa/

narit: aut ægroto ſolet: ſi bonam ualitudinem recuperarit.

Vterq; lætat᷑ quidẽ:ſed ꝗ modo ægrotarat: multo magis.
Et ne ſim in ꝑſpicua re ꝓlyxior: paracletũ ſpiritũ quẽ Chri-
ſtus bumani generis redẽptor ſe miſſurũ pollicet᷑ apoſto⸗

lis:uideo ab hoĩbꝰ paraclitum appellari: hoc eſt: per.i.bre/
ui penultima: quod per.e. penultima ꝓduta pronunciari

oportet. Græci em̃ nõ ραιXν1 Paraclyton: ſed .

PαXαε paracleton ſcribũt p. i. id eſt. e. ꝓductã: & non
per iota: quæ quidẽ littera ſignificat. Quod ſi paraclytus
ap ud Fracon inueniret᷑: quod certe minime inuenit᷑: nõ ꝑ
ſed ꝑ. y. tenue ſcriberet᷑. Significaret autẽ paraclytꝰ
ita ſcriptũ infamẽ: aut præter famã. Nam Topd para apud
græcos ꝗᷓꝗᷓ plura ſignificat: in buiuſmodi tñ compoſitione
præter uel diminutionẽ ſignificaret.xAXUτπ6 (lytos uero
fama declarat inſignẽ: id quod inclytꝰ ꝓbat:famoſus em̃ in

malũ capitur. Itaq; paraclytus a præpoſitiõe pd para &
xXXSο clytos noie cõpoſitũ: q; ſignificatũ recipiat: ꝗs
ignorat᷑? Id autẽ qᷓ eſſet nõ modo abſurdũ in Chriſto leſu:

ed etiã diſtu impiũ:ꝗqs nõ uidet? Paracletꝰ inqᷓ penultima
ſyllaba nõ correpta: ut uulgo ꝓferũt:ſed producta & ſcribi
debet & ꝓferri. Et deſcendit id quidem nomena uerbo
dpcααπ ½ paracaleo: quod & rogo ſignificat: & hortor
apud priſcos: apud iunioris uero græcos etiã ꝓ cõſolor re
perit᷑. Ab hoc aũt uerbo dρρWzατ—ρ paracletor deſcẽê-
dit & ρ αX οπασ: paracletus. Et qui in foro ac iudicijs a
noſtris deprecatores uocãt᷑:bi apud græcos nomiant᷑ c&
p&α ιπ½πιπασItaq; pollicet᷑ leſus diſcipulis ſuis miſſurum
leſe paracletũ ſpm:ꝗ eos ſit edocturꝰ:ſiue illũ adhortatorẽ
ſiue deprecatorẽ: hoc ẽ aduocatũ ut uulgo interpᷣtat᷑:ſiue
cõſolatorẽ etiã intelligere uelimus. At dixerit ꝗqſpiã: nõne
id nois diuꝰ intellexit Ambroſius? nõne diſertiſſimꝰ Hiero
nymꝰ?nõ eruditiſſimꝰ Auguſtinꝰ?nõ alij ꝑmulti atq; ſapiẽ
tiſſimi doctores eccleſiæ: q æque græco ac latino eloquio
Horueruntzlntellexerunt ij quidem omnes. Nec dubito:
ſi ilorum codices extarent: quos ſuis illi manibus ſcripſe/

runt: nũqᷓ tantus & tam craſſus error in romanã eccleſiam P iſe⸗ rE 3.

1 — 2⁷ °
K

inuaſiſſet. Sed dum litteraturam contẽnimus politiorẽqi

diſciplinã: nõ ſolum in uerbis: ſed in rebus quoq; ipſis non

mediocriter erramus. Vnde etiã factũ eſt: ut eade ignorã/

tia & pro hòu nu boc eſt mete ponamus intellectũ: & pro
energia actũ: cũ multũ certe interſit inter mentẽ & intelle
ctum: & inter actũ & energiã. Sed utcũq; res babet: Libu⸗
it hæc ad tuã paternitatẽ ſcripſiſſe: quo in tãto ueſtro & tã
uenerabili religioſiſſimorũ & ſapientiſſimorũ theologorũ
cœtu:qui ex uniuerſo terraꝶ orbe in hanc florentiſſimam
urbem conſultandi de rebus maximis decernendiq; gra/
tia confluxerunt:nibil prætermittat :quod ad ueritate di⸗/
uini uerbi uel ſtabiliendã: uel ornandã attinet. Vale pater
reuerendiſſime. Mediolani ex ædibus noſtris. vij. Nonas
lunias. M.cccc. Lvij. WVMU

–Nrãciſcus Philelfus Gabrieli theologo ſal.
Wͥ, Rater Roberthus cõterraneus iſte tuꝰ ſi nulla ꝓuo
— catus iniuria ulamicũ uituperat:ꝗd faciat inimico:
Agit aũt neq́; ꝓ iuſticia: neq; ꝓ ſua ꝓfeſſione. Vale Medio
lani ex ædibus noſtris. xiij. Kal. Iulias. M. cccc. Lviiſ.
. ranciſcus Philelfus Cabrieli theologo ſal.
Wod frater Roberthus tã ſancte tãq; ꝑhumaniter ſe
e purgarit: nõ poſſum eꝗdẽ nõ lætari. Nã quẽ nulla
ipſe ꝓuocaſſem iniuria: non potuiſſem fortaſſis æquo ani/
mo conuitiũ ferre nulli præſertim culpæ obnoxius. Pere-
ant igit᷑ qui maledicta falſo renunciant: ut ſunt hoĩies male/
dici ac perfidi. Vale Mediolani ex ædibꝰ noſtris. xiij. Kalẽ.
lulias. M. cccc. Lviij.
¶Iranciſcus Philelfus Bartholomæo ricinatenſi
regio ſecretario atq; oratori ſal. —
Tor te ſemper:ut uides familiariter. Quod eo fa/
cio libẽtius:quo ſcio huiuſmodi ꝓuinciã: ut es ani⸗
mo ꝑhumano atq; liberali: tibi eſſe non ingratã. Ita
q; facitò ut ſoles oĩa mea cauſa diligẽter. Vale ex Medio-
lano.iij. nonas ſeptembres. M. cccc. Lviſſſj.
N ßFranciſcus Philelfus loannotio manetto equiti

aurato ſalutem.

oſper Camulius uir prudẽs & diſertus cum iſtine

non
ra;
ro
lle
bu⸗
Lta
orix

m

4/
.

modo reuertiſſet Mediolanũ:cũ mihi tuis uerbis ſalutẽ di
xit:tũ ea de te: deque tuo ſtatu renũciauit: quæ nõ inuitus
audiui.Nã qui tibi ꝓ noſtra uetere ſummaq; amicitia bene
eſſet ſemꝑ: optarim:nõ potui eꝗdẽ non lætari:qc uiro pla
ne optimo & hoĩ doctiſſimo erudito is locꝰ datꝰ eſſet apud
Alphonſum regẽ: ꝗq & rei tuæ & dignitati reſpõderet. Feci
ſti aũt ut ſoles ola prudẽtiſſime:qui a quotidianis illis ſplẽ/
didiſſime tuæ ciuitatis cõtẽtionibꝰ ac fluctibꝰ apud regem
ſapiẽtiſſimũ tanꝗᷓ in quietũ aliquẽ & trãquiſſimũ hu manæ
foœlicitatis portũ te receꝑis.lãpridẽ cũ florẽtiæ agerẽ:ſole-/
bam primis annis tuũ ut id inſtitutũ nõ ꝓbare ſolũ:ſed etiã
laudare:ꝗ Platonicis ut mihi uidebare: præceptis imbutꝰ
rei publicæ gubernacula nullo pacto uelles attingere. Itaq;
totũ græce diſciplinæ ſtudijs & exercitationibꝰ te dedide
ras. Eraſq; eius rei gratia quotidie mecũ una. Et cũ multa ſi
mul cõmentaremur:nõ mediocrẽ uterq; uoluptatẽ & fru/
Rũ exilla noſtra conſuetudine aſſequabamur. Gratulabar
igit᷑ uel fortunæ ul prudẽtiæ tuæ: ꝗ in florẽtiſſima ciuitate
&& ampliſſimo patrimonio cõſtitutꝰ illũ uitæ curſum tuere
ris: qui nemini cuiꝗᷓ niſi uiro ſapiẽti cõceſſus ſit. Deinde ue
ro cõtrarijs neſcio quibus repentiniſq; flatibus ex illa paca
tiſſima animi ſede ſecuritateq; excuſſus te turbulẽtiſſimis
reipu.tẽpeſtatibus ꝓcelliſq; obiectaſti. Vbi & ſi oĩa cõſtan
ter: moderate: innocenter: & cõtinentiſſime ſemꝑ geſſiſſe
te accipio: inuidiæ tñ naufragio carere oino non potuiſti.
Quare prudentiſſime es illiuimodi fluctuoſiſſimis æſtibus
emergere aliquando & in tutiſſimũ uitæ domiciliũ te reci-
pere uoluiſti. Nam ubigentiũ tibi aut quietior uita:aut ho
norificentior ſit futura ꝗq apud Alphonſum regem cuiꝰ uir
tus & ſapietia tãta eſt: ut cũ uniuerſa terrarum orbe facile
quæat de om̃i genere laudis cõtẽdere? Nã ſinemo admo/
dum diligit: q; ignoret: ꝗqs ambigat te regi ſapieẽtiſſimo &
optimo eſſe cariſſimũ? Itaq; nõ poſſum tibi nõ plurimum
gratulari: ꝗq eã tandẽe fortunã ſis nactꝰ: quæ ex ſentẽtia tua
uirtuti tuæ eruditioniq; reſpõdeat. Reliquũ eſt: ut quicꝗd
uel opere uel tẽporis litterarũ & bonarũ artiũ ſtudijs ꝑ ci/
uilis labores illos aut interceptũ: aut ſubtractũ: a treſciſſũ

—

—

ELrE

fuerat:id aſſiduitate atq; diligẽtia:legẽdi ſcribẽdiq; reſarti
as atq; repares. Hac una re nihil facturus es: qd' maiorẽ tibi

te uel nullis adhortationibꝰ meis effecturũ: in præſentia lõ
gior ee nolim. Itaq; Vale: & me tuis etiã litteris de oĩ ſtatu
tuo facito certiore. Quid em petã: ut diuo regi Alphonſo
me cõmẽdes:cũ ꝓ noſtra amicitia id ultro ipſe facturꝰ ſis?
Ex Mediolano. xij. Kal octobres. M. cccc. Lvij. L
— (ranciſcus Philelfus Nicodemo trãchedino ſal.
n Eſcio: uter noſtrũ magis ſit accuſandus quotidianiſi
lẽetij. Nec dubito fore: ut me malis ꝗᷓ ipſũ te hmõi cul
pæ obhoxiũ exiſtimari:: quis etiã noris ea te ñ uacare.Vt⸗
cũq; res tñ habet:iccirco ad te prior ſcripſi: ne poſthac ita
ſilẽtiũ adames:ut priſtinæ tuæ facũdiæ bellũ indixiſſe iudi
ceris. Interim me uelim facias certiorẽ: & ꝗᷓbelle uales & ꝗᷓ

noſtri memoriã præ te fers. Ego.n. & ualitudie utor ꝓſpe/

ra & benignitate principis nõ alacri minꝰ ꝗᷓ larga. Reliqua
etiã apd me læta ſunt. Vale ex Mediola. xi. Kal. octobres.

fecit intercapedinẽ: eam tandẽ iucundior hæc dies

e medio nobis tollere: ita ut uelad mutui amoris cumulũ

non mediocris facta uideat᷑ acceſſio. Nam qñũ mutui cõſpe

ctus nondũ facultas dat᷑: mirũ me deſideriũ tenet tuaꝶ lit-
teraꝶ. Quãꝗ em de te quotidie percunctãti mihi grati nũ-
tij afferunt᷑: multo tñ gratiora futura ſint: quæ ex tuis litte-

ris quaſi ex teipſo cognoro.Itaq; ſi me amas: ut ſoles:id qc
certe facis:da operã utꝗᷓprimũ te de omni tuo ſtatu loquẽ

tem audiã. Quod ſi de meis rebus certior fieri ex me uis:

ego cum uniuerſa familia bene ualeo: & eo mecũ ſe gerit
fortuna: quã uocant:humanius ac lætius:quo huic optimo
munificẽtiſſimoq; principi & carus ſum: & admodũ iucun
dus. Vnde etiam fit: ut annorũ acceſſio me ſeneſcere nul-
lo pacto patiat᷑. Nam & in cute:& intus uiridior ſum ꝗᷓ du/
dum: cum iſtic agerem iuuenis. Vale. Et Frãciſcũ benignũ

cõpatrẽ meis uerbis ſaluere plurimũ iube. Ex Mediolano

tij. Kal. Nouembres. M. cccc. Lvij. “

((Franciſcus Philelfus Marioto tertino ſal.
Vam tẽporũ iniquitas nõ amãdi quidẽ:ſed ſcribẽdi

—BB— —

ets
he
e⸗
lin
io⸗

AII

tt Frãciſcus Philel. Frãciſco caſtellano eqti aurato ſal.
bi Aetor equidẽ:& maiorẽ in modũ gaudeo:q&; ſimul
4 ũ annis æque tuus amor erga me creuerit: ut maio
re ego te beniuolentia magis indies atq; magis ꝓſequor.

Quã animitui uel benignitatẽ: uel gratitudinẽ: qua me ut
ueterẽ & doctorẽ:& amicũ cõplexꝰ es:cũ diligo płurimũ:
tũ facio maximi. Nã qd nobiliſſimi generis fulgorẽ ꝓbita⸗
tis ſplẽdore illuſtraris: nõ poſſum no mirifice laudare. For

1 tuna em̃ cũ uirtute cõiunẽta uitã efficit:tũ iucũdã:tũ optã/⸗
dam imprimis. Nec eſt tn ullũ fortunæ cõmodũ cũ animi
bonitate cõparãdũ: utpote qc una uirtute nihil ſit in boim
1/ genere neq; certius:nec ſtabiliꝰ: nec diuturniꝰ quicꝗᷓ. Et cũ
4 oĩs uirtus laudanda ſit:tũ haud ſcio: an id potiſſimũ perin/
de atq; peculiare gratitudini dandũ ẽ: quippe quæ ſola(ut
4 ita dicã) ſine deteſtabili ſcelere deſeri non poſſe uideatur.
Itaq; nõ abſurde a uiris ſapientibus ingratitudini pudẽtia
u comes aſciſcit᷑. At hoĩem ipudẽtẽ flagitio nullo uacare uo
ei⸗ lũt.Vt igit᷑ de benignitate animi tui:quæ tibi ꝓpe modũ ẽE
. patrita dicere omittã: te gratiudinis laudari cũ audio: uolu
ki⸗ ptate afficior nõ uulgari. Nõ em gratus eſſe potes:niſi ideZæ
is ſis iuſtus:niſi idẽ ſis camulata uirtute præditus. Nam ut de
fi reliquis ſileã: cũ de me tã honorjifice:tã libenter: tã amice
be apud oẽs quotidie ſermonẽ habes: id qc uno eodẽq; oim
ore ad nos ꝑfert᷑: ſatis ſuꝑq; declaras nihil eẽ apud te neq;
antiqus: neq; dulciꝰ accepti beneficij grata recordatiõe &
rreferédæ gratiæ beniuolentiſſima uolũtate: ut ꝗ bñficij lo
ct co ducas illud doctrinæ officiũ:quo pene adhuc puera no
gue bis es liberaliſſime inſtitutus. Qua quidẽ tua hũanitate mi
ii: Franciſce:nequeo nõ admodũ delectari: qui id tibi bñficij
tit loco des:qc ſine magna reprehẽſione præterire nullo pa/
no⸗ cto potuiſſem. Qui.n.te nõ diligerẽ:nõ amarẽ:n magnifa⸗
un ce rẽ: in quo tãtã uiderẽ ineẽ ndolẽ:quãtã ĩ alio tuæ ætatis
nemie:quẽ totũ ad pudorẽ: ad elegãtiã moꝶ:totũ ad lau/
d/ dẽ ac decꝰ natũ intuerer? Sed es tu plane igeti muniticẽtiſ
gni ſimoq; aĩo: ꝗ etiã qd ab altero tibi debet᷑: pro ſuſcepto bnfi
no cio habendũ uelis:nihilq; pluris facias:ꝗᷓ bnficiũ te præſta,

re. Quã iĩgenij tui bonitatẽ atq; altitud inẽ aĩ tãta dilectiõe
E iiij

cõplector: ut uix mihi ſuauius quicꝗᷓ ſit:ꝗqᷓ de te laudibuſq; ugt
tulis die noctuq; & audire & loqui. Habeo aũt tibi gratias: SK/
qqd mihiĩ amore rñdeas: neq;ʒ te unici hoc tãto mutuæ cha ings
ritatis munere patiare. Reliquũ e: ut quãdoꝗdẽ corã nobis horiv
inter nos minꝰlicet familiaris cõferre ſermões: hos noſtrezz holan
nobis litteræ quotidie repræſentẽt. Vale cũ uniuerſa fami W
lia. Meq; ama ut facis. Ex Mediolano pridie nonas nouẽ/ (m
bres M. cccc. Lvij. V ſrt.
IEFrãciſcus Philel. Gregorio arrigo iuriſcõſulto ſal. quo
Acit uet ac ſãma amicitia illa noſtra:qᷓ ab uſq; ꝓpe gebea
— doleſcẽtia cõiunctiſſime olim uiximꝰ:ut exiſtime te nter
dia mea ca facturũ. Audiui Ioannẽ Petrũ lucẽſem quo au/- oba
ditore primũ cũ Florẽtiæ oratoriã philoſophiãq; docere: eluch
deinde amiciſſimo ſempꝑ: ułabſente ſũ uſus: ꝓxima æſtate topet
diem obijſſe: id qc certe ut debui:tuli moleſtiſſime. Cupio ente
fieri ex te certior: & quos libros reliquerit: & qᷓ cõditione ait
hoc ẽ uænaleſne ſint. Emerẽ em̃:aut oĩs:aut plæroſq; præ2x ted
tim græcos: ſiqui ſcilicet digni ſunt lectione noſtra. Facigie
ſi me amas: ut hãc rẽ & ꝗprimũ & ꝗqdiligetiſſime intelligã: 0
hoc erit mihi tã gratũ: ꝗᷓ ꝗc maxime. Ornatiſſimũ eꝗqtẽ au-· W=è
ratũ Petrũ nucetanũ noĩe meo ſalute plurimanpartias: ue⸗- cp
lim. Vale ex Mediolano.xij. Kal.decẽbres. M. cccc. lviſj. rer
Franciſci Philelfi Epiſtolarum Liber decimuſquartus.
(Etnciſens Philelfus Lodouico gongagæ Mantuæ mar⸗ ſe
chioni ſalutem plu. dicit. ticis
Vod oẽs te uiri docti ijdẽq;ʒ ſapiẽtes & ob/ m
ſeruent: & uenerent᷑: quid ẽ: qe mirari quẽ Ii
q̃ oporteat:cũ & unus ipſe ſis: qui reliquos leen
oĩs Italiæ principes doctrina atq; eloquẽtia tn
antecellas: & te in cunctos munificẽtiſſimũ gel
præſtes:ꝗ in illorũ ſe genere reponi uolue-/ blci⸗
rũt: q urbani ſunt doctiq; nominati.Itaq; habeo tibi gratias „

non uulgaris: qů tuo me locupletiſſimo teſtimonio talem guibe
oſtendas: quẽ hoĩes dignũ exiſtimẽt dilectione beneficen (ne

4
.

bis
trx
Umi

„

le /

XIIII
tiaq; tua. Nam hi ſoli mutua charitate deuinciunt᷑: qui ſtu-
dijs ſunt & moribꝰ ꝗᷓſimillimi: & ſi plus merẽtes amari etiã
magis debent. Sic em ueluti quadã ſeruata ꝓportione mi/
noribꝰ ẽ cũ maioribꝰ amicitia. At ego mihi ꝑmagne aſcri/
bo laudi: qd ab oĩbꝰ itelligar amari abs te optimo & ſapie/
tiſſimo pricipe:ul ea ductꝰrõe:qcł rariſſime accidit:ut in ſũ/⸗
ma licẽtia cõſtituti non eos uel cõtẽnãt:nel negligãt:ꝗ ſint
fortuna inferiores. Quare cũ tãti me fieri abs te uideo: ut
quotãnis orner muneribꝰ tuis & his quidẽ ampliſſimis: nõ
debeo nõ iure optimo lætari:cũ mea cui uideo certiſſimũ
in te uno ſemꝑſparatũ eſſe præſidiũ: tum etiã tua cauſa:qui
oĩbus patefacias nibil apud te eſſe antiquius probitatis: &
eruditionis ſtudio. Nunꝗᷓ em̃ probos uiros & eruditos tã-
topere dile xeris:niſi pilluſtri ſis bonitate præditus ac ſapi-
entia ſingulari. Quo fit: ut eo me maior teneat admiratio:
qui minus operã oẽm diligẽtiãq; accõmodes:ut tui ſimilẽ
reddas Fredericũ filiũ præſtãti indole adoleſcentẽ. Puto
em̃ licere iã mihi familiariꝰ tecũ loqui. Num es oblitus:qd
Cyrũ dicere ſolitũ tradũt: neminẽ decere iperare: ꝗ fubdi
tis nõ ſit melior? Quo aio populi eũ ferãt:quẽ indignũ pri-
cipatu cẽſuerint? Qui em̃ alios regat:ꝗ ſeipſum neſcit? At
reipublicæ iperandiq; diſciplina nõ tradit᷑ natura:ſed litte
rarũ librorũq; monimẽtis.Itaq; uir indoctꝰ & indiſertꝰ non
modo ciuitates non bene rexerit: ſed ne ſeipſum quidem.
Oportet em̃ principẽ nõ minus eloquentẽ eſſe:q̃ & ſapien
tem & iuſtũ. Laudat᷑ certe a uiris prudentibꝰ illud Paryſa

tidis dictũ: quo artaxerxen filiũ monebat: ut cũ orationẽ

eſſe habiturus ad populum: uerbis grauiſſimis & ornatiſſi/
mis uteretur. Et Plato beatas fore illas reſpub. affirmabat:

quæ ab ijs regerent᷑:qui aut ipſi ſaperent:aut ſapieẽtiæ ſtu /

derent. Nec em̃ parum ille ſapientiæ ſit adeptus: qui ſe cu
pit ſapientẽ fieri. Bono autẽ & ſapiẽti principe ſimulq; elo

quenti nihil perfectius eſſe duco: nibil magnificentius:ni-

bil ciuibus uniuerſæq; reipub. neq;ʒ fœlicius neq; beatius.

Cura igitur quæſo: ne litteraꝶ ſtudia deſerat Fredericus:

quibus tandiu opera danda eſt: Aaal ſe totum ad imita/
tionem tui imaginẽq;ʒ effinxerit. Nullam iſti pulchriorem

hæreditatem ceſſurus es: nullã meliorẽ:nullã diuturniorẽ:

ꝗ uirtutis tuæ grauitatiſq; diſciplinã. Omia certe:quæ aut

corꝑis:aut fortunæ dicunt᷑ cõmoda: ſunt uel minimo ani⸗
mi bono inferiora.Hoc em in noſtra ẽ ptãte poſitũ:hoc im
mortale atq; ſempiternũ.Illa uero nec noſtra fſunt: & inſta/

pilia planeq; caduca: Quare fac: obſecro: ut & dicendo:&
agẽdo ſapientiã tuã ſemꝑ & elo uentiã Fredericus repræ

ſentet. Nã qce ais ꝑ te nõ deſtitiſſe:quin litteratus ac diſertꝰ

fieret:cũ eius ætas ad hmõi munus eſſet aptiſſima:ſed quẽ

ingẽti mercede præceptorẽ quæſieras:haud potuiſſe cõſe

qui:uelim ꝗd iſta de re ſentiã: accipias paucis: Oim primũ

qc ad præceptorẽ attinet: id qc; tua bona uenia dictum ue

lim: quærebas crepuſculo lucẽ noctis infundere:oblitus ut
uidet᷑ & cõtraria curari cõtrarijs: & illud itẽ: Ome tulit pũ-
ctũ:ꝗ milcuit utile dulci. Triſtẽ ſcipiõis africani ſeueritatẽ:
nã huiuſmodi illũ facie extitiſſe ꝑhibẽt: hilaris lenitas Læ/

lij cõdiebat. Freno dicere ſolitus Plato traditur Ariſtoteli
opus eſſe & calcaribꝰ Xenòcrati:qppe quoꝶ alter tardio/
re eſſet ingenio: ſed Ariſtoteles alacriore ꝗᷓ par foret: atq;
acriore. Mediũ ſane qddã ꝓbare Plato uidebat᷑: qe tanꝗqᷓ

ex Ariſtotele enocrateq; cõſtaret. Quãtũ poſſum ĩtelli/

gere:Fredericus tuꝰẽ natura melãchonicus. At melãcho/⸗
nicos oĩs eſſe ingenioſos docet Ariſtoteles. Et ne id quidẽ
mirũ.Sũt em̃ cogitatiõi natura dediti. Qui aũt multũ cogi⸗/
tat: multa quoq; ex ſe inueniat neceſſe ẽ:quæ a nemine di/

dicerit. Vt igit᷑ oꝑa danda ẽ: ne feruẽs ingeniũ nimio ocio

defrigeſcat:ita etiã ſtudendum:ne triſtiore conſuetudine
ſe atræ oĩno bili faciat obnoxiũ. Is inqᷓ doctor adhbibẽdus ẽ
Frederico: qui cũ oĩ uita ꝓbatꝰ ſit: tũ moribus nõ ſordidis

incultiſq; potius: ꝗᷓ lautis & amenis. Nã quã tãdẽ ætatẽ aliã

ad litteraturã & humanitatis artes aptiorem iſta exiſtime-

mus:quã Fredericꝰ nunc agit:qui natus annos ſeptẽ & de/
cem iã quid ſibi agẽdũ ſit:per rõnẽ aſſequi poſſit.Solus em̃
homo ex oĩbꝰ animãtibꝰ agere dicit᷑: & is quidẽ hõ:ꝗ aſſe/

cutus iã ſit ꝑfectũ rõnis uſum: quo quidẽ ipſo:& mulieres:
& pueri:& qui mẽtis cõpotes nõ ſunt:carere iudicant᷑.Nã
qc aut infantes: aut pueri didicerint: id ne intelligãt ꝗdẽ.

————

ee
corün
pto
Aotea
nönal
Cutar
guo
poen
cern
u
Elat
calic
pare
müse
ſac
on
14
r
ot
Xi
ee
gen
n
ie
pole
grar
kut
inſ⸗
t
Ep

Pr
ſe⸗
gee⸗

AC d
bio⸗

tee

ore⸗

eli
lo⸗
ani
el⸗
ho/
e⸗
gi⸗
0o
ine⸗
ge
Gis
l̃
ne⸗

R
R 2

Vngde ſit: ut neq; ij boni neq; mali affirmari quæãt. Sed oĩs

eorũ ueluituꝑatio uel laus:aut parẽtib⸗ dãda ſit:aut præ-

ceptoribus: & his uiris quoꝶ aut minis aut blãdicijs parẽt.

Adoleſcentes uero &ſi ſapere iam cœperũt:abducunt᷑ tim
nõnulli ab animi ꝑturbationibus: & ita relicta ratione rapi/
untur in deuia: ut nuſq̃ conſiſtere poſſe uideant᷑.Itaq; huic
quoqʒ ætati nõ minus ſæpe ꝗᷓ pueris freno eſt opus. Nã qc
pueri deliquerint:quia nõdũ aſſecuti ſint ratiõis imperiũ.
Fäem uenire uſu adoleſcẽtibus ſolet:qq illud deſeruerint.

Quare ſi pudor & uerecundia nõ tantã uim habet: ut hũc

ætatis feruorẽ compeſcat ac leniat: alia quædã acriora ſũt
callidioraq; remedia adbibenda: quæ quidem excogitare
parentũ eſt:& eorũ qui in eam ætatem ius habent. Vide/
mus enim alios duci blandicijs: alios quibuſdam munuſcu
lis:admonitionibus alios: nonnullos caſtigatione: increpa/
tione:metu. Non eaſdem morbis oĩbus curatiões medici
addere conſuerunt. Pro cuiuſqʒ ingenio ac morbo quiſq;
curandus atq; ſanandus eſt. Illud mihi exploratiſſimũ eſt
omnis bona indole adoleſcentes parẽtibus gratificari ma/
xime obtemperareq; ſolere. Nec equidem ambigo prin/
ceps Lodouice: ſi tuus præclarus modeſtiſſimuſq; filiꝰ Fre
dericus liquido animaduerterit ſe tibi iucũdiſſimã rem fa/
Gcturum: ubi litterarũ: & liberaliũ diſciplinarũ ſtudijs ſe tra-
diderit fore: ut nihil fibi potiꝰ ducat ꝗᷓ & dies & noctis ĩ hoc
pulcherrimo laudatiſſimoq; munere conſumere. Nec em
grauiſſimos iſti cum uolueris: eruditiſſimoſq; doctores de-
futuros a quibus boneſte quæat: & liberaliter ad ea omia
inſtitui:quæ ad bene beateq; uiuendũ requirunt᷑ in princi
pe.lId aũt eo magis tibi curandũ eſt:quo cæteris oibus Ita/
liæ principibꝰes litteris & doctrina ſuꝑior. Nõ em̃ paſſurus
ſis:ut ĩ hac tã illuſtri hæreditate tãq; tibi atq; tuis ꝓpria de/
Erneraſſe Fredericũ a patrita:& auita gloria ulli ſſimulẽt.
Hæc ego pro mea erga te pietate confidentius fortaſſe ꝗᷓ
deceret: ſcripſi:quæ tu uelim clementer: ut ſoles omnia:
ac benigne interpreteris: uel eo uſus græcorum prouer-
bio: quo iubet᷑:quæ amicorum ſunt: cõmunia duci opor/
tere: id quod non minus in liberis ꝗᷓ in pecunia tenendum

“

quæ

II

—

atq; ſeruandum puto:& eoſfortaſſis in libris maximis:quo
m elius hiſce atq; præclarius conſultũ cupim
& pecudibus. Vale princeps optime ac munifſicentiſſime.
Mecq; ut facis ama. Ex Mediolano. vi- ITdus decẽbres. M.
CCCC. LVj: V

—

. EE. ranciſcus Philelfus Nicodemo trãchedino ſa-
tteræ tuæ fuerũt mihbi iucũdiſſimæ cũ tua cã quein/
tellexerim bñ ualere cũ uniuerſa familia: tũ etiã ob
Frãciſcũ patriciũ:quẽ e mortuo uiuũ factũ acceperim. Tri⸗

ſtis em de hoĩe amiciſſimo nũcius ꝑlatus ad nos fuerat: cũ

eſſet ꝗ aſſereret ulł ſe præſente ſuppliciũ eẽ de eo ſumptũ.

lItaqʒ idoluerã eiꝰ uicẽ:idq; oẽm popularẽ ſtatũ:ꝗ ſine ſedi/
tione eſſe uix unꝗᷓ conſueuit uæbementiſſime execrabar.
Quanꝗᷓ Franciſco familiari noſtro nihil magis arbitror ob/

fuiſſe:ꝗᷓ inuidiã: qua uiri & præſtãtes nũqᷓ caruerũt. Lætor
igit᷑ plurimũ:ꝙ præter opinionẽ ac luctũ nobis acciderit.

Tibiq; habeo ingentes gratias qc iſtius dignitati ſtudeas.
Id qc ut aſſidue facias: te etiã atqʒ; etiã maiorẽ in modũ ro/

go. Qd& uero de re altera conſiliũ ceperis: ꝓbo & gaudeo.
Miror aũt quid uiro illi in mentẽ uenerit: ut cũ iam ad cal/
cem ꝑuenerit:a decurſo iã olympiæ ſpatio anertat᷑:atq; ui/
ctoriæ palmã renuat. Num forſan cũ ætate animi quoq; ui/

gor cõſenuit? Verũ tu hebeſcentiiã ſanguini flamas adij/

ce rationis. Cõcaleſcet fortaſſe:prioremq; uim accẽſus re/
ſumet. Nos omnes ualemus recte. Vale etiã tu atq; tui oẽs

uſpnoſtri potius. Patritiũq;ʒ hortare:ut forti animo ingẽtiq;
ſit:memineritqʒ ſapienti nibil obeſſe poſſe:& fortunã oẽm

uel minima uirtute eſſe inferiorem. Ex Mediolano pridie

Kal.Ianuarias. M. cccc. Lvij.

NFranciſcus Philelfus Donato actiolo ſal.
lIdldiac legi ſuauiſſimas tuas litteras ad lacobum acti/
olum tuũ quid inꝗᷓ tuumꝰ? imo noſtrũ.Nam amicoꝶᷣ
mht: ea priuata his eé nõ oportet: ſed ꝑinde ſane atq;
cõia. Miraꝰ aũt ſum:ꝗd tibi in mẽtem uenerit:qc ethruſco

malueris maternoq;ʒ uti mõe ꝗᷓ latino: & litterato. Nã facũ

dũ eſſe te planeq; diſertũ ignorat nemo. At lacobũ noſtrũ

tm in dicẽdo ualere exꝑtiſumꝰ: ut ſuæ ætatis nemini cõce⸗

ſupellectili

wbe

o dat. Nũ fortaſſis oſtẽdere uoluiſti nõ oĩno te græcũ factũ:
Fi qm apud eruditiſſimũ eloquẽtiſſimũq; uirũ ioannẽ argyro
e polũ græcis diſciplinis ſtudeas: quaſi græca oratio latinæ
4 aduerſet᷑: uel nõ ſimillima ſit potiꝰ: & ei maximũ afferat or⸗
namẽtũ? At ne quippiã quidẽ ſcripſeras:q in hoim man⸗
uuentuꝶ nolles. Fit em ſæpe: ut quæ uident᷑ ineptiora: iccir
co ſcribamꝰ materna lingua:qm excribia quopiã nolimus.
Nã quæ ornatius ſcripta fuerint: ea ꝑſæpe uł inuitis nobis
1d & excribunt᷑: & ſeruant᷑ diutius. Itaq; non intelligo: qui ita
iu¶ ſcripſeris: niſi forſitan facto ſis ad litteras auidior: nolueriſq;
pti alios ornatiſſimæ tuæ dictionis imitatores effici. Qua in re
, magis mihi ꝓbat᷑ lacobꝰ: ꝗ quotidie aliqd ſcribit mierua:
r. & eloquẽtia ſua dignũ.ld qd ſi tu etiã feceris:cũ pro officio
b, facies:tũ nobis oĩbꝰ:q tui certe ſumus: uoluptatẽ ꝑmagnã
tor afferes. Vale cum tuis oibus. Ex Mediolano Nonis ianua-
t. rijs. M. cccc. Lvij. ð
x (VYranciſcus Philelfus Petro perleoni ſal.
10 q Võod aduenetos te receperis: uiros plane opimatis:
leo⸗ nõ ſolã ꝓbo:ſed etiã lætor. Facile em futurũ ſpero:
lA ut doctrinæ uirtutiq; tuæ paria præmia referant᷑.Idq; pro⸗
i⸗ pediẽ.li em̃ ſunt ueneti:ut nunqᷓ ſe beneficio uinci patiãt᷑:
ui ſed officiũ ſemꝑ officio cumulent: & maximo oꝑe ꝓmere-
4/ ri ſtudeãt. Gratulor igit᷑ fœlicitati tuæ: qui in eo ſis loco tãa⸗
‚e dem collocatus: ubi & emolumenta ſis nõ uulgaria: & lau/
Agenm item maximã breui aſſecuturus. Inſtitue igit᷑ (ut coœ⸗
piſti patricios iſtos adoleſcentes nõ morũ minus ꝗᷓ doctri
en næ eloquentiæq; præſtantia. Fœcunda nactus es feraciſſi-
e iach ingenia: quæ qd laudis ſeæmen acceperint: ad matu/

ram frugem miro incremento ſint productura. Vnde etiã
tu tanꝗᷓ diligentiſſimus ꝗdã fortunatiſſimuſq; excultor cũ

CdH uberrimos ꝑcipies fructus:tum me ingẽti afficies uolupta/
te:qui tuã laudẽ oẽm ꝑmagnæ mihi laudi eſſe duco. Nã q
ais de inſectatiõe inuidẽtiũ:id tibi quoq;ʒ iucundũ eẽ opor
O ret: cum intelligas excellentiam omnẽ inuidiæ eſſe uelut
ei obnoxiã. Nam quid malis? utrũ excellere: an excellentiã
4 pati? Itaq; aio cõſtanti excelſoq; ſis. Tibiq; perſuade obni/
⅓ xeqʒ; tuere oĩa eſſe uirtute inferiora: cui quo magis inuide-⸗

tut:eos eẽ magis gloriaa ddit comitẽ. Quin tibi opera da/
da & :ita eruditione: & dicendi elegantia ſplẽdoreq; auge-

ſcas: ut tibi nemo ꝓpter aſſequenti deſperationẽ inuidere
audeat. Paribꝰ“. n. aut aliquãto ſap iorib⸗ liuidet᷑:præſtãtiæ
ale ex Mediola.iiij.idus

aũt nimietas hoc morbo uacat.
lanuarias.M.cccc. Lviij.

(Fran. Philel. otrãchedino ſal.

—

Curaueris. Scio quãtũ prudẽtia uales: uãtũ etiã gratia. lta
q; nihil dubito ꝓpediẽ fore: ut cõficiat᷑: quod cupimꝰ mõ
aduigilare uolu eris. Luo aũt erga me aio certiꝰ habeo ni-

bil. Matura igit᷑: ſi me amas: & q& uolumus effice. Wale ex

Mediolano.ſiij.idus lanuarias. M. ccce. Lviij.
(Fran. Philel. Aeneæ cardinali Senẽſi ſal.
Inas litteras tuas: quas nõ eodẽ tꝑe ad me dederas:
eodẽ accepi die. Fuerũt utræq; mihi nõ iucũdæ mi⸗/
nus ꝗᷓ exoptatæ. Quid. n. nõ in ijs erat plenũ hũanitatis d

phenignitatis tuæ? Itaq; ut plurimũ mihi ſum lætatus: quocd

intellexerim apud ueterẽ amicũ meæ in ſe pietatis memo

riam nulla eſſe interceptã neq; tempoꝶ nec fortunæ uari/

etate:ita maiorẽ in modum tibi patri ampliſſimo gratulor:
quod omnia ſis ſumma in hanc diẽ tua ſumma cum digni⸗
tate adeptus: & id ſane nõ modo non petens:ſed ne cupi/
ens quidem. Quo fit: ut ſatis ꝑſpicue cognoſcere cuiqʒ lice
at:ꝗqᷓ acceptus imortali deo caruſq; ſis. Non em̃ ſine diuino
quodã cõſilio ac mente buiuſmodi bona contingũt bomi/
nibus: ſed cuius æterna ꝓuidẽtia inferiora hæe oĩa ſuper/
naq; gubernant᷑: illius quoq; uoluntate ac iuſſu cuiq; ꝓ me
citis reddit᷑. Vixiſti ſemꝑ innocent᷑ & pie.Nec aliud ꝗeꝗᷓ in
bonis ducere unꝗᷓ conſueſti: ꝗᷓ Chriſtum optimum maxi/

.

mũ. Quare idẽ Gbriſtus & oĩpotens deus & dei oĩpoten/

tis filius: qui centũ pro uno reddere ſemper eſt ſolitus: tua

obſeruãtia: cultu: bonitate delectatus: ſuis te indies magis
magiſq; bonis auget: bonoribus amplificat: fœlicitate cu/

muſat. Tu autem ut es animo maximo ſplẽdidiſſimoq; in/

genio:ut ducis omnia uirtute inferiora: ut iudicas nibil ba-

Em mihi facies nõ minꝰgratã q̃ neceſſaria:ſi q dieb?ꝰ
ꝓximis ad te ſcripſi:& ꝗp rimũ & ex ſententia mea

— —

fmmm –¾ —

1i⸗

Benqdum elſle ſine deo in bonis :diuinam quoc bonitatem
atq; ſapientiam imitaris. Nihil ſupra bominem: uel profite
e ris: uel audes. Præſtas in omnes te facilem: bumanum: mã
fſuetum. Nihil tibi aut ad rem: aut ad dignitatẽ additũ pu/
IJJ tes: quod ab deo nõ ſit. Quamobrem ſempiterni dei: tanꝗᷓ
uel negociator: nel præbitor aliquis te in cunctos ea geris
benignitate: qua ſemper antea mirifice claruiſti. Hinc etiã
me non minore nunc dilectione compleris: ꝗᷓ uſq; a primis
annis quibus tibi ſum cognitus mirifice diligebas. Et ne id
1 quidem mirandum. Nam cum ſola uirtus eſſet:quæ me ti/
9 pi conciliabat:eo ſit: ut eadem duce idem ſit tuus erga me
. amor. Mea enim erga te obſeruantia tanta eſt: quanta uel
fuit unꝗᷓ uel maior eẽ poſſit. Et hac de re ſatis. Cætera quæ
ſcripſiſti intellexi. Tibiq; habeo gratias imortalis: q quã/
tumin te fuit: deſiderio meo ſatis cumulatiſſime feciſti.
Sigquis aũt unus ſit: qui de meo illo codice aliquid certi ha⸗-
4peat. Beſſarionẽ cardinalẽ nicænũ hunc eſſe puto: quippe
qui & utriuſq; eloquij atq; diſciplinæ doctiſſimns ſit: ut no/
4 ſti: &a quæri apud Calliſtũ pontificem ſolitũ accipio:quod
10 Nicolai quinti ornatiſſimã librorũ fuppellectilẽ ta temere
i Aliſſipare pateret᷑.Itaqʒ ad hũc etiã hac de re litteras dedi.
N. Quid futurũ ſit: neſcio. Vnũ certo ſcio nihil me omiſſurũ
i, aad codicẽ uẽdicãdũ. Qua in re ſi mihbi auxilio fueris:tanto
1 me afficies bñficio: ut maiore alio nullo poſſis. Vale pater
. ampliſſime. Ex Mediolano ldibꝰ ianuarijs. M. cccc. Lviij-.
1 Pranciſcus Philelfus Xenophonti filio ſal.
4 Vod VIyſſem imitari inſtitueris: non uitupero: mo
e, do non naufragus: ſed prudentior ad nos redeas.
be (¶ Præterea uix ullos ſa piẽtia claros legimus :q VIyſſis quo/
dãmodo æmuli nõ fuerint: hoc ẽ:ꝗ ad ſapiẽtiã uẽdicandã
non uarias ac diuerſas orbis terraꝶ regiones inuiſere ſtu/
n duerint. Vtere ſemper ratiõe atq; uirtute duce: quod ſi fe/
n ceris:facile ſpero omnia tibi ſecunda fore. Da ölepilſiime
aa nos litteras:quibus certior fiam de omi tua fortuna: ꝗqᷓ ti
W bi fautricem ac benignam futuram opto: & eam quidem

fortunam: quæ dei uoluntate definitur: non hominũ ſtul-
ticia. Cura etiam libros ꝗplurimos & ꝗqoptimos tibi com⸗

pares: qua una ſupellectili nullam ſis pulchriorẽ habitur:
nullam utiliorẽ. Vale Ex Mediolano. xiij. Cal. februarias.
¶ Franciſcus PhilelfusPallãti Stroęæ eqti aurato ſal.
Voniam meũ erga te animũ noſti perſpicue iampri
dem: nibil e: qc; tecũ in præſentia ſim lõgior. Q ne/

qc intẽtatũ reliquerim. Quare cũ plæraq; & uerſu: & pro/
ſa latine ſcripſerim nõ oratorio: & poetico more dãũta xat:
ſed etiam philoſophico: idem nunc græce uacare animũ
induxi: quibus quidem in rebus quantũ aut ualuerim: aut
ualeam:neſcio. Vnum certo ſcio me non magis uno gene

re ꝗᷓ alio atq; alio delectari. Videmus Virgiliũ oratiõe pe/
deſtri minime ualuiſſe: uerſu uero claruiſſe plurimũ. Con/

tra: Cicero ſoluta oratiõe fuit illuſtris: At uerſu fuiſſe indo

cto ſimillimum: & legimus & iudicamus: quorũ neutrũ ta/
men audimus græcis uerſibus in ſcribendo delectatũ. Ego

autem cum latine utraq; oratione & delector & utor: tum
nuper aggreſſus ſum græce ſcribere nõnulla elegia: ut eti/
am græciintelligant audire latinũ hominẽ: quod ipſi negli
gunt:nõ græce minus canere: ꝗ latine. Nam quãtũ etiã in
dicendo apud græcos aut poſſim: aut non poſſim: iampri-
dem cognoſcere tibilicuit. Et qm ĩ alijs ſcriptis meis nomẽ
tuũ: ut par ẽ honeſtaui ſemꝑ: uolui hoc quoq;ʒ tꝑe aliquid
ad te ſcribere in hoc dictionis genere: quo omnes intelli/

gãt & præſentes: & Halter amicitiã noſtrã nõ fuiſſe d

rem. Vale cũ Honofrio meo. Ex Mediolano. xiiij. Cal.
bruarias. M. cccc. lviij.

Franciſcus Ppilelfus Nicodemo trãchedino ſal.

————————

—

——

Acis oĩa cã mea & diligẽter & amice. Quare nõ poſ
ſum nõ libentiſſime fateri me tibi debere plurimũ:
gquo

uidero tua opera effectũ oĩno quod tã libenter facis? Incũ/
be igit᷑ & remis: & uelis: ut emerſam nauim opportune in
portum agas. Quæ uero de meo Frãciſco patricio ad me
Icripſiſti:iucundiſſime audiui: quem tibi uirum tantopere

mini unꝗᷓ latinorũ cõtingit:inſtitui nullũ eſſe oratiõis genꝰ:.

