Cl5_qt-1
author: Eckermann, Nikolaus Gottfried Christian

z
W a.

? o« d
* E Z
&cs ,Q.R)

VL .

p

Pt

: , ,
. Commentationum
g edanens1iluu:muHü
* * Fasciculus I
[ : ïxvnsun't-: :
| Obseryationes criticae in obscuriores quosdam Heratii
| et Sophoclis locos.
E " . Auctore
* Nicolao Godofredo Christiano Eckermann,
E Phil. Doct., Art. Liberal.i Magistro, Athenaei Gedanensis Rectore;'!.Gfaecammqixe et
Romanarum Litterarum P. P. O.
GEBSRBERENUS
Berolin:i, r 25 BC
| V in hilbhraria Maureri

3 b "
m a — l m - A
: )»..." - — : - - T CT - - -
EC NY . gtacas: z. S * 3 E.
n * x
us $* * Y ,
H
! ' :
; b
[
b- :
F
L. í 3 1
4
| ,
n
L] E
E E * *
p-
o j
E i
r
asl
E
[
$ " :
: *
E ;
iX E * *
* E , k :
y^ " ? ïvo
E A M h.
*
j : i 1 i / d .
* t rj
E x C y ?
N * l A * * w :
2y ;
n * X
iv x ^ :
; : i
p - ^ . S ..
E : * :
p k :
: 3
A35w ^ 1
* .. |
A RSAS
m à »
E Y : .
M"N.« » "
h

Observationes criticae in obscuriores quosdam Ho-—
ratii et SoPhochs locos.

Horat. f Ccumm N X
Sunt quos curriculo pulverem Olympicum
Collegisse iuvat, metaque fervidis
Evitata rotis, palmaque nobilis
"Terrarum dominos evehit ad deos:
Hunc si mobilium turba Quiritium
Certat tergeminis tollere honoribus:
Tlum etc.

Ingeniosissima est Bentleii coniectura, qua summmus ille Criti-
corum princeps grammatico, quod huic loco inesse putabat, vitio
mederi institut, quae, quamquam quidem in textum non erat
recipienda, digna tamen videri poterat, quae idoneis argumen-
tis refelleretur. | Quod a novissuimis Horatiü editoribus praeter-
missum esse miror. Quare quum adhuc sub iudice lis esse vi-
| deatur, quasi ab integro mobis vulgatae lectionis patrocinium
suscipiendum duximus, praesertum quum interpretationi quoque
loci suspecti vitium. subesse. credam ab nsdem nondum animad-
versum. ]s autem qua pollet recondita doctrina post 790 Huric
praecedens verbum iupat, integra sententia inter ista verba in-
terveniente, ex emendati sermonis legibus suppleri posse j—negat,

Quamobrem quum verbum proxime praecedens evehit, si post

—— 4 — »

hunc repetatur, cum sententia non quadret, ex coniectura, pro
. vulgato . evehit Xrepo:mjt evehere, quo facto difficultatem, qua
ex ipsius sententia hi versus laborabant, grammaticam prorsus sub-
latam esse nemo mnegaverit. Igitur ipse quoque, si nulla re alia,
quam poetica, quam vocant licentia excusandum ducerem Ho-
ratium de peccato in grammatica commisso, id quod a pleris-
que *) factum esse video, libenter in summi viri concederem sen-
tentiam, nisà id fieri vetaret et librorum MSS. auctoritas, et legi-
tima sententiae iunctura, Nimirum pro certo polïiceri ausim,
verba ista: metaque — palmaque usque ad Deos — parenthesi
includenda esse, ut metaque palmaque positum sit pro et me-
ta, et palma, cF. II. Sat. 4, 5. -dnytique reum c?octumque Pla-

tona , 19, 54. oculisque legi manibusque teneri, ac tota sententia.

epexegesis fiat praegressi Sunt quos curriculo pulverem Olympi-
cum Collögisse iuvat. Qua interpunctione admussa nihil impe-
dit amplius, quo minus post hunc primariae sententiae verbum
iuvat recte suppleatur. *
Cuius áutem interpretationem vitii suspectam habeo, id ex
toqti«—us carmunis, ut videtur, arguitur tenore. Nam quum in di-
versissimis humani generis studiis, quae hoc carmine vates . per-
sequitur ,.X nullum ceteris videatur voluisse praeferre, non iniu-
ria mihi in palmae epitheto nobilis offendisse videor, quo adie-

cto Olympicae victoriae plus tribuitur honoris, quam. sententia

*) CE. Mitscherl. V. 6:. ad. h. L. Stxucturam hanc verborum ob interiecta metaquay
| — ad Deos paullo duriorem esse non. nego, neque tamen ideo in carmine eo-
que lyrico reprehendam.

postulat. Quapropter illud ad dominos terrarum retrahendum
esse censeo, quo nomine Romanos tantum existimo potuisse insi-

gmn *

Suet. Octavian. 40.

BRomanos rerum dominos gentemque togatam! ef. C cz 6351 '757/*"*/5 '4"«
; ;tta ut hi quatuor versus ommes spectent ad Romanorum Iudos

circenses, quibus illi non minus gloriabantur, quam si Olympia
vicissent, Quod eo fit verisimilius, quo praesentiores adhuc Hora-

tius tum, quum carmen hoe componeret, seculares anno praeteri-

to celebratos ludos memoria teneret. Neque Olympicum quemquam

contra nre pulverem collecturum esse puto, quoniam Graeci ludi

commemoratio etiam hoc nomine paruni se commendet, quod reli-
qua, quae vates attulit hominum studia, cuncta ad solos perüneant
Romanos. Denique ut nullus iam dubitationi locus relinquatur,

agedum, contemplare mecum sequentia :

Hunc si mobilium turba Quiritiunz
: Certat tergeminis tollere honoribust
im quibus a.b editorumr expositione imirum quantum discedo.

Etenim ex communi interpretum sententia hi versus accipiendi

sunt de suramis m.aglstra.tlbus, ad quos ab mconstanu se candi-

dati Quintium turba extoll gaudeant: tergeminum autem nue
imerum e poetarum more iudicant numerum finitum positum. esse
pro infinito, Sed quum, ut supra docuimus, nobiles palma ad
summum honoris fastipium evectos esse dixerit. non inficete
nunc a poeta transgressus factus esse videretur ad secundum ci-
vium ordinem, equites, utpote quos itidem honoris studio trahi
demonstraret. Neque vestigia desunt, ex quibus coniicias, eandem.

,-

ipsum, quam ex quadam. verisimilitudinis specie inire viam po.
tuerit, re thoque vera esse ingressum. Primum enim expende
quae afferat glossator vetus, cuius ne verbo quidem a doctis ho-
munibus mentionem factam esse eo magis mireris, quo confiden-
tus . sibi de vera poetae sententia constare pronunciet, Cuius
quidem verba haec sunt: loguitur autem. de eo, qui favorein vul-
&* captans optat, quum . ingressus sit £heatrum, plausum sibi edi
a populo. Sic enim. accipiebantur in theatrum principes, de qui-
bus bene populus. sentiebat. Hos enim plausus tergemmos aps
pellat.. Et recte guldem,
Ep-L36, . .
quid censes, müurera terrae?
de maris extremos Arabas ditantis et Indos?
Ludicra, quid, p/ausus et amici dona Quiritis?
Quo spectanda modo, quo sensu credis et ore?
F'irgi. Georg. II, 505. sqq.
Sollicitant alii remis freta caeca, rüuntque
In ferrum, penetrant aulas et limina regum.
Hic petit excidiis urbem miserosque Penates,
Ut gemma bibat, et Sarrano dormiat ostro.
Condit opes alius defossoque incubat auro;
Hic stupet attonitus Rostris; Auzc plausus hiantem

WPer euneos (geminatus enim pleblsque patr umque !)
. "Corripuit,

ubl v. Vossium p. 4—48 Cum quibus si- conferauw Nozter Carm.
Lib. Il, 22. sqq.
Te Jovis impio-

Tutela Saturno refulgens
Eripuit, volucrisque fati

. CoTardavit alas; cum populus frequens
. Laetum theatris zez crepuit sonum,

simul apparet cur tergeiinos plausum appellet honores, qmppe
quo.ter geminato h. e. a patribus plebeque ter repetito adve-
niens acciperetur. Unde confirmatur etiam Vossii Xinterpretätio
ad V1rg l L geminatus ad patres plebemque retrahentis, quaeb
Heymo frlgere videbatur T. I, p. 599 in varietat. lectt. :
Hoc igitur posito nova auctoritas accedit antiquae lectionis
varietati nobilium pro mobilium, quod quum codices .suppeterent,
in mobilium corrumpi potuisse non sane mireris propter 70 turba
Quiritïum, cum quibus male iungebatur; mobihum autem s in-.
hbris repertum sit, non facile exputes, qui in lectionem exph-
catu multo difficiliorem commutari potuerit. Nobilium autem ..
trahendum est ad tergeminos honores. Cf Meibom. Maecenat.
P. 55. Ita enim consueverat Bomae fieri consuetudine, ut Princi-
pibus, ac post eos summatibus viris, pratiaque et dignitate con-
spicuis,u ac bene merentibus, ubi publice.in theatris, hoc est, ludo-
rum et spectaculorum locis comparerent, honoris causa et testandae
venerationis Populus Komanus assurgeret, fausta ac felicia accla-
maret, manibusque plausum daret. Prop. IIL, 16, 1g.
| I-nunc, tolle animios, et tecum finge triumphos, —
Stantiaque in plausam tota theatra iuvent,

Phaedr, 5, , og.
In plausus consurrectum est,
Suetonius August. c. 56. Eisdem praetextatis adhuc assur-
rectum. ab universis in theatro, et a stantibus plausum, gravis-
sime questus est. . Ita nobilium honores sunt ii, qui nobilibus tan-
tum tribui solent. Quorum ex genere quum Maecenas nom. es-

vere mallet (Dio lib. LV. ó9s xa(meg iaae?7 aUvO dyr vÓ oTU
emi «oXUy xgóvoy smérgebs), his versibus : Horatium augurer
ipsum voluisse significare Maecenatem, qui quamquam mnullum
umquam maglstratum ambierit, tamen gavisus sit illis honoribus,
qui ante ipsum nemimni, praeterquam nobilibus contigxssent Cf. lo-
cum supra laudatum:
laetum theatris ter ereptit. sonum. -
Qm sonus quam gratus ipsi fuerit, patet etiam e Carm. I, go, 5:
datus ín theatro
| -v Cum tibi plausus
Clnre Maecenas eques, ut paterpi
Fluminis ripae, simul et iocosa

Reddexet laudes t1b1 Vaticani
| Montis imago.

dn quibis equitis nomen additum esse vides, propterea, quod
equztz h. e€. homzm zgnobzh hnnos llle Obtlngeret

Vb a. j d9 Gaudentem patrios findere sarculo
Agros; Attalicis conditionibus
Numquam dimoveas, ut /r2be Cypri&
Myrtoum pavidus nauta secet mare.

Haec 'Vossms Sic vertit:
Wer sein vüterlich Feld muthig mit scharfen. Karst
Aufwühlt; biete sogar Schátze des Attalus, |
Nie wird solcher bewegt, dafs er in Cyprus BHoot
Die Myrtoische Flut bange durchsegele.
Minus recte. 'Irabs enim Cypria navis est firmissima in Cypro
insula ad mercaturam constructa. Juvenal XIV, 976.

Et plenum zaognis trabibus mare, 4

! set, ac magistratus contemnens sola equitis dignitate contentus vi-

— — À — Á À ——

COU NK M BURMASTEOPIE N ss Ia

Acron ad h. l. Popillus Cypria abusive ponitur pro quacun-
que, -sive quia illic validiores erant. Porphyrio: COypria
trabe, pro Cypro (scribe: Cyprio) ferro abundante, Cy-
prüs enün clavis naves fisuntur. Nec mirum sane, si cymbam:
rusticus conscendere veritus esset, ut ea per Myrtoi maris sco-
pulos navigaret, quod ne audacissimum quidem mnàutam putem
praestare posse, ut eiusmodi iter sine 501'1x1idine ingrediatur. Con-
tra is pavidus. merito nauta dicitur, qui ne in solidissima qu-

dem navi, mari se audet commnittere.

Libr. l. Carm. »,.Vs. 55.
| . Sive neglectum genus et nepotes
Respicis, auctor,
Heu nimis longo satiate ludo;
Quem iuvat clamor, galeaeque leves,
Acer et Mauri peditis cruentum
Vultus in hostem.