ſis in faciendo tam accuratus: tam induſtrius: tã ſtre /
nuus. Quanto aũt me abs te beneficio affectũ iudicabo: ſi

ue cõmendo:ut intelligas te nibil mibi poſſe boctẽpore gra/

ri tius facere:ꝗᷓ ſi hũc rebus omibus ꝗcumulatiſſime iuueris:
atq; ornaueris. Vale Ex Mediolano. vi. Kalen. Februarias
P ‚ ranciſcus Philel. Gregorio arrigio iuriſcõſulto ſal.
e Etuæ litteræ mirũ ĩ modũ delectarũt:ꝗbꝰ liqdo ꝑſpe

cKtit:quãta beniuolęetia priſtinã illã noſtrã iueteratã
D amicita ꝓſequeris. Facit aũt oĩa ꝓ officio: ꝗ neq; ſcribẽdo
neq; amãdo cedere hoĩ amiciſſimo uolueris. Reliquũ ẽ: ut
ini certatim hmòi hũanitatis iuſticiæq; munꝰ inuicẽ foueamꝰ:
aut quo & uinci ſimul & uincere eſt pulcherrimũ. Quid de li/
ene Pris illis ſperãdũ ſit: ex tuis litteris intellexi. Siqd noui de/
be⸗ cernet᷑: facito ut ſciam. Itẽ ſiqui iſtic lihrarij ſunt:qui merce
/ de excriberẽt: quæ uellemꝰ. Idq; tã græce: ꝗᷓ latine. Qc ad
o ea quæ de Antonio regino ſcripſera: nibil rnderis: ſum mi-
ratus. Reſponde igit᷑ ꝗprimũ. Te cũ uniuerſa familia ꝑpbel
len le ualere opto. Ornatiſſimo equiti aurato uiroq; grauiſſi/
mn mo Petro nucetano ut meis uerbis plurimã dicas ſalutẽ:
tetß uæbemẽter cupio. Vale Ex Mediolano. Nonis februarijs
e M. cccc. Lviij.
Fra iſcus Philelfus Aen eæ cardinali Senéſi ſal.
, as Kal-lanuarijs litteras ad me dederas: eas ad ꝗn
Hi tũdecimũ Kal.martias accepi.Fuerũt mihi quæ ſcri/
i pſiſti gratiſſima oĩa. Habeoqʒ dignatiõi tuæ ſempitnas gra
2 tias: Ic nihil tibi negligẽdũ uelis: qg; mea intereſſe cogno/
4 ris. Qc de Xenophõte filio ſcripſiſti:nõ ſolũ ꝓbo ſed etiã
, gaudeo:qꝙ oĩ in re dignitatis meæ rõnẽ habeas. Reliquum
dH eſt: ut Cardinalis Nicæni ſentẽtiã meã de re intelligat: qqᷓ
3 audio codicẽ illũ etiã poſt obitum ſummi põtificis Ricolai
1 quinti uiſum eſſe apud Cardinalẽ Rhutenũ. Modo qck in
re uerũ ſit non ignoremꝰ:facile futuꝶ ſpero:ut nobiliſſimꝰ
d codex ille ad dum redeat: aut pace: aut bello qᷓuis bello pa
cem lõgiſſime anteponã. Vt ꝗᷓbelliſſime ualeas uæbemen⸗/
o ter opto cũ tua:tũ etiã tuorũ oim cã: e quorũ numero me
h nequaꝗᷓ ultimum eſſe arbitror. Vale Ex Mediolano. xiiij.
H Kałl.martias. M. cccc. Lviij. ”M
((ranci. Philel. Beſſarioni cardinali nicæno ſal.

F—

„.

D quartũdecimũ Kał-lanuarias ſcripſerã ad te græ-
nou argumẽetũ ſe nullũ obtulerat: potiuſq; i tuas de mea
re litteras ſperarẽ affuturas: tã cũ ad Aeneã cardinalẽ lit⸗
teras darem: nolui eas ſolas: planeq; peregrinas urbẽ pete

re. Itaq;ʒ alteraſad te dedi: quaꝶ eæ comitatu frætæ ſeſe ad

iter præſtarẽt alacrioris. Qc& aũt latine ad te ſcripſerim: ic-
circo factũ ẽ: qe illæ græce nõ intelligerent. Nec eſt aliud
quicꝗᷓ: qe tantoꝑe in præſentia abs te cupiã: ꝗᷓ ut me facias
certiore:quid de codice meo ſentias: num ſpei quicꝗᷓ ſit re/
liquũ:an perierit oĩno. Immortali me affeceris beneſicio: ſi
hac in re mibi morem geſſeris. Vale ex Mediolano. xiiij.
Kal.martias.M.cccc.lviij. M .
NFran. Philel. Beſſarioni cardinali nicæxno ſal.
N Vdiaſſextus litteras ad te dedi: quibꝰ idẽ latine pe/
RNtij: qc paulo ante græce fecerã. Deinde redditæ mi-
bi ſunt hodierno boc hodie ꝑbumanæ atq; ꝑbenignæ litte

ræ tuæ: quibus q ſcire deſiderabã: non obſcure intellexi.

lItaqʒ habeo tibi gratias imortalis: quod uł in ſummis occu/
pationibus tuis nihbil quod mea intereſſet negligere uolui-
ſti. Reliquũ eſt: ut mibi quid ea in re faciundũ ſit conſulas:
uel epiſtola: uel nuncio. Nunciũ uero aliũ uelim neminẽꝗᷓ
prudentiſſimũ- iuriſcõſultũ Othonem carretum:qui iſtinc
huius principis noĩe oratorem gerit.Is em̃ qc abs te acce/
perit: mihi ꝗᷓprimũ ſignificabit. Præterea ſiquid certius ha
bendũ iudicas: id qe mihi quoq; uideri dehet: habes archi
diaconũ datariũ: q quoniã SiBXIOOBHXN Præeſt ut au-
dio:rẽ oẽm poterit ꝗprimũ optimeqʒ inquirere.Et hæc ha⸗
Renus. Quod me tam miris laudibus ornaris: facis id tu ꝗ/-
dem ꝓ quadã in me charitatis tuæ amoriſq; abundantia: ꝗ
etiã parua quæ ſũt: maxima eẽ cupis. Faciat deꝰ: ut tua mi/-
bi cõſuetudine aliqñ: idq; ꝓpedie uti liceat. Facile. n. futu/-
rum ſperem: ut tua præſentia perinde atq; diuino afflatu
quodã: uel adiutus : uel excitatus aliquid audeã qc uulgo
non liceat. Ad bæc ſcire admodũ uelim quot ſint tibi libri
Diodori ſiculi. Nam mihi præter prima quinq; uolamina
aliud ex eius hoĩs hiſtoria ẽ nibil. Habere aũt cupio:qd' re⸗

——⸗. /dD L.u£rC C —

— — — — — —

⸗

, liquũ inuenit᷑. Modo iſtic librariꝰ ullus extet:qui bmõi mu
ir nus ſit obiturꝰ. Præterea eρ ποωο οο ωυXαρα
men nihil dignũ repperi apd græcos. Siꝗd habes inꝗᷓ hmõi:faci
l, to ut intelligam. Vale ex Mediolano.ix. Calé. martias.
te ¶ Franciſcus Philelfus Bernardo luſtiniano ſal.
el Etrus perleo tibi quædã noĩe meo exponet. Quæꝗ
S dem ipſa ex animi mei ſnia manant oĩa. Itaq; ut quæ
in petierit: facias magnoꝑe abs te peto. Vale ex Mediolano
hen wyiltj. Cal.martias. M.cccc. Lviij.
ſtn — Eranciſcus Dbileltus Lodouico ca ſellæ ſal.
eri Xiſtimo te in admirationẽ incidiſſe: qe; in proximo
Ill illo meo ad illuſtrẽ adoleſcentẽ Triſtanũ Sphortiã
epigramate nomẽ leſu a me ſcriptũ legeris: quod aſpirati/
onẽ haberet inter.i.uocalẽ &.e.idq; nõ temere me feciſſe:
be⸗ ſed lapſu fortaſſe feſtinantis arundinis: cũ neq; apud græ,
cos:neqʒ apud hebræos: a quibꝰ id nomen eſſe accepimꝰ:
tte eã aſpirationẽ admittat. At ut rẽ teneas: neq; iprudetibus
lexi. nobis id actũ eſt:neq; nolẽtibus. Sed ut ita ſcriberemus:cũ
de⸗ antiqꝗtatis auctoritas nos ẽ hortata: tũ quædã rõ nõ uulga-
voli ris. Extant in hac urbe uetuſtiſſimi atq; emendatiſſimi qui/
ſin dam codices & noui:& ueteris teſtamẽti: in quibus oibus
nnei Ieſus ſcriptũ reperit᷑ cũ aſpiratione.h.inter.i.&.e.id q ui⸗/
Ein detur nõ ab re cũ ſentẽtia Quintiliani cõuenire:qui ait cõ⸗
ce⸗ ſueſſe priſcos nonnunꝗᷓ inter duas uocales aſpirationẽ ſcri
uha bere: qc non Ioannes modo nomen ꝓpriũ oſtẽdit:ſed
uchi abenũ: & mihi idem aũt obſeruari priſcos uoluiſſe ĩ leſus:
uta nõ ſolum ea rõne induẽtos puto:ut apud latinos quoq; tri⸗
echer ſyllabũ nomen id eſſe uellent: qc uim diuinæ trinitatis re⸗
tag præſentaret:ſed etiã quia aſpiratio ſonantiorẽ ſyllabã red/
ing dit ac ualentiorẽ. Et hac de re ſatis. Ego tuas litteras quoti-
mi/ die expectabam: & eas quidẽ talis: quales ab hoĩe amiciſſi⸗-
Utu⸗/ mo optimoqʒ uiro dari cõſuerũt. Vale ex Mediolano pri,/
Katu die Cal.martias. M. cccc.Lvim. D
uloo Eranciſcus Philelfus Antonio pãhormitæ ſal.
lbi ĩtibi reddidit litteras meas ẽ mibi uetere familiari
min ate beniuolẽtiaq; coniũctus. Hũc tibi unice cõmen
d datũ uolo: quippe qui & doctus eſt & modeſtiſſimꝰ plane

F ij

uir amicitiaq; tua minime indignus. Vale ex Mediolano

e Kal. martias. M. cccc. Lviij.
Franciſcus Philelfus allãtiſt
ANa res szmalor hogtpe potuiſſet afferre. Nã in ijs
legẽdis te vorã uidere ſ uſluspriſtinoſq; ſermones mirifi-
ca tua illa ſuauitate cõditõs nõ ſecꝰ audire:ꝗᷓ ſi præſens eẽs

pridi

ac mecũ familiarit᷑ loqᷓreris. Qc aũt me tãto ſtudio lauda-/
ueris: factũ id eẽ intelligo ꝓ bhũaniſſimo tuo ingenio: proq;
ſingulari tua erga me charitate. Nõ em̃ tã præclare de me

ſentio. Habeo præterea tibi gratias: atq; ago maximas :qck
ẽpi ρ†—äιοο 6“α⅞ρειο moré mihi ꝗprim ũ geſſeris.
Quæ uero tuo noie principi noſtro expoſuimꝰ: audiuit is

oĩa ꝑlibeter: & ita de te honorifice ẽ locutꝰ: ut plane oſten

deret te ſibi eẽ cariſſimũ. Quare ſiqꝗd eſt q ab eo uelis: ui/
deo te nihil fruſtra petituꝶ. Scripſiſti præterea græcũ eſſe
apud eũdem puto: qui T0 ρα1sτO—ß̈Büz6 Biop &†ρερααρ.
Mihi græco librario opus eſt. Quãobrẽ ſi uel iſtũ cũ iſtinc
te nõ inuito abire inſtituerit uel aliũ quẽpiã ire ad me cura
ueris: accipiã eũ honeſta cõditione. Reliquũ ẽut manibus
pedibuſqʒ; ad obſeruandã bonã ualitudinẽ cõnitamur: nõ
longe em̃ futurũ ſpero:ut qᷓiucũdiſſime una eſſe poſſimus.
Vale ex mediolano Kal. martijs. M. cccc. Lviij.
N¶EFrãciſcus Philelfus Ni
Votidie te mibi officioſiorẽ præſtas ac iucundiorẽ.
Nihil em̃ prætermittis: qc ad meã laudẽ acceſſurũ

putes. Itaq; nõ poſſum nõ lætari plurimũ qd oĩbus in reb?
in amore mihi reſpõdeas. Nã ꝗᷓ ego te amẽ: & quãti faciam
Jamorẽ tuũ:nemo oĩm melius nouit:ꝗᷓ ip̃e debes:cui de me
nihil occultũ eſt. Reliquũ eſt: ut amare meꝑſeueres. Nũꝗᷓ

em̃ patiar uinci abs te in hoc tam nobili: tãq; laudatiſſimo
bũanitatis officio. Quid de noſtro patricio actũ ſit: cupio
intelligere. Nos bic noui babemus nihil. Tu ſiquid apud
uos eſt: qe auditione noſtra nõ indignũ exiſtimes: cura ut

ex tuis ſuauiſſimis litteris accipiã. Vale ex Mediolano.iiij·

Nonas martias M. cccc.Lviij.

. (Franciſcus Philelfus Lodouico caſellæ ſal

rogæ egti aurato ſal.

codemo trãchedino ſal.

M

Va fuerim adductus ratione:ut leſus cũ.h. aſpiratio
Ine inter.i.&.e.ſcripſerim præter cõmunẽ huius tẽ/
peſtatis cõſuetudinẽ: potuiſti ex proximis litteris cogno/
ſcere. Nunc aũt ut ad te ſcriberẽ: aliud nihil erat in cauſa:
niſi ut abs te peterẽ: id curares: ut litteræ tuis incluſæ ꝗdili⸗

Mediolano.viij.ldus martias.M.cccc. Lviij.
NFranciſcus Philelfus Alberto parrhiſio ſal.
Væ amicis cõmunia eẽ debẽt: ea quẽꝗᷓ iuriſuo aſcri
pere: ut nibil habeat cũ amico cõmune: non iniuſtũ
duci non poteſt. At uitas Galbæ & Othonis: quas e græco

traduxeram: & tibi poſcẽti cõmodarã in menſem: iam an/

num ita poſſides: ut ꝗd æquitas: quid officiũ poſtulet: oino

uidearis oblitus. Itaq; rogo te: ut memineris eas ad te iſſe
cõmodato:nõ dono. Proinde facies:ut te decet:ſi curaue
ris: ut iãtandem ad nos redeant. Albertũ meũ ancarium
Eñnochi filiũ bene ualere opto. Vale ex Mediolano. vi. ldꝰ

martias. M.cccc. Lviij.

(F ranc iſcus Philelfus Pallãti ſtrogæ eqtiaurato ſal.

Vanta uoluptate me priuarit diuturnũ ſilẽtium no/

plane intellexi. Is em mihi nihil potuiſſet eſſe iucundius.

tuo ꝗdẽ ſcribẽdi officio uti antehac licuerit. At lõgiuſculũ
ſilentium noſtrũ crebritate litterarũ facile ſartiamus. Qcæ
reliquũ eſt: deus ipſe aliqñ præſtabit. Vt autẽ ad rẽ ueniã
Top ρττππρτνναααιπ W0ορ1ορπωÜποπνiορ:πι àa ccepi die/

bus ſuperioribus: & accepiſſe me:feci te meis litteris certi

orẽ: quas ad marcheſiũ uariſinũ tibi reddẽdas miſi Veneti
as Cal. martijs. Eas uero qm accepiſſe iam debes: nõ repe/
tam altius. Duo ſunt quæ uæbementer cupiã: Arrhiani hi
oriã de Alexandro rege & Diodori ſiculi libri: ſiqui plu/
res apud uos ſunt ꝗᷓ ipſe babeam. Habeo em̃
uolumina. Qck aũt tantopere & Arrhianũ d

eſidere & Dio

dorũ:cã ẽ: quod duo illa nobiliſſima imperia: & perſarum:

& macedonũ uel mea hiſtoria latinis cognita eſſe uelim.

gẽtiſſime reddant᷑.ld erit mihi perꝗgra tiſſimum. Vale ex

ſtrũ: ex binis litteris tuis: quas nuper ad me dediſti:

Deus malefaciat tempoꝶ calamitati: ne dicã hoĩm ꝑfidiæ:
ua factũ ẽ: ut nõ modo ſimul eſſe nequeamus:ſed ne ma/

aine prima

Si hmõiigit᷑ codices aut apud te: ut Venetijs eẽ cognoro:
excriptũ iri curabo: modo uel Patauij u'Venetijs ſibrariũ 1
græcũ aliquẽ inueniri accepero. Vale ꝗdiutiſſime cũ Ho/ —
noftio meo. Ex Mediolano. v. idus martias. M.cccc. Lviij. ſe
OEranci. Philel. Beſſarioni cardinali nicæno ſal. b
Vm mibi eet renũciatũ ꝓimos meos ad te uerſus t
nõ eẽ eadẽ miſſos uia: qua meæ antea ꝑpſæpe litteræ à
cõſuerũt: iccirco eoſdẽ ſecäid ad te dedi: ut itelligeres:&
ꝗd cupiã de tua amplitudine: & ꝗd nõ temere breui futu⸗
ũr ſperẽ. Quod aũt hmõi utar ſcribendi genere:cũ ob ali/ 4
as cauſas factũ ẽ: tũ etiã aut minus: ut noſtri qdã hoĩes:qui
græcaꝶ litteraꝶ indocti: & latinaꝶ nõ admodũ periti qui
græcos uerſus in concinnitatis accuſant: ſonoroſq; eſſe ne/
gãt: uel ex hoĩe latino aiaduertãt:ꝗᷓ ſe ſua fallat opinio. Nã
quid habemus memoratu dignũ:qd a græcis nõ acceperi⸗
mus? Verſu aũt cũ græcis cõtendere æque ſtulti eſt: atq;

arrogãtis. Tu uelim cures ad me dare ſiquid habes: qce p/
bes: de quantitate ſyllabaꝶ. Nã has oĩs exẽplis diſquirere
apud græcos diticile é. Et hmôi fane peritia perutilis eſt:
⁊ac maxime neceſſaria nõ ſolũ ad uerſuũ ſtructurã: ſed cum .
ad cognitionẽ accẽtuũ:tũ etiã ad uniuerſam ꝓpe litteratu
ram. Vale pater clæmẽtiſſime. Et quæ multis litteris abs te
etij: mihbi ut gratificeris te etiã atq; etiã rogo. Ex Medio⸗
lano. vi. Kal-apriles. NA. cccc. Lvijj. „
EFranciſcus Philel. Hieronymo caſtello medico ſal.
Vod græcis uerſibꝰ? ad te ſcripſerim: nibil aliud fuit M
in cã: niſi ut ul græci ip̃i cognoſcerẽt amicitiã noſtrã
eſſe nõ uulgarẽ. Nuꝑ em hoc quoq; ſcribẽdi genꝰ ſumagg
greſſus: qdq uellẽ nubi cũ multis eſſet cõmune. De latinis lo .
quor noſtriſq; hoĩbꝰ. Nõ de græcis: ꝗ in hmõi campolõge
uberius ac facilius ꝗᷓ latini uerſari poſſent: ſi uellent: tãꝗᷓ in
pratrita & auita poſleſſione ac plane ſua. Sed utcq; res ha
. : bernun apud græcos nemmẽ uideo qui uerſibꝰ delecte/
4 tur. Latini ueronõ mõ nũc nulli ſunt hac tẽpeſtate: q græ-
cos uerſus ſcribãt: ſed ne ullos quidẽe de priſcis accipimus
ex his q adhucapq nos extãt: & habẽt᷑ in precio: quos ea
aude claruiſſe audiamꝰ. Ego auũt cũ alia plæraq; ſcripferim

ere
e.
cum
ratl
bste
doo⸗

ſe.
ut
tri
149 R
So

1n
8
ſe⸗
te/
mus
ge
i

XIII

Præce ſoluta otone:uolui etiã tẽtare hoc tꝑe:ſiqd poſſem
Ibmõòõi numeroſo & altiore dictiõis genere: quo cæteri uł
meo inuitati exẽplo ſuis ſe monimętis poſteritatis imorta
litati cõmẽdẽt. Nec id una epla quapiã ſum facturꝰ:ſed li/
pellis:ut ſpero cõpluribꝰ. Qua de re nõ ĩgratũ mihi fuerit
tuũ quoq; iudiciũ audiſſe:id qe & ꝶgraue futuꝶ intelligo:
ab optimo erga me aĩio emanatuꝶ. Nam ꝗ græci in præ
ſentia & habent᷑: & ſunt diſertiſſimi: hoc meũ inſtitutũ atq;
ſtudiũ laudibꝰ efferũt: ſiue id aĩo iudicio faciãt:ſiue forſitã
qcł ſuſpicent᷑ mihi gratificari.At ego nõ delector aſſentati
one:ſed ueritate. Vale ex Mediolano. vij. Idus apriles. M.
¶ Frãciſcus Philelfus Lodouico caſellæ ſal.
Vpio te pro ſumma noſtra beniuolẽtia tuæ meæq;
rei diligẽtiꝰ ſtudere.Nã & quãti me facias:& quãtũ
poſſis:pſpicue noui. Quid aũt uel amicitiæ: uel uirtutinon
debemꝰ? Yale Ex Mediola. iij.nonas maiæs. M. cccc. Lviij

* .
*

F..

7 WVlta hinc abiẽs mihi es pollicitꝰ:quoꝶ ĩ hãc diẽ eſfe
– iſti nihil. Itaq; tui eſſe muueris arbitror: ut ꝓ mutua

5.
aiorũ inter nos charitate aliꝗd tãdẽ facere incipias. Hudq;
imprimis: qc a patre tuo uiro clariſſimo tãtoꝑe petieram.
Quã uereor:ne recentis aliquos amores ad priſtinos ad⸗-
dideris: quibꝰ impeditus animꝰ neq; noſtri: neq; ſui re mini
ſcat᷑. Qc ſimemoriæ uolueris repetere meũ in te officiũ:
nõ mõ noſtri nõ obliuiſcaris: ſed potiꝰ qprimũ es me cũ tibi
cõflatũ diſſoluere incipias. Noſti quid uelim. VYale ex Me
diolano nonis maijs. M. cccc. Lvii.

rã ciſcus Philelfus Nicodemo trãchedino ſal.
Vid tibiimpedimento fuerit:quo minus ad meas
mihi proximas litteras reſponderis:neſcio: nili for
taſſis obfueris a Florẽtia ad Senenſes tuos. Fac igi-
tur ut primum tuæ mihi litteræ reddantur: quæ me faci-
ant omni de re certiorem: quam noſtra putaris interelſſe:
imprimiſq; reddideriſne meum proximum carmen argy⸗/
ropolo noſtro. Noli obſecro pati: diutius expectem opta/
tiſſimam epiſtolam tuam. Vale ex Mediolano. xi. Kaledas

lunias. M. cccc. Lyiii. FF fn

Vꝗdio pacine te ſomno excitatũ iactitare neſcio quas ln
Anugas. Ego tibi dari cupio ſaniorẽ mentẽ. Nã quãtũ i
uidere uideor: nõ intelligis hbaſcemeas ædes: ꝗbus tatope lu⸗
inſidiaris: tribus iã fatalis fuiſſe & patruis duobus & patri i
tuo. Miſeret me tui. Hec ẽ muſaꝶ domus: nõ fœneris. Va- N.
le ꝓ meritis. Es em unus oim ingratiſſimus. Mediolanie—z²
ædibus noſtris ldibus iunijs.M.cccc. Lviij. = (oa
(¶ CPranciſcus Philel. Frãciſco cremẽſi iuriſcõſulto ſal.
D ea quæ intelligere a me cupis: paucis reſpondeéo.
MNaã & res nõ ẽ admodũ difficilis: & ego in præſentia t
ſum occupatiſſimus. Inter æternũ: ſempiternũ:ac ppetuu n⸗
nullã oĩno priſci ꝑdoctiq; latini differentiã eſſe uoluerũt. Ii- ſee.
lud qck ex. M. Tul. Ciceronis libris: & quos de natura deo l
F. rũ: & quos de finibꝰ bonorũ & maloꝶ: & quos de quæſtio
nibus tuſculanis elucubratiſſime ſcripſit: nõ obſcure intue
ri licet:& ſi ppetuũ etiã cõtlduᷣ ſignificat. Vñn ꝑpetuã orati
onẽ dicimꝰ:hocẽ cõtinuã ac ꝑennẽ:&.P. Ouidiꝰ Naſo pri,

men. Huiꝰ uero tẽpeſtatis philoſophi nõnulli:itẽq; theolo
gi nõ tã uim uerborũ:q̃ Areſtotelis ſniam ſecutiea inter e
noĩa differre uolũt:ut ꝑpetuũ ſit:cui & principiũ dat᷑:& fi/
nis: ut exteriorẽ hoĩem: ut uniuerſum dicimmundũ. Sem
piternũ uero qcł ex ſꝑ & æternũ cõponit᷑:id uolunt intelli-
i:qe' principium quidẽ habet:at finẽ habiturũ nequaꝗᷓ ſit: l
Bnbi aũt eẽ dicũt tũ angelos ipſos & dæmonas: tũ etiã in/
teriorẽ hoiem. Sed æternũ aliud nihil eẽ ꝗᷓ deũ:cuius neq
principiũ fuerit:nec itẽ finis futurus ſit. Vale ex Mediola,/

maq; ab origine mundi:Ad mea ꝑpetuũ deducite tꝑa car/

.

no. vij. Kal. Auguſtas. M. cccc. Lviij. 3
(Frãciſ. Philel. Beſſarioni cardinali nicæno ſal. di. pl.
Ridie idꝰ auguſtas renũciatũ ẽ Mediolani Calliſtã .
ecchiæ Romanæ põtificẽ ad octauũ Id' ſextiles aniuiu

mã tãdẽ efflaſſe in maxia oĩm læticia. Itaq; licet iã plane iuu H
dicare uel ꝓ ſolonis ſnia eũ fœlicit᷑ admodũ atq; ꝑbeate ddii
leerm obiſſſe: cuiꝰ mortẽ tãto oẽs cũ gaudio nõ inſipiẽtes mo
reE. “ do:ſed etiam ſapiẽtes ꝓſequant᷑. Dederit deus oipotẽsut
e cũ hois ſomnoletia ſomnꝰetiã ip̃e interierit:ne tui collegaz

XIIII

em. iſte rurſus obdormitaſſe iudicent᷑.Et qm̃ in præſentia non
a licuit pluribus tecũ agere: te rogo: ut quæ antea pluribus
dtfG & litteris & carminibus ſcripſeram dignationi tuæ nõ fru
ope ſtra me ſcripſiſſe re ipſa oſtendas: & qd ad Plutarchum at-
ann tinet: diligent᷑ cures. Vale ex Mediolano Idibus auguſtis.
Vy, M. cccc. Lviij. M.MM S M
l Franciſcus Phil. Aeneæ cardinali Senéẽſi ſal.plu. di.
(Wa iãpridẽ affatu quodã poetico me tibi memini
1l prædixiſſe re ipſa de obitu Calliſti põtificis cõfirma
9 tã ẽ: dij bene cœpta ſecũdẽt:id q futuꝶ nõ ſolũ uæbemẽ
1 ter opto:ſed certo etiã & ſpero & uolo. Tu uelim memi/
i nneris Philelfi tui: qui tuã amplitudinẽ: ut ſcis: & colit: & ob
ſeruat unice. Nuncij feſtinatio fecit: ut eſſem breuiorꝗq uo
lebam. Fac obſecro:litteris tuis intelligã ꝓpediẽ: quid mi/
piraill gendũ ſit: & qc de Plutarcho meo ſæpiſſime ad te ſcri/
8 prlſi: ut memin eris etiã atq; etiã te rogo. Vale ex Mediola-
i no ldibus ſe xtilibus. M. cccc. Lviij.
Frãciſcus Philelfus Angelo actiolo eꝗti aura to ſal.
1) — Tqd ipſe maxime oĩm cupiã: & quantũ liceat tibi in
WDũ Aua rep.cũ antea ſemꝑ:tũ hoc potiſſimũ tꝑe:nõ ſum
neſcius. Quare te plurimũ rogo:atq; oro: ut qc mihi corã
„ vnuoerbo aliqũ rẽcperis te opportune curaturum:id in præ/
ſentia certa re cõprobes.Hodſerit mibi adeo gratũ: utgra,-
, tius aliud facere nibil poſſis. Vale ex Mediolano.xi. Kale.
. ſeptembręs. M. cccc. Lviijj.
. Franciſcus P bilelfus Nicodemo trãchedino ſal.
4 Iut placet aſtronomis corpa bæc inferiora & noſtra
4 Mita parẽt ſuꝑiorũ corporũ poteſtati atq; imperio: ut
etiã hoim uolũtates ꝓ ſyderũ ui neceſſitateq; mutent᷑: &
. non ſint eædẽ ſemꝑ: haud mihi rẽ moleſtã: aut intẽpeſtiuã
facturus uidearis mi Nicodeme: ſiq ſæpenumero fruſtra
⸗ abs te antea teñłatũ eſt: hoc etiã tꝑe nõ omittas. Quod eo
M libentius: qm ad aſtrorũ motũ atq; influxũ accedit etiã ipa
ratio: quæ nulliis aſtrorum uiribꝰ eſt inferior. Rem tenes.
H Vale cũ uniuerſa familia: patricioq; noſtro. Ex Mediolano
xix. Kaßl ſeptembres. M. cccc. Lviiſfſf. .
¶ Franciſcus Philelfus Pio ſecũdo Romanæ eccliæ

4
„ .
5
“ z.
—

ſummo pontiſici ſal.plu.di. 6 “”
Vod nihil unꝗᷓ in uita mibi neq; iucundius cõtingit:
neq; optabili quicꝗᷓ. Accepi nunc te ad. xxviij. Cal-
ſeptẽbres diuina benignitate ad ſummũ eccleſiæ Roma/
næ pontificatũ aſſumptũ eẽ cũ maximo cardinaliũ omniũ
cõſenſu incredibiliq; totiꝰ Romanæ reip. uel uniuerſi poti/

in præſentia tuæ gratuler ſanctitati:cui nihilo plus dignita

tis ſummus iſte potificatꝰ attulerit ꝗ tuipſe ob innumera/
biles tuas diuinaſq; uirtutes põtificatui? Accedit ad rẽ:q
tibi corã ꝓpediẽ ſingularẽ ac pene iauditã mei aĩ iucũdita
tem ſum expoſiturꝰ:ſt ita ſcilicet apc' te ꝓbatũ iri intellexe
ro. Nam mentẽ meãaoẽm atq; deſideriũ ex ſuꝑioribꝰ plæ/
riſq; meis litteris potuiſti nõ obſcure intelligere. Vnũ illc
dũta xat tuæ beatitudini exploratũ eſſe cupio me tãta nũc
affici animi uoluptate:uel ex ſolo i pſo tuæ creationis fœli⸗
ciſſimo nuncio: ut exiſtimẽ uitã mihi beatã cõtigiſſe: ſi iqde
in ea uoluptate ſummũ bonũ cõſtituendum eſt: quæ nihil
habet cum beluarum uoluptate cõmune: ſed tota eſt ho⸗
minis: tota rõnis: tota abſolutæ meræq; uirtutis. Reliquũ
eſt: ut ſiqs adhuc locus apud te muſis relictus ẽ:id qc' ee &
magnificentiꝰ quidẽ eſſe nulla exꝑte dubito: me facere di⸗/
gneris ꝑ tuas litteras certiorẽ: ꝓbeſne meum adte aduen/
tum. Vale pater beatiſſime. Ex Mediolano. x. Cal-ſeptem
bres. M. cccc. Lviſſ. ?YSUV-— “
ne -Franciſcus Phi. Beſſarioni cardinali nicæno ſal.
Ddecimũ Calſeptebres dediad te litteras unas: &
Aſimul cũ tuis alteras ad pontificẽ Piũ. Eas aũt utraſq;
tibi rédditas ab Othone Carreto iuriſcõſulto: qui ſtic pro,
meo hoc principe Franciſco Sphortia legati fungit᷑ mune
re:non dubito. Itaq; miror: quod in hanc diem nihil ad me
peruenit: quod reſpõderis. Et id certe factũ exiſtim oſum/
mis occupationihtuis: a quibus rogo tantũ temporis ſub/
ducas: dũ S&ρ ρο☛DHd me des: p qc intelligã: quid
mihi faciundũ conſulas: hoc eſt eamne iſtuc an minus eã.
Reliqua tu uel me reticente pro tua incredibili ſapietia li-
quido cognoſcis. Nam ego ſum eo importunior:quo d te

4 rr .

us: ut ita loquar: orbis terraꝶ læticia atq; gaudio. Quid em

ngie
ma/
nii

len

nit
enn
⸗

AAlIII
declaratum audio a Pio pontifice: qui Bononienſi legatio-
ni præſis. Vale pater ampliſſime. Ex Mediolano pridie idꝰ
leptembres. M. cccc. LvVijj.
H PFraciſcus Philelfus loanni paleologo Marchio⸗
Uni Montifſferrati ſal. plu. dldld.
Tſite noui iam pridem ꝗᷓ rebus egregie doctis atq;
grauibus delectaris: idq; uł' ex meis de exilio libris
AJguos diutius tuo uti hoſpitio uoluiſti: clarius intel⸗
lexi:nolui tamen non aliquid ad te mittere: quod & graui-
tati ipſi ſuauitatem haberet admixtam: & non doctis ſolũ:
ſed etiam omnibus poſſet eſſe cõmune. Itaq; libros ad te
dedi: quos modo de iocis & ſerijs inſcriptos ædideram.
Sic enim in rebus ſeuerioribus lectitandis neceſſe fuerit:
ut riſui aliquando auris patefacias: & no læticia ſolum: ſed
bilaritate aliqua perfundaris. Nam quoniam te quaſi lon-
go poſtliminio uiſere inſtitui: mibi hac uia paratum iri adi⸗/
tum uolui:quo te non facilem minus: qᷓ beneficum offen/
derem. Vale ex Mediolano. xij. Kalendas Octobres. M.

4

ccCcC. Lviiifiz
— Franciſcus Phil. Nicodemo tranchedino fal.
Elicatior factus es: qui nibil reſpondeas:nolo enim
ſuperbiæ crimen tibi homini amiciſſimo obijcere:
quod ijs ſolemꝰ: qui ſæpius litteris iniulitati nihil re/
ſpondere cõſuerunt.Scio ſane te eſſe occupatiſſimum bhis
præſertim temporibus. Sed erit humanitatis tuæ: ut tem/
poris aliquid ſurripias tantillum: quod amicitiæ condones
officio.Ego inſtitui ad Pium põtif᷑icem falutatum accede/
re.ltaq;ʒ rogo te omni ope operaq; cures:ut iſtac mihi lice/

at iter facere. Quid opus ſit: noſti. Vale & quid de noſtro

patricio factum ſit: cura: ut ſciam. Ex Mediolano.xi. Kalen.
Octobres. M. cccc. Lviiij. MẽMEẽFB
Franciſcus Philel. Beſſarioni cardinali nicæno ſal.
Inas ad te nuper litteras dedi: alteras ad. x. Kalen-
das ſeptẽbres: alteras nõ multo poſt: hoc ẽ pridie
AAlddus Septembres: quas Otho carretus qui RComæ
pro boc principe Franciſeo Spbortia negocia gerit: perdi-
ligenter tibi reddidiſſe litteris ſuis teſtatus eſt. Quod au

6 2

tem nihil reſponderis:nõ poſſum nõ mirari. Itaq; rogo te: n,
ut me facias certiorẽ acceperiſne meas eplas: an minꝰ ac-
ceperis. Vale ex Mediolano. vi. Id'octobres. M. ccec. lviij.
Franciſcus Philel. Beſſarioni cardinali nicæno ſal.
Tſi de tua in me ſingulari mãſuetudine atqʒ beniuo
lẽtia nũꝗᷓ dubitaui:eã tñ ita ꝓximæ tuæ litteræ quas
ridie nonas octobres ex urbe Roma ad me dederas: mi/
bi ꝑſpicue declararũt:ut aliud nibil certius unꝗqᷓ habuerim.
Sũq; longiore illa tua dicendi elegantia atq; maieſtate ita
delectatꝰ: ut ipſe mihi afflatꝰ aliqs præ uoluptatis magnitu⸗
dine ĩ lectitanda epla uiderer. Incrediblis habeo tibi grati
as pater clæmentiſſime: qc nibil unꝗᷓ omittis de me uel or/
nando:uel amplificando. Faciat imortaliſ deus: ut meis de
te optatis: id qc certo futurũ ſpero: aliqñ fortuna rñdeat.
Nã cui omniũ malim Aρι αρππ αο¼ ον αα1XXε
νι 0“ααρει Xα T6Oντοτπ αιαο11επον οN. Mο
Aeigopi TupIS apeHD Xqi Inp &Xπειππι Tnb &Wα0ο :ee.
Vt aũt ad rem ueniã: uix dici quæat:ꝗᷓ gratꝰ mihi qᷓq; ꝑpiucũ .

dus fuerit nũciꝰ tuꝰ de recuꝑato Plutarcho: quẽ qm amiſe/ Hr
ram: me a ſũmo põtifice Pio ſecũdo tuo interuen tu dono 4
accipere in nõ mediocrẽ fœlicitatis partem mihi aſcribo. 141
Nõ em̃ paruæ mihi iacturæ fuerat amiſſio talis ac tãti codi
cis. Neq; uolo tibi unꝗqᷓ perſuadeas alia a nobis uia codicẽ te
iſtũ aberraſſe:ꝗqᷓ ea quæ tibi primis litteris meis declarata K
eſt.Hũc aũt mihi dono dari a ſanctitate Pij põtificis tãti fa/ e
cio:ut uix aliud pluris quæã. Nã ꝗd ego dicã de mirifica ilł· il
la benignitate ac munificentia in annua uitæ ſubſidia: qua n
in me ultro uerus Chriſti uicarius pontifer Pius uti᷑? De⸗
creuit mibi ut hũaniſſime ſcribis eiꝰ beatitudo in ſingulos
ãnos aureos ducatos ducẽtoſułargẽti mediolani.Addiſq; n
futurũ ut maiorẽ indies & dignitatẽ & utilitatẽ aſſeqᷓr. Ad MD
hæc ego paucis rñũdeo. Guis ego me ſane cognorim neq; ”M
de illius ſanctitatis bnficetia: neq; de alacri tua beniuolen,
tiſſimaq; oꝑa ꝗcq̃ magnũ ꝓmeruiſſe: operã tñ pro uiribus 1
daturũ polliceor:ne ſaltẽ uolũtate & obſeruãtia indignus
cẽſear tã egregia: tãq; tẽpeſtiua magnitudine. Reliqua qc .
te uelle intelligo ſcribam ad Pium pontificem. Vale pater *

oter

4c

nii⸗
ll

o
uns
Lmi
erin
tein

.

nt

taut

ot/
ge
t.
N
ci
blee

000

bo.
ci
c
1t
t,
ai⸗
Ga
he⸗
ſos

ampliſſime. Ex Mediolano Kal nouẽ bribꝰ. M. cccc. Lviij. .
Franciſcus Phil. Pio ſecundo eccleſiæ Romanæ
63

pontifici maximo ſal. di.plu. 2
Eſſario reuerẽdiſſimus in Chriſto leſu ac idẽ ſapiẽtiſ
ſimus cardinalis nicænꝰ fecit me noĩe ſanctitatis tuæ

plitteras certiorẽ: qᷓ de me ꝑpbumaniter beniuoletiſſimeq;

feceris: qbuꝰ me præterea tua ſpõte donis ornaris. Facis tu
ꝗdẽ pietiſſime oĩa ſũme põtifex Pie:ꝗ Chriſtũ optimũ ma
ximũ imitatꝰ nibil tibi potiꝰ ducas ꝗᷓ bnfacere cũ oĩbꝰ: tuijs
iprimis:quos noris iãpridẽ inn umerabiliũ tuaꝶ incredibi/
liũq; uirtutũ obſeruãtiſſimos extitiſſe. Meminiſti ſane pa/
ter beatiſſime: ꝗᷓ ego te ſꝑ omi ſtudio coluerim: && quãta ſꝑ
cũ ueneratione diuinã ſapiẽtiã tuã: qua inter oĩs mortales
mirifice unꝰ excellueris: atq; excellas: aſſidue fuerim ꝓſe/
cutus. Neq; fieri poſſe iudicaſti: ut ſine diuino quodã nutu
atqʒ uolũtate tãtus eẽt meꝰ & tãdiu erga te amor:tãta pie/
tas: tãta fides. Neq; uideri uoluiſti oblitus:qc uiuo adhuc
& oĩ ex ꝑte incolumi Calliſto põtifice afflatu illo: uł poeti/
co: uel diuino fore prædixerim: & id ꝗdẽ hoc ipſo præſen
ti ãno: ut & Calliſt? ex hac luce migraret: & ip̃e tu qd oĩm
uotis fortunatiſſime cõtingit: & tatis chriſtianæ religionis
tenebris: lucẽ eſſes ꝑ optatiſſimũ tuũ põtificatũ allaturus.
Et illuxiſti tu ꝓfecto bonis atq; doctis oĩbus q̃ſi ſol oriẽs te/
terrima tenebraꝶ caligine obductis. ARtũ oĩno erat de cla
riſſimarũ artiũ ſtudijs: ſaudatiſſimiſq; uirtutibꝰ: niſi oppor/
tune tu diuinitꝰ datus eſſes adillas inſtaurãdas: tuẽdas: illu
ſtrãdas. Itaq; iãẽ muſæ: quæ penitus interierãt: reuiuiſcunt.
Eloquẽ tia:quæ obmutuerat:& uocem ſimul recuꝑauit ò&
mẽtẽ.lngenia quæ obdormierant:excitant᷑. Oẽs ad hone/
ſtas actiones maiore ꝗᷓ antea unꝗᷓ cupiditate incẽdunt᷑.De
ſideriũ Nicolai ꝗnti ſapiẽtiſſimi illius præſtãtiſſimiq; põtifi
cis quo uiri eruditi & eloquẽtes nõ mediocrit᷑ torqueban/
tur: nõ leuaſti ſolũ optatiſſima creatione ſanctiſſimi tui põ/
tificatus: ſed in maximã ſplẽdidiſſimæ tuæ bonitatis admi⸗
rationẽ amorẽq; inflãmaſti. Nõ em honoratione uerborũ
dũtaxat buiuſmodi uiroꝶ aĩos in pulcherrimã futuræ tuæ

ſentires: & quãta cũ charitate de me honoratiſſima uerba

benignitatis ſpẽ erigis:ſed præſentibus potius ingẽtibuſqʒ; H
muneribus. Nã ut alios ꝓpe infinitos breuitatis cauſa præ us
teriens de meipſo uerba faciã quibus ſum donis a tua bea/
titudine honeſtatus? Quantã mihi ꝗq; ſingularẽ uolupta/ “M
tem attuliſti nobiliſſimo ipſo Plutarchi codice:quo uirorũ Net
illluſtriũ & græcoꝶ: & latinoꝶ uitæ græca oratione erudi Gr
tæ: & elegãter ſcriptæ cõtinẽt᷑? Quid qcł ad quotidiana ui a
tæ ſubſidia ſingulos ducentos aureos ducatos in ſingulos 4
annos mihi in oẽm ætatẽ apud alios etiã agẽti cõſtituiſti: 5
Ita certe qc abſolute eſt munificẽtiæ tuæ: & exteriori con

ſulis: & interiori homini: quippe qui & ingenio:& corꝑi fo/
męẽta attuleris. At ego pro tantis tuis & tam imortalibꝰ be/
, nelſicijs quid tandẽ ſim celaturus? Nempe illud qc homũ/ 4
cio ſolet deo: cuius tu uices diuinitus hoibus repræſentas.
Te admirabor: te colã: te uenerabor:te dies ac noctes tũ
mente & aſſidua meditatione perſpiciã: tum ore: atq; arũ/
dine perẽniter prædicabo. Hæc de te deſinam unꝗᷓ bene/
dicere: quãdoquidẽ ne tu quidẽ benefacere in uniuerſam
uitã deſinere uoluiſti. Erat præterea permulta: quæ ſcribẽ/
da mihi occurrebant. Sed bhæcidem clæmentiſſimus car-
dinalis Beſſario: ne ſim epiſtola ꝓlyxior:qᷓ par eſt: tuæ ſan2 )
ctitati uerbis meis corã exponet. Reliquũ eſt pater beatiſ/
ſime:ut tibi indubitato perſuadeas meã me omnẽ fœlicita
tem in te uno conſtituiſſe: cuius uitam atq; incolumitatem
ut oĩpotẽs deus ꝗᷓdiutiſſime tueat᷑: etiã atq; etiã opto. Va/
le in chriſto leſu: & me cõmendatũ habe. Ex Mediolano
Kal.nouem bribus. M. cccc. Lviij. SYJUVUVMU
Franciſcus Philelfus Borſio æſtenſi Mutinære/

—

—

WVod plura de te indies dux borſi illuſtrioreq; digna
laude prædicant᷑: eo magis magiſq; fortunatꝰ mibi
uideor:qqc in tuam beniuolentiã me admiſeris. Diligi em̃ a
tali ac tãto principe nõ mediocri fœlicitati ducẽdũ e. Nã ſi
morũ ſimilitudo iungit mortaliũ aĩos charitate: diſſimilitu
H do aũt in odiũ cõcitat:ꝗs nõ eũ laudandũ arbitret᷑: qui tibi
carus ſit: cuiꝰ mirabiles ſumm æq; uirtutes tot tãtæq;ʒ ſunt:
ut cũ oĩ antiquitate nõ iniuria poſſis de gloria cõtendere?