Fabri coniecturam Marsi pro Mauri reponentis in textum re-
ceperunt Bentleius, Mitscherlichius et qui eius vestigia calcat Doe-
tingius VV. ClL. ali his immnixi argumentis, Primum, aiunt, im-
belles fuisse Mauros ideoque BRomanis non valde extimescendos;
deinde copias gentem barbaram habuisse equestres non pede-
stres, denique hostis vocabulum negant de Romanis potuisse usur-
pari. Quamquam vero e locis a Bentleio allatis efficiatur,
Mauros artis fuisse bellicae expertes, tamen singulorum ami-
mum audacem, cuius acer vultus testis est, nemo n?egabit,* qui me-
minerit Eterribilis Jubae eæäpectationis, de qua loquitur Sueton
vit. Caes. c. LXVII. — | "UOR : |

LÀ

Peditem autem Maurum appellare poterat miülitem ex equo
deiectum. — Quod vero tertium adiungunt, «0 lostem cruentum
/ad(.Romanos non posse pertinere, id verissimum esse iudico. Tae
men Marsorum quoque inculcatum nomen. non est eiusmodi, ut
fidem facere possit lectori, Nimirum Marsos cur dixerit, infe-
sussimum olim Romanis populun, ubi de RHomani exercitus
vitüte loquendum erat? Quod si ferri possit, quid sibi vult
TÓ peditis? 4.Ign0tm£r—1 videlicet Romanis erat, Marsos non valere
equitatu. Sensit hoc, ut videtur, Mitscherlichius, qui cruentum
hostem eqmtem facit, ,,cer*. inquit «vultus in hoste&n, equi-
tem, ex oppositione Marsi peditis. "Werum hariolari hoc est non.
interpretari. NNum forte in peditem Marsos minus acrem vul-
tum habituros esse opinabatur? Quod autem in hac re gravissi-
mum est; postquam poeta vs. 57 civilia bella nimis longum ap-.
pellaverat ludum, metaphora desumpta a gladiatoribus, qui par
pari sunt opposit, nunc iusti legitimique hostis nomen adhibere
- debebat, ac praesertim eius, qui contra Caesaremi opem Pornipeio
tulerat. Jtaque. omnibus modis Mauri sunt retinendi, ad quos
etiam-respicit clamor, quo barbarae gaudent gentes in proelium
iturae, Homer. lliad. y, s. :
"Tedsg iv an?'y'yïj' T $yomi] T' io«y, ügwdeg d
WÜTe qeg wAoryyr "yegivov. aréAei eUgavéoi qreo.
quibus obviam it Romanorum silens agmen, galearum clypeo-
rumque nitido splendore coruscans. Similiter vs. 59 hinc Maurum
fingit ex equo deiectum, illinc Romanum iam propms accedeutem
ut victum trucidet, Homer, ibid.
Il. Q, 455. — ei 9' & lcay evyfl ucyem mvelovreg " Axauci.

zi

qüre qUg eionAov éaiAéyei &omeroy As
ojgsog dv XoguQe, xoOsy 0é ve Qaíveron aeyi*
€€ TUY FQX,0MévoY Qmo xaXxoU GSecaecíno
alyNy zauQavoeca r ai9ígeg ovomvóv iav
Apta haec orationis seriei et summo poeta dienissima sententia.
'"Vix tamen adducat, ut cruentum hostem ab Horatio profectum

esse credam. Itaque vide ne sit reponendum'
eruentarm,

| | Voltus in hastanji./
ct. Eurrp thes. T T OM

ej u9 xvgplüctis woks,xwug amo Y9ovég
| Qeuyov'mg, &AAd gOv ,QAeqrov'rog eig äogv
sed tuam intuentes hastam.
Plutarchus Caesar. p. 729. E. ov *y&g iiveíyovro vv Ucody dwx-
Qseouévav, oU0 évóAuwv dv cQORAMcTe TOV ciüngov o'gä—ws;x,«—
dÀX imespéQowro xal cuvewaNUmToYro, Qeiluevoi TOv arooamrov.
Quod Caesaris contra Pompeianos in bello civico adhibitum
stratagema quum verissime cum IH. Carm. II — '

Jam fulgor armorum fugaces
Terret equos, equitumque vzo/Ius.

'"contulerit Passovius ineus in motis manuscnpus, etiam hunc
locum egregie illustrat. Jam enim cum equitibus pugnandum
est, qui vultui non patcant, animoque ferociore irruentem in
ipsos hastam intueantur etiam tum, quum iam prostrati nonnisi
vultu hostis a .se impetum avertere valeant. ,:Cruenftam autem ha-
stam Xappellasse videtur vel propter cruentum, quo Romanorum
hasta tincta fuit, colorem, cf. Liv. I, 51 Aasta s*arzguinea, vel prop-

ter hostium cruorem, quo in pugna cónspergeretur, . .

Carm. I, 5, 17.

Quem mortis timuit gradum,
Qui szecis oculis monstra natantia,

Qui vidit mare turbidum et
Infames scopulos AÁcroceraunia?
Celeberrimus hic locus est ac nenini non auditus propter
insignem, quam eidem DBentleius adiecit notam, qua pro income.
parabili oxis sui facundia in subsidium vocatis plus triginta col-
- lectis. e scriptis antiquorum locis parallelis evincere studuit, Ho-
ratium aut non soripsisse siccis oculis, aut saltem scribere de-
buisse rectis, óg2ois - vcig Oupacu, quzod quivis vel metlculosus,
vel femina id praestare p0881t ut in Praesenüssnno mortis peri-
culo rigentes oculos habeat. Et pervicisset sane, idem si probare
valuisset, eandem quam vati cum optuimo quoque interprete sug-
gernt sententiam, veram fuisse auctoris mentem. Putabat enim
Horatium hic invehi adhuc in singularem primi nautae auda-
ciam, de qua antea questus fuerat v. 9 — 16; in quo quum con-
sentientes haberet editores ad unum Omnes, non erat sane, cur re-
pudiarent coniecturam et *Vingeniose inventam et perquam doctis
argumentis firmgtam, Secus autem res habet, ac VV. DD. Opina-
bantur. Qui enim ferre poterant ill eadem hic repetita legere
maris pericula mortem minantia, quae iam antea vividissimis
coloribus ob oculos posuerat? Aut qui fugiebat ipqo's gradatio-
nem Lis verbis inesse debere, quae foret nulla, si de audaci
.homme, qui Africum rell non timuisset, nunc adiectum - esset,
hunc tah mente praeditum gradum ad mortem metuisse nullum?

Propterea enim audax dicitur, quod ipsi se morti imminenti non

'dubitat offerre. ^ Quapropter mihi quidem est persuasissimum.
sub quovis mortis gradu intelhgenda esse insignia, quae in terra -
pro maleficiis suis horrere debebat, supplicia, quorum tantus
esset terror, ut sine lacrimis a .dulci patrise solo discedens
proiicere se sustineret im monstra natantia, turbidumque mare et
infamium scopulorum tumultus. Nam verissime Benileius et ap-
^posite ad lectionem vulgatam, licet iisdem eam verbis oppuonet'
,Atqui smcos, mqult ad rem anuam tenere oculos, ub1 morta-
hum plenäque lacnmae excuterentul, non tam 7'01707 u$ €st, quam
: durluae, non tam audaczae, quam atracztabzs, non tam magm.
animi, quam fert et inhumani. Adde Tibull [. El. L, 65.
Flebis; non tua sunt duro praecordia ferro
Vincta, nec in ténero stat tibi corde silex,

Illo non iuvenis poterit de funere quisquam
Lumiua, non virgo, siccz referre domum,

Pedo Albinovan. El. I. 252..
Sed Mavors templo vicinos et accola campi
Tlot dixit scczs verba nec ipse gezis.
Propert. 1, 17.
àn poteris s/cc/s mea fata réponere ocelIis?

Haec quum iam dudum in adversariis meis PeTSCI']Pt& lege-
rentur, egregie subinde confirmata sunt J. H. Vossu eleganuusæ.-
ma mw1pretat10ne' |
Welchem Peinigertod' entHoh 6w W
quae quum ipsum eandem iam explicationis viami tenuisse aperte
demonstrent, honorem invent huius, si quidem inde summi viri

laudibus accessio quaedam.fieri possit, eo. minus ipsi praereptum

volui, quo-plura Viro eximio, quem.colo patris instar, accepta
debeo. upe

.vV. 95. :
Audax ommnia perpeti :
Gens humana ruit per vetitum nefas.
Ineptam ;hanc lecüonem vetitum nef aS, quasi scelus umquam
non ventumx esset, pn;mus sanare instituit auctor Parisiensis
.fedmoms stereotypae rescribendo:
" per Ventum, nefas'
Sed ememech exclamationes, quae mediae sententiae mtenectac
vim ipsius plurimum adaugent, in [ine additae efficaciam fere ner-
vosque amittunt omnes, Itaque sicubi comparent apud. scriptores
vetustos, sceleri aut terroribus, quorum imprecantur immanitatem,
saepe praenüttuntur, postponuntur autem numquam.
V1rg Aen. VIE 735. : |
Praeterea, castis adolet idum altaria taedxs
Ut iuxta genitorem adstat Lavinia virgo, |
Visa (nefas!) longis comprendere crinibus ignem,
Atque omnem ornatum flamma crepitante cremari.
Hor. Cand. L 19, 1.
"Ju ne quaesieris — scire nefas! — quem mihi
quem tibi
Finem Di dederint, Leuconoe. |
$: Si quaeret pater urbium
Subscr1b1 statuis ; 1ndom1tam audeat .
R efrenare licentiam -
Clarus postgenitis: quatenus — heu nefas! —
Virtutem lncolumem odlmus

Sublatam ex oculis qu&erimus invidi.

/
. ?:
y
n 7
TE ii i TE

Hor. Carm. IV. 6, 17.
! .. Sed palam captis gravis — heu nefas heu! —
Nescios fari pueros Achivis
Ureret Hammis etiam latentem
Matris in alvo.

Aen. X 67 3. r : . /
: Quosne — nefas! — omnes mfanda in morte rehqm?
VIII, 6. : :
Ultima secum
Bactra vehit, sequiturque — nefas' — Aegyptia comux.
Catull 68, 89.
Troia — nefas — commune sepulcrum. Europae Asiaeque,
Troia virum et virtutum omnium acerba . cinis.

: Itaque rescribere malim :
per vetztum, in nefas,

In faclle inter ma:et. n eïmdere potmt
.Ovid. Met. XI, 659. — — |

Per tenebras intraque morae breve tempus m urbem
Pervemt Haemoniam.

C€arm. I. 6, 1. :
Scriberis Vario fortis et hostium
Victor, Maeonii carminis alite,
Quam rem cunque ferox navibus aut eqms
Miles te duce gesserit.

Multa his insunt, quae excelsi carminis exordio parum decora
videri possint. Nam primum quidem scire velim, cur Vario
potius, quam Virgilio, Agrippae laudes Horatius dicendas censeat,
quem eundem et magni dueis familiarem et epici carminis au-
ctorem fuisse scimus. Deinde quid erat, quod rem qïmamcunque

carminibus extollendam duceret, quum res Agrippa tot tantasque

A. RR GE *

gess-erit, ut ne uberrima quidem ingenu vena earum quascun-.

que h. e. parvas quoque aut male gestas attingere possit? Deni-

que unde poétae tanta religio, ut in carmine ad amicum scrijpto -

militem h. e. exercitum dicat, eundemque ferocem, Agrippa duce
res patravisse a Vario canendas, quae nullo non tempore ducis
virtuti et consilis tribui solent. "Nec iniuria; nisi forte equorum

quoque mentio facienda sit in equitis laudibus aut vel sociorum

navaliun vel navium in classi praefecto celebrando. Aha igitur

tentanda interpr etatmms via, quae melius quum Horatii respon-
deat: ingenio, tum lnberet cultssimum poétam a tot conflatmmm
in ipsum criminum culpa. - Jd quod- effeceris, si verba. illa zmiles

fero:x: mecum de Vario accxplenäas ducas. Varius jam ante Ho-

ratium Augustanarum partlum fuerat; cf. Vossium V. Cl. ad Ecl. IX.