—
—

ſe

—

⸗—⸗ —— — — —

duſ
præ
ber,
pta/
dril
d
maol
ue
lilti⸗
ſcon
to⸗
be/
ni⸗
3.
Nrü/
ene⸗
fſum
the/
SCr
eſun⸗
eitl
ta

Ny
an

e,

nia
end
litu
the
Unt.
el

clarant: Iloannes peregri

Et ut cætera: quæ ſũt ꝓpe infinita abſolutæ ſummæ uirtu /
tis documẽeta incõmodius mihi tẽpus recenſenda reijciã:
quis nõ iure optimo admiret᷑?nõ obſtupeſcat? nõ tollat in
cælũ diuinis laudibus illud inauditæ cæmentiæ & magna-
nimitatis genus: quo nuꝑ ad. xi. EKal nouembris uſus perbi
peris? Nam ut grauiſſimæ litteræ magnifici equitis aurati
Bartbolomæi pedaliæ ad Nicolaũ filiũ ducalẽ hũcaulicũ:

quæ hoc die ĩ maxima procerũ & nobiliſſimoꝶ hoĩm mul

titudine coram hoc illuſtriſſimo noſtro principe Frãciſco
Spbortia inter prandendũ recitatæ ſunt: prudęetiſſime de/

. .

nus cognomento ſimul & re ipſa
abolicus maximis abs te maioribuſq; tuis ornatus benefi⸗

cijs: cum grauiter & iniquo animo ferret ut leuem ita iuſtiſ
ſimam mulẽtam illam: qua Laurentius eius fllius paucis an

—

te mẽſibus mulẽtatꝰ fuerat: nõ minus ob delicti negati mẽ

dacium: ꝗᷓ ob delictũ ipſum quod circa aucupiũ contra ſui

decreta principis perpetrarat. Ven etias dedita opera ꝓfe
us dicit᷑. Vbi cum diutius eſſet:q̃ antea unꝗᷓ cõſueuerat:

ut erat aĩio ad maledicendũ nocẽdũq; uæbemẽtius inflam
mato: quicꝗd potuit excogitare: cõfin gere:cõminiſci:qd

excelletiæ tuæ uel ad perniciẽ: uel ad infamiã acceſſurum
exiſtimaſſet: eo ꝶ oĩm omiſit nihil. Et tanꝗᷓ nõ dicendi: ſed

maledicẽdi peritiam a diſertiſſimo Guaryno familiari no⸗-

ſtro didiciſſet: ubicũq; Venetijs inter ãbulãdũ aliquos of-
fendiſſet:quos tibi aliqũ quoquo modo nocere poſſe cõfi
deret: apud illos per nouas inſinuationes inſidioſaq; prin/
cipia cõtinuo ferebat᷑ ea oratiõe: ut aliud nihbil habere ne-
gocij uideret᷑: qᷓ per omne inſimulationis genus depraua-/

te:ſplẽdidiſſimas uirtutes tuas: utpote ꝗ nihil aliud quære

ret: ſtrueret: anbælaret: ꝗᷓ malefacere: teq; ſi fieri poſſet: tol
lere ex hoĩm genere. Pudet me ea meminiſſe: quæ ab illo
maledicta memorant᷑.Sũt.n.indigna auditu:ſũt obſcœna.
ſũt ĩpia. Quæ ꝗdẽ ipſa hmõi eẽ uiri illi patricij ut ſunt ma/
gni & ſapiẽtes:nõ obſcure oñderũt:qppe qui plæriq; oës:
tũ loannẽ peregrinũ ipſum uerbis acerrimis coram caſti/
garunt:tũ per litteras te de om̃i hominis petulantia famili
ariter amiceq; monuerũt: quibus tu ꝑlectis & ꝗdiligentiſſi⸗

me cõſideratis:req; oĩ intellecta & cognita:nõ turbaris:nõ
excãdeſcis:nõ animũ acerbiorẽ in partẽ inclinas:id qc de/
bitæ ſeueritatis fuiſſet & iuſticiæ potius: ꝗᷓ crudelitatis: &
ultionis: ſed ut es humanꝰ: mitis: mãſuetꝰ: cõuocatis in cõ/
ſiliũ duodecim ſapientã qc dicit᷑: ex primoribus Ferrariæ
ciuibus circiter ducentis: accerſi etiã iubes reum ipſum lo/
annem peregrinũ: cum eſſent tñ ij oẽs ignari: ꝗqobrẽ eo lo/
ci conueniſſent. Deinde uictor Pauo prudẽtiſſimus ſecre-
tarius tuus ꝓfectus in mediũ exponit excellentiæ tuæ no-
mine pꝑfidiã Ioãnis peregrini: eamq; unis uenetorũ litteris
ne cõtradicente quidẽ reo confirmat: facileq; cõuincit nõ
una morte dignũ eſſe illũ: ſed admodũ infinitis: & ijs ꝗqdẽ

diris & truculentis: ſiquidẽ tot mortibus plecti abomina/

bilis atq; impius ciuis poſſet. Quibꝰ ſane auditis liquidoq;
perſpectis:ita ſunt conſultantiũ animi tantæ reiimanitate
in reum ipſum e xaſperati: ut perinde atq; becuba quæ dã
quam fabulant᷑: in polymeſtora:in illius oculos uellent ir/
ruere: neq; oculos dumtaxat eruiſſent: ſed uita: ſed animã:
ſed ſiquid in aia latet altius & potentius. Atqui audiat lon/
ge lateck præſens hæc ætas: audiat poſteritas ois. Audiãt
oẽs qui ſunt:futuriue ſunt: populi: gẽtes: nationes:audiat
uniuerſus orbis terraꝶ inauditã humanitatẽ: clæmẽtiam:
ſanctimoniam magnanimi atq; religioſiſſimi ducis Borſij:
cuius uerbis idem uictor ſtans in medio iratorũ: & tumul-
tuantiũ ciuiũ. Tibi ait o Iloannes peregrine homo nefarie
mitiſſimus pater patriæ dux Borſiꝰ pro tuis tãtis iſtis & tã
ꝑditis tanq; imanibꝰ facinoribus nõ uitã eripit: nõ ſubſtan/
tiã: quæ quidẽ oĩa ꝓ tuis ſceleribꝰ amiſiſti:qnpotius tibi ul/
tro ignoſcit: debitãq; pœnã liberrime remittit. Nam nihil
ẽ: qc malit ꝗᷓ nõ mõ nõ degenerare in omi uirtutis genere
a clariſſimis principibꝰ maioribꝰ ſuis:ſed illis uniuerſis ſi fie
ri poſſit: ꝗqlõgiſſime prælucere. O uocẽ præſtãtiſſimi princi
pis: o mirabilẽ lenitatẽ: o ai magnitudinẽ inauditã. Laudat᷑
ille ma ximꝰ rex dauid:q placatꝰprecibꝰ mulieris Abigail
manꝰa nabal carmello erꝰ uiro hoĩe uno oĩm ingratiſſimo:
quẽ inter imere cũ uniuerſa familia decreuerat ilico abſti/

nuerit. Laudat᷑ Cæſar auguſtus: quod uxoris Liuiæ cõſilio

Rkir;
imi:
tlon
ndiit
lciit
tam
l⸗
nul⸗
nie
N
ſtan⸗
bio
hibi
ere
llie
inci
dit
igl
im⸗
l

XIIII

L. Cinnæ quẽ ꝑdere cogitabat: anbælati parricidij ueniã
dederit. At Borſiũ quibꝰ nos laudibus ꝓſequemur: qui ci⸗
uibus oĩbus in loannis peregriniirruentibus necẽ: eũ non
modo incolumẽ eſſe iuſſerit: ſed ab impetu cõſultantiũ fa/
cGto ſua manu ſubduxerit:atq; ſeruarit:nõ muliebri:nõ alie
no illi conſilio nullis neq; precibus nec muneribus opus ẽ:
qui per ſeſe uiget:ac ſapit:qui deũ ſemper ante oculos ha⸗
bẽs cũ illud ſalutare præceptũ meminit: Mibi uindictã: &

E

go retribuã: tũ ne obliuiſci quidẽ unꝗᷓ poſſit eũdẽ huma/

ni generis ſaluatorẽ nõ ſolũ ignouiſſe malefacientibꝰ: ſed
patrẽ etiam:ut illis ignoſceret: extermis in cruciatibꝰ ſup/
plici cõmiſerabiliq; uoce orare nõ deſtitiſſe. Libuit nobiliſ
ſimo duci Borſio pro animi magnitudine obliuiſci iniuria/
rũ.Libuit qe; Cato ſenior prudentiſſime uſurpabat: uti ue/
nia in delinquentẽ: quo poteſtatẽ: quam ab deo habet:ea
liceat uti ſemper. Libuit:libuit inquã optimo principi: ut ẽ
lenitate incõ parabili: ignoſcere lIoanni peregrino:quo &

ſeſe ipſe ſui ſimilẽ oſten

eret:& illum perpetrati facinoris

ubi pœnituiſſet: cæteris foret: exemplo nullã eſſe uirtutẽ:
A uni gratitudini antecellat. Quid em̃ ingratitudine foœ

ius? quid atrocius? quid exitioſius? quid imanius? Nam

ſi hæc uitio uacat:nullo ob eã quam in ſe habet impudẽti-
am:a quo em̃ flagitio abſtineat homo impudens: non ob/
ſcure patet eſſe gratitudine præſtãtius nihil. Et primus ille
Angelus ſi gratus eſſe uoluiſſet: neq; ſua inflatus opinione
in ſuperbiam lapſus eſſet: neq; a cæleſti diuinoq; domici/
lio præceps corruiſſet in tenebras ſempiternas. Te loãnes
peregrine grauiſſimi atq; iuſtiſſimi ciues oẽs: qui tua cã in
cõſiliũ cõuenerant: mortuũ eẽ uoluerũt:quẽ princeps clæ
mentiſſimus & uitæ reſtituit & tãto tãq; ampliſſimo patri⸗
monio qd iuſte pieqʒ amiſeras: frui uoluit: ſecutꝰis quidem
ut mihi uidet᷑ nõ tã illud qc a Socrate dictũ laudat᷑ a uiris
ſapientibꝰ:decere principẽ & amicis bñfacere:& inimicos
reddere amicos:ꝗqᷓ præceptũ euãgelicũ: quo iubet᷑ inmi/
cos etiã eſſe diligẽdos: quo maiore te hoĩem inimiciſſimũ

4

uo pulchriore bñficio dux Borſius afficere poterat ꝗᷓ uita
onatum iubere uellocupletiſſimum opulentiſſimũq; re/

lueris: malueriſq; ingratitudinis crimini obnoxius fieri: ꝗᷓ
gratitudinis laudari: ego ſane grauius tibi præſagiũ nihil:
e cõſideres qualis de te apud uiros

II

pugnare. Nõne tibi uideris regnare loãnes peregrine:cũ
tmſcelus ĩpune ꝑppetraris? Memineris igi᷑ memineris gra
do uſus fuerit: præſtato: ꝗᷓ ille geſſerit ſe in cyrũ. Apes ira-
cundæ ſunt: && adeo peruicaces ad pugnandum: ut acule/
os etiã quibus natura armatæ ſunt: relinquant in uulnere.
At eaꝶ regẽ natura eẽ inermẽ uoluit: & ita mitẽ quoq;: ů&
manſuetũ.Si huiuſmodi ſe regem erga te præſtitit mitiſſi/
mus dux Borſius: noli tu quæſo inbærentem uulneri acu/
leum itẽ recipere ad nocendũ:idq; nõ modo:ne noceas tie
pi ipſe: ſed ut animi tui gratitudine tius reddas bumaniſ

ſimi principis bñficiũ:cui non minori curæ ſunt laudabiles

ciuiũ actiones:qᷓ ꝓpriæ ac ſuæ. Hoc em intereſt inter tyrã/
num & iuſtum principẽ: q ille oĩa refert ad proprias utili-
tates: ſiquidẽ aliquid utile cenſeri debet: quod ab honeſta
te abhorreat. At iuſtus princeps quicquid agit: quicquid
loquit᷑:quicquid cogitat:id om̃e refert ad utilitatẽ & decꝰ
ciuiũ. Si te tibi dux Borſius reſtitutũ aiaduerterit: hoc eſt

ſi ſanũ & prudentẽ: lætabit᷑ ipſe certe:qc collatũ in te bñſi

ciũ nõ amiſerit. Tunc em amittit᷑: cũ in hoĩem indignũ col
latũ id fuerit. Et paſtor bonus relictis cæteris ouibꝰ: quam
unã amiſerat diligenter quærit. Et cũ inuen erit nõ medio⸗
crẽ læticiã præ ſe fert. At ſi ſecus tibi: qe; tua cã nolim cõſu⸗

₰—
₰

fed tu uelim tecum ipſe
bonos & ſapientis exiſtimatio futura ſit: qualis fama. An
gnoras ꝗ negligit famã ſuã: bomicidã iudicari? Primũ tibi

ante oculos pone:quãta i laude i uerſant᷑: ꝗ ſe accepti be/

neficij memores uoluerũt. Quis ẽ: qui nõ libenter audiat:

ac celebri oratiõe ꝓſequat᷑: uel Minucij magiſtriilli? equi/

tum in. Q. fabiũ maximũ: uł.L. Terentij culleonis ciuis ro
mani in africanũ ſuꝑiorẽ gratitudinẽ ſingularẽ? Nã qualis

ſe haberi uoluerint Virgilius Horariuſq; poetæ in mecoæ/

natem: & Auguſtũ: eorũ pulcherrima diſertiſſimaq; poe/

mata decãtant. Cõtra uero nemo ẽ ſenſus & rõnis cõpos:

tlerct
ris gra

nte

gaan,
eita⸗

Alle,

nere,
oce⸗
nitil⸗
acu/
1ti⸗/
l.
les
i/
G⸗
Ga⸗

ld

dec⸗
oeel
ebün
nü l
uann
eclo⸗
eol⸗
etiĩ
u
uiros⸗
2.A
Etbi

tibe⸗

diat:
ego⸗
isto

gvas

nec
. pot

ui cũ aut Sextilij. in. G. Cæſarẽ: aut. G. Pompilij in. M. T.

Ciceronẽ maximos duos & eloquetiſſimos uiros ingrati-
tudinẽ inuitꝰm orenſq; audit:nõ illos uel mortuos oderit:
atq; execret᷑: & ꝑ oẽ cõuitij cõtumeliæqʒ; genus inſecter?

Sed ꝗd mltis? G ſit deteſtabile abomĩabileq;ʒ facinꝰ ingra-

titudo:ut triſte ita ſempiternũ tulit exemplũ ſceleratus q&
impius iudas ille: q magiſtrũ dnimq; ſuũ bhũani generis re-
dẽptorẽ cruciandũ iudæis ꝑ oẽ uitæ dedecus & interimẽ,
dũ tra didit. Is em̃ cõſcius ſibi diræ ſuæ horrendæq; ferita-
tis:abiecta ſpe omni cõſequedæ ueniæ ꝓdigioſam uitã la/
queo finiuit. Plus em põderis ad ponã in malignitate ſua
ꝗ in diuina bonitate atq; miſericordia ineſſe arbitratus eſt

ad ueniã. Præterea iuſtus princeps nõ ſp ignoſcit. Nimia

em̃ miſericordia ſũma eẽ ĩiuſticia cõſueuit. Nec minꝰ cru⸗
delis ducit᷑: qui ſꝑ dat uenia: ꝗᷓ qui nunꝗᷓ. Omnibus in rebus

mediocritas quædã ſeruãda e. Qui ſe uoluit leniore: ꝗᷓ de-

ceat:lentitudinis cuiuſpiã & ignauiæ nomẽ ſubijt. Et diſſo⸗-

luta clæmentia non eũ modo:qui iterũ deliquerit:ſed rehli⸗
quos item reddit alacrioris ad delinquendum. Quo fit: ut
ſub umbra huiuſmodi uel clæmentiæ: uel ſegnitiæ iuſticia
tota pereat.Itaq; etiam atq; etiã tibi caue. Teq; ita inſtitue
ut & clæmẽtiæ ac benignitatis tuus optimus princeps ab
oĩbus laudetur: & tu uſus nõ abuſus tãto ben eficio uidea/
re. Sed ut eo unde diuertit: noſtra redeat oratio:non po-
tui equidẽ præſtãtiſſime dux Borſi non miꝶ in modũ affi⸗
ci læticia: cum litteræ illæ copioſæ & elegantes Bartholo-

mæi pendaliæ corã optimo maximoq; principe meo fran⸗

ciſco Sphortia recitatæ ſunt. Erant enim indices ac teſtes

præclaræ tuæ & eximiæ bonitatis: quã uidi cũ ab audienti
bus omnibꝰ: tũ a grauiſſimo ipſo principe facundo admo⸗

dum plenoq; ore mirifice laudari:teq; unum dici:qui inter
buius ætatis principes & haberi debeas: & dici princeps.
Quare nõ minꝰ meæ fœlicitati lætor: qe mõ dicebã: ꝗᷓ tibi

gratulor: qd maximis tuis inumerabilibuſq; uirtutibꝰ tãtã

iã gloriã es adeptꝰ: ut nulla ſit futura poſteritas: quæ de tu-
is diumis laudibus cõticeſcat. Quis em te humanior? quis
clæmẽtior? ꝗs animi magnitudine clarior? ꝗs iuſtior? quis

G ij

II

muniſicẽtior? Nã ꝗd ego dicã de illuſtri ſapiẽtia tua:ꝗ pſpi .

cue itelligẽs inferiora hæc & tẽporalia oĩa mutabilia ee pla
neqʒ caduca:nihil tibi antiquiꝰ ducas magiſue expetẽdũ fi - l
dc:religiõe:pietate? Oĩa refers ad deũ:quo ſp taqᷓ præſen/ dun
te: uidete: audiẽte: dirigis ac ꝑficis tuos ſalutiferos cogita- ut
tus.lItaq; oĩa tibi ſecãda ſũt:oia læta: & ad uotũ oĩa. Qui te ho
minꝰ norit:ruſticꝰ* ẽ cẽſendus:ꝗ te nõ amat:nõ colit:nõ ex ie
omi animi ſnia uenerat᷑: uel flagitioſus ẽ: uelſtultꝰ. Perge:
ut facis priceps præſtãtiſſime: da nobis tuis quotidie egre
giũ aliqe argumẽetũ uel audiẽdi: uel diſcẽdi:ſcribendiq; de te
tot tuis tãtiſ; uirtutibꝰ. VYale principũ decꝰ*. Et me cõmen d
datũ habe:ut facis. ex Mediolano idibus Nouembribus. t
ranciſcus Philelfus Nicodemo trãchedino ſal. U.
od tardiores ierint meæ ad te litteræ id cauſæ fait:
qqd expectabã mihi facultatẽ fieri ꝑ principẽ noſtrũ fa 1
ciundi itineris. Non em uiuimꝰ noſtro: ſed alieno arbitrio.
E,t iuſtus princeps ꝓ iuſta lege ducẽdus eſt. At uiri oẽs bo t
ni ſubiecti ſunt legibus. Idcirco Socrates cũ poſſet: noluit e t
carcere ſe in libertatẽ uendicare. Breui igit᷑ hinc concedi 8
Lucã. lbiq; tandiu expectabo: donec mihi fiat: qce amici no
mine ſignificaſti. Nã eius mihi fide eẽ tutiꝰ nihil põt.At ne WW
ſecuriꝰ quidẽ. Erunt etiã mecũ filij duo Marius:ac Xeno⸗ DS
phon. Cũ una erimus: cætera inter nos cõmẽtabimur. Va 1
. le ex Mediolano,ix. Kal. decẽbres. M. cccc. Lviij. “ te
Franciſcus Philelfus Thomæ ſenecæ ſal. int
Ertholla noſter ꝗ ad te uenit: faciet de oĩ ſtatu meo 8
te cumulatiſſime certiorẽ. Qua uero in re tua mibi ce
BSpa op' ſit: ex eo dẽ cognoſces. Itaq; tuũ ẽ id præſtare: ne n

fruſtra boc itineris ab eo ſuſceptũ uideri poſſit. Nõ.n. ſum
neſciꝰ: & quãtũ poſſis auctoritate & gratia:& quãtũ etiam
mea cauſa uelle debeas: ſed rudis plane & diceẽdus ſum: &

iudicãdus: qui ita ad te ſcribã: quaſi uidear de ſingulari tua
perſpectaq; charitate. Quare nihil aliud abs te peto:niſi ut N
cures: ne iſtic diutius Bertholla noſter expectet. Vale ex
. Mediolano.iiij.nonas Decẽbres. M.cccc.Lviiſ. el
ranciſcus Philelfus Beſſarioni epiſcopo tuſcu- 4

ano cardinali nicæno ſal.

lat.

eple
üͤf⸗
ſen⸗
It
un te
er
ige
ege

ge

4

uebri

larẽ is mibi beniuolentiã oſten

Vm ego quotidie tuas litteras expectarẽ pater clæ/
ẽtiſſime: quibꝰ certior fierẽ de ijs: quæ ad Kal no⸗
æ amplitudini ſcripſerã una cũ litteris ad fanctiſſi/
mũ põtificẽ Piũ:neqʒ aliud noui ꝗcꝗᷓ acciperẽ: eſſetq; iam

mihi tandẽ iter ad uos ꝑmiſſum: cœpi non inuitus aggredi

hoc laboris iſtuc ꝓficiſcẽdi:& ſi cupiẽti labor eſſe nullus ſa
ne põt.Itaq; ſum in uia.Neq; ad multos dies futurũ ſpero:

ut ſanctiſſimi dni noſtri exoptatiſſimã faciẽ tuãq; mihi co⸗
ram contueri liceat. Interea uero loci te maiorẽ in modũ
rogo ut qcłantea ad te ſcripſerã & de Plutarchi codice &
de ducentis illis aureis ita ex ſententia tua meaq; cõficiat᷑:
ut nihil ijs de rebus cum iſtuc uenero: mibi curandum ſit.

Vale. R. pater: & domie. Ex Mãtua die natalis chriſtiani.

Francilſ. Phil. Ciccho calabro ducali ſecretario ſal.
lrnieri in hoc meo ad Piũ põtificẽ itinere in-

ceſſu uti uideor teſtudineo. Id em fit partim maligni
tate byemis: quæ uias oĩs uitreas reddidit: partim benigni
tate principũ: ꝗ me nonnulli remorati ſũt.Imprimis aũt Si/

giſmũdus Pãdulphus malateſta: ut eſt aio ingẽti:& ꝑphũa/

no me honorificẽtiſſime liberaliſſimeq; excepit & oibus ẽ
officijs ꝓſecutus: quẽ ego cũ ob eiꝰ maximas inumeraliſq;
uirtutes maximi facio: tũ eo pluris:qc pricipis noſtri ama/
tiſſimũ eẽ obſeruãtiſſimũqʒ cognoui.ldqʒ ut iſtiꝰexcellẽtiæ
referas: uolo. Sũ ego hinc poſtridie abiturꝰ. Vtarq;:quãtũ
in me fuerit: maturiore itinere. Te interea etiã atq; etiã ro
go: ut memineris mei: nec minꝰ Lauræ noſtræ: quã tibi uni

ce cõmendo. Reliquũ eſt: ut cõmuni principi etiã atq; etiã

me cõmẽdęes. Vale Ex Arimino Nonis lanuarijs. M. cccc.
(Fra. Philel. Ciccho calabro ducali ſecretario ſal.
Edi ad te nudiſtertius litteras ex Arimino: ꝗbꝰ certi
Jor fact eſſes de ijs: quæ tꝑs obtulerat. Heſterno ue-
ſperi cũ ad forũ ſemproniũ ueniſſem: offendi lacobũ per/
uſinũ cognomento picininũ corꝑe ſane Tdẽũ: ſed animi
robore ac prudentia aſcidẽ aliquẽ. Hic mibi uiſus eſt tanta
eſſe in principẽ noſtrũ & fide & pietate: ut dignus ſane ſit:
quẽ Sphortiani oẽs mirifice diligamus: amemuſqʒ. Singu/
d omiſitqʒ nihil:qc uł hu/
G iij

manitatis:uel benignitatis officiũ ſaperet. Spero hũc prin
cipi noſtro maxime aliqñ uoluptati fore:& fortaſſis etiam
uſui. Cũ bæc ad te ſcripſi:erã hinc continuo abiturus: quip
pe quiaudirẽ pontificẽ Piũ ex urbe Roma iã deceſſiſſe pe
tereq; peruſiam. Tu me interim ama: ut ſoles. Vale Ex fo-
roſempronio.vij. idus lanuarias. M. cccc. Lix.

Franciſcus Philelfus Gaſpari mercato
2Valentiæ comitſaalall.
Gaſparem mercatũ meũ de om̃i meo in urbẽ romã
itinere minꝰ facerẽ certiorẽ:quẽ alium ſim facturus:

Paud ſatis intelligo.ltaq; rem oẽm paucis accipe. Poſteaꝗᷓ
ad quartũdecimũ Kal.ianuarias e Mediolano deceſſiſſem
ueni poſtridie mantuã: quæ quidẽ urbs me plurimũ dele-
Qauit cũ ſua magnificentia & Maronis noſtri memoria: tũ
etiam cumulatius præſentia & bumanitate præſtantiſſimi

principis Lodouici: qui me uidit ꝑlibenter: excepitq; lau-
tiſſime. Et qm natalis chriſtianus propediẽ aduentabat: uo

luit ne ante inde diſcedere: ꝗᷓ eſſet a me natalis ipfe apad ſe
celebratus. Quo quidẽ facto poſtridie eiꝰ diei Reuerũ ue/-
ni ubi uidi pulcherrimas ædes illas: quas ingẽti animo pri/
ceps eo ĩ oppido nuper ædificauit: nõ trito & uſitato quo/
dam uulgariq; artificio: ſed ad imaginẽ potiꝰatq; dignitatẽ
laudatiſſime illius & pbeatæ antiquitatis. Vnde cũ Ferra/
riam poſtero die cõceſſiſſem: ducẽ Borſiũ offendi princi/
pẽ ſane dignũ:quẽ nulla neq;ʒ natio: nec poſteritas cõtice/
lcat.Eſt em omni uirtute præditus: imprimiſq; magnitudi
ne ai ac muniſicẽtia:quæ ipſæ duæ claris principibꝰ peculi/
ares ſemp eſſe debent. Et qg mihi fuit iucundiſſimũ audi/
tu:diuinũ principẽ noſtrũ nõ minore laude: qᷓ beniuolẽtia
pꝓſequi ſtudebat. Ab hoc ego egregie donatꝰ pridie Kal.
lanuarias uerſas Bononiã ꝓfectus ꝑpetuo itinere itra qua/
triduũ Cæſenam ueni: ubi ab humaniſſimo regulo malate
ſta nouello nõ regie minꝰ ꝗᷓ philoſophice ſum acceptꝰ. Eo-
demq; modo poſt biduum a Sigiſmũdo pãdulpho buius
fratre: cuius ego fortunã non potui nõ miſere dolere:ꝗp/
pe qui uideam breui periturum: niſi a clæmentiſſimo no-/

ſtro principe: a quo quidem uno is ultimam ſalutem ſpe/

XIIII

rat:opem:auxiliumq; inuenerit. Vnde cum primum illu/
xiſſet:abiens forumſempronium petij. Hic lacobus pici/
ninus acerrimus belli dux hibernans ubi me eo adueniſſe
cognouit: ſuum neceſſarium quendam ad cauponulã mi/
ſit: qui me ſuo nomine ſalutaret: atq; omia polliceret᷑: quæ
humanitatis ſunt beneficẽtiæq; officia. Hunc ego deinde
mane cũ adijſſem: multaq; citro ultroq; familiariter & ami
ce babita uerba eſſent: unum id uiſus mihi ſum de illiꝰ ani⸗/
mo intelligere ſibi principe noſtro nihil eẽ carius: nibil ue/
nerabilius: cum ſeſe huius ſemper non ſeruũ minus:qᷓ filiũ
aſſereret: diceretq; nibil ſibi contingere poſſe optabilius:
qᷓ aliquam occaſionẽ offerri declarandæ ſuæ in talem actã⸗
tum patrem & dominũ obſeruantiæ: fidei: pietatis. Quid
multis eſt opus? Eſt plane lacobus picininus in principem
noſtrum tanta beniuolẽtia atq; fide: ut addi nihil poſſit ad
cumulũ. Sum autẽ ab iũllo ita tractatus: ut eum decet qui &
uetus amic“ ſit & principi noſtro cariſſimus. Eodem etiam
die inde diſceſſi: & per montuoſa illa aſperrimaq; itinera
poſt ſextũ diem perueni ad urbem Romã. Et ne ſim longi
or qᷓ oportet: Summꝰ pontifex Pius tanta me bumanitate
excepit:ut uix quicqᷓ dici poſſit humaniꝰ.Spero me oĩia ex
ſententia mea aſſecuturũ: & ad paucos dies ſecũdis auibꝰ

rediturũ ad uos.Interim uelim: ut memineris meſn:tibiq; ꝑ/

ſuadeas te mihi neminẽ poſt clæmentiſſimũ princi e no⸗
ſtrum eſſe cariorẽ: neq; iucundiorẽ. Tu uale cũ tua frigidiſ

ſima frigida. Nam hic niuiũ nihil eſt. Ex urbe Roma. xiiij.

Frãciſcus Philelfus Borſio æſtenſi Mu⸗
inæ regiq; duci ſalutem.
od mibiex urbe Ferraria decedẽtimãdaſti præſtã
Iſtiſſime dux Borſi:id ego piæ eccleſiæ Romanæ pon-
tifici fideliter diligentiſſimeq; expoſui: & ea præterea ad/
didi:quæ mea intereſſe pro maximis tuis in me beneficijs
addẽeda exiſtimaui. Audiuit certe oia ſummus põtifex pli/
benter: oſtenditq; ſe uſurum in tempore:qd tam liberalit᷑
atq;ʒ pbenigne obtuliſti: deinde in longiuſculũ ſermonẽ de
tuis diuinis laudibus & audiendo: & diceds ꝓuectus eſt.
G iiij

Kal. Februarias. M. cecc. Lix.

.
5*
/

Et cũ alia ꝑmulta de te mirifice ꝓbauit:tum imprimis dele ſi
ctatus ẽ quod nihil pluris ꝗᷓ religionẽ:& cultũ diuinũ face/ ſcg⸗
res. Dicebat eni ſibi plurimũ uideri laudandũ: qui in tanta ſ.N
reꝶ licentia ita ſe gereret: ut oĩa referret ad deũ. Abſolute Eeps
q; eẽ uirtutis: qui in maxima fortuna ſe cõtineat: cum fieeir ich
uix poſſit: ut ĩpunitate propoſita uoluptas uitioꝶ oim pi/ Pler
rrens cõtẽnat᷑. Et ideo te ſibi uideri magis admirandũ q in 10:
prulcherrimo & pacatiſſimo principatu in maxima bonaꝶ rumm
rerum omnium affluentia: & uarietate: & copia nunquam bun
ſecedas ab honeſtis actiõibus:nunꝗᷓ ab officio:nunꝗᷓ a deo: ben
ſemꝑq; tui ſimilis ſis: boc ẽ dei metuẽs planeq; perfectus. lit
Nunꝗᷓ em̃ cõtinere te potuiſſe in illa loaãnis peregrint ad/ hen
uerſus dignitatẽ tuã ipia cõtnmelia: niſi deũ ſemꝑ añ ocu/ zut⸗
los haberes.Itaqʒ iſtiuſmodi clæmẽtiã tuã pleniore quodã ſme
ore hilariq; uultu laudabat.Et ne ſi lõgior fuero: uidear aſ/ non
ſentationi obnoxiꝰ uł in re ꝑſpicua oinoq; ueriſſima: ea fu/ nell

it dicẽdi clauſula:ſi tales fuerint reliqui chriſtiani pricipes:
qualẽ te eẽ in deũ audiret: nõ admodũ ſibi in ſua hac ꝓfe/
cRione laborãdũ fore aduerſus turcos. Hic ad martiũ iſtac
iter facturꝰ ẽ. Quare ex eo ipſe corã aiaduertes: quã de te
habet præſtãtẽ opinionẽ eãq; ueriſſimã. Cætera tibi ꝓpe-
diem præſens exponã. Summus põtifex hoc mane romã
egregit᷑ Peruſiã uerſus iter facturꝰ:ubi dies quimqʒ ad ſum/
mum acturꝰ ẽ. Vale mi princeps illuſtriſſime: & me cõmẽ/
datum habe.Ex urbe Roma. xi. Kal. Februa. M. cccc. Lix.

En ciſci Philelfi Epiſtolarum Liber Decimuſquintus.
rãcil. Philel. Sigimũdo Pãdulpho malateſtæ ſal.pl. di.
Vm primũ ueniſſem in urbem Romã Si-
giſmũde Pandulphe: rem quã proficiſcen/
ti mibi ꝓ tua in me præcipua dilectione mã/
daras:curaui apud pontificẽ Pium non mi/
nore fide:ꝗᷓ diligentia. Quid aũt is mibi re/
ſpõderit in cãm tuã: id ego te om̃e filio tuo
excellenti indole adoleſcẽti Robertho: quẽ te apud Me/ /
diolanũ abſente: rediens fani offenderã: ut actum erat: ex/
poſui.Feciſti aũt & prudẽter & recte:qd ſoceri tui Franci⸗

— —

V

ſci Sphortiæ charitatẽ atq;ʒ ſapiẽtiã fucatæ alioꝶ ſpei dolo
ſiſqʒ pollicitis: ut es aio ingeti a cerrimoqʒ ingenio: prætuli-
ſti. Nõ em mihi crede:tua te fallet opinio. Eſt em̃ hic prin/
ceps:ut ſcis: cũ alijs pꝑmultis ac maximis uirtutibꝰ præditꝰ:
tũ clæmẽtia atqʒ benignitate plane oĩm.primꝰ. Quæ quidẽ
ipſæ tuæ uirtutes mirifica beniuolentia quadam mortaliũ
aios ad ſe trahũt. Nã ut crudelitas eſtimaniũ ꝓprie belua/
rum:ita nibil eẽ duco:qc magis attingat hoĩm bonitatẽ: qᷓ
humanitatẽ: facilitatẽ: manſuetudine. Liberalitas uero ac
beneficentia qᷓ uæbem eenter alliciant ois in amorẽ ſui: quis

eſt qui neſciat? Quantũ uero prudentia & rerũ gerẽdaꝶe

peritia calleat idẽ Frãciſcus Sphortia earũq; non paruarũ
aut uulgarium: cũ alia prope mfinita periculoſiſſima clariſ/
ſimaq; facinora: tum nobiliſſimus bic principatus facile de

monſtrat: quem nullis fere uiribus: auxilijſue fortunæ: ad/

uerſus omnes italiæ: atq; galliarum: biſpaniarũq; potenta/
tus adeptus eſt cum imortali ſui noĩs gloria. At huius fide
obſeruationeq; promiſſorũ ꝗd inuenire liceat aut certius:
aut ſanctius?ltaqʒ tibi plurimũ gratulor: cui uideo ꝓpediẽ

lætiorẽ fore fortunã: teq; nõ modo liberatũ iri omi belloꝶ

mole: ſed incrementũ etiã firmiſſimũ unius hui ſoceri tui

cõſilio atq; adiumẽto tuis rebus præſentibꝰ allaturũ. Reli-
quũ ẽ: ut pro tua dignitate atq; animi magnitudine ut be/

neceptis inſiſtas: oibuſq; declares: eũ te Sigiſmũdũ eſſe &
indies magis magiſqʒ futurũ ꝗ cõſilij rõnẽ oĩ caſus temeri/
tati anteponẽdã liudices. Vale Ex Mediolano Nono kal.

martias. M. cccc. Lix.

ranciſcus Philelfus Karolo fortibracio ſal.

munꝰ: Seneca noſter cẽſor egregi idẽq; ueriſſimus

decet paruũ abs te donari:qui & maximo impatore ſis na⸗

Vam mihi gratũ & ꝑiucũdũ fuerit lautiſſimãũ tuum

plẽdidiſſimi tui noĩs prædicator tibi corã exponet. Facis
tu aũt nihbil alienũ a paterna glia tuoq; ſplẽdore. Nihil erm

tus:& ipᷣe maximꝰ. Qdł aũt ad me attinet:licet ipſe tibi:uel
me reticẽte nõ obſcure intelligere: qualis ſit meus erga te
animꝰ. Nã ſi nullis bñficijs ꝓuocatꝰ eram:tibi antea uæbe-
menter affectus ob eximias tuas innumerabiliſq; uirtutes:

LI

–

ſces:qᷓ nos de te in bñ agendo audierimus. Reliqua ex Se/
neca ipſo accipies. Vale ex Mediolano. vi. idus Apriles.
(IſFranciſcus Philelfas Thomæ ſenecæ ſal.

s ſuperq; expectare domite poterã: cui darẽ lit,
ANteras: quas prædixerã: ad illuſtrẽ Karolũ fortibraci/
um: càmterim nũciat abeſſe te ab urbe Mediolano ꝑ mul

ta milia paſſuũ.Feciſti aũt ſeueriꝰ: ne dixerim inhũaniꝰ:qck

nõ uale ſaltẽ prius dixeris: ꝗᷓ a nobis abieris: præſertim cũ
ſcires tua mihi adhuc opera opus eẽ. Nã qua in re id certe
ſcire non poteras: niſi ab me ante audiſſes. Habes tu cũ hi⸗
ſce lr̃as:quas tecũ laturꝰ fueras ad inclytũ iſtũ Karolũ.Intel
liges etiã: ꝗd abs te uelim. Itaq; facito: cures oĩa ex ſentẽtia
mea. Vale ex Mediolano.v. idus apriles. M. cccc. Lix.
(EFranciſcus Philelfus Nicodemo trãchedino ſal.
£

di Petro galeræ ad te litteras: ex ꝗbus intelligere
. potuiſti:ꝗqd fieri abs te uelim. Itaq; ſi me amas: ut cer
te facis: da operã: ut & ᷓprimũ & ex ſnia mea mibi morem
geras. Scio em̃ & quãtũ poſſis: & quãtũ mea cã uelis. Qua/
re ne infinitæ occupationes tuæ tibi impedimẽto ſint: quo
minus qc cupimus: aſſequamur: tuæ prudẽtiæ fuerit ꝓui-
dere. Vale ex Mediolano. v. idus apriles. M. cccc. Lix.
Franciſcus Philelfus Amareto mannello ſal.
On abſurde mihi uidet᷑ Plato ſenſiſſe eo in libro qui
Ae rectitudine nominũ inſcribit᷑: noĩa quibꝰ utimur
nõ e indita calu quopiã: ut uulgo exiſtimãt: ſed ita potiꝰ
inducẽte ac ueluti de induſtria dictãte natura: quæ multo
ante ꝓuidẽs: ꝗd cuiqʒ ſit euẽtuꝶ: & qualis quiſq; futurꝰ ſit:
ita nomẽ ĩponat. Id aũt cũ in alijs multis & rebus: & hoibꝰ
ꝓbari põt: tũ in Alcides: & Priamus pſpicuũ ẽ. Alcides em̃
robuſtũ fortẽq; ſignificat: qualẽ illũ legimꝰ extitiſſe: ꝗ her/
cules poſtea cognominatꝰ ẽ: quaſi fama gloriaq; iunonis:
quæ a græcis uocat᷑ hera. Priamus uero a uerbo priamæ:
qc emo ſignificat:deduci manifeſtũ eſt. At illum ab Alcia
de captũ troianos poſtea emiſſe: & græce & latine tra dũt

qualẽ futuꝶ ſperes:quẽ tã elegãti munere decoraris. Tuũᷣ
igit fuerit bonas actiones tuas bonis aſſidue actionibus cu⸗
mulare. Non em nos minoris in dicẽdo de te bene cogno/

o

Prrd
gubbn

gam

ihud

oce

tutn
win
her
me
nib
(et
tar
gere
c⸗
nit

E.

Lell⸗
no
les.
eli⸗
rci,
mul

hiſtoriæ. Nã de uiribꝰ & fortitudine Herculis quid attinet
prædicare? Et hæc quidẽ duo quẽadmodũ alia permulta:

quibus totus ille hber refertus eſt: ſecundũ rectam analo-

giam dicta reperiant᷑. Videmus etiam & apud græcos &

apud latinos plæraq; eẽ noĩia: quæ ſecus interpretemur ꝗᷓ

uoces ipſæ ſignificẽt.Nã & lucũ dicimꝰ: qe ob nimiã arbo/

rum denſitate luce quodãmodo careat: & parcæ ck certe
minime parcãt. Sic itẽ apud Platonẽ Cratylus cauillat᷑ in

bermogenem: eum non recte dici bermogenem: boc eſt
mercurio genitum: quod doctrinæ ſcilicet atq; eloquetiæ
nihil ſapiat. Vnde hbæc noſtra repetit᷑ oratio: ut intelligãt
cæteri: qui te mi Amarete experti nõ ſunt: nomen tuũ cõ/
trario eſſe ſignificato accipiẽdum: ꝗqᷓ uox ipſa uideat oſtẽ/
dere. Nam non modo nihil in te babes amaritudinis: ſed
es certe plane dulcis ac perſuauis: id quod non ſolum om/

ni tuo ſermone declaras: ſed etiam uniuerſa uita. Sed de
his malo apud alios qᷓ apud teipſum uerba facere. Dediſti

ad me binas ſuauiſſimas litteras: quarum unas eodem ac/-
cepi die: quo eram ad urbem Romam profecturus. Itaq;

nihil tunc ocij datũ eſt reſpondẽdi ad te. Alteræ autem ſi/
mul cũ duobe faſciculis aſparagorũ ſunt hoc tꝑe mibired/
ditæ: quo me febrecula quædam eaq; tertiana corripuit.
Quare nolim meritis: ſi minus hilates bæ meæ Htteræ ad

te ierint. Vix enim iacẽti in lectulo atq; febrienti mihi uel
ineptiora bæc dictare licuit: cum laboris etiã partẽ tuus ac

meus Bonuſaccurſius piſanus in ſcribẽdo ſibi ultro aſſum/
pſerit. Vnũ autem non omittã me non minore admiratio/
ne proſequi ꝗᷓ delectatione orationẽ: qua in litteris uteris.

Et ſcribis tu certe non modo apte ſed etiam pulchre. Itaq;
pro noſtra ſingulari ac mutua beniuolentia te etiam atq;
etiam hortor:ut qua cœpiſti: diligentia incumbas ſtudijs
litterarum: ex quibus crede mihi: lõge maiorem fructum

ac diuturniorẽ cõſequere:ꝗᷓ ex oĩ tua qu æſtuoſiſſima mer

catura. Meũ Catonẽ ſaccũ iuriſconſultorũ homerũ ſalue/

re plurimũ iube. Præterea uelim meo noĩe moneas Mari/

um filium: ut cum Baldaſſare raxino ſe ꝗmodeſtiſſime ge/

rat: operãqʒ det: ut amicitiã cum illo uiro ꝗᷓ inimicitias ma-

I

luiſſe ĩtelligat᷑. Vale ex Medio.vij.Kàl. maias. M. cccc.lix. lent
Franciſcus Philelfus Amareto mannello ſal. lc⸗
Acis tu quidẽ mi Amarete ꝑamice qcł febrienti mi/ fesſe
Hdi oĩbus huanitatis officij opituleris. Et aſparagos Wool
accepi: & malapunica. Fuerũt ſane mihi utraq; pgrata. Fa- ch
ciat deꝰ:ut ꝓpedie:qq ſpero:optoq;: iucũdiora nobis tua ebhti
ſint munuſcula. Nã aio tuo iucundius certe eſſe nihil põt. (lerd
Qcd aũt ad tuũ attinet nomẽ:nõ facile ſniam mutare con/ nato
ſueui: præſertim eã: quã diligẽtiꝰ ãte cõſiderarim. Præter/ 1do
ea an ignoras nimis om̃e uitij loco duciz Si ita & morib“ es ote
dulciſſimꝰ: ea ſimulata noĩs amaritudo tm affert tẽperamẽ ebe
ti: ut oĩs illa quaſi nimia dulcedo ad mediocritatẽ quandã ooste
. redigat᷑: qc uel meræ uirtatis eſt: uł laudabilis habitꝰ. Ad ſennt
beaeæc nonne uides Pigellũ tuũ nõ iccirco ita eẽ nominatũ: Word
qc ulla ex parte ſit piger: quippe qui in rebus gerendis ſit öti
unꝰ omniũ ſtrenuꝰmaxime? u ut an ad te ſcripſi: uelim: oĩ u
opera atq; diligentia litteris ſtudeas. Hæc em una res cum ci
multa tibi adiumenta allatura ſit: tum erit aliquando non (g
mediocre leuamentũ ſenectutis. Vale ex Mediolano. v. e
Kal. maias. M. cccc. Lxi. “
¶ Franciſcus Philelfus loanni & Guidoni ſitt
. Antonio arcimboldis ſal. ⸗ ißh
Vpieti mihi acerbiſſimũ luctuoſiſſimũq; mœrorẽ: a
quẽ ex obitu Nicolai pr̃is ſapientiſſimi iure cõſulti: in
& grauiſſimi ſenatoris cõcepiſtis: aliqua ſaltem ex nbc
parte lenatum ire: duæ ſane res ſta aduerſant᷑: ut unde ex d
orditurus ſim: neſciam: & moleſtiſſima hæc febris qua nõ (A
mediocriter langueo:& incredibilis quædam in optimum heg
uirum illum beniuolentia: qua fit: ut conſolandus ipſe non dey
minus ſim: ꝗᷓ uos: quos conſolaturus accedo. Faciam tamẽ: led
ut potero: operamq; dabo: ut quibꝰ in hac mea animi mo/ (
leſtia remedijs utor: ijs etiam uos ſi aptioribus nõ licuerit: e.
uti mecũ una poſſitis.Nõ equidẽ negabo magnã eſſe iactu cu
ram noſtrã in obitu tãti atq; talis uiri ingẽſq; naufragiũ.Nõ ente

em̃ morte nobis ſublatꝰ ẽ uir unꝰ ex pluribꝰ: ſed is ꝓfecto: (cell
quo aliũ neminẽ uniuerſa hæc gallia Ciſalpina neq; inocẽ/ gen
tiorẽ habuit: nec doctiorẽ: nec oĩ uirtutis genere meliorẽ. n

telr
tim⸗/
gos
n
Stun
döt
e
Tlet
lbee
me
ni
40
ti
ſt

cun

nocl
10e⸗

Liceat intueri fortaſſe nõnullos:ꝗ ſinglari aliqua uł'ingenij
uel doctrinæ:uel uirtutis præſtantia inter cæteros ſint illu-
ſtres: ſed qui unꝰ oẽm ſimul laudẽ ſit cõplexꝰ: præter unũ
Nicolaũ arcimboldũ:inueniamus certe neminẽ.Hic publi
cis:hic priuatis in rebꝰ:& domi & foris ita cæteris huius tẽ/
peſtatis hoĩbꝰ præſtabat: ut nõ minꝰ uenerãdus coleduſq;
eſſet:qᷓ & diligẽdus & amãdus. Offendebat neminẽ: ꝓde
rat oĩbus. Nihil ſibi ducebat potiꝰqᷓ iuſticiã atq; pietate: oĩia
ad officiũ boni uiri:oĩa referebat ad deũ:quo ꝑinde ac præ
ſente & intuẽëte oĩa:recte ſemꝑ & ſapient᷑:tũ loquebat᷑: tã
agebat:quicꝗqd ei aut agẽdũ aut dicẽdũ eẽt. Illudq; Plato/
nis atq; ſtoicoꝶ nõ re minꝰ ꝗᷓ uerbo uſurpabat: no ſibi ſoli
ſe natũ eẽ: ſed bonis oĩbꝰ:ſed uniuerſo hũano generi.ltaq;
aliorũ etiã cauſas ac litigia ea animi grauitate integritateq;

psẽſitabat:ac ſi eẽnt ꝓpria. Hinc factũ ẽ:ut cariſſimꝰ eẽt oi/

bus: præſtãtiſſimo aũt noſtro principi ita gratꝰ & ꝑiucũdꝰ:
ut aliuꝰ magis nemo. Quare in oĩbus rebus maximis illiſq;
difficillimis: quæ in tã locupletiſſimo: & potẽtiſſimo princi
atu ꝗᷓplurimæ ac uariæ quotidie occurrũt: unũ hũc Nico/
aum arcimboldũ nõ intereſſe ſolũ:ſed ita præeſſe ſemꝑ in
ſtituerat: ut ſine eo nibil innocẽter:nibil ex animi ſui ſentẽ/
tia fieri poſſe iudicaret. Et ne ſim dicẽdo longior: ꝗqᷓ uel res
ipſa: uel tẽpus:uel præſens mea corꝑis ſbecilfitas poſtulat:
quẽadmodũ uniuerſa quõdã græcia in dubijs ſuis ac maxi
mis cauſis ad Ariopagum ſe referebat: ita non modo totũ
hoc Principi noſtri latiſſimũ regnũ ſed oĩs etiã hæc gallia
Ciſalpina unius illius uiri ædes cõtinuo petebat:& aſlidue
frequẽtabat:quo aliquid inde aut conſilij: aut auxilij iuſte
pieq; aſſequeret᷑.Et nemo certe unꝗᷓ inuetus ẽ:ꝗ qqc cõſiliũ
ille ꝓtuliſſet: non tanꝗqᷓ a Solone aliquo: aut ex ſacratiſſimo
quodã iuſticiæ & totius uirtutis oraculo prolatũ eſſe cẽſe/
ret. Quis igitur nõ iure doleat:atq; animi uæbemẽtiſſime
crucietur ĩ eius uiri obitu: cuius uita ſaluti (ut ita dixerim)
erat oĩbus? Quid tñ faciundũ nobis ſit:qui ea ſumꝰ natine
ceſſitate:ut oibus ſit tandẽ moriendũ? Quicquid aũt fit le/
ge naturæ: id certe & ſi acerbũ uideri ſolet ob infirmitatẽ
humani generis: ꝓfecto nõ modo in malis ducẽdũ nõ eſt:

ſed in bonis potius. Nec em mors eſt interitꝰ quo corpus

ſimul animuſq; diſſipat᷑ atq; delet᷑: ſed quædã ſeparatio ip-

ſius animi a corꝑe: boc eſt imortalis naturæ a natura mor-
tali.lInterit ſane hõ exterior morte:nõ interior:qui quo ſo⸗
lutior eſt: uinclis moleq; corporea: eo liberior reddi᷑: eo
ſui ſimilior: eoq; magis ac magis & uiget:& ſapit. Quare ſi
recte uolumus rẽ ipſam nobiſcũ aio uolutare: nõ eſt nobis
morte ſublatus Nicolaus arcimboldus:qui ex his tenebris

intolerabilibuſq; erũnis humanæ uitæ in cæleſte regnũ ad

uitã ſempiternã eãq; & lucidam: & ꝑſpicuã omn iq; gaudio
abundantẽ euolauit. Recepit iã præmia bene actæ uitæ:
fruit᷑ cõſpectu oĩpotẽtis dei. Nulla re eget:nullis laboribꝰ
eſt obnoxiꝰ. Nũc lætat᷑: gaudet:exultat:qc; id bonũ tandẽ
eſt cõſecutꝰ:quo aliud nullũ neq; dici poteſt: neq; cogitari

aut fœlicius: aut beatius. Illiꝰ aũt gloria & ſempiterno gau/
dio nos animi torqueri nõ amãtis eſt: ſed inuidentis & ad
ſuũ cõmodũ oĩa referentis. Quo certe nihil eſſe arbitror

magis alienũ ab aio ingenuo ac magno. Gobrem ſi mibhi

audieritis doctori olim ueſtro nobiliſſimi adoleſcentes: fe/

retis æquo aio ac modice obitũ Nicolai patris: quinpotius
operã dabitis: ut oĩ induſtria iea her oĩis præ/-

ſtantiæ genus ꝗᷓſimillimi & dicamini & ſitis.

ctu eſt:qqd relictũ ab eo uobis eẽ intelligitis locupletiſſimũ:
& honoratiſſimũ patrimoniũ: ꝑ qc oẽm uim impetũq; for/

tunæ ſitis ꝓpulſaturi. Et qc inꝗ patrimoniũ? Num prædia
ac fundos? Et hæc ſane non mediocrit᷑: ſed aliud lõge ma⸗/

ius: longe pulchrius:longe diuturnius: eruditionẽ bonarũ

artium: quæ nulli motun nulli fortunæ ſubiecta eſt. Nam al

terum ueſtrum urbanis: alterũ bellicis laudibus erudiedũ

ſtuduit. Quibus utriſq; tota hũana uita quã duplicẽ eẽ na/

tura cognoſcimus contẽplatiuã atq; actiuã: & cõſtat & ha/
bert in laude. Nã quid ego dicã de pulcherrima ſupellectili
amicoꝶ: quos tot uobis tãtoſq; reliqt: quot eiꝰ admirabilis

ac ſũma grauitas ꝑ incredibile magnitudinẽ meritoꝶ quo⸗
tidie ꝗdiu uixit:ſibi conciliauit: Nec em minor uobis cura

YaAlb

41 Quoduna re
facile uobis contigerit:ſi uirtutẽ paternã ſemꝑ per oẽm ui⸗
tæ curſum ſequi imitariq; ſtudueritis. Id aũt eo facilius fa/

bibe

ghin

—
Z
5 E

okpus
koip⸗

mot ⸗

noſo⸗
it:eo
narel
nobis
jebri
ad
ncio
e.
b⸗
e
ri
wor
mbi
le,

—

babenda eſt: ut amicorũ hæreditatẽ nõ deſeratis: qᷓ ut reli⸗

.
„. .

quã rem oẽm pecuniariã tueamini. Valete Mediolani ex
Sw(JIFrãciſ. Philel. lacobo luceſi aplico ſecretario ſal.

cõiunct:

Ranciſcus foſſatꝰ uir nobilis & humanꝰ idẽq; ſplẽdi
ſſimus eques auratus eſt mecũ ſũma familiaritate
hũc ego tibi ꝓ noſtra ſingulari beniuolẽtia maio⸗/

rem in modũ cõmendo. Facies tu mihi ſane rẽ admodum
gratã: ſi curaueris. Frãciſcus meus intelligat meas apud te
comæedationes ſibi fuiſſe nõ mediocri adiumẽto. Qd ut fa
cias: tãto ſtudio abs te peto:ut maiore aliud nibil poſſim.
Scio te oĩa cupere mea cauſa:nibilq; omiſſurũ: qg huic ui-/
rouel ad rẽ: uel ad dignitatẽ ꝓfuturũ intelligas. Quare ne
tuæ pmultæ ac maximæ occupationes tibi impedimento
ſint:quo tardius q& facto opus fuerit: effectũ reddas:te eti
am atqʒ etiã rogo. ale & me ſanctiſſimo domino noſtro
qdiligetiſſime cõmẽda. Cui q& nibil adbucobſtrepuerim

poſt reditũ meũ ab urbe Roma tertiana febris fuit in eau/
ſa: qua qm diuina benignitate iã ſum plane liberatꝰ: quod
prætermiſſum ẽ: ꝓpediẽ reſarciã Gregoriũ ſenẽſem ſure/
cõſultũ collegã tuũ bene ualere plurimũ opto. Vale iterũ

Ex Mediolano. xi. Kal. Ilunias. M. cccc. liFæ.

(¶Franciſcus Philelfus Amar

*

Is deinceps poſteaꝗᷓ tertiana febre ſum liber
M.ad me jerunt pulcherrimi aſparagi: quibus &ſi dele/
Gatus ſum plurimũ quoniam ab homine amiciſſimo miſſi

eſſent: longe me tamen magis magiſq; delectaſſent:ſi litte/
rarum tuarũ ſuauiſſimo comitatu uti uoluiſſent. Id qnõ
præſtitiſſe te: niſi mibi memoriæ occurrerent occupatio/

nes tuæ c

um priuatæ: tum publicæ: æquo animo haud fer

rem. Erit tamen humanitatis tuæ: ſi cum quid ocij nactus

fueris: aliqd mihi ſcripſeris. Vale ex Mediolano. viij. Kal.

lIunias.M.cccc.lix.

n ſecus nos oës qui eloquenti
liberalitatis accuſandi ſumus: ſi per litteras amicos

Franciſcus Philelfus loanni palæologo montiſ-
ferrati Marchioni ſal. di.plu. —

.

æ ſtudiũ ꝓfitemur:

cõmendare neglexerimus ꝗᷓ uos principes:dũ uiros fami- Pelt
liaris ac beniuolos iuuare pecunia detrectatis. In quã uit ij Giin
labem ne ipſe inciderem apud te: qui ſoles unus omniũ eẽ nert
liberaliſſimꝰ:nõ potui tibi non cõmẽdatũ facere Demetri⸗ exl

vor- uunm palæologum iſtũ: qui tuæ excellẽtiæ reddidit meas lit
el teras. Eſt em uir nobilis & modeſtus:idẽqʒ plane dignꝰ: cui
in tanta ſua calamitate opem feras ꝑbenigne:ut ijs oĩbꝰ cõö
ſuefti: quos ex reliquijs illius conſtàtinopolitani naufra ij pon
fortuna ſeruauit. Ego de boĩs dignitate uerbũ ideon aſic

facio:qc ſecum ipſe locupletiſſimũ teſtimomiũ affert. R eli n
quũ eſt: ut bonæ ualitudini operã des qdiligentiſſimã: quo Ee
tua humanitate ꝗᷓduitiſſime utipoſſimꝰ. Vale ex Mediola cton
no.iiij.nonas Iunias. M. cccc. Lix. lgi

(Franciſcus Philelfus Xenophonti filio ſal.
Vod tibi anteaꝗᷓ iſtuc eſſes profecturus:conſiliũ de⸗/
di:idq; ut faceres:iuſſi:idẽ repetã per litteras.Inſtitui/
ſti medicinæ operã dare: qc eius reinõ modo non repræ-
hẽdo:ſed uæbement᷑ laudo: quandoqdẽ & medicina poſt
magicã atq; poeticã eſt oĩm laudatiſſimaꝶ artiũ acruttilli,
ma: eaq; bumano generi admodũ neceſſaria: & tu ad iſtiuſ
molQiſcietiã uideris natura inclinatus. Vnũ aũt moneo ac
. uolo:ne te ante ad medicinæ ſtudiũ cõferas: ꝗᷓ dialecticen
ac phyſicen oẽm:itẽq; mathematicas diſciplinas:qᷓdiligen/
tiſſime didiceris. Quibus quidẽ ipſis i ſtudijs quibus præ/

ceptoribus uti debeas: id quod te etiã coram monui:cõſu/
le Bominerm mihi amiciſſimũ eruditiſſimũq; philoſophum ic
ac medicũ loũnem Marlianum:quo etiam aliquando do-/ in
ctore uſurꝰ es. Noui em̃ hoĩm conſuetudinẽ in iſtiuſmodi
ſcholis: quanta circũcurſatio ſit: quãtæ amicorũ preces ad
auditores alliciendos. Itaq; uolo te nõ beniuolis hac in re: —
ſed tibijpſi mihiq; inſeruire. Paucis tenes ſentẽtiã meam.
De re pecuniaria ita curabo:ſi intellexero te a monitis iuſ-
ſiſq; paternis nuſꝗ receſſiſſe. Vale Ex Mediolano. viij. idꝰ
Iunias. M.cccc. Liꝰ. de
Ei Ochom carreto iureconſulto ſal. ht
Vm tais iſtis binas a me litteras uerſibus accepiſti: 6
quarum alteræ dantur ad pontificẽ pium: alteræ ad i

koskin
guiuit⸗
mnicee
emetti
menli

green

ib

11

n

onuli
Rei
io

Mo

„.

e,

Nwi
epre⸗
h
neoa
ectcen
ſgen⸗
. Pt. /
colu⸗
dbum
goco⸗
ſwocl
esad
in te:
eam.
luh
ſiiich

XV
Beſſarionẽ meũ Cardinalẽ Nicænũ.Vtraſqʒ tñ ut ipſi car/
dinali qprimum reddas: uelim. Ignoſce breuitati epiſtolæ
meæ:tuarũq; lõgitudinẽ ſecera ut obliuſſcaris: ogo. Va
le Ex Mediolano idibus lunijs. M. cccc. lix—.
— Franciſcus Philelfus Xenophonti filio ſal.
Edi famulo quẽ miſiſti pecunias: quas petebas non
eas fortaſſe: quas expectabas: ſed quæ mihiꝑ id tẽ-
poris ſe obtulerant. Noſti em mores meos. Nunqꝗᷓ diutius
apud me nũmi hoſpitari cõſuerũt. Tu incũbe in id ſtudio/
rum genus: qcł es aggreſſus.Id aũt eo debes facere libẽtiꝰ:
qc; no temere:ſed conſulto ad eã te laudẽ cõtuliſti. Itaq; fa
cito:ne fruſtra ſit diuturna tua cogitatio: & deliberatio di-
ligẽs. Vale Ex Mediolano idibus Iunijs. M. cccc. Lix.
(Eracil. Pbilel. Beſſarioni cardinali Nicæno ſal.
Edi ꝓximis ad te diebꝰpater clæmentiſſime & litte/
Fras unas & cũ ijs carmen ſapphicũ & adonicũ:ut in/
telligeres id qc tibi eẽ debet ꝑmłtis argumẽtis exploratiſ/
ſimũ:apud me nihil eẽ antiqupꝰ: nibil uenerabiliꝰ tuo noĩe.
Nunc uero cũ mecũ aio repeterẽ At in me humanita/
te benignitateq; uſus eſt reuerẽdiſſimꝰ pater Proſper co/
lũna diaconus cardinalis: dignus ſane uiſus eſt: que aliquo
ueluti munuſculo reuiſerẽ.Itaq; cũ aliud nibil ꝑ id tẽporis
oportunius mihi occurreret:meos carminũ libros iccirco
ad eũ dedi: ut breui aliqua ſaltẽ coniectura cognoſceret ſe
nequaꝗ in hoĩe oĩno ingrato ſuũ bñficiũ collocaſſe. Quare
tuã mãſuetudinẽ uæbemẽter rogo: ut hoſce ei libros per
tuũ aliquem nunciũ reddẽdos cures. Vale Ex Mediolano

Kal.Iulijs. M. cccc. Lix,.
Fian Ebil Eroſpero Colũn æ diacono cardinali ſa.
m ad ꝓximũ menſem lanuariũ ueniſſem Romã
ſalutãdi ſummi põtificis Pij gratia: tu mihi pater re
uerendiſſime ſingularẽ beniuolẽtiã oſtẽdiſti: nibil
te prætermiſſum: qce ad me ſummopere ornãdũ
ꝑtineret.ltaq; dici uix poſſet: quãto me bñficio exiſtimem
amplitudini tuæ obſtrictũ eẽ. Vt igit᷑ aliquo animi grati in-
dicio cognoſceres quãti faciã benignitatẽ tuã: miſi tibi do-
no meos carminũ libros ingenij munuſculũ non fortunæ.

H

5

Siquid mihi ꝑ hoc tpis ſe pulchrius obtuliſſet:id lõge libẽ⸗ aue⸗
tius ad te dediſſem. Verũ tu ut es aio ꝑmagno & liberali: onen
nõ tam rem ipſam:quæ exigua eſt:ꝗᷓ donantis uolũtatẽ pẽ epenk
ſitabis. Vale ex Mediolano Kal.Iulijs. M. ccc. Lið7. NX
(Franciſcus Philelfus Nicolao canali iure conſul/
teo equiti aurato ac bryfianorum præfecto ſal.
Vanti ego ſempꝑ fecerim ac faciã floretiſſimũ uene/
torũ ſenatũ:& ſi ipſe optimꝰteſtis es: uolui tñ:ut etiã
aliquo meo carmine id cæteris oĩbus eẽt cognitũ.Itaq;ʒ ui⸗
deas:uolo:quæ ad inclytũ ducẽ ueſtrũ Paſchalẽ malippæ- e
riũ diebus ꝓ ximis cecini.Ea uero ſi perfpicue intellexero em
ueſtro pricipi reliquiſq; patritijs grata extitiſſe: reddar de/ nut
inceps quoq; ad ſcribendum alacrior. Vale. Ex Mediola- vee⸗
nO. vidus lulias. M. cccc. Lixxxx. lis
Eran. Phil. Aloyſio burræ philoſopho ae medico ſa. Ai
NViamicorũ in ſe officia euentu potiuſꝗᷓ ratione: & HD
cconſilio metiunt᷑: nõ poſſum eos non rerũ imperi⸗ l
tos iudicare. Nam cũ nullũ aial:ꝛut philoſophis pla⸗ de
cet: agere dicamus præter hominẽ eum: in quo perfectus d
inſit ratiõis uſus:ob tdqʒ & mulieres:& pueri æque atq; mẽ 3
te capti huiuſcemodt excellentiæ inopes eſſe exiſtiment᷑:
Iaguicquid ſecundũ rationẽ & conſulto agit᷑: recte agit᷑:etiã P
D. ſi caſu aliquo aut fortunæ uitio ad effectũ ſuum perducine e

queat.ltaq; ego me tibi mi Aloyſi debere plurimũ fateor: ſi
quippe quẽ intelligã nibil oino prætermiſiſſe: quod mea u
putaueris intereſſe. Quare tuũ fuerit oĩbus in rebꝰſta me I
uti: ut ijs ſoles:quos habes amiciſſimos. Nihil enim poſſi t
accidere neq; paruũ: neq; magnũ:qqd' nõ ſim tua cauſa qſtu
dioſ iſſime ſuſcepturs. Vale. Ex Mediolano. xi. Cal: Septẽ
X pPre S. M. cccc. Liuxz. —
— ¶ Frãciſcus Philelfus Phœbo capellæ ſal.
Væ ad te ſcripſit magnific uir patriciꝰ clariſſimuſq;
philoſophus atq; iuriconſultus Micolaꝰ canalis ora
tor ueſter de græcis libris illis uænalibus: ea ut qdiligentiſ/
ſime cures: tanto abs te peto ſtudio: ut maiore aliud nihil- .
Solebas tu peregregiã quandã humanitatem benignitatẽ
q;ʒ præ te ferre. Nunc neſcio quomodo elatiore animo fa⸗ 3

ie

elbe,
betal:
rihu

vobla
uehe⸗
uteti

g .

br
C10
ge/
Oh⸗

1.
er⸗/
Pphu
ſecus
ni
ment:
eti
cine
teor:
mea
tame
ollt
ſacu
Lepte

muſg
son
igenn

nie

Gus es minuſq; liberalis. Num fortaſſe ſimul cum rei elati-
one animus quoqʒ elatior eſt redditus: & auarꝰ? At malim
te pauꝑpem bonũ:q̃ malũ diuitẽ.Vale Ex Mediolano. xvij ;

Kal. Nouebres. M. cccc. Lix.

N(VEranciſcus Philelfus Nicolao Varon ſal.
Wio te nõ mirari:quod tãdiu nihil ad te ſcripſerim:
idq; nõ tamex occupationibus meis quibus publi/
cæ priuatimq; obruor:ꝗqᷓ ex nimio tuo ocio:cui quã⸗
um uidere uideor libẽter deditus mibi ſæpenumero fre/,

(NRidcted meis litteris inuitatus nõ ioco ſolum: ſed eti/

am ſerio nunꝗᷓ es reſpodere ſolitus. Atnunc cum tua ope⸗/
ra uti inſtituiſſem: uiſus es admonendus nec ocio te apud
me excuſatum iri: ubi nibil reſpõderis: nec ob meas mihi
ullas occupationes ignoſcendum: ſi de tuo officio quicꝗᷓ
dubitaro. Quid eſt igitur: quod abs te uelim: nempe boc
tempore aliud nihil: niſi ut uirum clariſſimum Lodouicũ
caſellam adeas meis uerbis: eumq; roges:ut quæ mea cau
ſa eſt curaturus: ea quanto maturius poteſt: perducat ad
calcem. Nam ſemper in ſtadio tempus terere laborioſum
eſt: & minus laudis parit. Nec illud Terentianum obliui⸗/
ſeatur.Si non poteſt fieri quod uis:id uelis quod poſſis.
Plura quotidie ab deo petimus: ſed quod dat: accipimus:
eiqʒ gratiam uel referimꝰ:uelagimus: ſi minuſꝗᷓ debemus:
ſaltem quã poſſumus. Tu interim uale ac reſponde:ſi non
omnino es ocioſus. Vale Ex Mediolano. xvij. Kal. Noue,
bres.M.cccc. Lix. M
Franciſcus Philelfus Lodouico caſellæ ſal.
Vm indies magis magſſq; tuas litteras expectarẽ:
meq; mora ipſa ꝓpe coficeret:uiſus es admonẽdꝰ:
ne patiaris diutiꝰ me pendere.Nã amb iguo animo
uix eſt moleſtiꝰ ꝗqcq̃̊.Et qᷓꝗᷓ mihi ambigendũ ui debat᷑ nihil:
tamẽ lõgior tua taciturnitas quandã præ ſe fe rebat ſollici/
tudinẽ:qua ut me leues qᷓprimũ:te etiã atq; etiã rogo. Id ſi
feceris:tãto me tibi beneticio reddes obſtrictũ: ut ad ſum⸗/
mum mil ſit acceſſuꝶ.Et qd poſſis:intelligo: & quãto me

amore ꝓſequeris: nõ ſũ neſcius. Vale Ex Mediolano. xyvij.

Cal. Nouẽbres. M. cccc. lix.

32

— —

. Eran ciſcus Philelfus Pio ſecundo pontifich ftuli
Cmaximo ſalu. dicit plurimdd.— adhn⸗
NBeuntimihinuꝑ ex urbe Mãtua quo una cũ princi/ Pttetb
pe meo Frãciſco Sphortia ad diẽ a tua ſanctitate cõ ſooat
ſtitutũ: ob orandi officium uenerã: renunciauit Gregorius kencie
Lollius tuo nomine ad paucos uſq; dies ſe mihi ſigniſficatu tertst
rum per litteras: quã potiſſimũ rem tibi eſſem gratificatu/ töonet
rus. Expectaui igit᷑ ꝑmagno cũ deſiderio ac item expecto voti
quid mihi iuſſurus ſis. Atqʒ nihil ꝓfecto neq; optatius mihi:
nec iucũdius contingere poſſit:ꝗqᷓ aliq mibi argumentum
oblatũ iri:quo meã erga te fidẽ atq; pietatem liquido dilu/
cideq; perſpicias. Itaq; tuã beatitudinẽ & oro: & obſecro l
maiore in modũ: ut quid omniũ maxime ſim facturus: me
iubeas ꝗᷓprimũ certiorem fieri. Scis em̃ nihil eẽ nobis pre/ mne
cioſius peculiũ tempore: quod ſemel amiſſum nulla ratio Eeue
ne põt recuꝑari. Et hac de ſatis uenit ad ſanctitatem tuam ro.
Lampugninꝰ biragus uir cũ doctac modeſtus imprimis: dete
tũ uetere mecũ familiaritate beniuolẽtiaq; cõiũctꝰ. Et ẽ is id
ſane dignus: quẽ haheas in illorũ hominũ numero atq; or- Wi
dine:qui tibi ſunt cariſſimi. Nam ad eruditionis ac generis
ſplendorem accedit rerũ plurimarũ atq; maximarũ uſus:
quo is ad obſequia præſtãtiſſimi illius & ſapientiſſimi prin- A
cipis Philippi mariæ diu multũq; uerſatus non mediocrẽ
laudem reportauit. Nam quid loquar de fide & innocẽtia up
Lampugnini:quæ tanta ſemꝑ ẽ habita: quãta in uiro opti⸗ en
mo eſſe maior non poſſit? Quare ſi in rebus gerendis hu/ Au
tus uiri ſtrenuitate & probitate uti uolueris: nibil erit am- ent
plius qc requiras. Præterea utcunq; de re decreueris: be- er
neficiũ in hũc collatum nõ mediocri tibi iaudilarc gloriæ 7
eſt futurũ. Nec nouus aut mquilinus aduenit in Romanã

curiã Lampugninus: quippe qui Nicolao quinto pontifici
maximo diſertiſſimorũ hominũ optimorũqʒ uirorũ: ut no/
ſti: ſtudioſiſſimo & familiariſſimus & cariſſimꝰ fuit. Habet
autẽ idem Lampugninus meus duo egregia oꝑa ex græ/
co in latinũ cõuerſa eloquiũ: quæ tuo ſplendidiſſimo nomi
ni dedicare inſtituit. Habet etiam uir prudẽtiſſimus aliud
quiddã:qc tibi puto noõ ingratũ fore.lItaq; multis rationibꝰ

tiſtl
Uen

hrin,/

te co
gorius
ücatu
ſca⸗
Pecho
mibi
ntum
Ao/
go
nme
e⸗/
1o
en
is.
eß
gon
weris
ulus:
iprin
locte
Neti
optl⸗
iswo
tit an⸗
ribe⸗
gon⸗
mana
Nrii
uno⸗/
Sube
n g
vopon
5 zicd
ond

xV

futurũ ſpero:idq; uæbemẽter opto:ut nõ fruſtra uir hmõi
ad ſanctitatẽ tuã ueniſſe uideat᷑. Quod aũt meũ eſt:ego te
pater beatiſſime quibus poſſum precibus etiam atq; etiam
rogo atqʒ obteſtor: ut qm docti ab Apolline ſeruãdiample
ctendiqʒ ſunt:tu qui es totiꝰ ſapiẽtiæ & bonitatis numen in

terris:ita excipias hũc uirũ: ut oẽs intel ligãt meã cõmẽda/

tionẽ nõ uulgarẽ fuiſſe apud tuã beatitudinẽ: cui me ꝗᷓde/
uotiſſime cõmẽdo. Vale diu ac fœliciter. Ex Mediolano.
xvi. Cal.Nouẽbres.M.cccc. Lix. MVMVUN
Franciſcus Philelfus Gregorio lollio iurecon/
ſulto & apoſtolico ſecretario ſal. di. pli.
Væ ad pontificẽ maximũ de Lãpugnino birago ab
me ſcripta ſunt:ut ea qᷓdiligentiſſime cures:te ꝓ mu⸗
tua noſtra beniuolentia etiã atq; etiã rogo. Breue aũt illud
qc uocãt:ad mediolanẽſem archiepiſcopũ ꝓ fratre CGaſpa
rino: ut qᷓprimũ abſoluas: atq; ad me des:tantopere abs te
peto:ut maiore petere nihil poſſim. Vale ꝗfœliciſſime una
cũ diſertiſſimo lIacobo lucenſi collega tuo.Ex Mediolano.
xvi.Kal.nouẽbres.M.cccc.Lix.
— Franciſcus Philelfus Aloyſio burræ ꝑhi/
loſopho ac medico ſal.
iſtimo te ex alijs nõnullis accepiſſe qᷓ me honorifi/
ce in publico chriſtianorũ oĩm principũ ac regũ cœ/
tu ꝓ Frãciſco Sphortia duce noſtro habentẽ orationẽ ex/
ceperit põtifex maximꝰ Pius ſecũdus. Itaqʒ hac de re nihil
ad te ſcribo. Habes em ciues tuos eoſq; primarios:ꝗ præ/
ſentes corãq; fuerũt. Qc aũt abs te uæbement᷑ peto:itelli-
ges poſtea:id qc ne negligas: te rogo atq; oro plurimũ.Va
le Ex Mediolano. xv. Kał. Nouẽbres. M. cccc. Lix.
Franciſcus Philelfus Greogorio Tiphernio ſal.
Vam ego rẽ tuã apud principẽ neq; neglexerim:ne
qʒ negligã: ex lr̃is Cicchi ad me poteris intelligere.
Priceps ad biduũ hic futurus dicit᷑. Bono ſis animo uolo.
Cognoſces em̃ eũ me in te fuiſſe:qui eẽ debeo:hoc ẽ amã/
tiſſimũ & cupidiſſimũ tui. Vale ex Mediolano.xij.Cal.no

uembres. M. cccc. Lix.

¶ Frãciſcus Philelfus loanni Petro eutychio ſal.

„

Ognoui ex binis li tteris tulgte nmihil eorũ neglexiſſe:
quæ abeunti mihi coram ipſe recep eras. ltaq; lau/
do cũ officiũ tuũ:tum ſingularẽ erga me beniuolentiã: qui
nihil eorũ prætermittas: quæ mihi grata fore ceéſueris. Ma
ximũ feret ad te Xenophon filius & id quidẽ ad ꝓximum

natalẽ chriſtianũ. Fieri ex te certior cupio:& ꝗd legati frã/

corũ regis publice expoſuerint: & ad qd tempus abituri
exiſtiment᷑. Præterea ſiꝗd aliud noui ſit: qe' dignũ putes
auditu. Vale cũ parẽtibus & uniuerſa domo. Ex Mediola/
no.vi. Kal. Decẽbres. M. cecc. Lix.
Franciſeus Philelfus Nicolao canali equiti au-
rato ac iureconlulto ſal. Mä
Eri dedi a d te litteras: & cũ ijs carmen ad ueſtrum
principẽ:quæ quidẽ tibi oĩa tibi reddita eẽ nõ dubi⸗
to. Relhquũ eé: cures: ut intelligã ꝗᷓgratum ſit ſtudiũ noſtrũ
cum tibi ſapientiſſimo atq; ſummo uiro:tum patricijs cæ⸗
teris: imprimiſqʒ; ipſi principi:quẽ audio animo eſſe ingen/
ti & pbenigno. Nã ſi animaduertero grata eẽ quæ facimꝰ:
alacrior reddar in poſteꝶ. Tibi em iampridẽ noui mea oĩa
uoluptati eẽ.Itaq; libẽtius cõmẽtari tecũ ſoleo:& æque de
tuis laudibꝰ loqui bene ac ſentire. Vale Ex Mediolano pri
die Nonas decẽbres. M. eccc. liꝗæ. =ð

¶ Franciſcus Philelfus loanni Petro eutychio ſal.

Vm ꝓximis litteris quas ſexto Kal.decẽbres ad te
Adedi erat etiã epiſtola ad aquilegiẽſem cardinalem:
quã et puto reddidiſſe te. Reliquum ẽ: cures: ut is ad ea re⸗
ſipõdeat:quæ ab me ſcripta ſunt. Præterea quas in præſen
tia litteras accipis ad principẽ tuũ:& redde iſti qdiligẽtiſſi/
me: & ut primũ aliquid reſpondeat: ne negligas uelim. Va
le Ex Mediolano.iiij.idus decẽbres. M. cecc. Lix.
Franciſcus Philelfus Agapeto Romano iu-
Nreconſulto & apoſtolico referendario ſal.
Ecretarius mutinẽeſis epiſcopi cũ ꝓximis diebiſtine
mediolanũ reuertiſſet: me noĩe tuo ſaluere plurimũ iuſſit:
(addiditq; id quod mihi notiſſimum erat: quanta me ꝗq; mi
rabili proſequereris beniuolentia. Vtrunq; certe pergra/
tum fuit: ſed illud malto & gratius & iucundius: qc omes

—

Ponddt
bigen
zmcta
etian
gent
lunne
tem
etiarm
tero⸗
iatel
coen
porti
luder

640

(eg

tias:
Pro⸗
iol

8

Glnn
tel
ter
leit
ſom
llbe
exil
weor
lnect
nd!

inh⸗
lune

keule norint nos mutua charitate coniunctos eſſe. Itaq; habeo ti
ghan bi gratias: quod das operam: ut per te intelligant omnes
lirgui amicitiam noſtram non eſſe uulgarem. Idq; ut ſedulo faci/
Ma as:etiam atq; etiam rogo te.Et quoniam uł græcorum ue/
mum tere prouerbio quæ amicorum ſunt: cõmunia eſſe debẽt:
fti⸗ loannem petrum eutychium probatis moribus adoleſcẽ/
diru tem & eundem doctum ac diſertum mirifice diligo: quem
hute etiam æque diligi abs te uolo. Scio enim ꝗte uæbemen,
clol ter obſeruat. Quare quibuſcunq; in rebus poteris: cura: is
intelligat ſe tibi mea etiam gratia eſſe cariſſimum. Nam au
u⸗/ dio eum carmen compoſuiſſe neſcio quod im laudem Pij
. pontilicis maximi. Fauẽdum eſt iſtiuſmodi ætati quæ tãꝗ
mn Ilydus equus hortatus in campo alacriore curſu nitatur ad
bi⸗ laudem. Tu me ſanctiſſimo domino noſtro unice cõmen/
hi da. Clariſſimum iureconſultum & apoſtolicum ſecretariũ
M Gregorium lollium ut meis uerbis plurima ſalute imper-
gen tias: cupio ab eodemq; contendas: ut quæ ſe dixitad me
m. propediem ſcripturum: ne diutius remoret᷑. Vale ex Me⸗
n diolano pridie idus Decembres. M. cccc. Lix.
ee ¶ Frãciſcus Philelfus loanni petro eutychio ſal.
noht Ilitteras quas miſiſti: omnis accepi: & tua ſum dili
gentia mirifice delectatus. Ad bumaniſſimũ Aga-
oſß. petum noſtrũ ita ſcripſi: ut te uelle intelligebã. Car
te dinalis aquilegiẽſis litteras iccirco Lagaro arretino nondũu
len: reddidi:quod hinc aberat profectus: neſcio quo. Dicebat᷑
dten autem ad quatriduum rediturus. Itaq; nibil eſt quod inte/
elen rea temporis ſcribam ad patriarchẽ. Nam rerum omniã
tii ſum incertus. Cum intellexero nomen picentis iſtius mei
n Ve dabo ad eum litteras.Id enim neq; tu mihi declaraſti: neq;
ex alio cognoſcere potui. Velim tamen: eũ ſaluere ſubeas
h meo noĩe. Rogeſq; ut uel materno ſermonec(ut aiũt) in cõ⸗
mentariũ redigat: quæ putat magnanimo & munificetiſſi-
güe mo illi pontifici eſſe auditu iucundiſſima. Nam quantum
unt Sphortiados carmini licet inſerere id ego necq; oblitꝰ ſum
igni in hanc diem: neq; in poſterũ obliuiſcar. Vale.Ex Medio-
er lano idibus Decembribus. M.cccc. lis.

(Franciſcus Philelfus CGabrieli cõdulmario ſal.
Oannes petrus eutychius fecit me ſuis litteris certi-

omittis: qc meis uel cõmodis: uel honoribus conducturũ

62

orẽ: quanta beniuolẽtia me cõplecteris: quodqʒ nihil

pPutes. Itaqʒ iure habeo tibi gratias: qꝙ; nullo a me ꝓuocatꝰ

officio: ultro uolueris de me qᷓoptime mereri. E autem
ta 4a501 lear. ten erior tuis
meritis. Igit᷑ in te ſitũ ẽ: utſoĩbꝰ in rebꝰ me utaris ꝓ arbitrio

operã dabo ne uidear erga te mutua charitate ĩ

tuo. Vale ex Mediolano.xi. Kal.Ianuarias. M. cccc. Lix.
ranciſcus Philelfus Ioanni franciſco
Gongagæ protonotario ſafß
Eum quoddã negociũ loannes petrus eutychiꝰmeo
oĩe tibi referet: cui ut adſis ac faueas: te etiã atq; eti
am rogo.Hoc mihi gratius hoc tẽpore facere nihil potes.

Itaqʒ hac in re uelim mihi liqdo oſtẽdas:quãtũ apud te ua/

leam. Nõ enim ignoras: ꝗᷓ te uæbemẽter obſeruo. Vale &

me illuſtribꝰ par etibus tuis cõmẽda plurimũ.Ex Mediola
no.xi.Cal.lanuarias. M.cccc.lix.
Frãciſcus Philelfus Hodouiccardinaliaglegieſtſe.
On mediocre mihi documẽtũ præbuiſti pater clæ-
mẽtiſſime tuæ erga me ułbenignitatis: ul charitatis.
Itaq; habeo tibi gratias: quas debeo maximas: quas ipſas
etiã puto breui me tibi uel iudicio tuo relaturum: ſi minus
uberes:alacris tñ ac tibi nõ iiucũdas. Nã quæ reliqua ſunt:
Gabriel ſecretariꝰ tuus uir doctꝰ ac diſertꝰ tibi uerbis meis
corã exponet. Quæ ſi abs te probatũ iri cognoro:tãto be/
neficio me afficies: ut nibil ad cumulũ poſſit accedere. Va
le ex Mediolano.xi. Całl.lIanuarias. M. cccc. lix.
ranciſcus Philelfus Antonio bechariæ ſal.
Enophon filiꝰ quæ tibi referet uerbis meis:a męe iuſ⸗
Yſus relaturus ẽ. Itaq; nõ ſecus ea oĩa accipe:ac pfice:
qᷓ ſi me corã loquẽtẽ audires. Hoc & ꝓ officio feceris:& ꝓ
amicitiæ noſtræ lege. Cum ex urbe mantua decederem:
eſſemq; in itinere: mibi inter equitandũ renũciatũ eſt am/
pliſſimũ pontificẽ ueronẽſem Hermolaũ barbarũ illic age
re dies iam cõpluſculos. Itaq; non potui nõ moleſte ferre:
qc ea de re nihil antea didiciſſem. Nã ꝓ ea quæ mihi & cũ

ſe
guc
lge
ſo
t
cot
er

X

oll eius patre Zacharia & cum patruo Franciſco uiris grauiſ-
certi ſimis & optime de me meritis uetus ac ſumma fuerat ami
Gnibi citia:perqᷓ diligentiſſime eum ſalutatum adiſſſem. Quod
uckuri q uoniã factã nõ eſt:tu uelim me apud eius dignationẽ qᷓdi
ocat ligentiſſime purges:addaſq; gratiſſimũ mihi ckuran ſeſe
em ſi orationes duas: quas in poetas luſit: qᷓprimũ ad me dede
ortui rit. Non enim mediocriter eius ingenio eloquentiaq; dele-
tbicio ctor. Nam legi eas ita corruptas librarij uitio: ut uoluptatẽ
ie quã ex illarũ lectione cœpiſſem nõ mediocrem: magna ex
parte diminuerint. Vale Ex Mediolano.vi. Cal. Ianuarias.
M.cccc.lix. M

——

def lBulto & apoſtolico ſecretario ſal.plu.di.
. Vanꝗᷓ ſciebã uel nulla mea cõmẽdatione meos oĩs

neo E ranciſcus Philelfus Gregorio Lollio iurecon/

eſſe tibi cõmẽdatiſſimos: tamẽ ut marij filij honeſtiſ/

& ſime uoluntati morẽ gererem: ita eũ tibi cõmendo: ut ne
ch me quidẽ ipſum neqʒ diligentius:nec ex animo magis poſ-
ſim. Qꝗ& eo facio libetius:quia tibi audeo affirmare talẽ eẽ
ll. Mariũ:quẽ tua ſingulari beniuolẽtia dignũ ſis iudicaturꝰ.
, Cætera tu ex ipſo cognoſces.Ego nõ deſino expectare qc
ti, Iad me ꝓpediẽ te ꝑſcripturũ affirmabas. Id aũt in hãc diem
nd feciſſe te plurimũ miror. Vale Ex Mediolano. vi. Cal.
inne Ianuarias. M.cccc. Lix.
t: 4 ranciſcus Philelfus Beſſarioni cardiuali
nes Nicæno ſa ici
de, m loannes marius filius Mãtuam peteret Pij põ/
Y Altificis maximi & ſalutandi & adorãdi gratia: iuſſi ut
omniũ primũ tuã amplitudinẽ adiret: cui mentẽ ſuã oẽm
“ animũq; exponeret. Itaqʒ rogo te: ut oĩbus in rebus ita eũ
uH cõmẽdatũ habeas:ut illos ſoles:quos uel ipſos uel ipſis na/
ſce tos cariſſimos habes. Hac una re mihi uix quicꝗᷓ gratiꝰ po-
A NH tes facere hoc tꝑe. Vale pater clæmẽtiſſime. Ex Mediola-
ſen no.vi. Cal. lanuarias. M. cccc. lix. —ðWÿ
Dũ ranciſcus Philelfus Agapeto Romano iurecõ-

lulto: & apoſtolico referendario ſalutem.
Enit iſtauc Marius filius iuuenis ut uidere poteris &
modeſtus & doctus. Cauſam acceſſionis ſuæ ipᷣe tibi

coram declarabit. Quibuſcunq; in rebus poteris: te rogo
ita ei adſis: ut me tuis ijs uelles: quos maxie diligis: habeſq;
cariſſimos. Vale Ex Mediolano. viKalen. lanuarias. M.

cccc.cJI7J. . .
RMDMW Pranciſcus Philelfus Nicolao canali iurecon/
Sſulto & equiti aurato ſalutem.

ſtolam:quoniã eam alteri neſcio cui antea cõmendaſſes.

Ego autem quod ſcripſeris neſcio. Vnum ſcio me uælbe/

menter cupere tuas litteras: quippe qui nullas acceperim.
Quare ſi meo in præſentia deſiderio morem geſſeris: ha/
bebo tibi non mediocrem gratiã. Vale Ex Mediolano. v.
idus lanuarias. M. cccc. Lx.
Fran. Phil. Alberto Cancario enochi filio ſal.

ð

on mediocrem. Sed quid in cauſa fuerit: paucis accipe.

delectaris: ut aliam omnẽ urbanitatis conſuetudinem uel
contemnas: uel negligas. Id autem &ſi minime repreben/
dendum exiſtimo: quippe qui res diuinas humanis rebus
omnibus longe ducam anteponẽdas: tamen ita omne cõ⸗

templationis ſtadium quod in perſpicientia ueritatis poſi-⸗

tum eſt:laudandum arbitror: ut nulla fiat actioni iniuria.

Nam ſi nullum animal agere a uiris ſapientibus dicit᷑ præ/
ter hominẽ eum: qui ꝑfecta utat᷑ ratione:certe niſi malimꝰ
aut mulieres:aut pueri aut ijs etiam inferiores eſſe qᷓ uiri:
ab actiõe abduci nõ poſſumns: præſertim ea quæ proprie

ac uero dicit᷑ actio: & laudat᷑ ab omnibus. Quis em igno/
rat tantum eſſe ſplendorẽ magnitudinẽq; uirtutis: ut etiã
improbis admirabilis ſit: Itaq; non indocte Cicero noſter

omnem uirtutis laudem actione illuſtrari cẽſuit. Quæ igi/

Vi tabellarius diebus ſuperioribus meas litteras ti
bi reddidit: ac item has tibi eſt redditurus: renun-
MMciauit mihi iccirco te ſibi nullam dediſſe ad me epi-

Vereris mi Alberte & id quidem non oiĩno iniuria:
quod nihil in hanc diem ad litteras tuas tibi reſpõ/
gderim: quas bis & iterum ad me dederas. Par em̃
fuerat:ne ea te uoluptate fraudarẽ: quam pro mutua no/
ra b eniuolentia ex omnibus meis ſcriptis capere ſoles

emini quãdoq; ſolere te religioſis quibuſdam tuis adeo

urt
Nun
weun
lne
Eey
icl
ſim⸗
ſen

ogo tur me cauſa retardarit: ut ferius tibireſponderim: uides.
eſg Nunc autẽ quia te urbaniorẽ factũ animaduerto: faciliorẽ
M. me uidebis. Nõ em me iucũdiſſimi ſales tui quibus facetiſ-

ſime in litteris uſus es: mediocriter delectarũt. Accedunt
elegantes illæ tuæ laudationes: quibꝰes uſus in noſtrũ ſplẽ
didiſſimũ equitẽ auratũ Galeaciũ mareſcoptũ ob pulcher-

wti rima illa munuſcula: quæ ab eo miſſa ſignificaſti præſtãtiſ-
nn ſimo munificẽtiſſimoq; duci Borſio. Omnia pulchre facta.
epe Sed nihil mea ſententa pulchrius:ꝗᷓ quod ethruſco carmi/
35. ne aptiſſime ſimul & perpolite Caleacius meus capreã illã
e⸗ non mitem ſolũ & manſuetã: ſed & prudentẽ & diſertam
n. locutã facit apud egregiũ illũ principem. Quod aũt mihi
7 gratias agis de Hieronymo noſtro: non poſſum te non mi

rari: quod ea in me laudes: quæ ſine magno facinore negli
gere non potuiſſem. An es oblitus quæ amicorũ ſunt: ea
cõmunia duci oportere? Ego Hieronymũ æque diligo ac
filium: non ſolũ quia tuus eſt filius: ſed etiam quia talis eſt.