£5 — 896. P 465. militem autem fuisse tum Horaui Vensumle
Ht exemplo, tum patet etlam ex constanu nobilium Romanor um
usu ac consuetudine, quorum nemo umquam militiam detrectabat,

Ferox vero eodem sensu Varius appellatur, quo Alcaeus

Carm. I. 52 6. : /
; age, dic, Latinum,
r Barbite, carmen
Lesbio primum modulate civi;
Qui ferox bello, tamen inter 277:4,
Sive iactatam religarat udo .
Littore navem (h. e. equis aut navibus)
Liberum et Musas Veneremque et illi
Semper haerentem puerum canebat. -

Ferocitas enim, quae tributur homini molhbor, quasi natu-

ram exuit, indeque virtutibus potius ipsius quam vitiis adnume- .

rari

L

s. 17 sl

yari potest. cf. I, 15, 5. In milite autem gregario numquam non
est reprehendenda. | : —

Carm. l, 7..

Laudabunt alii claram. Rhodon aut Mitylenen
Áut Ephesum bimarisve Corinthi
Moenia etc.

. Lucims Munauus Plancus, cuius huic carmini Horatius nomen

inscripsit, vir fuit nobili genere oriundus, inconstans vero ac
diversarum partium, quae tum in civitate' imperium habebant,

nulli fideliter addictus. Postquam enim primo a Julio Caesare

consul designatus in Gallham cohortium praefectus missus erat
(B. G. V, 24), post mortem ipsius triumviris, Antonio, Lepido

€t Octaviano necis, eius ultoribus se adiunxerat socium | Jam ve-

ro Bruto er Cassie Fhilhppensi clade prostratis, quum paullatim
foedus iniquum dissolveretur, ille Antonii partes secutus erat, seu
pouus Fulviae, Antoni uxoris, quae castris Praeneste positis to-
tam tum temporis ltalham sub militum Caesarianorum crudelitate
gementem ad bellum suscipiendum concitaverat contra Octaviani
impotentiam, interea dum Antonius Alexandriae, otio deditus inho-
nesto, cum Cleopatra, Aegypti regina, vitam agebat luxuriosissi-
mam, cui nomen ipsi licet alio sensu, dederant non imitandae,
Huius Munatus viraginis obsecutus imperio vere ineunte anni
a, U. c. 714 ad Perusiani obsidione venerat liberandam, qua Lu-
cius ibidem Antonius, Marci frater, ab Octaviano premebatur; re

autem male gesta, exercituque amisso Spoletium se receperat,

5

desperans plane de reipublicae, quae iam nmulla erat, et de sua
dpsius salute restituenda sub Octaviani dominatione, cuius ille
viribus, tota fere Italia expugnata, non amplius a libertatis pro-
pugnatoribus resisti posse. augurabatur verissime, taque into-
lerabile, quod ipsi videbatur, unius imperium ferre nolens, quuin
mnulum iam libertati fefugium ltalia pararet, statim eam relin-
quere constituit, et in Graeciam, aut quemvis alium terrarum
angulum einigrando, adsciüus in itneris societatem nobilissimis
quibusque libertatis amicis novam sub alio sole Romam conden-
.di consilium cepit. Quod animi propositum ut assequeretur, Ho-
ratio suasisse videtur, ut partim exemplo suo, partim carmini-
bus alios ad. se imitandum provocaret, sedemque reipublicae, cuius
ipsum pärtibus favere noverat, alio loco transponere non dubita-
ret, quum frustra iam Romae quaereretur, Hocce amici consi-
lium- causae fuit Nostro elegantissimum hoc carmen pangendi,
quo simul lepidissime propositum ipsius nOndu»a ce accipere pos-
se fatetur, simul cáusas exponit, cur *praematurum adhuc in exi-
lium eundi patriaeque solum . vertendi consilium censeat. In quo
nira arte versatus est, ut quum suspicionem a se averteret im-
minut in rempublicam amoris, tum. Munatium 1psum omni iam
spe destitutum optima quaeque sperare iuberet. |
Etenim Perusia expugnata, quum iam tota fere !talia Octa- |
viano pareret, bellum reparare coeperat Caius Asinius Pollio, qui
cum Ventidio Adriatici maris oram oc-cw.ïpatam tenebat. Is enim
quum videret rem Romanam nonnisi armis servari posse, aegre
ferens Antonii Alexandriae otiantis desidiam, legiones ipso non
idubente Brundisium deducebat, ac foedere icto cum Domitio Ahe-

mobarbo, qui magnae in mari Lonico classi praefectus erat, Anto-

nium invitabat ad exercitus ab ipso coactü suscipiendum impe-
rium. In hoc Flaccus confisus viro amici animum ad novam
spem excitat fore, ut inopinato fortasse modo reipublicae subve-
niatur, neque cives opus habeant, relinquere patriam, cui þristi-l
nae nondum prorsus desint libertatis defensores. Quod hoc modo-
coeptum insütuit. . X :
Aliorum sit carminibus perpetuis celeberrimarum vel Grae-
ciae vel Asiae urbium laudes persequi, mihi quidem patriae aman-
tissimó Tibur nostrum perplacent et praeceps Anio ac Tibumi
lucus et uda mobilibus pomaria rivis. Idem tu quoque, p'uto,
sentires, si reviseres pulcherrimam villam tuam, animumque in-
fortunio depressum erigeres 1ucundae regionis mnostrae adspectu;
Quare, ne succumbas, quaeso, rebus adversis, et INoti instar, qui
lcet saepe imbres parturiat, quandoque tamen etiam sua sponte
coelum et tempestafes serenat, saplenter finem tristitiae imponere
memento. Pollicitus es sodalibus Tuis, alterum 'Te ipsis Teu-
crum futurum; itaque stes, quaeso, promissis ac prorsus. refer
imagimmem, quam nobis proposuisti. Is enim antequam e patria
discederet, ad convivium sociis convocatis, hoc eos appellabat .
modo: Curas pellite, amici! Teucro enim duce, qui huc vos e
Troia deduxit, alia vobis patria quaerenda; Teucri, cui certus :
Apollo promusif, alteram a nobis ahquanäo Salamma conditum
iri. Sic tu cave desperes de re1pubhcae tuaque ]psms salute;
forti animo eventum exspecta belli, quod. nunc ipsum suscipitur,
et post vindemiam demum, spe ommni sublata, de proposito Tuo

cogita exsequendo. Tum enim et me et multos alios itineris

Tui comites habebis, Interea memento Apollinis responsi! quod
quidnam sit, explicabimus, . Haec fere carminis summa.
| Jam vero singula loca dispiciamus oportet, in quibus inter-
pretes multis modis lapsos esse sequentia demonstrabunt. . .

ys 0.

Undique decerptam fronti praepönere olivam.
Friget admodum lectio quam textui obtrudit Mitscherlichius V,
Cl cum pedisequo indeque decerptam etc. pro genuino, . quod
omnes libri exhibent undique. Sed id quoque a plerisque male
intellhisitur. Bentleius explicat: ,ex eo argumento urdiquaque
exhausto coronam sibi poéticem quaerere* sensu. Maeviis Baviis-
que digniore, quam Horato. Sine dubio intelligenda .est. oliva
Palladi'sacra, quae in arce nutricebatu:, ex quo, licet undique h.
e. ab omnibus frondes decerpantur, tamen iterum iterumqug poes
tae coronas sibi avellunt. . Cui i—'nterpretationi favet Scholiastes:
undiqne decerpbam h. e. ab omnibus .€ollectam; et Vossius:
Ihn, den alle berupft, um :die Süirn zu flechten den Olb&um,
VE d5 99 : : |
Bs . Albus ut óbscuro deterget nubila caelo
Saepe*Notus, neque patturit imbres
Perpetucs: sic tu. sapiens finire memento
Tristitiam vitaeque labores
Molh, Piance, mero. :
Subobscura est huius imaginis S1m1htuä0. . Quae susplolonem
movit interpretibus, ut totam illanr carminis partem, quae incipit
ab ibus — utpote cum praecedentibus male cohaerentem alii
cuidan: carmini adscribendam censerent. Sed antequam laniare-
tur carmen [esüvissimur, de explicatione cogitandum erat, quae

/

licet primo statim obtutu non appareat, tamen mon adeo difficilis
inventu videtur, ut propterea cultrij quem vocant, critici ope lo-
€us indigeat. ]lam supra in argumento indicavimus, Horatium
propterea nobis cum Noto Plancum comparasse videri, quod is
interdum sua sponte h. e. nullo alio vento Superveniente ex mi-
gro albus fiat, atque in huius rei similitudinem amico voluisse
suadere, ut ipce-vi-sua emergeret ex rerum undis, quibus fluctuare-
tur. Quod quamquam .mihi qmdem vel máàxime probatur, et

disertis confirmatur Vossii verbis:
Wie oft heiterer Süd den dunkelen Himmel von Wolken
Beiniget, und nicht Regenergüsse .
Stetig gebiehrt: so denke du se/ósz auc/z weise zu enden
Finsteren Gram, und Mühen des Lebens,
Plancus, mit Balsamwein! !

tamen aut aliter accipiendum érit, aut iolli' mero male hucusque
ab interpretibus est intellectum. — Nam bene hoc quidem: age,
Plance, Noti instar, qui interdum sua sponte coelum serenat, ex-
ïplica frontis rugas, et ipse sapiens tristitiam. finire. memento:
quae autem sequuntur, vitaeque labores molli mero, addi non de-
bebant. . Vino enim si Plancus mala levat, non sua ipsius ille vi
recipit anrmum, sed vini. .Prae'i;ere'avnan valde miüreris, si totum
hoc poetae consilium — Munatius ne flocci quidem faciendum cen-
suisset, quum mnemini facile. persuaderetur, mero fimiri aerumnas,
vitaeque, quibus homines opprimantur, labores. Ka qui conso-
latur, naeis infelicibus plus creat molestiae, quam affert solaminis.
Atqur tale quid, mihi crede, Horatius neque dixit, nec cogitavit.
Moll; enim ex mea quidem sententia non est aäiectivum, sed
imperativus verbi mollire, Dictum igitur est pro: mitiga,

Ovid. ars amand. II, 657
nominibus zzol/ire licet mala.
Trst. HIL. 5.:55..
.,Bpes igitur superest futurum ut mollzat ipse
| Mutati poenam conditione loci, !
Cic. nat. D. L. 54. verba usu mollire, et passxm a11b1. Ttaque ni«
hil poeta dixit, quod n-on»;;respondeat-et: homlms naturae et veri-
tati. Tristiti;am utique finit sapientia, mala vero, labores, vitaeque
aerumnas, quas praeter fortunam nemo Íinire potest, vinum lenit
levatque. Ilor. Epod. 15, 17 !

p

Illic omne malum vizo cznztuque levato
Deformis aegrimoniae dulcibus alloquiis.
et infra: : |
^ nunc vino pellite curas.
Sat. IL. 9. 125.
: Ac venerata Ceres, ita culmo surgeret alte,
. Explicuit »i20 contractae seria fronti. -
Plutarch. sept. sapient, conviv. p. 1506. D.
Tl d& aoAMoig wad, u mv cuvíOeci uóe eyaw "yveoiuong, o
c? . DN 5 : - 4 — ) .
Aiévucog üomTeg £V mvgl TO oivo uaANdccuy v q2945*) x«l
eyvyeaívey. clgxiiv . qwos ovyxeéceug argóe ciNMiiAeug xad QiAas évüido-
.ef ' La ; »J ej: r / p € v
cw. OT&y Ó€ voioUTo: GuvéAO wowv. evügec olovg 0 lleg/avügog Updg u-
goms'x?mæev,aüääv sgyov ésgiy (oiuoi) wUNxog, oUié civowoug, &AN i
MoUcw, xeOümep wgamüom vilpdAov, £v uéso qpoOfuevos T0v Adjov,
[ n e ;] (s es 3 » 1
d wAeiso» Qóovüg o w aroudi g wod c'moviWg Évesw, é'yeígovmi voV T

Wpeempetee-

*) Haec adumbrata sunt ex Platone Legg. II, p. 666. B. C.

x uæraoäovm xa) Dutyéouci má v æmo(pgoo-uvnv, £Ogo Tà "GONNO 'rm:
eivoxómv eéTgéua weimdui wominocg UmeQOsy. |
Quae exempla docent, non opus esse. epitheto ornante, quod
amico minus recte videbatur abesse lIam n1h11 obscuri restat,
excepto ziero, cuius paullo importunior mentio facta esse vide-
tur, nisi quod supra significabam, de vindemia fortasse accipien-
dum est, quo tempore Horatius nov1, quod a Pollione parabatur,
.belli initium praevidebat. — BL '

. 26.
Quo nos cumque feret melior fortuna parente,
Ibimus. O socii comitesque,
Nil desperandum T'eucro duce et auspice Teucro.
Certus enim promisit Apollo etc.