Itaqʒ eſto bono animo. Non minus omnibꝰ ei in rebus de-

6 10 . RDRr
HW futurus ſum: ꝗqᷓ uel Mario uel Xenophonti. Is nunc abeſt
* cum franchino comite ad lacum uerbanum. Quotidie
expectantur. Cum redierint: utriq; litteras tuas reddam.

Vale cum uniuerſa domo. Ex Mediolano pridie idus la/
nuarias. M. cccc. Lx.

4 N N¶Franciſcus Philelſus Theodoro gagæ ſal.
+ A mediocri afficiar deſiderio audiedi tui: poſteaꝗᷓ
6 Auilendi facultas eſt intercepta.Itaq; facis tu quidem
. iniuriam: quo totiens græce ſuperiore tempore prouoca⸗

tus a me litteris: nunꝗᷓ reſponderis nedum uerſu: ſed ne

proſa quidem: cum in utroq; dictionis genere excellentiſ-
. ſimus ſis.Idẽ autẽ nunc ne latine facias:rogo.Sunt bic nõ/
nulli ꝑdocti in philoſophia uiri ac ijdẽ medici: qui qm græ/

ce neſciũt: uidere cupiũt lectitareq; latine illa Ariſtotelis ꝓ
ſe blemata:quæ annis ſuꝑioribus in latinum conuertiſti elo/
quiũ. Quare mibi rem gratam facturꝰ es: ſi lcebit ꝑ te mibi
. hoĩbꝰ & amicis & eruditis gratificari. Aut igit᷑ tuũ iſtiummo
di ꝓblematũ codicẽ ad me excribendũ mitte redituꝶ ad

te ꝗprimũ:au t eũ iſtic excribi cura: mercedẽq; librarij pex
5“

e

—

litteras nobis ſignificato: & aduolabit ad te.ld ut ꝓpediẽ
effectũ cures:te etiã atq; etiã rogo. Præterea me cupio fa-

cias certiorẽ: quo ĩ ſtatu ſint res tuæ: quas fortunatũ iri uæ/
hemẽter opto. Vale ex Mediolano pridie idus lanuarias.

M. cccc. Ilx. er⸗
Franciſcus Philelfus Pio ſecundo pon- 0
tifici maximo ſalutẽ dicit plurima. —. (igr
Vm nulla te laude aiaduerterim delectari pater be/ .
atiſſime præter eã: quæ & uera ſit & pmodeſta: ego /—
culi nihil illuſtrius: nibil præclariꝰ ſplẽdidiſſimo noĩetuo: ſſe
uolui ex ipſo te intelligere:qᷓ ſim eiꝰ rei diligẽs obſeruator.
ltaq; principium undecimi Sphortiados libri iccirco ad te HS
dedi: ut uideres eã orationẽ:qua te uſum facio: cũ orator Cl
es miſſus a Frederico cæſare ad Mediolanenſem populũ: uͤ
quo ſe is tꝑe in libertatẽ:hoc eſt in atrociſſimã teterrimãqʒ guin
tyrannida uendicarat. Nã ea in re orator eſſe uolui:nõ po/ tion
eta. Nullis em figurationibꝰſum uſus. Remita expoſu:ut ſec
geſta ẽ:neq; in aliã ſpeciẽ cõuertẽdo traduxi. Siquid autẽ ir
eſt a me prætermiſſum: tuæ mãſuetudinis benignitatiſq;ʒ ne⸗
fuerit:qui ueritate unus omniũ delectaris: me facere certi⸗ o
orem. Vale pater beatiſſime. Et me cõmẽdatum habe.Ex
Mediolano idibus Ianuarijs.M.cccc. Lx. m
Franciſcus Philelfus Bernardo iuſtiniano ſal. Fe
Eſcio qd aliud mihi potuiſſet gratius renũciari:ꝗᷓ q&
poc die ex loãne uariſino cognoui.Is em̃ interrogã/
ti mihiredijſſeſne adhuc ex illa regia legatiõe & reuertiſſe
te rñdit: & tibi eẽ qᷓoptime. Qui quidẽ nũcis eo mihi iucun MN
dior fuit: qce uenetꝰ ꝗſpia:ut ille de ſe affirmabat:& cui ſuꝑi ”M
malefaciãt: aliter de te mihi reſponderat. Ingẽtis igit᷑ gra/ en
tes habeo iĩmortali deo:quod te mihi ſeruat incolumẽ. Io/ .n
anni aũt uariſino grãs quoq; debeo nõ uulgaris: ꝗ me tãta re
ſollicitudine liberarit:& incredibili aĩ læticia affecerit. Nã ul
ꝗd mihi potuiſſet iucundiꝰ contingere:q̃ qcł certior factus tan
ſã te habere ꝗᷓoptime:cuiꝰ etiã mẽoria recreabar.Reliquũ Gi
ẽ: ut ueterẽ noſtrã ſãũmãqʒ amicitiã mutuis tũ officijs: tum l

etiã litteris foueamꝰ: & ei aliqd indies cũ opus fuerit: adda
mus in cumulũ. Vale Ex Medio. xiij. Kal. febru. M. cccc. lx

pec H C ranciſcus Philelfus equiti anrato ac
pioty iureconſulto Nicolao canali ſalute.
Uiuæ⸗ Vod ad quintum Idus ianuarias tibi ſcripſi:idẽ ut in
uutus. præſentia intelligas uolo:me nullas in hac diẽ abs te

litteras accep iſſe:quas ita deſidero: ut uix aliud quicꝗᷓ ma/
gis. Quo ꝗdẽ me deſiderio ſiᷓprimũ leuaueris habebo ti⸗
bi gratias immortalis. Vale ex Mediolano.ix. Kal. Februa-
terbe rias. M. cccc. S-—
en –, (EFranciſcus Philelfus Xenophonti filio ſal.

tuo⸗ Ccepi tuas litteras: quas ad decimũ Kale. februarias
tor dederas ex Ferraria. Munificẽtiã ducis Borſij nihil
te 3. eſt: qe admirer. Facit em̃ ex cõſuetudine ſua & ꝓ ſingula-
ot ri ſua in nos dilectiõe. Profectionẽ ad uenetos nõ poſſum
ſi nõ ꝓbare. Nã ſoli uenetim ihi uiſi ſũt hac tẽpeſtate ĩ ltalia
3 qui uirtutẽ colãt. Reliquæ uel ciuitates: uel principatꝰ ſta/
tiones ſunt:nõ portus. De me uolo meo noie uerbũ nullũ
ut facias. Præterea te ac itẽ Mariũ moneo atq; hortor:&& pro
te iure paterno ueſtrum utriq; iubeo: nequid agatis temere:
nequid inſolenter. Si modeſtia uolueritis & grauitate uti:
rtt quietiſſima iſtic uobis:& cõmodiſſima ſedes parata ẽ: eaq;
EH ꝑpetua.Marcheſium meũ bene ualere opto. Fac me qᷓpri/
mũ certiorẽ de ueſtra re omi. Vale Ex Mediolano.iij. Cał.
. Februariax.M.cccc. Lx. ́MU:
1 = Pranciſcus Philelfus Petro perleoni ſal.
, Eonardũ griphum modeſtũ adoleſcente: & muſaꝶ
ſe imprimis ſtudioſum æque diligo ac ſi eſſet filius.Is a
nn archeſio noſtro uiro præſtati & perbumano accerſitus
ſ Venetias uenit: tũ ut homini amiciſſimo atq; optimo mo/
r rem gereret:tum etiã ut urbem florentiſſimã corã ac præ-
1, ſens intueret᷑. Hunc ego hortatus ſum:ꝗᷓ̃diu iſtic futurꝰẽ:
n te quotidie adiret. Is a nobis inſtitutus non latine modo ꝑ⸗
N pulchre callet: ſed græce etiã cœpit. Itaq; rẽ mihi pergra/
6 tam facturus es: ſi meo Leonardo plane oſtẽderis tibi mea
“ oĩa eſſe cariſſima. Vale cũ pudiciſſima uxore:& tuis omni/

H bus.Ex Mediolano.iij. Cał. Februarias. M. cccc. Lx.
(Eyiciſcu Philelfus Lodouico Congagæ
„* antuæ marchioni ſalutem.

2
—

— ——
. *„½ 8
. — ..
M
—

Onſueſti perſæpe Lodouice priceps eos poetas nõ
mediocrit᷑ laudare:ꝗ ita res uero geſtas figurationi⸗
qðduſdã effingerẽt: ut a ueritate nuſꝗ diſcederẽt. Qua
tua graui ſapientiq;ʒ ſnia qᷓ ego fuerim delectatus: ex ijs po/
teris nõ obſcure aiaduertere: quæ in octauo Sphortiados
noſtræ libro non uere minus ꝗᷓ breuiter ꝑpcurrimus. Itaq; ſi
res tuas præclaras & magnas arida lum quadã & pertenui
oratione complexus: te ipſum accuſa: qui in audiendo de
tuis laudibus perdifficilis eſſe ſoleas. Vale. Et me ut facis:
na. Ex Necdiolano. Kal- ebruarijs. M. cccc. Lx.
„FrFranciſcus Phi. othoni Carreto iureconſulto ſal.
Vagdiui nunc ex hoie amiciſſimo eo te die meas litte⸗-
ras pio pontifici maximo reddidiſſe in naui: quo ex
urbe Mantua deceſſiſſet. Quare ſum miratus nihil abs te
mihi litteraꝶ in hãc diẽ redditũ eſſe.Itaq; rogo te:ut me ꝗᷓ
primum facias certiorem: quomodo res habuerit: & quid
ille reſponderit. Hoc erit mibi uæbemẽter gratũ. Vale Ex
Mediolano.iij.Nonas Februarias. M. cccc. Lx.
N¶Franciſcus Philelfus Mario filio ſal.

——

NEctitaui litteras tuas: quas ad. xviij. Kal. februarias
ex Mätua ad me dederas. Nam eæ ad quartũ idus
februarias mihi ſunt redditæ. Intellexi cõſiliũ tuum
omne:quod non poſſum non probare.Reliquũ eſt ut me
facias ꝗᷓ primum certiorem: & quid egeris: & quid ſperes
Vnum illud non deſinam te monere:ut omnibus in rebus
te modeſtum præſtes & cõſtãtem imprimis. Cætera quæ
ſeribis: curabuntur recte. Vale ex Mediolano.iiij. idus fe/
bruarias. M. cccc. x S
.— ¶ Franciſcus Philelfus Xenofonti filio ſal.
Oſt eas quas ex ferraria litteras ad me dederas: ac/
cepi prioris alteras ex Mãtua: & cũ illis et iã id pãni
quod tibi abeunti iuſſeram. Res quomodo & Man

tuæ & ferrariæ geſta ſit intellexi.Nunc ſcire cupio:ꝗqd iſtic

agatis: & quid ſperetis. Date operam & tu: & frater: ne ꝗqd
a uobis temere neq; factũ: neq; dictum uideatur. Vale ex
Mediolano.iiij idus februarias.M. cccc.LHS.
Franciſcus Philel. Marcheſio uariſino ſal.

tun,/ „1 Arius ac Xenophon filij fecerũt me ſuis litteris cer-
tioni tiorem ꝗᷓ ſecum perhumaniter & perbenigne te ge/
Qu as. Quod & ſi mibi dubium nõ erat: tamẽ id etiã eo
ispo⸗ rum litteris audiſſe iucundiſſimũ fuit. Hos ut tibi commen
tador dem opus non eſt. Scio enim ꝗᷓ mea omnia tibi ſunt cariſſi/
lugl ma. Intelligere autem ex te cupio: num iſtic Mario quicꝗᷓ
tenni ſperandum ſit. Eſt eni & diſertus & doctus pegregie.Com
lode . mendo etiã tibi Griphum noſtrũ. Vale ex Mediolano. iij-
c idus Februarias. M. cccc. Lx.
(EEranciſcus Philel. Bernardo iuſtiniano ſal.
. Ratiſſime fuerunt mihi litteræ tuæ: quibus qꝗ ſcire
ke, cupiebã: paucis abſoluiſti. Iucundiſſime etiã audiui
de filij tui nuptijs: quẽ nõ dubito talem eẽ: qui & te
. patre & auo illo ſa pientiſſimo atq; ſummo uiro dignus ſit
ab omnibus iudicandus: deus tibi talem tueatincolumem
tantã q; fortunã. Qc aũt ad me attinet: nolo tibi ullo pacto
EX in mentem cadat quicꝗd eẽ mihi in uita ſuauius aſſidua re/
cordatione Leonardi illius mei: cuius etiã noĩe ita ſoleo re
creari: ut eo me beatiorem exiſtimẽ: quo magis magiscq;
ins de illius maximis diuiniſq; uirtutibus prædicator accedo.
as lItaq; ueterẽ amicitiã noſtram non ſeruabo ſolũ: ſed qm̃ ni/
um hil addi poteſt ad cumulũ: diligẽter imp olluteq; ſeruabo.
ne⸗ Et hac de re ſatis. Venerunt iſtuc duo filij mei Marius ac
les⸗ Xenophon quos tibi ꝗ& non ignorẽ eſſe cariſſimos: nihil
us eſt opꝰ: ut comendẽ. Cognoſces ſane obſeruãtiſſmios tui
r noiĩs. Vale. Ex Mediolano pridie idus februarias. M. cccc.
le Lx. ¶ Fãciſ.Philel. Petro medici Coſmi filio ſal.
V lbrum de iocis & ſerijs quẽ ex quattuor illis primis
. ultimo ad te dedi: ut redire curas ad dominũ: te ad
„mod rogo. Is aũt rebꝰſi cognoro te interdũ dele ctarũreli/
ni quos deinceps libros mittam etiam breui. Nõ poſſum præ
an terea nõ mirari: quid Nicodemi noſtri promilſſa tãdiu cũ/
ii Rentur. Ita q; rogo te: ut amicum moneas neſcire me: in

iociſne an in ſerijs cũ ſuis illis ꝓmſſis ponẽdus ſit. Vale ex
degdn Mediolano idibus februarijs. M. cccc. Lx.

len NNNranciſcus Philelfus Otboni carret
. S. I iureconſulto ſalutem. . Ʒ”cẽâ

2
—

Vamãᷓ me tuæ ex Reuero litteræ eo maxime de-

erat:meum tibi negocium omni cordi eẽ:facies ta⸗
men rem mihi longe gratiorẽ ſiad ea ꝓpediem reſponde⸗/
ris: quæ ad tertiũ nonas februarias tibi ſcripſi. Cupimꝰ em̃
ſtudium noſtrũ om̃e nõ modo in media uerſari laude apq
doctos & claros uiros: ſed ei maxime probatum iri: cuius
gratia tm̃ muneris ſuſceperimus. Tu quid uelim: nõ igno⸗
ras. Ego tuas hac de re litteras expectabo potiuſqᷓ pro nu-
meris numeros:quibus adeo abundamus: ut cum omi an/
tiquitate cõtendere nõ dubitemꝰ: ſi uerba potiuſꝗᷓ nũmos
numerare oporteat. Vale ex Mediolano. xyv. Kał Martias
EFranci. Philel. Lodouico cardinali aqlegiẽſi ſal.di.pl.
On poſſum equidẽ nõ quotidie maiore in te unum

atq;ʒ in flãmari pater clæmentiſſime: cũ uel tuã ueterẽ beni
uolentiã erga me ułſ quotidiana merita cõſidero.Itaq; dies
atq; noctes rito ꝗdnã egregiũ poſſim de me præſtare:
quo aliqua tãdẽ ex ꝑte tã grande es alienũ ſi minus re ipſa:
uoluutatẽ ſaltem diſſoluere incipiam. Quare cũ etiã atq;
etiã huiuſmodi meos cogitatus aio uolutarem: inueni de/
niqʒ nullũ a me tibi referri cõuenientius poſſe officiũ ꝗᷓ im/
mortalitatẽ tui ſplendidiſſimi nominis ſempiternã. Quid
enim magno & ſapientt uiro eidemq; principi quodãmo-/
do in eccleſia dei aut gratius eſſe: aut iucundius debet:qᷓ ſi
cognorit rerũ a ſe geſtarũ ac ſummæ uirtutis gloriã in om/
nem poſteritatẽ diffuſum iri? Scimꝰſane oẽm huiuſce uitæ
bonitatẽ ſic habẽdã eſſe in bonis:ſi cũ cæleſti bonitate con
uenerit. Q& ſi cæleſtis gloria expetit᷑ maxime ab interio/

re homine: quis ambigat humanã hãc gloriam quæ ab op-

timis actionibus manat: nullo pacto ab exteriore homine
negligi oportere? Si mens hominis quicꝗd cogitat: ꝗcqd
meditat᷑: quicꝗd agit:debet ad diuinæ mentis ſpeciẽ illam
quã ideã uocauit Plato:ita referre: ut aliud nihil neq; uelle

nec ſequi:nec imitari exiſtimet᷑:niſi quod diuinarũ rerum

repræſentat imaginẽ: certe ſi gloriam illam cæli æternam

lectarũt:qc intellexerim:qcł mihi quidẽ ꝑſpicuum

nõ obſeruãtia modo: ſed etiã pietate quadã accẽdi

ſba

el
eſtt

go
lilt

eti
ſo
din
ex⸗

mec deſideramꝰ: ne hãc ꝗqdẽ cõtẽnere poſſumꝰ:quæ ul præmiũ
ſpeum eſt:uel teſtimoniũ bñ actæ uitæ. Vtcũq; tñ res habet: cum
W ego tibi pater ampliſſime ꝓ multis erga me tuis & imorta
ſonge, libus bñficijs maius ꝗcꝗᷓ referre nõ habeã: ſtatui oratione
hmef ſaltẽ mea quãtulacũq; ea ſit: æternitati cõſulere illuſtriũ tu/
ene arũ & innumerabiliũ laudũ: ut oẽs intelligat apud me ani/
ſcn mi gratitudine extitiſſe antiquiꝰnibil. Qua quidẽ in re tua
Sn eętiã mihi opera opeeſt: quo nihbil temere: nihbil inepte a me
oe factũ iudicet᷑. Quid aũt uelim: & qd expediat: Gabriel cõ/
inn dulmarius dignatiõis tuæ ſecretariꝰ tibi noĩe meo coram
Ior exponet. Vale Ex Mediolano. viij. Kal. martias. M. cccc. lx
tias Franciſcus Phil. Gabrieli condulmario ſal.
. ſi ã plæriq; dies præteriere: poſteaꝗᷓ unæ mihi lit-
ol teræ tuæ redditæ ſũt: tamẽ quia ꝓpediẽ alic neſcio
Un quid ſèripturꝰ uidebare: diſtuli etiã ipſe ad ea rñdere:quæ

di ſcripſeras. Nũc aũt cũ uiderẽ oĩno ſilere te:ſtatui paucis rẽ
abſoluere. Equidẽ qce ſcribis fore pꝑiucundũ Reuerendiſſi/

gi mo patri Lodouico cardinali aq uilegiẽſi ſi qd dignũ de lau
le⸗ dibus eius ſcripſero: ita id ab me factũ iri cupio: ut aliud ni-
D bil magis. Et ꝗꝗᷓ e res geſtæ ita magnæ ſũt: ita illuſtres: ut
nulliꝰ uiri aures latere poſſint: tñ aliqua ſũt:quæ mihi iſtinc
abſenti uel incognita ſint: uel dubia. Itaq; tui laboris fuerit

uel potius diligetiæ uniuerſam iſtius tãti & tam nobilis põ
nid tificis uitã breui oratione & tanꝗᷓ ꝑ capitula cõplecti: & id

—

quidẽ materno ſermone quẽ uocãt. Q& ſi feceris:ꝗᷓprimũ

i tibi oſtẽdã: quãti ego & fecerim ſemꝑ: & indies magis ma/
d giſq; faciã Lodouicũ cardinalẽ: quo mea ſnia aliꝰ nullus eſt
ie in Romana eccleſia neq; animi magnitudine clarior: nec
w in omni uirtutis genere præſtantior. Ad cætera autẽ quæ
o⸗ ſcripſiſti: nibil habeo qd rñdeam: niſi priꝰ tuas litteras acce
“R pero. Vale Ex Mediolano. viij. Kal. martias. M. cccc. Lx. .
ie ranciſcus Philelfus Bernardo luſt
4 Leonardli filio ſalutem.
Vanꝗᷓ intelligo uel ex proximis tuis litteris mea tibi
Ooia cordi eſſe: præſertim ea: quæ mihi & honori: ut
le (ſcribis & cõmodis eſſe ducas:tñ non deſinãꝗ abs te petere:
t ſiquando id maxime aut feceris: aut facturus ſis inb ræ/

S f
.

ſentia ita facias: ut oẽs intelligãt tuã erga me beniuolẽtiã peß
tantã eſſe: ꝗᷓ quæ maxima uel dici poſſit: uel cogitari. Nam ope
qua ĩ re tua mibt opera uſui es quæat:nõ te præterit. Quã/ eci
tũ aũt ualeas & auctoritate: & gra apud oẽs:nõ ſum neſcii. umin
Vale Ex Mediolano. vij. Kal.martias. M. cccc. Lx. lilu
— (Eranciſcus Philelfus Nicodemo trãachedino ſal- ſecune
Væ binc abies curaturũ te recepiſti: ſi dabis operã: fortu
ut efficias: fiat nõ mediocris acceſſio ad meum in te ni
amorẽ:qui tñ eſt tantus:ut augeſcere nullo pacto poſſe ui/ gum.
deat᷑. Expecto indies magis atq; magis litteras tuas officij ple
plenas & diligẽtiæ: quæ ſpes ne me fallat: uæbemen op/ D
to. Nã quãtum mea cauſa uelis: nõ ignoro. Præterea nõ te N
fFffugit qd debet᷑ uiuis: ſi mortuis præſtet᷑ officiũ: non eandẽ
. ratiã præ ſe ferre. Reliqua tu uel me reticete cognoſcis.
Pa ſatis ſuperqʒ efficies:ſi quantũ poteris:feceris. Nec em̃ .
cõſiliũ & diligẽtia minꝰlaudi ducit᷑ ꝗᷓ euẽtꝰ. Orationẽ illam Con
xoſtrã quã uidere cupiebas: ex Donato actiolo cõſequere. tote
Vale ex Mediolano.vij. Kal. martias. M. cccc. LSz-. mol
(EF rãciſcus Philelfus Donato actiolo ſal. der
Vod ſerius reſpõderim tuis litteris: non taà ulla mea
occupatio fuit in cã: ꝗᷓ qc oratio illa cuiꝰ memineras: ie
peregre ꝓfecta nõdum reuerterat ad dominũ. Eam iccir/
co ad te dedi: cum nũc primũ redijt domũ: ut intelligeres
quãti fierioporteat.Vereor em̃:ne ſummus amor:quo mi i⸗
bi afficeris: decipiat te. Nã laudes illæ de me tuæ tãtæ ſũt:
C. fſem non dubitare ne mecũ luderes. Sed noui pudorẽ: no/ e
ui modeſtiã tuã. Quare ſuſpicor fallite amoris uæbemen/ *
tia:qui argum etiã aliquem nõnunꝗᷓ ſolet ex oculatiſſimo e
xeddere uiſus inopem. Sed multo me illud magis delecta ſort
uit: qc ꝑ tuã te grauẽ illã elegantẽq; epiſtolã in tellexerim
aliud nibil in bonis ducere ꝗᷓ uirtute & honeſtam uitæ acti⸗- Ee
onem. Et ſentis tu quidẽ recte. Siqua em̃ in hoc bumanæ W“,
peregrinationis curriculo uel foelicitas:uel fœlicitatis ima/ N
go inueniri põt: ea oĩs ſola honeſtate cõficit᷑. Honeſtũ aũt “
eſſe quæat nihil:qc minꝰ ꝑ actionẽ: quæ extrinſecus fit: aut N
per eã ſaltem: quæintrinſecus: quã epeρ Siα græciuocät: i

—

oliti

Nm
Qui,

ll
.
dpeni:
minte
ſeui⸗
fej
kop/
te
nce
S.

m
lete.

1wes

nera.

lcci⸗
eles
omi

perſpicue eluceſcat. Et in hac ſane uirtutes intellectuales
oẽs poſitæ ſunt:in illa autẽ morales. At his utriſq; honeſtũ
om̃e cõflari quis ambigatꝰ? ld aũt tantã uim habet:ut uel ſo
lum imortalitatẽ polliceat᷑. ltaq; nõ abſurde dicere Stoici
uiſi ſunt id eſſe & ſummũ:& ſolũ bonũ quod honeſtũ ſit &
ſecundũ uirtutẽ. Reliqua uero omnia quæ uel corpori: uf

fortunæ tributa ſunt: talia eſſe uolũt: ut præter ſe lectionẽ

nihil in ſe habeant:aut præclarũ:aut magnopere appeten
dum. Sequere igit᷑ mi Donate uirtutẽ: ut facis: eamq; con/
plectere:quo & tibi honori:& patriæ emolumẽto: & ami/
cis uoluptati futurus ſis. Vale. Ex Mediolano. vij. Kal. mar
tias. M. cccc. LcI—I. MM!
N¶Eãciſ. Philel: CGuilielmo iuuenali urſino ſal. di. plu.
Iraris fortaſſe tu: qd nullas iãdiu litteras meas lege⸗/
is: cuius quidẽ rei cauſa eadẽ mihi fuit: quæ tibi:qui
quomam occupatiſſimus es: litterarũ nibil ad me dare tan/
to tempore potueris. Sed cum in præſentia. R. pater Her
molaus barbarꝰ Veronẽſis epiſcopus uir ſumma eruditio/
ne:ſumma eloquẽtia æque præditus atq; uitæ ſanctimonia
illuſtriq; uirtute iret apoſtolicus legatus ad chriſtianiſſimũ
regem Rarolum: eſſetq; cum eo mibinõ mediocris famili
aritas: uolui in ſummis etiam occupationibus meis aliquid
ad te ſcribere:quod tibi gratum fore exiſtimaſſem. Scito

igitur bene ualere me: & percupere uæbhemẽèẽter ex te au/

ckre cur factum ſit: ut cum iampridem dediſſem ad regiam
maieſtatem longiorem illam uel epiſtolam: u' orationem
de agendo exercitu aduerſus turcos: & ſarrbacenos: nibil
mihi unqᷓ ea de re in hanc diem neq; a rege: neq; ſaltem a
teipſo reſpõſum eẽt.Nõ poſſum em nõ uereri:ne minꝰ illa
fortaſſe ſit reddita. Noui em cũ eximiã regis benignitat ĩ
oẽs:tũ ſingularẽ tuã beniuolentiã erga me. Sed qm qd ea
de re accidiſſet:neſciebã. Dedi huic ipi epiſcopo eiꝰoratio
nis ad te exemplum: & cum ea orationem itemillam: quã
modo in publico uniuerſaliq; cõſiſtorio apud Pium ponti⸗-
ficem maximũ pro Frãciſco Sphortia mediolanẽſiũ duce
Mãtuæ babuiſſem. Reliqua tu: ut facto opus fuerit: admi/
niſtrabis: modo te non lateat quicꝗd idem eꝑ llonus ier

17

3

„ — „ 32
molaus noĩe meo dixerit: meũ id eſſe totũ:qc ut amiciſſi-

diolano. v. nonas Martias. M. cccc. Lx. J
— Franciſcus Philelfus Marcheſio uariſino ſal.
Vm tuæ me osés litteræ ſemper delectarunt: tũ bæ
ootiſſimũ: quas hoc die abs te accepi. His enim me

rum modo: ſed illuſtriſſimi etiã iſtius principis beniuolen/
tia & laude Marius filius & dictauerit publice in ſenatu: &

docuerit. Quæ quidem res & ſi ob alias permultas ratiões

mihi pergrata eſt: ob eã tamẽ admodũ iucunda: qd in eius
ciuitatis portu anchoras eſt iacturus: quæ & uẽtoꝶ omni/
um uacat turbine:& optatiſſima quiete quadã tranquillita
teq; abundat. Itaq; meo noie filiũ hortare: ut nullis neq; ui-
gilijs nec laboribus parcat: quo expectationẽ iſta quam de
ſe tam multã: ta præclarã apud florentiſſimũ eundẽq; ſan/

Riſſimũ uenetorũ ſenatũ foælici initio cõcitauit: eã no ſolũ

idies amplificaſſe uerũetiã ſuꝑaſſe exiſtimet᷑. Nihil ẽ ei ad

ſummã laudem utilitatẽq; defuturũ:ſi ſtudiũ atq; diligẽtiã
ingenio ſimul doctrinæq; addiderit. Quod de Xenophõ/
te tilio ſcripſiſti nõ ĩprobo:facilit atis modo cõſtãtiæq; me-

minerit. Vale animæ dimidiũ meæ. Ex Mediolano. v. No⸗
nas Martias. M. cccc. LSJ. àY.ä
¶ Franciſcus Philelfus Mario filio ſal.
Vm ex alis nõnullis tum ex modeſtiſfſimo & opti/
Nmmo uiro nobiſq; amiciſſimo Marcheſio uariſino qui
prõ Feunciſco Sphortia principe noſtro Venetijs oratorẽ
gerit: ſum certior factus quanta cũ laude tua & admiratio/
ne omniũ proximis diebus corã illuſtriſſimo iſto principe

Paſchale malippærio in publico florentiſſimoq; ſenatu &
dictaueris ex tempore ſine ulla intercapedine primo die
argumenta duo ac triginta ſingula notarijs ſingulis in om̃i
dicẽdi genere pro eorum uolũtate: a quibus eiuſmodi ma
teriæ ſunt propoſitæ: & duobus deinceps diebus erudite
eloquenterq; docueris. Quæ quidem res quanta me uo/
luptate referſerit: debes nõ obicure intelligere. Quid em̃
paretibus põt iucundius auditu cõtingere præclara filio⸗

ne & qdiligentiſſime cures: te plurimũ rogo. Vale ex Me

certiore facis: quanta cũ omniũ non grauiſſimorũ ſenato/

4

mnt

cicis

omnid
mop
lnec

utbi

fllt
ine
cliyet
neg⸗
demt.
ltur

non

Cnſe
ſcre⸗
um
tisl
ſep
Ed
U
i
lan
teli
dn
1
inſ
X.
lit
leſt
Eg
nn⸗
x
ti⸗

—

“
rum fama:in quoꝶ noĩs clarltate igla quoq; nomẽ ſplen/
didius eluceſcit? Perge igit᷑ fili Mari: ut cœpiſti. Et in una
omniũ quæ ſub ſole ſunt:urbium locupletiſſima: nobiliſſi⸗
ma:optima. Nihil iſtic tibi defuturũ eſt neq; ad emolumẽ-
tũ:nec ad gloriã: nec etiã ad quietẽ atq; tranquillitatẽ: niſi
tu tibi defueris. Sunt enim Veneti & humaniſſimi & libe/
raliſſimi omniũ: & ij quidẽ tales ac tanta animi:tum altitu⸗-
dine: tum gratitudine præditi: quibus etiam ſeruire (ut ita
dixerim) ſumma libertas ſit. Ponas uolo ex animo tuo pla
neq; abiſcias cæteroꝶ omniũ & populorũ & principũ rem
oẽm reliquã. Pacatiſſimũ iſtic tibi ſi ſapias:& fructoſiſſimũ
futurum eſt domiciliũ. Vnum ſane uolo: memineris nihil
magnũ ac præcipuum licere mortalibꝰ ſine magno labore
conſequi. ã tibi qui la bor accidere Poeel gulnon ſit cũ
incredibili uolaptate cõiunctus? Studendũ eſt pernoctan-
dum ſæpe.Eo enim plura docturus es: quo plura ꝑcucurre
ris: lectitaueris: edidiceris. At quo plus ſtudij & uigiliæ in
re præclara conſumit᷑: eo ingeniũ acutius reddit᷑: doctrina
eruditior: eloquentia copioſior atq; expeditior. Nulla eſt
tanta uirtus: tanta præſtantia: quæ ſi aſſidua uacauerit di-
ligentia:nõ fiat continuo deterior. Diligẽtia uero ipſa tan/
tam habet in ſe uim: tãtam dignitatẽ: ut una ſit uirtus: qua
reliquæ oẽs uirtutes contineri uideant᷑ Quare ſi paternis
admonitionibus parere inſtituis: id q& te uelle non ſolum
uto:ſed etiam hortor:ac iubeo:ſi uir doctiſſime eruditus
haberi uis: ſi cupis eloquẽtiæ laudibus uero perpulchreq;
inſignirnutere docẽdo ſcribendoq; diligentia. Q& autẽ de
Xenopbonte fratre ſcripſiſti:non uitupero: &ſi Italiæ po/
tiuſꝗᷓ dalmatiæ finibus eum teneri cupiebã. Fuiſſetq; utriq;
ueſtrum longe conducibilius magiſq; honorificum:ſi una
& ſtudere:& uiuere ꝗᷓ dijungi tanto terrarum atq; aquarũ
tractu maluiſſetis. Et Marieta: & filij bene ualent: ac item
cxæteri noſtri omnes. Vale Ex Mediolano.iiij. idus Mar-/
tias. M. cccc. Lx. Z
— ranciſcus Philelfus Bernardo pontano ſal.
Tofficiũ tuũ in Mariũ & Xenophõta filios & ſingu
larẽ beniuolẽtiã erga me facio eꝗdẽ plurim. Tibicq;
I iij

babeo gratias: quod cum nihil ipſe de te meruerim: tanta
in me ac meos & humanitate & benignitate ſis uſus. Itaq;
ſiquid in me eſſe animaduerteris: quod tibi uel uſui eẽ poſ
ſit:uel uoluptati:ita id eſſe in tua poteſtate poſitum exiſti/
ma:ut quæ maxime tua ſunt. Nam eo ingenio ſum:ijs mo/

ribus inſtitutus: ut nibil ſit quod malim: ꝗᷓ & gratiſſimum

haberi me & a nemine beneficio ſuperatum iri. Quare uti
me potes omnibus in rebus pro arbitrio tuo. Vale cũ Pe/
tro noſtro ac reliꝗs tuis oĩbꝰ.Ex Mediolano.iiij.idus mar⸗
TTFranciſcus Philelfus lacobo lucenſi apo/
* Aſtaolico ſecretarig ſalutem.
Abellarijne an fortunæ uitio factũ ſit: neſcio:alicuiꝰ
certe aut uitio:aut errore factũ ẽ: ut litteræ tuæ quaſ
pridienonas octobres ex Mantua ad me dederas: uix eas
tãdem pridie idus martias acceperim. Itaq; ſi ſerius tibi re/
ſponſum ẽ ad id qc petieras:nulla factũ eſt culpa mea.Ha
bes iſtic Othonem carretũ qui Franciſci Sphortiæ mediq⸗
lanenſiũ ducis res curat oratorio titulo apud Pium ponti-
ficem maximũ. Huic iſti qm mecũ uetere familiaritate at/
q; beniuolẽtia iunct' eſt: ſi ꝗqñ tuas ad me litteras dederis:
nõ fruſtra dederis. Sed nunc ad id qd petebas: paucis ac/
cedo. Ais tu quidẽ cũ ſcripſiſſes in diebꝰ illis ſummo florẽ/
tinæ reipub. magiſtratui ea: quæ pius pontifex tibi manda
rat: ſubdidiſſe in quadã epiſtolæ ꝑticula credimꝰ iſtã rem/
pu.honori ſuo nõ defuturã.Fuiſſeq; nõnullos: qui barbaꝶ⸗
te potiuſꝗᷓ latinũ aſſererent: quippe qui cõtenderẽt aut no
iſtam rẽpublicã: ſed iſtãc dici oportuiſſe: aut addendũ fu/
iſſe ueſtrã ut credimus iſtã rẽpublicã ueſtram honori ſuo
nõ defuturã. Oim primũ debes tu mi lacobe contentꝰ ee
iudicio tuo: præſertim ea in re:quæ apud uiros doctos lati
ni ſermonis eoſdemqʒ; diſertos in dubitationẽ nunꝗᷓ uenit.
lInuidentiũ aũt imprudentiũue latrat* cõtẽnere habereq;
ꝓ nihilo magni profecto animi ẽ. Nã aduerſus eos mon/
tis importuniores ſunt ꝑuicacioreſq; turbulentiſſimi uen/
torum flatus:qui & altiores ſint & firmioribus innixi radi-

cibus. Verum ut morem gerã petẽtihac in re tibi ſentẽtiã

mem
ali

tendat:

tumha

Fimag
neege

ſeron

„

turw
AUlm q
mant,
ifſare

torb'
vonei
ni
PSex
mates
Cauſa

mnecl

ſne⸗
nibie
Can
pro.
gius
C
bat:⸗
neci
Ner
ac
ngiol
ſin
lent
ſed

mn

V

mtent
lig
eepel
exſti
ismo⸗
lmum
ateut
cle
Smn

bes
Slati
enit⸗
eteh
no
ien
inich
niiti

meam'eam inter hic & iſte pronomina differentiã eẽ pru/

dẽtiſſimi grãmatici uoluerũt:ut hic circa ꝑſonã loquẽtẽ at/
tendat᷑:iſte uero circa audiẽtẽ:ac ſi a prima ad ſecũdã ꝑſo/

nam haberet᷑ oratio: ut huic amico meo cũ tuo iſto famili/

ari magna ẽ cõtẽtio. Eodẽ modo cũ tu in præſentia ſis Se/
næ:ego uero Mediolani:ꝗᷓ rectiſſime dicet᷑:ſi ita ad te ſcri/
pſero maturiorẽ ſane futuꝶ ſuſpicor tuũ in hãc urbẽ aduẽ

tum:ꝗᷓ in iſtã meũ.Et eadẽ quoq; ratio eſt eoꝶ aduerbiorũ

oĩm quæ localia a grãmaticis noiata ab iſſdẽ ꝓnoĩbus for/
mant. Vt hic nouihabemꝰ nihil:qcł iſtic ſigd uobis accide/
rit: ſcire cupio. Et regis hiſpanoꝶ oratores: qui diebꝰ ſupe/
rioribꝰ hac iter habuerũt:ad qc; tẽpus iſtuc ꝑuenerint faci/
to me ꝗᷓprimũ certiorẽ. Qd ſi aliunde quoq; exẽpla deſide
ras. Cicero tibi locupletiſſimꝰauctor fuerit. Is in oratione ꝓ
P. Sextio ſic ait:Habes igit᷑ qcẽ ex me quæſiſti ꝗ eſſent opti
mates. Nõ eſt natio: ut dixiſti: & cohortari aulus eſt in hac
cauſa uos iudices: ut aliquando eſſetis ſeueri: aliquando
medicinam adhiberetis reipub. Nõ ea eſt medicina: cum
ſane parti corporis ſcalpellum adhibetur:atq; integre:car
nificina eſt iſta & crudelitas. Hi medentur reipu. qui exe-
cant peſtem aliquã tanꝗᷓ ſtrumã ciuitatis. ldem in oratione
pro.P. Quintio moritur in gallia Quintius: cũ adeſſet næ/
uius:& moritur repentio: hæredẽ teſtamento reliquit hũc
P. Quintium:ut ad quẽ ſummus mœror morte ſua uenie-
bat: ad eũdẽ ſummꝰ honos quoq; ꝑpueniret. Quo mortuo
nec ita multo poſtea in galliã ꝓficiſcir᷑ Quintius: ibi cũ iſto
Næuio familiariter uiuit annum fere ſimul.Idem in orati/
one pro. P. Sylla. Deniq; iſtam ipſam perſonã uæbemẽetẽ
& acrẽ quã mihi tũ tꝑs & reſpu.ĩpoſuit:iã uolũtas & natu⸗/
ra ipſa detraxit. Illa em̃ ad breue tꝑs ſeueritatẽ poſtulauit:
bæc in om̃i uita lenitatẽ miſericordiãq; deſiderat. Idẽ rur-
ſus in epiſtola ad Curionem: Putareſne unꝗ accidere poſ-

ſe: ut mibi uerba deeſſent: neq; ſolum iſta ueſtra oratoria:

ſed hæc etiã leuia noſtratia? Ad hæc ne pluribus apertiſſi-
mam rem perſequar. In epiſtola idem Cicero ad Lentulũ
Valeriũ iureconſultũ ita ſcribit:Cur em̃ tibi hoc nõ gratifi

cer: neſcio: præſertim cũ his tꝑibus audacia ꝓ ſapientia li-

R

ceat utie? Ltulo noſtro egi per litteras tuo noĩe gra tias di⸗/

ligẽter.Sed tu uelim deſinas iam noſtris litteris uti: & nos

aliquando reuiſes. Et ibi malis eſſe: ubi aliquo numero ſis:qᷓ

iſtic: ubi ſolus ſapere uideare. ᷓ qui iſtinc nunc ueniunt
partim te ſuperbum eẽ dicũt: quod nihil reſpondeas: par/

tim cõtumelioſum: q male reſpõdeas. Nam quod dicũt

addendũ fuiſſe ueſtrã: id ex tã multis exẽplis liquido iudi/
care põt: apud indoctos em aliquid ualeat fortaſſis: apud
doctos & florẽtiſſimos oĩo nibil neceſſario: aut nihilo plus

iſta ueſtra oratoria ꝗᷓ leuia bæc noſtratia. Ex his horũq; ſi-

milibus potes nõ obſcure intelligere lacobũ lucẽſem non
eſſe barbarũ:ſed eos potius:qui latine loqui neſciũt. Iſtæc

uero & iſtãc & ſimilia nõ oratoꝶ: ſed poerarũ & eorũ ſane
comicorũ: ut apud Terentiũ Simo. Vos iſtæc intro aufer/
te. Et hæc hactenus. Diſſeminati ſunt hic apud nos neſcio

quomodo bi duo uerſus: quos inſimulãt eẽ Pij pontificis
maximi: Diſcite ꝓ numeris numeros ſperare poetæ. Mau/
tare eſt animꝰ carmina nõ emere. Id ego palam negare ſũ

aggreſſus: quippe qui ſemel & iterũ cum alijs plæriſq; eru/
ditis diſertiſq; hominibꝰ eximiã benignitatẽ ac muniſicen/

tiã Pij põtificis ſum expertus. Quin potius affirmare ſum
auſus: aut uerſus illos a pientiſſimo Pij ore nunꝗᷓ emana/
uiſſe: aut deprauatos eẽ & corruptos: cũ ita diceret: Diſci/

te pro numeris nũmos ſperare poetæ. Mutare eſt aniimꝰ

carmina muneribꝰ. Tu uelim ad hæc mihi reſpõdeas quo

poſſim audentius ac uerius maledicos refellere. Vale. Et

me ſanctitati domini noſtri unice cõmenda. Ex Mediola/
no idibus martijs. M. cccc. Lx. “Md
Frãciſ. Philel. Lodouico cardinali aqlegiẽſi ſal. di.pl.
Vam mibi uæbemæeter tua nõ ſolum opera ſed ope

alijs ſupioribꝰ Iris potuiſti dilucide aiaduertere: tum ex ijs
maxime: quas ad octauũ Kal. martias ad te dedi. Nunc aũt
qc ſcribã: noui aliud nihbil habeo:niſi ut intelligas tanto me

fecto ſpes mea in te uno poſita ac locata eſt. Et quantũ ua/
leas: ſcio: ꝗqᷓ me diligas:nõ ignoro.ltaq; te etiã atq; etiã ro

etiã atq; auxilio opus ſit pater humaniſſime: cum ex

deſiderio expectare Has tuas: ut maiore aliud nibil. Ois ꝓp/

urc⸗ go:oro: obſecro: ut qc abs te petij:tam ſummopere:ꝗᷓ ce/
Eno lerius fieri poterit: effectũ reddas. Hoc erit mibiuæbemẽ/
le ter gratũ: Nec tu officiũ in me tuũ unꝗᷓ accuſabis. Vale ex
nt Mediolano.xiij.Kal. Apriles. M. cccc. Lx.

.α46.

¶ Frãciſcus Philelfus Xenophonti fllio ſal-

Eciſti me pro⁊imis tuis litteris certiorem de nauiga
dhH one tua ad Rhaguſinos: id qd etiã poſteaꝗᷓ ſoluiſti
e Venetis: Marius mihi ſignificauit. Ego aũt & ſi maluerã
Dple pro paterno affectuim Italia eẽ te: tamen cum norim dno/
igl⸗ bilitatẽ & ſplẽdorẽ reip. Rhaguſinæ: æquo aĩo fero abſen-
Non tiam tuam: præſertim cum iccirco Vlyſſen Homerus pru⸗
jer dentiæ laudarit: qg & urbes: & mentes multorum homi/
ne num cognitas illi meminit. Sic enm in Vlyſſeæ principio
e ⸗ ait: Callentem dic muſa uirum: qui mœnia ſacræ. Diruta
ſio poſt troiæ multumq; diuq; pererrans. Et mentis hominũ
ſes multorum nouit & rubes: Atqʒ; ibi ſane cuiq; patria eſt: ubi
Mle pene eſt: nulliuſq; loci terminis uir ſapiens circũſcribitur.
teſt Itaq; non abſurde Socrates cum interrogaretur cuias eẽt:
et ſe non Athenienſem ſed mundanum eſſe reſpondit. Tuũ
n igitur fuerit id præſtare atq; efficere: ne fruſtra iſtuc pro/
ſun fectus uideare. Quod ſi ſtudio diligentiaq; curaueris: cum
Ann mihi afferes uoluptatem non mediocrem: tum laudi tuæ
i, atq; emolumento plurimũ conſules. Reliquũ eſt: ut me fa
cias qᷓprimum certiorem: ꝗᷓ te locus iſte cælumq; delectat.
10 Eſt enim tibi bonæ ualitudinis ratio haud negligẽda. Nos
t bic omnes in hanc diem bene ualemus. Siquid iſtic habe/-
Lotn tur de turcis: cura ut ſciam. Maximos in Italia bellorũ mo⸗
tus paratum iri animaduerto. Vale ex Mediolano. x. Kal-
int Apriles. M.cccc. DHx. M
ranciſcus Philelfus Bernardo luſtiniano

te Leonardifilio ſalutem. UUJ
Enopbon filius ad Rhaguſinos profectus ẽ. Scripſit

e propediem inde ad me miſſurum ſeruas duas: pe

rome tijtq; ſe facerem certiorem: apud quẽ eas uenetijs diuerte
p re curaret. Cui reſpondi neminẽ eſſe iſtic: qui cum maior
ua mihi aut antiquior fa miliaritas hof pitiũq; ſit ꝗᷓ tecum uno.
H lItaqʒ ſeruæ illæ diuertent apud te. OQck cum fiet:& tu mibi

rem ſignificabis: mittam: qui & ſeruas ad me ꝑducat:& qck che
pecuniæ opus fuerit: ſoluat. Vale Ex Mediolano.x. Kalé. fun⸗
Apriles.M.cccc. Lx. òùẽͤ
. ¶ ranciſcus Philelfus Ioanni Petro eutychio ſal. mot
rius filius id qce audiſſe te puto:ẽ his diebꝰ a ſlore,⸗, gil
tiſſimo uenetoꝶ ſenatu honorifice cõductus ad do Cabe
cendũ uenetijs oratoriã ac philoſophiam. Id autẽ eo plu- ont
ris faciundum exiſtimo: qd antea nemini unꝗᷓ cõtigit. Is in iate
præſentia huc eſt uenturus: ut uxorẽ & filios reliquãq; fa/ no⸗
miliã uenetias ſecũ tanſferat. Faciet autẽ ueniẽs iſtac iter. tupt
Eſtqʒ ei neceſſe iſtic cõducere ad Mediolanũ uſq; & mulũ o
cum mulione: & equos duos. Quos ut antea diligẽter pa/ gin
res: uelim: ne cũ iſtuc nauim appulerit: diutius ſit in mora. ſee
Maximũ mittã tibi ad paucos uſqʒ dies. Vale.Ex Mediola ⸗
no.vi.Kal. Apries. M. cccc.c“lJlJ. re
—- F ranciſcus Philelfus loanni andreæ abbati ſal. iin
Imihi qc petieras cũ anno ſuꝑiore ueniſſem romã: Om
W ex tua meaq; ſnia cõtigiſſet: nõ diſtuliſſem ĩ hãc diẽ tan
itteras ad te dare. Nec etiã nũc noui quicꝗᷓ accidit: qd me ge
hortetur:ut aliquid tibi ſcribam præter illam priſtinã & in/ ſ.
ueteratã dilectionẽ erga te meam: quæ facit: ut te moneã
ne deſperes honeſta præſertim in cauſa. Nam princeps
bic noſter natura eſt perbumanus & perbenignus etiã in m
eos:quos aliquando norit a ſe animo fuiſſe alieno. Quicꝗᷓ
de te quod accuſem uiro prudẽti ac modeſto &ſi minime .

inuenio: uereor tamen ne tibi obfuerint aliquorũ inſidiæ:
uo minus ſis quod uolueris & qc fortaſſe decuerat: con/
ecutus. id factũ eſſe aut inuidia aduerſus te: aut priuatorũ
cõmodorũ gratia. Quibus quidẽ rebus te ſuſpicor nõ po/
tuiſſe qñq; nõ cõmoueri neq; tuliſſe clam indignationem
animi tui. At par fuerat ſeruare conſtantiam: nec ulla cu/
iuſqᷓ frangi iniuria: id quod nũc etiã facias:rogo. Præterea
tibi utendum reor non tam animi magnitudine atq; elati-/
one uiro præſertim chriſtianam profitenti humilitatem: ꝗᷓ
ſubmiſſione & patientia. Neqʒ ab re fuerit: ſi dominiciilliꝰ
præcepti memineris: quod eſt Cæſaris Cæſa ri:quod deiẽ:
deo reddi oportere. Huiuſmodi beneficia ſummi pontifi⸗

.

cis eſt uerbo tribuere. Reuero eorum principum: in quo/
ali, rum dominatu beneficia ſunt poſita. Titulus inquã datur
.P a ſummo pontifice: a principe uero poſſeſſio. lId tu puto:
. ignorabas. Eraſq; iccirco animo fortaſſe te digno. At ſi ſa- .⸗
e, pias Chamelũ imitabere: qui ſubmittit ſe ingenua ad tolle
i⸗ da honera. Id tu eo facias prudẽtiꝰ & cõmodiꝰ qꝗ nullũ ſis
plo⸗ honos ſublaturus: ſed poſiturꝰ potius. Qc; em̃ eſt tin honꝰ
in inter uniuerſa fortunæ incõmoda: quod cum egeſtatis bo
4r nore cõferri quæat? Satis eſt te eſſe admonitum. Reliqua
tu pro tua prudẽtia prouidebis. Et hac de re ſatis. Ego ex
ſ⸗ quo die cardinalem tuum adiui ſalutatũ: ſumq; ab eiꝰ am/
4 plitudine nõ humaniter ſolũ: ſed etiam liberaliter honori/
. ficeq; exceptus: cognouiq; ex eius familiari ſermone illo:
quanta doẽctrina eſſet: quãta eloquentia: quanta ſapientia
præditus: incredibili in eum oõtinuo ſum amore obſeruã-
tiaq; affectus. Nec deſtiti ex illo ipſo die prædicare apud
6* omnes egregias eius diuinaſq; uirtutes. Iſti ergo tanto ò
c tanta præſtantia cardinali me uolo ꝗdiligentiſſime cõmẽ/
ne des: & ita deditũ facias: ut ea ſunt: quæ maxime habet in
N. ſua ptãte. Ad hæc duo abs te maxime deſidero: ac peto ut
i qc grauiſſimũ eruditiſſimũq; opus eſt ab eo ipſo perdocte
& perelegãter ſcriptũ de docta ignorantia: id excribi no/-
1, mine meo atq; impenſa qᷓprimum cures. Quicquid autẽ
pecuniarum eiuſce rei cauſa dederis: litteris ſignificato: de
e tibi propediem quod impẽderis: numerabit᷑. Idem quod
8 ſecundum erat:cupio facias de Porphyrione in Horatiũ.
. Præterea rem mihi facies pergratã: ſi eorũ librorũ indicẽ
ad me dederis: qui nuꝑ ſanctiſſimi & ſapientiſſimi illius pa⸗
6, tris Nicolai quinti ſummi pontificis mira bili diligẽtia & im .
.R penſa ex letbæis: ut ita dixerim: tenebris eruti ſunt in lucẽ:
. & apud uos habentur. Vale Ex Mediolano. vi,Kal. Apri-
t⸗ Frãciſcus Philelfus loanni antonio mercato ſal.
i Dmonuerũt me bi ſacri dies: ut te per litteras adirẽ:
16 hortarerq; uel iuſticiæ & honeſtatis: uel ꝓ inuete
8 ratæ amicitiæ noſtræ iure: ut neceſſariũ ac kentiem tuum
Pacinũ mercatũ cõuenias: eũq; uł appellãdo: uel monẽdo

X
.

uel etiã ſi opus ob adoleſcẽtiæ feruorẽ fuerit:rogando cõo⸗/ fml
ſtituas: ut aliquãdo ad ſe redeat: memineritq; tum æquita/

tis & ueritatis: tum iuriſiurandi illius: cui publicis & religi-
oſis tabulis ſe ultro fecit obſtrictũ: & id ꝗdẽ iccirco ultro:
qm̃ neq; imprudens:neq; ui coactus: neq; ulla adductus ne 4
ceſſitate:nec etiã ab me requiſitus:ſed ipſe potius boni ui-
ri fidem uolẽs recognoſcere:me requirens:iuratus ẽ præ/
ſente matre ꝓbatiſſima illa ſanctiſſimaq; fœmina: præſen/

te loanne ſtampa & affini & optimo uiro: præſente tabula Cteh
rio totq; grauiſſimis teſtibus. Iuratus eſt inꝗᷓ Pacinus tuus to
& iuratus is quidem in ſacrata manu reuerediſſimi huiꝰ & ee
8 integerrimi archiepiſcopi.Hoies ac mortales loãnes anto inhe
ni fallere fortaſſepoſſimus imprudẽtis ſcilicet ac rudis. At urnt
deũ certe & noſmetipſos nequaꝗᷓ poſſum“. Reſipiſcat igit᷑ lelnc
aliquãdo Pacinus: neqʒ maliuoli alicuiꝰ inductu ꝑturbatio/ Qman
ni cõcedat. Cogitet ſe tandẽ moriturũ.Incertãq; eẽ mortis uiq
& diem & hora. Sunt ne bæc noſtræ in eũ doctrine præ/ ute
mia? Caueat inquã caueat:ne dũ mihi tẽtat incõmodare: thtr
ſeipſum ꝑmagno detrimẽto afficiat: ꝗppe qui & pecuniaꝶ un.
nũõ nihbil amittet: & ad hoim infamiã ſempiterno etiã ſup/ 24””
plicio ſe obnoxiũ faciet: a quo nulla uel tabulaꝶ: uel orato ggi⸗
rum calliditate: nullo argẽto liberari poterit: qᷓꝗᷓ miſerrin let
etiã ille quæſtus eſt: que aduerſa cõſciẽtia ꝗs adipiſcit᷑. Nã lit
qqc græco ueroq; prouerbio dicit᷑: In expuẽtis recidit bar/ ſ
bam: qc in cælũ expuit᷑.Vale Mediolani ex ædibꝰnoſtris. ſ
vVi. Kal.apriles. M. cccc. Lx. . tie
NEranciſcus Philelfus Blaſio Gyllino abbati ſal. rint
3 Ngelus actiolus nobilis florentinus & idem ſplendi- ſtit
.Adiſſimus eques auratꝰ mecũ nudiuſtertiꝰ quæſtus ẽ: jad
qq ordtiones meas quas apud te: ea lege dimiſerat: ut eas gi
mihi ꝗᷓprimũ redderes: nõ mõ non reddidiſti: ſed a ſe qſæ⸗ lnce
“ piſſime bortatꝰ: ut officio fungaris: id nõ mõ nõ facis: ſed ri non
diculo ducis eiꝰoẽm adhortationẽ.lItaq; ſã miratꝰ:q uir i
religioſus & abbas tot iam annos diſtuleris ea dño reſtitu/
ere:quæ bona fide poſſidere non potes. Vale Mediolani inn
Ex æ dibus noſtris. vi. Kal. apriles. M. cccc. LCx. “ ni

5.

lo⸗
ttis
Nre⸗
rto
s

1t
i

ndi⸗
e
eas
ſe

Guit

hh

t

XVI

—

Franciſci Philelfi Eᷓpiſtolarũ Liber Decimuſſexus.
Franci.Philel. Alexandro cardinali digniſſimo ſal. di.plu.
— Vi omnia in ſola uirtute poſita eſſe iudica⸗
runt: quæ ad bene pertinent beateq; uiuẽ⸗
dũ.li mibi pater ampliſſime ſenſiſſe temere
nihil uideri ſolent. Nam quid eſt in corpo/
re:quid in fortuna ipſa: quã uocant:aut bo/
35 num: aut expetendũ:ſi honeſtate uacat?: Id
certe ſolã quod honeſtũ ẽ & ſecundũ uirtutẽ: bonũ cenſe/
ri oportere: nõ ſolã Stoici uerbo uſurparũt: ſed longe ma-
gis re etiam ipſe pontifer maximus atq; pientiſſimus iſte
ius facile declarauit. Quid em pius aut cogitat:aut loqui/
tur: aut agit: qe non ex media uirtute proficiſeat᷑ Atqui ſi
uel in corporis uelin fortunæ cõmodis præclarum quid/
dam:aut præcipuũ poſitũ eſſe arbitraret᷑: tum quieti uolu/
tatiq; ſtuderet: tum cumulandis theſauris: a quibus om̃i/
bus ita abhorret: ut nihil a ſe magis alienũ exiſtimet ꝗᷓ leuẽ
atq;ʒ titillantem ſenfuũ motũ:qᷓ auri & argenti ineptum ſtu
dium. Nonit ſane pater ſanctiſſimus iſtiuſmodi oĩa eſſe ſer⸗
uilia & aio ingenti excelſoq; indigna. Intelligit eũ homine
qui extrinſe cſit: interiori homini obtẽperare parereq; de-
bere.Huius aũt eẽ ita imperare:ut rõ intellectuſqʒ præſcri⸗
bit. His em̃ duobus quaſi luminibus mentẽ humanã omia
aſpicere: oĩa uidere: omnia dilucide cernere: ſiue ea ſint tẽ⸗
oris: ſeu æternitatis: ſiue ſint in mundo: ſeu ſupra mũdũ.
taqʒ deſinant mirari ſi imperiti rerum aliqui fortaſſe cœpe
rint: Cur Pius pontifex cum primũ in apoſtolici ſolij maie/
ſtate cõſtitutꝰ eſt: ad nibil aliud magis animũ conuerterit:
ꝗᷓ ad ſtabiliendã & corroborandã chriſtianã rempublicã:
quã uideret breui periturã: ubi minꝰ ei mature ac fortiter
ſuccurretur. Sciebat ſane pater ſapientiſſimus ſe natũ eſſe
non ſibi ſoli: ſed multo etiam magis imortali bumanigene
ris redemptori Chriſto ieſu: cuius ærũnoſam afflictamq;
ciuitatem pati diutius noſtra deſidia flagellari acerbiſſimis
impioꝶ amariſſimiſq; uerberibꝰ exiſtimabat: nõ minꝰ per/
nicioſum ac funeſtũ:q;ᷓ indignũ & dedecoroſum imprimis.
Quare quẽ quieſcere curariqʒ oportebat in tãta corporis

imbecillitate in tam uaria: tanq; multiplici & permoleſta
ægrotatione id non mõ neglexit:ſed etiã cõtẽpſit duxitq;
pro nibilo. Quinimo in ſumma ſeuientis hyemis aſperita⸗
te per aſſiduos imbris: per altiſſimas niues:per uitreas rigi
daſq; glacies ſuperatis horrentibus appennini cautibus
Mantuam conceſſit: ubi tandiu concedit: donec uniuerſi
principes regeſq; chriſtiani inuitati atq; accerſiti & litteris
& nuncijs partim uolũtate & animi iudicio: partim pudo⸗
re non ſolum eo locialij ipſi per ſeſe:alij per legatos conue
nerunt:ſed moti atq; perſuaſi inaudita illa diuinaq; eloquẽ
tia eruditiſſimi integerrimiq; põtificis ita una mente: uno
animo: unoq; conſenſu conſpirarunt omnes aduerſus ho/

ſtes atq; inimicos chriſtianæ religioni: ut nibil iam dubitã-
dum ſit propediem fore: ut non turci modo: ſed quicquid

ſupereſt impietatis barbaricæ tam longe lateq; diffuſe aut
ad ſanitatem:aut ad internitionem redigatur. Quæ quãta
res factu fuerit:qᷓadmirabilis: qᷓegregia in tanta præſertim
& temporum & animorum diuerſitate: neminem eſſe pu/
to:qui neſciat.Ea mihi certe ſentẽtia eſt: ut indubitato cre
dam omnipotentẽ deum ſuos mitis atq; benignos oculos
cõuertiſſe iã tandẽ allaniatũ diſcerptũq; grege ſuũ: u elleq;

hunc aliquãdo ex efferatis & truculentis rapaciſſimoꝶ lu/

porũ rictibus eruere atq;ʒ ſaluũ facere. Quẽ enim ouili ſuo
præficere alium potuiſſet uno hoc iſto pio prudẽtiorem:
ſanctiorem: grauiorem:doctiorem: & in om̃i abſolutæ uir/

tutis genere præſtantiorem? Actum erat profecto de PeO/
tri nauicula:niſi repente diuinæ clæmentiæ munere in tan

tis turbulentiſſimarum tempeſtatum procellis ac fluctibꝰ

idem unus & paſtor ſubito illuxiſſet & gubernator: cuius

fœlieiſſimo ductu firmiſſimocq; præſidio exoptatꝰ quietis

portus ac perpetua quædã ſalus cunctis chriſtifidelibus di

uinitus pariat᷑.Nec em præſentibꝰ præſens dũtaxat cõſu/
lit beatiſſimꝰ Pius põtifex: ueꝶetiã ꝓſpexit iã lõgius: quo
pacto etiã poſt ſe qoptime oĩbꝰ cõſuluiſſe iudicet᷑: quippe
ꝗ mõ ꝗnq; ex uniuerſa chriſtiana republica delegerit: de/

claritq; cardinales:ꝗ ſint ueluti ꝗnq; luminaria in orbe ter⸗
rarũ:numeꝶ ſane haud abſurdũ:ſed & pulcbrũ & neceſſa

nüe
zmatel

Msue

getin⸗
human
fautu
Piüno⸗
ſmean
erüpa
ſplete
ltave
Ulert
focu⸗
PFno
Keänc
ſtent
Aunte
nco⸗
tte

0l
nad
elle
tui
Pant
r
Q
phil
whil
lon⸗
Ora
Wit
ten
ſee
tun

gelt
itg
erlln⸗
hnigi
s
lerſ
ters
dn
onbe
gle
uno

bo/

-

o/

V.

riã ꝓ qnq; illaꝶ eccleſiaꝶ numero quibꝰ tota cõ ſtat chriſti

ana religio: perinde atq; eccleſiæ cuiq; ſuꝰ ſit põtifex cum

uſus uenerit: princepſq; paratus. Nã ut de alijs breuitatis

gratia uerbũ in præſentia faciã nullũ: qd de te loqᷓ̃r pater

pumaniſſime: cuiꝰ tãta uirtus ẽ:tanta doctrina: tanta ſapiẽ/

tia: ut unus plane & dicẽdus ſis & habẽdus: qui poſt unum

Piũ nõ modo nemini cedas: ſed mortales reliquos ꝗqlõ giſ-
ſime antecellas?Laudatur Plato a uiris grauiſſimis: qe eos
rerũ publicarũ gubernaculis præeſſe uoluerit: ꝗ aut eſſent

ſapiẽtes:aut ſaltem ſapientiæ ſtudioſi:hoc eſt:philoſophi.
At quem alium bhabemus hbac tempeſtate quem tecum in
uniuerſa philoſophia cõparare poſſimꝰ? Nam ad eas par-

tis: quæ uel in diſſerendi ratione uerſantur: uel cũlad ſingu
los moribus atqʒ uita inſtituendos:tũ ad rem & domeſticã
& eiuilem adminiſtrandã pertinent: uel in totius naturæ
ſcientia & cognitione ſunt poſitæ: tu eam peracute de ele/
ganter calles ac ſapis philotophiã qua quod uerũ ſimplex
incõmutabile ſempiternũ ſolũq; uerũeſt: & totius uerita/
tis fons & origo quædam: quãtũ humanũ præſtare põt in /
enia: nne ulla dubitatione perſpicimus. Nã quis ignoret

olã eẽ theologiã:quæ cæteris oĩbus diſciplinis tanꝗᷓ regi-/

na quædã nobilitate ac præſtantia ſua qua diuinã indagat᷑
eſſentiã & dominat᷑ & imperat: At qui fũt plærũq; nõnul
li: qui cũ docti ſapienteſq; dicant᷑ ac plane philoſophi:eorũ

tñ uita atq; mores ab oĩ philoſophiæ præceptione diſcre-/

pant:illos ij quidẽ medicos imitati: qui quẽ im alijs morbũ
curaturos ſe profitent᷑: hoc ipſi ꝗqacerbiſſime torquentur.

Quid em̃ turpiꝰ:quid fœdius:quid denicq; dedecoroſius ᷓ
philoſophos ſeſe & theologos eẽ gloriantes: ita uiuere: ut
nibilo pecudibus præſtent? Tu uero pater cõtinentiſſime

ab huiuſmodi hominũ genere oino alienus ea cogitas: ea

loqueris ſolũ:quæ uera eſſe intelligis. Fua autem ois actio

orationi reſpõdet. Quibus tuis laudatiſſimis atq; optimis

uitæ inſtitutis factum eſſe uidemus: ut quo magis blandiẽ/
tem fortunã cõtẽpſeris:eo ſe tibi mags illa tradiderit:ob

ſequentẽq;ʒ præſtiterit. Fortuna inꝗqᷓ uirtutẽ: nõ uirtus for
tunam ſecuta eſt. Et ſunt qui mirent᷑ ſtoicos affirmare ſol

tos ſapiẽtẽ ſolũ eẽ liberũ: eẽ diuitẽ: eẽ regẽ:eẽ fœlicẽ.llloꝶ
hãc grauẽ generoſamq;ʒ ſniam tu pater modeſtiſſime non
te minꝰ ꝗᷓ uerbo uera ee oĩbus declaraſti:ꝗ dũ frætꝰ diuino
ſpirita nihil fragile caducũqʒ cõcupiſcis:dũ nulli te flagitio
obnoxiũ facis:dũ nulli inſeruis inani gloriæ: dũ oĩs cogita⸗
tus tuos: cõſilia oĩa: actiones oĩs refers ad deũ: es oĩa ſama
cũ tua ſumma laude aſſecutꝰ. Sed uidemus alios fere oës
tãta interdũ ambitione ad dignitates & magiſtratꝰ ferri ut
neſcias: miſerendũne magis ſit an pudendũ eoꝶ tã curioſi
ſtudij. Nã cũ tria maxime uideant᷑ expetenda mortalibus:
honos: utilitas: uoluptas: & ea quidẽ nõ minus in uniuerſa
uita ꝗᷓ in amicitia: cũ honos uirtuti debeat᷑᷑:hũc ꝗ negligit:
putat᷑ quodãmodo uirtuti iniuriã facere. At ego magni ꝓ-
fecto & elati animi eſſe duco ita quẽq; uirtuti operã dare:
ut aliud ſibi nibil ꝗᷓ præclaꝶ uirtutis opus ꝓpoſuiſſe iudice
tur. Honos em cum haud noſtræ: ſed alienæ ſit poteſtatis:
iudiciũ ſequit᷑ alienũ. Sed ut temere iudicantes cõtẽnendi
ſunt: ita qui recte iudicant ſperandi:qui ne cupientibꝰ qui
dem nobis neq; cogitantibꝰom̃i ſint ope atq; opera ꝓfutu/
ri:cum ad honorem:tũ ad cætera omnia: quibus uitæ uſus
continet᷑ & gaudet. Qd ſi cuiq ẽ obſcurũ: id diligentiſſimꝰ
atq; optimꝰ rerũ omniũ æſtimator & iudex Pius pontifex
in te uno perſpicue oſtendit. Num petebas cardinalatum
moderatiſſime pater Alexander? num animo tecum uolu
taſti unꝗᷓ? Certe inquies minime omniũ: non quod eo di/
nus non eſſes: cuius animus plenus eſt honeſtatis: plenꝰ
apientiæ: plenus dei: ſed quia mundana omnia inferiora
duceres pietate. Itaq; ſola uirtus: ſola religio: ſola ueritas:

ſolus diuinus cultus tibi erat in mente. At hæc ſaluator no

ſter digal⸗ etiã uitæ præmijs per munificẽtiſſimum ſuum
& prudẽtiſſimum præbitorem Pium ſecundũ honeſtare
uoluit:teq; ex generale heremitanorũ cardinalem iccirco
creare dignatꝰ e: ut eſſes in Romana ecclia uas nouũ electi
onis: Quare neſcio:cui magis ſit gratulãdum tibine:cuius
optimis pulcherrimiſq; mertitis fortuna deuſq; reſponde⸗/
rit: An Romanæ eccleſiæ: cui tantũ boni contingit: quo ne
maius quidẽ poſt Piũ auſa eẽt optare:an potiꝰ ſanctiſſimo

47

pati

7

bt

logvar⸗
Mterll
(Cmat
(blatx

Edau
Erker

ömec

fuano.)

ell

nehon

dinino

ulim

geoi⸗

fo

k

Abas
iera

:

ni⸗
are:
lice
ks.

Nendd

bei
Phnn

1

ntlen

]

ZSH
tillan.

atun

tuolu
eodi⸗
ger⸗
erion
erttas:
torno
ſuum

ſtare

ccirco

Zelelt

ecui
ponl
gvone

in⸗

8
7

patri Pio: ꝗᷓ pro acerrimo animitui diuinoq; iudicio quic/

qd agit: continuo ex oĩ ꝑte ꝑfecte agit? Nã quid de meipſo
loquar:qui ex huiuſmodi nuncio tantam concepi aĩio uolu
ptatẽ: ut mibi æque gratulandũ atq; exultandũ eſſe rear?
Cõmunis bonis oĩbus & ſtudioſis uiris tanta hæc lætiora ẽ
oblata:quam ut immortalis deus perpetuam nobis faciat:
& ad cumulum uſqʒ perducat: uæbementer opto. Vale pa

ter Reuerendiſſime. Et me beatiſſimo dño meo Pio tibiq;

cõmẽda.Ex Mediolano.v. Kal apriles: Anno a natali chri⸗
ſtiano.M.cccc. Lx.
— ranci. Philel. c⸗ iur oſal.
VlIlũ ſane mihi tediũ afferre poſſũt litteræ tuæ. Nõ
em̃ ſolũ tardiſſimæ ſunt:ſed etiã breuiſſime. Qd ait

2

poet üͦle OXXI QA. εομ TiX &11Üπν AiAcαιXαWaοαα⁰0ú²¹.

& ſi in alij multis rebus ꝓbari apud te poterit fortaſſe:tñ in

hac una nõ poterit: qe cum quotidie ad te las do eaſq; nõ

nunꝗᷓ longiuſculas: tu uix tandem poſt denas acceptas ſe/
melreſpondes: & nunꝗᷓ attice ſed laconice ſemꝑ. Itaq; nõ
poſſum nõ gratulari tuæ iſti tantæ breuitati: quam in tãta
uerborũ copia:qua Romana curia mirifice abundat: ꝓ no
uo quodam uitæ inſtituto nõ temere uſurpas.Et hæc ioca
ti ſimus. Pergrata mihitua fuit epiſtola uel admodum bre
uis. Quod amicus iſte uitreis utatur oculis: nõ poſſum nõ
laudare. Quis enim dubitat geminatis oculis acutius eum
uiſurum ꝗᷓ unis? Tu utere conſilio tuo. Vnum abs te peto
atq; contendo: ut cures lacobũ lucenſem ad ea reſponde-/
re: quæ ad eũ ꝓximis litteris ſcripſi. Vale Ex Mediolano.
xvij.Kal. maias. Anno a natali chriſtiano. M. cccc. Lx.
¶ Franciſcus Philelfus Xenophonti filio ſall.
Vm eſſem aio de nauigatiõe tua ad Rhaguſinos ad/
modũ ſollicito:popportunæ mihi redditæ ſunt litte
ræ tuæ: quas. iij. Kal. apriles ſcripſeras. Ex his ſum ea oĩ for/
midie liberatus: qua me affecerãt turbulẽetiſſimi illi uẽtorũ
flatus: quibus nonnullæ uel munitiſſimæ naues quo tem/
pore tu mare ingreſſus es:naufrage perierunt. ltaq; imor/
tali deo grates ago quas debeo maximas: q me tanta acer-/
pitate liberauit. Reliquũ eſt: ut bonæ ualitudini ſtudeas:

operãq; des: nequid tibi noua cæli tẽperies importet in/
cômodi:qc una In Xρα[Sιι Ü, facile uitabis. Es em in ur/

be non minus amœna: ꝗq & opulenta: & nobili: quæ qdem

ovmia adhortant iſtiuſmodi ætatem ad uoluptatum illece-
pras: quibus Vlyſſis Homerici illius ſocij cum ſe penitꝰde/

didiſſent: hũanitatẽ exuerũt. At tu Vlyſſen ſi ſapias: imi⸗

tabere: uitabiſq; omne circæũ poculũ. Id aũt eo facilius es
facturus:qd audio patricios Rhaguſinos uiros eſſe conti/
nentiſſimos: & grauiſſimos: quoꝶ uitæ inſtituta ſi tibi pro/

poſueris:meliuſcule ꝓfecto & exteriori cõſules:& iteriori
homini. Nã qc ſcribis te ex altero pede laborare: iſtimoĩ
tibi nobilitas patrita non eſt: at ne auita quidẽ. Quare ne
aliunde tibi uenatus ſis: caue. Et eam a te ᷓprimum amo/
uere: atq; extrudere eminus ne diſſimulas. Nam ſi facile
ſe norit nactam hoſpitium: cum uoles excludere: baud po
teris. Ego ut ad reliqua reſpondeã: abs te aliud nihil de⸗
ſidero: niſi ut te floretiſſimo iſti ſenatui obſequentiſſimum
præſtes: oĩq; in re qeꝗd agis: ex officio agas. Id uero ea re

una facillime aſſequeris: ſi tibi añ oculos ſꝑ ꝓbitatis laudẽ

deũq; ꝓpoſueris: qg qm ſcio te facturũ: no ero longior ad

monendo. VYelim: qᷓ diligentiſſime inquiras:ſi quod eſt ue⸗-

tuſpiam iſtic monumento:ex quo liquido poſſit itelligi ur/

bis nomen. Nam ex patrio uerbo non Rhaguſiũ uidetur

dici debere: ſed Rhaguſa. Appellantur enim ciues iſti ſer/
mone patrio Rhaguſei. At ea nomina apud græcos ita ter
minant: quæ & in genitiuo non creſcunt: & in. aterminãt:
aurt lir c, ſlltc fœminini generis. Vt &&ουναρς αιππν6οαα
Smyrna Smyrnæus. Acpiꝗ/p& Xρωρνυο Lariſſa Lariſſæ
us. Aααι Aααaροαπι daphnæ daphuæ“. 6i GüBdi/.α
Thebẽe Tbebæ. Eodẽ igit᷑ pacto p&αÜυουουαραhρομουhGi .
Rhaguſa Rhaguſæus. Nam apud geographos & coſmo-
graphos qui apud nos ſũt: de iſta urbe nullã inuenio men⸗
tionem. Odorare igitunomnia diligenter: ſi quis priſcus la
pis inueniat᷑:qui nomen urbis habeat lris inciſum. Nã re⸗

io iſta omnis græcis olim utebatur: & inſtitutis & litteris.
Præterea ſiquid græcorum uoluminũ: quod uulgare non
ſit iſtic ſeruetur: quære diligenter. Et id aut tibi aut nobis

—

ttbioe
nocl q

fumn titu
lentuie
(ccc LxE

nnhipri
omax
lmg⸗
Camian
otmnib
mihin
uthi
niond
netiſ
cionun

floh

loĩi
tendh

4

Aleind
ſecie
Mm
lpleen
ſtacin
Cancd
cenl

XVI

di tompara. Quod ſi in tanta argenti & auri officina nummi
Ken tibi defuerint: fac me certiorem. Nam eoſtibi ad rem buiꝰ
ſee modi qᷓprimum ſi uppeditabo: modo ex te intelligam libro
icl, rum titulos qualitatemq;. Nale & me illuſtri Rhaguſinoꝶ
“WR ſenatui commenda. Ex Mediolano Kalendas Maijs. M.
iues cccc. cLDTEx. . —
n = (Eran ciſcus Philelfus Bernardo iuſtiniano Leo⸗/
n mnar di filio ſal. ðDRD
dinn Tſi mibi dubium nũqᷓ fuit meos omnis tibi eſſe cariſ
ſimos: tamen cam ꝓximis diebus ex mario filio corã
u didiciſſem: ꝗᷓto cum ſtudio & caritate eius omnibus com/
i modis bonoribuſq; ſemper affueris . uix dici quæat :ꝗ me
ce tua opera delectarit: Nam cum uideo eam amicitiam quæ
mihi primum cum patre tuo ſapientiſſimo atq; ſummo ui-
o ro maxima fuit: deinde tecum tanta eſt: ut nibil ad cumu⸗
⅝ flaum quæat accedere: trãſfudi etiam tanꝗᷓ bhæreditario quo
hc dam iure in poſteros noſtros: nõ mediocre mihbi atq; meis
ee omnibus patrimonium adeptus uideor. Itaq; non poſſum
nule mihi non lætari plurimum: q optatis meis ita reſpondeaſ:
en⸗ ut tibi gratulandum exiſtimem: quod ita humanꝰes. ſta be/
A. nignus: ita patris tu ſimillimus. Ego autẽ quod ad me atti-
in net:ſi cæteris in rebus a te ſuperabor: amandi tamen offi⸗
D cio nunꝗᷓ ꝓfecto ſim ſuperandus. Reliquũ eſt: ut quæ pro
len filio Mario fundamenta optima ueltua diligentia iacta ſũt:
tet ea omi robore ſtabilieda cures. Hac una re mihi gratiꝰ face
init re nihil poſſis. Vale ex Mediolano.Kal.maijs.M.cccc. Lx.
niO ranciſcus Philelfus Paſcali malippærio duci
il Venetiaꝶ ſal.plu. di. .
Apientis ſummiq; philoſophi Platonis ſententiam
ooℳ ☛◻t WX¼hauiſſe conſtat: maxime dux Paſcalis malippæri noĩa
ſno⸗/ eſſe indita & hoĩbus & rebus non temere aut caſu quopiã:
men ſegd ui quadam & ꝓuidentia ſuaſuq; naturæ. Quod cum in
hnh Alijs multis ꝓbari licet: tum ex te uno dilucide intelligitur.
NH pſe enim un-“ eſſe uideris ex oibus: q omne bellandi exoſus
tte ⸗ ſtudium urbanas uirtutes adames: ad eaſq; colendas ãplifi⸗
tenon candaſqʒ totius nobilitatis.Venetæ iuuẽtutẽ inuites atq; in
nobi cendas mirabili quodã laudis ardore. Nihil ẽ ite Heceps
. i

nihil fluéuoſum:nihil turbulẽtam. Totus es moderatus:
totus quietus: totus pacificus:id quod ex uniuerſæ quocq;
tuæ clariſſimæ familiæ cognomento ipſo M alippærio nõ
obſcure coniectari poteſt. Quid enim aliud Malippærius
græce ſignificat: ſi recte uelimus uerbũ ipſum ſtoicorũ mo
re interpretari: qᷓ uæbementẽ equorũ ſublation?? Atis qui
uæhbementer equitatũ tollit: nonne bellorũ etiã ſtrumeta
ac ſegetẽ tollit? Nam paſcalis deduci a paſca quo noĩe apck
hebr æos trãſitus ſignificat᷑: manifeſtũ eſt. Factus eſt inquã
a te tranſitus a diuturnis tempeſtatibus ꝓcelliſq; bellorũ
ad humanioris uitæ quietem atqʒ traquillitate. Eos diligis:
eos amplecteris: eos honore ac præmijs foues:quos uirtu/
te excellere: quos doctrina cognoris eloquentiaq; præſta/
re. Nam hæc tria his maxime ſunt neceſſaria: qui in floren
tiſſima republica uerſantur. At quæ nam reſpu. aut ẽ alte/
ra:aut fuit unꝗᷓ: aquæ cũ Venetoꝶ ſenatu quæat de oĩ gene
re laudis cõtendere? Fuit olim Romanus populus in totd
prope terrarũ orbe rerũ geſtaꝶ gloria magnus atq; peril-
luſtris: quippe qui omne ſuum ſtudium & tanꝗᷓ uitæ fœli-
citatem in re militari conſtituiſſet. Quod ſi uelimꝰ Roma/
norũ uitia cum uirtute conferre: inueniemus profecto uir

tuti uitia non mediocriter anteire. Quo factum eſt: ut om/

ne illud imperiũ radicitus corruerit. Nam de Carthaginẽ/
ſiã Athenienſiũq; rep.qd opus ẽ: eximium aliquid referat᷑
in medium: quos oĩs inteſtin æ actiones ſeditioneſq; conti/
nuæ breui perdiderũt? Vna lacedæmonioꝶ reſp. fuit diu
turnior:qui dũ Lycurgi legibꝰ paret:dũ laudi ſtudẽt: dum
externis oĩbꝰcõmodis qc decorũ ẽ:anponũt:in ꝗngẽteſi-

mũ uſq; ãnũ in uniuerſa græcia illuſtres triũphãteſq; claru⸗

erũt.At ubi Lyſander cõtẽptis patrijs & iſtitutis & moribꝰ
referſit urbẽ opibus & præda atheniẽſiũ: lacedæmonij ſił
cũ læta & bene cõueniẽeti pauꝑtate nõ græciæ principatũ
modo ſed libertatẽ etiã ipſam miſerabiliter amiſerũt. Soli
aũt optimates Veneti ex om̃ihoĩm genere ſũt inuẽti: qui
qm uirtutelac deũ ꝗ ſũma eſt uirtꝰ:ſp an ocłlos & habuerũt
& habent:in rep.tam diuturna: tã florẽti:tã nobili nullam
oĩino unꝗᷓ mutabilitatẽ exꝑti ſunt: nullis ſeditionibꝰ afflicti

—

ns
polt
ſnef
Etert⸗
honoh
ipote
ſcllici⸗
mortta
iſti
bcite
ſcunt⸗
lalebe
pnini⸗
Ttälck
fuitot
ticios
oinip⸗
ltagz
loͤme
bec⸗
gol
nædé
paran
cod.
voläͤt
m
reg
tarü
wöge
volät
neme
ſtuc
Odo
QCecea
1 (oe
Inge
Ver

el⸗
nn⸗
ouit
/
he/
rat
ti/
Giu

tel⸗
/
ib⸗
il
datil
Soli
coi
letit
lun

i

lſane fieri reton ũn
es terra mariq; augeſcat & uiribus & opibus: cũ incredibili

7

XVI

nullis factionibus agitati. Qui em̃ aduerſi illis accidere qcꝗᷓ
poſſit: apud quos iuſticia & pietate antiquius nibil ẽ? Hinc
iuidemꝰ: ut uenetoꝶ imperiũ magis magiſq; indi/

bonoꝶ omniũ & ueneratione & charitate. Fauet em̃ deus

oipotens uiris iuſtis: eoſq; neqʒ quærentis nec cogitantis
felici ꝓſequit᷑ incremento. Nam quis ambigat quæcunq;
mortalibus bona ſunt:ea eſſe ab ĩmortali deo? quæ ſiqñ in-
iuſtis etiã atq; impijs contingere uideant᷑ ſecreto quodã &

abdito dei conſilio: tñ repẽte ut floſculi hbyemales langue/
ſcunt:ac pereunt. Soli inquã optimates ueneti ꝑſeuerãt in
eadẽ bene moratæ reipu.moderatione & ſanctitate: cui ſe

primũ ab urbis initio dedicarũt. Nã q& ſeriꝰ ſeſe doctrinæ
artiũ liberaliũ atq; eloquẽtiæ accõmodarint:id cã nulla alia

qᷓuitio tẽporũ factũ puto.Videmꝰ em̃ uel ætate noſtra: pa-

tricios quoſdã uenetos tm̃ in utroq; genere claruiſſe: ut cũ

om̃i poſſent antiquitate & dicendo & iudicando cõparari.

Itaq; inter cætera bona tua præſtãtiſſime princeps paſcha

lis malippæri quæ & plurima ſũt & maxima: nõ mediocris
bæc cenſenda eſt fœlicitas: qd ueluti diuino quodã præſa-
gio cũ belli materiã oẽm e medio ſuſtuleris: tum ad doctri-
næ & eloquẽtiæ ſtudiũ nobiliſſimis tuis ciuibus tranſitum
paraueris. Vera profecto in te eſt Platonis illa: quam mo-
do dicebã: de rectitudine nominũ ſnia. Nec em̃ caſu & ꝓ
uolũtate hominũ iſtiuſmodi noĩbus appellaris:ſed ui qua/
dam potiꝰ & cõſilio potẽtioris cuiuſda præſtãtioriſq; natu/
ræ: quã ipſam rõnẽ licet etiã ĩtueri in ꝓprijs noibus ꝓphe/
tarũ omniũ ueteris teſtamenti. Quare nõ poſſum equide

nõ gratulari tanto iſtituo & tã excellẽti bono qui tecũ aio
uolũtas: qc Cyrus ille ſenior ſapiẽtiſſime monebat: nemi/
nem decere imperare: qui minus ſubditis ſit melior: omni

ſtudio diligentiaq; uteris ad pulcherrime inſtituendã atq;

exornãdã uenetã iuuentutẽ. Intelligis em fore: ut bene ac

decore moribus diſciplinaq; inſtituti: ijdẽq; diſerti: nõme
diocri uſui atq; honori & ſibi patriæ eẽ poſſint. Habeo aũt
ingentis & ſempiternas gratias: tũ excellentiæ tuæ: tũ uni/
uerſo ſenatui: q dilectiſſimũ filiũ meũ Mariaty Puig tãto

d& ampliſſimo docẽdi muneri præfeciſtis. Qd &ſſi per ſeſe

magnũ ẽ & præclaꝶ: eo tñ pluris faciundum qłante id tẽ-
poris alteri nemini Venetijs contigit: ut publica pecunia
ad huiuſmodi inſtitutum conduceret᷑. De filio autẽ ut ue/
recundius loquar: neceſſe eſt ne in eo laudando uidear
meæ gloriæ fauere. Vnũ tamen auſim affirmare: me nemi
nem in hãc diem cognouiſſe: ꝗ æque ad ſummũ atq; Ma-
rius filiꝰ & ingenio ſimul uigeret & memoria. Nã quãtum
doctrina ualeat & facundia: ipſe de ſe locupletiſſimũ affe-
ret teſtimoniũ. Et illud certe mibi iucundiſſimũ eſt: quod
quas ego ſplẽdidiſſimo uenetoꝶ ſenatui maximas debeo
gratias ob priſtina ac plurima in me beneficia: eas Marius
me ſi re fortaſſe minꝰ: induſtria tn & uolũtate cumulatiſſi
me referet. Accedet aũt ad ſũmũ beneficentiæ cumulũ:ſi
bunc etiã mea cã tibi cariſſimũ eſſe aiaduertero. Vale prin
ceps optime. Et me cõmendatũ habe. Ex Mediolano. vi.-
idus Maias. M. cccc. Lx. Uß
QFrãciſcus Philel. lacobo lucẽſi aplico ſecretario ſal.
¶A. D eas Iras: quas idibꝰ martijs tibi reddedas ad Otho
nẽ carretũ dederã:qq nibil in hãc diẽ reſpõderis: mi
Jror. Nã cũ ignoro:utrũ tuæ uolũtati morem geſſerim ea in
re:quã ex me ſcire cupiebas: tũ uæbemẽter expecto ex te
intelligere: quæ ſit põtificis Pij ſentẽtia de officio noſtro.
Iltaq; rogo te: ut me qᷓprimũ his de reb“ facias certiorẽ: Va⸗
le Ex Mediolano. iij. idus Maias. M. cccc. Lx.
JTFranciſcus Philelfus Gregorio Lollio

apoſtolico ſecretario ſalutem.
Xiſtimo te nequaꝗ oblitũ: quæ mecũ locutus es: &
A quid inter nos cõſtituimus: cũ anno ſuꝑiore Mãtuã
ueni. Scripſi ad te poſtea ea de re ſæpe litteras: quibꝰ te ni⸗
hil reſpondiſſe nõ poſſum nõ mirari. Nõ em Oedipꝰ ſum:
at ne Dauus quide. Quare quid ſim facturus: niſi me tuis
litteris docueris: incertior ero:qᷓ dudũ. Vale ex Mediola⸗
no.iij.idus Maias. M. cccc. Lx. M
¶ Franciſcus Phil. I(acobo Antonio Marcello ſal.
Nſitã eẽ natura animis hoim uim quãdã ſilitudinis
iſſimilitudiniſq;: cũ ad cæteros motꝰ: tũ ad amorẽ
& adodiũ ꝗ philoſophi uoluerunt: nihil a ueritate ſenſiſſe

Nend
laus.
lſtatis
lernt.
Mverin
ͤbn⸗
metit
c⸗
getee
Cicich
pprit
nu
ſoina
ist
ſet
Tuum
pricie

n
tepel
(lch⸗
cibe
tes:

tiag⸗

dere

cola

——
erlek⸗ alienũ mibi uideri ſolẽt:& id ꝗdẽ nõ in hoĩbꝰ ſolũ:ſed in re/⸗
eit⸗ liquis quoq;ʒ aĩantibꝰ late patere. Qck ut de alijs aialibꝰ bre/
comi uitatis cã prætereã: quotidie uſu uenit: ut ij qui ſe nunꝗᷓ ui/
entte derint: neq; aliud quicqᷓ cõmercij cõſuetudiniſq; inuicẽ ba
lcear buerint:ſe tn quodã naturæ ſuaſu diligant & alteri de alte/
nen ris bñ audire ꝑlibẽter uelint. Accepi ex multorũ ſermone
H me tibi eſſe cariſſimũ: qeq; honorifice de me loqueris:ſen/
üm tiſq; ꝑamice. Qc certe fuit eo mibi iucundius: quoniã mea
iü de te opinio haud qᷓqᷓ me fefellerit. Cum em̃ una oim uoce
nol didiciſſem magnũ te eſſe uirũ eundẽq; phumanũ: & illorũ
ebeo apprime ſtudioſum: qui bonis artibus dediti ĩimortalitatẽ
nius maxime & ipſi ſequerent᷑: & alijs pararẽt: iico ſum accen/
tiſi ſus in amorẽ tui: teq; dignũ exiſtimaui quẽ ꝓpter innume
iit rabilis tuas egregiaſq; uirtutes: quantũ ipſe cura potero di
ptin ligẽtiaq; præſtare: faciã ĩmortalẽ apud omnẽ poſteritatẽ.
o. Tuum igit᷑ fuerit non aſpernari officiũ meum: quandoqui
dem ipſe omnia cupio gratificari tibi. Vale ex Mediolano
olt pridie idus Maias. M. cccc. Lx.
Do — ranciſcus Philelt ndreæ alamanno lal.
Sri. Vꝗdio libros eẽ græcos ꝑmultos nuꝑ ad uos ꝑlatos:
nen Aui ex illo ſunt conſtãtinopolitano naufragio inter/
erte epti. Te igit᷑ rogo:atq; oro:ut ad me ſcribas diligẽter oĩa
lro. & qui libri ſint & cuiuſmodi.lmprimis autẽ ſcire cupio:ſiꝗ

Vo⸗ reperti ſint:quos tẽporis negligẽtia ignorarit. Nullũ autẽ
cdiſciplinæ genus prætereas: uolo. Cæteꝶ philoſophos ex
oibus malim: & Pythagoreos præcipue. Hi em̃ ſunt rario/
res: qui mihi ex oibus philoſophis uiſi ſunt: neſcio ꝗd acu⸗

eek tiusalti uſq; ſenſiſſe. Si me amas: noli laborẽ bunc ſubterfu⸗-
liti gere. Quid em̃ ipſe tua cauſa facturꝰ nõ ſim? Vale Ex Me/
leni⸗ diolano pridie idus Maias. M. cccc. Lcx.
etuis 5 Krimam Angelo ſimonetæ ducaliſenatori.
doo⸗ ¶ Vod meę inuitaris ad cœnã: habeo tibi grãs. Vi deo
dio, Jeim te nõ eẽ mei oblitũ. Quod ipſum lõge explora/
4 tius cr ederẽ:ſi operã dares: id ꝗck tibi eſſet perſuaſu facilli/
Tdme mũ: ut quas mihi princeps noſter debet pecunias debes
mmui aũt florinos circit᷑ duo milia: iãtandẽ iuberet dinumerari
e R iiij

— —

Sed ipſe malis eũ inducere:ut aliunde quicq̃ nũmorũ qua/
cunq; conditione abradat: ꝗᷓ iure ullo æs alienũ diſſoluat.
Hac em̃ uia uos magni ſatrapæ dignitatẽ uobis apud prin
cipeslac reges auctoritatemq; uenamini. Quotũquenqʒ re
perias in regũ aulis: præpotẽtem & magnũ ullo aut bono
aut æquo? Laudat᷑ apud oẽs uirtus. Sola utilitatis rõ habe
tur in precio: cũ utile nibil cẽſendũ ſit:ubi careat honeſta,
te.At dixeris:puto:id honeſtũ duci oportere:qc apud po
pulos habeat᷑ in gloria:nec eſſe hoc tẽpore quicꝗᷓ glorioſiꝰ
diuitijs. Malũ igit᷑ actũ eẽt cũ apoſtolis:qui & ſecuti & imi/
tati ſunt Chriſtũ: ſi reuiuiſcerent in paupertate quam uiui
ſemꝑ adamarũt. Nullæ ingentes parant᷑ opes ſine magna
iniquitate. Sed hæc fortaſſe pluribus:qᷓ oportuit. Ad rem
ut redeã: ego tecũ hodie humaniſſime Angele conaturus

non ſum. Id em̃ facere mihi nõ eſt integrũ. Habiturus ſum

em̃ in familiari epulo hoſpites quoſdam Bononienſis. lItaq;
mihi ignoſces.Nõ aũt moleſte laturus ſim: ſiqd tibi ex tuo
iſto celebri conuiuio ſuꝑuacaneũ relinquat᷑: ut ad me mit/
tas. Q& ut cõmodius ſis facturꝰ: differã ipᷣe cenã: ſed uere
or: ſi id facturus fueris:tibi rixas fore cũ uxore nobiliſſima:
cuius imperio te aiunt aſſidue parere. Vtar igit᷑ cœna: quaz
paraui: ſtoica & domeſtica. VYale Mediolani Ex ædibus

noſtris. xv. Kal. Ilunias. M. cccc. LC-.-.
ranciſcus Philelfus Petro medici ſal.

plurimũ præſtabit. Q& petis de Sphortiade: undecimum
nmunc librũ ſcribimus: quẽ iam prope abſoluimus. Sed op⸗
ꝗᷓ ab initio exiſtimarã:prolyxiꝰ ſerpit. Vereorq; futurũ ne

Homeri alterũ carmen librorũ numero non modo æquet

ſed etiã ſuꝑet: tam & ſi certi nũc decreui nihil. Humanã em̃
fœlicitatẽ cũ in eo cõplecti atq; diligenter exprimere inſti-
tuerim: ꝑmulta quotidie occurrũt quæ rem uæbementer

augẽt. Aedere aũt librorũ aliud nibil uolo antea: ꝗᷓ extre/

ma manũ impoſuero.Fieri em̃ poſſet:ut aliquid uel mutã/
dum eẽt:ueladdẽdũ. Cura ualitudinẽ tuã.Et uale oino.Ex.