Primus in hoc loco haesit Bentleius, quirnon iniuria, ut vide.
'tul, offendebat et in T'eucri molesta iactantia sui, anquam uno
Teucri nomine nawgatmms pericula possent averti, et in singu-
lari dictione, auspice "Ieucro, quae vox ex constanti veterum
usu non adhibetur, nisi de Diis aut de hominibus, qui proprie -
eo nomine signantur. Quum autem constet, T'eucrum neque vatem
neque Appollmis interpretem fuisse, iure suo in suspicionem vo-
cabat lectionem vulgatam. Etaque reponebat auspice Phoebo, quod
ipsi tum quae proxime sequuntur:
Certus ezizz promisit Apollo
flagitare videbantur, rum veteris glossatoris expositio: auspice,
hoc est, fautore, vel sponsore. "pollinem dicit, cuius responsa
vel promissa sequebatur, "a
. Sed in Scyllam vir eximius incidebat, dum volebat evitare-
Charybdim. Iam enim pro duplici, quod ipsi negotium fecerat

Teucri xiomine, Apollinis hic legitur nomen bis repetitum. Lenior
igitur medicina corruptioni adhibenda, eaque quaerenda in in-
terpunctione, qua duplici hic locus ratione sanari potest. Aut
enim sic distinguendum: |
|Nil desperandum Teucro duce, et auspice.. T'eucro |
Certus enim etc.

N11 vobis desperandum TTeucro duce, et auspice (scd Deo).
Quod videtur duriusculum propter enim duobus vocabulis post-

positum. Aut commate seiungendum est auspice a Teucro, qui

casus est tertius, hoc sensu:

Nu ( vobis) desperandum Teucro duce, et auspxce (nil desperan-
dum). Teucro, .

Hanc mterpuncuonem grammaucae leges suadent et evincit alle-

goriae ratio, ex qua Teucri nomen adhibitum est pro Munatio,
Apollinis pro Pollone, in quo uno tum temporis reipublicae
salutem p051tan1 et Horatius censebat, et unlvemd, quae ab Octa-

viani militibus diripiebatuz, Italia. Cf Virg. Ecl 4, 10.
tnus iam. regnat Apollo

ibique Vossium. Albus autem Notus, qui obscuro saepe coelo
nubila deterget, ventus est, quo secundante Domitii Ahenobarbi
opus habebat magna uiremium classis, cuius adventum Brundisii

Pollio expectabat.

E

Car-

253

Uarmenu N

-4d navem,

Allegoria, ait Quinctilianus Institut, Or. VIIT, 6. 44. quam
uversionem interpretamur, aliud. verbis, aliud sensu ostendit; ac
eliam. interdum contrarium. Prius, ut, i
O navis, ræf'erenfa" etc.
totusque etvumn. ille Horatii locus, quo navün pro republica, fluc-
tuum tempestates pro bellis civilibus, portum pro pace atque con-
cordia dicit. .A verissimo hoc acutisqsimi Grammatici iudicio male
inter recentiores discesserunt Mux 'etus, Bentleius, alij, qui de in-
versione hic ne cogitandum qu;dem esse existumant. Ea autem -
tum per se est manifesta, tum confirmatur etiam . Alcaei exemplo,
cuius lragmentuii exstat apud. Herachd. Pont. de allegor. Ho.'
mer. p. 15. ed. 8chow, quod ad verbum paene Noster expressit,
Alloquitur poeta .rempublicam .bellis civilibus labefactaiam
sub imagine navis procellis quassatae, quae quum sit in portus
vicinia, neque quicquam integri habeat, iterum Llamen maris se
tempes-tatibus committere instituat. Quid. agis? inQuit,, Quaere
refugium, quod portus (pax) praestet übi Nonne vides, arma. .
menta tua laborare ommnia, teque ipsam mihil iam esse praeter
tabulam cautibus illisam, quae iterum in almm etha, mox fluc-
übus submersa poenas temem:a;us et insanl nwlnnnns Sit. datura.
Tïannmlhora tempom exspecta. — Nunc quicquid contra ilum
terrae marisque potentem äom;ïw*n Octavianum (scripta autem oda
videtur ante pugnam Actlacam anno U. €. DCCXX11.) mohaï is
in tuam 1psms perniciem- ezumpet Quamobrem si te salvam vis

A

videre, rebus tuis nonnisi pace et concordia consuli posse puta;
itaque hanc et tibi et nobis conserva. Hunc totius carminis sen-
sum esse iam dudum intellexerunt peritiores, in singuhs autem

locis magna interpretum dissensio.
v. 5. |
: | Nonne vides, ut -
: — Nudum remigio latus,
EÉt malus celeri saucius Africo,
Antennaeque gemant? ac.sine funibus
Vix durare carinae
Possint imperiosius
AequOr?
Recte quldem Julius Scaliger ad hunc locum observat: animad.
vertendum est, quibus legibus de una modo navi dixit carinas
in numero plurali, consentiente Dentleio qui addit: Vere et recte
hoc Scaliger. Neque enim ullus veterum ita locutus est; quippe
singulae naves nonms1 singulas carinas habent. Dum vero me-

deri voluit IQCL Obscuritati, sententiae vim et nervos incidit. Cor-
rigit enim: |
; nonne vides uf
: Nudum remigio latus? ——
; Et malus celeri saucius Áfrico
Antennaeque gemunt, et sine funibus
Vix durare carinae (hk. e. ceterae naves, quae in portum se
abdiderunt,.)
Possunt 1mpenosxus
ÁAequor.

Quam ille coniecturam pluribus rauombus studet tueri. Negat
primum. recte coniungi posse, nonne vides, ut gemant, quando

gemitus non oculis percipiatur, sed auribus. lIn quo vehementer

—

labitur vir xgmmmuTwroc. |Loquendi genus est ubivis obvium.
Saepissime poétae videndi vocabulum ad res transferunt, quae

proprie sensuum sunt alorum.

Homer. Od. v. 5/;5
oUX, Ogaas, e Mos viós ewefn"rocge qücw emTeCOWS
Videsne, ut dextram verborum approbatwnem ühus mihi sternu-
erit? ibique Eustathms' TO 0i oUX oguaocg, 5j dyvi TOU yosie, emel voUg
egz xa) VoUg cmoue: 4 x«l dvr) voU omoue:g, 'we &v sm alc9w«sg dvri
cicOcses c9 TO MvdmaN O Koog dgs? &v TO, oUX disig àvi |hoi ETIAM-
£ovai ,owngngs;; £àei ydg éweivov simeiv, ogde. -
Prop IL el. 15,.49-
"Fidistin moto sonitus procurrere coelo?
ubi frustra Heinsius invitis codicibus reponere conatur: 4udistim,
Eunp Med. 4o4.
dpds & mCXHS; Viden" quae patiaris?

Virg. Aen. XII 929,

Quem simul ac Saturna soror crebescere vidit
Sermonem et vulgi variare labentia corda,

S1m111 errore funes pro retinaculis dxctos existimat, 1äq11e"
1psi est argumento, non de una, sed de pluribus hic nambus.
verba fieri. NNavis autem, quam poeta alloquitur, portu,m non-',
dum occupavit; funes lgltur, quos dicit, sunt eqriTovei qmbus an-
tennae ad malos destinabantur, in quos Caesar B. G. lib. HHI. 14.

impetum facere iubet, ut ne hostium naves celeritate suis.prae-

stent. ,,Caesar statuit exspectandam classem: quae ubi convenit, ac

primum ab hostibus visa est, circiter CCX X. naves eorum paratis-

simae atque omni genere armorum ornatissimae e. portu profectae

nostris adversae constiterunt. Neque satis Bruto, qui classi praeerat,

neque tribunis nilitum . centurionibusque, quibus singulae naves

exant attributae, cons abat, quid agerent, aut quam rationem pugnae
;änsis*äterezzä. Itostro enim noceri non posse cognoverant. Una erat
magno usüi res praeparata a nostris, falces praeacutae, insertae affi-
xaeque longuriis non absimili forma muralium faleygum. hs quum
funes, qui antennas ad malos destinabant, comprehensi adductique
erant, navigio renus incitato prærumpebantuï. Quibus abscissis,
antennae necessario concidebant; ut, quum onimis Gallicis navibus

spes in velis armamentisque consisteret, his erepus, ommis usus

mavium uno tempore eriperetur."

Jam vero quid fiet de carinis? Numeri pennutationem,
quam agnoscit Mitscherlichius Virgilii exemplo Aen. II 580.
defendi posse nego, quum interdum plura unius tantum navis re-
tinacula reperiantur Aen. IV. 575.' Carinae igitur tertius casus
est numeii singularis, qui pendet ab imperiosius. Plin. H. N.
XXXHl. g. artes imperiosissimae hwmnanae vitae. Hor. Sat.
Sapie&s sibi qui iinpcribsus".
Adde Alcaei fragmentum supra laudatum, unäe Horatius haec
ommia mutuatus est:
YO usV "ydo PvOrw xDua 'zgv?xïväs'm;,-
7À Ü äv&sï. duueg Ó &v TÓ méccov.
Nai QoeüueOm cóv ueNadva TR
XteiMQw uoy geUyreg peyhuor xaAeuv
Iliag Mév vyag dwvAog icoméónuv 8xei,

A« Qor j8 wv MOnAow 2q T
xai Maxideg uejxou waT! auTó.
&yrÀog a verbo dvrAs?» haurire est sentina/, (sive, ut Horatii ver-
bis utar, aequor carinae. imperiosius) quae quum per assium
compages in navem penetrasset, e medio rursus exhauriebatur,
Tecta erat tabulis et in medio habebat i/sowzéóg» pedem mali,
lignum rectum e carina assurgens, ad quod malus alligabatur.
Igitur hoc dicit poeta: nonne aspicis ut latus nudum remigis
et malus Africo saucius antennaeque gemant, ac funibus destitu-
tae, quum 1"eïiqua navis pars iam tota fere sit submersa (cf. v.
10. quos iterum pressa voces malo. ibique Bentleium), non am-
plius resistere possint aequori supra carinam et adeo usque ad
summum tabulatum assurgenti? "Totus icritur locus sublata inter-

puncnone post gemant sio est refingendus :
Nonne vides, ut
Nudum remigio latus
Et malüs ceieri saucius Africo
Antennaeque gemant ac sine funibus
Vix du are . carinae
P.ssint imperiosius
Aequor? |

Carmen XVIL

O matre pu'lchf*a jiZi(z pulchri()r etc.

. j " |
: Carmen decimum sextum palinodia est ad amicam, cuius

animum olim criminosis iambis offenderat. Poenitet poetam facti,

EAC
ATU

. et dum lasciviam excusare studet, invitum se ira abreptum esse

queritur, hominisque accusat naturam imbecillam, quae numquam

non infelici eventu animi perturbationibus resistere conetur, — Cuius

rei culpam in Prometheum genens humani confert auctorem his

verbis: :
Fertur Prometheus addere principi
Limo coactus particulam undique
Desectam, et insani leonis
Vim stomacho apposuisse nostro.

Cur autem et a quo coactus hoc fecerit, neque a mythOIOUIS do-

cemnr, neque coniectura nobis qu1dem licet assequi, Jtaque hoc
mihi dicere videtur: Prometheus, quum post operis finem higura
humana aähuc rimis hiaret, has subinde explere coactus fuit quo-
. cunque posset modo, et hinc plurima hominum animüs vitia sunt

ingenita, quae numquam prorsus exstirpantur. Demde s1c pergit:

)

Irae Thyesten exitio gravi
Stravere; et altis urbibus ultimae
Stetere caussae, cur perirent ——
Funditus, imprimeretque muris
Hostile aragrumþ exercitus insolens,
Compesce mentem, me quoque pectoris
T'entavit in dgzlci iuventa
Fervor et in celeres iambos
Misit furentem.

In his vario modo se torserunt interpretes et sane locus est
explicatu difficillnumus. lItaque non pauci iam de emendatione co-

gltarunt et mihi quoque, quum 72

im dulci iuventa

de mendo suspectum haberem, olim rescribendum wdebatur ine

ducti iuventa, hoc est pectoris iuventa inducu, cf. Cic. pro Rosc.
Amer. forsitan in suscipienda caussa temere, inmpulsus ado-
lescentia fecerim. et Scholiasten. me quoque, inquit, iracundia
calore iuventae magis accensa incitavit in imnbos. Verum
sana sunt omnia. Non énim propterea iram generis humam
pestem appellasse videtur, quod ipsum ad iambos scribendos com-
pulerit, quo multos video deceptos errore, sed eo potius consilio,
ut amica ab hac sibi periculosa caveret animi perturbatione, qua
et urbes interiissent, et ipse quonäam in dulci iuventa, hoc est
eo aetatis aevo, quo maxime vitae felicitate frueremur, nec ullam
irascendi iustam causam haberemus, ad mordaces pangendos iam-

bos inductus esset.

Carmen XXVI, 6.
Quid Tiridaten terreat, ünice -
Securus. O quae fontibus integris :
. Gaudes, apricos necte flores: |
Necte méo Lamiae cororiam,
Pimplei dulcis. |
Non satis liquet quo sensu Horatius Musae Pimpleidos fontes
integros dixerit. Neque tamen cum Doeringio V. C]. "expïica-;
verim intactos, ut POealS lyrica designetur, quam mnemo adhuc
Romanorum ante Horatiuni tetigerit, Tali. fontium mtegmtate,
veleor, ut Musa gauäeret Verius, ut videtur, glossator exponit:
inte g,rzs hoc est 'plems et commuüutationem nescientibus. Tamen,

fallor, aut ulcus hic ïatet nondum apertum, Huiusmodi enim

precibus ad Deum factis plerumque conditio adiungi solet, sub
qua voti compotes fieri velint; ut in illis Homen IL o, 59.
ZuuvOsD! elaové voi waplevr. dm) vucv epexpa-
^H 6l 94 wocéí Toi od aov wuoi. Euv
"TTaUeov 93 aryOv, ró0s o xeíqvev ééAdmp
At nihil tale apud Horatium, ut ne appareat quidem, cur Musam
; rogatam velit, ut coronam amico nectat, quum neque de convi-
vio celebrando nec de victoria reportata sermo fiat. Quapropter
rescribam: frontibus. Frons integra est frons serena, quae nullas
nec curarum rugas, nec notas habeat improbitatis. ^ Quo sensu
occurrit in Digestor. libr. XXXI. Tit. V. c 15. Verum tamen
quod legibus omissum est, non omittitur relieione iudicantium:
ad quorum officium pertinet, eius quoque testimoni fidem, quod
integrae frontis -h.omo dixerit, perpendere. taque sensus est: si
integris viris gaudes, null magis corona debetur, quem Lamiae

meo.

IN SOPHOCLIS ANTIGONAM.

Vs. 1. Q xowov ovUTdOeA Qoy leqüvue wom,
eiydy germanum, inquit Erfurduus in editüone huius tragoediae
secunda. Est itaque idem fere quod aUTsNQov. Quam tauto- |
logiam pulcherrimae tragoediae iniuo obtrusam nolim, Kowóy ad
fratrem spectat, cuius comrunis et germana soror est Ismene,
cuius igitur sepelien—di ofhcio illa aeque tenetur, ac quae loqui-
tur AÁntigona. Cf. vs. 45.
TOV yoUy &pov xal vOY a'ov W cU pn -S*EAW;,
eeNQóv. oU "ydg Ón meodoUc" dAeiGopuou..
Caeterum, vide num Anügona, dum haec dicebat, caput Ismenes

sit osculata.

gNS A ómoioy ovX] vay 8&vi Coc0 TeÀei, Haec vertit Sol-
gerus: Das nicht in unserm Leben schon uns Zeus erfüllt, quasi
etian post mortem illas mala ob Oedipo profecta manere potu-
issent, .E Sophocls mente ér; cum é5ca» iungendum est:
nobis solis adhuc superstitibus, quod subinde diserte dicit v. 58.
vüv 3- a9 uóva Dd v Aeheipévo. cf, v. 246. (750 Br.) caUvuV -
aóvT oUx ÉcO'Ug évi CO &Y yoyieis,

Vs. 4. — 0Uv ag oUv dyewov, oUT &yrg d'reg. Ingeniosam
hanc Corayi coniecturam recepit et contra Solgeri dubitationes
bene tuitus est Erf dissentientibus licet libris omnibus, qui dant
oUT dTM6 o'c"rsg, sententia, ut ait ille, contrarium postulante. Tamen
emendatio illa nescio quid inconcinni habet, nec fere deesse

5

potest d75 (cfF v. g) quod TBSPIClt ad äuas patris poenas, quas
se inscio sibi smcque iniprecatus erat. Itaque amplectenda videtur *
. Trichnu expositio wrsg absolute positum putantls, ut cr1c suspen-*'
sum sit ab ovàév. (Docpsv oUv, ÓT, dvgóg Gdv TO d'rug vwogm'reov pévoy
à8 TO on'eg Aéye, OUTOC, OUOEV .oufrs -o*e?vyswov, oüTre &TWe Xxaj BAaBn?s-
"T0 BAa&ngäv &reg, WyovY xweíc. (cf. Schaef. ad Dion. Hal. de
comp. p. 992 sqq.) evdsv xwg:g xj idía éeiv, oUve cNVewóv, cté
BAdBne «al vZ sän;,

Vs. 10. : ; | n ce AavSayei
dq'oóc TOUS Qmoug a"refxov'rae TOV éx Ddv xoaxd;
iniuriae, quae ab inimicis lnfeluntrir, 1nqult Erf. Verius Schol,

'roc cmo TOY 8X9ev woxo *l ipAdg cTeíxovra. Mala ab inimicis qui--
bus inferri solent ad nos grasqantla.

"s. 00. l Y Fe, jyxose "yée Ti X&xaívouc faree.
Non satis apposite cum hoc loco editor contulit Eurip. Heracl.
40. &yà £v d) rode unNXxatvs Téxyoig, ubi x&Nyaíve est Qeovríco,
curo. Hic autem est veraQuryuévec Cyovga, pxhsuo-op.s'm, de éx
TOU ch?æxocv'rag, Euqtath 51, 11. ed. Rom. Cf, Horat. I, 16, 16.

non adytis quazit
Mentem sacerdotum mcola Pythius,
Non Liber aeque etc,

'Vlrg AÀen. VI, 77.

At Phoebi nondum patiens immanis in &ntro -

Bacchatur vaütes, magnum si pectore possit
Excussisse deum: tanto majgis ille fatigat,
Os rabidum, fera corda domans, fingitque premendo.

.corngendus -

Eodem modo Antigona sorori mente quassa apparet, quasi divi-

num quid scnitura.

YVs. 25. "EvreoxAém pév, w€ Aéyovo: avv Qí«n

Xguo9«ie Quj wo) vop, xévro 7»9*0115;
exguxþs Tbig EVep-OEY ewzy.ov yexgo.

Verba cJv» O/«» xenc9eig emendati sexmonis usui repugnantla Wun-
derlichius in. obss, ad Aeschyl y. 86. sic explicat oUv 3my, Xenaeis
evTT. -Sed multis nominibus contorta haec ,repr.o*ba*n'.da interpre-
tatio. Nam EL 47. 9gxo argogvidele tacite supplendum videtur TAUTA.
.Hic autem quis ferat ius iustum ömnv &xauow? Locus igitur $iC

!

GUV ämn
X€n098t9 Smocm "ül vou.cg At eUTAE xgev:;
* Zxguxs. :

EXteoclem quidem fratrem iure, ius et fas observans, humo con-

didit, Aixaía est tertius casus substantivi « àixaím, iustitia, cf.

" Schneider. sub h. v. Passovii mei Über Zweck, Anlage k:u.rid Er-

gánzung 'griechi'sch'er Woórterbücher p. 109. sub voce :j &vayxaía.
adde Schol ad Pindari Pyth. IV. 5oo. ed. Heyn. vó 98 Jmuíay
mueokvróveg, YV :4, vrv Üxuv, mg al vü» cioxiv, cgxoow,

Ys. 50. | | oïwvoï'; yAvxÜY
S17aveóv, e1 ;ogpwa-; weóg xdow [dogag.
Vulgo sigoe9ci: illud ex Burtoni coniectura reposmt Brunckms.

Nobis praeferenda videtur insolentior forma sicogo)c: Hesych.

5 € N . E 1 " » ) $ N 9 « 8 »
ógoUcw, oguocw. Etymol magn. &e: x«l ogo aegimópueyoy, vO óis-
ryeigo xai ógua, EvOa, và Neixog dgerrou. Yl. Q, 598.

3 H D. * ^ ? h C
dysdyreg Ó ógéovro wecacOéyreg wovroi vijas.

1. p, 279.
óre v' desevo jurriere, Zevs,
Hesych. àeéovro, deuov, éqropsVoyro, ogmíovvo, Geuoy, Nicander
apud Athen, p. 685.
: J u) £g uíawy wgso xoga'nv
Ex wgoeiov'ro suspiceris, olim idem hoc ógàciv ab ógéow, irruo, in
usu fuisse. Quam suspicionem magna etiam in Aeschyli locis ab -
CExfurdtio laudatis lectionis varietas augere potius quam elevare
videtur. d- : '

ITeoc xdeiv Boe&zs. Ileoc X. non valet $yex&, sed cum Scho-
lhasta accipiendum pro eos -écedp -1ga$a?s-; Hesych. þqrea'* - xafg;v,
argoc 'rsgxþw. Pind. Ol VIII, 1o. "Averou Ó8 qgog - Av sUceGémy
dvàeàv Airmis, rata autem haec fiunt ex voto piorum hominum ad

preces factas. Itaque verte: ad praedae Voluptatem. Vernacuï

Geiern ein
Süfs Kleinod, wie heran sie stürmt die Frafsbegier,

Vs. 56.. - Qdvov qrgoxeia Oou Sn,:xo'?vae*a'v éy aóAer,
Oóvev primus recte amicus accepit de homine scelesto. Cf. Coray.
ad Heliod. T. g. P. 174. 'Et'ymo*l iagn. p. 662. 4. Qoveug àé älise'yov
oi Awgpieig ToUg £mroveidísoug, Wycuy TOUC df Qóvov Bsägaxa'm;. Eu-
stath. p. 1098. 14. i 'yocg Aweæ:g* 'rev; swovszätcov: (povo'us" Ae'youa'w,
oioye) di£uu. Qévov. 0e0gaxcrag* wa) ueva mpoOécsus 02 xavadévae Qací.

Antig. 1101. Br.

« oUTO m Hgæuke:än;. Adde 1654 55. I'Ie:msm&ou est proxectum
esse, ut Alax. 497, !
TAVUY 3' d'risog
Qàs m QoxeTUuAi.

wríco» ó8 TO T goxsiuévt vdQov.
IIgoxeic:2e4 pendet a Qaci v. 51. ut £x&i, vejadou, et eyeW v. 54.

Vs. 539. *i 9, & vaAamiQguy, ei v &v voVroig, éyd
Avouc dv J$ Eoävr'roua'oe wgogöei,unv 7r7xe'ov; |
ví cum participiis Avovc" &v 4 'Qeémrovca comunglt. Non enim
nunc primum Ismene intelligit, sororem id agere* ut frater sepe-
latur. Hoc iam dudum sibi ex tota rei enarratione persuasum
habere poterat. Nec participïisfäfyaï praenuttendum erat, nisl TÍ

penderet a vgocdeíugy. — Bene Brunckius transtulit, nain quid, o 7ni-

sera, quum res in eo loco sit, factis meis vel solvens vel astrin-

gens legem, prodesse possim. Saepissime apud veteres scriptores
utraque agendi ratio memoratur, etsi altera tantum iniri possit.
Cf. Platon. Lach. p. 187. €. éger&eos £ xai Qibóvou Aóyow, in qui-
bus éger&c9e! abundat. |

Vs. 44 ej TOy vexgov Euv 7?35 xovæls?g-xsäï;
Praeclare Schaeferus ad 'Theocr. Idyll. VII. v. 25. £Uv 7?38 expli-

cat riecum, idque seiungens a xegt' abundanter posito. Quodsi

obscurius dictum erat, gestu iuvabatur. Inepte censor in ephem.
lhtt. Jen. a. 1810. p. 61. |

,i;&

Wlllst du zugleich mit dieser Hand hler ihn aufheben?
Generosa wrao manuum non fidit robore perquam 1mbe(31110 sed

animi virtute, quae maxima in officio peragendo per;lcula subire

r 21 Hoae ; »
non yeretur. Xese/ post xev(Quei; abundat, ut Ai. 1056. xego pa

fbyw,ufs'gew, Ant. v. 57. Oed, Col 45. 'Theocr. I, 55. cF. Gronov.
ad Maneth, I, 206, Doryill ad Charit, p. 645. :

*5 47. &X ouäev QUTO TÓY sy.wv U e:g*yszv ,u.s*roe
'Plonomen enchtlcum quod Brunckmb inseruit post s[J.wv, ab hoc
loco alienum esse Vläetur. Itaque malim:
&NN 0U y 174 ow'rw TÀOY EOV e:g*ysw uéra,
LF Electr 5;,6.11
aAA oU ueTQo» GuTOTZ, TV 'y £püy XTAVEIY, .