Edi adte librũ quintũ de iocis & ſerijs: ut experiaris
Jutris malit tecũ podagra uti. Cõſilio tñ indocili& in /
Sumanæ illi pſuadeas: ut ioca ſerijs anteponat. Id em tibi

Nris
lio/
tbt
num
op⸗
ine

ein
nſti⸗
ſter
tre⸗
uti⸗
o

get .

——

Mediolano.xiij.Kal. lunias M. cccc. LHx.
¶ Frãciſcus Philelfus Xenophonti ffilio ſal.
veter eas Ilitteras: quas ad me dederas ex Rhagu/
ſio ad.iij. Kal. Apriles: ego abs te alias accepinullas.
taq; nõ poſſum nõ mirari: qc; nihil poſtea mihi ſcripſeris:
præſertim: cũ ad Kał. maias & tibi qe uolebas reſpõderim:
& una cum meis ad te litteris unas quoq; buius principis.
unẽpGνμο litteras ad Rhaguſinũ ſenatũ miſerim. Nec itẽ?
de te poſtea ab alio quicꝗᷓ acceperim: niſi q Mari⸗ ſemel
ſignificauit ꝑ eplam bñ ualere te & Rhabuſinis eſſe cariſſi/
mũ. Neſcio: utrũ te negligẽtiæ an ſim aliũ quẽpiã cut litte/
ras cõmiſeris: pfidiæ accuſande. Venit em in mentẽ res illa
taurinẽſis de meis ad regẽ francoꝶ uerſibus. Tu poſthac
eſto cautior. Curaq; ut tuæ ad nos litteræ & eæ quidẽ ſolxæ
redd ant᷑ ducali oratori Antonio guidoni bono: ꝗqnũc Ye
netijs agit. Nã marcheſiꝰ reuocatꝰ Mediolanũ redijt. Qc
ſiqd fortaſſe reſpõderas ſuꝑioribus litteris meis: aut aliud
præterea ſcripſeras: id ome repetas: neceſſe ẽ. Nã ut audis
ad me tuarũ litteraꝶ peruenit oĩno nibil. Nec em adduci
poſſum: ut credã te ſimul cũ cælo tã ſubito ingeniũ quoq;
mutauiſſe. Nos hic oẽs ualemꝰ recte. Tu quoq;ʒ cura: ut ua⸗/
leas. Ex Mediolano.iij. Nonas iulias.M.cccc. Lx.
N¶Franciſcus Philelfus loannino barbato ſal.
Vantũ uidere uideor ridiculo tibi ſũ. Nã meos car/
minũ libros totiens repetitos reſtituere mibi negli/
gis. At ego mihi uerba dari longius certe non patiar. Tur/
piſſimum enim eſt Franciſcum Philelfum imberbem duci
Ja loannino barbato.Itaqʒ aut rem mihi meam reſtituere ꝗ/
primum:aut ubi ita malis: tibi litem apud principem para/
tam eſſe intellige. Nam qui alios ridere nunq conſueui ri/
deri abs te nolo. Vale Mediolani. Ex ædibꝰ meis.viij.Kał.
Auguſtas. M. cccc. lx.
Sranciſcus Philel. Nicodemo tranchedino ſal.
tendis te uæbement deſiderare litteras meas. Et
facis tu qdẽ recte. Nã tuis mihi litteris ſuauius nihil
eſt: quas noui ab amantiſſimo erga me aĩo ꝓficiſci.
Nec em̃uerus amor falliunꝗᷓ põt. Neceſſarioq; fit: ut ꝗ plu

rimũ amat:amet᷑ itẽ plurimũ. Et litteræ ergo tuæ fuerunt

mihi ꝑgratæ: & oĩa quæ uel ioco uel ſerio ꝑ litteras es locu-
tus: qiucũdiſſima accidere. Quã uellem oĩa tuo meoq; iu/
dicio gererent᷑.Idq; nõ priuate ſolũ ac noſtræ:ſed ò& com/
munis & publicæ utilitatis cauſa. Veriſſimũ illud eẽ exiſti/
mo nihil recte adminiſtratũ iri ꝑturbatione duce. Nã om̃is
animi morbus ſi minꝰoĩo tollit:ipedit tamẽ non mediocrit᷑
rationis uſum: qui ubi uacat:ꝗd aut bene geri: aut cõſuli re
cte põt? Equidẽ mi Nicodeme non poſſum meaſorte non
gaudere:ꝗ meipſo cõtẽtꝰ ſum: cui nihil aliud deeſſe uideo

ꝗ nũmos aliquãdo. Qui tamẽ ipſi ſepe nõ modo nõ ſperã/

ti: ſed ne cogitãti quidẽ tãta ultro benignitate occurrũt:ut
pudorẽ etiã afferãt negligẽti. Habeãt multi aurũ & argen/
tum habeãt magiſtratꝰ*: habeãt iperia: habeant ea omnia:
quæ collibuerint ſtulticæ: diũmodo ea ſint nobis: quæ no-
lentibus eripi nullo pacto quæunt. Quid em̃ earum ſimus

rerum curioſi: quæ animi curas nõ adimũt:ſed augẽteltaq;

mirãdũ nõ eſt: ſi amicus ille dum huiuſmodi rõnes minus
animo uolutat:quo altius aſcendit: eo humilius miſerabili/
uſq; deſcendit. Ego quo die has litteras ad te dedi: imple-

ram ſecundũ & ſexageſimũ ætatis annũ integris ſenſibus

& ualitudine proſpera: & id quidẽ ſine ullis medicorũ ad-
iumentis. Tu ſiquid habeas:qc cum his diuitijs conferas:

memora. Nam ſiqua mihi ſunt alia aut bona aut expeten,/

da: & tu noſti: & laura non ignorat. Ac de ioco hactenus.
Velim:q̃diligentiſſime odereris: apud quem hoſpiter᷑ ille
codex Sylliſ italici poetæ: quem antonij barbadori pater
quo tẽpore in mõte puliciano præturã geſſit: ex bonis illiꝰ
bartholom æi uenatus ẽ: quẽ Martinus pontifex maximꝰ
primũ ſecretariũ habuit. Nã codices oẽs quotquot illo ex-
emplari excripti ſũt: deprauatos corruptoſq; inuenio. Cu-
pio præterea mihi excribi latinã traductione græci illiꝰ do
Riſſimi acutiſſimiq; Aeſopi. Nam auctor ipſe perijt apud
græcos. Et eã interpretationẽ inueni apud aliũ neminem.
Hac de re ſcripſi ad Petrũ medicẽ.Id qc ut ipſe apud eum
Igiligentiſſime cures:te plurimũ rogo.Vale Ex Mediola/
no. viij. Kal. Auguſtas. M. cccc. LCx. l

l
ds
c⸗
148
6/

l

—

(EF ranciſcus Philelfus Xenophonti filio ſal-

—

Eci te ad tertiũ nonas Iulias per litteras certiorẽ me
— nibil littera ꝶ tuaꝶe accepiſſe poſteaꝗᷓ ex uenetijs ſol
ueras: præter eas: quas ad.iij.Kal apriles Troili ſcribæ ad
me dederas: cũ interea tẽporis ſecundũ & nunc tertium ti
bi ſcripſerim. Qc? eo etiã magis miror: q Marius mihi ſi⸗
gnificauit ſibi redditas eẽ abs te litteras: ꝗbus cũ nullæ ꝓr/
ſus eẽnt ad me.Ego aũt &ſi auguror: ut res habet: operæ/
preciũ tñ duxi te cõmon efacere:ſiquãdo ad me ſcribis: ut
cures tua oĩa ſcripta redditũ iri Yenetijs: aut uiro patricio
Bernardo iuſtiniano Leonardi filio: aut ducali oratori An
tonio guidoni bono. Nã Marcheſiꝰredijt Mediolanũ. Tu
ſiquid uelis ſignificato. Nos hic oẽs ualemꝰ recte. Vale Ex
ecitolano. doriis Auguſtis. M.cccc. Lx. ßUMU
Franciſcus Philelfus Mario filio ſal.
Vod expoſtulas meas litteras minꝰſæpe ire ad te: p
tim ipſe tu: ptim occupatiões meæ ſũt in cauſa. Qcł
ſi tuã ipſe cauſam ſuſtuleris: ego quoq; meas omnis occu/
pationes amouebo. Noli iuuenis cũ ſene de prudentia cõ/
tendere: neq; cum patre filius. Noli uerſutiam calliditati
Janteponere. Ratione utere && conſilio. Id ſi feceris nunꝗᷓ

f. me incuſabis:nec ulla in re deſiderabis paternum officiũ.

Qc Marieta meliuſcule ualet: gaudeo. Cæſarem meum
bene in litteris ꝓficiſcere plurimam lætor. Velim cætera
quæ uel ad teipſum: uel ad reliquã familiã attinent: diligẽ/
ter cures. Ad Xenophonta reſpondi. Tu qc ad Hugolo/-
tum reſpicit: ne diutius neglige. Bernardum pontanũ no⸗/
ſtrum bene ualere opto. Vale Ex Mediolano. X. Kal. ſeptẽ/
bres. M. cccc. Lx. .òMU
¶ Franciſcus Philelfus Xenopvonti filio ſal.
*ε te negocioſum eſſe ꝗᷓ ocioſù: modo negocia tibi
ua aut dignitati ſint: aut cõmodo: qd ſine dignitate
incõmodũ eſſe puto. Nã ꝑ litteras: quas modo ad ſextum
Kal. Augu.dediſti ad me adeo te oñdis occupatũ: ut nullũ
tibi tẽpus relictũ uideat᷑ ſcribẽdi ad ꝑatrem. Quod das: ac
cipio. Et facis tu fortaſſis ex officio. Ego autẽ auguror: ne-
ſcio ꝗd.ln hanc diem accepi ſecũdũ abs te litteras poſteaꝗᷓ

11

Rhaguſiũ es profect'. Si te negligentiorẽ aut minus cautũ
aĩiaduertero:tu quoq;ʒ tardioris uidebis epiſtolas meas:ſcri
Püſioin iſtic ardere.ld dici puto ob ĩminẽs a turcis pericu
lum. Vellẽ ſcripſiſſes & latius & apertiꝰ: ne mibi Sibylla in/
terprete opus eẽt. Qc amic iſte tuꝰ cupit uidere aliqd ex
noſtris ſcriptis: dabo operã: ut tibi mos gerat᷑. Nos hic ua/
lemus oẽs. Cura etiã tu: ut ualeas:& hoĩbꝰ ſis deoq; cariſſi-

„

mus. Ex mediolano.x. Kal. ſeptẽbres. M. cccc. Lx.
¶ Erã. Phil. Lauretio piſaurẽſi parmẽſiũ præ fecto ſa.
Tſi ignarus certe nõ erã uel ſine ulla cõmedatiõe
mea nihil eẽ apud te antiquiꝰ iuſticiæ pietatiſq; offi
cio: tñ ut intelligeres: ꝗqᷓ mibi rẽ gratã facturꝰ eſſes:

ſi nego
pellant᷑:ita curaueris:ut iſti oẽs intelligãt meã de ſe cõmẽ/
dationẽ fuiſſe ſingularẽ: libuit abs te petere:ac etiã ſiopus
fuerit cõtendere:ne patiaris eẽ fruſtra itũ ad me. Nemo ẽ
eñm̃ qui amicitiã noſtrã ignoret. Quã ut hmõi quoq; mune
re clariorẽ oĩbus facias:rogo.Noſti pudorẽ meũ.Nunquã
auſim tãtopere a te aliquid petere:qqc ab honeſtate abbor
rere uideat᷑. Vale cum tuis oĩbus.Ex Mediolano.vij. Kal-
Septẽbres. M. cccc. Ilx.

N¶ EFranciſ. Phil oputeo iurecõſulto ſal.
Imothæũ cytharœdũ uiꝶ muſicæ diſciplinæ doctiſſi

mMuü ſane:eruditiſſimũq; fuiſſe reperio.Ad quem ubi
quotidie atheniẽſiũ more ꝑmagna auditorũ turba diſcẽdi
gratia cõflueret: eũ quicũq;ʒ ſe audituri eẽnt:rogare ſolitũ
accipio: habuiſſent ne ullos ante id tꝑis eiꝰ peritiæ præce-/
ptores. Q qui negaſſent:cũ his certã doctrinæ ſuæ paci/
ſci mercedem.Siqui aũt rñũdiſſent quibuſpiã antea uſos ſe
magiſtris: cũ ijs niſi duplicate mercede cõuenire nullo pa/
cto cõſueuiſſe. Aiebat em̃ uir callidiſſimus ad duplũ labo/
rem dupla etiã mercede opus eſſe. Qui em̃ iſtiuſmodi di/
ſcipulis recta ulla præceptio tradi quæat: niſi omniũ primũ
eoꝶ mẽtes inbærẽti fuerint deprauataq; diſciplina oĩno li/
beratæ. Longe profecto difficilius eſt ac multo laborioſius
dedocere ꝗᷓ docere. Nã ꝗs ignoret natura fieri: ut quihabi

tum iam firmatũ ac penitus inſidentẽ eruere diſſoluereq;

ciũ religioſoꝶ fratrũ ſanctæ Mariæ ſeruoꝶ: qui ap/

ſue
pol
ſumt
tnol
tlig
Ghrt
jebe
eamm
ge
ſerm
lee
gli
lter
Ut
Eig
tiam
cent
nett⸗
rar
N
n
C.
lte
ſel
ita
pte
0
bar
(au

i
ſtis

auti
ſen
ricu
nin,
len
cln/

oli

—

oe

.

1.

ſſt
bi
Gi
t
ce⸗
c/
Ne
/
/

Gi/

oli/
ſus
abi

„ —

—
—

ſtudeat:id ſine multo & tempore & labore conlequi non
poſſe? Quæ quidẽ noſtra tam longe repetita oratio quor-
ſum tandẽ euadat: &ſi minme uereor lacobe putee te pro
tuo ſingulari ingenio ſummaq; prudentia non obſcure in-
telligere: tñ ut uel tui auditores plæriq; oẽs & ſtudioſi &
clari adoleſcentes: uel ſiqui alij tecum ſentiunt: quibus de
rebus inter nos controuerſia ſit: dilucidius teneãt: apertiꝰ
eam eloquar: ꝗqᷓꝗᷓ non una controuerſia eſt: ſed duæ. Verũ
de qua magis ucluti triumphare uiſus es: primus nobis ſit
ſermo:deinde breuiter de altera diſſeremus. Prima nobis
diſceptatio eſt de licitatore: quem tu eum eſſe om̃ino uis:
qui in auctione ſuppoſitus rei uendendæ in deceptionem
alterius precium auget: idq; declaras exemplo. Titius
aut fiſci aut ſuo alteriuſue cuiuſpiam nomine proſcribit ue
ctigalia aut prædia. Calphurniꝰ emptor offert mille ſeſter-
tium. Craſſus a Titio emptor ſuppoſitus ad mille ſeſtertiũ
centum addit. Calphurnius: qui hbabendæ rei deſiderio te
netur: addit ad centum alia ſeſtertia: decẽ: at Craſſus ad ea
rurſus uiginti. Tum Calphurnius refrigeſcit ab emendo.
Manetq; ſubdubius. Et uix tandẽ addit ſeſtertia ꝗnq;. Qc
animaduertẽs Titius:uerituſq;: ne ſi rurſus per ſuppoſitũ
Craſſum rei proſcriptæ preciũ auxerit:ſeipſum potius fal/
lat qᷓ Calphurniũ: quod proſcripſerat: dat Calphurnio. Et
ita Craſſus eſt tua ſententia licitator. qᷓ tu cum diceres li
citari aliud nihil ſignificare:ꝗqᷓ precium augere: & ita quod
proſcriptũ eſſet dare plus offerenti: non magis Craſſum: ꝗᷓ
Calphburnium in eo quod plus offerret: licitari uelle uide-
baris. Eoq; interdũ tua tenebat oratio: ut inter licitationẽ
& auctionem nihil prorſus intereſſet. Adduxiſtiq; pro tua
cauſa: ut tibi uidebaris ex ipſis iureconſultis exempla fir/
miſſima. Gaium em̃ ſuper legem quæ incipit licitatio: dige
ſtis de publicanis: ita ſcriptũ reliquiſſe. Licitatio uectigaliũ:
uæ callore licitantis ultra modum ſolitæ conductionis in/
flauiceita demum admittenda eſt: ſi fideiuſſores idoneos
& cautionem is qui licitatione uicerit: offerre paratus ſit:
& eundẽ Gaiũ nõ multo poſt ſuꝑ eandẽ legẽ: Licitatores
uectigaliũ ad iterandã cõduẽtionẽ anteꝗ ſuperiori condu/

7

Gtioni ſatiſfaciãt admittẽdi nõ ſũt. Adduciſq; in eãdẽ ſniam
Paulũ:ꝗ ſuꝑ legẽ Valerij:digeſtis de iure fiſci ita locutus ẽ.
Valeriꝰ patronꝰ ꝓcurator imperatoris: Flauio ſtatilio præ-
dia certo precio addixerat. Deinde facta licitatione: idem
ſtatilius recepta ea licitatione: prædia obtinuerat: & in ua
cuã poſſeſſionẽ ita inductus erat.De fructibus medio tem/
pore perceptis quærebat᷑. Patronus fiſci eſſe uolebat. Pla-

ne ſi medio tẽpore inter primã licitationẽ:& ſequẽtẽ adie/

cionẽ percepti fuiſſent: ad uenditorẽ pertinere:ſicut ſolet
uideri: cũ in diẽ adiectio facta eſt. Deinde melior conditio
allata ẽ: nec moueri debemꝰ: quod idem fuiſſet: cui primo
adiecta fuerãt prædia: ſed cũ utraq; adiectio intra tempus
uændemiaꝶ facta fuiſſet: receſſum ẽ ab hoc tractatu. ltaq;
placebat fructus emptoris eſſe. Hæc tu duo exempla ex
Gaio & paulo pro tua cauſa intuliſti. Nam tuũ illud tertiũ
eſt abs te excogitatũ argutiꝰ: ubi ageret᷑ de dolo malo:& ſi

ꝗtũ ad licitatore attinet: non ẽ a mea ſnia admodũ alienũ.

——

Sed nnten ad Gaij dicta pauliq; reſpõdero: afferam etiam
irmior tua uideat᷑ tibi opinio: exẽplũ ex Vulpi⸗/

ipſe: quo
ano: modo intelligas ꝗ tu nudiuſtertius cũ apud nos eſ⸗
ſes interpretabaris in Gaij ſniam: ubi ait: Licitatio uectiga/

lium: quæ callore licitantis ultra modũ ſolitæ cõductionis

inflauit: tu inꝗᷓ calore ꝑ unũ. Lefferebas: dicebaſq; calore
ſcilicet iracũdiæ. Quis hoc tibi cõcedat? quẽ ibi locum ira/

cũdiæ dederis? Callore.n. per geminũ.ll.& ſcribendum &
intelligẽdum eſt ꝓ calliditate & aſtutia: eſt enĩ calliditas ſe-
cundũ Ariſtotelem quædã prudentiæ pars: quæ ita uer-
ſatur in paruis ut prudentia magnis in rebus. Recte igit᷑ Ci
cero cum uellet oſtendere in libris de natura deoꝶ: quid

inter uerſutũ & callidũ intereſſet: uerſutũ eẽ deſcribit eũ:
cutus mens celeriter uerſet᷑. At callidũ: cuius animus uſu:

ut manꝰ opera concalluit. Sed redeat᷑ ad Vulpianũ.Sic.n.
ait: Si res eius uænierit: & exiſtat: qui plus liceatur: an in

integrũ ꝓpter lucrũ reſtituendũ ſit: & quotidie prætores

reſtituũt: ut rurſus admittat licitatio. Audi itẽ.M. Tulliã

Ciceronẽ ĩ epiſtola ad. M. Mariũ. Cice.M. Mario ſal. Mãa,

ni
hus

le

uit

am

e⸗

d.

Ni

XVI

datũ tuũ curabo diligenter. Sed homo acutus ei manda-

ſti potiſſimũ: cui expediret illud uænire ꝗᷓ plurimi: ſed eo
uidiſti multum: qe præfiniſti: quo ne pluris emerẽ. Q& ſi
mihi pmiſiſſes: ꝗq meꝰ amor in te ẽ: cõfeciſſem cum bæredi/
pus. Nunc qm̃ tuũ preciũ noui:licitatorẽ appona potius:ꝗᷓ

illud minoris uæneat. Sed de ioco ſatis. Habes mi lacobe
uir iuriſcõſultiſſime oĩa: quæ afferri adiumenta poſſunt in
cauſam tuã. Cæterũ quæ paucis dicturus ſum: æquo aĩo ac/
cipe. Oim primum uideamus licitari liceriue ſecũdum an-/

tiquos eoſdẽ ꝓbatiſſimos auctores artis grãmaticæ quid ſi⸗
gnificet.Licitari (ut ait Nonius Marcellus) ẽ cõgredi & pu

gnare. Id aũt ita eſſe patet apd Ceciliũ poetã in bymnide:
Quin machæra licitari aduerſum eũ cœpiſti ſciens. Feſtus

Pompeiꝰ docet eũ licitari: ꝗ decipiendo inducit: & rurſus
ait eos eſſe licitatores: ꝗq in mercãdo pugnandoue conten/-
dant. Audi nũc Ciceronẽ libro tertio de officijs. Tolledũ

eſt igit᷑: inꝗt: in rebus cõtrabendis omne mendaciũ: nõ lici
tatorẽ uænditor nec ꝗ cõtra liceat᷑: emptor apponet: uter
q; ſiad loquendũ uenerit: non plus ꝗᷓ ſemel eloquat᷑. Ex ſi⸗
ſicatis omor uerbi: uel liceriullicitariquæ a duob* ex⸗
imijs & latinitatis & litteraturæ ꝓfeſſoribꝰ: Feſto Põpeio
ac Nonio Marcello cognoſcimꝰ: poſſumꝰne alium eſſe lici
tatorem opinari ꝗᷓ eũ: ꝗ græce p0εαππαος proxenetes

dicit᷑: quo etiã nole nõnullos iurecõſultos uſos uidemus.

Qc aũt aliud ẽ ꝓxenetaꝶ: hoc eſt licitatorũ officiũ (ut ita
loquar)ꝗᷓ tã emptorẽ: tũ uenditorẽ & cõtendẽdo & dęci/
piendo inducere: ut & uẽdat ille & bic emat? Idq; nõ minꝰ
minuẽdi rõne:qᷓ augẽdi precij. Et qᷓuis alia uel arte: uł falla
cia mõ obiecit: qc; inierit? An ſumꝰ uſq;adeo reꝶ imꝑiti: ut

ignoremꝰ: ꝗqᷓtũ emolumẽti huiuſmodi nebulones ꝑcipiant
ex hmõi dolis ac fraudibꝰ? Siue igit᷑ in rebꝰ priuatis: ſeu in
publicis: uẽdẽdo: emẽdo:locãdo: cõducẽdo:cõtrahẽdoq;

licitator interſit aut ſuo doloſe aut alterius noie. Hũc eſſe
eundẽ: ꝗ noie a græcis accepto ꝓxeneta dicit᷑: manifeſtũ

c. Recte igit᷑ præcepit Cicero neca uænditore licitatorẽé:
nerc itẽ ab emptore apponi debere tſed ipſos potiſiad lo⸗
gquẽdum uenerint: non plus ꝗᷓ ſemel eloquioportere. Hoc

enim obſeruandũ inter uiros grauis & bonos:iccirco præ⸗
cipit Cicero:ut nulli licitatoris mendacio: nulli dolo relin-
quat᷑ locꝰ. Hæc tu:ſi in Gaij: ſi in Pauli: ſi in Vulpiani reſpõ⸗/
ſis diligentius conſiderare inſtitueris: longe aliter ſenties:
q in hanc diem conſueueris. Qcł aũt cõtenderis idem eſſe

& auctionari & licitari:eodemq; modo licitatorẽ & auẽtio-

natorẽ: nihil eſt: qg tibi minus aſſentiar. Video apud Cice-
ronẽ in oratione ꝓ rege Deiotaro hæc uerba:ille iterũ:ille
tertio auẽtionibus factis: pecuniã dedit:qua ad bellũ utere
mini. Et rurſus. Quo tũ rex erga te aio fuit:qui auẽt ionatꝰ
ſit: ſeſeq; expoliare maluerit:ꝗᷓ tibi pecuniã nõ ſubmniſtra/
re? Num licitationibus factis:num ſi licitatus ſit:dixiſſet Ci
cero: idem eſſe ſignificatum? Sed hæc hactenus multa.
Non em̃ dubito te pro magnitudine ingenij tui egregiaq;
doctrina ituꝶ in ſentẽtiã meã:& eundẽ eſſe licitatorẽ con/
ceſſurũ:quẽ etiã ꝓxenetam nunc uulgo ueſtri iureconſul-
ti nominant. Dicebas ſecũdo loco mirari te Ciceronẽ atq;
arbitrari illum in dialecticis parum fuiſſe exercitatum. Nã
ſi ſecus eſſet:eum nunquã fuiſſe dicturum in prima quæſti/
one tuſculana:ſi malum: ergo miſerum:cum eſſet propoſi/
tum:uel aſſumptum potius: malũ mihi uidetur eſſe mors.
Non em̃ quod malũ eſt:id cõtinuo miſeriam afferre: cum
multiplicia mala ſint & animi: & corporis & fortunæ. Nec
eſſe tamen conſentaneũ: qui in pluribus maximiſq; totius
hominis atq; fortunæ bonis: cum eculeum amiſſerit quẽpi/
am:aut catulum: iccirco eum affirmare miſerum: quoniã
ea equi caniſue amiſſio in malis habenda ſit ſecũdum peri/
pateticos.lIndocte igit᷑ Ciceronẽ eã cõplexionẽ ad id adie
ciſſe: qce erat aſfſumptum. Concederẽ tibi ꝓfecto quod Ci/
ceroni obijcis: ſi peripateticum ſe eo in loco is: q̃ ſtoicum
maluiſſet. At ſtoici nihil in malis ducunt:niſi qc turpe ſit:
nec item in bonis quicꝗᷓ: qc honeſtũ nõ ſit. Honeſtate bo/
num ſtoici:& turpitudine:malũ definiũt.Præterea neq; in
bonis:nec itẽ in malis aut plus eſſe iudicant aut minꝰ: ꝗ qck
honeſtũ ſit: id eſſe putant oĩ ex ꝑte bonũ: quẽadmodũ id
eſſe uolũt omnino malum:quod a turpitudine proficiſcit᷑.
Quare ſi mors habẽda foret in malis:qd certe non ẽ recte

elin⸗
4
P0/

ſe
le
tete

Vra,

et
die
0
m
ſt:
0/
gin
id
ck.
eſe

latim geſſiſſem ꝗᷓprimũ morẽ: ſi tot mihbi eius oꝑis
exẽpla.Sed cũ nullũ mihi oĩno relictũ ſit præter id unũ qqæ

a Cicerone reſpõſum eſſet:id eẽ miſeꝶ. Nec em̃ præterire
te exiſtimo: quæ aut corꝑis ſunt aut fortunæ tributa: ea a
ſtoicis neq; bona:neqʒ mala cenſeri: ſed indifferentia: & a
plæriſq; cõmoda & incõmoda: quæ etiã alij prælata reie-

Rſaq; noĩant:perinde atqʒ talia ſint: in quibꝰ ſelectio locũ ha

beat.Vtrũ tibi grauiſſimo & eruditiſſimo uiro ſatiffecerim
neſcio. Mihi certe feci ſatis. Ex Mediolano Cal. Septẽbri-
us. M., cccc. Lx. ð MMq
gʒErãciſ.Philel.Ioanni aloyſio guidobono ſal,
Vere nõnulli ueneti:qui a me per litteras meos car/
=☛ minũ libros excribendos petierũt. Quibꝰ eße ſigil⸗
uiſſent

initio ſcripſeram: exiſtimaui hoc pacto ſatis ab me iri oĩbꝰ
factũ:ſi tibi hmõi prouinciã pro noſtra beniuolẽtia delega/
rem. Itaq; dedi ad te eũ ipſum carminũ codicẽ manꝰ meæ
ut uides feſtina exaratũ arundine. Cuius tu ita ꝓ tua pru/
dentia feceris omnibus copiã: ut intra ſextum menſem co
dex ad dominũ redeat. Vale. Et patrem tuũ grauiſſimũ ui/
rum uerbis meis ſaluere plurimũ iube. Ex Mediolano idi-
bus ſeptẽbribus. M. cccc. Lx. ðòðð
¶ Fran. Phil.Ange lo ueterbino iurecõſulto
a20 °Ccuſarem te mẽdacij: ſi ſcirem te huiuſmodi ſan,

tionẽ magnifacere. Sed noui ingeniũ tuũ:qui nõ mi

nus ſurdus es: cũ id tibi expedire putas:ꝗqᷓ mutꝰ. Verũ haci

re te tua fefellit opinio.Na me primo apud quẽ eras cœn
turꝰ:liberaſti homine edaciſſimo. Deinde tibi fortaſſe non

parum incõmodaſti: qui filiã potuiſſes: ubi ea tibi uoluntas

eſſet:indotatã etiã uiro tradere. Amicus em̃ quidẽ uir ſane

bonus ac minime contẽnendus mihi oblatus eſt: qui cupit
uxorẽ ducere: quæ & honeſtis ſit nata parentibus & pul-

chra & ex ethruria. Itaq; id ego audiens: ilico in te animũ
adieci. Rem tenes. Cumprimũ ueneris Mediolanum: fac
me ꝗqᷓprimum adeas. Vale Ex Mediolano. xyvi. Kal. Octo-
bres. M. cccc. LI. H
Franciſcus Philelfus Xenophonti filio ſal.

tã multa reſpõderis:quæ nõ unis litteris tibi ſcripſerã. Ad
hæc tuũ quoqʒ officiũ erit:ut aliꝗd litteraꝶ ad principẽ ſæ/
pe des: hoc facere prudẽtius nihil potes. Nos hicualemus
NaEx Mediolano.vi.idus Octobres.M. cccc. Lx.
S ¶ Franciſcus Philelfus Lagaro arretino ſal.

liqua ſunt: tecũ ipſe conſiderabis..Vale Ex Mediolano.x.

Kal.Decẽbres.M. cccc.lx.
(EFrãciſcus Philelfus Hermolao harbaro
epiſcopo Yeronenſi ſalutem.

Vam pro Lagaro ſcarãpo comęſi epi

re:nihil noui acciderat poſt diſceſſum tuum: quo uterer ar

in cõmẽtariolo acceperas: præſertim id unum: qc mihi cũ

ſum. Itaqʒ rogo te: ut currenti ſis calcar. Fieri enim poſſit:
ut ſerius Veronam repetas. At mibi in hbuiuſmodi codice

Tannulũ quem miſiſti mibi & gẽmam &τα I&
Goeipa plibẽter accepi. Et feciſti ſane: ut te decet:
mõ illius memoria aſſidue tecũ ſit. Senior noſter biſpanus
mihi expoſuit te Mediolanũ uæbemẽter cupere.ld equi/
dem nõ iĩiprobo: mõ cõſtitutũ iſtic tẽpus & cõſtãter & in/
nocẽter abſoluas:qc ut facias:te nõ ſolũ hortor:ſed etiam
uolo:ac iubeo.Præterea ſũ miratꝰ qc ĩ tãta opportunitate
Tup u eipiap minus ire ad me curaueris: nibilq; ad ea

Tſi certo ſcio mea oĩa tibi negocia ꝓ uetere noſtra
ac ſumma beniuolẽtia cordi eẽ: nõ e tamẽ ab officio
meo ulſum alienũ:ſi ex meis quoq;ʒ litteris intelligeres me
meinõ eſſe oblitũ: ꝗ duo iſtinc abiens tibi curanda cõmen
darim: quæ ꝗᷓꝗᷓ diſſimili ſunt ratione: talia tñ ſunt: ut eorã
neutrũ negligi abs te uelim. Nã officioſi amici ẽ aſue par-
ua amici gratia nõ cotẽnere ut magna præclaraq; facinora
nõ minus adire alacriter: ꝗqᷓ appetere uæbemẽter. Quæ re/

ſcopo orationz
habui:iccirco in præſentia ad te dedi:qe uererer ne
quã librariꝰ tuus tumultuarie ſcripſerat: nõ eſſet admodũ
emẽdate ſcripta. Præterea cũ uellem aliquid ad te ſcribe-

gumẽto. Nec em dubito ea tibi oĩa cordi eſſe: quæ a nobis
tuo Antonio becharia uiro diſerto & perbumano tranſi-

rendũ eſt. Neq; ſane aliud quicqꝗᷓ eſt: cui morã moleſtiorẽ
erã. Nam eiuſmodi codice diutius carere nullo pacto poſ

N=S S . — — — –——89

— —

tet:

ne
nen
tiͦ
,
ot
e⸗/

ne

gu

SgSg Ss

latus:

——— —
2 — —

celeritate plurima opus eſt. Hac una mihi gratius hoc tẽ,
pore facere nibil potes: nec quod magis Antonij interſit
officij: quem ipſum ſcio tibi eẽ cariſſimum. Reliqua tu op⸗
Pareune uidebis. Vale Ex Mediolano.vij.Kal. decẽbres.

M. cccc. Lx. .

Franciſcus Philfus Laparo ſca rampo

comenſi epiſcopo ſaluteam.

Am quam pro te apud comenſes ad. xvi.Kal.decẽ/
bres orationẽ habuerã: iccirco ad te miſi: ut qce; tecũ

Antea ſum locutus: eam cures per fratrẽ reddi Hermolao

barbaro epiſcopo ueronẽſi. Reliqua tu puto:memineris:
Præterea quæ iſtinc diſceſſurus tecum ſum cõmentatus:
ne obliuiſcaris: te etiam atq;ʒ etiã rogo.Hoc uno mihi aliud
bac tẽpeſtate gratius præſtare officiũ nullum potes. Vale:
& bonæ ualitudinis rationẽ habe. Ex Mediolano. vij.Kal.
Decẽbres.M.cccc.Lx. VMVMMͤ
ranciſcus Philel. Donato actiolo ſal.
1On poſſum nõ probare tuam tam longam tacitur-
Initatem: cum exiſtimẽ te uti uoluiſſe me magiſtro:ꝗ
dum ſRudeo eam ad te dare orationẽ: quã & ipſe habuerã
apud ſummũ pontificẽ Pium Mantuæ: & ipſe deſiderare
uidebaris: diutius ſim cunctatus: ꝗᷓ tu fortaſſe uelles. At
ſuperas profecto omnẽ meam huiuſmodi in ſcribẽdo tar/
ditatem adeo ut iam uerear te eſſe omnino una cũ noſtro
Argyropolo oblitũ mei. Et facis tu quidẽ nequaꝗᷓ uelami
ce uel recte:qui nibil ad ea reſpondeas: quæ tibi ꝓ noſtra
ſumma beniuolentia cõmẽdarã. Sed eo fero moderatius
negligentiã tuã: hui: diligentiã uolui dicere: qc utriq; arũ-
dini & nymphæ: & muſæ ſimul ſtudere non potes. Verũ ſi
me amas: ſurripe aliquid temporis In dqpõòiii qc ami-
citiæ condones. Ego ad te nouam dedi orationẽ. Vale Ex
ediolano.iij.Kal. Decẽbres. M. cccc.Lx. V
cFranciſ.Philel. Pallanti ſtrogæ eꝗti aurato ſal.
Nſtituẽti mihi pro uetere noſtra ſummaq; amicitia
ſcribere ad te aliquid: hic tempeſtiue nũcius eſt ob-
qui iſtac iter facturus redit in peloponeſum. Omniũ
primũ certior fieri cupio qᷓ bene ualeas corpore. Purtd em̃
i

Sacvz vel.

interrogẽ aĩo: cum uir ſapientiſſimꝰ non ignoras uel nullis
hominũ conſilijs I0 eραρππππε ⁄ſ8. Itaq; ſi me amas

ſicuti certe facis) cura:ut tuis optatiſſimis litteris intelliga:

quanta tibi cum ſenectute ſit quies. Nam de animi trãquil/
litate nihil eſt qe dubitẽ:qcł ſi de me doceri ex me uis: ua/
leo equidẽ ꝑerbelle. Nec meè climatericus annꝰ: quẽ chal-
dæi noiant: ulla ex parte fecit ſua inclinatiõe deteriorem.

Nãa qui natus ſum. viij. Cal. Augu.anno a natali chriſtiano

milleſimo trecẽteſimo nonageſimooctauo ago iam tertiũ
& ſexageſimũ ætatis annũ. Qcdh ipſum tꝑis cũ ob ſeptenari
um numerũ: tum ob penultimũ cõmunis ætatis hominũ
Hexum pythagorici putãt eſſe periculoſum. At ego ſepte/
nariũ numerũ in utranq; fortunã uæbementem exiſtimo.
Quare in ſecundã nobis & malo & opto. Qd- me ſecundo
loco ad ſcribendũ hortat᷑: eſt quorundã librorũ deſideriũ.
Agit em̃ iſtic ape uos Andronic“ calliſtus noſter: uir diſer
tus & doctus. Iſti autem eſſe audio Iõn IS α„0”Nuαι½0 1α%²
epi πN:αιρ isρͤαρXα TO PνοúC1οροροπυ1ρ
epi XXOpiœ 6Ti A&α To Sινhε ορ ταω hc
Tp. Peto igit᷑ abs te maiorem in modum: ut eos libros
aut nobis excribi cures mea ipenſa: aut ad nos ire: qui hic
excribant᷑ redituri ad dominũ ꝗᷓprimũ. Vale cũ honofrio
meo atqʒ noſtris oĩibus. Ex Mediolano Cal. Ianuarijs anno
a natali chriſtiano. M. cccc. Lxdi. =è
N¶Franciſcus Philelfus Xenophonti filio ſall.
Oſt eas Irãs quibꝰ mibi & de anulo quem hiſpano ſe⸗

os abs te accepi. Vtrũ id uel tua uel alioꝶ negligẽtia factũ

ſit: neſcio. Qd hic cupis a me curari: fiet in tẽpore diligent᷑.

Velim tamẽ ititerea ne quid iſtic patiaris de te deſiderari.
S ASTH& 6ααι RsÜεεερ6ο nulla impéſam uolo ſuſci/
pias. Suſceperis em̃ fruſtra. Nã nõnullmihi græci renũci/
arunt illam uerba dare: & qc uitæ inſtitutũ cepit: idnunꝗᷓ
dimiſſura. Cura: ut bene ualeas. Nos hic ualemꝰ omẽs. Ex
Mediolano Caklanuarias. M. cccc. Lxi.
ranciſc llelf l.

NIniori dederas: & de pecunia quã ſocrus a theologo
Timothæo petierat: ſignificabas alias nullas iã menſis du⸗

—

lis
1

,

xvVI
Olella auerſanꝰ dixit mihi uerbis tuis eẽ tibi nõnul-

tuũeris Quare ſi uellẽ aliquos ex ijs emere licere mihiꝑ te:
habeo tibi Leonarde mi gratias nõ uulgaris: qc ea ꝶe mihi
rerũ optionẽ dederis: quarum me amãtiſſimum noſti. At
uellem profecto tibi cũ tuo maximo & honore & emolu-
mento ſublata facultas eſſet alienandæ ſupellectilis tam
præclaræ tam precioſæ. Id quod per uitam illius mei ami/
eiſſimi Auriſpæ: uiri optimi & grauiſſimi facile factũ eſſet:

ſi eũ apud nos deus ꝗᷓ apud ſe agere maluiſſet. Sed qm ea
lege nati oẽs ſumus: ut naturæ tandem ſit concedendum:

æquo aio neceſſitatẽ feramus: oportet. Te aũt hortari nõ

deſinam:ut cuius uiri gener ſimul & hæres relictus es: eiꝰ
quoq; uirtutẽ ſingularemq; doctrinã hæreditario quodam
& aſſiduo ſtudio imiteris. Qc eius rei quoniã nõ ambigo
ſtrenue te diligenterq; curaturũ: nõ ero in præſentia tecũ

longior. De libris aũt q ſignificas: paucis reſpondeo. Opꝰ
eſt:ut librorũ titulos mittas & qualitatẽ & precium. Id cũ
didicero:ſi libri placuerint: aut ipſe ueniam: aut precium
mittam. Vale cũ ſponſa & patre.Ex Mediolano.iiij.nonas

Hauatia l cccc ⸗

ranciſcus Philelfus Nicodemo trãchedino ſal.
Audeo equidẽ uæbemęter ita res tibi ſecũdas eſſe:

NAut ne amiciſſimi quidẽ hoĩs recorderis: ꝗᷓqᷓ non par/
ua eſt fœlicitatis pars uir amicus. Amicitia em ſiue in ani-

mi: qc philoſophis placet: ſiue in extrarijs bonis ponenda
ſit:non minimũ tenet in humana fœlicitate locum. Quare
ut te aliquãdo colligas: uolo.Memineriſqʒ ĩ oĩ fortunæ ſta/
tu u'cõmodo uł iucũditati amicũ eẽ poſſe.ld ſi feceris:da⸗/

bis ad me qñq; Fas quo me ſaltẽ tuæ læticiæ ꝑticipẽ facias.
Tu uero ne me cõtra exiſtimes tui oblitũ:accipies unam a

me or̃onẽ:quã nuꝑ habui ad comẽſes de dignitate epiſco/
pali:& de illoꝶ epiſcopo Laçaro ſcarãpo. R ꝓ rei argumẽ
to:& ꝓ hoĩbꝰ habẽda fuit oratio. Tu mibi feceris rẽ gratiſ-
ſimã: ſiquid noui ſignificaris: qc uel gratüſitzuel noſfra in/
terſit audire. Vale Ex Mediolano pridie idus lanuarias.
Franci.Philel.Pallãti ſtrogæ equiti aurato ſal.

los codices & latinos & græcos: quos uẽdere inſti-

bil mibi potuiſſet hoc tpe iucũdius contingere tuis

uit
liariſſime utebaris: non ſecus inſpicere uiſus ſum atq; ea:
quæ corã uideri oculis ſolent. Qui em̃ me tua oĩia non de⸗
lectent: quẽ certo ſciam non modo abſolutæ cuiuſdam ac
totius uirtutis ſpeculum: ſed etiã de me ſemper ꝗᷓoptime
meritum? Itaq; rogo te:ut ſiquid poteſt accedere ad con/
ſeruandæ bonæ ualitudinis diligentiam: uel meiſpſius gra
tia:quẽ noui tibi eẽ cariſſimũ:aliquid addas. Nã quis adeo
alienus ſit ab omni humanitate qui optare non debeat: te
minor talẽ fore:cuiꝰ uita eſt omi humanitate bumanior:&&
eũ totiꝰ honeſtatis plena:tũ nulliꝰ elegãtiæ:nulliꝰ doctrinæ
inops? Qc aũt ita ꝓ tua mirabili ſapietia te cõpoſueris: ut
nullis medicorũ remedijs utare: nõ poſſum eꝗqdẽ nõ ꝓba/
re. Quid em cõtinentiſſimo uiro eidẽq; prudentiſſimo ꝓ/
deſſe medicus quæat ullis curatiõibꝰ ſuis: qui ſibijpſi nõ di⸗-
dicit? Nam quotus quiſqʒ eſt medicus qui abditã penituſq;

recõditã ægrotationẽ recte iudicet? Duo imprimis ſut: ex

quibus huius tempeſtatis medici aduerſæ ualitudinis uim
cauſamq;ʒ cõiectant: urina & uenarũ motus: ſed urina quo/
rum nobis aliorũ locoꝶ argumẽtũ præſtet in corpore:ꝗ ie
coris: renũ: ac ueſicæ? Omitto enim quot poſſint quantaq;
acceidere: quibus urina deprauata iudicium fallat. De uena
rum autem motu quid certi afferre quis audeat ea cõueni⸗„-
entia ignorata: quam muſici barmoniam uocant? At quot
medicos licet inuenire: qui aut muſicã aut ullã diſciplinam

mathematicã teneant? cũ nõ phyſica modo:ſed quicꝗd uł

ad numerũ: u'ad menſurã: uel ad muſicam rationẽ: uel ad
aſtronomiam pertinet: ſi medicus ignorarit: neq; iudicare
qcꝗᷓ ueri nec mederi ſalubriter quæat. Itaq;ʒ facis tu quidẽ

(ut ſoles )oĩa ſapiẽter: qui tibi:tum per tẽperamẽti corꝑis
tui & ætatis conditionẽ: tũ per uitæ ac uictus cõtinẽtiã me/

dearis. Id q& itidem in meipſo quantũ licet obſeruo. Qua
ex re factum puto:ut nulla ſit mibi cũ medicis conſuetudo
aut cõſeruandæ ſcilicet aut recuꝑandæ ualitudinis gratia-

Et qm de te pauca ſum locutus: eadẽ breuitate de me utar

itteris: quibꝰ priſtinã illã tuã fermonis ac morũ ſua⸗
atem: qua mecum ſæpe dum florentiæ ageremus: fami

”

eo

im
10
ie

je
ce
is
ne/

ndo
tle⸗

tet

—

neceſſec. Sum equidẽ mi Pallas tua laudatione plurimũ

delectatas: non qcłita de meipſo ſentiam: ut tu prædicas:
ſed quoniam iſtiuſmodi de me teſtimonium ſit in mentibꝰ
bominũ per magnũ põdus habiturũ. Nec em̃ uereor ap&
te fateri ingeniũ meũ fortaſſe leuiuſculum. Malo ſane de
me optime ſentiendo uiri oẽs optimi ijdẽq; doctiſſimi fallã
tur:ꝗᷓ ſi ſecus ſenſerint:ſoluti mendacio iudicentur. Siquid
poni in me ẽ: illud certe eẽ intelligo nibil ſeruari apud ani/
mũ meũ diligẽtiꝰ gratitudine & officio: quo fit:ut tibi ſem/
per optẽ ſecũda oia: nec tui ſplendidiſſimi noĩs memoria
apud me ſit quicqᷓ antiquius. Nam quod ad doctrinam &
eruditionẽ attinet: ſi ſcire me dicerem nihil ſcire:impudẽ/
tiæ poſſem argui: quod mihiſcientiæ laudẽ uẽdicarẽe. Itaq;
ſolum illud auſim affirmare: me ſciendi cupiditate præter

ipſum te unum alij cuiꝗᷓ cedere nemini. Et hac de re ſatis.
Nicolao monacho religioſiſſimo grauiſſimi equitis aurati
Rainaldi albigij illius nepoti ex Hormano filio dicito uer⸗
bis meis:quod ei de fratre ſuo Bartholomæo reſponderã:

ueriſſimum fuiſſe. Nam neq; ab angelo actiolo ornatiſſimo
eguite aurato:neq; ab alio prorſus ullo aduerſus Bartholo
mæum apud humaniſſimũ principem hunc meum ſermo
quiſpiam habitus eſt. Quin potius princeps meus eã rem
moleſtiſſime tulit: ſubdiditq; licere æque omnibus Horen-

tinis agere non minus audacter in ſuis quibuſcũq;ʒ urbibꝰ:
ꝗᷓ poſſunt proprij legitimiq; ciues. Crede mihi mi Pallas

hunc eſſe principem plane optimũ ac uni tibiita eſſe afte/
Rum:ꝗᷓ cui maxime. De libris quid reſponderit Androni⸗

cus calliſtus: ex tuis litteris didici. Velim ex eo certior fi/

as: apud quem eiuſmodi libri hoſpitentur. 1ι ααρνι

apud laurumne quirinũ: an apud alium quẽdam. Ad hæc

audio Andronico iſti eſſe Apo llontum grãmaticum epi

& ρ1Xτι—πWο . 9HAHd uονρ. Quoad eius fieri licet: rẽ mibi gra
tiſſimã nauabis:ſi dederis operã: ut codexille excribẽdus
eat Mediolanũ eueſtigio rediturꝰad uos. Qc ſi id minꝰ: ſal
tem uelim eã curã ſuſcipias: utiſtic apud uos excribatur.

Nam qc; impenderis: dabo ad te ꝗprimũ. Vale ex Medio
lano.v. Kal. Februarias. M. cccc. Lxi.

(Franci. Philel. 0

Vanꝗ oẽ beneficiũ ꝑgratũ eſſe debet pater beatiſſi/
me:illud tñ multo gratius longeq; iucundius uideri
ſolet: quis nullis ſuaſionibus: nullis precibus: nullis de/
niq; ofticijs prouocatus in aliũ cõtulerit. Nã ſiqua præceſ/
ſerint merita: non relata minꝰ ꝗᷓ inita gratia ducitur. Quæ
mea ſemꝑ ab ineunte uſqʒ iuuẽta beniuolẽetia erga te: quæ 4
obſeruãtia fuerit: unde magis:q̃ a tua ſanctitate teſtimoni/
um eſt petẽdũ? Sed ubi te pro incredibili tua & eruditiõe
& eloquentia ſummaq; uirtute ad pulcherrimos deinceps
dignitatis gradus cũ epiſcopatus & tergeſtini & ſenẽſis:tũ
etiam cardinalatꝰ oĩpotens deus extulit: nunꝗᷓ deſtitiſti uł
coram ſermone honoratiſſimo: uel per humaniſſimas lit
teras abſens oſtẽdere: quanti me faceres:& ꝗᷓ ea tibi fides
accepta eſſet & cara imprimis. Voluit tande ſanctiſſimoꝶ
opeꝶ retributor deus: ut in ſupremo chriſtianæ religionis
ſolio ſacerdos maximus cõſtitutus uicẽ chriſti in terris ge-
reres. Qua certe una re diu a me antea non minus: ut ſcis:

f, — „--— —

prædicta ſæpe ꝗᷓ expectata nibil unꝗᷓ audiui in uniuerſa ui/
ta neq; optatius nec iucundius. Idq; non minus eruditorũ
omniũ & diſertorũ hominũ cã ꝗᷓ ulla præcipua ſpe meorã
cõmodoꝶ. Quos ſane cogitatus meos nõ obſcuro quodã
infirmoq; documẽto ꝗᷓprimũ cõfirmaſti.Nã nõ mõ me nõ
petẽte:ſed ne cogitãte ꝗqdẽ ſingulos ducenos aureos ĩ ſin/
gulos ãnos mibi ꝑ oẽm uitã dono datũ iri ex ꝓprijs pecu⸗/
nijs ſimul atq; creatꝰ es ſũmꝰ põtifex: cõtinuo decreuiſti. .
Quid hac tua animi benignitate:ꝗd hac munificẽtia: quid

hoc locupletiſſimo paternæ erga me charitatis teſtimonio üü
1 2 . . . . . + — V 4
aut honorabiliꝰ mihi aut precioſius duci debet? Qck autẽ
uerbo decreuiſti:id etiã re ꝓpediẽ effectũ reddidiſti. Itaq;
ſim plane obnoxius ingratitudini: ſite tanta manſuetudi⸗ 4
ne:tanta humanitate: tanta beneficentia patrẽ minus indi/ “
es magis magiſc- inſtar numinis obſeruabo: colã: uenera/
bor: id quod neq;ʒ deſtiti antehac facere neq; deſiſtã unꝗᷓ:

modo intellexero:qua tibi re magis ſim gratificaturus. Nã
dagameopte ingenio ipſe aſſequor:id neq; occulte: neq;
iſſimulanter præ me fero. Quare tuæ beatitudinis munꝰ-

. ”M

erit:ut qdᷣ gratius tibi gratitu dinis genus fuerit: mibi impe
„ res. Tuü em omne imperiũ imortalis beneficij loco ducã.
n— Ego aũt quod ad rem meam attinet: nihil eſt aliud: quod
.„ a tua ſanctitate petam: ꝗᷓ quod ipſe tu ſponte iuſſiſti: quo
0 tempore Mantuæ nupe publico chriſtianæ conſultatio/
2 nis aduerſus turcos officio te continebas: dedit mihi tuo
nomine ex conſtituta pecunia grauiſſimus iureconſultus
„VGBGrregorius lollius aureos ducentos. Subdiditq; futurũ ut
fe reliqui centum aurei mihi ſoluerẽtur ad anni illius exitum.
M Id autem actum eſt annoa natali chriſtiano milleſimo qua /
dringenteſimo quinquageſimo nono circiter nonas octo/
k pres. Præterijt annus ille: & itẽ alter: agimuſq; iã tertiũ.lIn/
terea uero tẽporis iccir co nihil petij:q im portunior iudi/
es⸗ care nollem: & ſi mihbi ſemꝑ pecunia opus eſt. Nullum em
A apud me locũ habet auaricia. Aut liberalitatẽ amplector
InsS ſtudioſius: aut ſiquãdo fortaſſe fuerit a medio declinãdũ
N difficilimũ enim eſt circuli punctum aſſequi) in prodigali/
FF tatem labor: quæ eo eſt ꝗᷓ auaricia dignior uenia: quo minꝰ
zOH diſtat alaude.Itaq; altitudinis animi tui fuerit iubere: utea
”M mihi pecunia hoc eſt ducati trecenti in præſentia numerẽ
“ tur: qc ut facias te etiã atqʒ etiã rogo:oro: obſecro. Nã bis ẽ
i. mihi uæbemẽter opus. Vale pater beatiſſime. Ex Medior
9 lano.Kał Februarias. M.cccc. Lxi.
¶ Fran. Phillſidoro cardinali Rbuteno ſal.
n Edditæ mibi ſunt pater clæmæetiſſime tuæ amplitu⸗
c⸗ dinis litteræ: quas mea ſumma cũ uoluptate lectita
i duiuii. EBrãt em ꝑhumanæ ac plane ĩidices tuæ erga me
id W Charitãtis. Ac facis tu quidem perbenigne: ut eũ plurimũ
o diligas: qui dignationẽ tuam mirifice uenerat᷑. Quod au/
uim teemad rem tuam attinet: quas ſummi põtificis breues lit-
GH teras ad me dederas: una cum tuis: reddidi accurate pro
d⸗ iuſſu tuo lacobo turrino mutinẽſi epiſcopo:quas ille at pri⸗
nAH müllegit miti uultu & hilari facie reſpõdit ſe tibi penſionẽ
e quã petis:nunꝗᷓ deſtitiſſe ſoluere: cum debebat. Nunc au/
n tem præter amorem & obſeruantiam aliud tibi debere ni-
N kiril. Nam ex quo tempore corcyrienſi archiepiſcopatu do
s H

LI.
—–

–

natus es a pontifice Pio ſe oĩno liberatum eſſe omni pen, Oð
ſionis honere:quã tibi antea debuiſſet. Collatũ em̃ ee per UU
cõtributionem archiepiſcopatus illius plus duplo: ꝗᷓ ex en
penſione acciperes: & ita ſe Mãtuæ nuꝑ pontifici maxime —
reſpõdiſſe. Addiditq; ſe quoniã ita uis paratũ eſſe de iure ðͦ”ò”MW
tibi repõdere: ob eamq; rẽ daturũ ꝗᷓprimũ litteras ad ſan- el
ctiſſimũ dominũ noſtrũ: caraturũq;ʒ: ut Antonius beltran/ 9
dus iureconſultus qui ꝓ duce Borſio oratorẽ gerit in Ro- 4
mana curia: hãc oẽm cauſam ꝓcuratorio noĩe pro ſe agat.
Et hac de re ſatis. Eſt mibi pater humaniſſime tua opa uæ/ OH”UUU
hementer opus. Nam cũ eſſem ex urbe Mantua anno iã 4
ſecũdo rediturus Mediolanũ: uir grauiſſimus Gregorius br
Iollius ſecretariꝰ & affinis ſummi pontificis dedit mihi eiꝰ ece.
hbeatitudinis nomine aureos ducetos: ſubdiditq; futuꝶ: ut ””
reliqui centũ qui deerant ad plenã ſolutionẽ anni unius ac ilo
dimidij: mibi numerarent᷑ ad anni illiꝰ exitũ(Summus em̃ MU
pontifex cum primũ in eo ſolio conſtitutus eſt: continuo 8
mihi non modo nõ petenti: ſed ne cogitanti quidẽ conſti/ a
tuit annuatim aureos ducẽtos) Itaq; & abijt ille ãnus & tẽe
alter uniuerſus: iamq; agit᷑ tertius: cum interea temporis —eennn
nihil eſt a me petitum. Sunt igitur una cum bac ad te epi- ne
ſtola alteræ itẽ meæ hac de re litteræ ad. S. D. N. ꝗbo peto ſd᷑EDxZ
eos trecentos aureos pro ſolutione unmus ac dimidij anni. te
Quare tuæ humanitatis fuerit ita operam dare:ne ulla ez KWððð
parte deſid eraturus uidear ſtudiũ tuũ.Eſt em̃ mihi puella M
nubilis. Cuius rei gratia factũ eſt: ut ante hanc diem nihil r
pecuniarũ petierim: perinde atq; tutius res omnis mea pe ae
cuniaria ſeruaret᷑ in ærario pontificis piẽtiſſimi Pij ꝗᷓ apud K
ipſum me: qui nũmis parcere nunꝗᷓ didici. Nuucuero ijs W
utendũ eſt nõ abutendũ. Vale Ex Mediolano pridie iduus d
Februarias. M. cccc. Lxi. i
ranciſcus Philelfus Ciccho calabro
ducali ſecretario ſalutem. Z N
Tultorum infinitũ eẽ numerũ ĩ ſacris litteris ſcriptũ KWKWü
legimꝰ. Quæ quidẽ ſententia & ſi mihi nunꝗᷓ dubitã 4
Ha eſt uiſa: quippe quæ ex ore ſapietiſſimi uiri: ſiue iheſus d

N

ris

he
ud
is
s

₰

bti
ita
ſs

XVI

—

Syrachi filiꝰ: ſiue is alius fuerit: emanaſſe ꝑhibet᷑: e,ẽ tamen
unius petri cãdidi huiꝰ noſtri decẽbris litteræ plurimũ cõ/

firmarũt: ꝗq modeſtiſſime a me ꝑbenigneq; admonitꝰ*: ut ea
corrigeret:quæ in eulogio q& pro inclyta ſanctiſſimaq; fœ

mina Lucia magnanimi principis noſtri matre tãto labore

elucubrarat:incautiꝰ fortaſſis erraſſet ſe talẽ eẽ intrinſecus
oſtẽdit: qualis apparet extrinſecus. Itaq; nõ abſurde ij ſen-
ſiſſe iudicãdi ſũt:ꝗq dixerũt mõſtrũ in corꝑe: mõſtrũ in aĩo.
Quis humani ingenij paulo peritior: cũ oculos Petri cãdi/
di faciẽq; inſpexerit: nõ iſtiummodi hoiem expreſſum qc/
dam ac ꝑſpicuũ inuidentiæ ſimulacrũ exiſtimabit? Et apte
profecto & erudite poeta ille deſcripſit inuidiam: cum ita
cecinit. Pallor in ore ſedet: macies in corpore toto. Nuſqꝗᷓ
recta acies: liuent rubigine dentes. Pectora felle uirent:
lingua eſt ſuffuſa ueneno. Riſus abeſt: uiſi quem uiſi fece-
re dolores. Nec fruitur ſumno uigilantibus excita curis.

Sed uidet ingratos: intabeſcitq; uidẽdo Succeſſus hoĩim:

carpitqʒ & carpit᷑ una. Videſne mi Cicche:qᷓpulchre Oui/
dius naſo candidum decembrem effinxerit? Idq; tandiu
antea ꝗᷓ ſcire poſſet futurum aliquando Petrum candidũ:
neſcio quẽ.Et nos increduli nõ ſatis mirari poſſumus ſole/
re poetas bonos diuinitꝰ afflari uenturaqʒ prædicere. Con

uerte obſecro: in leucũ ipſum corporis oculos: atq; mẽtis

lumina.Intuere colorẽ muſtællinũ: intuere macilentiam.

Quæ quidẽ duo nõ ab optimarũ artiũ ſtudio: a quo uæbe/

mẽter eũ abhorrere ipſaꝶ rerũ docet inſcitia: ſed ab ĩimani
quadã animi ægritudine manare neceſſe ẽ.Nã ditrꝰ & effe/
ratus oculoꝶ intutꝰ ꝓdigioſiſſimi monſtri cuiuſpiã ẽ ſimil/
limꝰ. Et ne oia ſingillatim ꝑſequar:ꝗd eiꝰlingua uenenoſiꝰ⸗

qd fœtulentius? ꝗd abominabilius? Itaq; recte dũ uiros ho

neſtos atq; doctos carpit maledicẽdo: ipſe interius carpit᷑
liuoris aculeis:fitq; plane tabidus. Nam ut eleganter mo/
net Ariſtoteles òQ Oùνροεαρπραπναπ πhοα
&α TO THEI VAρ0ρππι οταI Xα ρ0.

Inuidentia inquit eſt ꝗqd peſſimũ: ſed habet ꝗddã in ſe bo/
num. Nã oculos corqʒ inuidoꝶ facit intabeſcere. Verũ ꝗd

„„„

LI

miremur eũ hominẽ inuidentiæ uerberibꝰ cruciari: qui ſit
unaus oĩm ſuꝑbiſſimꝰ? Qc flagitij genꝰſiquis fortaſſis igno⸗
rat:ſuſpitia hoĩs ceruicẽ erecta ſemper ac rigidam & obſti-
pam cameli inſtar. Nam ipſa uis lexq; naturæ ex bmõi eti/

am habitu ceruicis ſuperbũ nobis oſtentat. Quare cũ au⸗-

guſtus Cæſar Clau. Tiberiũ qui innatã dirãq; ſuper biam

ceruice hmòi ſignificaret: excuſandũ uellet: dicere ſolitus
tradit᷑:id illi natura eſſe nõ more: quaſi quæ natura inſunt

uitiaæquius cenſeri oporteat:qᷓ quæ fuerint moribus com

parata. Et Euſebius Hieronymus uir doctiſſimus idemq;

ſanctiſſimus de ſe loquẽs in epiſtola ad hiſpanũ Abigaum

ita ſcribit: Nihil ita a pueritia uitare conatus ſum ꝗᷓ tumen/
tem animum & erectam ceruicem dei contra ſe odia pro/

uocantem. Norat enim uir ſapientiſſimus dixiſſe hbumani

generis redẽptorem cũ adhuc eſſet in uiuis: Diſcite a me:
quia mitis ſum & humilis corde. At elatio candidana arro
gantiſſimaq; ſuperbia cum ad naturæ uitium morũ quoc;
Hagitiũ addidiſſet: nulla ne minima quidẽ iniuria laceſſitꝰ:

ita in me inuehit᷑: ut in eos omis cõſueuit ſemper:quos ſui

diſſimillimos norit. Exiſtimat em̃ hõ ſtultiſſimus ſe hac uia

apud indoctã multitudinẽ noĩs quippiã uenaturũ:qd' cum
uiris præſtantibus quaſi cũ paribus de laude certamen in/
eat: tanꝗᷓ noĩs claritudo uel in eorum ſita ſit teſtimonio ꝗq/

bus oĩa fere cum pecudibus ſunt cõmunia: uel maledicen-
do potius ꝗᷓ per bonas actiões comparet᷑. Quãobrem ne
cui ſit obſcurũ:quod tibi eſt luce clarius: rem ipſam ut ha/
bet:paucis exponã.Cũ multi adoleſcentes & alij nonnulli

e iuuentutis numero epigrãmata ſcripſiſſent in laudes cla/

riſſimæ uirginis Luciæ Sphortianæ: libuit etiam candido

ſeni huic noſtro:cui cãdidi nihil ẽ præter caniciẽ:deſcẽde/⸗
re cũ eiuſmodi ætate in aciẽ:ſcripſitq; eulogiũ uerſibus qᷓt/

tuordecim & cũ eo unã ad te epiſtolã: qua grauiſſimꝰ qui⸗
dam Cato reliquos qui ante ſe ſcripſerant: reprebendẽs:
ſolũ ſe dignũ inſinuabat: cuius uerſus haberent᷑ in precio.

Fuerunt qui mihbi carmen illud legerẽt non legendum tra
derent:ut alia quoqʒ cæterorũ omnia. Ego autẽ & audiui:

llt⸗
10/
li⸗
6

G

3
m
/
0/
ni
e
t
.
lui

la⸗

/
4

i,
e/
/
i

a

—

2*

W—
& longe magis qᷓ par eſſet: more meo carmẽ laudaui. Ad/
didiq; pro iuſti uiri officio: & id quidem modeſtiſſimis uer
bis:tria tamen eſſe emendanda: unum ex eorũ præceptio
ne:qui grãmatici dicunt᷑:alterum geographorũ hiſtorico⸗/
rumue:tertium uero philoſophorũ. Nam neq; moœrorem
& fletum in ſortem & ingenti animo uirum cadere. Neq;
principem noſtrum Franciſcum Sphortiam: qui Mediola
nenſiũ ſit: ducem ligurum recte appellari. Nam urbẽ Me⸗-
diolanum non in liguribus: ſed in inſubribus ſitam eſſe ab
inlubribus dequls. Jec abſtine cum ſit ſecundæ: non ter/
tiæ coniugationis: habere ultimam ſyllabam breuem: nec
ulla propria ratione corripi poſſe buiuſmodi.ſyllabam ſi/
ue ea uerba ſecundæ coniugationis duarum ſint ſyllabaꝶ
ſiue etiam plurium. Natura enim id fieri ac ui propria non
numero ſyllabarum. Sic enim incipit candidanum epigrã/

ma: Nate patris quõdam lux unica: gloria matris. Te pre/

cor a lachrymis abſtine nate pijs. Quæ quidem tria errata
cum eſſent a me notata:id quod in cæteris quoq; epigram
matis: ubi opꝰ fuerat:antea fecerã:ſubdidit uiſhi e circũ
ſtantibus tuis ſcribis: at Petrus cãdidus carmẽ hoc ædidit:
tunc ego: bene res habet:inqᷓ: Admonẽdus eſt candidus:
bæc ut corrigat. Nam in reliquis id mibi ſatis probat᷑. Res
ita geſta eſt mi Cicche: ut audis: id quod ex omnibus tuis
ducalibus ſcribis potes intelligere. At non tulit candidus:
ut eſt inſolentiarrogantia: hboneſtam admonitionẽ: ſed cõ⸗

tinuo epiſtolam ad te dedit: quæ ita diceret: Dominꝰ Phi/

lelfus cum meos derſus legiſſet: deinde ad ſuos uertiſſet
oculũ ranarũ in morem coaxantes:ſtatim turbatꝰ eſt. Au/
dis atticã eloquentiam Cicche diſertiſſime: qᷓ eleganti ini/
tio rẽ aggredit᷑. Reſpondeat᷑ igit᷑ candido:& ſi erat philel
fo honeſtius nibil oino reſpondere ineptiſſimo nebuloni:
habereq; dignitatis ſuæ potius grauitatiſq; rationem: ꝗqᷓ cu
iuſpiã conuitioſæ iniuriæ: præſertim cũ non ſit neſcius ma⸗
gni eẽ animi huiuſmodi iniurias obliuiſci ac pro nihilo du/
cere. Sed gerendus mos fuit Cicche:ut ſcis: amicorũ quo/
rundam uolũtati magis ꝗᷓ ulli meo inſtituto. Appellat me

uI

pro Philelfo pygoſtolus candidus philelcum:hoc eſt hul⸗
ceris ſtudioſum: & ſui quidẽ hulceris ſtudioſam appellat:
nec illius ſane corporalis hulceris: cuius tumore ac putre/⸗
ſcẽti ſcateſcẽtia non minus torquetur aſſiduæ ꝗᷓ ſtraguriæ
quam graci nominant decoriatæq; ueſicæ pedumq; ac la-
terum acerbiſſimis doloribus: ſed animalis inquã hulceris:
quo præ ſuperbiæ inuidentiæq; uulneribus & dies cruci/
atur & noctis. Sum inquã ſtudioſus ſtulticiæ tuæ & ima⸗
nitatis candide mi Pygoſtole: & ea ratione ſtudioſus iſti/
uſmodi hulcerum tuorum:ut uix aliud quicqᷓ magis cupi⸗
am hoc tempore: ꝗᷓ te aliquando reſipiſcere ad ſanitatẽq;
redire. Sed quid male de te meriti ſunt ducales ſcribæ mo
deſti ſane & egregij adoleſcẽtes: quod eos ranas coaxan⸗
tes appellas? Nam præter ſcribas alius aderat nemo. Di⸗
cis autẽ me turbatum. Et recte id quidem: ſi cõmiſeratio⸗
nem dicas turbationem. Non enim ita eram ab humamtta-
tis officio alienus: ut non cõmiſerem tui :qui dum uelles
baberi doctiſſimus: omni indocto homine te inferiorem
oſtenderes. At ꝗᷓ apte defendis erratã tuum. Argumenta
ris idem licere tibi in abſtine: qc Propertio & alijs licuit
in caue & uide: quæ cum ſint:ut ipſe affirmat: ſecundæ cõ/
iugationis correpta tamen in ultima ſyllaba reperiuntur.
Quod ſi Donatum:ſi Seruium: ſi Priſcianum: ſi alios lati/
næ linguæ probatiſſimos auctores dilcere uoluiſſes: intel/
ligeres eiuſmodi uerba non eſſe ſecundæ coniugationis:
ſed tertiæ: cum babent e ultimam ſyllabam correptam in
modo imperatiuo. Verum tu gloriari ſoles: quod nullo ſis
unꝗq;ᷓ doctore uſus. Quod certe unum: cum cætera menti9
aris: ueriſſimum eſſe puto. Nam quod ais Propertium eſſe

longe Philelfo doctiorem:id aliorum eruditiſſimorum ho

minũ nõ tuo qui nihil ſani ſapis:iudicio relinquatur. Vnũ
Philelfus audet affirmare uel inſaniente candido neminẽ
eſſe hac tempeſtate nec fuiſſe unꝗᷓ apud latinos: quantum
conſtet ex omi hoim memoria: ꝗ præter ſe unũ idẽ unꝰ te/
nuerit exercueritq; & græcã pariter & latinã orationẽ in
omni dicendi genere & proſa & uerſu. Tu ſiquem habes

--— — A

SS r

hahb

te/
tir
y
.
l

MNAHD

n
pi⸗
g
mo
n⸗

i⸗

lta/
les

nta
Cuit
c/
Nti⸗
el⸗
18:
zin
ol
nti⸗

—

alterſ: memora. Quid taces homo miſerrime? Subdis de/
inde licuiſſe tibi uti amphimacro: ut Virgilio:cum ait: Fer/
reiq; eumenidũ thalami. Qd licebat ĩ ferrei: nõ licere ĩ ab⸗
ſtine neceſſitatis lex iubet:nã ſimplex eſt tene: qd ſine ui⸗
tio in uerſu pẽtametro poni põt: modo ponat᷑ ante. Pote/

rat præterea diuidi abſtine: ut in prærapidũ & inuicem ò&

hactenus & in alijs cõpoſitis obſeruatũ a Peetis uidemus.
Sed alia ẽ ratio:quã ipſe ignoras Leuce. Ferrei ſpondeus
eſt nõ amphimacer. Nã Sictio eſt biſyllaba per ſynæreſin.
e.&.l. duarũ ſyllabarũ in ſyllabã unam: ut & furias Aiacis
oilei. Et talibꝰ ilionei dictis. Rurſuſq; in eodẽ libro. Fit ſire-

pitus tectis: uoceſq; ꝑ amph uolutãt Atria:depẽdẽt lychni

laquearibꝰ aureis. Mœrorem & fletũ quos ipſos inuictiſſi⸗

mo ſplẽdidiſſimoq; principi noſtro inſanus bomo tribue/
rat:nõ cadere in uirũ fortẽ ſatis concedit Candidus:ut eſt
docticulus: cũ nibil reſpõdet. Ignoret em philoſophos bo/

mo philoſomatus. Nec mihiqꝗ uiſpiã rerum grauiorũ igna/

rus ea obiecerit: quæ a Virgilio in fexto æneidos ſcripta

ſunt. Nox ruit Aenea: nos flendo ducimus boras. Scimus

em̃ eo loco Aeneam aliud nihil ſignificare ꝗᷓ ſenſitiuum apꝑ⸗

petitum: qui nobis eſt cum pecudibus communis: ob idq;

illum a Sibylla: quæ ratio eſt: tempeſtiue caſtigatum. Nã

quod ad naturæ & pietatis affectum attinet: id gemitu ac
lachrymis non mœrore & eiulatu proſequendum ſapien/

tes uolunt. De duce ligurum & infubrium addit ſe ſcriptu
rum ad te poſtea: oſteſurumq; Mediolamum:quod & ab

inſubribus beduis : ut modo dicebam:conditum ſit:& Ita/
liæ inſubribꝰ:ſitũ eſſe in liguria: & id quidẽ auctoritate plu/

tarchi Solini & Liuij: fubiſcitq; duo ad poſtremũ: me non/

dũ luiſſe cœnã de epiſcopo hectore: & erratuma me eẽ in
Sphortiade quãtitate ſyllabæ:cũ cecini:Sed ne ita Frãciſe⸗

adhuc. Nam primam ſecũdi pedis ſyllabam quæ naturali/

ter ſit breuis: eſſe a me productam. O lepidum caput. Ne/

ſcit em̃ cãdidus eadẽ ratione licuiſſe mibi ꝓducere ſyllabã

ultimã in ita: ſequẽte muta cũ liquida: qua licuit & Virgilio

& Homero. Legat tertium uerſum iliados ad principium-

=è õä èð
8 2ð

2 2

—.ẽ 1t—

“Xàαρ Riqs6iαοπα †αοαασ diXà“ Rpôid †dc
Legat apud eundẽ poetam cum paulo poſt tã uæbemen/
tius illiꝰ iræ tanq; ᷑ nicioſe quã ꝓpoſuerat:ca uſam narratu⸗
rus aggredit᷑. †οο Aπ T Rρατε Aicασπρ ”iναρ
&τρρ„½αππαππας*ρπXα Aπια Oα Xπνα TσιT

& 06 ε½06 ρ1;¹à Eνρεπιε ααd μ₰i. erarca qui Rork
irgilius in buco/

leucus:qui latina nõ tenet:? Legatur etiã
licis: Aſpice cõnexũ nutantẽ ondere mundum. Terraſqʒ
tractuſq; maris cælumq; profundũ. Et idem in Georgicis:
Subit ardua ſylua lappæqʒ; tribuliq; interq; uirentia culta:
Infœlix lolium. Quã uero cœnam ſomniet candidus: non

intelligo. Scribit enim pygoſtolus in calce litterarũ. Non/

dum luit cœnam Philelfus de epiſcopo hectore. Illud aũt
ſcio & dixiſſe me interdum & ſcripſiſſe. ldem ꝑſæpe ſigni⸗-
ficare epiſcopum apud græcos quod regem apud latinos

& hectora apud Homerum appellari epiſcopum. Præter/
ea quod candidus negat poni epiſcopum pro angelo: &
angelum eundem eſſe apud chriſtianos quem gẽtiles uo/
cabant. Sed nunc paucis reſpondeamus epiſtolæ ultimæ:

quam de ligurum duce noſter leucus ad te tandem ſcri-
bit.Reiectis Liuio:Plutarcho & Solino:quos habet aduer
ſos:& tanquã præuaricatores: tris adducit ignorantiæ ſuæ

teſtes Frãciſcum Petrarcham: Antonium Luſcum: Et Co/
lucium ſalutatum: quos cum iunioris debuiſſet: nouioris
appellat: uerbum ſane & inuſitatum & ineptum. Vtinã

uoluiſſet candidus ita illorum illuſtrium uirorum benedi/
cta ut errata imitari. Non ſatis erat ſe argui inſcitiæ:niſi
optimosillos uiros ſecum traxiſſet in culpam. At uideat
uinos uocat indoctos: Strabonem geographum candi-
dus. Videat uir doctiſſimus Claudiũ Ptolemæum coſmo-
Praphum. Vid eat Plinium noſtrum libro tertio naturalis

hiſtoriæ. Videat Polium: qui libro ſecãdo ſuarum hbiſtoria/
rum docet gallos ethruſcis expulſis: eam regionem quæ

eſt circa padum: occupauiſſe: atq; gallorum omnium pri/
mos lauos & lebecios ea loca tenuiſſe: quæ iacent ad padi
ortus. Poſt hos aũt inſubres: quæ gens erat maxima inter

kece
abit
Col
tior
non
aun
mit
Cor
etĩ
nol
go:
tam
ter
elr
Pi
till
nd⸗
lan

XVI

DW
gallos: ſecutos eſſe. Et in ſubribus urbẽ omniũ primã eſſe
t, Mediolanũ ab illis cõditã. At poſt inſubres ſecutos cœno-/
re manos. Ex altera aũt parte padi cãpos qui ſunt circa appẽ⸗
ninum ananes incoluiſſe. Et poſt ananes conſediſſe boios.
rit Et paſt hos deinde ad badriã ligones. VItimos uero ſeno/
nes eos cãpos habitaſſe: qui mari adiacent. Et hæc mi Cic-
che de arrogantiſſimi candidi noſtri peruicaciignorãtia ſa
is⸗ tis nunc ſaꝑq;. Quid em memorẽ: quot quantaq; errauerit
“ homo barbarus in grãmatica: q eo magis miror: qq dece
Ro bat hoĩem librariũ uel ex ipſa excribẽdi cõſuetudine ſine
“M ullis doctoribꝰ peritiã aſſecutũ præcepta litteraꝶ atq; lati/
züt nitatis pulcherrime callere. Sed cũ diſcit maledicere:dedi

gnG ſcit bene ſcribere. Vale Mediolani ex ædibus noſtris. v.
Kal.Martias.M.cccc. Lxi. H

Eranciſcus Philelfus Thomæ theobaldo
4 T tibi gratulor uæbementer: qc ſecundis uſus for/
ne tunæ flatibus: te in portum quietũ iſtũ tranquillũq;
ſr⸗ recepiſti: ita mihi non poſſum nõ dolere plurimũ: quod ꝑ
abitionẽ amiciſſimi hois ea ſum priuatus cõſuetudine: qua
. dulcius ducere nihil poteram. Quis enim te uno pruden/-
ur tior? quis humanior? quis amicitiæ obſeruantior? Quare
0, non poſſum nõ nwlelte ferre: quod tua careo præſentia:
t cuius conſiliũ graue eſt: probitas ſin gularis: eloquẽtia ad/
ta miranda. Vt banc tñ ægritudinẽ meã ferã modice: ea uin/
d cor ratione: qe; amicus amandus ẽ propter ſeipſum nullis
d etiã noſtris cõmodis: præſertim qd amicorũ etiã cõmoda
at nobis cũ illis communia ſunt ducẽda. Quare non tibi mo/
nch do:ſed mihi quoq;ʒ gratulor ipſi: qe apud eũ principem ui/
no. tam tibiagendã delegeris: cuius ſummæ diuinæq; uirtu/
ls tes tot tantæq;ʒ ſunt: ut uniuerſam non modo lItaliã: ſed etiã
IèH europã in admirationem ſui cõuerterint. Quẽ em̃ inueni/
e as in omni probitatis & excellentiæ genere: quem præſta/
p tiſſimo duci Borſio anteponas? Reliquũ eſt: ut quà mutuã
badi nõ animorũ ſed corpoꝶ præſentiã locorũ aufert interual-
ntet lum: eã crebritas inter nos litterarũ aſſidue repræſentet.

Hoc aũt cũ facillimũ ẽ futurũ:tũ utriq; noſtrũ iucũdiſſimũ

1II

Vale Ex Mediolano.iij. Cał. Martias. M. ccec.Lxi.

¶ Franciſcus Philelfus Thomæ ſenecæ ſal.

Vm iuuenis quiſpiã tuas mihi litteras unas reddi
diſſet: eſſetq; pollicitus ſe apud me cœnaturũ: nam
eum tua cauſa inuitarã: nõ modo apud me nõ co-
ed ne abiens quidem quicꝗᷓ mihi locutus eſt. Imita⸗

nauit:

tus is certe ipſum te: qui cũ maxime adeſſe debes: nuſꝗᷓ ap

il potui ad ea tibi reſpõdere:quæ ſcripſeras. Significabas
enm byrrhiam tuum neſcio quem:dimiſiſſe apud me tuos
codices duos Solinum & innominatum alterum. Quid
id tibi perſuaſit: aut ſomniabat: aut te ſomniantem capta/
uit.Nam neqʒ ipſe apud me unꝗᷓ fuit ſine te: neq; libros re/

liquit ullos. Quare ſi poſthac ſaniore conſilio uſus fueris:

utilius conſules tuis rebus. Scripſeras etiam de tua re uxo
ria:id quod antea & audieram: & non admodum ſum mi/
ratus:quod egregius quidã ab ineunte adoleſcentia muli/

erum amator iam uir ſeptuagenariꝰ aut aliquãto grandior

tandem uxorius factus eſſes: & ita uir uxorius: ut prope/
diem pater futurus dicereris. Te autem non intelligo: qc

ſcribas te inde ab initio pœnituiſſe rei tam iucundæ: tam

ſanctæ: tam laudabilis. Neſcio:quid tua ſibi uelit oratio:ni/

ſi fortaſſe dubitaris te ex alieno labore futurum patrem:
quaſi non tibi carius eſſe debeat bonum alieno labore par⸗
tum ꝗᷓ nec tuo nec alieno. Fac igitur:te intelligã. Nam tua
illa oratio monſtri aliquid alere uidetur. Quid enim aliud
opiner: cũ te tam ſubito ab uxore abdicaueris? Et hac de
re ſatis. Venit ad te bertholla noſter:ex quo ĩtelliges: qua

mihi in re tua opera opus eſt. Tu fac omnia mea cauſa: ut

conſueſti ſemper & amice & diligenter. Tu diu hic multũ
q; expectatus es fruſtra. Feciſti autem more tuo: ut ſem/
er tibi deterius proſpicias. Vale Ex Mediolano.iiij.idus

lartias.M.cccc. Lxi. . =D
ranciſcus Philelfus Hieronymo caſtello philo

1˖·d4—

ſopho ac medico ſalutẽ plu. dicit.

opus opera: corã uerbis meis exponet. Scio quanti

Pares ſed euaneſcis repente ex amicorum oculis. Itaq; ni-

Wi tibi reddidit meas litteras: qua mihi in re tua ſit

ſ
ptr⸗

me facis: & qᷓ tibi carus ſum. Itaq; non eẽ opꝰintelligo: ut te
aut rogem bominẽ amiciſſimũ: aut horter uirum dili Etiſ⸗

ſimũ & optimũ. Qd ſi dederis operã ne fruſtra in te ſpem
gi Rrrcu- collocarim: ĩmortali me afficies beneficio. Vale
G x Mediolano. iiij. Ildus martias. M. cccc. lxi. H
Franciſcus Philel. Lodouico caſellæ ſal.
“ Ingularem tuam erga me beniuolẽtiã multis tuis ꝑ/
zH „ Amagniſcq; officijs ſum expert. Meus aũt inſte animꝰ
“ qualis ſit: qualiſq; ſemꝑ fuerit: ea tibi eſſe debet certiſſima
ig cõiectura: quod es de me ſæpe meritus qᷓoptime. Quo fit:
( ut omnibus meis in rebus nõ ſecus te utendũ exiſtimem:
„ —3 & amiciſſimo & optimo uiro.ltaqʒ tuũ eſt: ut beneficium
, beneficio cumules: tibiq; ꝑſuadeas eũ mibi animũ eſſe: ut
l ſi minus referre: habere tamẽ gratiã nõ minus poſſim qᷓ ue
lim: nec minorẽ agam: ꝗᷓ debeam. Vale ex Mediolano.iiij.
idus Martias.M.cccc. Lxi. S
i TXôα
pe⸗
8
tum 1
ni⸗
em
n⸗
tua
ind
de
n
ꝛut
li
n⸗
lus
lo »
ſt
nti
5

— — S . —
— . 2=ð . . .
.
— — . . .
„. .
4
1 —
1 1 .
. . . .
. .— . —
2 .
. . . . .
. „ .
. .
„ — . .
„* . .
. * . .
— .
.— . . .
=
— . .
. „
„. . .
.
.. „» .

-

.
7
*
.
.
„*
No
.
6 == —W = .
M . ”ß
S . 3
Z „ . . “

Ae h.

I

tobea mecũ aduexeri. Demũqʒ hortaris: ut uenetijs malim age/
re:qᷓ alibi uſꝗᷓ gẽtiãũ. Mihiq; tuã oẽm opem:atq; operã pro
voſdl. uetere noſtra beniuolẽtia polliceris: Omniũ primũ tuũ li⸗ 5
gud beraliſſimũ ꝓmiſſũ: quo in litteris uſus es: & audio nõ inui⸗
(vod tus: & amplector perlibenter: eoq; mihbi ſemper: quotiens
Lopi opus fuerit: utendũ uolo. Qc ſi qua etiã in re meo tibi offi/
Rnat cio opus eſt:illud tibi peculiare ducito: poteris tu quidem
etti bñficijs me ſuꝑare:at ego te uoluntatis gratitudine:id q .
Sra ⸗ eo me puto facilius cõſecutuꝶ: ꝙ uenetijs agere uitã inſti- 6
ntie tui:quãtũ ſcilicet in me fuerit.Hic aũt nõnulla ꝑſæpe oſfe/
istor ratur occaſio:& tibi bñficij cõferẽdi:& mihi rurſus ułrefe/ 2
ummta⸗ rendæ uel habendæ gratiæ. Librorũ uero nõ nihil aduexi
Uleris mecũ.Eſt etiã Venetijs multũ cũ apud te & barbarũ: tum
4,De apce Leonardũ meũ. Reliquos aũt meos codices: cũ uene/
lecaa tias reuerteris: nõ modo uidebis oẽs: ſed etiam his fruere
pte c ex ſnia tua. Nã ut ſcis T To iXαναäοοιι.. Et ſum latinꝰ:
ſeus & fui ſemꝑ.Nec aliud quicꝗᷓ ex græcia reportaui:ꝗᷓ littera/
tis,⸗ turã atq;ʒ diſciplinã:qᷓꝗᷓ ſunt itẽ hoc tꝑe apud græcos ꝑmul/
ta & utilia & præclara: quæ non ſolum ornent:ſed efficiãt
. bonos uiros.Nã ſine inuidia audienda eſt ueritas. Sed de
eneti ) uxore qq perurbane iocaris mecũ: duxi ſane uxorẽ illius

tek nant OBryſoloræ filiã: quẽ non latini minus admirant᷑ ꝗᷓ græci.
t(d Z,2 Accedit ad generis uel bonita tẽ uel claritudinẽ: ꝙ nata eſt
letiæ vr ns mea uxor ea matre: quæ &α auria ipſa ſit & mulierũ omniũ
Aι pudiciſſima atq; optima. Sed de his hactenus: uæbemẽéter

te ri 1 + . . — — — —
cupio reditũ tuũ:quẽ ut deꝰmaturet:opto.Multa em̃ ſunt
“ quæ cupio corã tecũ cõmẽtari. Vale ex uenetijs idibꝰocto
ni bris. M.cccc. xxvij. ¶ Erãciſ. Philel. Danieli uęturio ſal.
ſin Go tibi gratias ĩmortalis ꝙ tata beniuolẽtia me cõ/
ile lecteris. Non em̃ ſine magna quadã amoris ui me 5.
hortaris:ut in tãtis peſtilẽtiæ ignibꝰ uenetijs eẽ nolim: ſed
uel patauiũ cõcedã: uel alio ubi tutius uitæ meæ conſultũ h
meacd ſit. Si dixero me eẽ oino expertemetꝰ: plane mentiar. Me
4 tuo em̃ ſed nõ tã mihi:qᷓ cũ infanti filio: uxoriſq; adoleſcen
1 tulæ:tũ reliquæ etiã familiæ: quæ minꝰ fortaſſe ſibi cauere 5
norit. Nec ſatis ſcio:quid faciã.Nam patauij quoq; & in re
ec liquis ꝓpinquis urbibꝰ efferatã hanc morbi imanitatẽ au/ 3
a iij 5
8
5
5
◻●