Ys. ai9. &poslg vemémy H APU T

p - - OE&'O& X dC Y
^ BieTOCc és yof-v wS', U?"Sge"rz'o& etc.
Lacuna fortasse sic explenäa.
: .wg/.wcæ' muNdy Y
propter äseque'ns vzïqrsgxs'qrwoa cÉ vs. 151.
j at füaA Biàmy
£m xgoy 305
víxnv ogudyT A NE EO

YVs, 911. 00l voUT &gécxe, qrai IVievorxéoe Kosoy,
; N ^ / N N t b ?
T9y Tijhe DUvouv, xai voY supevn móAa.

Hos accusatwos, inquit Erf, cum Hermanno in ephem, Lips. 1807

n. 111. P 1768 mutatione constructionis explicandos, verbisque

— € ——

dol ràUT oz*p;o-m menteet cogitatione substituendum puto cU ràj-
T& TOiE OíAeg." Sed male me habet sententia quae inde prodit:
nec, puto, adeo dneptiebat Sophocles, ut hoc modo senes loquen-
tes induceret: quae Mixisti, placent tibi. ?Potius cgégws est se-

cunda persona mredii: £ibitu haec facis, tuam. voluntatem exples

hac re, non deorum; in qua structura accusativus legitimus est:

ceícxsi coj TOV 7?7'38 äügvovv etc. Sic dicitur apud Theognid. 740.
eqovóae Oesojciy ocgs gXuevel. Antloz vs. 496. :
Qe SQol vOy COV Aóyov.
doseóv oUÀév, uuY dgec O eíu mort.
Il. 2, 562. il
dN i, 1'0:.:/70&3 du Dey &geocópue , eiri waxoy vuv
ejonrati. BI
iL'klllia :
&AX £rí Wal vov
ægagw,usaä g XxÉv- puv agectápusveoi wsmSwusv,
3wgazmv T wyowomv, 871'80'0"5 TE uswxmmv

H T, 179. | j H
ow'rocg darerl gt douri ivi x?ua'ms* ægsaæa&w
«mezgn, jva, ynn ämng éqidevég £x302a.
ibid, vs. 1$2. D
Md | eU usv "ydo vi veusconTov ÜamciAüa
dvüg dmmeéccmuoOai, 9ve vic mpóvegoc Xoaemfuig. |

Vs. 955 "fÉNoé *ye v vow DeUp Evíwscev uoety
col^ xei TO ju0ey éEeo9 , Qoioo Ó duus..

caesuram positum, Fortasse legendum:

Vix ferendum est coí ad sensum abundans in versus initio ante

| j p.a?xe:v.
'"we?ro junóov e?sgw Qodon 3 Ouue.
Mihi in fatis erat, ut nihil tibi dicendum haberem, quo tibi essem

satisfacturus, dicam tamen. Ad vocem xejro cf. Eustath. 1002.22.sqq.

Vs. 590. - ciu , we NdMnpun Onov &wmweQuxog si.
Nihili est AéAnuo ónAov, quod merito Viro docto suspectum fuit,

Nam ob garruhtatem reprehensus custos nunquam respondere

pOLerat ;

N cUxovy TÓÓ .fgyov sl Ó aroujcas «oTé
Facmus autem, non commisi Sophoclis manum praeclara con-
iectura e Scholiastae expositione sregireíuua g c^jocxe eruit Schnei-
derus V. Cl. corrigens &^4Wa, nisi forte legendum z&^upa. CF

Axistoph. Nub, 260. Tloum&Anpa est Hos' farinae, farina tenuissuma, et

translate ponitur pro homine. Versuto, Veteratore, in palaestrae ar-

tibus versato. 'Translatio sumta est a luctatoribus, uncto qul
adversario pulverem adspergebant, unde firmius poterat prensari.

Sic bene sententia cohaeret. Z'ide, inquit Creon, quarn scite pul-

verem aspergas hominibus. Ad quae custos respondet: mortuo

tamen pulverem non aspersi,.

Vs. 565.

IIaesfoev vóuovug idem esse videtur, quod Latine dicitur asse-

rere h. e. tueri leges. Florus IIL. 16. init. Nihilominus Appuleius

Saturninus Gracchanas asserere leges non destmt Sueton. Claud.
X.

X. extr. Nam consules cum senatu et cohortibus urbanis Forum
Capiiolimnque occuparant, asserturi communem libertatem.
Vs spgc o p gs'z; qois EUuueTOoG 'n-em.;n TUX
Inhumanam hanc Creontis quaestionem recte repudiasse videtur
Scholiastes, qui dat wgov/2nv, e£éDny. Antigonae rex non lactatur
aspectu. cf. Ws "509* :
am) Euvímg, w ?x.efys:; óp9uc & Qus;

4359.
| Qis, d xaragye? u Dedguuiven lw ——
468.. '
' elxey 3 oUX Emíemron xaxoic.
Quae loca abunde docent, Creontis anamum O*Iamter affectum esse.
Indubitata igitur, puto, emendatio nostra:
qoia EUpuergoc - fn'gouan TÜXT
cuinam rei opportune me obviam tuh? | 1
Oed. T. 84. £/gpeTgeg "ydg wg wAvsw, opportune iam auditur. |
]dem iam ante me cum Schaefero communicábat Heissigius,

cf. *Schaevf. annott, ad h. .1-.,

Vs. 417. o gicayreg Ó e;xoy.ev S"EIOW vécov
malim Seía vóse cf. Schol. Siyouey dvrl voU, dvreixojheV qrpog wv
xówy recté ad sensum. £0 cum participio circumscriptioni in-

servit verbi fimiu. cf. Matthiae gr. Gr. $. 559. b.

"Vs. 445. x ónr évóAuag voUgU Umspmivew vouove;
Ad haec verba fingas tibi oportet Creontem puellae obstinationem
| | 6

indignatum, immoderatiusque se iactantem regia, qua nuper demunt

ornatus erat, potestate. Itaque manu pectus pulsans, qui gestus est

hominum se efferentlum, mterrogatlonem effutit: Etvel sic ausa

es hasce h. e, meas transgredi. lcges? nisi forte scribendum TOUÓS,
Videbis tamen quae observavimus ad. 553. Oed. Tyr. 555. ibique

Brunckium, Nobilis- contra virgo instantis tyranni vultu immota,

. eodem fere vestU, pectoribus manum leniter admovens respondet :

ov *ydo ví Moi ZeUg 7v c X"guEas Td)s,
oU «* EUvemog vv wdrm Oeuy Af
oj ToUcU &y &v Soumoiwiw dfetaæ-v youove,
eU0é cOevsiw mocoDrov dóu» và cd
XHQUYues , ds aygwwra xdcQaN] Deay.
Yépie üsvacOos Ovgróy. 2v Umegoonuel,.
Non eninr eas Jupiter mihi statuerat, aut quae Diis manibus as-
sidet Justitia, qui hasce potms quae in nobis sunt, vogU 8€Y ay-
Sgwwamv leges sanxerunt, quas neminem. umquam martalmm posse
credebam superare.

War es doch Zeus nicht, welcher das ver kund:get
Noch die bei untern Góttern wohnt, der Dike Macht,
Die dies Gesez m Menschen aufoezexcbenet
. Und gelten, meint" ich, kónnte nimmer doch so viel
Dein Ordnen, dafs das ungeschnebne dauernde
Gesez des Hlmme:s übertroffen hátt" ein Mensch

| Apnqs:amam hanc cohaerentlam se1moms caetera non

impediti
quum primum aspexeris,

mireris samne, qm. factunr sit, ut tam

. diu fugeret emdxthumorum mterpretum acumen. Sed fucum

illis fecerat TÀ £v dvOedao, quod saepe &gnificat nostrum:

i.

w

der Welt cf. vs. 1227. Heindorf IL;ys. p. 95;.'hoc autem 1oco

proprie accipiendum est de lege hominibus innata.

Vs. 553. — xXÀBGe cU Mfvrow TOl Ó äfycä "Dowov (peoveiy
Sic vulgo legitur. Non omnino tamen, nisi forte propter tri--
brachyn, repudiandum est x4AOg cJ &v ä'S*ou, quod reperitur in
codd. Brunckii E. T. et Dresd. a. Certissime autem resumendum
TOkÓ pro disiunctim scripto 7o/£ à, quod ab Erfurdtio invectum

etiam Schaefero. non displicuisse miror, TOigÓ opponitur T6?6 £uoig

Aóyoig vs. 552. Schol. voi& £poig Oó*pacw. Quod si obscurius di-
ctum erat, gestu perspicuum fiebat, |

' ' Y , -
Vs. 609. yójog óà, ovóey semEW etc. ! |
Genuima .est .codicum lectio, a quibus non recedendum erat

Heath1o,

vépoc dà , oU0£v &gareiv
OvaTÀy .,8)0'7(.;), qdumoNg, éxTOg üT&£.
Semper ista lex inter ommnes homines valebit: nihil mortalibus
contingit sine damno. Négog mjmoNe, lex omnibus iussa, Schol,
qronyxóopioc. : | &

. Vs. 601. — agdacsiv à óNryoscv woóvov éxróe dra«.

Recte libri oomnes «gXcce. — Chori haec sententia est in legis
confirmationem superaddita. |

uávrtoY chorum dicit, qui coniecturam fecerat de filii ad.
ventu, |

Vs. 657. . &v Toi& *ydg clueloicw Geig t dvng
xXenovóc, Qaveiras wdw móke Qixcueg v,
x&i ToUroy dv vv dydeà Ougcoíqw dyd
660. W&Og uév dexew, eo Ó &v &exeoOon Oéheiw
dogóg v d &v X Eu qeogrerauévoy — -
péveiw Oixouov. uoayo9ày. qrnpus cirm.
ogrig . VmepfJag ) váwoug QuQevau,
| 5jy ToUTWTÓcCtY TOlg wQuToUGW Ewwoi,
665. ( eUx écY émaiwoo voUTo» €E époU vuxriv.
-dNN &v méMg cTíctis, voU0e xpn xAVew,
xa) guuxga wa Oínmwes wa) vovavTÍA.
: ævagxmg "d peiQov oUx £oTW wUxóv.
»659 — 662", inquit Erfurdtius V. 6. ,perverso órdine vulgo Ie--
guntur post v. 667. ut, quem verbis coUTov TÓY owägo& deægnar—l-
þut*eg multum quaerendo reperias nemineml' -—etin hne — ,Ne
multa, nihil sani loco inest, nisi versus ad mentem Seldlen mei
transponantur" Id quod supra factum vides, consentiente etiam
Schaefero in ed. Tauchn. Multa contra Triumviros acute dispu-
tavit censor Jenens. 1810. p. 67. No. 84. rem vero minime ab-
solvit, Eadem enim ab Erfurdtio iure reprehensa sententia ex
ipsius quoque exit explicatione, qui paret principi, eum confidam
parere velle, Nam. civis est qui paret principi, quem poeta di-
cit, non iustissimus idemque honestissimus homo, quem exputare
vult censor. "Tamen prorsus reprobranda videtur transpositio.
cUTcg enim dv5e neque ficta civis persona est, quae obedit imperio,
nec qui a civitate rex est creatus, sed praesens filius, quem di-

gito pater monstrat, quemque tamquam qui aliqua cabgine cir-

é 8 5 : j : W^ $ R * 5 . 9- i b
cumfusi non viderunt interpretes ad nihil non attenüssinu, Quare
$i communis hic locus esset, admodum frigeret sententia, sim
autem exhortatio est ad filium, praeclare adhibetur et viri nomen
6u »/ . : N
et xXX&ÀOc d&oxeiy SéAew et denique Oíxouog «oyogog qagacTÓTMS,
quibus pater quoquo modo filio blandiri studet, ut generosae
indolis adolescens spe imperii et honoris cupiditate avocetur a
milli amoris animi perturbatione. Hinc transitus fit ad ea, quae
proxime sequuntur. Nam si ne filius quidem regiae potestatis
heres futurus obedit patri, nullum amplius urbs imperium habet,
.quod civitatis malum est gravissimum. —Sic ommia recte proce-
dunt, id quod magis etiam docebit translatio teutoniea, quam ideo
adnuciendam duxunus. .
- Denm wenn schon verwándtes Biut
'Treulos wird arten, wie vielmehr ein fremd Geschlecht,
Denn wenn ein Mamnn deft Seinen sich getreu beweist,
Bezeigt er auch dem Staat sich als ein Rechtlicher.
Doch wer sicli áuflehnt, die Geseze untertritt,
Und seinen. Oberherren vorzuschreiben denkt,
Der wird des Lobes nimmetmehr von mir empfahn.
Nein, wen der Staat bestellte, dem gehorche man
In Kleinem und Gerechtemi, ünd im Gegentheil.
Auch dieser Jüugling, tran' ich zuversichtlich, will
Gut herschen und sich vwohl beherschen lassen auch;
Und wird er in der Speere Sturm gestellet sein, -
Aushalten, mein' ich, als ein treu Standhaltender.
Deni Herrenlosigkeit ist der Staaten grófstes Leid.

Vs. 669. aUif m6Anug OANuzI, 4à dymedcvovg
eixove TÍSwow*-

Vulgo post sóAec additur 7, quod retinenduni videtur, dummodo

subinde scribatur 79 «v. cix. 7;9 cf, Eur. Hec. 521, ed, Herm,
'yeeiou 'yuvacmeg n3 g wgsa*Bu*rou.

Vs 677. — a^w uév, ei u) TO Xgàvo xexuAéuusOo,
: '*A&!fysw Qg,ova;)'vzggg (Sy ?xäl'y&'.g* -503875 arff'gz'.
Schaeferus conucit (jeQAXuueSa. Scil. 40V voly,
Judicu senes infirmitatem non queri solent, sed memoriae, Plato
Lach. p. 189. c. &y9 ué» *ydg fmiavBdvoum du v moAAd, l
Tiv Wiex/ue, dy dv huvon9O fgegzScu, «ed mi. d dw dmojsw, édy je

peTAEÀ GANo) Aéyor nyévovrvou, oU avv MÉMYVXU RI KexAcuucOn

igitur propriam vim habet, nisi senectus aliquid iam nobis sub.-

ripuit, quod respicit ad vs. 667 TéYAYTÍA, à quo si recesseris, nihil
est quod in tota oratione reprehendas.

Vs, 6g1. s"yaï 9 8mwg c) ui Aéyag og3oc Tó)s,
eUr dy 3uvou,unv MT emusciuMy Aényeivs
Sic scnbendum v1detur addito interrogationis Signo post Ae'yezv

Dafs nun mir was du redest, nicht das Rechte scheint,
Nicht kónnte, ia nicht wü(s? ich zu erwiederen?
.Auch noch auf anderm Pfade gehn yielleicht wir gut.

Vs. g61. 06 TOi; QéNovei qOy QíNoy M&f Eovoy.
vide ne legendum sit OaveUc, quod multo significantius
Tamen ferri quodammodo potest vulgatum Toi; SéAovei pro

fBovAopévoie, quibusliber. EPIChaI'm Athen. p. 256. a. o Aoy, Vs.
fortasse scribendum oJ a'nv'ye B Scxoua'ocv.

est,
TOiG
767.

lNon adsentior.

— 4 —
Vs, 777. "Eþw; dvixame I X AY,
"Egoe, óg £v wrüumci qria g,
óg év naAaxas qrageiig
.. Vékvidog evyUxeUeig; |
Loärrum foret enumerare VV. DD, coniecturas, quibus loci huius -
non adeo impediti sententiam. obscurarunt magis quam 111ustrarunt
Nihil videtur mutandum, "nor, mqult Chorus proelus invicte,
guz irrumpis in beatorum hominum , divitias (h. e. qui ad bella
homines commoves s;usmplenda v. €. Graecos advelsus Trmanos)
et post partam victoriam in puellae (1ecuperatae e. gr. Helenae)
| gems pérnoctas. 'Ev m'/pow'z gimTéig eodem sensu occurrit Aiax,
v$. :85- TíGCoW £V moluvaug qvrvOY, Kc/uorX sunt boaa quaecunque, |
praesertim' vero. pecudee qulppe a quibus veteres priscis. tempo«
ribus maxime divites essent. Od. XIV, go.
| &ANà Funoi |
T QMUT O ä&cgäaäärrovmv' 6772'?,810:!' ovà &i Qeido.

896. óJU 'yoeg qor oUT. &y, &i TÉXVOY ,u.n-rng s(þuv
oUT &i mócig uoi xow&ævwv 8TüXETO,
Bía. oAv aévY. dy jeouuy. ardvov,
Haec ex anthm*aus moribus suünt illustranda, - Prommls tantum'
inhumati PI'OPIIquIS sepulturae offlc:lum incumbebat, It-aque hoc'
dicit. virgo generosa. Non 1mprudens in haec. incidi pericula;
Necessuau sum cedere coacta. Officio fratri praestito,. quod mihi
morti fuit, 2ente nostrà ad radicem usque exsurpata ; vir nullus
adhue neque supe1ste€ nec qui aliquando nasceretur, fungi po-

terat. Mantus T proiectus esset sepulturam haberet. a comuge

secundo, filium humasset filius, quem ex alio viro suscipere po-
tuissem: parentibus autem utrisque vita defunctis non erat, unde
frater fratri gigneretur. JInde factum est ut hac mea muliebrt

manu frater sepelendus esset,

Vs, 1020. . Q mQéofdu, móvres, Qee vokóroi awomoy,
vofeVes! dylgóg ToUOs, woU0é pawrwils
&fvrgom're; 5;,441' elul, TOV vt "yévoug
éEnunoNuon wawrreoerimpu ardiou,
Retinendum est quod libri exhibent o?'wgom*rog, in cuius locum
male o'c'qrgwrog coniecerunt H. Stephanus, Canterus, "Wakefieldius.
m eaveToc respicit ad praecedens Tofevew. Ommnes in hunc virum
. tela dirigitis, 'et'xipsa quoque vátum peritia mihi negotium faces-
sSit. Sequentia vero cum his non cohaerent, et bene addita erat
interpunctio ante TY a Brunckio sublata, Jï.tiam TQv) e libris
restituendum, quo Chorus significatur. Ill quidem (cf. 290. sqq.)
iam dudum me vend?derunt, et in navem'comportarunt. Ironice
hoc dictum est in Senatum, cui mercatura legibus vetabatur. cf.
Aristoteles Polit, HI. 5. 4. p. 98. ed. Schneid. £v à€ vai$ oMryagxioue
Osra piv oU dvéxeTon eiwu qroMiTmV GÓ cupsjudrev "ydg paxgav
&i uegélew vv oigxdïv" fAdvauso) 0 £vüéysvou* mAovrcUo: "jdg x«i oi
moAAo)| TüV Texwrüv. 'Ev GOdBmig 08 vópog nv, vóv Oéxom évdv
pn dmscxupuévoyTüe diyogde, u Levíxew dextis. Huiusmodi
indirectae populi cuiusdam aut hominis irrisiones plures exstant

apud Sophoclem, licet propter temporis longimmquitatem raro ob-

serventur. Similiter Oed. T. 1519. ex Hermanni coniectura
2. . e A ( / - 'o 01 * .
Cleon notatur, et in Aiace 1105. TOU àé goU xpéQov de sibilis accipi- -
x ; :
endum

endum est, qui sonabant in Lacedaemoniorum dialecto, Cf. ibid, 1077.

/ - f2 /.*$ & ^ c/
xci coi mgoQovo TOYyÓE H 8*9&7*:?5;?, OT Q6

Auj Tóvüe Oümrov, aUvóg dg vAQous aécus.
Qquae actor, puto, sic pronuntiabat;

xaí coi TgeoQoviyv cdvOe pn cámcTsiV, 0mTUC
pÀ Tóye cdarwyv, aUTóg ég TaQdge méc d.

cE M. Maïttalr. de gr. ling. Dial p. 147. 6. E pro 9 Laconice;
ut constat ex Laconibus et Lacaems apud Aristoph. Lysistr. v,
1501. 9. 5. 979. 010v 'Accvaw, "Acavav, ayaauis pro Ssov, ASnvnv,,
ASmyQy, c'ym3oUs. Plato MMen. p. 99. &, x&! ei Adovec, oray iv
éywopadCmoiw — ei*yovdoy avägoc c61o0$ (sic cum Wolfio scribendum -
pro Qeig) dvíág, Quciw, ovreg. Arist. Eth. Nicom, 7, i. xoc&awrsg
ej Adxweysec &Elodoaci qreeseryegedei, ÓTOV wyaoSwo-z a'Cþoägæ TOV, Xejog
dvüe, Qach. Ad vocem xpóQog cf Theaet. p. 205. b. xaj g à5,
wïwxgwrsg, Tíve G TÓV a$wvwv e91, spóQos vi& uóvov ojoy a'ugz'r'roua'n;
Tüe "yAéTTSe. Eustath. p. 815. 45. Aljuog Qé Auovísiog isegei, ToUg
MUfX OU ;.wa)w;oc exxNÍvew av TO Éxov ovjuów woi eby"sw «el
vjéQov, & ij voaolía pdNisn dv oag;,wrfro: 0io «&. Qunoveovreg vodg
TQe'yikoUg Gg Q ToioVTove, wgogwmäawæ £y 'rw 80wcag n,uoes £X TÓV
cry ob roy Eugmäov Aéye d xaiomi Hsgm?xsoc Qaci TQUTOV ÉxxXNTIGU
Tóy àà veU & cxupaTicphov ToQ f;npwwog, eg emgemi Oi TTAGTUY,

- Vs, 1052, 'rgoxovg oapMM'rngocg nNau TeÀOY,
Sic recte ad Valckenaerii mentem rescripsit Erfurdtius pro vgoyoje, -
T(. G.. dictum est pro brevissimo temporis spatio, quo in ludis
gymnicis stadium cursores percurrebant, Cf, Eurip. Medea 117g.
7

40n Ó eyéAwev *XGOMÀoY ämrAe'Sgov* äga',uov— |
vaxUe aiens veeuóvov &v imcev6.

Kaum auf der Rennbahn regend seiner Schenkel Kraft
Das Ziel erflogen-.hat der Renner hurtigster.

ibique Porsonum. De circumactw rotarum currus solaris capi non
potest propter e&quAAmTaeas. |

Vs. 1085
TÓ v sixdOny vydg ÓenAóv, libri omnes dant Ó&wov, quoä haud

dubie restituendum. Nam loco cedere animus refugit. cf. 1084.
éy Oewd wagæ. Oed. T. 669.
cTuvég p6v eiuoy SnMg $s

.Oed. Tyr. vs. 1o0.
| .. dg vóà aiue XeiudCoY . 'n'o?w.f
1'03 e dictum Bsm'rmws'. ToUTO *ydo TO Waxóv, O CV m?w x t Ctn,
oupwc TA

Iuv — : 015.
MA -- P €— y — wKy?7?) . £K
paue ves(Qer mrgog vuxrOc, 0cv unT 6Me,
uiv &AAov, dcig QUe eo2, (QAehpou aov &v.
"T eigec.

. 6U 'yoeg p pmgoa fn'gog' tye coU mece, sweï

ixàyog "AqóANOV, Q T exm aE AA
Sic ad codicum lectionem refingendus est locus a Brunckio frustra

tentatus. BAcAbeu vs. 576. h. l non est /laedere, sed praepedire,
in errorem coniicere. Cf. Schaef. ad Antig. vs. 681. Hom, Od. «, 1 95

Jeo) BXdaToUGi uéAsvOov.
,Alac. v$. 456
si d& 7uj Ssc(w*
CEN T L |
Athenagoras in Legat. p. 106. ed. Oxon.
"Orav à' o Óniuov. div0ol qrcocivy xaud
TOy yoUy £ Ab qoovov, Q BouNeJevos -
Lycurg. c. Leocratem p 198. B. N
.ef ; A od 2251 Z "4
OTav -y&g ogyn dcuóvov ld TW TwÁ.
ToUT QAUTO moOTov efoouesirou Qesvoy

Vs. 577. Tgóe *ye ccU mc:08jv ita expone: Non enicm mihl fatale
est, ut vincar a .Te, h. e. ut Te sim iuferior 1n arte vaticinandi.
Apollo enim quae mihi inspiravit, ad exitum adducet, CE 1526
"AqOAANGy fmä nv AWoAva QÍíAo,, 1l. À, 156.
oi 0 ce J -
;I"Igcfg'gïgo; qímToucIiYy -gvrez'yo',u.svm -m'ugo*;' c':'gpcï,
de deg Um "Azgeion A'yoepspvow mímTE g
: Tgwwv (þevfyov'rwv
Eustath. p. 858. 7. vímTEeW £v ToUTOIG $g| TO TOTEWOUO OU drvg) 0.
cmóNAucQo ueva(Qogrude. £v O& v, ÉaumwTe wegnva, "ov 7) dvàgae

e 5 / à ^ m. 3 , t ? 18 »
Umzegexovrae vonrseov, oug we(Qaag "OV xexopsvoy woOAeiy &ieJOMEV, m

e f : - /
megiQgnsixoe Tovs "lToQac, Hlesych. p. 965. mía v 6ci Qovevovrou.
Coronidis loco pro specimine novae translationis, quam paro,

tragoediarum Sophoclis subiungere liceat Antlgonae 1111t1um, quod

2310 in vernaculam linguam convernmus

(Morgendámmerung. Voxhof des thebanishen Künigshauses. Antigone und Ismene

treten auf, )

Ántigone.
( Ismenens Stirn küssend. )
O ss ïsmenens mitgebortes Schwesterhaupt,
Ersiehst Du, wie Zeus von dem Fluch des Oedipus
Auch keinen uns, die wir noch Iöb-err, nicht erfüllt?
Nichts mehr, noch bittrer Jammer, noch Unheil ist fern;
Nichts ist so- schmáblich, noch. so. ehrenlos, was nicht
Auch schon in Deinem Leid' ich und dem meinem sah.
ÜUnd nun, was wieder sagen sie, sei Volk und Stadt
Für Kund' erlassen worden vom Heerfürsten izt?
Weils: D5? Vernabmst Du wohl schon? Oder birgt sich Dir,
Wle nun zu Freunaon übergehe Feindesschmach?
, : Ls Incvcn^^e .
Kein Wort noch von den Freunden, O Antgoneg
WNoch liebes, noch ein leides kam zü mir, seitdem
Zween Brüdern hier Verwaiste worden sind wir zweeji
Àn Einem Tag uns hingestreckt in Doppelmord.
Nach dem, seit flüchtig worden der Argeier Heer
In dieser Nachtzeit, weifs ich nicht was mehr geschab,
Noch mehr erleichtert meines Grams, noch mehr gebeugt.
| ^ Ántigon e.
fch wuíste wohl; und aufserhalb der Pfort' bieher
Defshalb Dich Íud ich, dals alleim Du's hóretest.
: : Ísmene |
Was ist es?- Denn ein schwarzes Wort aufwogt in Dlr
Antig o n é |
Hat wicht. des Grabmals unsrer. zwei Geschwister dez
Kreon gewürdigt, aber den eniwürdiget?

1

Eteokles wohl, wie sie. sagen, nach Gebühr,
Gerechter Sitte Brauch vollziehnd, in seine Gruft
Geborger;, ihn den untern Schatten heiligend:
Doch des in Leid gefall'nen Polyaeikes Leib i
Den Stadtbewohnern, heifst es, angekündigt , nicht
Zur Gruft zu betten, nicht mit Klage zu begelin:
Nein, unbeweint zu lassen, grablos, Geiern ein
Süfs Kleinod, wie heran sie stürmt die Frafsbegier.
Defísgleichen, sagt man, hat der'gute Kreon Dir
Und mir, ich sag's.Dir, mir auch angekündiget,
Und hieher kommend denen noch Unkundigen

. Will er es laut kund geben: und die Sach' ist ihm

Gar nicht was Kleines, sondern wer dawider thut "
Stirbt, preisgegeben allem Volk zur Steinigung.
80 Dir verhált sich dieses, dafs alsbald Du zeigst,
Ob edles Blut Du zeugest, ob entartetes,
: lsmene,
Was doch, du Árme, wenn dem also, mag denn ich
Es lósend ; oder mitvollzieh'nd, gewinnen mehr?

Antlgone.

'Ob Du mir helfen, mlt willst Hand. anlegen, sprich !

ismene.
Zu welchem Unterfangen? Kind, was sinnest Du?

Antigone.

.. Ob Du mit Hánden mir den Todten mitentrückst?

ismene.
So sinnst Du zu begraben den Verbotenen?
| Antigone,
Ihn, welcher mein ist und Dein Bruder, $enn Du's gleich
Nicht móchtest. Niemals sollst Du mich Verrathes zeihn.
! JÉS m ee;
Unselige, da Kxéons Wort es untersagt?

».

Àntigon e, :
VVas mein 1st, kann er mich zu thun nicht hinderen,
Ismene.-
Weh mir! Ge denk , 0 Schwester, doch des Vaters, wie
Der schon verrathen, namenlos hinuntersank,
Als selbst ertappend nun sein Greul er selbst das Paar
Des Lichts sich ausreifst, selber mit selbeigner Hand;
Dann auch so Mutter, als Gemahl, im Doppelsinn,
Zu aufgehángten Stranges Schmach ihr Leben tilgt;
Und drittens noch das Bruderpaar sich Eines Tags
Sein eigen Blut erschlagend g[eich elend Ein Loos
Gemeinsam sich bereitet mit selbandrer Hand.
Nur wir allein noch' nachgebliebnen Scliwestern, sieh,
. Wie schrecklich wir umkommen, wenn geWaltsam so
Wir Fürsten- Baihschlufs oder auch Sazung umgehn,
Erwàágen mufst vielmehr Du das doch, dafs.wir Frau'n
Nur worden, Maànner zu bekámpfen: nicht. geschickt.
Alsdann auch, daís wir unterthan viel Màáchtigern
Diefs hóren müssen und sogar Betrübteres,
Drum beten will ich zu den unten Ruhenden .
Nachsicht zu haben, weil Gewalt mich mich hier bezwingt,
. Den Vorgesetzten aber mich nachhalten: denn : |
',yermefsnes Wagen hat durchaus doch keinen Sinm.

Ant1gone.

Auch wollt ichä Dir nicht rathen. Wenn Du wolltest selbst

'Theilnehmen; ungern hàtt' ich Dich mit be1 der 'Phat.
So wisse Du, was Dir bedünkt. Doch ihn will ich
Bestatten. Schón ist dem Vollbringer auch der Tod.
Geliebt bei ibm dann ruh" ich aus, den ich geliebt,
'Gottselig durch Weltsünde, weil die iängre Zeit (
Den Untern ich gefallen mufs, als denen hier;
Denn dorten werd' ich ewig ruhn. Doch, wie du memst,
Laís nur der Gotter Ehren ehrenlos Dir sein!

$3
[
R

ä

- NISEXT OE II m

Ismene.
Nicht ehrenlos, fürwahr nicht, sind sie mir. Allein
Gemeinden Trotz zu bieten hab' ich nie den Muth.
Ántigon e.
Du magst denn das vorwenden. Aber ich ins Grab
Zu thun des Bruders theur Gebein verlasse Dich.
Ismen e.
Weh mir, ich Arme! 'Wie erbang' ich über Dich!
Ántigone. | :
Für mich nicht zittre. Befsre nur Dein eigen Loos.
Ismen e.
Erzühle wenigstens denn doclh niemanden, was
Du thun wirst, Heimlich halt es. Gern mltSChWGIg auch ich.

. Antigone.
Weh mir! O bring's aus! "Viel verhafster bist Du mir
Schweigsam, wofern nicht jedermann Du's kund gethan.

! | ÍIsmen.e. |
Erhitzt ist für den káltesten Ausgang Dein Herz.-
Antigon.e.
Ich vvells, ich gnüge, denen ich gefallen muls,
ismene-
Wenn Du's wirst kónnen. Doch geschah Unmógliches,
Ántigone
Nun, bin ich unvermógénd, ist auch Ruhe ja.. — —
Ísmen e |
Anfangen selbst nicht sollte man Unmöglic-heä.
Antigon.e. |
Wenn so Du redest, inufs ich bassen Dich dafür.
Und auch der Haís der Todten kommt auf Dich mit Recht.
Laís aber mich und meines Baths Verwegenheit -

Das Fürchterliche büfsen. Nie erleid' ich doch
So viel, dafs nicht Eins bleibe, kein unschóner 'Tod.
R : Ismene. |
Nun, wenn Du meinst denn, gel:e! Wiss' indessen, daís
Bethórt Du hingehst, dochi dem Freund wahrhaftig Freund.

( Sonneuanfgang. Der Chor der thebanischen Geronten, d. i. Greise und Rathbplleger singt )

C h o r.

Gesang t

Stral des Helios, herrlichste
Aller Sonnen, die jemals die
Siebenthorige Thebe sahn;
Du steigst auf, o goldexies Licht,
Tagesauge, vom Born :
Dirkaischer Wasser herüberwandelnd,
Dem weisfchildig Gerüsteten
Vom Argeierlande genaht,
Hin vor dir in unaufhaltbare Flucht
AWerfend schárfere Zàume.

: | i Rec'i'tat-iv I.
Den uns in. das Land Polyneikes, empórt
Durch gewechselten Zwist des bestrittenen Rechts
* Herstürmt ; als er hoch wie des Adelers Flug,
Der zur Erde sich senkt, stand über dem Thor, .
Von der Fittige Schnee weifsprangend umstralt,
Zahllosen Cedràngs,
Mit màáhnumwalleten Helmen.

Gegen :

us

"u

—— -

Gegengesang. r
Kreisend über den Dàchern zop —*
Er angáhnend mit blutiger
Lanzen Schafte den Siebenmund;
Doch floh, eh noch unseres Bluis
| Er gesáttiget den
Schlund sich hait', und flammend den Kranz der Thüi:me
Des Hephaistos Fackel bezwang. : . |
Solch Getümmel hinter ihm weckt?
Um ihn, auf ihm mit Gebrüll der in Kraft
Gegenringende Diache.

Beoecitativ (; b

Denn es hafst Zeus Macht grofsprahlender Zung'
Eh.süchtigen Trotz; und erblickend die Schaar,
Die im rasselnden Strom auf das Feid sich ergiefst,
In des klirrenden Gold's hochmüthiger Pracht
Mit geschwungenem Stral hinschmettert er den
.Àn den Schranken bereits
Des Siegs frohlockenden Renner. .

Gesang a2

Háuptlings zum Boden entstürzt^ er hinabgetaumelt,
Er, der mit lohendem Brand in empórtem Rasen,
Glüh'nd bacchantische Wuth
Daherschnob feindseligen Sturm.
Denn wie ein andres dem
Anderes dem ordnevr im Lauf tummelnder'*SchIacht

Ares der stolze-
Wagenerschüttrer,

Recitativ 2.a4

Dentn ein siebenfach Heer um die sieben der Thor
Und dem Fürsten der Fürst entgegengestellt,
Liefs Zeus' der Trophá'n die gediegene Wehr.
Nur die schrecklichen zwei, die vom selbigen Blut
Ein Schoofs hatt' erzeugt, auf einander gestürmt
Zwei siegende Speer' ausstreckend, betrifft
, Des gemeinsamen Todes Verhángnisf.

Geg.enge.sa&ng 2.

Aber es nahte die namengeschmückte Nike
Thebe, der Wagenversammlerin Huld entgeltend,
Abgeleget dann sei T
Des Streits die Erinnerung auch!
Allen Gottheiten schling'
Uim: dem Altar heut durch die Nacht Beigen
j sich, und lermend in Thebe
Herrsche Tacchos!

A eccitativ .5,b.

Schon aber erscheint der der Landschaft izt
Obherrscht, Kreon, des Menókeus' Sohn,
Vor dem Blick mir. Gewi(s dafs ein Góttergeschick
'Ihn daher mir geführt; denn es wülzt iu der Brust
Bathschlüsse sein. Herz; da berufenen Kreis
Der Geronten er hier zur Versammelung lud,
Herold' umsendend zur Botschaft.

QR

Commentationum

Gedanensiunmn

VierFarbSelector Standard * - Euroskala Offset

Fasciculus L

Y n s u n t:

Observatmnes criticae in obscurioro$ quesdam Horatu
et Sophoclis locos.

E od

* Auctore

Nicolao Godofredo Christiano Eckermann,

Phil. Doct,, Art. beeral Magistro, Athenaei Gedanensis Recmre, Graecuquue et
Romanarum Litterarum P. P. O. :

H
8

E
6

RUE

Bierodr:u:, 1533 5

E
5

In hiuhraria Maunreorsx

3

B D
E 4
ü Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

A
1